Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 113 2689026 2652198 2026-08-05T14:00:05Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689026 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ελληνική Δημοκρατία<br>Ellinikí Dimokratía | Fändel = Flag of Greece.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Griicheland | Wopen =Coat_of_arms_of_Greece.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Griicheland | National Devise = Ελευθερία ή θάνατος<br>(Eleftheria i thanatos)<br>("Fräiheet oder Doud") | Kaart= EU-Greece.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Griichesch]] | Haaptstad = [[Athen]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 131 957<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,86 | Bevëlkerung = 10 964 020<ref>Offiziellen Zensus vun 2001 Quell: [http://www.statistics.gr/ www.statistics.gr]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 80,5 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]]<br>[[1821]] (deklaréiert)<br>[[1830]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[28. Oktober]] | Nationalhymn = [[Imnos pros tin Eleftherian]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/73/GreeceX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.gr]] | Telefonsprefix = +30 | Notizen = | Extra Bild = Gr-map-DE.png | Extra Bild2 = }} '''Griicheland''' läit am Südoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. U Griicheland grenzt [[Bulgarien]], [[Nordmazedonien]], [[Albanien]] an d'[[Tierkei]]. Donieft läit Griicheland tëscht dräi Mierer, dem [[Ionescht Mier|Ionesche Mier]] an dem [[Mëttelmier]] am Westen an der [[Egäescht Mier|Egäis]] am Osten. Griicheland gëtt vu villen als Wéi vun der westlecher Zivilisatioun ugesinn an huet eng laang a räich Geschicht opweises. D''''Hellenesch Republik''' (gr.: ''Elliniki Dimokratia'') gëtt vun de Griiche selwer ''Hellas'' genannt. Den Numm ''Griicheland'', respektiv ''Grèce''/''Greece'' kënnt vum laténgesche ''Graecia'', wat ursprénglech eng Regioun an Nordgriicheland war. == Geschicht == Un den Ufere vun der [[Egäescht Mier|Egäis]] ass eng vun den éischten [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Zivilisatiounen entstanen, nämlech déi vun de [[Minoer]] an d'[[mykene]]sch Zivilisatioun. No hirem Ënnergank koumen ''däischter Joerhonnerten'', eng Zäit iwwer déi mer nëmme ganz wéineg wëssen, éier et ëm [[800 v. Chr.]] nees biergop geet. Et ass d'Zäit vun de griicheschen [[Polis|Stadstaaten]], der ''polis''. [[Griichesch Kolonisatioun|Kolonien]] gi ronderëm d'[[Mëttelmier]] gegrënnt, a si verdeedege sech couragéiert géint d'[[Perserkricher|Perser]]. Nom [[Peloponnesesche Krich]] gëtt Griicheland vum [[Philipp II. vu Makedonien]], respektiv vu sengem Jong dem [[Alexander de Groussen]] eruewert a mir sinn am hellenistesche Griicheland. Op militäreschem Plang hat Griicheland allerdéngs wéineg opweises a vun [[168 v. Chr.]] un ginn d'Griiche vun de [[Réimescht Räich|Réimer]] eruewert. Allerdéngs ass et mat der Kultur genee ëmgedréint gelaf, do huet nämlech déi griichesch d'Réimer eruewert. Als Provënz vum Réimesche Räich hat Griicheland weiderhin e staarken Afloss op kulturellem Plang, an nom Fall vum [[Westréimescht Räich|westréimesche Räich]] huet Griicheland d'ëstlecht oder [[Byzantinescht Räich]] mat [[Konstantinopel]] weiderhin dominéiert. Nom [[Fall vu Konstantinopel]] den [[29. Mee]] [[1453]], gëtt Griicheland lues awer sécher vum [[Ottomanescht Räich|Ottomanesche Räich]] ageholl. D'Ottomane bleiwen a Griicheland bis an d'[[19. Joerhonnert]]. [[1821]] rebelléieren d'Griichen an erklären hir Onofhängegkeet déi se [[1829]] akkordéiert kréien. Wärend dem 19. Joerhonnert huet Griicheland sech duerch eng Rei vu Kricher ëmmer méi vergréissert a seng haiteg Form huet d'Land zanter [[1947]]. Nom [[Zweete Weltkrich]] gouf et a Griicheland e Biirgerkrich dee bis [[1949]] ugehalen huet. [[1967]] gouf no engem [[Coup d'état]] de ''Régime des Colonels'' agefouert, deen [[1973]] d'[[Monarchie]] ofgeschaaft huet. [[1975]] gëtt no engem Plebiscite eng [[Demokratie|demokratesch Republik]] gegrënnt. [[1981]] trëtt Griicheland der [[Europäesch Unioun|EU]] bäi an hëlt [[2001]] den Euro un. == Geographie == Griicheland besteet aus engem groussen Deel Festland um südlechen Enn vum [[Balkan]], der Hallefinsel [[Peloponnes]] an enger ronn 3000 Inselen, wouvun der 167 bewunnt sinn. Zu de gréissten Inselen zielen: * [[Kreta]] (zirka 8.260&nbsp;km²) * [[Lesbos]] (zirka 1.630&nbsp;km²) * [[Rhodos]] (zirka 1.400&nbsp;km²) * [[Chios]] (zirka 840&nbsp;km²) * [[Kephallonia]] (zirka 780&nbsp;km²) * [[Korfu]] (zirka 579&nbsp;km²) * [[Samos]] (zirka 480&nbsp;km²) * [[Naxos]] (zirka 430&nbsp;km²) Aner vun Touriste vill besicht Inselen an Uertschaften: * [[Mýkonos]] (86&nbsp;km²) * [[Santorini|Santorin]] (71&nbsp;km²) * [[Monemvasia]] Ronn 80&nbsp;% vu Griicheland bestinn aus Hiwwelen a Bierger, an nëmmen op 28&nbsp;% vum ganze Land ka gebaut ginn. De [[Pindus]], déi zentral Biergerketten, ass an der Moyenne 2.650 m héich. De legendären [[Olymp]] ass mat sengen 2.917 m den héchste Punkt vum ganze Land. Wat d'Wieder ubelaangt, sou kréien d'Griiche meeschtens mëll an naass Wanteren a waarm an dréche Summeren. Extreem Temperature si rar, mä et kënnt mol vir, datt et zu Athen am Wanter schneit. == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Lokal Administratioun == Griicheland ass an 13 Verwaltungsbezierker (περιφέρειες/''peripheries'') ënnerdeelt, déi an 51 Prefecturen (νομοί/''nomoi'') nach ënnerdeelt sinn. ''Liest heizou den Artikel [[Griichesch Verwaltungsbezierker a Prefecturen]].'' == Ekonomie == [[Fichier:Santoriniscape with churches.jpg|thumb|250px|right|Santorin]] {{Kapitel Info feelt}} == Demographie == Bei der Vollekszielung vun [[2001]] goufen am Ganze 10.964.020 Griiche gezielt. Vun dëse liewen der 58,8&nbsp;% a Stied, 28,4&nbsp;% um Land. D'Awunnerzuel vun den zwou gréisste griichesche Stied, [[Athen]] an [[Thessaloniki]], louch bei bal 4 Milliounen. A Griicheland liewen hautdesdaags och eng ganz Partie Immigranten. Ronn 65&nbsp;% kommen aus [[Albanien]], mä et wanderen och [[Bulgarien|Bulgaren]], [[Rumänien|Rumänen]], [[Pakistan]]er, [[Polen]] oder [[Georgien|Georgier]] an. Allerdéngs si vun dëse keng reell Zuele bekannt, well eng grouss Partie illegal agewandert ass. == Relioun == D'griichesch [[Constitutioun]] garantéiert eng absolut Reliounsfräiheet. D'Majoritéit vun de Griichen (98&nbsp;%) sinn [[Orthodox Kierch|orthodox]]. Griichesch [[Islam|Mosleme]] gëtt et der kanpps 1,3&nbsp;%, a si wunne gréisstendeels an [[Thrakien]]. Donieft gëtt et nach eng ronn 50.000 [[Kathoulesch Kierch|Katholicken]], 30.000 [[Protestantismus|Protestanten]] a 5000 [[Juddentum|Judden]]. == Kuckt och == * [[Griichesch Mythologie]] * [[Perserkricher]] * [[Peloponnesesche Krich]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.greece.com/ Griicheland] * [https://web.archive.org/web/20051120001641/http://www.olympion.de/greek-embassies-worldwide.html Lëscht vun de griicheschen Ambassade weltwäit] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Griicheland| ]] ppv8ehn8s6esos4u6l8jb1n0avaoo2u 2689110 2689026 2026-08-05T14:05:49Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689110 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ελληνική Δημοκρατία<br>Ellinikí Dimokratía | Fändel = Flag of Greece.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Griicheland | Wopen =Coat_of_arms_of_Greece.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Griicheland | National Devise = Ελευθερία ή θάνατος<br>(Eleftheria i thanatos)<br>("Fräiheet oder Doud") | Kaart= EU-Greece.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Griichesch]] | Haaptstad = [[Athen]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 131 957<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,86 | Bevëlkerung = 10 964 020<ref>Offiziellen Zensus vun 2001 Quell: [http://www.statistics.gr/ www.statistics.gr]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 80,5 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]]<br>[[1821]] (deklaréiert)<br>[[1830]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[28. Oktober]] | Nationalhymn = [[Imnos pros tin Eleftherian]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/73/GreeceX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.gr]] | Telefonsprefix = +30 | Notizen = | Extra Bild = Gr-map-DE.png | Extra Bild2 = }} '''Griicheland''' läit am Südoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. U Griicheland grenzt [[Bulgarien]], [[Nordmazedonien]], [[Albanien]] an d'[[Tierkei]]. Donieft läit Griicheland tëscht dräi Mierer, dem [[Ionescht Mier|Ionesche Mier]] an dem [[Mëttelmier]] am Westen an der [[Egäescht Mier|Egäis]] am Osten. Griicheland gëtt vu villen als Wéi vun der westlecher Zivilisatioun ugesinn an huet eng laang a räich Geschicht opweises. D''''Hellenesch Republik''' (gr.: ''Elliniki Dimokratia'') gëtt vun de Griiche selwer ''Hellas'' genannt. Den Numm ''Griicheland'', respektiv ''Grèce''/''Greece'' kënnt vum laténgesche ''Graecia'', wat ursprénglech eng Regioun an Nordgriicheland war. == Geschicht == Un den Ufere vun der [[Egäescht Mier|Egäis]] ass eng vun den éischten [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Zivilisatiounen entstanen, nämlech déi vun de [[Minoer]] an d'[[mykene]]sch Zivilisatioun. No hirem Ënnergank koumen ''däischter Joerhonnerten'', eng Zäit iwwer déi mer nëmme ganz wéineg wëssen, éier et ëm [[800 v. Chr.]] nees biergop geet. Et ass d'Zäit vun de griicheschen [[Polis|Stadstaaten]], der ''polis''. [[Griichesch Kolonisatioun|Kolonien]] gi ronderëm d'[[Mëttelmier]] gegrënnt, a si verdeedege sech couragéiert géint d'[[Perserkricher|Perser]]. Nom [[Peloponnesesche Krich]] gëtt Griicheland vum [[Philipp II. vu Makedonien]], respektiv vu sengem Jong dem [[Alexander de Groussen]] eruewert a mir sinn am hellenistesche Griicheland. Op militäreschem Plang hat Griicheland allerdéngs wéineg opweises a vun [[168 v. Chr.]] un ginn d'Griiche vun de [[Réimescht Räich|Réimer]] eruewert. Allerdéngs ass et mat der Kultur genee ëmgedréint gelaf, do huet nämlech déi griichesch d'Réimer eruewert. Als Provënz vum Réimesche Räich hat Griicheland weiderhin e staarken Afloss op kulturellem Plang, an nom Fall vum [[Westréimescht Räich|westréimesche Räich]] huet Griicheland d'ëstlecht oder [[Byzantinescht Räich]] mat [[Konstantinopel]] weiderhin dominéiert. Nom [[Fall vu Konstantinopel]] den [[29. Mee]] [[1453]], gëtt Griicheland lues awer sécher vum [[Ottomanescht Räich|Ottomanesche Räich]] ageholl. D'Ottomane bleiwen a Griicheland bis an d'[[19. Joerhonnert]]. [[1821]] rebelléieren d'Griichen an erklären hir Onofhängegkeet déi se [[1829]] akkordéiert kréien. Wärend dem 19. Joerhonnert huet Griicheland sech duerch eng Rei vu Kricher ëmmer méi vergréissert a seng haiteg Form huet d'Land zanter [[1947]]. Nom [[Zweete Weltkrich]] gouf et a Griicheland e Biirgerkrich dee bis [[1949]] ugehalen huet. [[1967]] gouf no engem [[Coup d'état]] de ''Régime des Colonels'' agefouert, deen [[1973]] d'[[Monarchie]] ofgeschaaft huet. [[1975]] gëtt no engem Plebiscite eng [[Demokratie|demokratesch Republik]] gegrënnt. [[1981]] trëtt Griicheland der [[Europäesch Unioun|EU]] bäi an hëlt [[2001]] den Euro un. == Geographie == Griicheland besteet aus engem groussen Deel Festland um südlechen Enn vum [[Balkan]], der Hallefinsel [[Peloponnes]] an enger ronn 3000 Inselen, wouvun der 167 bewunnt sinn. Zu de gréissten Inselen zielen: * [[Kreta]] (zirka 8.260&nbsp;km²) * [[Lesbos]] (zirka 1.630&nbsp;km²) * [[Rhodos]] (zirka 1.400&nbsp;km²) * [[Chios]] (zirka 840&nbsp;km²) * [[Kephallonia]] (zirka 780&nbsp;km²) * [[Korfu]] (zirka 579&nbsp;km²) * [[Samos]] (zirka 480&nbsp;km²) * [[Naxos]] (zirka 430&nbsp;km²) Aner vun Touriste vill besicht Inselen an Uertschaften: * [[Mýkonos]] (86&nbsp;km²) * [[Santorini|Santorin]] (71&nbsp;km²) * [[Monemvasia]] Ronn 80&nbsp;% vu Griicheland bestinn aus Hiwwelen a Bierger, an nëmmen op 28&nbsp;% vum ganze Land ka gebaut ginn. De [[Pindus]], déi zentral Biergerketten, ass an der Moyenne 2.650 m héich. De legendären [[Olymp]] ass mat sengen 2.917 m den héchste Punkt vum ganze Land. Wat d'Wieder ubelaangt, sou kréien d'Griiche meeschtens mëll an naass Wanteren a waarm an dréche Summeren. Extreem Temperature si rar, mä et kënnt mol vir, datt et zu Athen am Wanter schneit. == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Lokal Administratioun == Griicheland ass an 13 Verwaltungsbezierker (περιφέρειες/''peripheries'') ënnerdeelt, déi an 51 Prefecturen (νομοί/''nomoi'') nach ënnerdeelt sinn. ''Liest heizou den Artikel [[Griichesch Verwaltungsbezierker a Prefecturen]].'' == Ekonomie == [[Fichier:Santoriniscape with churches.jpg|thumb|250px|right|Santorin]] {{Kapitel Info feelt}} == Demographie == Bei der Vollekszielung vun [[2001]] goufen am Ganze 10.964.020 Griiche gezielt. Vun dëse liewen der 58,8&nbsp;% a Stied, 28,4&nbsp;% um Land. D'Awunnerzuel vun den zwou gréisste griichesche Stied, [[Athen]] an [[Thessaloniki]], louch bei bal 4 Milliounen. A Griicheland liewen hautdesdaags och eng ganz Partie Immigranten. Ronn 65&nbsp;% kommen aus [[Albanien]], mä et wanderen och [[Bulgarien|Bulgaren]], [[Rumänien|Rumänen]], [[Pakistan]]er, [[Polen]] oder [[Georgien|Georgier]] an. Allerdéngs si vun dëse keng reell Zuele bekannt, well eng grouss Partie illegal agewandert ass. == Relioun == D'griichesch [[Constitutioun]] garantéiert eng absolut Reliounsfräiheet. D'Majoritéit vun de Griichen (98&nbsp;%) sinn [[Orthodox Kierch|orthodox]]. Griichesch [[Islam|Mosleme]] gëtt et der kanpps 1,3&nbsp;%, a si wunne gréisstendeels an [[Thrakien]]. Donieft gëtt et nach eng ronn 50.000 [[Kathoulesch Kierch|Katholicken]], 30.000 [[Protestantismus|Protestanten]] a 5000 [[Juddentum|Judden]]. == Kuckt och == * [[Griichesch Mythologie]] * [[Perserkricher]] * [[Peloponnesesche Krich]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.greece.com/ Griicheland] * [https://web.archive.org/web/20051120001641/http://www.olympion.de/greek-embassies-worldwide.html Lëscht vun de griicheschen Ambassade weltwäit] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Griicheland| ]] m1g8ih2abk1nqebp8e5sb070bf08rub 4 159 2689182 2688982 2026-08-05T16:19:55Z Puscas 735 /* Nach e puer Schablounen */ k 2689182 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Läschen| ]] [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] Dëst ass d'Säit fir '''Läschdiskussiounen'''. Hei hutt Dir d'Méiglechkeet fir Säiten, déi solle geläscht ginn, erëmzefannen, selwer nei Säite fir d'Läschen ze proposéieren a wann néideg driwwer ze diskutéieren, ob d'Läsche wierklech ubruecht ass. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Läschen&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">Eng nei Läschdiskussioun ufänken</span>]</div> Am Fall wou eng Säit carrement nëmmen eng Übung vun engem Ufänger ass, se Affer vu Vandalismus gouf oder de Contenu op eng aner Säit geréckelt gouf, kann all Benotzer de komplette Contenu läschen an duerch d'Schabloun {{tl|Läschen}} mam Grond fir d'Läschen ersetzen (z.&nbsp;B. <nowiki>{{Läschen|Gouf geréckelt}}</nowiki> oder <nowiki>{{Läschen|Vandalismus}}</nowiki>). Doduerch gëtt den Artikel automatesch an d'[[:Kategorie:Läschen]] gesat. Beispiller fir Contenu, wou et ze schued gewiescht wier, en einfach ze läschen, sinn an eisem [[Wikipedia:Schmunzeleck|Schmunzeleck]] veréiwegt. Am Fall wou et manner kloer ass, ob eng Säit geläscht soll ginn oder net, soll een de Contenu net läschen, mee just uewen an den Artikel {{tl|Läschen}} setzen an de Grond fir d'Läschpropos uginn. Duerno kann op dëser Säit een neien Abschnitt ugeluecht ginn, wou iwwert d'Läsche vun deem Artikel ofgestëmmt ka ginn. Et gëtt '''eng Woch laang ofgestëmmt''', vum Dag vun der Läschpropos un. Dofir kann een déi follgend Symboler benotzen, optional eng Begrënnung derbäischreiwen a mat <nowiki>--~~~~</nowiki> ënnerschreiwen: * {{Pro}}, wann ee fir d'Läschen ass. * {{Kontra}}, wann ee géint d'Läschen ass. * {{Neutral}}, wann een der Läschpropos géigeniwwer neutral ass, sech also an anere Wierder enthält. * {{Kommentar}}, wann een e Kommentar ofgi wëll, ouni datt dee Kommentar eng Positionéierung géigeniwwer der Läschpropos beinhalt. Ofstëmme kënnen all ugemellt Benotzer, déi scho virun der Läschpropos aktiv waren. ''Aktiv'' bedeit, datt een op d'mannst 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg oder 50 Ännerungen am Ganzen op Artikele vun der Lëtzebuergescher Wikipedia gemaach huet. Kuckt Iech wgl. virum Proposéieren a virum Ofstëmmen d'[[Wikipedia:Relevanz|Relevanzkrittären]] vun der Lëtzebuergescher Wikipedia un. __TOC__ <blockquote style="border: 1px solid #ccc; text-align: center; padding: 10px; background-color: #f9f9f9;">'''Archivéiert Diskussioune fannt Dir am [[Wikipedia:Läschen/Archiv|Archiv]].'''</blockquote> <inputbox> type=fulltext width=30 searchbuttonlabel=Archiven duerchsichen prefix={{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} </inputbox> == Schablounen, déi kënne geläscht ginn == * [[Schabloun:Infobox Comic]] (bleift stoen Infobox Comic 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:10, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Garen zu Lëtzebuerg]] * [[Schabloun:Infobox Insel]] (bleift stoen Infobox Insel nei gouf heihi geréckelt) -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Schinnegefierer]] {{Pro}} et misst een allerdéngs virdru kontrolléiren op all d'Labelen an déi nei Schabloun iwwerholl goufen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:45, 6. Jul. 2025 (UTC) *:Moien, a wat fir eng aner Schabloun? Weess net wat fir eng geméngt ass. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 09:41, 29. Okt. 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Stär]] (bleift stoen Infobox Stär 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau Ligne mixte]] * [[Schabloun:Infobox V3/Début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Fin]] * [[Schabloun:Infobox V3/Image]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau fin]] Ginn net méi gebraucht; e puer goufen duerch aner Infoboxen ersat. -- [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 11:05, 18. Mee 2025 (UTC) === Nach e puer Schablounen === * [[Schabloun:Infobox Uertschaft Nei]] gëtt och net méi gebraucht. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 18:49, 3. Mee 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) *[[Schabloun:Wanderwee Lëtzebuerg]] | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 10:11, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) * [[Schabloun:Kadaster Nimm]]: Kuckt dozou: [https://lb.wikipedia.org/wiki/Schabloun_Diskussioun:Kadaster_Nimm#Brauche%20mer%20d%C3%ABs%20Schabloun%20nach? Diskussioun: Schabloun Kadaster Nimm] : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 12:29, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} awer eréischt wa s'a kengem Artikel méi steet. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:19, 5. Aug. 2026 (UTC) == Geschäftsleitskategorien == Ënner [[Kategorie Diskussioun:US-amerikanesch Geschäftsleit]] gouf knapp diskutéiert, datt d'Kategorien ënner [[:Kategorie:Geschäftsleit no Länner]] eventuell redundant wieren, well mer schonn [[:Kategorie:Entrepreneren]] hunn. Wann dat de Fall wier, wieren * [[:Kategorie:Spuenesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:Tschechesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:US-amerikanesch Geschäftsleit]] op déi entspriechend „Entreprener“-Versioun ze leeën an ze läschen. Allerdéngs sinn ech mer beim optimale Begrëff net sécher: „Entreprener“ kléngt e bëssen no Bausecteur an „Geschäftsleit“ kéint un de Commerce denke loossen. Mee op éigendee Begrëff muss ee sech jo eenegen... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:27, 29. Dez. 2025 (UTC) : Mir gefält Geschäftsleit besser, well e geschlechtsonspezifesch ass. A jo, bei Entrepreneur denken ech och éischt un de Baussecteur.--[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 10:33, 12. Abr. 2026 (UTC) == Schabloun:GeoTemplate == Ech proposéieren d'[[Schabloun:GeoTemplate]] samt Ënnersäit [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ze läschen. Béid goufe sengerzäit vun der enwiki eriwwer kopéiert, well GeoHack e Problem hat an een näischt Vernünfteges ugewise krut, wann een op der lbwiki oder op Wikidata mat lëtzebuergescher Benotzeruewerfläch op Geokoordinate geklickt huet. Mëttlerweil ass de Problem mat GeoHack awer behuewen an d'Schabloun domat iwwerflësseg (et sief dann, et wéilt een eng Kéier eng lëtzebuergesch Versioun draus maachen). Dat ganzt ass ënner [[Wikipedia:Technesche Krom#Geographesch Koordinaten]], wou och e verweis op méi eng al Stamminnesdiskussioun steet, nozeliesen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:46, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 17:29, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:15, 29. Jul. 2026 (UTC) :{{kontra}} éischtens se hënnert keen an zweetens ass se do am Fall wou de Magnus nees eng Kéier eppes vergësst, oder mécht se Poblemer well se wéinst iergendenger Interaktioun eppes op d'Kopp werft. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:28, 5. Aug. 2026 (UTC) == [[Age of Empires II]] == Deen Artikel gouf viru sechs Joer vun engem Benotzer erstallt, deen déi dräi Sätz warscheinlech maschinell iwwersat huet. --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:20, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{Pro}} --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:42, 3. Aug. 2026 (UTC) == [[Gábor Kósa]] == Maschinell iwwersaten Artikel vun engem ungaresche Benotzer, deen dat fir de selwechten Artikel och an anere Sprooche gemaach huet. [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=Smoothcheeks Global Account Info] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:24, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{pro}} Schwéier ze verdaue wat do steet --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:41, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 08:36, 5. Aug. 2026 (UTC) == [[Anna Linnikova]] == Maschinell-iwwersaten Artikel vun engem Benotzer, deen dat och an anere Sprooche gemaach huet an deem säi Profil op der englescher an der italieenescher Wikipedia geblockt gouf, well en seng Edits mat e puer verschiddene Benotzerkonte gemaach huet.: * [[:w:en:Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive|Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive]] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=MrSuave2022 Global Account Ingo MrSuave2022] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:28, 3. Aug. 2026 (UTC) * Moien, den Text gesäit ok aus. Net dass ech déi Persoun fir besonnesch wichteg géif halen, mma wa mer aner "Missen" en Artikel zougestinn, ass et schwéier, hei Argumenter dergéint ze fannen. Op en:WP an e puer aner Sprooche steet den Artikel nach do. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 16:49, 3. Aug. 2026 (UTC) **Fir mech ass den Text och ok. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:39, 3. Aug. 2026 (UTC) *** OK, an d'"Iwwerschaffen"-Schabloun gouf an Tëschenzäit och eraus geholl. Et ass also ok fir mech, den Artikel ze halen. [[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 16:33, 4. Aug. 2026 (UTC) sjmct9tv1ev33fk6lmfbe83rnm02kkz 2689201 2689182 2026-08-05T21:37:43Z Volvox 4050 /* Schabloun:GeoTemplate */ Äntweren 2689201 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Läschen| ]] [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] Dëst ass d'Säit fir '''Läschdiskussiounen'''. Hei hutt Dir d'Méiglechkeet fir Säiten, déi solle geläscht ginn, erëmzefannen, selwer nei Säite fir d'Läschen ze proposéieren a wann néideg driwwer ze diskutéieren, ob d'Läsche wierklech ubruecht ass. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Läschen&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">Eng nei Läschdiskussioun ufänken</span>]</div> Am Fall wou eng Säit carrement nëmmen eng Übung vun engem Ufänger ass, se Affer vu Vandalismus gouf oder de Contenu op eng aner Säit geréckelt gouf, kann all Benotzer de komplette Contenu läschen an duerch d'Schabloun {{tl|Läschen}} mam Grond fir d'Läschen ersetzen (z.&nbsp;B. <nowiki>{{Läschen|Gouf geréckelt}}</nowiki> oder <nowiki>{{Läschen|Vandalismus}}</nowiki>). Doduerch gëtt den Artikel automatesch an d'[[:Kategorie:Läschen]] gesat. Beispiller fir Contenu, wou et ze schued gewiescht wier, en einfach ze läschen, sinn an eisem [[Wikipedia:Schmunzeleck|Schmunzeleck]] veréiwegt. Am Fall wou et manner kloer ass, ob eng Säit geläscht soll ginn oder net, soll een de Contenu net läschen, mee just uewen an den Artikel {{tl|Läschen}} setzen an de Grond fir d'Läschpropos uginn. Duerno kann op dëser Säit een neien Abschnitt ugeluecht ginn, wou iwwert d'Läsche vun deem Artikel ofgestëmmt ka ginn. Et gëtt '''eng Woch laang ofgestëmmt''', vum Dag vun der Läschpropos un. Dofir kann een déi follgend Symboler benotzen, optional eng Begrënnung derbäischreiwen a mat <nowiki>--~~~~</nowiki> ënnerschreiwen: * {{Pro}}, wann ee fir d'Läschen ass. * {{Kontra}}, wann ee géint d'Läschen ass. * {{Neutral}}, wann een der Läschpropos géigeniwwer neutral ass, sech also an anere Wierder enthält. * {{Kommentar}}, wann een e Kommentar ofgi wëll, ouni datt dee Kommentar eng Positionéierung géigeniwwer der Läschpropos beinhalt. Ofstëmme kënnen all ugemellt Benotzer, déi scho virun der Läschpropos aktiv waren. ''Aktiv'' bedeit, datt een op d'mannst 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg oder 50 Ännerungen am Ganzen op Artikele vun der Lëtzebuergescher Wikipedia gemaach huet. Kuckt Iech wgl. virum Proposéieren a virum Ofstëmmen d'[[Wikipedia:Relevanz|Relevanzkrittären]] vun der Lëtzebuergescher Wikipedia un. __TOC__ <blockquote style="border: 1px solid #ccc; text-align: center; padding: 10px; background-color: #f9f9f9;">'''Archivéiert Diskussioune fannt Dir am [[Wikipedia:Läschen/Archiv|Archiv]].'''</blockquote> <inputbox> type=fulltext width=30 searchbuttonlabel=Archiven duerchsichen prefix={{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} </inputbox> == Schablounen, déi kënne geläscht ginn == * [[Schabloun:Infobox Comic]] (bleift stoen Infobox Comic 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:10, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Garen zu Lëtzebuerg]] * [[Schabloun:Infobox Insel]] (bleift stoen Infobox Insel nei gouf heihi geréckelt) -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Schinnegefierer]] {{Pro}} et misst een allerdéngs virdru kontrolléiren op all d'Labelen an déi nei Schabloun iwwerholl goufen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:45, 6. Jul. 2025 (UTC) *:Moien, a wat fir eng aner Schabloun? Weess net wat fir eng geméngt ass. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 09:41, 29. Okt. 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Stär]] (bleift stoen Infobox Stär 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau Ligne mixte]] * [[Schabloun:Infobox V3/Début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Fin]] * [[Schabloun:Infobox V3/Image]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau fin]] Ginn net méi gebraucht; e puer goufen duerch aner Infoboxen ersat. -- [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 11:05, 18. Mee 2025 (UTC) === Nach e puer Schablounen === * [[Schabloun:Infobox Uertschaft Nei]] gëtt och net méi gebraucht. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 18:49, 3. Mee 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) *[[Schabloun:Wanderwee Lëtzebuerg]] | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 10:11, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) * [[Schabloun:Kadaster Nimm]]: Kuckt dozou: [https://lb.wikipedia.org/wiki/Schabloun_Diskussioun:Kadaster_Nimm#Brauche%20mer%20d%C3%ABs%20Schabloun%20nach? Diskussioun: Schabloun Kadaster Nimm] : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 12:29, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} awer eréischt wa s'a kengem Artikel méi steet. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:19, 5. Aug. 2026 (UTC) == Geschäftsleitskategorien == Ënner [[Kategorie Diskussioun:US-amerikanesch Geschäftsleit]] gouf knapp diskutéiert, datt d'Kategorien ënner [[:Kategorie:Geschäftsleit no Länner]] eventuell redundant wieren, well mer schonn [[:Kategorie:Entrepreneren]] hunn. Wann dat de Fall wier, wieren * [[:Kategorie:Spuenesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:Tschechesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:US-amerikanesch Geschäftsleit]] op déi entspriechend „Entreprener“-Versioun ze leeën an ze läschen. Allerdéngs sinn ech mer beim optimale Begrëff net sécher: „Entreprener“ kléngt e bëssen no Bausecteur an „Geschäftsleit“ kéint un de Commerce denke loossen. Mee op éigendee Begrëff muss ee sech jo eenegen... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:27, 29. Dez. 2025 (UTC) : Mir gefält Geschäftsleit besser, well e geschlechtsonspezifesch ass. A jo, bei Entrepreneur denken ech och éischt un de Baussecteur.--[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 10:33, 12. Abr. 2026 (UTC) == Schabloun:GeoTemplate == Ech proposéieren d'[[Schabloun:GeoTemplate]] samt Ënnersäit [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ze läschen. Béid goufe sengerzäit vun der enwiki eriwwer kopéiert, well GeoHack e Problem hat an een näischt Vernünfteges ugewise krut, wann een op der lbwiki oder op Wikidata mat lëtzebuergescher Benotzeruewerfläch op Geokoordinate geklickt huet. Mëttlerweil ass de Problem mat GeoHack awer behuewen an d'Schabloun domat iwwerflësseg (et sief dann, et wéilt een eng Kéier eng lëtzebuergesch Versioun draus maachen). Dat ganzt ass ënner [[Wikipedia:Technesche Krom#Geographesch Koordinaten]], wou och e verweis op méi eng al Stamminnesdiskussioun steet, nozeliesen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:46, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 17:29, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:15, 29. Jul. 2026 (UTC) :{{kontra}} éischtens se hënnert keen an zweetens ass se do am Fall wou de Magnus nees eng Kéier eppes vergësst, oder mécht se Poblemer well se wéinst iergendenger Interaktioun eppes op d'Kopp werft. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:28, 5. Aug. 2026 (UTC) ::Fir de Kontext: {{tl|Coor}} an déi dorop opbauend Schabloune wéi {{tl|Coor dms}} benotze souwisou GeoHack mat <code>language=de</code>. Mat <code>language=lb</code> – an dat ass deen eenzege Fall, wou d'Schabloun:GeoTemplate hei gräift – gëtt GeoHack just opgeruff, wann een op Koordinate klickt, déi iwwer [[Modul:Wd]] automatesch vu Wikidata agebonne goufen (an Zeil 1173; wier liicht op <code>de</code> ze änneren) a wann een op Wikidata selwer ass an den Interface op Lëtzebuergesch agestallt huet an op Koordinate klickt. ::Wa mer d'Schabloun:GeoTemplate hei halen, gëtt déi heite GeoHack-Versioun opgeruff: https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=lb&params=49_50_36_N_06_05_47_O ::Wann een déi mat der englescher Versioun vergläicht – https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=en&params=49_50_36_N_06_05_47_O – da gesäit een, datt vill Linke rout sinn an datt d'Kaart ënner „Wikimedia maps“ net funktionéiert. Letzteres – géif ech mengen, ouni et awer elo getest ze hunn – läit méiglecherweis dorunner, datt [[:en:MediaWiki:GeoHack.js]] net op d'lbwiki matiwwerdroe gouf. ::(Hei am Verglach nach déi däitsch Versioun https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=de&params=49_50_36_N_06_05_47_O.) ::Fazit: Meeschtens applizéiert souwisou déi däitsch Versioun, an den engleschen Original funktionéiert besser wéi déi lëtzebuergesch Kopie. D'Gefor, datt den Tool erëm eng Kéier den Hick sollt hunn, fannen ech net schlëmm. Déi lokal Kopië vun der englescher Schabloun wiere jo mat e puer Klicke restauréiert, a bis dohinner kënne mer mam liicht besseren Original fueren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:37, 5. Aug. 2026 (UTC) == [[Age of Empires II]] == Deen Artikel gouf viru sechs Joer vun engem Benotzer erstallt, deen déi dräi Sätz warscheinlech maschinell iwwersat huet. --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:20, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{Pro}} --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:42, 3. Aug. 2026 (UTC) == [[Gábor Kósa]] == Maschinell iwwersaten Artikel vun engem ungaresche Benotzer, deen dat fir de selwechten Artikel och an anere Sprooche gemaach huet. [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=Smoothcheeks Global Account Info] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:24, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{pro}} Schwéier ze verdaue wat do steet --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:41, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 08:36, 5. Aug. 2026 (UTC) == [[Anna Linnikova]] == Maschinell-iwwersaten Artikel vun engem Benotzer, deen dat och an anere Sprooche gemaach huet an deem säi Profil op der englescher an der italieenescher Wikipedia geblockt gouf, well en seng Edits mat e puer verschiddene Benotzerkonte gemaach huet.: * [[:w:en:Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive|Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive]] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=MrSuave2022 Global Account Ingo MrSuave2022] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:28, 3. Aug. 2026 (UTC) * Moien, den Text gesäit ok aus. Net dass ech déi Persoun fir besonnesch wichteg géif halen, mma wa mer aner "Missen" en Artikel zougestinn, ass et schwéier, hei Argumenter dergéint ze fannen. Op en:WP an e puer aner Sprooche steet den Artikel nach do. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 16:49, 3. Aug. 2026 (UTC) **Fir mech ass den Text och ok. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:39, 3. Aug. 2026 (UTC) *** OK, an d'"Iwwerschaffen"-Schabloun gouf an Tëschenzäit och eraus geholl. Et ass also ok fir mech, den Artikel ze halen. [[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 16:33, 4. Aug. 2026 (UTC) 46jph26a7kv7ka9gogux9w1pgkqtvra 0 2208 2689094 2688080 2026-08-05T14:05:06Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689094 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem '''Land Lëtzebuerg'''|aner Bedeitungen|Lëtzebuerg}}{{Infobox Land | Numm = Groussherzogtum Lëtzebuerg<br><small>[[Franséisch|fr]]: Grand-Duché de Luxembourg<br>[[Däitsch|de]]: Großherzogtum Luxemburg</small> | Fändel = Flag of Luxembourg.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Lëtzebuerg | Wopen = Greater coat of arms of the grand-duchy of Luxembourg.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Lëtzebuerg | National Devise = | Kaart = EU-Luxembourg.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Lëtzebuergesch]], [[Franséisch]] an [[Däitsch]]<ref>Streng geholl gëtt et zu Lëtzebuerg keng "offiziell" Sprooch: d'[[Lëtzebuerger Constitutioun]] verweist op e Gesetz, mä de [[Legislativ|Legislateur]] gebraucht am Gesetz iwwer de [[Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg|Sproochegebrauch]] just d'Termen ''[[Nationalsprooch]]'', ''[[Gesetzessprooch]]'' a ''[[Verwaltungssprooch]]''</ref>. | Haaptstad = [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q1842|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q1842|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}} | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = [[Lëscht vun den Herrscher vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Lëscht vun de lëtzebuergesche Premierministeren|Premierminister]] | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch = 2.586,36 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,60 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q32|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q32|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 259,84 | Onofhängegkeet = [[19. Abrëll]] [[1839]] vun [[Holland]] (Vertrag vu London)<p>''[[11. Mee]] [[1867]] international unerkannt ([[Traité vu London (1867)|2. Vertrag vu London]])''</p> | Nationalfeierdag = [[23. Juni]] | Nationalhymn = [[Ons Heemecht]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.lu]] | Telefonsprefix = +352 | Notizen = | Extra Bild = Luxembourg on the globe (Europe centered).svg | Extra Bild2 = }} '''Lëtzebuerg''', offiziell a laanger Form d''''Groussherzogtum Lëtzebuerg''' (op [[Däitsch]]: ''Großherzogtum Luxemburg''; op [[Franséisch]]: ''Grand-Duché de Luxembourg'')<ref name=":0">{{Citation|URL=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg&oldid=201734317|Titel=Luxembourg|Gekuckt=28.02.2023|Datum=25.02.2023|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2021-22|Titel=Human Development Report 2021-22|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=United Nations|Datum=08.09.2022|Sprooch=en}}</ref>, ass e Land a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]] ouni Zougang zum [[Mier]]<ref>{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=CdmwRoyhV6AC&pg=PA29#v=onepage&q&f=false|Titel=Parlons luxembourgeois: langue et culture linguistique d'un petit pays au coeur de l'Europe|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=François Schanen|Datum=2004|Editeur=L'Harmattan|Sprooch=fr}}</ref>. Et grenzt un d'[[Belsch]] am Westen an am Norden, [[Däitschland]] am Osten, a [[Frankräich]] am Süden. D'Land besteet aus zwou Haaptregiounen: d'[[Éislek]] am Norden, dat en Deel vum [[Ardennen|Ardennemassiv]] ass, an d'[[Guttland]] am Süden, eng Ausdeenung vu [[Loutrengen]] am [[Geologie|geologesche]] Sënn vum Begrëff. Mat enger Fläch vun 2.586&nbsp;km² zielt et zu de klengste souveränen Natiounen an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Groussherzogtum Lëtzebuerg huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. Lëtzebuerg ass eng representativ [[Demokratie]] an eng [[konstitutionell Monarchie]] mat engem [[Groussherzog]] als Staatschef, wouduerch d'Land dat eenzegt Groussherzogtum ass, dat nach ëmmer als souveräne [[Staat]] op der Welt existéiert. Seng dynamesch [[Wirtschaft]] mécht et zu engem vun de räichste Länner vun der Welt an et huet ee vun den héchste Bruttoinlandprodukter pro Kapp op der Welt. D'Wirtschaft konzentréiert sech haaptsächlech op [[Finanzplaz Lëtzebuerg|finanziell Aktivitéiten]] (ongeféier d'Hallschent vum Bruttoinlandprodukt), favoriséiert duerch eng ganz avantagéis [[Besteierung]] a bestëmmte Beräicher (virtuell Steierbefreiung fir Gewënner aus der Exploitatioun vu Patenter oder Software). Der [[Netregierungsorganisatioun|ONG]] [[Oxfam]] no (Zuele vun 2017) gehéiert Lëtzebuerg zu den "attraktiivste [[Steierparadis|Steierparadäiser]], déi vun de Firme benotzt ginn", eng Situatioun déi sech zënterhier e bësse geännert huet. Am Laf vun der Geschicht war déi zentral Lag vum Lëtzebuerger Territoire matten an Europa eng Plaz vu grousser strategescher Wichtegkeet fir vill Muechten, zanter sengem Ufank als Hannerland vum [[Réimescht Räich|Réimesche]] Rheinland<ref name=":0" />, dem Bau vun enger feudaler Buerg op de Ruine vun engem fréiere réimesche Fort am [[Karolenger|postkarolengesche]] Kontext am [[Mëttelalter|Héichmëttelalter]] an duerno wéinst senger strategescher Lag am Südoste vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen]] a [[Spuenesch Nidderlanden|Spueneschen Nidderlanden]] tëscht dem [[15. Joerhonnert|15.]] an dem [[17. Joerhonnert]]. Lëtzebuerg ass dee klengste Grënnungsmember vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a Member vun der [[Eurozon]], der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité]] (NATO), der [[Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Europa|Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Entwécklung]] (OEZE), de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] (UN), der [[Organisatioun fir Sécherheet an Zesummenaarbecht an Europa]] (OSZE) dem [[Benelux]] an der [[UEBL]] a reflektéiert esou säi politesche Konsens fir wirtschaftlech, politesch a militäresch Integratioun. D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass d'Haaptstad an déi gréisst Stad, wou ë.&nbsp;a. de Sëtz vu verschiddenen Etablissementer an Institutioune vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ass. 2012 krut Lëtzebuerg fir d'éischt Kéier an der Geschicht en temporäre Sëtz am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen]]. Duerch seng geographesch Lag gëtt d'Lëtzebuerger Kultur souwuel vum [[Germanesch Sproochen|Germanesche]] wéi och vum [[Romanesch Sproochen|Romanesche]] beaflosst. [[Lëtzebuergesch]] ass déi eenzeg Nationalsprooch vun de Lëtzebuerger, mä [[Franséisch]] an [[Däitsch]] zielen als administrativ a juristesch Sprooche vum Land. Als Resultat gëtt Lëtzebuerg als dräisproochegt Land ugesinn.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1/jo|Titel=Legilux|Gekuckt=28.02.2023|Wierk=legilux.public.lu}}</ref> Duerch d'Migratioun an déi institutionell a finanziell Entwécklung gëtt do dernieft och vill [[Italieenesch]], [[Portugisesch]] an [[Englesch]] geschwat<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Langues/a-propos-langues-lu.pdf|Titel=À propos... Sproochen zu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Datum=August 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 1|Sprooch=lb}}</ref>. == Geschicht == ''Nott: Vun der Geschicht vum haitege Staat Lëtzebuerg kann een eréischt vum 19. Joerhonnert u schwätzen. Virdrun ass d'Geschicht vu Lëtzebuerg als déi vun der Géigend ze verstoen, resp. där vun der Grofschaft an duerno dem Herzogtum mam selwechten Numm.'' === Grofschaft, duerno Herzogtum Lëtzebuerg === Ëm d'Joer [[963]] (den Datum ass ëmstridden; neierdéngs geet een éischter vum Joer [[987]] aus<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Histoire/apropos-geschichte-luxemburgs-de.pdf|Titel=Apropos ... Geschichte Luxemburgs|Gekuckt=30.10.20224|Datum=Dezember 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 4|Sprooch=de}}</ref>) huet de [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried]] aus dem Haus vun den [[Ardennergrofen]] mat der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] Lännereien zu [[Feelen]] géint de [[Bockfiels]], op deem e spéitréimescht Kastell mam Numm ''[[Lucilinburhuc]]'' stoung, getosch. Do ronderëm huet sech d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] entwéckelt, an d'Haus Lëtzebuerg huet sech zu enger Grofschaft etabléiert. {{Méi Info 2|Stad Lëtzebuerg|Grofschaft Lëtzebuerg}} [[1354]] ass d'Grofschaft Lëtzebuerg mat hiren ''Annexen'' ([[Durbuy]], [[La Roche-en-Ardenne|La Roche]], [[Arel]], asw.) zu enger neier Entitéit gemaach ginn, an zwar zum [[Herzogtum Lëtzebuerg]]. Nieft deem Herzogtum, dat bis [[1794]]/[[1795|95]] gedauert huet, koum nach d'[[Grofschaft Chiny]] an de Besëtz vum [[Haus Lëtzebuerg]], ouni awer formell an d'Herzogtum Lëtzebuerg integréiert ze ginn. [[1437]] ass d'Haus Lëtzebuerg ausgestuerwen, an d'Herzogtum Lëtzebuerg koum [[1441]]/[[1443|43]] an de Besëtz vum [[Herzogtum Bourgogne|Herzog vu Burgund]], dem [[Philippe III. vun der Bourgogne|Philipp de Gudden]] a gouf domat een Deel vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen Nidderlanden]]. Déi gounge [[1477]], nom Doud vum [[Karel de Kéngen]], an duerch d'Bestietnes vun deem senger Duechter [[Marie de Bourgogne]] mam [[Maximilian I. (HRR)|Maximilian vun Habsburg]], un d'Haus [[Habsburg]]. Duerch Ierfschaft koum Lëtzebuerg [[1556]] an de Besëtz vum spuenesche Kinnek [[Philippe II. vu Spuenien|Philippe II]]. Vun do un heeschen d'Gebidder, déi als ''Nidderlande'' bezeechent ginn, [[Spuenesch Nidderlanden]]. [[1581]], no de Konfessiounskricher, hu sech d'Nidderlande gedeelt, d'Herzogtum Lëtzebuerg war vun do un Deel vun de [[Südlech Nidderlanden|Südlechen Nidderlanden]], déi och einfach weider ''[[Spuenesch Nidderlanden]]'' oder nach ''kathoulesch Nidderlanden'' genannt gi sinn. Frankräich, dat d'Ëmklamerung duerch d'Habsburger sprengen, a gläichzäiteg de [[Rhäin]] als Grenz erreeche wollt, huet sech och fir d'Nidderlanden intresséiert, an dofir koum et ëmmer nees zu Kricher. Nom [[Drëssegjärege Krich]] an dem spuenesch-franséische Kontinuatiounskrich koum et [[1659]] zum [[Traité vun de Pyrenäen]] an deem ë.&nbsp;a. decidéiert gouf, datt Deeler vum Herzogtum Lëtzebuerg u Frankräich kéimen ([[Diddenuewen]], [[Montmédy]], [[Damvillers]], [[Carignan (Ardennes)|Ivoy]], asw.)<ref>Art.38. En quatrième lieu, dans la Province et Duché de Luxembourg, lesdit Seigneur Roy Tres-Chrestien demeurera saisi, jouira effectivement des places de Thionville, Montmedy, Damvillers, leurs appartenances, dépendances, annexes, Prevostez et Seigneuries: et de la Ville et Prevosté d'Ivoy, de Chavency le Chateau, et sa Prevosté ; et du lieu et Poste de Marville, situé sur la petite riviere appelée Vezin, et de la Prevosté dudit Marville, lequel lieu et Prevosté avoient autrefois appartenu, partie aux ducs de Luxembourg, et partie à ceux de Bar</ref>. [[1684]] huet de [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]] d'[[Festung Lëtzebuerg]] eruewert, an d'Herzogtum huet [[De jure / de facto|de facto]] bis [[1697]] ([[Traité vu Rijswijk]]) zu Frankräich gehéiert. [[1713]]/[[1714]], nom [[Spueneschen Ierffollegkrich]], goungen d'Südlech Nidderlanden, inklusiv Lëtzebuerg, un déi éisträichesch Habsburger-Linn. Déi ''Éisträichesch Period'' huet bis zum éischte [[Koalitiounskrich]] gedauert, an der Eruewerung vun den [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]] duerch d'[[Franséisch Revolutioun]]struppe 1794/95. D'Herzogtum Lëtzebuerg, gradewéi och déi aner Fürstentemer, déi d'Nidderlanden ausgemaach haten, sinn ofgeschaaft ginn. D'Fransousen hunn néng [[Départements réunis]] (à la France) amplaz vun de fréieren Nidderlanden a vun den onofhängege Principautéite vu [[Prënzbistum Léck|Léck]], [[Fürstentum Stavelot-Malmedy|Stavelot-Malmedy]] a [[Herzogtum Bouillon|Bouillon]] agefouert. Dem alen Herzogtum Lëtzebuerg säi Gebitt ass op dräi Departementer verdeelt ginn: ''[[Departement Forêts|Forêts]], [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]]'' an ''[[Departement Ourthe|Ourthe]]''. Duerch den [[Traité vu Campo-Formio]], am Oktober 1797, huet Éisträich zu Gonschte vu Frankräich op déi südlech Nidderlande verzicht. Domat waren och d'Awunner vum ale Lëtzebuerger Raum [[Internationaalt Recht|no internationalem Recht]] Fransousen. <gallery perrow="5" widths="220"> Fichier:Duché-de-Luxembourg Iacobo Surhonio Montano 1551.jpg|<div align="center">D'Herzogtum ëm 1551</div> Fichier:Duché de-Luxembourg Jean-Janson-1637-1693-Amsterdam.jpg|<div align="center">D'Herzogtum am 17. Joerhonnert</div> </gallery> === D'Groussherzogtum === [[Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png|thumb|Territorial Entwécklung vum Herzogtum zum Groussherzogtum]] Um [[Wiener Kongress]] [[1815]] gouf dat viregt Herzogtum Lëtzebuerg vun den europäesche Groussmuechten net "restauréiert". D'Preisen, déi d'Ostufer vun der [[Musel]] scho besat haten, kruten nach all déi al lëtzebuergesch Gebidder ëstlech vun der [[Our (Sauer)|Our]], mat Ausnam vu [[Veianen]], an déi ëstlech vun der [[Sauer]]. Aus dem Gebitt vum Département des Forêts an Deeler vum Departement Sambre-et-Meuse ass, aus reng strateegesch-diplomateschen an dynastesche Grënn, ee Groussherzogtum ginn. De Wëllem vun Oranien-Nassau, dee grad kuerz virdrun als hollännesche Kinnek [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] unerkannt gi war, gouf a [[Personalunioun]] [[Groussherzog vu Lëtzebuerg]]. Dat neit Lëtzebuerger Land gouf och an den [[Däitsche Bond]] (eng Zort Ersatzräich) integréiert, an d[[Festung Lëtzebuerg|'Festung Lëtzebuerg]] gouf eng "[[Bundesfestung]]", wat dem preisesche Kinnekräich d'Garnisounsrecht erméiglecht huet. Vun Zäit zu Zäit sollten d'Vertrieder vun deene ronn 40 Länner, déi am Däitsche Bond waren, sech ënner dem Virsëtz vum Keeser vun Éisträich zu [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] treffen. Well de Wëllem I., dee Kinnek vun de Vereenegten Nidderlande war, och als Herrscher vu Lëtzebuerg wéi ee Kinnek wollt behandelt ginn, huet hien um [[Wiener Kongress]] drop gehale fir "Grouss"-Herzog ze ginn, also eng ''"Kinneklech'' ''Altess''" ({{De}} ''"Königliche Hoheit"'', {{Fr}} ''"Altesse royale"''), wat en als "einfachen" Herzog vu Lëtzebuerg net hätt kënne sinn. Dat ass d'Erklärung, firwat Lëtzebuerg als '''Grouss'''-Herzogtum nei entstanen ass (et huet deemno glat näischt mat der Gréisst vum Land ze dinn). 1830 huet dem Wëllem I. seng onglécklech-ongerecht Politik a senge Südprovënzen d'[[Belsch Revolutioun]] ausgeléist, déi och ee gudden Deel vun de Lëtzebuerger begeeschtert huet, well hien, eise Groussherzog, säi Groussherzogtum praktesch ëmmer nëmme wéi déi 19. Provënz vu sengem Räich behandelt hat. Den [[19. Abrëll]] [[1839]], néng Joer no der Grënnung vun der [[Belsch]], gouf um [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]], no laangem hin an hier, d'Groussherzogtum an zwee gedeelt: de westlechen Deel, deen haaptsächlech [[Franséisch|franco-romanesch]] (Wallounesch a Loutrengesch) war, gouf als [[Lëtzebuerg (Provënz)|Provënz Lëtzebuerg]] der Belsch zougesprach, an de [[Däitsch|germanophonen]], also ëstlechen Deel, ass - weiderhin als Groussherzogtum - fir d'éischt Kéier een eegestännege Staat ginn, allerdéngs nach ëmmer (bis [[1890]]) a Personalunioun mat Holland. {{Méi Info 1|De Mythos vun der Onofhängegkeet 1839}} [[Fichier:Luxembourg-lb.png|thumb|250px|Kaart vu Lëtzebuerg zanter 1839]] [[1848]], ënner dem [[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II]]., krut Lëtzebuerg seng éischt eege [[Lëtzebuerger Constitutioun|Constitutioun]], deemools eng vun deene liberaalsten, mä schonn [[1856]] huet de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]], duerch e [[Staatsstreech]], deen Text nees ausser Kraaft gesat. Mam [[Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg|Bau vun engem Eisebunnsreseau]] krut Lëtzebuerg vun [[1858]] un Uschloss un d'Nopeschlänner, an d'Entdeckung vun neie Produktiounsmethoden hunn der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Entwécklung vun der Eisenindustrie]] am [[Minettsgéigend|Minett]] e groussen Opschwong ginn, soudatt Lëtzebuerg wirtschaftlech ewell besser do stoung. D'Integratioun vu Lëtzebuerg an den [[Däitschen Zollveräin]], vun 1842 un, hat allerdéngs schonn déck zu dësem Opschwong bäigedroen…[[1867]], ee Joer no der preisescher Victoire géint Éisträich am [[Preisesch-Éisträichesche Krich]], an dem Ënnergank vum Däitsche Bond, koum et bal zum Verkaf vum Lëtzebuerger Land duerch de Wëllem III. un den [[Napoleon III. vu Frankräich|Napoleon III.]], Keeser vun de Fransousen. Am däitsche Raum war vill Oppositioun géint dëse Projet, a fir wéinst der ''[[Lëtzebuerg-Kris]]'' e Krich tëscht Preisen a Frankräich ze verhënneren, gouf an engem neien [[Traité vu London (1867)|Traité vu London]] Lëtzebuerg als ''fir ëmmer [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] an onofhängeg'' erkläert: d'Preisen, déi hir Garnisoun no 1866 zu Lëtzebuerg "vergiess" haten, hunn hir Zaldote mussen ofzéien, an d'Festung ass geschleeft ginn. [[1868]] krut Lëtzebuerg, an deem neie Kontext, och eng nei Constitutioun, een Text, deen an der Haaptsaach d'Verfassung vun 1848 reproduzéiert huet. 1870/73 gouf d'Land zu engem [[Bistum Lëtzebuerg|eegene Bistum]] gemaach, an de Mgr [[Nicolas Adames]] ass éischte Bëschof vu Lëtzebuerg ginn. [[1890]] hat dat hollännescht Herrscherhaus vun [[Oranien-Nassau]] kee männlechen Nokomme fir op de lëtzebuergeschen Troun, a sou krut d'Land, an der Persoun vum [[Adolf vun Nassau]], dee säin Herzogtum 1866 u Preise verluer hat, säin "eegenen" Herrscher a säin "eegent" Herrscherhaus (dat vun [[Nassau-Weilburg]]). D'''éiweg Neutralitéit'' huet [[1914]]-[[1918]] a [[1940]]-[[1944]]/[[1945|45]] Däitschland net doru gehënnert, Lëtzebuerg am [[Éischte Weltkrich|Éischten]] an am [[Zweete Weltkrich]] ze besetzen. Am Zweete Weltkrich gouf Lëtzebuerg [[De jure / de facto|de facto]] wéi e ''Reichsgebiet'' behandelt. Am Ufank mat schéi Schwätzen, duerno mat Terror, hunn d'Besatzer probéiert, d'Lëtzebuerger dovun z'iwwerzeegen, datt si ''[[Heim ins Reich]]'' géife gehéieren. Eng lëtzebuergesch Minoritéit, déi ofschätzeg "[[Gielemännchen|Gielemännercher]]", genannt gouf, huet mat den [[Nazi]]e [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg|collaboréiert]]. Vun [[1942]] sinn d'Lëtzebuerger an d'[[Wehrmacht]] [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|agezu ginn]]. [[1944]]/[[1945|45]] gouf den Norde vum Land wärend der [[Ardennenoffensiv]] uerg zerstéiert. {{Méi Info 1|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}} Nom Krich huet Lëtzebuerg seng Neutralitéit opginn an ass Member vun enger Rëtsch inter- oder supranationalen Organisatioune ginn, dorënner dem [[Benelux]], der [[NATO]] an der [[CECA]], dem éischte Virleefer vun der [[EU]]. Lëtzebuerg war ee vun den 12 Staaten, déi den [[1. Januar]] [[1999]] den [[Euro]] als Wärung agefouert hunn. Virun 1999 war d'Wärung de [[Lëtzebuerger Frang]]. {{Méi Info 1|Geschicht vu Lëtzebuerg}} <gallery> Fichier:HRR 14Jh.jpg Fichier:HRR 1400.png Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png </gallery> == National Symboler == D'national Symboler vu Lëtzebuerg sinn de [[Fändel vu Lëtzebuerg|Fändel]], de [[Wope vu Lëtzebuerg|Wopen]], d'[[Nationalhymn]], den [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag|Nationalfeierdag]] an d'[[Wilhelmus|Hymn vun de Groussherzoge]] vu Lëtzebuerg<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/Tout_savoir_Luxembourg/Tout_savoir-FR.pdf|Titel=Tout savoir sur le Grand-Duché de Luxembourg, pp. 12-13|Gekuckt=07.11.2024|Auteur=Service information et presse du gouvernement|Datum=03.2015|Editeur=sip.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>. {{Méi Info 1|National Symboler vu Lëtzebuerg}} == Politik == Lëtzebuerg, dat zënter dem [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] vum 19. Abrëll 1839 als e souveränen an onofhängege Staat existéiert, ass eng representativ [[Demokratie]], a Form vun enger [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]] mat engem [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] als Chef vum Land. {{Méi Info 1|Politesche System vu Lëtzebuerg}} E Parlament, [[Chamber]] genannt, gëtt fir 5 Joer gewielt; 60 Deputéierte vertriede [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|véier Walbezierker]]. D'Opdeelung vun de Sëtz no de [[Chamberwale vum 8. Oktober 2023]] ass déi heiten: d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei]] (chrëschtdemokratesch) 21 Sëtz, d'[[Demokratesch Partei]] (liberal) 14 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] (sozialistesch) 12 Sëtz<ref>ursprénglech 11 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] vun der Piratepartei bei d'LSAP gewiesselt</ref>, d'[[Alternativ Demokratesch Reformpartei]] 5 Sëtz, [[Déi Gréng]] (gréng) 4 Sëtz, d'[[Piratepartei]] 2 Sëtz<ref>ursprénglech 3 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] bei d'LSAP gewiesselt</ref> an [[Déi Lénk]] 2 Sëtz. [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]], [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg]], [[Déi Konservativ]], [[Lëtzebuerger Bierger Partei]], [[Déi Liberal]], [[Liberté - Fräiheet!]], [[Mir d'Vollek (Lëtzebuergesch Partei)|Mir d'Vollek]], [[Partei fir Aarbecht, Rechtsstaat, Trucmachin, Elitefërderung a basisdemokratesch Initiativ|d'PARTEI]], [[Partei fir Integral Demokratie]] a [[Volt Lëtzebuerg|Volt]] sinn net an der Chamber vertrueden. Aus deene Walen ass d'[[Regierung Frieden-Bettel]] ervirgaangen, eng Koalitiounsregierung aus CSV an DP. Si gouf de 17. November 2023 vereedegt. Um Plang vun der Europäescher Unioun ass Lëtzebuerg duerch [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten|sechs Deputéiert]] (vun am Ganze 720) am [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]] vertrueden. Am [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Ministesch-Conseil]] huet et 4 Stëmmen (op 345). == Sproochesituatioun zu Lëtzebuerg == D'Lëtzebuerger Verfassung seet: „D'Sprooch vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg ass Lëtzebuergesch. D'Gesetz reegelt d'Benotzung vun der lëtzebuergescher, der franséischer an der däitscher Sprooch.“<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/constitution/1868/10/17/n1/consolide/20230701/lb#art_4|Titel=Verfassung vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 4|Sprooch=lb}}</ref> Schonn an der Constitutioun vun 1948 stoung dran, datt e Gesetz de Sproochegebrauch reegele géif. Dëst Gesetz vum [[24. Februar]] [[1984]]<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1|Titel=Loi du 24 février 1984 sur le régime des langues|Gekuckt=30.10.2024|Datum=24.02.1984|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> leet fest, datt d'[[Nationalsprooch]] vun de Lëtzebuerger d'[[Lëtzebuergesch]] ass; datt d'Gesetzestexter an hir Bestëmmungen, wéi s'auszeféiere sinn, op [[Franséisch]] geschriwwe ginn; an datt ee, wat d'Verwaltungssproochen a juristesch Sprooche betrëfft, vum Franséischen, [[Däitsch]]en oder Lëtzebuergesche Gebrauch maache kann. Bierger kënnen eng Demande un d'Verwaltung op Lëtzebuergesch, Franséisch oder Däitsch schreiwen, d'Äntwert muss, sou wäit wéi méiglech, an der selwechter Sprooch sinn. Am Géigesaz zu Länner wéi z.&nbsp;B. der [[Schwäiz]] oder der [[Belsch]], wou ''jee no Regioun'' verschidde Sprooche geschwat ginn, ass d'Distributioun vun de Sproochen net ''geographesch'', mä ''funktionell'' an ''individuell'' ("[[Polyglossie]]"). {{Méi Info 1|Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg}} D'Lëtzebuergesch huet sech lues a lues an der Perceptioun vun de Lëtzebuerger vun enger Variant vum Däitschen (''Onst Däitsch'') zu enger eegener Sprooch gewandelt. Och vum Gebrauch hir ass et an deene leschte Joerzéngten iwwer déi traditionell Domäne vun engem [[Dialekt]] erausgewuess a gëtt haut vun der Fuerschung als déi neist [[germanesch Sproochen|germanesch Sprooch]] ugesinn. {{Méi Info 2|Lëtzebuergesch|Geschicht vun der Lëtzebuerger Sprooch}} [[Fichier:Distrikte-Kantone-Gemeinden Lux.png|thumb|120px|administrativ Andeelung]] == Administrativ Andeelung == Lëtzebuerg ass an zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen|Kantonen]], {{Gemengenzuel}} [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen|Gemengen]] an a véier [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierker]] agedeelt. [[Lëtzebuerger Distrikter|Dräi Verwaltungsdistrikter]], déi et virdru gouf, goufen 2015 ofgeschaaft. {{Méi Info 1|Administrativ Andeelung vu Lëtzebuerg}} == Justiz == D'Land ass an zwéi [[Geriichtsbezierk]]er agedeelt, de Bezierk Lëtzebuerg an de Bezierk Dikrech. De Bezierk Lëtzebuerg ass fir d'[[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]er op Lëtzebuerg an [[Esch-Uelzecht]] opgedeelt. == Geographie == Lëtzebuerg läit a Westeuropa tëscht der [[Belsch]], [[Frankräich]] an [[Däitschland]]. {{Méi Info 1|Geographie vu Lëtzebuerg}} == Geologie == {{Méi Info 1|Geologie vu Lëtzebuerg}} == Hydrographie == Déi véier gréisst Flëss am Land sinn d'[[Musel]], d'[[Sauer]], d'[[Our (Sauer)|Our]] an d'[[Uelzecht]]. {{Méi Info 1|Hydrographie vu Lëtzebuerg}} == Ekonomie == {{Méi Info 1|Lëtzebuerger Wirtschaftsstruktur}} {{Update}} Zu den Haaptentreprisen zu Lëtzebuerg zielen (klasséiert no der Zuel vun hiren Employéen): [[Arcelor]], [[Goodyear Operations|Goodyear]], Groupe [[Cactus]], [[CFL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque internationale à Luxembourg]], [[Luxair]], [[Pedus Service]], [[BCEE]], Groupe [[Guardian]], [[Du Pont de Nemours]], [[Kredietbank]], Groupe [[Match|Courthéoux-Match]], [[Cargolux]], [[Saint-Paul Luxembourg|Groupe Saint-Paul]], [[Brink's Security Luxembourg]], [[ING]], Groupe [[Céramétal]], [[Auchan]] Luxembourg. == Demographie == {{Méi Info 1|Demographie vu Lëtzebuerg}} <!-- Lëtzebuerg hat den 8. November 2021, dem Stéchdatum vun der [[Volleks- a Wunnengszielung|Vollekszielung]], 643.941 Awunner.<ref name=zielung21>Quell fir d'Donnéen zu der Bevëlkerung: [[STATEC]]: [https://statistiques.public.lu/dam-assets/recensement/publication-5/docs/rp01-05-population-nationalit-v10.pdf "Une population de plus en plus cosmopolite."] 2023-05, op statistiques.public.lu, nogekuckt 2023-05-08.</ref> Dovu sinn 339.890 (52,8%) [[Lëtzebuerger Nationalitéit|Lëtzebuerger]] an 304.051 Auslänner (47,2%) mat am ganzen 180 verschiddenen Nationalitéiten. Vun der auslännescher Bevëlkerung hirersäits si ronn véier Fënneftel (80.9%), genee 245.906 Persounen, aus engem anere Land vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. 61.207 Lëtzebuerger (18%) hunn nach (op d'mannst) eng aner Nationalitéit. Vun den Auslänner déi am Land liewen, sinn déi meescht, 93.659 Leit, Portugisen (14,5% vun der Gesamtbevëlkerung). Dono kommen 49.071 Fransousen, 23.881 Italieener, 19.692 Belsch, 12.906 Däitscher, 8.447 Spuenier, 6.284 Rumänen a 4.977 Polen. 26.959 kommen aus aneren [[EU]]-Länner; 18.844 aus aneren europäesche Länner wéi der EU, dorënner si 4.289 Britten. Aus Asie komme 17.420 Leit (2,7%), dovu si 4.130 Chineesen. 13.554 (2,1%) hunn d'Nationalitéit vun engem Land um afrikanesche Kontinent, dorënner 2.562 Kapverdianer. Aus Nordamerika kommen der 2.780 (0,4%), dovun 2.196 aus den USA. Bei de Leit aus Mëttel- a Südamerika (4.962; 0,8%) sinn d'Brasilianer mat 2.859 déi Meescht. 245 (0,0%) Australier oder Neiséilänner wunnen am Land.<ref name=zielung21/> Am Laf vum Joer 2009 ass d'Zuel vun enger hallwer Millioun Awunner iwwerschratt ginn. Vun 1995 bis 2010 ass d'Wunnbevëlkerung, bannent 15 Joer, ëm ronn 100.000 Leit gewuess; vum Enn vum Zweete Weltkrich bis 2016 souguer ëm 286.000, wat praktesch eng Verdueblung bannent eppes iwwer 70 Joer ass. De Bevëlkerungswuesstem geet zum groussen Deel op den Zouzuch vu Leit aus dem Ausland zeréck, déi op Lëtzebuerg schaffe kommen: D'Zuel vun den Aarbechtsplazen ass vun 197.500 am Joer 1995 iwwer 307.700 am Joer 2005 op p 418.400 am Joer 2016 geklommen.<ref name=travail2016>[http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12951&IF_Language=fra&MainTheme=2&FldrName=3 "Vue d'ensemble du marché du travail (en 1 000 personnes) 2000 - 2016"] op statistique.publc.lu.</ref>. Dës héich Zuel vun Aarbechtsplaze bréngt och mat sech, datt déi zu engem ëmmer méi groussen Deel vu sougenannte [[Frontalier]]e besat ginn. Hir Zuel ass vu 56.100 am Joer 1995 iwwer 119.700 am Joer 2005 op 173.800 am Joer 2015 geklommen. 2016 waren et der 180.900.<ref name=travail2016 /> --> Op den 1. Januar 2024 hat Lëtzebuerg 672.050 Awunner, 1,7&nbsp;% méi wéi am Joer virdrun. D'Bevëlkerung ass manner gewuess wéi am Joer 2022 (Erhéijung vun 2,4&nbsp;%), dat Joer dat vun der Arrivée vun [[ukrain]]esche Krichsflüchtlinge markéiert war. Den Taux vun 1,7&nbsp;% ass ee vun de niddregste Wuesstemstauxe vum leschte Joerzéngt (wou en tëscht 2,0 an 2,5&nbsp;% louch), mat der Ausnam vun de [[COVID-19-Pandemie|COVID-19]]-Joren (Wuesstem 2020 an 2021 vun nëmmen 1,4 an 1,7&nbsp;%). Den Zouwuess vun der Bevëlkerung geet haaptsächlech op d'[[Migratioun zu Lëtzebuerg|Migratioun]] zeréck: 26.964 Migrante sinn 2023 am Land ukomm a 16.588 sinn der fortgaangen.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/actualite/2024/stn16-pop-2024/stn16-2024-population-2024-v20.pdf|Titel=STATNEWS N° 16 – Une croissance démographique réduite en 2023|Gekuckt=01.11.2024|Datum=18.04.2024|Editeur=statistiques.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Vun der Gesamtbevëlkerung am Grand-Duché (1. Januar 2024) waren 317.678 Leit Auslänner (42,72&nbsp;%), vun deenen der 12,4&nbsp;% zu Lëtzebuerg gebuer sinn. 77,3&nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg kommen aus Staate vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (-1,1&nbsp;% am Verglach mat 2023). Am Joer 1981 hunn déi aktuell 27 Memberstaate souguer 91,5&nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg ausgemaach. D'Diversifikatioun vun der Immigratioun bréngt mat sech, datt den Undeel vun den Auslänner, déi keng EU-Nationalitéit hunn, eropgeet. Mat 90.915 Awunner sinn d'[[Portugal|Portugisen]] déi gréisst auslännesch Communautéit am Land, virun de [[Frankräich|Fransousen]] (49.234) an den [[Italien|Italieener]] (25.116).<ref>{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/catalogue-publications/en-chiffres/2024/population-chiffres-2024.pdf|Titel=La démographie luxembourgeoise en chiffres|Gekuckt=01.11.2024|Auteur=François PELTIER, Charlie KLEIN|Datum=23.10.2024|Wierk=|Editeur=statistiques.public.lu|Säiten=p. 12|Sprooch=fr}}</ref> D'Ukrainer waren am Joer 2022 déi gréisst Immigratiounsgemeinschaft, awer hir Zuel ass 2023 staark gefall a goung vu 4.268 op 807 Immigranten (-81,1&nbsp;%) erof. 2023 hu 570 Ukrainer de Lëtzebuerger Territoire verlooss, am Verglach zu just 32 Leit am Joer 2022.<ref name=":1" /> Am Joer 2023 goufe 6.320 [[Puppelchen|Puppelcher]] gebuer, dat waren der 175 manner wéi 2022. De konjunkturellen Indicateur vun der [[Fruchtbarkeet]] läit bei 1,25 Kanner pro Fra, en Taux deen an de leschte puer Joerzéngten nach ni sou niddereg war. Am Joer 2023 si 4.431 Leit gestuerwen, 18 Doudesfäll manner wéi 2022.<ref name=":1" /> D'[[Liewenserwaardung]] bei der Gebuert läit bei 85 Joer fir d'Fraen an 81 Joer fir d'Männer. Am Laf vum Joer 2023 louch d'[[natierlech Bevëlkerungsentwécklung]] (Gebuerten - Doudesfäll) bei 1.889 Leit, iwwerdeems de Migratiounsbilan (Arrivéeën - Departen) bei 10.376 Leit louch.<ref name=":1" /> Den Duerchschnëttsalter vun der Bevëlkerung läit bei 40,6 Joer fir d'Fraen an 39,2 Joer fir d'Männer. D'Auslänner sinn däitlech méi jonk wéi d'Lëtzebuerger. Den Duerchschnëttsalter fir d'Lëtzebuerger Frae läit bei 42,2 Joer am Verglach zu 38,7 Joer fir d'auslännesch Fraen. Bei de lëtzebuergesche Männer ass den Duerchschnëttsalter 40,0 Joer géintiwwer 38,4 Joer fir d'auslännesch Männer.<ref name=":1" /> Déi meescht Auslänner déi sech 2023 zu Lëtzebuerg niddergelooss hunn, waren d'Portugisen (3.638 Immigranten), virun de Fransousen (3.145 Immigranten) an den Italieener (1.947 Immigranten). Ënnert den Emigranten, d.&nbsp;h. deene Leit, déi vu Lëtzebuerg an en anert Land gaange sinn, waren et haaptsächlech Lëtzebuerger (3.102 Emigranten), Portugisen (3.091 Emigranten) a Fransousen (2.159 Emigranten).<ref name=":1" /> ===Entwécklung vun der Awunnerzuel=== <timeline> Colors= id:a value:gray(0.9) id:b value:gray(0.7) id:c value:rgb(1,1,1) id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:900 height:550 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:700000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:b increment:100000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:a increment:50000 start:0 BackgroundColors = canvas:c BarData= bar:1821 text:1821 bar:1831 text: bar:1841 text: bar:1851 text:1851 bar:1861 text: bar:1871 text:1871 bar:1880 text:1880 bar:1890 text:1890 bar:1900 text:1900 bar:1910 text:1910 bar:1922 text:1922 bar:1935 text:1935 bar:1947 text:1947 bar:1960 text:1960 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1990 text:1990 bar:2000 text:2000 bar:2010 text:2010 bar:2020 text:2020 bar:2025 text:2025 PlotData= color:d width:25 align:left bar:1821 from:0 till: 134082 bar:1831 from:0 till: 0 bar:1841 from:0 till: 0 bar:1851 from:0 till: 194719 bar:1861 from:0 till: 0 bar:1871 from:0 till: 204028 bar:1880 from:0 till: 210507 bar:1890 from:0 till: 211481 bar:1900 from:0 till: 236125 bar:1910 from:0 till: 259027 bar:1922 from:0 till: 261643 bar:1935 from:0 till: 296913 bar:1947 from:0 till: 290992 bar:1960 from:0 till: 314889 bar:1970 from:0 till: 339841 bar:1981 from:0 till: 364597 bar:1990 from:0 till: 379300 bar:2000 from:0 till: 435479 bar:2010 from:0 till: 502066 bar:2020 from:0 till: 626108 bar:2025 from:0 till: 681973 PlotData= bar:1821 at: 134082 fontsize:s text: 134.082 shift:(-10,5) bar:1851 at: 194719 fontsize:s text: 194.719 shift:(-15,5) bar:1871 at: 204028 fontsize:s text: 204.028 shift:(-15,5) bar:1880 at: 210507 fontsize:s text: 210.507 shift:(-15,5) bar:1890 at: 211481 fontsize:s text: 211.481 shift:(-15,5) bar:1900 at: 236125 fontsize:s text: 236.125 shift:(-15,5) bar:1910 at: 259027 fontsize:s text: 259.027 shift:(-15,5) bar:1922 at: 261643 fontsize:s text: 261.643 shift:(-15,5) bar:1935 at: 296913 fontsize:s text: 296.913 shift:(-15,5) bar:1947 at: 290992 fontsize:S text: 290.992 shift:(-15,5) bar:1960 at: 314889 fontsize:S text: 314.889 shift:(-15,5) bar:1970 at: 339841 fontsize:S text: 339.841 shift:(-15,5) bar:1981 at: 364597 fontsize:S text: 364.597 shift:(-15,5) bar:1990 at: 379300 fontsize:S text: 379.300 shift:(-15,5) bar:2000 at: 435479 fontsize:S text: 435.479 shift:(-15,5) bar:2010 at: 502066 fontsize:S text: 502.066 shift:(-15,5) bar:2020 at: 626108 fontsize:S text: 626.108 shift:(-15,5) bar:2025 at: 681973 fontsize:S text: 681.973 shift:(-15,5) </timeline> {{Clearleft}} ===Alterspyramid=== [[Fichier:Population pyramid of Luxembourg 2024 (lb).png|zentréiert|450x450px|Alterspyramid vun der Bevëlkerung vu Lëtzebuerg am Joer 2024]] == Kultur == Lëtzebuerg war bis elo dräimol [[Europäesch Kulturhaaptstad]]: [[1995]] (Stad Lëtzebuerg), [[2007]] (mat der [[Groussregioun]]) an 2022 ([[Esch-Uelzecht]], zesumme mat Gemenge vum Syndikat [[PRO-SUD]] a vun der franséischer [[Communauté de Communes du Pays-Haut Val d'Alzette]]). {{Méi Info 1|Kultur zu Lëtzebuerg}} == Audiovisuell == Lëtzebuerg huet joerzéngtelaang eng Pionéierroll a punkto europawäite kommerzielle Radio- (zanter [[1929]]) an Televisiounsprogrammer (zanter [[1954]]) gespillt. Haut nach huet d'[[RTL Group]] hei hire Sëtz. [[1988]] gouf deen éischte Lëtzebuerger Televisiounssatellit, [[Astra 1A]] op Orbit geschéckt; eng sëllege koumen der no, déi vun der [[SES (Entreprise)|SES]], déi hire Sëtz zu [[Betzder]] huet, bedriwwe ginn. An deene leschte 2 Joerzéngten huet och d'[[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer|Lëtzebuerger Filmproduktioun]] en Opschwong erlieft, ongeféier 40 [https://web.archive.org/web/20060213084441/http://www.cna.public.lu/1 Produktiounsfirmaen] gëtt et am Land. == Literatur == * [[Michel Pauly|Pauly, M.]], 2011. ''Geschichte Luxemburgs''. Verlag C.H. Beck, München, 128 S. ISBN 978-3-406-62225-0 * [[Alex Storoni|Storoni, A.]], 2010. ''Les Paysages Géologiques du Luxembourg.'' 57 S. Éditions Schortgen, Esch-Uelzecht. ISBN 978-2-87953-096-3 * Bousch, P., T. Chilla, P. Gerber, O. Klein, C. Schulz, C. Sohn & D. Wiktorin (Koord.), 2009. Der Luxemburg Atlas. Atlas du Luxembourg. 224 S. emons: (=Hermann-Josef Emons Verlag). ISBN 978-3-89705-692-3 (D'Artikele sinn zu engem Deel op Franséisch, déi aner op Däitsch geschriwwen). * [[Jean-Mathias Goerens|Goerens, Jean-Mathias]], [[Jean-Claude Muller]], Yves Robert, Gian Giuseppe Simeone, [[Gilbert Trausch]], [[Danièle Wagner]] & [[Frank Wilhelm]], 1995. Grand-duché de Luxembourg. Le guide. Éditions Saint-Paul. 239 S. ISBN 2-87963-206-4. (En Iwwerbléck iwwer d'Geschicht, d'Geographie an d'Ekonomie vum Land). * [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]] (sous la direction de), 2003. Histoire du Luxembourg. Le destin européen d'un <!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:Arial; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}@page Section1 {size:595.3pt 841.9pt; margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0;}div.Section1 {page:Section1;}-->« petit pays ». Éditions Privat, Toulouse. 33 S. ISBN 2-7089-4773-7 == Kuckt och == {{Méi Info 1|Portal:Lëtzebuerg}} * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gouvernement.lu Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Regierung] * [http://www.etat.lu/ Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Administratioun] * [https://web.archive.org/web/20190129153624if_/https://www.kulturgeschicht.lu/#10 Kulturgeschicht vu Lëtzebuerg] * [https://web.archive.org/web/20100121110946/http://www.promoteluxembourg.lu/ ''Is it true what they say about… Luxembourg?'', 10 Kuerzfilmer iwwer Lëtzebuerg] {{en}} * [https://5minutes.rtl.lu/actu/luxembourg/a/1535002.html Comment le Luxembourg a évolué au fil du temps] mat engem Video: L'histoire du Grand-Duché en 2 minutes, op RTL 5 minutes, gekuckt den 23. Juni 2020 * [[Michel Pauly]], [https://science.lu/de/geschichte-luxemburgs/schritt-fuer-schritt-zur-unabhaengigkeit-wie-luxemburg-zum-staat-wurde Schritt für Schritt zur Unabhängigket: Wie Luxemburg zum Staat wurde], op science.lu, 19.06.2026, gekuckt den 23.06.2026 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{LinkPortalLëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lëtzebuerg| ]] [[Kategorie:Karlspräis]] jjw5n1rqlehqq9vtsv1yams6xq6tajn 2689173 2689094 2026-08-05T14:11:43Z GilPe 14980 vu Wikidata 2689173 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem '''Land Lëtzebuerg'''|aner Bedeitungen|Lëtzebuerg}}{{Infobox Land | Numm = Groussherzogtum Lëtzebuerg<br><small>[[Franséisch|fr]]: Grand-Duché de Luxembourg<br>[[Däitsch|de]]: Großherzogtum Luxemburg</small> | Fändel = Flag of Luxembourg.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Lëtzebuerg | Wopen = Greater coat of arms of the grand-duchy of Luxembourg.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Lëtzebuerg | National Devise = | Kaart = EU-Luxembourg.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Lëtzebuergesch]], [[Franséisch]] an [[Däitsch]]<ref>Streng geholl gëtt et zu Lëtzebuerg keng "offiziell" Sprooch: d'[[Lëtzebuerger Constitutioun]] verweist op e Gesetz, mä de [[Legislativ|Legislateur]] gebraucht am Gesetz iwwer de [[Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg|Sproochegebrauch]] just d'Termen ''[[Nationalsprooch]]'', ''[[Gesetzessprooch]]'' a ''[[Verwaltungssprooch]]''</ref>. | Haaptstad = [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q1842|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q1842|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}} | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = [[Lëscht vun den Herrscher vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Lëscht vun de lëtzebuergesche Premierministeren|Premierminister]] | Regierungschef = | Total Fläch = 2.586,36 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,60 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q32|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q32|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 259,84 | Onofhängegkeet = [[19. Abrëll]] [[1839]] vun [[Holland]] (Vertrag vu London)<p>''[[11. Mee]] [[1867]] international unerkannt ([[Traité vu London (1867)|2. Vertrag vu London]])''</p> | Nationalfeierdag = [[23. Juni]] | Nationalhymn = [[Ons Heemecht]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.lu]] | Telefonsprefix = +352 | Notizen = | Extra Bild = Luxembourg on the globe (Europe centered).svg | Extra Bild2 = }} '''Lëtzebuerg''', offiziell a laanger Form d''''Groussherzogtum Lëtzebuerg''' (op [[Däitsch]]: ''Großherzogtum Luxemburg''; op [[Franséisch]]: ''Grand-Duché de Luxembourg'')<ref name=":0">{{Citation|URL=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg&oldid=201734317|Titel=Luxembourg|Gekuckt=28.02.2023|Datum=25.02.2023|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2021-22|Titel=Human Development Report 2021-22|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=United Nations|Datum=08.09.2022|Sprooch=en}}</ref>, ass e Land a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]] ouni Zougang zum [[Mier]]<ref>{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=CdmwRoyhV6AC&pg=PA29#v=onepage&q&f=false|Titel=Parlons luxembourgeois: langue et culture linguistique d'un petit pays au coeur de l'Europe|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=François Schanen|Datum=2004|Editeur=L'Harmattan|Sprooch=fr}}</ref>. Et grenzt un d'[[Belsch]] am Westen an am Norden, [[Däitschland]] am Osten, a [[Frankräich]] am Süden. D'Land besteet aus zwou Haaptregiounen: d'[[Éislek]] am Norden, dat en Deel vum [[Ardennen|Ardennemassiv]] ass, an d'[[Guttland]] am Süden, eng Ausdeenung vu [[Loutrengen]] am [[Geologie|geologesche]] Sënn vum Begrëff. Mat enger Fläch vun 2.586&nbsp;km² zielt et zu de klengste souveränen Natiounen an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Groussherzogtum Lëtzebuerg huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. Lëtzebuerg ass eng representativ [[Demokratie]] an eng [[konstitutionell Monarchie]] mat engem [[Groussherzog]] als Staatschef, wouduerch d'Land dat eenzegt Groussherzogtum ass, dat nach ëmmer als souveräne [[Staat]] op der Welt existéiert. Seng dynamesch [[Wirtschaft]] mécht et zu engem vun de räichste Länner vun der Welt an et huet ee vun den héchste Bruttoinlandprodukter pro Kapp op der Welt. D'Wirtschaft konzentréiert sech haaptsächlech op [[Finanzplaz Lëtzebuerg|finanziell Aktivitéiten]] (ongeféier d'Hallschent vum Bruttoinlandprodukt), favoriséiert duerch eng ganz avantagéis [[Besteierung]] a bestëmmte Beräicher (virtuell Steierbefreiung fir Gewënner aus der Exploitatioun vu Patenter oder Software). Der [[Netregierungsorganisatioun|ONG]] [[Oxfam]] no (Zuele vun 2017) gehéiert Lëtzebuerg zu den "attraktiivste [[Steierparadis|Steierparadäiser]], déi vun de Firme benotzt ginn", eng Situatioun déi sech zënterhier e bësse geännert huet. Am Laf vun der Geschicht war déi zentral Lag vum Lëtzebuerger Territoire matten an Europa eng Plaz vu grousser strategescher Wichtegkeet fir vill Muechten, zanter sengem Ufank als Hannerland vum [[Réimescht Räich|Réimesche]] Rheinland<ref name=":0" />, dem Bau vun enger feudaler Buerg op de Ruine vun engem fréiere réimesche Fort am [[Karolenger|postkarolengesche]] Kontext am [[Mëttelalter|Héichmëttelalter]] an duerno wéinst senger strategescher Lag am Südoste vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen]] a [[Spuenesch Nidderlanden|Spueneschen Nidderlanden]] tëscht dem [[15. Joerhonnert|15.]] an dem [[17. Joerhonnert]]. Lëtzebuerg ass dee klengste Grënnungsmember vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a Member vun der [[Eurozon]], der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité]] (NATO), der [[Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Europa|Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Entwécklung]] (OEZE), de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] (UN), der [[Organisatioun fir Sécherheet an Zesummenaarbecht an Europa]] (OSZE) dem [[Benelux]] an der [[UEBL]] a reflektéiert esou säi politesche Konsens fir wirtschaftlech, politesch a militäresch Integratioun. D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass d'Haaptstad an déi gréisst Stad, wou ë.&nbsp;a. de Sëtz vu verschiddenen Etablissementer an Institutioune vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ass. 2012 krut Lëtzebuerg fir d'éischt Kéier an der Geschicht en temporäre Sëtz am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen]]. Duerch seng geographesch Lag gëtt d'Lëtzebuerger Kultur souwuel vum [[Germanesch Sproochen|Germanesche]] wéi och vum [[Romanesch Sproochen|Romanesche]] beaflosst. [[Lëtzebuergesch]] ass déi eenzeg Nationalsprooch vun de Lëtzebuerger, mä [[Franséisch]] an [[Däitsch]] zielen als administrativ a juristesch Sprooche vum Land. Als Resultat gëtt Lëtzebuerg als dräisproochegt Land ugesinn.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1/jo|Titel=Legilux|Gekuckt=28.02.2023|Wierk=legilux.public.lu}}</ref> Duerch d'Migratioun an déi institutionell a finanziell Entwécklung gëtt do dernieft och vill [[Italieenesch]], [[Portugisesch]] an [[Englesch]] geschwat<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Langues/a-propos-langues-lu.pdf|Titel=À propos... Sproochen zu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Datum=August 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 1|Sprooch=lb}}</ref>. == Geschicht == ''Nott: Vun der Geschicht vum haitege Staat Lëtzebuerg kann een eréischt vum 19. Joerhonnert u schwätzen. Virdrun ass d'Geschicht vu Lëtzebuerg als déi vun der Géigend ze verstoen, resp. där vun der Grofschaft an duerno dem Herzogtum mam selwechten Numm.'' === Grofschaft, duerno Herzogtum Lëtzebuerg === Ëm d'Joer [[963]] (den Datum ass ëmstridden; neierdéngs geet een éischter vum Joer [[987]] aus<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Histoire/apropos-geschichte-luxemburgs-de.pdf|Titel=Apropos ... Geschichte Luxemburgs|Gekuckt=30.10.20224|Datum=Dezember 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 4|Sprooch=de}}</ref>) huet de [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried]] aus dem Haus vun den [[Ardennergrofen]] mat der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] Lännereien zu [[Feelen]] géint de [[Bockfiels]], op deem e spéitréimescht Kastell mam Numm ''[[Lucilinburhuc]]'' stoung, getosch. Do ronderëm huet sech d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] entwéckelt, an d'Haus Lëtzebuerg huet sech zu enger Grofschaft etabléiert. {{Méi Info 2|Stad Lëtzebuerg|Grofschaft Lëtzebuerg}} [[1354]] ass d'Grofschaft Lëtzebuerg mat hiren ''Annexen'' ([[Durbuy]], [[La Roche-en-Ardenne|La Roche]], [[Arel]], asw.) zu enger neier Entitéit gemaach ginn, an zwar zum [[Herzogtum Lëtzebuerg]]. Nieft deem Herzogtum, dat bis [[1794]]/[[1795|95]] gedauert huet, koum nach d'[[Grofschaft Chiny]] an de Besëtz vum [[Haus Lëtzebuerg]], ouni awer formell an d'Herzogtum Lëtzebuerg integréiert ze ginn. [[1437]] ass d'Haus Lëtzebuerg ausgestuerwen, an d'Herzogtum Lëtzebuerg koum [[1441]]/[[1443|43]] an de Besëtz vum [[Herzogtum Bourgogne|Herzog vu Burgund]], dem [[Philippe III. vun der Bourgogne|Philipp de Gudden]] a gouf domat een Deel vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen Nidderlanden]]. Déi gounge [[1477]], nom Doud vum [[Karel de Kéngen]], an duerch d'Bestietnes vun deem senger Duechter [[Marie de Bourgogne]] mam [[Maximilian I. (HRR)|Maximilian vun Habsburg]], un d'Haus [[Habsburg]]. Duerch Ierfschaft koum Lëtzebuerg [[1556]] an de Besëtz vum spuenesche Kinnek [[Philippe II. vu Spuenien|Philippe II]]. Vun do un heeschen d'Gebidder, déi als ''Nidderlande'' bezeechent ginn, [[Spuenesch Nidderlanden]]. [[1581]], no de Konfessiounskricher, hu sech d'Nidderlande gedeelt, d'Herzogtum Lëtzebuerg war vun do un Deel vun de [[Südlech Nidderlanden|Südlechen Nidderlanden]], déi och einfach weider ''[[Spuenesch Nidderlanden]]'' oder nach ''kathoulesch Nidderlanden'' genannt gi sinn. Frankräich, dat d'Ëmklamerung duerch d'Habsburger sprengen, a gläichzäiteg de [[Rhäin]] als Grenz erreeche wollt, huet sech och fir d'Nidderlanden intresséiert, an dofir koum et ëmmer nees zu Kricher. Nom [[Drëssegjärege Krich]] an dem spuenesch-franséische Kontinuatiounskrich koum et [[1659]] zum [[Traité vun de Pyrenäen]] an deem ë.&nbsp;a. decidéiert gouf, datt Deeler vum Herzogtum Lëtzebuerg u Frankräich kéimen ([[Diddenuewen]], [[Montmédy]], [[Damvillers]], [[Carignan (Ardennes)|Ivoy]], asw.)<ref>Art.38. En quatrième lieu, dans la Province et Duché de Luxembourg, lesdit Seigneur Roy Tres-Chrestien demeurera saisi, jouira effectivement des places de Thionville, Montmedy, Damvillers, leurs appartenances, dépendances, annexes, Prevostez et Seigneuries: et de la Ville et Prevosté d'Ivoy, de Chavency le Chateau, et sa Prevosté ; et du lieu et Poste de Marville, situé sur la petite riviere appelée Vezin, et de la Prevosté dudit Marville, lequel lieu et Prevosté avoient autrefois appartenu, partie aux ducs de Luxembourg, et partie à ceux de Bar</ref>. [[1684]] huet de [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]] d'[[Festung Lëtzebuerg]] eruewert, an d'Herzogtum huet [[De jure / de facto|de facto]] bis [[1697]] ([[Traité vu Rijswijk]]) zu Frankräich gehéiert. [[1713]]/[[1714]], nom [[Spueneschen Ierffollegkrich]], goungen d'Südlech Nidderlanden, inklusiv Lëtzebuerg, un déi éisträichesch Habsburger-Linn. Déi ''Éisträichesch Period'' huet bis zum éischte [[Koalitiounskrich]] gedauert, an der Eruewerung vun den [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]] duerch d'[[Franséisch Revolutioun]]struppe 1794/95. D'Herzogtum Lëtzebuerg, gradewéi och déi aner Fürstentemer, déi d'Nidderlanden ausgemaach haten, sinn ofgeschaaft ginn. D'Fransousen hunn néng [[Départements réunis]] (à la France) amplaz vun de fréieren Nidderlanden a vun den onofhängege Principautéite vu [[Prënzbistum Léck|Léck]], [[Fürstentum Stavelot-Malmedy|Stavelot-Malmedy]] a [[Herzogtum Bouillon|Bouillon]] agefouert. Dem alen Herzogtum Lëtzebuerg säi Gebitt ass op dräi Departementer verdeelt ginn: ''[[Departement Forêts|Forêts]], [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]]'' an ''[[Departement Ourthe|Ourthe]]''. Duerch den [[Traité vu Campo-Formio]], am Oktober 1797, huet Éisträich zu Gonschte vu Frankräich op déi südlech Nidderlande verzicht. Domat waren och d'Awunner vum ale Lëtzebuerger Raum [[Internationaalt Recht|no internationalem Recht]] Fransousen. <gallery perrow="5" widths="220"> Fichier:Duché-de-Luxembourg Iacobo Surhonio Montano 1551.jpg|<div align="center">D'Herzogtum ëm 1551</div> Fichier:Duché de-Luxembourg Jean-Janson-1637-1693-Amsterdam.jpg|<div align="center">D'Herzogtum am 17. Joerhonnert</div> </gallery> === D'Groussherzogtum === [[Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png|thumb|Territorial Entwécklung vum Herzogtum zum Groussherzogtum]] Um [[Wiener Kongress]] [[1815]] gouf dat viregt Herzogtum Lëtzebuerg vun den europäesche Groussmuechten net "restauréiert". D'Preisen, déi d'Ostufer vun der [[Musel]] scho besat haten, kruten nach all déi al lëtzebuergesch Gebidder ëstlech vun der [[Our (Sauer)|Our]], mat Ausnam vu [[Veianen]], an déi ëstlech vun der [[Sauer]]. Aus dem Gebitt vum Département des Forêts an Deeler vum Departement Sambre-et-Meuse ass, aus reng strateegesch-diplomateschen an dynastesche Grënn, ee Groussherzogtum ginn. De Wëllem vun Oranien-Nassau, dee grad kuerz virdrun als hollännesche Kinnek [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] unerkannt gi war, gouf a [[Personalunioun]] [[Groussherzog vu Lëtzebuerg]]. Dat neit Lëtzebuerger Land gouf och an den [[Däitsche Bond]] (eng Zort Ersatzräich) integréiert, an d[[Festung Lëtzebuerg|'Festung Lëtzebuerg]] gouf eng "[[Bundesfestung]]", wat dem preisesche Kinnekräich d'Garnisounsrecht erméiglecht huet. Vun Zäit zu Zäit sollten d'Vertrieder vun deene ronn 40 Länner, déi am Däitsche Bond waren, sech ënner dem Virsëtz vum Keeser vun Éisträich zu [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] treffen. Well de Wëllem I., dee Kinnek vun de Vereenegten Nidderlande war, och als Herrscher vu Lëtzebuerg wéi ee Kinnek wollt behandelt ginn, huet hien um [[Wiener Kongress]] drop gehale fir "Grouss"-Herzog ze ginn, also eng ''"Kinneklech'' ''Altess''" ({{De}} ''"Königliche Hoheit"'', {{Fr}} ''"Altesse royale"''), wat en als "einfachen" Herzog vu Lëtzebuerg net hätt kënne sinn. Dat ass d'Erklärung, firwat Lëtzebuerg als '''Grouss'''-Herzogtum nei entstanen ass (et huet deemno glat näischt mat der Gréisst vum Land ze dinn). 1830 huet dem Wëllem I. seng onglécklech-ongerecht Politik a senge Südprovënzen d'[[Belsch Revolutioun]] ausgeléist, déi och ee gudden Deel vun de Lëtzebuerger begeeschtert huet, well hien, eise Groussherzog, säi Groussherzogtum praktesch ëmmer nëmme wéi déi 19. Provënz vu sengem Räich behandelt hat. Den [[19. Abrëll]] [[1839]], néng Joer no der Grënnung vun der [[Belsch]], gouf um [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]], no laangem hin an hier, d'Groussherzogtum an zwee gedeelt: de westlechen Deel, deen haaptsächlech [[Franséisch|franco-romanesch]] (Wallounesch a Loutrengesch) war, gouf als [[Lëtzebuerg (Provënz)|Provënz Lëtzebuerg]] der Belsch zougesprach, an de [[Däitsch|germanophonen]], also ëstlechen Deel, ass - weiderhin als Groussherzogtum - fir d'éischt Kéier een eegestännege Staat ginn, allerdéngs nach ëmmer (bis [[1890]]) a Personalunioun mat Holland. {{Méi Info 1|De Mythos vun der Onofhängegkeet 1839}} [[Fichier:Luxembourg-lb.png|thumb|250px|Kaart vu Lëtzebuerg zanter 1839]] [[1848]], ënner dem [[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II]]., krut Lëtzebuerg seng éischt eege [[Lëtzebuerger Constitutioun|Constitutioun]], deemools eng vun deene liberaalsten, mä schonn [[1856]] huet de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]], duerch e [[Staatsstreech]], deen Text nees ausser Kraaft gesat. Mam [[Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg|Bau vun engem Eisebunnsreseau]] krut Lëtzebuerg vun [[1858]] un Uschloss un d'Nopeschlänner, an d'Entdeckung vun neie Produktiounsmethoden hunn der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Entwécklung vun der Eisenindustrie]] am [[Minettsgéigend|Minett]] e groussen Opschwong ginn, soudatt Lëtzebuerg wirtschaftlech ewell besser do stoung. D'Integratioun vu Lëtzebuerg an den [[Däitschen Zollveräin]], vun 1842 un, hat allerdéngs schonn déck zu dësem Opschwong bäigedroen…[[1867]], ee Joer no der preisescher Victoire géint Éisträich am [[Preisesch-Éisträichesche Krich]], an dem Ënnergank vum Däitsche Bond, koum et bal zum Verkaf vum Lëtzebuerger Land duerch de Wëllem III. un den [[Napoleon III. vu Frankräich|Napoleon III.]], Keeser vun de Fransousen. Am däitsche Raum war vill Oppositioun géint dëse Projet, a fir wéinst der ''[[Lëtzebuerg-Kris]]'' e Krich tëscht Preisen a Frankräich ze verhënneren, gouf an engem neien [[Traité vu London (1867)|Traité vu London]] Lëtzebuerg als ''fir ëmmer [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] an onofhängeg'' erkläert: d'Preisen, déi hir Garnisoun no 1866 zu Lëtzebuerg "vergiess" haten, hunn hir Zaldote mussen ofzéien, an d'Festung ass geschleeft ginn. [[1868]] krut Lëtzebuerg, an deem neie Kontext, och eng nei Constitutioun, een Text, deen an der Haaptsaach d'Verfassung vun 1848 reproduzéiert huet. 1870/73 gouf d'Land zu engem [[Bistum Lëtzebuerg|eegene Bistum]] gemaach, an de Mgr [[Nicolas Adames]] ass éischte Bëschof vu Lëtzebuerg ginn. [[1890]] hat dat hollännescht Herrscherhaus vun [[Oranien-Nassau]] kee männlechen Nokomme fir op de lëtzebuergeschen Troun, a sou krut d'Land, an der Persoun vum [[Adolf vun Nassau]], dee säin Herzogtum 1866 u Preise verluer hat, säin "eegenen" Herrscher a säin "eegent" Herrscherhaus (dat vun [[Nassau-Weilburg]]). D'''éiweg Neutralitéit'' huet [[1914]]-[[1918]] a [[1940]]-[[1944]]/[[1945|45]] Däitschland net doru gehënnert, Lëtzebuerg am [[Éischte Weltkrich|Éischten]] an am [[Zweete Weltkrich]] ze besetzen. Am Zweete Weltkrich gouf Lëtzebuerg [[De jure / de facto|de facto]] wéi e ''Reichsgebiet'' behandelt. Am Ufank mat schéi Schwätzen, duerno mat Terror, hunn d'Besatzer probéiert, d'Lëtzebuerger dovun z'iwwerzeegen, datt si ''[[Heim ins Reich]]'' géife gehéieren. Eng lëtzebuergesch Minoritéit, déi ofschätzeg "[[Gielemännchen|Gielemännercher]]", genannt gouf, huet mat den [[Nazi]]e [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg|collaboréiert]]. Vun [[1942]] sinn d'Lëtzebuerger an d'[[Wehrmacht]] [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|agezu ginn]]. [[1944]]/[[1945|45]] gouf den Norde vum Land wärend der [[Ardennenoffensiv]] uerg zerstéiert. {{Méi Info 1|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}} Nom Krich huet Lëtzebuerg seng Neutralitéit opginn an ass Member vun enger Rëtsch inter- oder supranationalen Organisatioune ginn, dorënner dem [[Benelux]], der [[NATO]] an der [[CECA]], dem éischte Virleefer vun der [[EU]]. Lëtzebuerg war ee vun den 12 Staaten, déi den [[1. Januar]] [[1999]] den [[Euro]] als Wärung agefouert hunn. Virun 1999 war d'Wärung de [[Lëtzebuerger Frang]]. {{Méi Info 1|Geschicht vu Lëtzebuerg}} <gallery> Fichier:HRR 14Jh.jpg Fichier:HRR 1400.png Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png </gallery> == National Symboler == D'national Symboler vu Lëtzebuerg sinn de [[Fändel vu Lëtzebuerg|Fändel]], de [[Wope vu Lëtzebuerg|Wopen]], d'[[Nationalhymn]], den [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag|Nationalfeierdag]] an d'[[Wilhelmus|Hymn vun de Groussherzoge]] vu Lëtzebuerg<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/Tout_savoir_Luxembourg/Tout_savoir-FR.pdf|Titel=Tout savoir sur le Grand-Duché de Luxembourg, pp. 12-13|Gekuckt=07.11.2024|Auteur=Service information et presse du gouvernement|Datum=03.2015|Editeur=sip.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>. {{Méi Info 1|National Symboler vu Lëtzebuerg}} == Politik == Lëtzebuerg, dat zënter dem [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] vum 19. Abrëll 1839 als e souveränen an onofhängege Staat existéiert, ass eng representativ [[Demokratie]], a Form vun enger [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]] mat engem [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] als Chef vum Land. {{Méi Info 1|Politesche System vu Lëtzebuerg}} E Parlament, [[Chamber]] genannt, gëtt fir 5 Joer gewielt; 60 Deputéierte vertriede [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|véier Walbezierker]]. D'Opdeelung vun de Sëtz no de [[Chamberwale vum 8. Oktober 2023]] ass déi heiten: d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei]] (chrëschtdemokratesch) 21 Sëtz, d'[[Demokratesch Partei]] (liberal) 14 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] (sozialistesch) 12 Sëtz<ref>ursprénglech 11 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] vun der Piratepartei bei d'LSAP gewiesselt</ref>, d'[[Alternativ Demokratesch Reformpartei]] 5 Sëtz, [[Déi Gréng]] (gréng) 4 Sëtz, d'[[Piratepartei]] 2 Sëtz<ref>ursprénglech 3 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] bei d'LSAP gewiesselt</ref> an [[Déi Lénk]] 2 Sëtz. [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]], [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg]], [[Déi Konservativ]], [[Lëtzebuerger Bierger Partei]], [[Déi Liberal]], [[Liberté - Fräiheet!]], [[Mir d'Vollek (Lëtzebuergesch Partei)|Mir d'Vollek]], [[Partei fir Aarbecht, Rechtsstaat, Trucmachin, Elitefërderung a basisdemokratesch Initiativ|d'PARTEI]], [[Partei fir Integral Demokratie]] a [[Volt Lëtzebuerg|Volt]] sinn net an der Chamber vertrueden. Aus deene Walen ass d'[[Regierung Frieden-Bettel]] ervirgaangen, eng Koalitiounsregierung aus CSV an DP. Si gouf de 17. November 2023 vereedegt. Um Plang vun der Europäescher Unioun ass Lëtzebuerg duerch [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten|sechs Deputéiert]] (vun am Ganze 720) am [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]] vertrueden. Am [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Ministesch-Conseil]] huet et 4 Stëmmen (op 345). == Sproochesituatioun zu Lëtzebuerg == D'Lëtzebuerger Verfassung seet: „D'Sprooch vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg ass Lëtzebuergesch. D'Gesetz reegelt d'Benotzung vun der lëtzebuergescher, der franséischer an der däitscher Sprooch.“<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/constitution/1868/10/17/n1/consolide/20230701/lb#art_4|Titel=Verfassung vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 4|Sprooch=lb}}</ref> Schonn an der Constitutioun vun 1948 stoung dran, datt e Gesetz de Sproochegebrauch reegele géif. Dëst Gesetz vum [[24. Februar]] [[1984]]<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1|Titel=Loi du 24 février 1984 sur le régime des langues|Gekuckt=30.10.2024|Datum=24.02.1984|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> leet fest, datt d'[[Nationalsprooch]] vun de Lëtzebuerger d'[[Lëtzebuergesch]] ass; datt d'Gesetzestexter an hir Bestëmmungen, wéi s'auszeféiere sinn, op [[Franséisch]] geschriwwe ginn; an datt ee, wat d'Verwaltungssproochen a juristesch Sprooche betrëfft, vum Franséischen, [[Däitsch]]en oder Lëtzebuergesche Gebrauch maache kann. Bierger kënnen eng Demande un d'Verwaltung op Lëtzebuergesch, Franséisch oder Däitsch schreiwen, d'Äntwert muss, sou wäit wéi méiglech, an der selwechter Sprooch sinn. Am Géigesaz zu Länner wéi z.&nbsp;B. der [[Schwäiz]] oder der [[Belsch]], wou ''jee no Regioun'' verschidde Sprooche geschwat ginn, ass d'Distributioun vun de Sproochen net ''geographesch'', mä ''funktionell'' an ''individuell'' ("[[Polyglossie]]"). {{Méi Info 1|Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg}} D'Lëtzebuergesch huet sech lues a lues an der Perceptioun vun de Lëtzebuerger vun enger Variant vum Däitschen (''Onst Däitsch'') zu enger eegener Sprooch gewandelt. Och vum Gebrauch hir ass et an deene leschte Joerzéngten iwwer déi traditionell Domäne vun engem [[Dialekt]] erausgewuess a gëtt haut vun der Fuerschung als déi neist [[germanesch Sproochen|germanesch Sprooch]] ugesinn. {{Méi Info 2|Lëtzebuergesch|Geschicht vun der Lëtzebuerger Sprooch}} [[Fichier:Distrikte-Kantone-Gemeinden Lux.png|thumb|120px|administrativ Andeelung]] == Administrativ Andeelung == Lëtzebuerg ass an zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen|Kantonen]], {{Gemengenzuel}} [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen|Gemengen]] an a véier [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierker]] agedeelt. [[Lëtzebuerger Distrikter|Dräi Verwaltungsdistrikter]], déi et virdru gouf, goufen 2015 ofgeschaaft. {{Méi Info 1|Administrativ Andeelung vu Lëtzebuerg}} == Justiz == D'Land ass an zwéi [[Geriichtsbezierk]]er agedeelt, de Bezierk Lëtzebuerg an de Bezierk Dikrech. De Bezierk Lëtzebuerg ass fir d'[[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]er op Lëtzebuerg an [[Esch-Uelzecht]] opgedeelt. == Geographie == Lëtzebuerg läit a Westeuropa tëscht der [[Belsch]], [[Frankräich]] an [[Däitschland]]. {{Méi Info 1|Geographie vu Lëtzebuerg}} == Geologie == {{Méi Info 1|Geologie vu Lëtzebuerg}} == Hydrographie == Déi véier gréisst Flëss am Land sinn d'[[Musel]], d'[[Sauer]], d'[[Our (Sauer)|Our]] an d'[[Uelzecht]]. {{Méi Info 1|Hydrographie vu Lëtzebuerg}} == Ekonomie == {{Méi Info 1|Lëtzebuerger Wirtschaftsstruktur}} {{Update}} Zu den Haaptentreprisen zu Lëtzebuerg zielen (klasséiert no der Zuel vun hiren Employéen): [[Arcelor]], [[Goodyear Operations|Goodyear]], Groupe [[Cactus]], [[CFL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque internationale à Luxembourg]], [[Luxair]], [[Pedus Service]], [[BCEE]], Groupe [[Guardian]], [[Du Pont de Nemours]], [[Kredietbank]], Groupe [[Match|Courthéoux-Match]], [[Cargolux]], [[Saint-Paul Luxembourg|Groupe Saint-Paul]], [[Brink's Security Luxembourg]], [[ING]], Groupe [[Céramétal]], [[Auchan]] Luxembourg. == Demographie == {{Méi Info 1|Demographie vu Lëtzebuerg}} <!-- Lëtzebuerg hat den 8. November 2021, dem Stéchdatum vun der [[Volleks- a Wunnengszielung|Vollekszielung]], 643.941 Awunner.<ref name=zielung21>Quell fir d'Donnéen zu der Bevëlkerung: [[STATEC]]: [https://statistiques.public.lu/dam-assets/recensement/publication-5/docs/rp01-05-population-nationalit-v10.pdf "Une population de plus en plus cosmopolite."] 2023-05, op statistiques.public.lu, nogekuckt 2023-05-08.</ref> Dovu sinn 339.890 (52,8%) [[Lëtzebuerger Nationalitéit|Lëtzebuerger]] an 304.051 Auslänner (47,2%) mat am ganzen 180 verschiddenen Nationalitéiten. Vun der auslännescher Bevëlkerung hirersäits si ronn véier Fënneftel (80.9%), genee 245.906 Persounen, aus engem anere Land vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. 61.207 Lëtzebuerger (18%) hunn nach (op d'mannst) eng aner Nationalitéit. Vun den Auslänner déi am Land liewen, sinn déi meescht, 93.659 Leit, Portugisen (14,5% vun der Gesamtbevëlkerung). Dono kommen 49.071 Fransousen, 23.881 Italieener, 19.692 Belsch, 12.906 Däitscher, 8.447 Spuenier, 6.284 Rumänen a 4.977 Polen. 26.959 kommen aus aneren [[EU]]-Länner; 18.844 aus aneren europäesche Länner wéi der EU, dorënner si 4.289 Britten. Aus Asie komme 17.420 Leit (2,7%), dovu si 4.130 Chineesen. 13.554 (2,1%) hunn d'Nationalitéit vun engem Land um afrikanesche Kontinent, dorënner 2.562 Kapverdianer. Aus Nordamerika kommen der 2.780 (0,4%), dovun 2.196 aus den USA. Bei de Leit aus Mëttel- a Südamerika (4.962; 0,8%) sinn d'Brasilianer mat 2.859 déi Meescht. 245 (0,0%) Australier oder Neiséilänner wunnen am Land.<ref name=zielung21/> Am Laf vum Joer 2009 ass d'Zuel vun enger hallwer Millioun Awunner iwwerschratt ginn. Vun 1995 bis 2010 ass d'Wunnbevëlkerung, bannent 15 Joer, ëm ronn 100.000 Leit gewuess; vum Enn vum Zweete Weltkrich bis 2016 souguer ëm 286.000, wat praktesch eng Verdueblung bannent eppes iwwer 70 Joer ass. De Bevëlkerungswuesstem geet zum groussen Deel op den Zouzuch vu Leit aus dem Ausland zeréck, déi op Lëtzebuerg schaffe kommen: D'Zuel vun den Aarbechtsplazen ass vun 197.500 am Joer 1995 iwwer 307.700 am Joer 2005 op p 418.400 am Joer 2016 geklommen.<ref name=travail2016>[http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12951&IF_Language=fra&MainTheme=2&FldrName=3 "Vue d'ensemble du marché du travail (en 1 000 personnes) 2000 - 2016"] op statistique.publc.lu.</ref>. Dës héich Zuel vun Aarbechtsplaze bréngt och mat sech, datt déi zu engem ëmmer méi groussen Deel vu sougenannte [[Frontalier]]e besat ginn. Hir Zuel ass vu 56.100 am Joer 1995 iwwer 119.700 am Joer 2005 op 173.800 am Joer 2015 geklommen. 2016 waren et der 180.900.<ref name=travail2016 /> --> Op den 1. Januar 2024 hat Lëtzebuerg 672.050 Awunner, 1,7&nbsp;% méi wéi am Joer virdrun. D'Bevëlkerung ass manner gewuess wéi am Joer 2022 (Erhéijung vun 2,4&nbsp;%), dat Joer dat vun der Arrivée vun [[ukrain]]esche Krichsflüchtlinge markéiert war. Den Taux vun 1,7&nbsp;% ass ee vun de niddregste Wuesstemstauxe vum leschte Joerzéngt (wou en tëscht 2,0 an 2,5&nbsp;% louch), mat der Ausnam vun de [[COVID-19-Pandemie|COVID-19]]-Joren (Wuesstem 2020 an 2021 vun nëmmen 1,4 an 1,7&nbsp;%). Den Zouwuess vun der Bevëlkerung geet haaptsächlech op d'[[Migratioun zu Lëtzebuerg|Migratioun]] zeréck: 26.964 Migrante sinn 2023 am Land ukomm a 16.588 sinn der fortgaangen.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/actualite/2024/stn16-pop-2024/stn16-2024-population-2024-v20.pdf|Titel=STATNEWS N° 16 – Une croissance démographique réduite en 2023|Gekuckt=01.11.2024|Datum=18.04.2024|Editeur=statistiques.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Vun der Gesamtbevëlkerung am Grand-Duché (1. Januar 2024) waren 317.678 Leit Auslänner (42,72&nbsp;%), vun deenen der 12,4&nbsp;% zu Lëtzebuerg gebuer sinn. 77,3&nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg kommen aus Staate vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (-1,1&nbsp;% am Verglach mat 2023). Am Joer 1981 hunn déi aktuell 27 Memberstaate souguer 91,5&nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg ausgemaach. D'Diversifikatioun vun der Immigratioun bréngt mat sech, datt den Undeel vun den Auslänner, déi keng EU-Nationalitéit hunn, eropgeet. Mat 90.915 Awunner sinn d'[[Portugal|Portugisen]] déi gréisst auslännesch Communautéit am Land, virun de [[Frankräich|Fransousen]] (49.234) an den [[Italien|Italieener]] (25.116).<ref>{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/catalogue-publications/en-chiffres/2024/population-chiffres-2024.pdf|Titel=La démographie luxembourgeoise en chiffres|Gekuckt=01.11.2024|Auteur=François PELTIER, Charlie KLEIN|Datum=23.10.2024|Wierk=|Editeur=statistiques.public.lu|Säiten=p. 12|Sprooch=fr}}</ref> D'Ukrainer waren am Joer 2022 déi gréisst Immigratiounsgemeinschaft, awer hir Zuel ass 2023 staark gefall a goung vu 4.268 op 807 Immigranten (-81,1&nbsp;%) erof. 2023 hu 570 Ukrainer de Lëtzebuerger Territoire verlooss, am Verglach zu just 32 Leit am Joer 2022.<ref name=":1" /> Am Joer 2023 goufe 6.320 [[Puppelchen|Puppelcher]] gebuer, dat waren der 175 manner wéi 2022. De konjunkturellen Indicateur vun der [[Fruchtbarkeet]] läit bei 1,25 Kanner pro Fra, en Taux deen an de leschte puer Joerzéngten nach ni sou niddereg war. Am Joer 2023 si 4.431 Leit gestuerwen, 18 Doudesfäll manner wéi 2022.<ref name=":1" /> D'[[Liewenserwaardung]] bei der Gebuert läit bei 85 Joer fir d'Fraen an 81 Joer fir d'Männer. Am Laf vum Joer 2023 louch d'[[natierlech Bevëlkerungsentwécklung]] (Gebuerten - Doudesfäll) bei 1.889 Leit, iwwerdeems de Migratiounsbilan (Arrivéeën - Departen) bei 10.376 Leit louch.<ref name=":1" /> Den Duerchschnëttsalter vun der Bevëlkerung läit bei 40,6 Joer fir d'Fraen an 39,2 Joer fir d'Männer. D'Auslänner sinn däitlech méi jonk wéi d'Lëtzebuerger. Den Duerchschnëttsalter fir d'Lëtzebuerger Frae läit bei 42,2 Joer am Verglach zu 38,7 Joer fir d'auslännesch Fraen. Bei de lëtzebuergesche Männer ass den Duerchschnëttsalter 40,0 Joer géintiwwer 38,4 Joer fir d'auslännesch Männer.<ref name=":1" /> Déi meescht Auslänner déi sech 2023 zu Lëtzebuerg niddergelooss hunn, waren d'Portugisen (3.638 Immigranten), virun de Fransousen (3.145 Immigranten) an den Italieener (1.947 Immigranten). Ënnert den Emigranten, d.&nbsp;h. deene Leit, déi vu Lëtzebuerg an en anert Land gaange sinn, waren et haaptsächlech Lëtzebuerger (3.102 Emigranten), Portugisen (3.091 Emigranten) a Fransousen (2.159 Emigranten).<ref name=":1" /> ===Entwécklung vun der Awunnerzuel=== <timeline> Colors= id:a value:gray(0.9) id:b value:gray(0.7) id:c value:rgb(1,1,1) id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:900 height:550 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:700000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:b increment:100000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:a increment:50000 start:0 BackgroundColors = canvas:c BarData= bar:1821 text:1821 bar:1831 text: bar:1841 text: bar:1851 text:1851 bar:1861 text: bar:1871 text:1871 bar:1880 text:1880 bar:1890 text:1890 bar:1900 text:1900 bar:1910 text:1910 bar:1922 text:1922 bar:1935 text:1935 bar:1947 text:1947 bar:1960 text:1960 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1990 text:1990 bar:2000 text:2000 bar:2010 text:2010 bar:2020 text:2020 bar:2025 text:2025 PlotData= color:d width:25 align:left bar:1821 from:0 till: 134082 bar:1831 from:0 till: 0 bar:1841 from:0 till: 0 bar:1851 from:0 till: 194719 bar:1861 from:0 till: 0 bar:1871 from:0 till: 204028 bar:1880 from:0 till: 210507 bar:1890 from:0 till: 211481 bar:1900 from:0 till: 236125 bar:1910 from:0 till: 259027 bar:1922 from:0 till: 261643 bar:1935 from:0 till: 296913 bar:1947 from:0 till: 290992 bar:1960 from:0 till: 314889 bar:1970 from:0 till: 339841 bar:1981 from:0 till: 364597 bar:1990 from:0 till: 379300 bar:2000 from:0 till: 435479 bar:2010 from:0 till: 502066 bar:2020 from:0 till: 626108 bar:2025 from:0 till: 681973 PlotData= bar:1821 at: 134082 fontsize:s text: 134.082 shift:(-10,5) bar:1851 at: 194719 fontsize:s text: 194.719 shift:(-15,5) bar:1871 at: 204028 fontsize:s text: 204.028 shift:(-15,5) bar:1880 at: 210507 fontsize:s text: 210.507 shift:(-15,5) bar:1890 at: 211481 fontsize:s text: 211.481 shift:(-15,5) bar:1900 at: 236125 fontsize:s text: 236.125 shift:(-15,5) bar:1910 at: 259027 fontsize:s text: 259.027 shift:(-15,5) bar:1922 at: 261643 fontsize:s text: 261.643 shift:(-15,5) bar:1935 at: 296913 fontsize:s text: 296.913 shift:(-15,5) bar:1947 at: 290992 fontsize:S text: 290.992 shift:(-15,5) bar:1960 at: 314889 fontsize:S text: 314.889 shift:(-15,5) bar:1970 at: 339841 fontsize:S text: 339.841 shift:(-15,5) bar:1981 at: 364597 fontsize:S text: 364.597 shift:(-15,5) bar:1990 at: 379300 fontsize:S text: 379.300 shift:(-15,5) bar:2000 at: 435479 fontsize:S text: 435.479 shift:(-15,5) bar:2010 at: 502066 fontsize:S text: 502.066 shift:(-15,5) bar:2020 at: 626108 fontsize:S text: 626.108 shift:(-15,5) bar:2025 at: 681973 fontsize:S text: 681.973 shift:(-15,5) </timeline> {{Clearleft}} ===Alterspyramid=== [[Fichier:Population pyramid of Luxembourg 2024 (lb).png|zentréiert|450x450px|Alterspyramid vun der Bevëlkerung vu Lëtzebuerg am Joer 2024]] == Kultur == Lëtzebuerg war bis elo dräimol [[Europäesch Kulturhaaptstad]]: [[1995]] (Stad Lëtzebuerg), [[2007]] (mat der [[Groussregioun]]) an 2022 ([[Esch-Uelzecht]], zesumme mat Gemenge vum Syndikat [[PRO-SUD]] a vun der franséischer [[Communauté de Communes du Pays-Haut Val d'Alzette]]). {{Méi Info 1|Kultur zu Lëtzebuerg}} == Audiovisuell == Lëtzebuerg huet joerzéngtelaang eng Pionéierroll a punkto europawäite kommerzielle Radio- (zanter [[1929]]) an Televisiounsprogrammer (zanter [[1954]]) gespillt. Haut nach huet d'[[RTL Group]] hei hire Sëtz. [[1988]] gouf deen éischte Lëtzebuerger Televisiounssatellit, [[Astra 1A]] op Orbit geschéckt; eng sëllege koumen der no, déi vun der [[SES (Entreprise)|SES]], déi hire Sëtz zu [[Betzder]] huet, bedriwwe ginn. An deene leschte 2 Joerzéngten huet och d'[[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer|Lëtzebuerger Filmproduktioun]] en Opschwong erlieft, ongeféier 40 [https://web.archive.org/web/20060213084441/http://www.cna.public.lu/1 Produktiounsfirmaen] gëtt et am Land. == Literatur == * [[Michel Pauly|Pauly, M.]], 2011. ''Geschichte Luxemburgs''. Verlag C.H. Beck, München, 128 S. ISBN 978-3-406-62225-0 * [[Alex Storoni|Storoni, A.]], 2010. ''Les Paysages Géologiques du Luxembourg.'' 57 S. Éditions Schortgen, Esch-Uelzecht. ISBN 978-2-87953-096-3 * Bousch, P., T. Chilla, P. Gerber, O. Klein, C. Schulz, C. Sohn & D. Wiktorin (Koord.), 2009. Der Luxemburg Atlas. Atlas du Luxembourg. 224 S. emons: (=Hermann-Josef Emons Verlag). ISBN 978-3-89705-692-3 (D'Artikele sinn zu engem Deel op Franséisch, déi aner op Däitsch geschriwwen). * [[Jean-Mathias Goerens|Goerens, Jean-Mathias]], [[Jean-Claude Muller]], Yves Robert, Gian Giuseppe Simeone, [[Gilbert Trausch]], [[Danièle Wagner]] & [[Frank Wilhelm]], 1995. Grand-duché de Luxembourg. Le guide. Éditions Saint-Paul. 239 S. ISBN 2-87963-206-4. (En Iwwerbléck iwwer d'Geschicht, d'Geographie an d'Ekonomie vum Land). * [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]] (sous la direction de), 2003. Histoire du Luxembourg. Le destin européen d'un <!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:Arial; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}@page Section1 {size:595.3pt 841.9pt; margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0;}div.Section1 {page:Section1;}-->« petit pays ». Éditions Privat, Toulouse. 33 S. ISBN 2-7089-4773-7 == Kuckt och == {{Méi Info 1|Portal:Lëtzebuerg}} * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gouvernement.lu Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Regierung] * [http://www.etat.lu/ Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Administratioun] * [https://web.archive.org/web/20190129153624if_/https://www.kulturgeschicht.lu/#10 Kulturgeschicht vu Lëtzebuerg] * [https://web.archive.org/web/20100121110946/http://www.promoteluxembourg.lu/ ''Is it true what they say about… Luxembourg?'', 10 Kuerzfilmer iwwer Lëtzebuerg] {{en}} * [https://5minutes.rtl.lu/actu/luxembourg/a/1535002.html Comment le Luxembourg a évolué au fil du temps] mat engem Video: L'histoire du Grand-Duché en 2 minutes, op RTL 5 minutes, gekuckt den 23. Juni 2020 * [[Michel Pauly]], [https://science.lu/de/geschichte-luxemburgs/schritt-fuer-schritt-zur-unabhaengigkeit-wie-luxemburg-zum-staat-wurde Schritt für Schritt zur Unabhängigket: Wie Luxemburg zum Staat wurde], op science.lu, 19.06.2026, gekuckt den 23.06.2026 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{LinkPortalLëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lëtzebuerg| ]] [[Kategorie:Karlspräis]] kdtwi9598vd88h1750og5urvjaqnswv 0 2724 2689025 2641425 2026-08-05T14:00:04Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689025 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat Australien (''Commonwealth of Australia'')|de Kontinent|Australien (Kontinent)}} {{Infobox Land | Numm = Commonwealth of Australia | Fändel = Flag of Australia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Australien | Wopen = Coat of arms of Australia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Australien | National Devise = | Kaart = Australia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Sydney]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q408|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q408|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 7.692.030 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q408|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q408|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,5 | Onofhängegkeet = [[26. September]] [[1907]] ([[Dominion]])<br>[[9. Oktober]] [[1942]] ([[Act of Westminster]])<br>[[3. Mäerz]] [[1986]] ([[Australia Act]]) | Nationalfeierdag = [[26. Januar]] | Nationalhymn = [[Advance Australia Fair]] | Wärung = [[Australeschen Dollar]] (AUD) | Zäitzon = +8 bis +11 | Internet TLD = [[.au]] | Telefonsprefix = +61 | Notizen = | Extra Bild = Australia satellite plane.jpg | Extra Bild2 = }} '''Australien''', offiziell '''Commonwealth of Australia''', ass e [[Staat]] um [[Australien (Kontinent)|australesche Kontinent]] tëscht dem [[Indeschen Ozean]] an dem [[Pazifik|Südpazifik]], am Südoste vun [[Asien]]. Zesumme mat der Nopesch-Insel [[Tasmanien]] bilt en de ''Commonwealth of Australia'', en [[Autonomie|autonomen]] Deel vum ''[[Commonwealth of Nations]]''. Australie breet sech iwwer ongeféier 4000&nbsp;km vum [[Kap Byrne]] vun Osten no Westen an iwwer 3700&nbsp;km vum [[Kap York]] am Norde bis [[Tasmanien]] am Süden aus. Zu Australie mat enger duerchschnëttlecher Héicht vun 300&nbsp;m iwwer dem Mieresspigel gehéieren als wichtegst baussenzeg Gebidder [[Norfolk Island]] an [[Australian Arctic Territory]]. D'Küst ass 36.735&nbsp;km. laang. Iwwer méi wéi 2000&nbsp;km erstreckt sech de [[Great Barrier Reef]] vum südleche [[Queensland]] bis zum [[Golf vu Papua]]. Et ass eent vun de bedeitendste Mieresökosystemer a geschützte Liewensraum fir 1500 Fësch-, 4000 Weechdéier- a 400 Korallenaarten. Aus dem [[Great Western Plateau]], deen Deeler vu [[Queensland]], [[Westaustralien]] a vum [[Northern Territory]] ëmfaasst, erhieft sech den [[Uluru]] ([[Ayers Rock]]), een 348&nbsp;m héije Monolith vun 8&nbsp;km Ëmfang. Den héchste Bierg, den 2.228&nbsp;m héije [[Mount Kosciusko]], läit laanscht d'Ostküst am [[Great Dividing Range]]. {{Méi Info 1|Geographie vun Australien}} == Geschicht == Aus dem haitegen [[Indonesien]] koumen d'[[Aboriginies]] ongeféier 70.000 - 50.000 v. Chr. op den australesche [[Kontinent]] an hunn en als éischt besidelt. Zu där Zäit muss hir [[Bevëlkerung]] aus ëm déi 300.000 Leit bestanen hunn. Si hunn d'ganzt Land bevëlkert a verschidde Sproochen a Kulturen entwéckelt. Am [[16. Joerhonnert|16.]] a [[17. Joerhonnert]] hunn d'[[Spuenien|Spuenier]], déi deemools déi gréisst Kolonialmuecht op der Welt waren, eng grouss [[Expeditioun]] aus dem [[Peru]] an de [[Pazifik|Süd-Pazifik]] geschéckt, mat der Hoffnung do op [[Gold]] ze falen. Wéi sech de Wonsch net erfëllt huet, hu se de Projet opginn, an hu sech vun deem Moment un och guer net méi mat dem Süd-Pazifik befaasst. Ëm [[1770]] huet dunn de Kapitän [[James Cook]] d'Ostküst vun Australien erfuerscht a se fir déi [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]] Kroun a Besëtz geholl. {{Méi Info 1|Geschicht vun Australien}} == Flora a Fauna == [[Fichier:Schëld Kanguru.JPG|thumb|200px|Oppassen, Känguruen]] Wéinst der isoléierter Lag vun Australie si méi wéi 80&nbsp;% vun den australesche [[Planzeräich|Planzenaarten]] endeemesch. D'Landschaft gëtt vu méi wéi 600 verschidden Zorte vun [[Eukalyptusbeem]] (95&nbsp;% vum Bambestand) markéiert. Et sinn [[Akazien]]- an Eukalyptusaarten, déi do zu Honnerte virkommen. Wéinst der äerdgeschichtlecher Entwécklung liewen an Australie [[Beidelmamendéieren]] wéi [[Koalabieren]], [[Känguruen]] an [[Urmamendéieren]] (''Protheria'') déi Eeër leeën, wéi zum Beispill d'[[Schnieweldéieren]], (''Ornithorhynchidae'') an de [[Seechomessekéiseker]] (''Tachyglossidae''). Australien ass ausserdeem e Paradäis fir [[Insekten]] a [[Reptiller]]. Déi meescht sinn harmlos, mä verschidde [[Spannendéieren|Spannen]] a [[Schlaangen|Schlaange]] sinn héich gëfteg a liewensgeféierlech. [[Schof]], [[Päerd]] a [[Rand|Ranner]] ginn importéiert. 80&nbsp;% vun de Mamendéieren, 47&nbsp;% vun de Vullen, 89&nbsp;% vun de Reptiller an 90&nbsp;% vun de Spannendéieren an Insekte sinn eenzegaarteg. {{Méi Info 1|Flora a Fauna vun Australien}} == Politik == Australien huet e [[Bicamerismus|bicameralt]] Parlament, dat aus engem [[Australesche Senat|Senat]] mat 76 Senatoren, déi nom Verhältneswalrecht fir 6 Joer bleiwen, an engem [[Australescht Representantenhaus|Representantenhaus]] mat 148 Membere besteet, dat all 3 Joer mëttels Preferenzwalen nei gewielt gëtt. {{Méi Info 1|Politik vun Australien}} == Staaten an Territoirë vun Australien == De ''Commonwealth of Australia'' besteht aus 6 Staaten: ''[[New South Wales]]'', ''[[Queensland]]'', ''[[Westaustralien]]'', ''[[Südaustralien]]'', ''[[Tasmanien]]'', ''[[Victoria (Australien)|Victoria]]'' an zwéin Territoiren, ''[[Australian Capital Territory]]'' an ''[[Northern Territory]]''. {{Méi Info 1|Staaten an Territoirë vun Australien}} == Ekonomie == Déi bedeitendst Exporter kommen aus der [[Landwirtschaft]] an aus dem [[Biergbau]], z.&nbsp;B. Kuelen, Eisenäerz a [[Gold]]. D'Land ass ee vun de gréisste Randfleeschexporteuren. Gutt ee Véirel vun der ganzer Wollproduktioun vun der Welt kënnt aus Australien. 5&nbsp;% vun der Bevëlkerung schafft an der Landwirtschaft, 25&nbsp;% an der [[Industrie]] a 70&nbsp;% am [[Dengschtleeschtungssecteur]]. De Bruttoinlandprodukt leit bei 30.623 US$ pro Awunner ''(Stand: 2005)'' {{Méi Info 1|Ekonomie vun Australien}} == Demographie == 95&nbsp;% vun den Australier kommen aus Europa, 1,3&nbsp;% sinn Asiaten, 2,2&nbsp;% sinn indigène. Déi meescht Immigrante kommen aus [[Neiséiland]], [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a [[China]]. Et gëtt all Joer duerchnëttlech 91.000 Awanderer. De Gebuertentaux leit bei 1,8 Kanner pro Fra. == Sproochen a Relioun == D'Haaptsprooch ass [[Englesch]], obschonn d'Australier och hiren eegenen "Aussie-Slang" benotzen. Donieft ginn nach weider 200 Sprooche geschwat. 74&nbsp;% vun den Australier gehéieren der chrëschtlecher Reliounsgemeinschaft un. == Educatioun == De [[Schoulsystem]] vun Australien ass an d'[[Primärschoul]] an an d'[[Sekundärsschoul]] agedeelt. Schoulflicht besteet vum 6. bis zum 15. Liewensjoer. Wien op d'[[Universitéit]] wëll goe muss virdrun 10 - 12 Joer an d'Schoul gaange sinn. Déi eelst Universitéit, vun deenen 19, ass déi am Joer 1890 gegrënnten [[Universitéit vu Sydney]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Australia|{{PAGENAME}}}} * [http://australia.gov.au/ Australesch Regierung] * [http://www.australia.com/ Informatioune fir Touristen] {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Australien]] psdvcycyj7gspfo89hoavpm0s3csxif 2689109 2689025 2026-08-05T14:05:25Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689109 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat Australien (''Commonwealth of Australia'')|de Kontinent|Australien (Kontinent)}} {{Infobox Land | Numm = Commonwealth of Australia | Fändel = Flag of Australia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Australien | Wopen = Coat of arms of Australia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Australien | National Devise = | Kaart = Australia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Sydney]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q408|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q408|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 7.692.030 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q408|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q408|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,5 | Onofhängegkeet = [[26. September]] [[1907]] ([[Dominion]])<br>[[9. Oktober]] [[1942]] ([[Act of Westminster]])<br>[[3. Mäerz]] [[1986]] ([[Australia Act]]) | Nationalfeierdag = [[26. Januar]] | Nationalhymn = [[Advance Australia Fair]] | Wärung = [[Australeschen Dollar]] (AUD) | Zäitzon = +8 bis +11 | Internet TLD = [[.au]] | Telefonsprefix = +61 | Notizen = | Extra Bild = Australia satellite plane.jpg | Extra Bild2 = }} '''Australien''', offiziell '''Commonwealth of Australia''', ass e [[Staat]] um [[Australien (Kontinent)|australesche Kontinent]] tëscht dem [[Indeschen Ozean]] an dem [[Pazifik|Südpazifik]], am Südoste vun [[Asien]]. Zesumme mat der Nopesch-Insel [[Tasmanien]] bilt en de ''Commonwealth of Australia'', en [[Autonomie|autonomen]] Deel vum ''[[Commonwealth of Nations]]''. Australie breet sech iwwer ongeféier 4000&nbsp;km vum [[Kap Byrne]] vun Osten no Westen an iwwer 3700&nbsp;km vum [[Kap York]] am Norde bis [[Tasmanien]] am Süden aus. Zu Australie mat enger duerchschnëttlecher Héicht vun 300&nbsp;m iwwer dem Mieresspigel gehéieren als wichtegst baussenzeg Gebidder [[Norfolk Island]] an [[Australian Arctic Territory]]. D'Küst ass 36.735&nbsp;km. laang. Iwwer méi wéi 2000&nbsp;km erstreckt sech de [[Great Barrier Reef]] vum südleche [[Queensland]] bis zum [[Golf vu Papua]]. Et ass eent vun de bedeitendste Mieresökosystemer a geschützte Liewensraum fir 1500 Fësch-, 4000 Weechdéier- a 400 Korallenaarten. Aus dem [[Great Western Plateau]], deen Deeler vu [[Queensland]], [[Westaustralien]] a vum [[Northern Territory]] ëmfaasst, erhieft sech den [[Uluru]] ([[Ayers Rock]]), een 348&nbsp;m héije Monolith vun 8&nbsp;km Ëmfang. Den héchste Bierg, den 2.228&nbsp;m héije [[Mount Kosciusko]], läit laanscht d'Ostküst am [[Great Dividing Range]]. {{Méi Info 1|Geographie vun Australien}} == Geschicht == Aus dem haitegen [[Indonesien]] koumen d'[[Aboriginies]] ongeféier 70.000 - 50.000 v. Chr. op den australesche [[Kontinent]] an hunn en als éischt besidelt. Zu där Zäit muss hir [[Bevëlkerung]] aus ëm déi 300.000 Leit bestanen hunn. Si hunn d'ganzt Land bevëlkert a verschidde Sproochen a Kulturen entwéckelt. Am [[16. Joerhonnert|16.]] a [[17. Joerhonnert]] hunn d'[[Spuenien|Spuenier]], déi deemools déi gréisst Kolonialmuecht op der Welt waren, eng grouss [[Expeditioun]] aus dem [[Peru]] an de [[Pazifik|Süd-Pazifik]] geschéckt, mat der Hoffnung do op [[Gold]] ze falen. Wéi sech de Wonsch net erfëllt huet, hu se de Projet opginn, an hu sech vun deem Moment un och guer net méi mat dem Süd-Pazifik befaasst. Ëm [[1770]] huet dunn de Kapitän [[James Cook]] d'Ostküst vun Australien erfuerscht a se fir déi [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]] Kroun a Besëtz geholl. {{Méi Info 1|Geschicht vun Australien}} == Flora a Fauna == [[Fichier:Schëld Kanguru.JPG|thumb|200px|Oppassen, Känguruen]] Wéinst der isoléierter Lag vun Australie si méi wéi 80&nbsp;% vun den australesche [[Planzeräich|Planzenaarten]] endeemesch. D'Landschaft gëtt vu méi wéi 600 verschidden Zorte vun [[Eukalyptusbeem]] (95&nbsp;% vum Bambestand) markéiert. Et sinn [[Akazien]]- an Eukalyptusaarten, déi do zu Honnerte virkommen. Wéinst der äerdgeschichtlecher Entwécklung liewen an Australie [[Beidelmamendéieren]] wéi [[Koalabieren]], [[Känguruen]] an [[Urmamendéieren]] (''Protheria'') déi Eeër leeën, wéi zum Beispill d'[[Schnieweldéieren]], (''Ornithorhynchidae'') an de [[Seechomessekéiseker]] (''Tachyglossidae''). Australien ass ausserdeem e Paradäis fir [[Insekten]] a [[Reptiller]]. Déi meescht sinn harmlos, mä verschidde [[Spannendéieren|Spannen]] a [[Schlaangen|Schlaange]] sinn héich gëfteg a liewensgeféierlech. [[Schof]], [[Päerd]] a [[Rand|Ranner]] ginn importéiert. 80&nbsp;% vun de Mamendéieren, 47&nbsp;% vun de Vullen, 89&nbsp;% vun de Reptiller an 90&nbsp;% vun de Spannendéieren an Insekte sinn eenzegaarteg. {{Méi Info 1|Flora a Fauna vun Australien}} == Politik == Australien huet e [[Bicamerismus|bicameralt]] Parlament, dat aus engem [[Australesche Senat|Senat]] mat 76 Senatoren, déi nom Verhältneswalrecht fir 6 Joer bleiwen, an engem [[Australescht Representantenhaus|Representantenhaus]] mat 148 Membere besteet, dat all 3 Joer mëttels Preferenzwalen nei gewielt gëtt. {{Méi Info 1|Politik vun Australien}} == Staaten an Territoirë vun Australien == De ''Commonwealth of Australia'' besteht aus 6 Staaten: ''[[New South Wales]]'', ''[[Queensland]]'', ''[[Westaustralien]]'', ''[[Südaustralien]]'', ''[[Tasmanien]]'', ''[[Victoria (Australien)|Victoria]]'' an zwéin Territoiren, ''[[Australian Capital Territory]]'' an ''[[Northern Territory]]''. {{Méi Info 1|Staaten an Territoirë vun Australien}} == Ekonomie == Déi bedeitendst Exporter kommen aus der [[Landwirtschaft]] an aus dem [[Biergbau]], z.&nbsp;B. Kuelen, Eisenäerz a [[Gold]]. D'Land ass ee vun de gréisste Randfleeschexporteuren. Gutt ee Véirel vun der ganzer Wollproduktioun vun der Welt kënnt aus Australien. 5&nbsp;% vun der Bevëlkerung schafft an der Landwirtschaft, 25&nbsp;% an der [[Industrie]] a 70&nbsp;% am [[Dengschtleeschtungssecteur]]. De Bruttoinlandprodukt leit bei 30.623 US$ pro Awunner ''(Stand: 2005)'' {{Méi Info 1|Ekonomie vun Australien}} == Demographie == 95&nbsp;% vun den Australier kommen aus Europa, 1,3&nbsp;% sinn Asiaten, 2,2&nbsp;% sinn indigène. Déi meescht Immigrante kommen aus [[Neiséiland]], [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a [[China]]. Et gëtt all Joer duerchnëttlech 91.000 Awanderer. De Gebuertentaux leit bei 1,8 Kanner pro Fra. == Sproochen a Relioun == D'Haaptsprooch ass [[Englesch]], obschonn d'Australier och hiren eegenen "Aussie-Slang" benotzen. Donieft ginn nach weider 200 Sprooche geschwat. 74&nbsp;% vun den Australier gehéieren der chrëschtlecher Reliounsgemeinschaft un. == Educatioun == De [[Schoulsystem]] vun Australien ass an d'[[Primärschoul]] an an d'[[Sekundärsschoul]] agedeelt. Schoulflicht besteet vum 6. bis zum 15. Liewensjoer. Wien op d'[[Universitéit]] wëll goe muss virdrun 10 - 12 Joer an d'Schoul gaange sinn. Déi eelst Universitéit, vun deenen 19, ass déi am Joer 1890 gegrënnten [[Universitéit vu Sydney]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Australia|{{PAGENAME}}}} * [http://australia.gov.au/ Australesch Regierung] * [http://www.australia.com/ Informatioune fir Touristen] {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Australien]] jfnj4ydfni9vq17wi4py6esxhkytoas 2689192 2689109 2026-08-05T20:49:32Z Volvox 4050 Haaptstad-Koordinate verbessert 2689192 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat Australien (''Commonwealth of Australia'')|de Kontinent|Australien (Kontinent)}} {{Infobox Land | Numm = Commonwealth of Australia | Fändel = Flag of Australia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Australien | Wopen = Coat of arms of Australia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Australien | National Devise = | Kaart = Australia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Sydney]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q408|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q408|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|35|18|00|S|149|07|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 7.692.030 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q408|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q408|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,5 | Onofhängegkeet = [[26. September]] [[1907]] ([[Dominion]])<br>[[9. Oktober]] [[1942]] ([[Act of Westminster]])<br>[[3. Mäerz]] [[1986]] ([[Australia Act]]) | Nationalfeierdag = [[26. Januar]] | Nationalhymn = [[Advance Australia Fair]] | Wärung = [[Australeschen Dollar]] (AUD) | Zäitzon = +8 bis +11 | Internet TLD = [[.au]] | Telefonsprefix = +61 | Notizen = | Extra Bild = Australia satellite plane.jpg | Extra Bild2 = }} '''Australien''', offiziell '''Commonwealth of Australia''', ass e [[Staat]] um [[Australien (Kontinent)|australesche Kontinent]] tëscht dem [[Indeschen Ozean]] an dem [[Pazifik|Südpazifik]], am Südoste vun [[Asien]]. Zesumme mat der Nopesch-Insel [[Tasmanien]] bilt en de ''Commonwealth of Australia'', en [[Autonomie|autonomen]] Deel vum ''[[Commonwealth of Nations]]''. Australie breet sech iwwer ongeféier 4000&nbsp;km vum [[Kap Byrne]] vun Osten no Westen an iwwer 3700&nbsp;km vum [[Kap York]] am Norde bis [[Tasmanien]] am Süden aus. Zu Australie mat enger duerchschnëttlecher Héicht vun 300&nbsp;m iwwer dem Mieresspigel gehéieren als wichtegst baussenzeg Gebidder [[Norfolk Island]] an [[Australian Arctic Territory]]. D'Küst ass 36.735&nbsp;km. laang. Iwwer méi wéi 2000&nbsp;km erstreckt sech de [[Great Barrier Reef]] vum südleche [[Queensland]] bis zum [[Golf vu Papua]]. Et ass eent vun de bedeitendste Mieresökosystemer a geschützte Liewensraum fir 1500 Fësch-, 4000 Weechdéier- a 400 Korallenaarten. Aus dem [[Great Western Plateau]], deen Deeler vu [[Queensland]], [[Westaustralien]] a vum [[Northern Territory]] ëmfaasst, erhieft sech den [[Uluru]] ([[Ayers Rock]]), een 348&nbsp;m héije Monolith vun 8&nbsp;km Ëmfang. Den héchste Bierg, den 2.228&nbsp;m héije [[Mount Kosciusko]], läit laanscht d'Ostküst am [[Great Dividing Range]]. {{Méi Info 1|Geographie vun Australien}} == Geschicht == Aus dem haitegen [[Indonesien]] koumen d'[[Aboriginies]] ongeféier 70.000 - 50.000 v. Chr. op den australesche [[Kontinent]] an hunn en als éischt besidelt. Zu där Zäit muss hir [[Bevëlkerung]] aus ëm déi 300.000 Leit bestanen hunn. Si hunn d'ganzt Land bevëlkert a verschidde Sproochen a Kulturen entwéckelt. Am [[16. Joerhonnert|16.]] a [[17. Joerhonnert]] hunn d'[[Spuenien|Spuenier]], déi deemools déi gréisst Kolonialmuecht op der Welt waren, eng grouss [[Expeditioun]] aus dem [[Peru]] an de [[Pazifik|Süd-Pazifik]] geschéckt, mat der Hoffnung do op [[Gold]] ze falen. Wéi sech de Wonsch net erfëllt huet, hu se de Projet opginn, an hu sech vun deem Moment un och guer net méi mat dem Süd-Pazifik befaasst. Ëm [[1770]] huet dunn de Kapitän [[James Cook]] d'Ostküst vun Australien erfuerscht a se fir déi [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]] Kroun a Besëtz geholl. {{Méi Info 1|Geschicht vun Australien}} == Flora a Fauna == [[Fichier:Schëld Kanguru.JPG|thumb|200px|Oppassen, Känguruen]] Wéinst der isoléierter Lag vun Australie si méi wéi 80&nbsp;% vun den australesche [[Planzeräich|Planzenaarten]] endeemesch. D'Landschaft gëtt vu méi wéi 600 verschidden Zorte vun [[Eukalyptusbeem]] (95&nbsp;% vum Bambestand) markéiert. Et sinn [[Akazien]]- an Eukalyptusaarten, déi do zu Honnerte virkommen. Wéinst der äerdgeschichtlecher Entwécklung liewen an Australie [[Beidelmamendéieren]] wéi [[Koalabieren]], [[Känguruen]] an [[Urmamendéieren]] (''Protheria'') déi Eeër leeën, wéi zum Beispill d'[[Schnieweldéieren]], (''Ornithorhynchidae'') an de [[Seechomessekéiseker]] (''Tachyglossidae''). Australien ass ausserdeem e Paradäis fir [[Insekten]] a [[Reptiller]]. Déi meescht sinn harmlos, mä verschidde [[Spannendéieren|Spannen]] a [[Schlaangen|Schlaange]] sinn héich gëfteg a liewensgeféierlech. [[Schof]], [[Päerd]] a [[Rand|Ranner]] ginn importéiert. 80&nbsp;% vun de Mamendéieren, 47&nbsp;% vun de Vullen, 89&nbsp;% vun de Reptiller an 90&nbsp;% vun de Spannendéieren an Insekte sinn eenzegaarteg. {{Méi Info 1|Flora a Fauna vun Australien}} == Politik == Australien huet e [[Bicamerismus|bicameralt]] Parlament, dat aus engem [[Australesche Senat|Senat]] mat 76 Senatoren, déi nom Verhältneswalrecht fir 6 Joer bleiwen, an engem [[Australescht Representantenhaus|Representantenhaus]] mat 148 Membere besteet, dat all 3 Joer mëttels Preferenzwalen nei gewielt gëtt. {{Méi Info 1|Politik vun Australien}} == Staaten an Territoirë vun Australien == De ''Commonwealth of Australia'' besteht aus 6 Staaten: ''[[New South Wales]]'', ''[[Queensland]]'', ''[[Westaustralien]]'', ''[[Südaustralien]]'', ''[[Tasmanien]]'', ''[[Victoria (Australien)|Victoria]]'' an zwéin Territoiren, ''[[Australian Capital Territory]]'' an ''[[Northern Territory]]''. {{Méi Info 1|Staaten an Territoirë vun Australien}} == Ekonomie == Déi bedeitendst Exporter kommen aus der [[Landwirtschaft]] an aus dem [[Biergbau]], z.&nbsp;B. Kuelen, Eisenäerz a [[Gold]]. D'Land ass ee vun de gréisste Randfleeschexporteuren. Gutt ee Véirel vun der ganzer Wollproduktioun vun der Welt kënnt aus Australien. 5&nbsp;% vun der Bevëlkerung schafft an der Landwirtschaft, 25&nbsp;% an der [[Industrie]] a 70&nbsp;% am [[Dengschtleeschtungssecteur]]. De Bruttoinlandprodukt leit bei 30.623 US$ pro Awunner ''(Stand: 2005)'' {{Méi Info 1|Ekonomie vun Australien}} == Demographie == 95&nbsp;% vun den Australier kommen aus Europa, 1,3&nbsp;% sinn Asiaten, 2,2&nbsp;% sinn indigène. Déi meescht Immigrante kommen aus [[Neiséiland]], [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a [[China]]. Et gëtt all Joer duerchnëttlech 91.000 Awanderer. De Gebuertentaux leit bei 1,8 Kanner pro Fra. == Sproochen a Relioun == D'Haaptsprooch ass [[Englesch]], obschonn d'Australier och hiren eegenen "Aussie-Slang" benotzen. Donieft ginn nach weider 200 Sprooche geschwat. 74&nbsp;% vun den Australier gehéieren der chrëschtlecher Reliounsgemeinschaft un. == Educatioun == De [[Schoulsystem]] vun Australien ass an d'[[Primärschoul]] an an d'[[Sekundärsschoul]] agedeelt. Schoulflicht besteet vum 6. bis zum 15. Liewensjoer. Wien op d'[[Universitéit]] wëll goe muss virdrun 10 - 12 Joer an d'Schoul gaange sinn. Déi eelst Universitéit, vun deenen 19, ass déi am Joer 1890 gegrënnten [[Universitéit vu Sydney]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Australia|{{PAGENAME}}}} * [http://australia.gov.au/ Australesch Regierung] * [http://www.australia.com/ Informatioune fir Touristen] {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Australien]] gzr5srygt56ipwukd0oyd1v9db68568 0 2755 2689095 2676564 2026-08-05T14:05:05Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689095 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Franséisch Republik <br> République française | Fändel = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Frankräich | Wopen = Armoiries république française.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Frankräich | National Devise = Liberté, Égalité, Fraternité<br>("Fräiheet, Gläichheet, Bridderlechkeet") | Kaart= EU-France.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Paräis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch= 551 691 <ref name="insee">Fläch vun der ''France métropolitaine'' mat enger geschater Populatioun vun 65.834.836 (01/2023). Mat den ''Départements d'outre-mer '' huet Frankräich 643&nbsp;801&nbsp;km² an 68&nbsp;042&nbsp;591 Awunner.</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 68.373.433 <ref name="insee" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 105 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[14. Juli]] | Nationalhymn = [[La Marseillaise]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/e/ee/FranceX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.fr]] | Telefonsprefix = +33 | Notizen = | Extra Bild = Satellite image of France in August 2002.jpg | Extra Bild2 = }} '''Frankräich''' (amtlech: ''République française, Franséisch Republik'') ass en [[Demokratie|demokrateschen]], zentralisteschen [[Eenheetsstaat]] am Weste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Frankräich huet Grenze mat der [[Belsch]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], [[Däitschland]], der [[Schwäiz]], [[Italien]], [[Monaco]], [[Spuenien]] an [[Andorra]]. D'Küste vu Frankräich ginn iwwer den [[Atlantik]] mam [[Äermelkanal]] an d'[[Mëttelmier]]. Nieft dem Territoire an Europa huet Frankräich och eng Partie [[Franséisch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebidder]] an der [[Karibik]] (ë.&nbsp;a. d'[[Martinique]], d'[[Guadeloupe]] an een Deel vu [[Saint-Martin (Insel)|Saint-Martin]]), [[Südamerika]] ([[Departement Guyane française|Franséisch Guyane]]), virun der Küst vun [[Nordamerika]] ([[Saint-Pierre-et-Miquelon]]), am [[Indeschen Ozean]] (d'[[Réunion]], d'Insel [[Mayotte]]), am Pazifik ([[Tahiti]], [[Clipperton]], asw.) an an [[Ozeanien]] ([[Nei-Caledonien]], asw.). Ausserdeem erhieft Frankräich en Usproch op en Deel vun der [[Antarktis]] ([[Terre Adélie]] an arktesch Gebidder am déiwe Süde vum Indeschen Ozean (ë.&nbsp;a. d'[[Kerguelen]]-Inselen). Frankräich ass Grënnungsmember vun der [[UNO]], wou et ee permanente Sëtz am Sécherheetsrot huet, vun der [[EU]] a vun der [[Atlantesch Allianz|Atlantescher Allianz]], respektiv [[NATO]]. == Geographie == Am Ganzen huet dat „franséischt Mammeland” an Europa eng Fläch vu 543.965&nbsp;km². Am franséische Landschaftsbild fënnt ee virun allem flaach Géigenden a kleng Hiwwelen am Norden a Westen. De Rescht ass mat [[Bierg]]er bedeckt, Haaptbierger sinn d'[[Pyrenäen]] am Südwesten, de [[Massif central]] an d'[[Alpen]] am Südosten. Den héchste Bierg vu Frankräich - an och héchste Bierg vun den [[Alpen]] - ass de [[Mont Blanc (Alpen)|Mont Blanc]] (4.808 Meter). Wéinst senger Form gëtt Frankräich och ''l'Hexagone'' (Sechseck) genannt. Déi mat Ofstand wichtegst a gréisst Stad a Frankräich ass d'Haaptstad [[Paräis]] mat ronn 12 Milliounen Awunner an der [[Agglomeratioun]] (Regioun [[Île-de-France]]). D'Groussraim ëm [[Marseille]], [[Lille]] a [[Lyon]] hunn och méi wéi eng Millioun Awunner. === Grouss Stied === # [[Paräis]] - 2.340.000 am Groussraum 12.350.000 # [[Marseille]] - 850.000 am Groussraum 1.700.000 # [[Lyon]] - 500.000 am Groussraum 2.200.000 # [[Toulouse]] - 450.000 am Groussraum 1.250.000 # [[Nice]] - 345.000 am Groussraum 1.000.000 # [[Nantes]] - 290.000 am Groussraum 900.000 # [[Stroossbuerg]] - 275.000 am Groussraum 770.000 # [[Montpellier]] - 270.000 am Groussraum 570.000 # [[Bordeaux]] - 240.000 am Groussraum 1.150.000 # [[Lille]] - 230 000 am Groussraum 1.150.000 # [[Rennes]] - 210.000 am Groussraum 700.000 {{small|(Awunner Mäerz 2012)}} {{Méi Info 1|Geographie vu Frankräich}} == Geschicht == [[Fichier:Blason France moderne.svg|left|thumb|150px|Wope vu Frankräich am ''[[Ancien Régime]]''.]] D'aktuellt Frankräich besteet gréisstendeels aus dem anticke [[Gallien]]. Den Numm kënnt allerdéngs vun engem germanesche Vollek, de [[Franken (Vollek)|Franken]], déi sech op de Lännereie vum [[Réimescht Räich|Réimesche Räich]] néiergelooss hunn. Eng éischt richteg Dynastie, déi eng Partie Territoire ënner dem ''Regnum Francorum'' vereenegt huet, waren d'[[Merowenger]] mam Kinnek [[Clovis I.|Clovis]] am Joer [[486]]. Ënner sengen Ierwe gouf d'Frankeräich awer nach dacks opgedeelt, duerch d'merowengesch Ierfschaftspolitik no där d'Kinnekräich nom Doud vum Kinnek ënner '''all''' de Jongen opgedeelt gëtt. Eng zweet Dynastie, d'[[Karolenger]], konnte sech am [[8. Joerhonnert]] behaapten, an ënner dem [[Karel de Groussen|Karel dem Groussen]] koum et zu engem grousse Keeserräich. No sengem Doud gouf d'Räich alt erëm opgedeelt, an aus der ''Francia occidentalis'' gouf dat spéidert Frankräich (d'''Francia orientalis'' gëtt zum haitegen [[Däitschland]]). D'Karolenger konnte sech nach bis [[987]] um franséischen Troun behaapten, ier d'[[Kapetenger]] mam [[Hugues Capet]] un d'Muecht komm sinn. Nodeem mam [[Philippe IV. vu Frankräich|Philippe IV.]] d'[[Haus Valois|Valois]] um franséischen Troun souzen, si schlussendlech d'[[Bourbonen]] mam [[Henri IV. vu Frankräich|Henri IV.]] d'Kinneke vu Frankräich bis zu der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] bliwwen. D'[[19. Joerhonnert]] war vu verschiddene Regimme markéiert, no der [[Convention nationale]], dem [[Directoire]] an dem [[Consulat]] huet sech den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] zum [[Premier Empire|Keeser]] kréine gelooss. [[1815]] gouf an der sougenannter ''[[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]]'' d'[[Monarchie]] nees agefouert, mä dëse System konnt sech a Frankräich net méi duerchsetzen. No engem [[Second Empire]] sinn d'Fransousen nees zu enger [[Republik]] iwwergaangen, enger Regierungsform déi sech bis haut, mat der [[fënneft Republik|fënnefter Republik]], behaapte konnt. {{Méi Info 1|Franséisch Geschicht}} == Politik == === Politesche System === Frankräich ass eng [[Zentralismus|zentralistesch]] organiséiert [[Demokratie]] mat engem [[semi-presidentielle Regierungssystem]]. An der [[Constitutioun]] vun der [[Fënneft Republik|V. Republik]] huet de Staatspresident, dee vum Vollek gewielt gëtt, eng staark Positioun. Hien ernennt de Premierminister an (op Rot vum Premierminister) déi aner Ministeren, huet vis-à-vis vu Gesetzesvirschléi vum Parlament e [[Veto]]-Recht, a kann d'Nationalversammlung opléisen. D'Parlament besteet aus zwou Kummeren, der [[Nationalversammlung (Frankräich)|Nationalversammlung]] (''Assemblée nationale'') mat 577 Deputéiert, déi vum Vollek gewielt ginn, an dem indirekt gewielte [[Senat (Frankräich)|Senat]] mat 331 (no der Senatsreform 2010: 346) Memberen. {{Méi Info 2|Franséisch Politik|Franséisch Regierung}} === Aktuell politesch Situatioun === Aktuelle President vun der Republik ass den [[Emmanuel Macron]]. Seng Partei [[LREM]] huet och d'Majoritéit an der [[Nationalversammlung (Frankräich)|Nationalversammlung]] (''Assemblée nationale''). Am [[Senat (Frankräich)|Senat]] hunn d'konservativ Parteien d'Majoritéit, ënner anerem d'[[Les Républicains|Republikaner]]. === Baussen- a Sécherheetspolitik === Frankräich war [[1949]] Grënnungsmember vum [[NATO|Nordatlantiktraité]] a krut militäresche Schutz vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. Wéi [[1958]] den [[Charles de Gaulle|de Gaulle]] un d'Muecht komm ass, hu sech d'Bezéiungen zu den USA, an zu der [[NATO]], déi vun den USA dominéiert gouf, verännert. Ënner der Leedung vum de Gaulle huet sech Frankräich [[1960]] zu enger [[Atommuecht]] entwéckelt, an hat zanter [[1965]] mat der ''Force de Frappe'' och eng [[Atomsträitkraaft]], déi 50 Fligere mat [[Atombomm]]en an den Déngscht opgeholl huet. [[1968]] hat Frankräich schonn 18 Ofschossrampe fir [[Mëttelstreckerakéit]]en opgestallt, déi [[1970]] an [[1971|71]] Atomsprengkäpp kruten. An de [[1970|70er]] Joren huet Frankräich seng Atommuecht och op d'Mier ausgebreet. Véier [[Atom-U-Boot]]er hu jeeweils 16 atomar Mëttelstreckerakéiten. An der aktueller Baussepolitik beméit sech Frankräich ëm gutt Relatioune mat sengem Noper [[Däitschland]] ("[[Käreuropa]]") a steet zesumme mat den Däitschen der Virmuechtstellung vun den USA skeptesch géintiwwer. Duerch dës Skepsis ass Frankräich [[1966]] bis [[Mäerz]] [[2009]] aus der militärescher Organisatioun vun der [[NATO]] ausgetrueden, mä ass awer am politeschen Deel weiderhin integréiert bliwwen. Dobäi kënnt och en Engagement nom Enn vun der [[Kolonie|Kolonialherrschaft]] an [[Afrika]], wou Frankräich bis haut a ville Länner d'Uerdnungsmuecht bliwwen ass. Frankräich ass ausserdeem Member am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen|UNO-Sécherheetsrot]] mat [[Veto]]recht. D'[[Doudesstrof]] gouf a Frankräich [[1981]] ofgeschaaft. {{Méi Info 2|Friemelegioun|Gendarmerie nationale}} === Administrativ Ënnerdeelungen === {{update}} [[Fichier:AdministratiounFrankräich.png|thumb|300px|Territorial Administratioun vu Frankräich.]] Frankräich ass a 26 [[Franséisch Regiounen|Regiounen]] opgedeelt, déi hirersäits nees an 100 [[Lëscht vun de franséischen Departementer|Departementer]] opgespléckt sinn. 22 vun deene Regioune sinn um europäesche Kärland ''(France métropolitaine),'' dorënner och d'Mëttelmierinsel [[Korsika]], déi allerdéngs als ''Collectivité territoriale'' e Sonnerstatus huet. Déi aner véier Regioune bestinn aus jeeweils nëmmen engem Departement a ginn dohier ''Départements et régions d'outre-mer'' (D.R.O.M.) genannt (bis zu der Ännerung vun der Constitutioun am Joer 2003 ''Départements d'outre-mer,'' Ofk. D.O.M.). Am Eenzelen handelt et sech heibäi ëm [[Departement Guadeloupe|Guadeloupe]] (971), [[Departement Martinique|Martinique]] (972), [[Departement Guyane française|Guyane]] (973), [[Departement La Réunion|La Réunion]] (974) a [[Mayotte]] (976) Donieft gëtt et * d'Gebittskierperschaft (''Collectivité territoriale,'' Ofk. C.T.) [[Saint-Pierre a Miquelon]] (SPM) * déi véier [[Franséisch Iwwerséi-Territoiren|Iwwerséi-Territoiren]] (''Territoires d'outre-mer,'' Ofk. T.O.M.) [[Franséisch-Polynesien]] (P), [[Neikaledonien]] (NC), [[Wallis a Futuna]] (WF) an d'[[Franséisch Süd- an Antarktisgebidder]] (''Terres australes et antarctiques françaises,'' T.A.A.F.) * d'[[Îles éparses]] an d'Insel [[Clipperton]] D'D.R.O.M. si wéi dat franséischt Kärland Member vun der [[EU]], fir d'T.O.M. gëllt dat net. Gesetzer aus Frankräich gëllen an den T.O.M. nëmme wann dat ausdrécklech ernimmt gëtt. {{Méi Info 2|Lëscht vun de franséischen Departementer|Lëscht vun de franséische Regiounen}} == Ekonomie == Traditionell ass a Frankräich d'Wirtschaftspolitik vu staarke staatlechen Agrëffer beaflosst. Dobäi spillt virun allem den historesche [[Merkantilismus]] - besonnesch de [[Colbertismus]] - eng wichteg Roll. Frankräich ass eng sougenannt "''[[Gemëscht Ekonomie]]''", déi an de leschte Joren ëmmer méi [[Dereguléierung|dereguléiert]] a [[Privatiséierung|privatiséiert]] ginn ass. E staatleche [[Mindestloun]], de ''SMIC'', séchert den Ugestallten e Stonneloun vun 8,03 Euro. Schlësselindustrien, besonnesch d'[[Energiewirtschaft]], sinn ënner staatlecher Kontroll. Frankräich ass e wichtege Produzent vun [[Kärenergie|Atomstroum]], Däitschland zielt zu de gréisste Clienten. A Frankräich ginn ongeféier 80 Prozent vum Elektresch mat Atomkraaftwierker produzéiert. Domat huet Frankräich nieft [[Litauen]] momentan {{small|(Ufank 2005)}} den héchste Prozentsaz un Atomstroumproduktioun op der Welt. [[Wäin]] steet opgrond vun de ville [[Wäibaugebidder a Frankräich|Wäibaugebidder]] op fënnefter Plaz vun de franséischen Exporter: no Autoen, Fligeren, pharmazeutesche Produiten an Elektronik. Och den [[Tourismus]] spillt eng grouss Roll. D'[[Bruttoinlandsprodukt]] (BIP) ass an der Moyenne vun 1995 bis 2005 ëm 2,1&nbsp;% pro Joer an d'Luucht gaangen, an huet 2005 de Wäert vun 1.689,4 Milliarden Euro erreecht. Am Verglach mat dem [[BIP]] vun der [[EU]] kënnt Frankräich op en Index vun 111.4 (EU-25:100) (2003).¹ 2003 hu 4&nbsp;% an der Land- a Forstwirtschaft souwéi der Fëscherei geschafft, an der Industrie ware 24&nbsp;% beschäftegt, 72&nbsp;% vun de Fransousen hunn am Déngschtleeschtungsberäich geschafft. 2004 louch d'Inflatioun bei 2,1&nbsp;% an am Januar 2005 hat Frankräich 2.716.000 Aarbechtsloser (10&nbsp;%). === Déi gréisst Firmen a Frankräich (2003) === {{small|ouni Banken a Versécherungen}} # [[Total SA|Total]] – Ëmsaz 104,7 Mrd. € – 111.000 Beschäftegt # [[Groupe Carrefour|Carrefour]] – Ëmsaz 70,5 Mrd. € – 419.000 Beschäftegt # [[PSA Peugeot Citroën]] – Ëmsaz 54,2 Mrd. € – 200.000 Beschäftegt # [[France Télécom]] – Ëmsaz 46,1 Mrd. € – 222.000 Beschäftegt # [[Électricité de France|EDF]] – Ëmsaz 44,9 Mrd. € – 167.000 Beschäftegt # [[Suez (Entreprise)|Suez]] – Ëmsaz 39,6 Mrd. € – 171.000 Beschäftegt # [[Les Mousquetaires]] – Ëmsaz 38,4 Mrd. € – 112.000 Beschäftegt # [[Renault]] – Ëmsaz 37,5 Mrd. € – 160.000 Beschäftegt # [[Publicis Groupe]] – Ëmsaz 32,2 Mrd. € – 35.000 Beschäftegt # [[Saint-Gobain (Entreprise)|Saint-Gobain]] – Ëmsaz 29,6 Mrd. € – 172.000 Beschäftegt # [[Auchan]] – Ëmsaz 28,7 Mrd. € – 156.000 Beschäftegt # [[Veolia Environnement]] – Ëmsaz 28,6 Mrd. € – 257.000 Beschäftegt # [[E.Leclerc]] – Ëmsaz 27,2 Mrd. € – 84.000 Beschäftegt == Demographie == Zum [[1. Januar]] [[2004]] gouf d'Bevëlkerung, inkl. den Iwwerséigebidder, op 61,9 Millioune geschat. No [[Däitschland]] steet Frankräich an der [[EU]] domat op der zweeter Plaz, wat d'Bevëlkerungszuel ugeet. An der EU huet Frankräich e Bevëlkerungsundeel vun 13&nbsp;%. Am Joer [[2003]] koumen op 792.600 [[Gebuert]]en 560.300 [[Stierffall|Stierffäll]], dat entsprécht engem Iwwerschoss vun 232.300 Persounen. 2004 louch de Gebuertentaux bei 1,9. Den 1. Januar 2004 ware 16,2&nbsp;% vun der Bevëlkerung méi al wéi 65 Joer, géintiwwer 14,6&nbsp;% am Joer [[1994]]. Am selwechten Zäitraum ass den Undeel vun de Leit ënner 20 vu 26,7&nbsp;% op 25,3&nbsp;% gefall. 2003 hu sech 280.300 Leit [[Bestietnes|bestuet]], dat sinn der 6.000 (-2,1&nbsp;%) manner wéi 2002. Den Duerchschnëttsalter louch bei de Männer bei 30,4 a bei de Frae bei 28,3 Joer. D'Kannerstierflechkeet läit bei 4,29&nbsp;‰. Den duerchschnëttleche männleche franséische Staatsbierger huet eng [[Liewenserwaardung]] vu 76,7 Joer, d'Frae kommen op 83,8 Joer. === Educatioun === [[Fichier:EducationFr.svg|thumb|450px|De Schoulsystem a Frankräich]] Wéi a bal allen europäesche Staate gëtt et a Frankräich eng [[Bildungsflicht]], déi am Géigesaz zu der [[Schoulflicht]] och duerch Hausunterrecht ofgeschloss ka ginn. A Frankräich gëtt et follgend Schoulformen: * Spillschoul: ''[[Maternelle]]'' * Primärschoul: ''École élémentaire'' * ''Collège'' (dee mat engem ''Brevet'' ogeschloss gëtt) ** ''Lycée'' ** ''Lycée professionnel'' ** oder CFA fir Léierbouwen an de Betriber * Première: ** ''[[Baccalauréat]]'' no 12 Schouljoer. ** ''Baccalauréat professionnel'' no 13 Schouljoer fir d'Schüler vum ''Lycée professionnel'' oder CFA * Studium (1. an 2. Joer): ** Normale Wee: [[Diplôme d'études universitaires générales|DEUG]] ** Elite: ''[[Classe préparatoire]]'' (als Virbereedung op eng ''Grande école'') * Studium (3. a 4. Joer): ** Normale Wee: ''[[Licence]]'' a ''[[Maîtrise (Diplom)|Maîtrise]]'' oder ''École d'ingénieur'' oder ''École de commerce'' ** Elite: ''[[Grande école]]'' ([[École normale supérieure|ENS]], [[École nationale d'administration|ENA]], [[École polytechnique]], [[HEC Paris|HEC]], [[CentraleSupélec]], etc.) * Studium (5. Joer): ** DESS oder [[Diplôme d'études approfondies|DEA]]. Am Kader vun der europawäiter Harmoniséierung vun de Studien ([[Bologna-Prozess]]) gëtt och an de franséischen Héichschoulen den LMD-System agefouert. LMD bedeit, datt noenaner d'''Licence'' respektiv ''[[Bachelor]]'' (no 3 Joer), de ''[[Master]]'' (no 5 Joer) an en Doktorat (no 8 Joer) ofgeschloss kënne ginn. Déi national Diplomer falen domat ewech. {{Méi Info 1|Franséische Schoulsystem}} === Sproochen am europäeschen Deel vu Frankräich=== {|width="100%" align="center"| |width="50%" valign="top"| * [[Baskesch]] * [[Bretonesch]] * [[Elsässesch]] * [[Flammännesch]] * [[Franséisch]] * [[Normannesch]] * [[Fränkesch (Lëtzebuergesch/Muselfränkesch/Rhäinfränkesch)]] |width="50%" valign="top"| * [[Italieenesch]] * [[Katalounesch]] * [[Korsesch]] * [[Okzitanesch Sprooch|Okzitanesch]]/[[Provënzalesch]] * [[Romani]] * [[Picard]] * [[Gallo]] |- |} D'Awanderer vu verschiddenen Natiounen, virun allem aus [[Portugal]], [[Osteuropa]], dem [[Maghreb]] an allgemeng aus [[Afrika]] hunn hir Sprooche matbruecht. D'Zuel vun den Awanderer aus [[Arabesch|arabesche Länner]] gëtt op 4,5 Millioune geschat. Am Ënnerscheed zu den traditionelle Sprooche konzentréiere sech déi Sproochgemeinschafte besonnesch an de grousse Stied, mä et kann ee se kengem geneeë geographesche Gebitt zouuerdnen. {{Méi Info 1|Franséisch Sproochepolitik|Sproochen a Frankräich}} === Reliounen === [[Fichier:chlodwigs taufe.jpg|thumb|300px|De [[Clovis I.|Clovis]] gëtt [[496]] an der Kathedral vu [[Reims]] gedeeft.]] Frankräich ass offiziell e [[Laizismus|laizistesche]] Staat, dat heescht, Staat a Reliounsgemeinschafte si komplett vunenaner getrennt. Well vu staatlecher Säit keng Daten iwwer d'Reliounszougehéieregkeet vun den Awunner erhuewe ginn, berouen all Informatiounen iwwer eng konfessionell Zesummesetzung vun der Bevëlkerung op Schätzungen oder Informatioune vun de Reliounsgemeinschafte selwer. Dofir si follgend Zuele mat der néideger Virsiicht ze genéissen. Frankräich dréit den Éierentitel, déi ''eelst Duechter vun der Kierch'' ze sinn. [[496]] huet sech de Kinnek [[Clovis I.|Clovis]] ([[Chlodwig I.]] > Ludwig/Louis)) no enger Victoire géint d'[[Alemannen]] an der [[Schluecht vun Tolbiac]] ([[Zülpich]]) zum éischte chrëschtlechen Herrscher vun Europa ernannt, a sech deefe gelooss. 83&nbsp;% vun de Fransouse si [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] (~ 51 Mio.) an 8&nbsp;% si [[Islam|Moslemen]] (~ 4,8 Mio.). Dernieft gëtt et [[Protestantismus|protestantesch]] a [[Juddentum|jiddesch]] Minoritéiten, déi knapps 4&nbsp;% ausmaachen. 5&nbsp;% hu keng Relioun, d'Tendenz geet an d'Luucht. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20050314084200/http://www.assemblee-nat.fr/ Assemblée Nationale] {{fr}} * [http://www.senat.fr/ Senat] {{fr}} * [http://www.diplomatie.gouv.fr/de/ Ausseministère] {{fr}} * [http://www.vifarom.de Virtuell Fachbibliothéik vun der Frankräichfuerschung an Allgemenger Romanistik] {{de}} {{LinkPortalFrankräich}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Frankräich| ]] [[Kategorie:Republicken]] tndi5ayxcwvb97k3205nke8xre8ihwy 2689172 2689095 2026-08-05T14:10:41Z GilPe 14980 vu Wikidata 2689172 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Franséisch Republik <br> République française | Fändel = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Frankräich | Wopen = Armoiries république française.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Frankräich | National Devise = Liberté, Égalité, Fraternité<br>("Fräiheet, Gläichheet, Bridderlechkeet") | Kaart= EU-France.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Paräis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 551 691 <ref name="insee">Fläch vun der ''France métropolitaine'' mat enger geschater Populatioun vun 65.834.836 (01/2023). Mat den ''Départements d'outre-mer '' huet Frankräich 643&nbsp;801&nbsp;km² an 68&nbsp;042&nbsp;591 Awunner.</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 68.373.433 <ref name="insee" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 105 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[14. Juli]] | Nationalhymn = [[La Marseillaise]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/e/ee/FranceX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.fr]] | Telefonsprefix = +33 | Notizen = | Extra Bild = Satellite image of France in August 2002.jpg | Extra Bild2 = }} '''Frankräich''' (amtlech: ''République française, Franséisch Republik'') ass en [[Demokratie|demokrateschen]], zentralisteschen [[Eenheetsstaat]] am Weste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Frankräich huet Grenze mat der [[Belsch]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], [[Däitschland]], der [[Schwäiz]], [[Italien]], [[Monaco]], [[Spuenien]] an [[Andorra]]. D'Küste vu Frankräich ginn iwwer den [[Atlantik]] mam [[Äermelkanal]] an d'[[Mëttelmier]]. Nieft dem Territoire an Europa huet Frankräich och eng Partie [[Franséisch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebidder]] an der [[Karibik]] (ë.&nbsp;a. d'[[Martinique]], d'[[Guadeloupe]] an een Deel vu [[Saint-Martin (Insel)|Saint-Martin]]), [[Südamerika]] ([[Departement Guyane française|Franséisch Guyane]]), virun der Küst vun [[Nordamerika]] ([[Saint-Pierre-et-Miquelon]]), am [[Indeschen Ozean]] (d'[[Réunion]], d'Insel [[Mayotte]]), am Pazifik ([[Tahiti]], [[Clipperton]], asw.) an an [[Ozeanien]] ([[Nei-Caledonien]], asw.). Ausserdeem erhieft Frankräich en Usproch op en Deel vun der [[Antarktis]] ([[Terre Adélie]] an arktesch Gebidder am déiwe Süde vum Indeschen Ozean (ë.&nbsp;a. d'[[Kerguelen]]-Inselen). Frankräich ass Grënnungsmember vun der [[UNO]], wou et ee permanente Sëtz am Sécherheetsrot huet, vun der [[EU]] a vun der [[Atlantesch Allianz|Atlantescher Allianz]], respektiv [[NATO]]. == Geographie == Am Ganzen huet dat „franséischt Mammeland” an Europa eng Fläch vu 543.965&nbsp;km². Am franséische Landschaftsbild fënnt ee virun allem flaach Géigenden a kleng Hiwwelen am Norden a Westen. De Rescht ass mat [[Bierg]]er bedeckt, Haaptbierger sinn d'[[Pyrenäen]] am Südwesten, de [[Massif central]] an d'[[Alpen]] am Südosten. Den héchste Bierg vu Frankräich - an och héchste Bierg vun den [[Alpen]] - ass de [[Mont Blanc (Alpen)|Mont Blanc]] (4.808 Meter). Wéinst senger Form gëtt Frankräich och ''l'Hexagone'' (Sechseck) genannt. Déi mat Ofstand wichtegst a gréisst Stad a Frankräich ass d'Haaptstad [[Paräis]] mat ronn 12 Milliounen Awunner an der [[Agglomeratioun]] (Regioun [[Île-de-France]]). D'Groussraim ëm [[Marseille]], [[Lille]] a [[Lyon]] hunn och méi wéi eng Millioun Awunner. === Grouss Stied === # [[Paräis]] - 2.340.000 am Groussraum 12.350.000 # [[Marseille]] - 850.000 am Groussraum 1.700.000 # [[Lyon]] - 500.000 am Groussraum 2.200.000 # [[Toulouse]] - 450.000 am Groussraum 1.250.000 # [[Nice]] - 345.000 am Groussraum 1.000.000 # [[Nantes]] - 290.000 am Groussraum 900.000 # [[Stroossbuerg]] - 275.000 am Groussraum 770.000 # [[Montpellier]] - 270.000 am Groussraum 570.000 # [[Bordeaux]] - 240.000 am Groussraum 1.150.000 # [[Lille]] - 230 000 am Groussraum 1.150.000 # [[Rennes]] - 210.000 am Groussraum 700.000 {{small|(Awunner Mäerz 2012)}} {{Méi Info 1|Geographie vu Frankräich}} == Geschicht == [[Fichier:Blason France moderne.svg|left|thumb|150px|Wope vu Frankräich am ''[[Ancien Régime]]''.]] D'aktuellt Frankräich besteet gréisstendeels aus dem anticke [[Gallien]]. Den Numm kënnt allerdéngs vun engem germanesche Vollek, de [[Franken (Vollek)|Franken]], déi sech op de Lännereie vum [[Réimescht Räich|Réimesche Räich]] néiergelooss hunn. Eng éischt richteg Dynastie, déi eng Partie Territoire ënner dem ''Regnum Francorum'' vereenegt huet, waren d'[[Merowenger]] mam Kinnek [[Clovis I.|Clovis]] am Joer [[486]]. Ënner sengen Ierwe gouf d'Frankeräich awer nach dacks opgedeelt, duerch d'merowengesch Ierfschaftspolitik no där d'Kinnekräich nom Doud vum Kinnek ënner '''all''' de Jongen opgedeelt gëtt. Eng zweet Dynastie, d'[[Karolenger]], konnte sech am [[8. Joerhonnert]] behaapten, an ënner dem [[Karel de Groussen|Karel dem Groussen]] koum et zu engem grousse Keeserräich. No sengem Doud gouf d'Räich alt erëm opgedeelt, an aus der ''Francia occidentalis'' gouf dat spéidert Frankräich (d'''Francia orientalis'' gëtt zum haitegen [[Däitschland]]). D'Karolenger konnte sech nach bis [[987]] um franséischen Troun behaapten, ier d'[[Kapetenger]] mam [[Hugues Capet]] un d'Muecht komm sinn. Nodeem mam [[Philippe IV. vu Frankräich|Philippe IV.]] d'[[Haus Valois|Valois]] um franséischen Troun souzen, si schlussendlech d'[[Bourbonen]] mam [[Henri IV. vu Frankräich|Henri IV.]] d'Kinneke vu Frankräich bis zu der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] bliwwen. D'[[19. Joerhonnert]] war vu verschiddene Regimme markéiert, no der [[Convention nationale]], dem [[Directoire]] an dem [[Consulat]] huet sech den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] zum [[Premier Empire|Keeser]] kréine gelooss. [[1815]] gouf an der sougenannter ''[[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]]'' d'[[Monarchie]] nees agefouert, mä dëse System konnt sech a Frankräich net méi duerchsetzen. No engem [[Second Empire]] sinn d'Fransousen nees zu enger [[Republik]] iwwergaangen, enger Regierungsform déi sech bis haut, mat der [[fënneft Republik|fënnefter Republik]], behaapte konnt. {{Méi Info 1|Franséisch Geschicht}} == Politik == === Politesche System === Frankräich ass eng [[Zentralismus|zentralistesch]] organiséiert [[Demokratie]] mat engem [[semi-presidentielle Regierungssystem]]. An der [[Constitutioun]] vun der [[Fënneft Republik|V. Republik]] huet de Staatspresident, dee vum Vollek gewielt gëtt, eng staark Positioun. Hien ernennt de Premierminister an (op Rot vum Premierminister) déi aner Ministeren, huet vis-à-vis vu Gesetzesvirschléi vum Parlament e [[Veto]]-Recht, a kann d'Nationalversammlung opléisen. D'Parlament besteet aus zwou Kummeren, der [[Nationalversammlung (Frankräich)|Nationalversammlung]] (''Assemblée nationale'') mat 577 Deputéiert, déi vum Vollek gewielt ginn, an dem indirekt gewielte [[Senat (Frankräich)|Senat]] mat 331 (no der Senatsreform 2010: 346) Memberen. {{Méi Info 2|Franséisch Politik|Franséisch Regierung}} === Aktuell politesch Situatioun === Aktuelle President vun der Republik ass den [[Emmanuel Macron]]. Seng Partei [[LREM]] huet och d'Majoritéit an der [[Nationalversammlung (Frankräich)|Nationalversammlung]] (''Assemblée nationale''). Am [[Senat (Frankräich)|Senat]] hunn d'konservativ Parteien d'Majoritéit, ënner anerem d'[[Les Républicains|Republikaner]]. === Baussen- a Sécherheetspolitik === Frankräich war [[1949]] Grënnungsmember vum [[NATO|Nordatlantiktraité]] a krut militäresche Schutz vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. Wéi [[1958]] den [[Charles de Gaulle|de Gaulle]] un d'Muecht komm ass, hu sech d'Bezéiungen zu den USA, an zu der [[NATO]], déi vun den USA dominéiert gouf, verännert. Ënner der Leedung vum de Gaulle huet sech Frankräich [[1960]] zu enger [[Atommuecht]] entwéckelt, an hat zanter [[1965]] mat der ''Force de Frappe'' och eng [[Atomsträitkraaft]], déi 50 Fligere mat [[Atombomm]]en an den Déngscht opgeholl huet. [[1968]] hat Frankräich schonn 18 Ofschossrampe fir [[Mëttelstreckerakéit]]en opgestallt, déi [[1970]] an [[1971|71]] Atomsprengkäpp kruten. An de [[1970|70er]] Joren huet Frankräich seng Atommuecht och op d'Mier ausgebreet. Véier [[Atom-U-Boot]]er hu jeeweils 16 atomar Mëttelstreckerakéiten. An der aktueller Baussepolitik beméit sech Frankräich ëm gutt Relatioune mat sengem Noper [[Däitschland]] ("[[Käreuropa]]") a steet zesumme mat den Däitschen der Virmuechtstellung vun den USA skeptesch géintiwwer. Duerch dës Skepsis ass Frankräich [[1966]] bis [[Mäerz]] [[2009]] aus der militärescher Organisatioun vun der [[NATO]] ausgetrueden, mä ass awer am politeschen Deel weiderhin integréiert bliwwen. Dobäi kënnt och en Engagement nom Enn vun der [[Kolonie|Kolonialherrschaft]] an [[Afrika]], wou Frankräich bis haut a ville Länner d'Uerdnungsmuecht bliwwen ass. Frankräich ass ausserdeem Member am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen|UNO-Sécherheetsrot]] mat [[Veto]]recht. D'[[Doudesstrof]] gouf a Frankräich [[1981]] ofgeschaaft. {{Méi Info 2|Friemelegioun|Gendarmerie nationale}} === Administrativ Ënnerdeelungen === {{update}} [[Fichier:AdministratiounFrankräich.png|thumb|300px|Territorial Administratioun vu Frankräich.]] Frankräich ass a 26 [[Franséisch Regiounen|Regiounen]] opgedeelt, déi hirersäits nees an 100 [[Lëscht vun de franséischen Departementer|Departementer]] opgespléckt sinn. 22 vun deene Regioune sinn um europäesche Kärland ''(France métropolitaine),'' dorënner och d'Mëttelmierinsel [[Korsika]], déi allerdéngs als ''Collectivité territoriale'' e Sonnerstatus huet. Déi aner véier Regioune bestinn aus jeeweils nëmmen engem Departement a ginn dohier ''Départements et régions d'outre-mer'' (D.R.O.M.) genannt (bis zu der Ännerung vun der Constitutioun am Joer 2003 ''Départements d'outre-mer,'' Ofk. D.O.M.). Am Eenzelen handelt et sech heibäi ëm [[Departement Guadeloupe|Guadeloupe]] (971), [[Departement Martinique|Martinique]] (972), [[Departement Guyane française|Guyane]] (973), [[Departement La Réunion|La Réunion]] (974) a [[Mayotte]] (976) Donieft gëtt et * d'Gebittskierperschaft (''Collectivité territoriale,'' Ofk. C.T.) [[Saint-Pierre a Miquelon]] (SPM) * déi véier [[Franséisch Iwwerséi-Territoiren|Iwwerséi-Territoiren]] (''Territoires d'outre-mer,'' Ofk. T.O.M.) [[Franséisch-Polynesien]] (P), [[Neikaledonien]] (NC), [[Wallis a Futuna]] (WF) an d'[[Franséisch Süd- an Antarktisgebidder]] (''Terres australes et antarctiques françaises,'' T.A.A.F.) * d'[[Îles éparses]] an d'Insel [[Clipperton]] D'D.R.O.M. si wéi dat franséischt Kärland Member vun der [[EU]], fir d'T.O.M. gëllt dat net. Gesetzer aus Frankräich gëllen an den T.O.M. nëmme wann dat ausdrécklech ernimmt gëtt. {{Méi Info 2|Lëscht vun de franséischen Departementer|Lëscht vun de franséische Regiounen}} == Ekonomie == Traditionell ass a Frankräich d'Wirtschaftspolitik vu staarke staatlechen Agrëffer beaflosst. Dobäi spillt virun allem den historesche [[Merkantilismus]] - besonnesch de [[Colbertismus]] - eng wichteg Roll. Frankräich ass eng sougenannt "''[[Gemëscht Ekonomie]]''", déi an de leschte Joren ëmmer méi [[Dereguléierung|dereguléiert]] a [[Privatiséierung|privatiséiert]] ginn ass. E staatleche [[Mindestloun]], de ''SMIC'', séchert den Ugestallten e Stonneloun vun 8,03 Euro. Schlësselindustrien, besonnesch d'[[Energiewirtschaft]], sinn ënner staatlecher Kontroll. Frankräich ass e wichtege Produzent vun [[Kärenergie|Atomstroum]], Däitschland zielt zu de gréisste Clienten. A Frankräich ginn ongeféier 80 Prozent vum Elektresch mat Atomkraaftwierker produzéiert. Domat huet Frankräich nieft [[Litauen]] momentan {{small|(Ufank 2005)}} den héchste Prozentsaz un Atomstroumproduktioun op der Welt. [[Wäin]] steet opgrond vun de ville [[Wäibaugebidder a Frankräich|Wäibaugebidder]] op fënnefter Plaz vun de franséischen Exporter: no Autoen, Fligeren, pharmazeutesche Produiten an Elektronik. Och den [[Tourismus]] spillt eng grouss Roll. D'[[Bruttoinlandsprodukt]] (BIP) ass an der Moyenne vun 1995 bis 2005 ëm 2,1&nbsp;% pro Joer an d'Luucht gaangen, an huet 2005 de Wäert vun 1.689,4 Milliarden Euro erreecht. Am Verglach mat dem [[BIP]] vun der [[EU]] kënnt Frankräich op en Index vun 111.4 (EU-25:100) (2003).¹ 2003 hu 4&nbsp;% an der Land- a Forstwirtschaft souwéi der Fëscherei geschafft, an der Industrie ware 24&nbsp;% beschäftegt, 72&nbsp;% vun de Fransousen hunn am Déngschtleeschtungsberäich geschafft. 2004 louch d'Inflatioun bei 2,1&nbsp;% an am Januar 2005 hat Frankräich 2.716.000 Aarbechtsloser (10&nbsp;%). === Déi gréisst Firmen a Frankräich (2003) === {{small|ouni Banken a Versécherungen}} # [[Total SA|Total]] – Ëmsaz 104,7 Mrd. € – 111.000 Beschäftegt # [[Groupe Carrefour|Carrefour]] – Ëmsaz 70,5 Mrd. € – 419.000 Beschäftegt # [[PSA Peugeot Citroën]] – Ëmsaz 54,2 Mrd. € – 200.000 Beschäftegt # [[France Télécom]] – Ëmsaz 46,1 Mrd. € – 222.000 Beschäftegt # [[Électricité de France|EDF]] – Ëmsaz 44,9 Mrd. € – 167.000 Beschäftegt # [[Suez (Entreprise)|Suez]] – Ëmsaz 39,6 Mrd. € – 171.000 Beschäftegt # [[Les Mousquetaires]] – Ëmsaz 38,4 Mrd. € – 112.000 Beschäftegt # [[Renault]] – Ëmsaz 37,5 Mrd. € – 160.000 Beschäftegt # [[Publicis Groupe]] – Ëmsaz 32,2 Mrd. € – 35.000 Beschäftegt # [[Saint-Gobain (Entreprise)|Saint-Gobain]] – Ëmsaz 29,6 Mrd. € – 172.000 Beschäftegt # [[Auchan]] – Ëmsaz 28,7 Mrd. € – 156.000 Beschäftegt # [[Veolia Environnement]] – Ëmsaz 28,6 Mrd. € – 257.000 Beschäftegt # [[E.Leclerc]] – Ëmsaz 27,2 Mrd. € – 84.000 Beschäftegt == Demographie == Zum [[1. Januar]] [[2004]] gouf d'Bevëlkerung, inkl. den Iwwerséigebidder, op 61,9 Millioune geschat. No [[Däitschland]] steet Frankräich an der [[EU]] domat op der zweeter Plaz, wat d'Bevëlkerungszuel ugeet. An der EU huet Frankräich e Bevëlkerungsundeel vun 13&nbsp;%. Am Joer [[2003]] koumen op 792.600 [[Gebuert]]en 560.300 [[Stierffall|Stierffäll]], dat entsprécht engem Iwwerschoss vun 232.300 Persounen. 2004 louch de Gebuertentaux bei 1,9. Den 1. Januar 2004 ware 16,2&nbsp;% vun der Bevëlkerung méi al wéi 65 Joer, géintiwwer 14,6&nbsp;% am Joer [[1994]]. Am selwechten Zäitraum ass den Undeel vun de Leit ënner 20 vu 26,7&nbsp;% op 25,3&nbsp;% gefall. 2003 hu sech 280.300 Leit [[Bestietnes|bestuet]], dat sinn der 6.000 (-2,1&nbsp;%) manner wéi 2002. Den Duerchschnëttsalter louch bei de Männer bei 30,4 a bei de Frae bei 28,3 Joer. D'Kannerstierflechkeet läit bei 4,29&nbsp;‰. Den duerchschnëttleche männleche franséische Staatsbierger huet eng [[Liewenserwaardung]] vu 76,7 Joer, d'Frae kommen op 83,8 Joer. === Educatioun === [[Fichier:EducationFr.svg|thumb|450px|De Schoulsystem a Frankräich]] Wéi a bal allen europäesche Staate gëtt et a Frankräich eng [[Bildungsflicht]], déi am Géigesaz zu der [[Schoulflicht]] och duerch Hausunterrecht ofgeschloss ka ginn. A Frankräich gëtt et follgend Schoulformen: * Spillschoul: ''[[Maternelle]]'' * Primärschoul: ''École élémentaire'' * ''Collège'' (dee mat engem ''Brevet'' ogeschloss gëtt) ** ''Lycée'' ** ''Lycée professionnel'' ** oder CFA fir Léierbouwen an de Betriber * Première: ** ''[[Baccalauréat]]'' no 12 Schouljoer. ** ''Baccalauréat professionnel'' no 13 Schouljoer fir d'Schüler vum ''Lycée professionnel'' oder CFA * Studium (1. an 2. Joer): ** Normale Wee: [[Diplôme d'études universitaires générales|DEUG]] ** Elite: ''[[Classe préparatoire]]'' (als Virbereedung op eng ''Grande école'') * Studium (3. a 4. Joer): ** Normale Wee: ''[[Licence]]'' a ''[[Maîtrise (Diplom)|Maîtrise]]'' oder ''École d'ingénieur'' oder ''École de commerce'' ** Elite: ''[[Grande école]]'' ([[École normale supérieure|ENS]], [[École nationale d'administration|ENA]], [[École polytechnique]], [[HEC Paris|HEC]], [[CentraleSupélec]], etc.) * Studium (5. Joer): ** DESS oder [[Diplôme d'études approfondies|DEA]]. Am Kader vun der europawäiter Harmoniséierung vun de Studien ([[Bologna-Prozess]]) gëtt och an de franséischen Héichschoulen den LMD-System agefouert. LMD bedeit, datt noenaner d'''Licence'' respektiv ''[[Bachelor]]'' (no 3 Joer), de ''[[Master]]'' (no 5 Joer) an en Doktorat (no 8 Joer) ofgeschloss kënne ginn. Déi national Diplomer falen domat ewech. {{Méi Info 1|Franséische Schoulsystem}} === Sproochen am europäeschen Deel vu Frankräich=== {|width="100%" align="center"| |width="50%" valign="top"| * [[Baskesch]] * [[Bretonesch]] * [[Elsässesch]] * [[Flammännesch]] * [[Franséisch]] * [[Normannesch]] * [[Fränkesch (Lëtzebuergesch/Muselfränkesch/Rhäinfränkesch)]] |width="50%" valign="top"| * [[Italieenesch]] * [[Katalounesch]] * [[Korsesch]] * [[Okzitanesch Sprooch|Okzitanesch]]/[[Provënzalesch]] * [[Romani]] * [[Picard]] * [[Gallo]] |- |} D'Awanderer vu verschiddenen Natiounen, virun allem aus [[Portugal]], [[Osteuropa]], dem [[Maghreb]] an allgemeng aus [[Afrika]] hunn hir Sprooche matbruecht. D'Zuel vun den Awanderer aus [[Arabesch|arabesche Länner]] gëtt op 4,5 Millioune geschat. Am Ënnerscheed zu den traditionelle Sprooche konzentréiere sech déi Sproochgemeinschafte besonnesch an de grousse Stied, mä et kann ee se kengem geneeë geographesche Gebitt zouuerdnen. {{Méi Info 1|Franséisch Sproochepolitik|Sproochen a Frankräich}} === Reliounen === [[Fichier:chlodwigs taufe.jpg|thumb|300px|De [[Clovis I.|Clovis]] gëtt [[496]] an der Kathedral vu [[Reims]] gedeeft.]] Frankräich ass offiziell e [[Laizismus|laizistesche]] Staat, dat heescht, Staat a Reliounsgemeinschafte si komplett vunenaner getrennt. Well vu staatlecher Säit keng Daten iwwer d'Reliounszougehéieregkeet vun den Awunner erhuewe ginn, berouen all Informatiounen iwwer eng konfessionell Zesummesetzung vun der Bevëlkerung op Schätzungen oder Informatioune vun de Reliounsgemeinschafte selwer. Dofir si follgend Zuele mat der néideger Virsiicht ze genéissen. Frankräich dréit den Éierentitel, déi ''eelst Duechter vun der Kierch'' ze sinn. [[496]] huet sech de Kinnek [[Clovis I.|Clovis]] ([[Chlodwig I.]] > Ludwig/Louis)) no enger Victoire géint d'[[Alemannen]] an der [[Schluecht vun Tolbiac]] ([[Zülpich]]) zum éischte chrëschtlechen Herrscher vun Europa ernannt, a sech deefe gelooss. 83&nbsp;% vun de Fransouse si [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] (~ 51 Mio.) an 8&nbsp;% si [[Islam|Moslemen]] (~ 4,8 Mio.). Dernieft gëtt et [[Protestantismus|protestantesch]] a [[Juddentum|jiddesch]] Minoritéiten, déi knapps 4&nbsp;% ausmaachen. 5&nbsp;% hu keng Relioun, d'Tendenz geet an d'Luucht. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20050314084200/http://www.assemblee-nat.fr/ Assemblée Nationale] {{fr}} * [http://www.senat.fr/ Senat] {{fr}} * [http://www.diplomatie.gouv.fr/de/ Ausseministère] {{fr}} * [http://www.vifarom.de Virtuell Fachbibliothéik vun der Frankräichfuerschung an Allgemenger Romanistik] {{de}} {{LinkPortalFrankräich}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Frankräich| ]] [[Kategorie:Republicken]] a5klz9ejhy2r97urhqeww1jbcxie0zf 0 2764 2689013 2652191 2026-08-05T13:56:15Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689013 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem aktuelle belsche Kinnekräich|aner a fréier Bedeitungen|Belsch (Semantik)}} {{Infobox Land | Numm = Royaume de Belgique<br>Koninkrijk België<br>Königreich Belgien | Fändel = Flag of Belgium.svg | Fändel Bildbreet = 110px | Fändel Artikel = Fändel vun der Belsch | Wopen = Great coat of arms of Belgium.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun der Belsch | National Devise = <br>''L'union fait la force<br>Eendracht maakt macht<br>Einigkeit macht stark'' | Kaart = EU-Belgium.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Hollännesch]], [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Bréissel]] | Haaptstad Awunner = 178.552 {{small|(2016)}} / [[Haaptstadregioun Bréissel]]: 1.255.795 {{small|(2025)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 30.689 | Fläch Plaz = 140 | Waasserfläch = 6,35 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p<br><small>(%q)</small>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 385 | Onofhängegkeet = vun [[Holland]]<br>[[1830]] (ausgeruff)<br>[[1839]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[21. Juli]] | Nationalhymn = [[La Brabançonne]]<br>{{small|[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/a/a1/BelschX.ogg (Lauschteren)]}} | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.be]] | Telefonsprefix = +32 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Belsch''', offiziell Belscht Kinnekräich, ass e Land a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]]. Et läit laanscht d'[[Nordmier]] a grenzt un [[Holland]], [[Däitschland]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] a [[Frankräich]]. D'Land erstreckt sech op enger Fläch vun 30.689 {{km2}} an huet eng Bevëlkerung vu ronn 11,8 Milliounen, wouduerch et dat 22. dichtst bewunnt Land op der Welt ass, an dat 6. an Europa, mat enger Bevëlkerungsdicht vun 385 pro Quadratkilometer. Rechtlech ass d'Belsch e souveräne Staat an eng federal konstitutionell Monarchie mat engem parlamentaresche System. Hir institutionell Organisatioun ass komplex a souwuel op regionale wéi op sproochleche Grënn strukturéiert. D'Belsch ass an dräi Communautéiten, déi Flämesch Communautéit, déi Franséisch Communautéit, déi Däitschsproocheg Communautéit, an an dräi Regiounen opgedeelt: déi [[Flämesch Regioun]] am Norden, déi [[Wallounesch Regioun]] am Süden an d'[[Haaptstadregioun Bréissel]] am Zentrum. Bréissel ass déi klengst an am dichtst bewunnt Regioun, souwéi déi räichst Regioun wat de [[Bruttoinlandsprodukt|BIP]] pro Kapp ugeet. == De Begrëff "Belsch" == Den Numm "Belsch" (Belgique, België) ass vum laténgesche Wuert ''Belgium'' ofgeleet, dat de [[Julius Cäsar]] a sengem Buch ''[[De Bello Gallico]]'' ëm d'Joer [[55 v. Chr.]] ernimmt huet, fir d'Regioun ze beschreiwen.<ref>C. Julius Caesar, ''De Bello Gallico'', book 8, [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0002:book=8:chapter=46&highlight=belgium chapter 46].</ref> Zanterhier gouf de Begrëff ''Belsch'' (resp. ''Belgica, Belgae, Belgique,'' asw.) am Laf vun der Zäit fir eng méi oder manner grouss Géigend, respektiv fir verschidde Géigende gläichzäiteg, a fir ënnerschiddlech Mënschegruppe benotzt. {{Méi Info 1|Belsch (Semantik)}} == Geschicht == D'Belsch ass, mat [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an [[Holland]], en Deel vun den historeschen Nidderlanden. Vum Enn vum Mëttelalter bis an de 17. Joerhonnert war d'Gebitt vun der Belsch e gutt gestallten a kosmopoliteschen Zentrum vun Handel a Kultur. Tëschent dem 16. a fréie 19. Joerhonnert huet d'Belsch d'Schluechtfeld tëschent villen europäesche Muechte gedéngt, dowéinst huet d'Land de Spëtznumm d'"Schluechtfeld vun Europa" verdéngt; e Ruff duerch béid Weltkricher verstäerkt. D'Land ass am Joer 1830 no der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]] als moderne Staat entstanen, wéi et sech vum [[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden|Vereenegte Kinnekräich vun den Nidderlande]] getrennt huet. De [[4. Oktober]] [[1830]] huet d'Belsch seng Onofhängegkeet vun Holland erkläert. D'Belsch war eent vun den éischte Länner, an deem d'[[Industriell Revolutioun]] zum Droe koum, wat sech besonnesch beim Verschaffe vu Kuel an Eisenäerz, laanscht d'Sambre an d'Meuse manifestéiert huet. Bis 1960 hat d'Belsch eng Rei vu Kolonien an [[Afrika]], déi gréisst dovu war de [[Belsche Kongo|Kongo]]. Déi zweet Hallschent vum 20. Joerhonnert war vu Spannungen tëschent den hollänneschsproochegen an de franséischsproochege Bierger markéiert, déi duerch sproochlech a kulturell Differenzen an ongerecht wirtschaftlech Entwécklung vu Flandern a Wallounien ugedriwwe goufen. {{Méi Info 1|Geschicht vun der Belsch}} == Geographie == D'Belsch deelt sech Grenze mat [[Frankräich]] (620&nbsp;km), [[Holland]] (450&nbsp;km), [[Däitschland]] (167&nbsp;km) a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] (148&nbsp;km). Seng Gesamtfläch - inklusiv Waasserfläch - sinn 30.528&nbsp;km²; d'Landfläch eleng huet 30.278 km2. Et läit tëscht de Breedegraden 49°30 an 51°30 N an de Längegraden 2°33 a 6°24 E. Zu de grousse geographesche Regioune vun der Belsch zielen d'Küsteplaine an den zentrale Plateau, déi am Nordwesten dominéieren, an d'[[Ardennen]] am Süden. Déi südlechst Spëtzt vum Land gehéiert nach zum [[Paräisser Baseng]]. {{Méi Info 1|Geographie vun der Belsch}} ==Klima== D'Klima ass temperéiert a maritim, mat bedeitendem Nidderschlag an alle Joreszäiten, wéi déi meescht Länner an Nordwesteuropa. D'Duerchschnëttstemperatur ass am niddregsten am Januar bei 3&nbsp;°C an am héchsten am Juli bei 18&nbsp;°C. == Administrativ Andeelung == D'Belsch ass zanter 1992 e federale Staat, dee sech aus dräi ''Communautéiten'' an dräi ''[[Belsch Regiounen|Regiounen]]'' zesummesetzt. Déi Regioune sinn d'[[Haaptstadregioun Bréissel]], d'[[Flämesch Regioun]] an d'[[Wallounesch Regioun]]. Déi zwou lescht si jiddereng a jee fënnef ''[[Belsch Provënzen|Provënzen]]'' ënnerdeelt. D'Communautéite baséieren op der Sprooch. Heibäi handelt sech ëm d'hollänneschsproocheg [[Flämesch Communautéit]], d'[[Franséisch Communautéit vun der Belsch|Franséischsproocheg Communautéit]] déi ongeféier 40 Prozent vun alle Belsch ausmécht an déi kleng [[Däitschsproocheg Communautéit vun der Belsch|Däitschsproocheg Communautéit]] an den [[Cantons de l'Est (Belsch)|Ostkantonen]], déi ongeféier ee Prozent ausmécht. D'[[Haaptstadregioun Bréissel]] ass offiziell zweesproocheg (Franséisch an Hollännesch), och wa Franséisch déi dominant Sprooch ass. {{Méi Info 1|Communautéiten, Regiounen a Provënze vun der Belsch}} == Politik == [[Fichier:Filip Antwerpen3.JPG|thumb|upright|Den aktuelle Kinnek [[Philippe vun der Belsch]]]] D'Belsch ass eng konstitutionell Monarchie an eng federal parlamentaresch Demokratie. D'[[Federaalt Parlament vun der Belsch|federaalt Parlament]] setzt sech aus dem [[Senat (Belsch)|Senat]] an der [[Chamber (Belsch)|Representantechamber]] zesummen. An der Belsch gëllt d'Walflicht, dowéinst gëtt et eng vun den héchste Walbedeelegungen op der Welt. Staatschef ass de Kinnek, zanter 2013 de [[Philippe vun der Belsch|Kinnek Philippe]], mä mat limitéierte Prerogativen. Hien designéiert d'Ministeren, dorënner de Premierminister, déi d'Vertraue vun der Representantechamber hunn, fir d'federal Regierung ze forméieren. De Regierungsrot besteet aus net méi wéi 15 Memberen. Mat der Ausnam vum Premierminister muss de Regierungsrot aus grad souvill franséischsproochege wéi hollänneschsproochege Ministere bestoen. Zu de frankophone Parteien zielen d'[[Parti socialiste (Belsch)|Sozialistesch Partei]], de [[Mouvement réformateur]], [[Les Engagés]] (Ex-Chrëschtdemokraten), déi [[Ecolo|Gréng]] an [[DéFI]]. Bei de Flame gëtt et d'[[Nieuw-Vlaamse Alliantie|Nei-Flämesch Allianz]] (N-VA), d'[[Christen-Democratisch en Vlaams|Chrëschtdemokraten]], d'[[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|Liberal Partei]], d'[[Socialistische Partij Anders|Sozialdemokraten]], déi [[Groen (Belsch Partei)|Gréng]] an de [[Vlaams Belang]]. == Ekonomie == D'Ekonomie vun der Belsch ass staark globaliséiert an d'Transportinfrastruktur ass gutt an de Rescht vun Europa integréiert. Dem Land säi strategesche Standuert am Häerz vun enger héich-industrialiséierter Regioun mécht et zu engem vun de Haapt-Handelslänner an zu engem vun de räichste Länner op der Welt. D'Wirtschaft charakteriséiert sech duerch eng produktiv Aarbechtskraaft, en héije PNB an héich Exporttauxe per capita. Der Belsch hir Haaptimporter si Réimaterialien, Maschinnen an Ekipementer, Chemikalien, [[Diamant|Réidiamanten]], Medikamenter, Liewensmëttel, Transportekipementer a Pëtrolsprodukter. D'Haaptexportgidder si Maschinnen an Ekipementer, Chemikalien, fäerdeg Diamanten, Metaller a Metallprodukter a Liewensmëttel. Am Allgemengen ass d'belsch Wirtschaft extreem op Zerwisser orientéiert, mat enger dynamescher flamännescher Ekonomie an der Wirtschaft vu Wallounien, déi zanter der Strukturkris an der Schwéierindustrie nach ëmmer Krämpes huet, sech dovun z'erhuelen. Als ee vun de Grënnungsmembere vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ënnerstëtzt d'Belsch d'Iddi vun enger oppener Vollekswirtschaft an d'Erweidere vun de Kompetenze vun den EU-Institutioune fir nei Memberen an den europäesche Bannemaart ze integréieren. Zënter 1922, via d'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]], hunn d'Belsch a Lëtzebuerg e gemeinsame Bannemaart mat Zoll- a Wärungsunioun. == Demographie == Ufank 2025 hat d'Belsch eng Bevëlkerung vun iwwer 11.825.000 Awunner. Dovun hu schonn 2004 97&nbsp;% als urban gegollt. D'Bevëlkerungsdicht ass 363,6 Awunner op de Quadratkilometer, woubäi deen Taux a [[Flämesch Regioun|Flandern]] méi héich an an den [[Ardennen]] am niddregsten ass. A Flandern hunn 2015 iwwer 6.437.000 Leit gelieft an d'Stied mat de meeschten Awunner waren [[Antwerpen]] (511.000), [[Gent]] (252.274) a [[Bruges]] (117.787). A Wallounien hunn 3.585.000 Leit gelieft a [[Charleroi]] (202.021), [[Léck]] (194.000) an [[Namouer]] (110.000) haten déi meeschten Awunner. D'[[Haaptstadregioun Bréissel]] hat 1.167.000 Awunner. Dräi aner Gemengen, nieft [[Bréissel]] selwer, an där Regioun haten iwwer 100.000 Awunner. 2012 haten 90&nbsp;% vun der Bevëlkerung d'belsch Nationalitéit, aner 6&nbsp;% waren aner EU-Bierger. Heefegst Auslänner waren d'Italiener (452.000), d'Marokkaner (412.000), d'Fransousen (268.000) an d'Hollänner (216.000). Aner gréisser Communautéite sinn d'Spuenier (82.000), d'Polen (73.000) an d'Kongoleesen an déi Däitsch (mat respektive 70.000).<ref>[http://www.npdata.be/BuG/155-Vreemde-afkomst/Vreemde-afkomst.htm npdata.be] {{nl}}</ref> Zënter der Ännerung vum belschen Nationalitéitegesetz am Joer 1984 hu méi wéi 1,3 Millioune Migranten d'belsch Staatsbiergerschaft ugeholl. 2012 gouf geschat, datt 25&nbsp;% vun der Gesamtbevëlkerung auslännesch Wuerzelen hunn. == Kultur == === Konscht === Besonnesch d'Kontributiounen an der Molerei an an der Architektur vu belsche Perséinlechkeete sinn ervirzehiewen, zum Beispill d'Molerei wärend der flamännescher Renaissance. Zu de bekannte flamännesche Moler zielen de [[Peter Paul Rubens]], den [[Antoon van Dyck]], de [[Pieter Bruegel den Eeleren]] an de [[Jan van Eyck]]. Kënschtler aus dem 20. Joerhonnert sinn de [[Wim Delvoye]], de [[Constant Permeke]], de [[René Magritte]] an de [[Paul Delvaux]]. De [[Victor Horta]] war ee vun de bekanntste [[Jugendstil]]-Architekten. === Musek === De Belsch [[Adolphe Sax]] huet de [[Saxophon]] erfonnt. De [[Jacques Brel]] gëllt als ee vun de beschte Chansonnieren. Europawäite Succès am 21. Joerhonnert huet de [[Stromae]]. === Literatur === Belsch Auteure sinn ënner anerem de [[Georges Simenon]], d'[[Amélie Nothomb]], den [[Hugo Claus]], d'[[Suzanne Lilar]] an den [[Hendrik Conscience]]. Och d'[[Comics|Bande-dessinéeën]] hunn an der Belsch e besonnesche Stellewäert, mam [[Hergé]] (''[[Tintin]]''), dem [[Peyo]] (''[[Schlumpfen]]''), dem [[André Franquin]] (''[[Gaston Lagaffe]]'', ''[[Marsupilami]]''), dem [[Dupa]] oder dem [[Morris (Auteur)|Morris]] (''[[Lucky Luke (Comicsserie)|Lucky Luke]]''). === Kichen === [[Fichier:Moules Frites.jpg|thumb|[[Mullen]] a [[Fritten|Fritte]] gëllen als belsch Spezialitéit]] Vill belsch Restaurante si renomméiert an et fënnt ee s'an de grousse Restaurantsguide wéi dem Guide Michelin. D'Belsch ass bekannt fir hire [[Béier (Gedrénks)|Béier]], [[Eisekuch]]en, [[Schockela]] a [[Fritten]]. == Kuckt och == * [[:Kategorie:Uertschaften an der Belsch|Belsch Uertschaften]] * [[:Kategorie:Stied an der Belsch|Belsch Stied]] * [[:Kategorie:Gemengen an der Belsch|Belsch Gemengen]] * [[Belsch Regiounen]] * [[Belsch Provënzen]] * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.belgium.be Offiziell Säit vun der Belsch] * [http://www.vlaanderen.be/ Offiziell Säit vum flämesche Gouvernement] * [http://www.flanders.be/ Offiziell Säit vun der flämescher Regioun] * [https://web.archive.org/web/20120531060922/http://www.wallonie.be/ Offiziell Säit vun der wallounescher Regioun] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Belsch| ]] c65qegscajnuohducwr7sv3133b2nxi 2689096 2689013 2026-08-05T14:05:08Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689096 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem aktuelle belsche Kinnekräich|aner a fréier Bedeitungen|Belsch (Semantik)}} {{Infobox Land | Numm = Royaume de Belgique<br>Koninkrijk België<br>Königreich Belgien | Fändel = Flag of Belgium.svg | Fändel Bildbreet = 110px | Fändel Artikel = Fändel vun der Belsch | Wopen = Great coat of arms of Belgium.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun der Belsch | National Devise = <br>''L'union fait la force<br>Eendracht maakt macht<br>Einigkeit macht stark'' | Kaart = EU-Belgium.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Hollännesch]], [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Bréissel]] | Haaptstad Awunner = 178.552 {{small|(2016)}} / [[Haaptstadregioun Bréissel]]: 1.255.795 {{small|(2025)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 30.689 | Fläch Plaz = 140 | Waasserfläch = 6,35 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p<br><small>(%q)</small>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 385 | Onofhängegkeet = vun [[Holland]]<br>[[1830]] (ausgeruff)<br>[[1839]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[21. Juli]] | Nationalhymn = [[La Brabançonne]]<br>{{small|[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/a/a1/BelschX.ogg (Lauschteren)]}} | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.be]] | Telefonsprefix = +32 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Belsch''', offiziell Belscht Kinnekräich, ass e Land a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]]. Et läit laanscht d'[[Nordmier]] a grenzt un [[Holland]], [[Däitschland]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] a [[Frankräich]]. D'Land erstreckt sech op enger Fläch vun 30.689 {{km2}} an huet eng Bevëlkerung vu ronn 11,8 Milliounen, wouduerch et dat 22. dichtst bewunnt Land op der Welt ass, an dat 6. an Europa, mat enger Bevëlkerungsdicht vun 385 pro Quadratkilometer. Rechtlech ass d'Belsch e souveräne Staat an eng federal konstitutionell Monarchie mat engem parlamentaresche System. Hir institutionell Organisatioun ass komplex a souwuel op regionale wéi op sproochleche Grënn strukturéiert. D'Belsch ass an dräi Communautéiten, déi Flämesch Communautéit, déi Franséisch Communautéit, déi Däitschsproocheg Communautéit, an an dräi Regiounen opgedeelt: déi [[Flämesch Regioun]] am Norden, déi [[Wallounesch Regioun]] am Süden an d'[[Haaptstadregioun Bréissel]] am Zentrum. Bréissel ass déi klengst an am dichtst bewunnt Regioun, souwéi déi räichst Regioun wat de [[Bruttoinlandsprodukt|BIP]] pro Kapp ugeet. == De Begrëff "Belsch" == Den Numm "Belsch" (Belgique, België) ass vum laténgesche Wuert ''Belgium'' ofgeleet, dat de [[Julius Cäsar]] a sengem Buch ''[[De Bello Gallico]]'' ëm d'Joer [[55 v. Chr.]] ernimmt huet, fir d'Regioun ze beschreiwen.<ref>C. Julius Caesar, ''De Bello Gallico'', book 8, [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0002:book=8:chapter=46&highlight=belgium chapter 46].</ref> Zanterhier gouf de Begrëff ''Belsch'' (resp. ''Belgica, Belgae, Belgique,'' asw.) am Laf vun der Zäit fir eng méi oder manner grouss Géigend, respektiv fir verschidde Géigende gläichzäiteg, a fir ënnerschiddlech Mënschegruppe benotzt. {{Méi Info 1|Belsch (Semantik)}} == Geschicht == D'Belsch ass, mat [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an [[Holland]], en Deel vun den historeschen Nidderlanden. Vum Enn vum Mëttelalter bis an de 17. Joerhonnert war d'Gebitt vun der Belsch e gutt gestallten a kosmopoliteschen Zentrum vun Handel a Kultur. Tëschent dem 16. a fréie 19. Joerhonnert huet d'Belsch d'Schluechtfeld tëschent villen europäesche Muechte gedéngt, dowéinst huet d'Land de Spëtznumm d'"Schluechtfeld vun Europa" verdéngt; e Ruff duerch béid Weltkricher verstäerkt. D'Land ass am Joer 1830 no der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]] als moderne Staat entstanen, wéi et sech vum [[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden|Vereenegte Kinnekräich vun den Nidderlande]] getrennt huet. De [[4. Oktober]] [[1830]] huet d'Belsch seng Onofhängegkeet vun Holland erkläert. D'Belsch war eent vun den éischte Länner, an deem d'[[Industriell Revolutioun]] zum Droe koum, wat sech besonnesch beim Verschaffe vu Kuel an Eisenäerz, laanscht d'Sambre an d'Meuse manifestéiert huet. Bis 1960 hat d'Belsch eng Rei vu Kolonien an [[Afrika]], déi gréisst dovu war de [[Belsche Kongo|Kongo]]. Déi zweet Hallschent vum 20. Joerhonnert war vu Spannungen tëschent den hollänneschsproochegen an de franséischsproochege Bierger markéiert, déi duerch sproochlech a kulturell Differenzen an ongerecht wirtschaftlech Entwécklung vu Flandern a Wallounien ugedriwwe goufen. {{Méi Info 1|Geschicht vun der Belsch}} == Geographie == D'Belsch deelt sech Grenze mat [[Frankräich]] (620&nbsp;km), [[Holland]] (450&nbsp;km), [[Däitschland]] (167&nbsp;km) a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] (148&nbsp;km). Seng Gesamtfläch - inklusiv Waasserfläch - sinn 30.528&nbsp;km²; d'Landfläch eleng huet 30.278 km2. Et läit tëscht de Breedegraden 49°30 an 51°30 N an de Längegraden 2°33 a 6°24 E. Zu de grousse geographesche Regioune vun der Belsch zielen d'Küsteplaine an den zentrale Plateau, déi am Nordwesten dominéieren, an d'[[Ardennen]] am Süden. Déi südlechst Spëtzt vum Land gehéiert nach zum [[Paräisser Baseng]]. {{Méi Info 1|Geographie vun der Belsch}} ==Klima== D'Klima ass temperéiert a maritim, mat bedeitendem Nidderschlag an alle Joreszäiten, wéi déi meescht Länner an Nordwesteuropa. D'Duerchschnëttstemperatur ass am niddregsten am Januar bei 3&nbsp;°C an am héchsten am Juli bei 18&nbsp;°C. == Administrativ Andeelung == D'Belsch ass zanter 1992 e federale Staat, dee sech aus dräi ''Communautéiten'' an dräi ''[[Belsch Regiounen|Regiounen]]'' zesummesetzt. Déi Regioune sinn d'[[Haaptstadregioun Bréissel]], d'[[Flämesch Regioun]] an d'[[Wallounesch Regioun]]. Déi zwou lescht si jiddereng a jee fënnef ''[[Belsch Provënzen|Provënzen]]'' ënnerdeelt. D'Communautéite baséieren op der Sprooch. Heibäi handelt sech ëm d'hollänneschsproocheg [[Flämesch Communautéit]], d'[[Franséisch Communautéit vun der Belsch|Franséischsproocheg Communautéit]] déi ongeféier 40 Prozent vun alle Belsch ausmécht an déi kleng [[Däitschsproocheg Communautéit vun der Belsch|Däitschsproocheg Communautéit]] an den [[Cantons de l'Est (Belsch)|Ostkantonen]], déi ongeféier ee Prozent ausmécht. D'[[Haaptstadregioun Bréissel]] ass offiziell zweesproocheg (Franséisch an Hollännesch), och wa Franséisch déi dominant Sprooch ass. {{Méi Info 1|Communautéiten, Regiounen a Provënze vun der Belsch}} == Politik == [[Fichier:Filip Antwerpen3.JPG|thumb|upright|Den aktuelle Kinnek [[Philippe vun der Belsch]]]] D'Belsch ass eng konstitutionell Monarchie an eng federal parlamentaresch Demokratie. D'[[Federaalt Parlament vun der Belsch|federaalt Parlament]] setzt sech aus dem [[Senat (Belsch)|Senat]] an der [[Chamber (Belsch)|Representantechamber]] zesummen. An der Belsch gëllt d'Walflicht, dowéinst gëtt et eng vun den héchste Walbedeelegungen op der Welt. Staatschef ass de Kinnek, zanter 2013 de [[Philippe vun der Belsch|Kinnek Philippe]], mä mat limitéierte Prerogativen. Hien designéiert d'Ministeren, dorënner de Premierminister, déi d'Vertraue vun der Representantechamber hunn, fir d'federal Regierung ze forméieren. De Regierungsrot besteet aus net méi wéi 15 Memberen. Mat der Ausnam vum Premierminister muss de Regierungsrot aus grad souvill franséischsproochege wéi hollänneschsproochege Ministere bestoen. Zu de frankophone Parteien zielen d'[[Parti socialiste (Belsch)|Sozialistesch Partei]], de [[Mouvement réformateur]], [[Les Engagés]] (Ex-Chrëschtdemokraten), déi [[Ecolo|Gréng]] an [[DéFI]]. Bei de Flame gëtt et d'[[Nieuw-Vlaamse Alliantie|Nei-Flämesch Allianz]] (N-VA), d'[[Christen-Democratisch en Vlaams|Chrëschtdemokraten]], d'[[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|Liberal Partei]], d'[[Socialistische Partij Anders|Sozialdemokraten]], déi [[Groen (Belsch Partei)|Gréng]] an de [[Vlaams Belang]]. == Ekonomie == D'Ekonomie vun der Belsch ass staark globaliséiert an d'Transportinfrastruktur ass gutt an de Rescht vun Europa integréiert. Dem Land säi strategesche Standuert am Häerz vun enger héich-industrialiséierter Regioun mécht et zu engem vun de Haapt-Handelslänner an zu engem vun de räichste Länner op der Welt. D'Wirtschaft charakteriséiert sech duerch eng produktiv Aarbechtskraaft, en héije PNB an héich Exporttauxe per capita. Der Belsch hir Haaptimporter si Réimaterialien, Maschinnen an Ekipementer, Chemikalien, [[Diamant|Réidiamanten]], Medikamenter, Liewensmëttel, Transportekipementer a Pëtrolsprodukter. D'Haaptexportgidder si Maschinnen an Ekipementer, Chemikalien, fäerdeg Diamanten, Metaller a Metallprodukter a Liewensmëttel. Am Allgemengen ass d'belsch Wirtschaft extreem op Zerwisser orientéiert, mat enger dynamescher flamännescher Ekonomie an der Wirtschaft vu Wallounien, déi zanter der Strukturkris an der Schwéierindustrie nach ëmmer Krämpes huet, sech dovun z'erhuelen. Als ee vun de Grënnungsmembere vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ënnerstëtzt d'Belsch d'Iddi vun enger oppener Vollekswirtschaft an d'Erweidere vun de Kompetenze vun den EU-Institutioune fir nei Memberen an den europäesche Bannemaart ze integréieren. Zënter 1922, via d'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]], hunn d'Belsch a Lëtzebuerg e gemeinsame Bannemaart mat Zoll- a Wärungsunioun. == Demographie == Ufank 2025 hat d'Belsch eng Bevëlkerung vun iwwer 11.825.000 Awunner. Dovun hu schonn 2004 97&nbsp;% als urban gegollt. D'Bevëlkerungsdicht ass 363,6 Awunner op de Quadratkilometer, woubäi deen Taux a [[Flämesch Regioun|Flandern]] méi héich an an den [[Ardennen]] am niddregsten ass. A Flandern hunn 2015 iwwer 6.437.000 Leit gelieft an d'Stied mat de meeschten Awunner waren [[Antwerpen]] (511.000), [[Gent]] (252.274) a [[Bruges]] (117.787). A Wallounien hunn 3.585.000 Leit gelieft a [[Charleroi]] (202.021), [[Léck]] (194.000) an [[Namouer]] (110.000) haten déi meeschten Awunner. D'[[Haaptstadregioun Bréissel]] hat 1.167.000 Awunner. Dräi aner Gemengen, nieft [[Bréissel]] selwer, an där Regioun haten iwwer 100.000 Awunner. 2012 haten 90&nbsp;% vun der Bevëlkerung d'belsch Nationalitéit, aner 6&nbsp;% waren aner EU-Bierger. Heefegst Auslänner waren d'Italiener (452.000), d'Marokkaner (412.000), d'Fransousen (268.000) an d'Hollänner (216.000). Aner gréisser Communautéite sinn d'Spuenier (82.000), d'Polen (73.000) an d'Kongoleesen an déi Däitsch (mat respektive 70.000).<ref>[http://www.npdata.be/BuG/155-Vreemde-afkomst/Vreemde-afkomst.htm npdata.be] {{nl}}</ref> Zënter der Ännerung vum belschen Nationalitéitegesetz am Joer 1984 hu méi wéi 1,3 Millioune Migranten d'belsch Staatsbiergerschaft ugeholl. 2012 gouf geschat, datt 25&nbsp;% vun der Gesamtbevëlkerung auslännesch Wuerzelen hunn. == Kultur == === Konscht === Besonnesch d'Kontributiounen an der Molerei an an der Architektur vu belsche Perséinlechkeete sinn ervirzehiewen, zum Beispill d'Molerei wärend der flamännescher Renaissance. Zu de bekannte flamännesche Moler zielen de [[Peter Paul Rubens]], den [[Antoon van Dyck]], de [[Pieter Bruegel den Eeleren]] an de [[Jan van Eyck]]. Kënschtler aus dem 20. Joerhonnert sinn de [[Wim Delvoye]], de [[Constant Permeke]], de [[René Magritte]] an de [[Paul Delvaux]]. De [[Victor Horta]] war ee vun de bekanntste [[Jugendstil]]-Architekten. === Musek === De Belsch [[Adolphe Sax]] huet de [[Saxophon]] erfonnt. De [[Jacques Brel]] gëllt als ee vun de beschte Chansonnieren. Europawäite Succès am 21. Joerhonnert huet de [[Stromae]]. === Literatur === Belsch Auteure sinn ënner anerem de [[Georges Simenon]], d'[[Amélie Nothomb]], den [[Hugo Claus]], d'[[Suzanne Lilar]] an den [[Hendrik Conscience]]. Och d'[[Comics|Bande-dessinéeën]] hunn an der Belsch e besonnesche Stellewäert, mam [[Hergé]] (''[[Tintin]]''), dem [[Peyo]] (''[[Schlumpfen]]''), dem [[André Franquin]] (''[[Gaston Lagaffe]]'', ''[[Marsupilami]]''), dem [[Dupa]] oder dem [[Morris (Auteur)|Morris]] (''[[Lucky Luke (Comicsserie)|Lucky Luke]]''). === Kichen === [[Fichier:Moules Frites.jpg|thumb|[[Mullen]] a [[Fritten|Fritte]] gëllen als belsch Spezialitéit]] Vill belsch Restaurante si renomméiert an et fënnt ee s'an de grousse Restaurantsguide wéi dem Guide Michelin. D'Belsch ass bekannt fir hire [[Béier (Gedrénks)|Béier]], [[Eisekuch]]en, [[Schockela]] a [[Fritten]]. == Kuckt och == * [[:Kategorie:Uertschaften an der Belsch|Belsch Uertschaften]] * [[:Kategorie:Stied an der Belsch|Belsch Stied]] * [[:Kategorie:Gemengen an der Belsch|Belsch Gemengen]] * [[Belsch Regiounen]] * [[Belsch Provënzen]] * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.belgium.be Offiziell Säit vun der Belsch] * [http://www.vlaanderen.be/ Offiziell Säit vum flämesche Gouvernement] * [http://www.flanders.be/ Offiziell Säit vun der flämescher Regioun] * [https://web.archive.org/web/20120531060922/http://www.wallonie.be/ Offiziell Säit vun der wallounescher Regioun] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Belsch| ]] 6y17w08jzsxsompuoza5j9xssyt80ko 0 3246 2689097 2652193 2026-08-05T14:05:07Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689097 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Bundesrepublik Deutschland | Fändel = Flag of Germany.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland | Wopen = Coat of Arms of Germany.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Däitschland | National Devise = ''Einigkeit und Recht und Freiheit'' | Kaart= EU-Germany.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Berlin]] | Haaptstad Awunner = 3 664 088 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = Bundespresident | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch= 357.588 | Fläch Plaz = 62 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 84.607.016 | Bevëlkerung Plaz = 17 | Bevëlkerungsdicht = 237 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[3. Oktober]] | Nationalhymn = [[Das Lied der Deutschen]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/0/0a/GermanyX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.de]] | Telefonsprefix = +49 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Bundesrepublik Däitschland''' (oder einfach '''Däitschland'''; [[däitsch]]: ''Deutschland'') ass e [[Staat]] a [[Mëtteleuropa]] an huet gemeinsam [[Grenz]]e mat [[Dänemark]], [[Polen]], der [[Tschechesch Republik|Tschechescher Republik]], [[Éisträich]], der [[Schwäiz]], [[Frankräich]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], der [[Belsch]] an [[Holland]]. Am Norde sinn d'[[Nordmier]] an d'[[Baltescht Mier]] natierlech Grenzen. Däitschland ass eent vun de gréisste Länner a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]]. == Geschicht == <!-- Geschichtsdeel = Iwwersetzung vun der de.wiki, Versioun vum 26.11.04 15:01--> ''Wat elo kënnt ass nëmmen eng kuerz Skizz vun de wichtegste geschichtlechen Entwécklungen an Däitschland an an der Regioun vum haitegen Däitschland. Méi Detailer stinn am Artikel [[Geschicht vun Däitschland]], am Artikel iwwer [[Däitschland am Mëttelalter]], oder awer och an den Artikelen iwwer d'[[Geschicht vun der Bundesrepublik Däitschland|Bundesrepublik]] resp. iwwer d'[[Geschicht vun der DDR|DDR]].'' Déi eelst Spuere vu Mënschen um Gebitt vum haitegen Däitschland sinn ongeféier 700.000 Joer al. Zanter ronn 500.000 Joer gëtt Däitschland permanent bewunnt. E puer [[Kelten|keltesch]] a [[Germanen|germanesch]] Stämm gi fir d'éischt bei de [[Griicheland|Griichen]] a [[Roum|Réimer]] an der virchrëschtlecher Zäit ernimmt. De [[Rhäin]] gëtt [[58 v. Chr.]] d'Grenz mat dem [[Réimescht Räich|réimesche Räich]]. Eng éischt Geschicht vu ganz Germanie liwwert am Joer [[98]] de réimeschen Auteur [[Tacitus]]. Tëscht dem [[1. Joerhonnert|1.]] an dem [[6. Joerhonnert]] verdeele sech déi germanesch Stämm iwwer [[Europa (Kontinent)|Europa]] ([[Vëlkerwanderung]]) a vermësche sech mat den net ausgewanderte Kelten. Grouss Deeler vum haitegen Ostdäitschland si bis an d'héicht [[Mëttelalter]] ënner staarkem [[Slawen|slaweschen]] Afloss ([[Germania Slavica]]). Als Konsequenz vun der héichmëttelalterlecher [[Ostmigratioun]] gi si assimiléiert an akkulturéiert. D'[[Frankeräich]] gëtt gegrënnt a stellt [[800]] mam [[Karel de Groussen]] als éischte westleche [[Keeser]], no der Ofsetzung vum [[Romulus Augustulus]] duerch den [[Odoaker]], den Usproch op d'Féierungsroll an Europa. Mä säi Räich bleift nëmmen e puer Joerzéngter stabil. Duerch Streidereien tëscht sengen Nofollger zerfält et an dräi Deeler ([[Westfränkeräich|Westfränkescht Räich]], [[Lotharingien]] an [[Ostfrankeräich|Ostfränkescht Räich]]), déi nächst Generatiounen deele säi Räich ëmmer méi op. Als traditionellen (mä e bëssen arbiträr gewielten) Datum fir d'Grënnung vun Däitschland als Staat gëllt den [[2. Februar]] [[962]], wéi den [[Otto I. (HRR)|Otto I.]] als éischten Ostfränkesche Kinnek zu [[Roum]] zum [[Keeser]] gekréint gouf. D'Westfränkescht Räich entwéckelt sech zu engem [[Nationalstaat]] (dem haitege [[Frankräich]]), wärend d'Ostfränkescht Räich ëmmer méi de lokalen Interessen zum Affer fält. Obwuel d'Keesere vum Ostfränkesche Räich ëmmer erëm versichen d'Räich z'eenegen, zerfält d<nowiki>'</nowiki>''[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]]'', dat eigentlech grad eréischt entsteet, gréisstendeels ëmmer méi an Onmasse vu gréisstendeels onofhängege Staaten a [[Fräi Räichsstied]]. No der [[Reformatioun]] an dem [[Drëssegjärege Krich]] ass d'Muecht vum Keeser nëmmen nach reng formell. Deen Zoustand dauert bis [[1806]]. Dat Joer dankt den däitsche Keeser [[Franz II. (HRR)|Franz II.]], dee schonn [[1804]] Keeser vum [[éisträich]]esche Villvëlkerstaat ginn ass, op Drock vum franséische Keeser Napoleon of, andeems hien op d'Droe vun der Räichskroun verzicht. Ënner dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] gëtt d'Zuel vun däitsche Staaten duerch Fusioune staark verklengert, wouduerch vill Räichsstied hir Onofhängegkeet verléieren (Ee Moment gouf et 80 där Stied). De [[Wiener Kongress]] dreift d'Vereenegung weider a schliisslech grënnen 38 däitsch Staaten e lassenen [[Däitsche Bond]] (''Deutscher Bund'') ënner der Féierung vun Éisträich. Scho kuerz no der gescheiterter nationaler a liberaler [[Däitsch Revolutioun 1848/49|Mäerzrevolutioun]] vun [[1848]]/[[1849]] kënnt et zur Kollisioun vu [[Preisen]], dat ëmmer méi staark gëtt, mat der däitscher Groussmuecht Éisträich ëm d'Virmuechtsstellung am Däitsche Bond resp. an Europa, wat zum [[Däitsch-Éisträichesche Krich]] vun [[1866]] féiert. Preise gewënnt dee Krich, et kënnt duerno zu enger Deelung an domat zur Opléisung vum Däitsche Bond. Preisen annektéiert seng nërdlech Géigner aus dem Krich. Doduerch gëtt d'Zuel vun den däitsche Staaten nach eng Kéier méi kleng. No der Grënnung vum ''[[Norddeutscher Bund|Norddäitsche Bond]]'' am Uschloss dorun, natierlech ënner der Féierung vu Preisen, kënnt et, bal ouni siichtbaren Iwwergank, zur Grënnung vum [[Däitscht Räich|Däitsche Räich]]. Allgemeng gëtt vun engem ''klengen Däitschland'' geschwat well Éisträich net dezou gehéiert. Zu dëser Grënnung kënnt et nom [[Franséisch-Preisesche Krich]] vun [[1870]]/[[1871|71]] an der Proklamatioun vum preisesche Kinnek [[Wilhelm I. vu Preisen|Wilhelm I.]] zum Däitsche Keeser (hien huet sech selwer net als Keeser vun Däitschland ugesinn, well dozou, senger Meenung no, och den däitschen Deel vun Éisträich misst gehéieren). Mat der Räichsgrënnung gehéieren op eemol Gebidder a Regiounen zu Däitschland, déi guer net méi zum Hellege Réimesche Räich Däitscher Natioun gehéiert haten, mä Stécker vu Preise baussent dem Räich waren. Dozou gehéieren [[Ostpreisen|Ost-]] a [[Westpreisen]], [[Gdańsk|Danzeg]], an Deeler vum haitege [[Polen]] an och nach [[Schleswig (Land)|Schleswig]]. An den [[1880er]] Joren huet dat Däitscht Räich op friddlechem Wee [[Däitsch Kolonien|Kolonien]] an Afrika an Asien kaaft, woubäi déi bescht Kolonien awer scho laang anere gehéiert hunn. [[Fichier:Reichsgruendung2.jpg|thumb|lénks|300px|De Wilhelm I. gëtt 1871 an der Galerie des Glaces zu Versailles zum däitsche Keeser gekréint]] Nom Enn vum [[Éischte Weltkrich]] ([[1914]]-[[1918]]) setzt d'[[Novemberrevolutioun]] vun 1918 der [[Monarchie]] am Däitsche Räich (an an Éisträich-Ungarn) en Enn. De Keeser ([[Wilhelm II. (Däitscht Räich)|Wilhelm II.]]) dankt of an aus dem Däitsche Räich gëtt eng [[parlament]]aresch-demokratesch [[Republik]]. Am [[Versailler Vertrag]] gëtt Däitschland vun den Alliéierten dozou gezwongen eng Rei vu Gebidder hierzeginn ([[Elsass-Loutrengen]] u Frankräich, [[Cantons de l'ESt (Belsch)|Eupen-Malmedy]] un d'Belsch, [[Nordschleswig]] un Dänemark, d'Provënze [[Provënz Posen|Posen]] a [[Westpreisen]] an den Oste vun [[Uewerschlesien]] an de Süde vum ostpreisesche Krees Neidenburg u Polen, d'[[Memelregioun]] u [[Litauen]] an d'[[Hultschiner Ländchen]] un d'[[Tschechoslowakei]], dozou kënnt de Verloscht vun all de Kolonien). Des Weidere muss Däitschland all Joer Reparatioune bezuelen, an dat iwwer en Zäitraum vun 80 Joer. D'[[Weimarer Republik]] leit ënner stännege Konflikter tëscht demokrateschen an autoritäre Stréimungen. Dozou kënnt e wäitverbreete Refus vum Versailler Vertrag a wirtschaftlech Schwieregkeeten, déi deelweis och dovu kommen, datt Däitschland muss, fir d'Reparatiounen ze bezuelen, immens Kreditter ophuelen. [[1933]] ass et mat där Republik eriwwer wéi de gebiertegen Éisträicher [[Adolf Hitler]], mat Hëllef vu senger Partei, der [[Nationalsozialistische Deutsch Arbeiterpartei|NSDAP]], un d'Muecht kënnt. D'NSDAP mécht aus Däitschland ganz séier en [[Totalitarismus|totalitären]] Eeparteiestaat. Vun Ufank u gi politesch Géigner verfollegt, wärend de Judden eng kloer Ausgrenzungspolitik an d'Gesiicht bléist. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] gi schätzungsweis bis zu sechs Millioune Judden an Europa ëmbruecht (zanter den [[1970]]er Jore gëtt dofir "[[Holocaust]]" gesot, d'Jude soe "[[Schoah]]" dofir). Dausende Membere vun anere Bevëlkerungsgruppen [[Sinti a Roma]], [[Homosexualitéit|Homosexueller]], physesch a psychesch behënnert Mënsche gi verhaft oder falen dem Massemord zum Affer. Eng genee Zuel ass och hei net bekannt. D'nationalsozialistescht Däitscht Räich war op Expansioun ausgeriicht: Fir d'éischt gëtt [[Éisträich]] [[1938]] nach ouni allze vill Widdersproch a mat Zoustëmmung vun der Bevëlkerung annektéiert (''[[Anschluss]]''), d'Annektioun vum däitsch bewunnte [[Sudeteland]] am selwechte Joer gëtt och nach relativ widdersprochslos vun de groussen europäesche Länner [[Münchener Traité|akzeptéiert]]. Mä den Ugrëff op Polen [[1939]] léist den [[Zweete Weltkrich]] aus, e Krich, dee weltwäit eng geschaten 55 Millioune Leit d'Liewe kascht. Fir dat (Grouss-)Däitscht Räich ass dëse Krich den [[8. Mee]] [[1945]] eriwwer, mat enger Kapitulatioun ouni Konditiounen. Den Hitler huet sech schonn den [[30. Abrëll]] suicidéiert gehat; déi iwwerliewend politesch a militäresch Haaptverantwortlech ginn an den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht gestallt. D'NS-Diktatur huet an der Geschichtswëssenschaft, mä och an der Ëffentlechkeet, dozou gefouert, datt sech Froe gestallt ginn, déi wäit iwwer dës zwielef Joer erausginn, z.&nbsp;B. ob nëmmen den Hitler mat senger Clique, Deeler vun der däitscher Elite, eng Bevëlkerungsmajoritéit oder souguer dat ganzt däitscht Vollek fir d'Verbrieche verantwortlech ze maache sinn. D'Alliéiert <!-- Original [[Siegermächte|Hauptsieger]] -->, ufanks d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], d'[[Sowjetunioun]] a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]], méi spéit och d'Besatzungsmuecht Frankräich, beméie sech um Ufank vun der Besatzung nach ëm eng gemeinsam Politik an där Saach. Eens sinn si sech iwwer d'Demilitariséierung an d'[[Entnazifizéierung]]. Mä scho bei der Fro, wat een ënner enger Demokratie ze verstoen huet, kommen éischt Differenzen tëscht der Sowjetunioun engersäits an de Westmuechten anerersäits op. Am Ufank huet Frankräich nach Annektiounspläng vis-à-vis vun Däitschland. [[Éisträich]] (mat der Konditioun neutrale Staat ze ginn) an d'[[Tschechoslowakei]] ginn erëm selbstänneg Staaten; Pole gëtt an neie Grenzen nees opgebaut woubäi dës Grenzen no Weste geréckelt goufen. De [[Joseph Stalin]] hat nämlech Pole grouss Deeler vum däitschen Oste versprach an der Sowjetunioun d'nërdlech Hallschent vun Ostpreisen, wat vun de Westmuechten op der [[Konferenz vu Potsdam]] nëmme mat Widderstand accordéiert gëtt. Allerdéngs hätt d'Verdreiwe vun den Däitsche missen "human" iwwer d'Bün goen, an déi polnesch a sowjetesch Verwaltung gouf "provisoresch" genannt. D'Däitscht Räich gouf deemno definitiv opgeléist, an a sengem Kär ginn nei Staaten (an der Bundesrepublik méi spéit ''[[Land (Däitschland)|Bundesländer]]'' genannt) forméiert. Bei dem Zéie vun de Grenze vun dëse Staate spillen deelweis d'Grenze vun de Besatzungszonen eng Roll, z.&nbsp;B. tëscht [[Niddersachsen]] a [[Mecklenburg]] resp. [[Sachsen-Anhalt]] souwéi tëscht [[Thüringen]] an [[Hessen]]. D<nowiki>'</nowiki>''Bundesrepublik Deutschland'' gëtt den [[23. Mee]] 1949 an den dräi westleche [[Besatzungszone]] gegrënnt; d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] de [[7. Oktober]] 1949 an der Sowjetescher Besatzungszon. Domat war dat fréiert Däitscht Räich an zwéin nei Staaten opgedeelt a grouss Gebidder a Regioune waren den Nopeschstaaten zoukomm. D'Bundesverfassungsgeriicht stellt awer [[1973]] fest: "Die BRD ist nicht 'Rechtsnachfolger' des Deutschen Reiches, sondern als Staat identisch mit dem Staat 'Deutsches Reich'". De [[Kale Krich]] tëscht West an Ost trennt Mëtteleuropa, d'Bundesrepublik an d'DDR duerch en ''[[Eisene Rideau]]''. Eréischt e Muechtwiessel an der Sowjetunioun féiert <!--zu enger Öffnungspolitik, -->zu (friddleche) [[Politesch Revolutioun|Revolutiounen]] an um Schluss zum Zesummebrieche vun de kommunistesche Regierungen an der DDR an den anere Staate vum [[Warschauer Pakt]]. Mat dem Enn vum "Eisene Rideau" a Mëtteleuropa geet och erëm d'Grenz tëscht der Bundesrepublik an der DDR op. Den [[3. Oktober]] [[1990]] trëtt d'DDR der Bundesrepublik bäi (däitsch ''Wiedervereinigung''). Déi "vergréissert" Bundesrepublik ass domat och nees [[Souveränitéit|souverän]] ginn. Zesumme mat Frankräich spillt (dat neit) Däitschland haut eng féierend Roll an der [[Europäesch Unioun|EU]]. Däitschland ass virbäi bei deene Staaten déi versichen, e méi vereenegt Europa ze schafen, mat engem politeschen, Verdeedegungs- a Sécherheetsapparat. ''Kuckt heizou den Haaptartikel: [[Geschicht vun Däitschland]]''. == Geographie == [[Fichier:Deutschland topo.jpg|riets|300px|thumb|Topograhesch Kaart vun Däitschland]] Den nërdlechen Deel vun Däitschland, d<nowiki>'</nowiki>''norddeutsche Tiefebene'', ass en Déifland dat vun der Äiszäit geformt gouf. A Mëtteldäitschland fënnt een d<nowiki>'</nowiki>''Mittelgebirge'' mat senge Bëscher. Am Süde sinn d'[[Alpen]]. Den déifste Punkt läit bei Neuendorf-Sachsenbande an der Wilstermarsch mat 3,54 m ënner dem Mierespigel. Den héchste Bierg ass d<nowiki>'</nowiki>''Zugspitze'' mat 2.968 Meter. Grouss Flëss an Däitschland sinn ënner aneren de [[Rhäin]], d'[[Donau]], d'[[Elbe]], d'[[Weser (Floss)|Weser]], d'[[Oder]]. Extrem Wierderkonditioune wéi Dréchenten, Tornadoen, Stierm, an exzessive Frascht oder Hëtzt asw. si relativ seelen. Dat kënnt wuel och dovun, datt Däitschland an der [[Geméissegter Zon|geméissegter Klimazon]] läit. An de leschte Jore gouf et an Däitschland zwou schlëmm Iwwerschwemmungen déi vu villen als Zeeche vun der Klimaerhëtzung gesi ginn. Eng weider Indikatioun dofir kéint de "Joerhonnertsummer" 2003 gewiescht sinn, deen ee vun deene wäermsten zanter Joerzéngte war. D'Suite waren, ënner aneren, schlecht Rekolte bei de Baueren. Däitschland läit op der [[Eurasesch Plack|Eurasescher Plack]]. D'Grenzen zu anere Placke si wäit ewech, wat dann och erkläert firwat et bis elo keng schwéier Äerdbiewe mat den deementspriechende Suite gouf. * '''Bierger:''' [[Zugspitze]] (2968 m), [[Watzmann]] (2713 m), [[Wendelstein]] (1838 m), [[Feldberg im Schwarzwald|Feldberg]] (1493 m), [[Großer Arber]] (1456 m), [[Fichtelberg (Erzgebirge)|Fichtelberg]] (1215 m), [[Brocken (Harz)|Brocken]] (1142 m), [[Auersberg]] (1019 m), * '''Biergmassiver:''' [[Alpen]], [[Bayerischer Wald]], [[Äifel]], [[Elbsandsteingebirge]], [[Erzgebirge]], [[Fichtelgebirge]], [[Harz (Mittelgebirge)|Harz]], [[Honsréck]], [[Kyffhäuser]], [[Oberpfälzer Wald]], [[Odenwald]], [[Rhön]], [[Rothaargebirge]], [[Schwäbische Alb]], [[Schwarzwald]], [[Spessart (Mittelgebirge)|Spessart]], [[Taunus]], [[Teutoburger Wald]], [[Thüringer Wald]], [[Westerwald]], [[Wiehengebirge]], [[Zittauer Gebirge]] * '''Flëss:''' [[Ahr]], [[Aller]], [[Altmühl]], [[Donau]], [[Eider]], [[Elbe]], [[Ems]], [[Fulda (Floss)|Fulda]], [[Havel]], [[Iller]], [[Ilz]], [[Inn]], [[Isar]], [[Lahn]], [[Lech]], [[Lenne]], [[Leine (Floss)|Leine]], [[Lippe (Floss)|Lippe]], [[Main]], [[Musel]], [[Mulde (Floss)|Mulde]], [[Naab]], [[Neckar]], [[Neiße]], [[Oder (Grenzfloss)|Oder]], [[Pegnitz (Floss)|Pegnitz]], [[Regen (Floss)|Regen]], [[Rhäin]], [[Ruhr (Floss)|Ruhr]], [[Saale]], [[Saar]], [[Sieg (Floss)|Sieg]], [[Spree]], [[Unstrut]], [[Werra]], [[Weser (Floss)|Weser]]. * '''Séien:''' [[Ammersee]], [[Bodensee]], [[Chiemsee (Séi)|Chiemsee]], [[Müritz]], [[Plöner See]], [[Ratzeburger See]], [[Schweriner See]], [[Starnberger See]], [[Steinhuder Meer]], [[Tegernsee (Séi)|Tegernsee]], [[Zwischenahner Meer]] * '''Landschaften:''' [[Alpenvorland]], [[Altmark]], [[Bayerischer Wald]], [[Dithmarschen]], [[Emsland]], [[Fläming]], [[Fränkische Alb]], [[Fränkische Schweiz]], [[Holsteinische Schweiz]], [[Lüneburger Heide]], [[Mecklenburgische Seenplatte]], [[Niederlausitz]], [[Nordfriesland]], [[Oberlausitz]], [[Ostfriesland]], [[Pfälzerwald]], [[Prignitz]], [[Rheingraben]], [[Sächsische Schweiz]], [[Sauerland]], [[Schwäbische Alb]], [[Schwarzwald]], [[Steigerwald]], [[Stormarn]], [[Teutoburger Wald]], [[Thüringer Becken]], [[Uckermark]], [[Weserbergland]] * '''Nordséiinselen:''' ** Héichséiinsel (Nëmmen am Sproochgebrauch, geographesch gesinn huet Däitschland keng Héichséiinsel): [[Helgoland]] ** [[Ostfrisesch Inselen]]: [[Borkum]], [[Memmert]], [[Juist]], [[Norderney (Insel)|Norderney]], [[Baltrum]], [[Langeoog]], [[Spiekeroog]], [[Wangerooge]], [[Neuwerk (Insel)|Neuwerk]] ** [[Nordfrisesch Inselen]]: [[Amrum]], [[Föhr]], [[Pellworm]], [[Sylt]], [[Hooge|Hallig Hooge]], [[Langeneß|Hallig Langeneß]] * '''Ostséiinseln:''' [[Fehmarn]], [[Hiddensee]], [[Poel]], [[Rügen]], [[Usedom]] ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Däitsch Inselen]] === Administrativ Ënnerdeelungen === Haaptstad a Regierungssëtz ass [[Berlin]]; e puer Ministère sinn zu [[Bonn]] bliwwen. De [[Politesche System vun Däitschland]] ass [[Federalismus|federal]] an d'Land ass gréisstendeels als [[parlamentaresch Demokratie]] organiséiert. De Staat ass a 16 [[Land (Däitschland)|Bundesländer]] ënnerdeelt. Däitschland ass Member vun der [[Europäesch Unioun|EU]], der [[NATO]] an dem [[G8]]. === Stied === Déi gréisst däitsch Stied si [[Berlin]], [[Hamburg]], [[München]] a [[Köln]]. Dat gréisst [[Ballungsgebitt]] ass d'[[Ruhrgebiet]]. Déi fënneftgréisst Stad, an zugläich däitsch Finanzmetropol, ass [[Frankfurt am Main]], wou och de gréissten däitsche Fluchhafen ass, de ([[Fluchhafe Frankfurt|Rhein-Main-Fluchhafen]]). Dësen ass an Europa den zweetgréissten a bei der Fracht de gréissten. ''Kuckt heizou d'Artikelen:'' [[Lëscht vun den däitsche Stied]], [[Lëscht vun den däitsche Groussstied]] == Politik == === Politesche System === [[Haaptstad]] a [[Regierungssëtz]] vun der Bundesrepublik Däitschland ass [[Berlin]]. Duerch den [[Artikel 20 GG]] ass d<nowiki>'</nowiki>'''Bundesrepublik Deutschland''' eng [[Demokratie|demokratesch]], [[sozial]] a [[rechtsstaat]]lech [[Republik]]. Et gëtt 16 deelsouverän Länner ([[Land (Däitschland)|Bundeslänner]]), vun deenen der e puer a [[Regierungsbezirk]]er ënnerdeelt sinn. D'[[Grundgesetz]], ass d'[[Constitutioun]] vun Däitschland a gouf [[1949]] geschriwwen. [[Staatschef]] ass de [[Bundespresident (Däitschland)|Bundespresident]] dee méi representativ Aufgaben iwwerhëlt. De Regierungschef ass de [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]]. Hien huet [[Richtliniekompetenz]] fir d'Politik vun der [[Bundesregierung (Däitschland)|Bundesregierung]] (Däitschland ass eng ''Kanzlerdemokratie''). Däitschland ass e Bundesstaat dee [[Fédéralismus|féderal]] organiséiert ass, d.&nbsp;h. et gëtt zwéin Niveauen am [[Politesche System Däitschland|Politesche System]]: de Bund, deen de Gesamtstaat Däitschland an d'Länder no bausse vertrëtt. All Niveau huet seng eegen [[Exekutive|exekutiv]], [[Legislative|legislativ]] a [[judiciaire]] Organer. De [[Däitsche Bundestag|Bundestag]] an de [[Bundesrat (Däitschland)|Bundesrat]] decidéieren zesummen iwwer [[Gesetz]]er vum Bund an hunn d'Recht mat enger jeeweileger 2/3-Majoritéit d'Constitutioun z'änneren. An de Länder decidéieren d'''Länderparlamente'' (en [[Landtag]] resp. eng [[Bürgerschaft]]) iwwer d'Gesetzer vun hirem Land. D'Députéiert sinn no der Constitutioun ganz op sech gestallt wa se sollen entscheeden; trotzdeem dominéieren intern Virentscheedungen an de [[politësch Partei|Parteien]] d'Législatioun. D'[[Exekutiv]] besteet um Niveau vum Bund aus der Bundesregierung, déi vum Bundeskanzler presidéiert gëtt. Um Niveau vun de Länder presideiert de Ministerpresident (resp. d'Buergermeeschtere vun de Stadstaaten) d'Exekutiv. D'Verwaltunge vum Bund an de Länner gi jeeweils duerch déi entspriechend [[Minister]]e gefouert, si stinn dunn och op der Spëtzt vun de Verwaltungen. Wéi an alle Länner spille Verbänn am politesche System eng wichteg Roll. Duerch hir Aarbecht als Lobby probéiere si, d'Politik an d'Richtung vun hire jeeweilegen Interessen ze steieren. Dës Tatsach ass staark ëmstridden a souwisou gëtt se net gär vun deene Verbänn gesinn, déi duerch déi Lobbyasrbecht negativ betraff sinn. D'[[Bundesverfassungsgeriicht]] ass zoustänneg fir d'Anhale vum [[Grondgesetz]]. Déi ieweschst Geriichtshäff vum Bund sinn de [[Bundesgerichtshof]] zu [[Karlsruhe]], d'[[Bundesverwaltungsgericht]] zu [[Leipzig]], d'[[Bundesarbeitsgericht]], d'[[Bundessozialgericht]] an de [[Bundesfinanzhof]] zu [[München]]. De Groussdeel vun der Applikatioun vum Recht läit an den Hänn vun de Länner. D'Geriichter vum Bund sinn nëmme fir d'[[Revisioun]]en zoustänneg a kontrolléieren, ob d'Decisioune vun de Geriichter aus de Länner formal dem Recht entspriechen. ''Kuckt heizou d'Artikelen:'' [[Politesche System (Däitschland)]], [[Politesch Parteien (Däitschland)]], [[Constitutioun (Däitschland)|Grundgesetz]] [[Fichier:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Landkaart vun Däitschland]] === Aussepolitik === Déi bundesdäitsch Aussepolitik huet als Prioritéit d'Verbindung mam Westen. Däitschland huet beim Opbau vun europäeschen organisatorische Strukturen en entscheedenden Undeel; d'Zil war dobäi laang Zäit, datt den Nopere soll d'Angscht virun Däitschland geholl ginn, an doduerch och d'Limitéierungen duerch d'Besatzer iwwerflësseg ze maachen. D'Bundesrepublik ass zanter [[1950]] Member vum Europarot an huet 1957 de [[Traité iwwer d'Funktionéiere vun der Europäescher Unioun|Traité vu Roum]] ënnerschriwwen, de Grondstee vun der EU vun haut. Wärend dem [[Kale Krich]] war déi däitsch Aussepolitik zimmlech limitéiert. Dat wichtegst Zil war déi däitsch Eenheet. Militärasätz am Ausland koumen net a Fro, obwuel d'Stationéierung vun amerikanësche Rakéiten a Betruecht gezunn gi war. Zanter e puer Joer ass d'[[Bundeswehr]] - si däerf sech net un Ugrëffskricher bedeelegen an ass just do fir d'Verteidegung vum Land an de Partnerstaaten - a verschiddene Friddensmissiounen a Konflikter dobäi (jeegleche Militärasaatz muss vum Bundestag accordéiert ginn): * [[1992]]-[[1996]]: Operatioun [[SHARP GUARD]] mat Schëffer an Opklärungsfligeren an der Adria géint Rescht-[[Jugoslawien]]. * [[1993]]: Participatioun bei der [[UN]]-Missioun [[UNOSOM II]] a Somalia. * [[1999]]: Participatioun beim Krich vun der [[NATO]] géint [[Jugoslawien]]. * [[2002]]: Participatioun bei der Friddensmissioun [[ISAF]] am [[Afghanistan]]. * zanter 2002:Participatioun bei der Operatioun [[Enduring Freedom]] ë.&nbsp;a. mat engem Marinekontingent virun Ostafrika an am [[Mëttelmier]]. * [[2003]]: Mat [[AWACS]]-Éclaireuren an Iwwerfluchrechter am Irak (allerdéngs ouni Besatzung). == Ekonomie == Däitschland feelt et u primäre Ressourcen, dofir ass seng Économie gréisstendeels op den industriellen an den Déngschtleeschtungssecteur konzentréiert. Grouss Fläche vum Land ginn allerdéngs landwirtschaftlech exploitéiert (nëmmen 2-3&nbsp;% vun alle Beschäftegte sinn am Akerbau). Däitschland ass mat engem [[Bruttoinlandproduk]] vun iwwer 2,07 Billiounen [[Euro]] déi drëttgréisste [[Vollekswirtschaft]] an [[Industrie]]natioun op der Welt. Ausserdeem exportéiert Däitschland méi wéi jiddwer anert Land op der Welt. Beim Liewensstandard, dem [[Human Development Index]], läit Däitschland allerdéngs nëmmen op der 18. Plaz an der Welt. {{update}} Am Moment leit déi däitsch Wirtschaft un enger aussergewéinlech héijer [[Aarbechtslosegkeet]], virun allem an Ostdäitschland, an un engem relativ niddrege Wirtschaftswuesstëm. D'Sich no den Ursaache vun dëser Kris spléckt d'Gesellschaft: De Patronat an neoliberal Économiste gesinn dee staarken däitsche [[Sozialstaat]] als Grond, well duerch déi héich Lounniewekäschten d'Betriber an déi méi gënschteg Nopeschlänner auswäichen. [[Gewerkschaft]]en a Globaliséierungskritiker stäipe sech op [[Keynesianismus|keynesianistesch]] Modeller a behaapten, datt Kierzungen an de soziale Beräicher den nationale Marché schwäche kéinten. Als weltwäit konkurrenzfäegst Branchë vun der däitscher Industrie gëllen d'[[Automobil]]-, d'[[Elektrotechnik|elektrotechnesch]], d'[[Maschinnebau]]- an d'[[Chimie]]sindustrie. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Wirtschaftsplaz Däitschland]] == Demographie == === Bevëlkerung === Däitschland ass flächeméisseg e bësse méi grouss wéi säi Nopeschland [[Polen]], huet awer mat ronn 82,5 Mio. Mënsche méi wéi duebel sou vill Awunner. Dovu sinn, ethnësch gesinn, ronn 68 Mio. vun däitscher Ofstamung a ronn 15 Mio. anerer Ofstamung. 74,981 Mio. Mënschen hunn déi [[däitsch Nationalitéit]], e puer dozou och nach eng vun engem anere Land. 7,543 Mio. Mënsche sinn [[Auslänner]], also ongeféier 10&nbsp;% vun der Populatioun. ''Kuckt den Artikel:'' [[Wunnbevëlkerung an Däitschland]] === Sproochen === Offiziell Schrëft- an [[Offiziell Sprooch|Amtssprooch]] ass [[däitsch|Standarddäitsch]] och nach Houdäitsch genannt. Donieft gëtt et e puer néier-, mëttel- an uewerdäitsch Dialekter, déi deelweis bis an dat not Ausland erareechen. Unerkannte [[Minoritéitesprooch]]e sinn [[Dänesch]], [[Frisesch]], [[Sorbesch]] a [[Romanes]]. Donieft gëtt et och nach nidderdäitsch ([[Niddersächsesch]] an [[Nidderfränkesch]]) [[Regionalsproochen]]. [[Niddersächsesch]] ass zanter [[1994]] duerch d'Sproochecharta vum [[Europarot]] unerkannt. D'Sprooche vun deene Leit déi keng däitsch Originnen hu respektiv deenen hir [[Mammesprooch]] net däitsch ass, schwätzen, genee wéi hir Nokommen, virun allem [[Russesch]] (ongeféier 5 Mio.), [[Tierkesch]] (ongeféier 3 Mio.), [[Polnesch]] (ongeféier 2 Mio.). D'Sproochen aus Ex-[[Jugoslawien]], d'[[Spuenesch]]t a verschidde Sproochen aus den [[islam]]esche Länner wäerte méiglecherweis vum Däitschen assimiléiert ginn, anerersäits schéngt et awer och ëmmer méi zu enger [[Ghetto]]iséierung ze kommen, vun enger ëmmer méi grousser Zuel vun [[Immigrant]]en, déi keen Däitsch kënnen. ==== Ausgestuerwe Sproochen ==== * [[Moselromanesch]] (am 11. Joerhonnert ausgestuerwen) * [[polabesch Sprooch|Polabesch]] (am 18. Joerhonnert ausgestuerwen) == Relioun == [[Fichier:Lucas Cranach (I) workshop - Martin Luther (Uffizi).jpg|thumb|[[Martin Luther]] (1483-1546)]] Duerch d'Grondgesetz ass eng Gedanken-, Gewëssens- a Reliounsfräiheet festgeluecht. D'Majoritéit vun der däitscher Bevëlkerung ass enger chrëschtlecher [[Konfessioun]] ugehéiereg: [[Réimesch-kathoulesch Kierch]] 32,4&nbsp;%, [[Evangeelesch Kierch]] 32,0&nbsp;%, [[Orthodox Kierch]] 1,14&nbsp;% an e minime Prozentsaz ass Member an de chrëschtlesche [[Fräikierch]]e wéi z.&nbsp;B. de [[Baptisten]] (Evangeelesch Fräikierchlech Kierch), de [[Methodisten]], der Fräier Evangeelescher Kierch a verschiddenen aneren Ofzweigunge vum Chrëschtentum. Zu de bedeitende [[Relioun]]en an Däitschland gehéieren och den [[Islam]] (zirka 3,2 Mio. oder 3,8&nbsp;% vun der Bevëlkerung), d'[[Zeugen Jehovas]] (zirka 164.000 oder 0,2&nbsp;% vun der Bevëlkerung) an d'[[Juddentum]] (zirka 100 000 oder 0,12&nbsp;% vun der Bevëlkerung). Ongeféier 27&nbsp;% vun der däitscher Bevëlkerung (virun allem an den [[Nei Bundesländer|neie Länner]]) déklaréiern, datt si kenger [[Relioun]] ugehéieren. Ausser deene meeschte [[Relioun]]e gëtt et an Däitschland och Memberen a Symphatisante vun de verschiddenste [[Sekt]]en a spirituelle Beweegungen. Däitschland gouf zanter der [[Fränkescht Reich|fränkescher]] Zäit [[Christianiséierung|christianiséiert]]. D'[[Reformatioun]] huet am 16. Joerhonnert an Däitschland an an der [[Schwäiz]] ugefaangen, ugestouss duerch Leit wéi den [[Ulrich Zwingli]] an de [[Martin Luther]]. D'Reformatioun ass nach haut déterminéierend fir d'reliéis Landschaft an Däitschland. Vun de Membere vun den unerkannte Communautéite gëtt eng Kirchenstéier verlangt, den Erléis geet un d'Kirchen. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Reliounen an Däitschland]] == Kultur == === Generell === Wéinst der dezentraler Struktur vun Däitschland gëtt et eng Abberzuel vu kulturellen Institutiounen an Événementer, virun allem an de grousse Stied. '''Beispiller:''' [[Richard-Wagner-Festspiele|Bayreuther Festspiller]], [[Berliner Festwochen]], [[Berliner Philharmonisches Orchester]], [[Internationale Filmfestspiele Berlin|International Filmfestspiller vu Berlin]] (''Berlinale''), [[Lange Nacht der Museen|Laang Nuecht vun de Muséeen]] zu Berlin, [[Frankfurter Buchmesse]], [[Leipziger Buchmesse]], [[Internationale Kurzfilmtage Oberhausen]] Déi Däitsch ginn, respektiv goufen, am Réckbléck op eng aussergewéinlech grouss Zuel vun Erfinder a bedeitende Wëssenschaftler ([[Carl Benz]], [[Otto Hahn]], [[Max Planck]], [[Wilhelm Conrad Röntgen]], [[Albert Einstein]], [[Wernher von Braun]], [[Werner von Siemens]] asw.), hire klassesche Schrëftsteller [[Literatur (Däitschland)|Literatur]] ([[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[Friedrich Schiller|Schiller]] asw.), hire berüümte [[Komponist]]en ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Richard Wagner|Wagner]], [[Johann Sebastian Bach|Bach]], asw.) an hire [[Philosophie|Philosophen]] ([[Immanuel Kant|Kant]], [[Karl Marx|Marx]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], etc.) als "Volk der Dichter und Denker" bezeechent. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Lëscht vun de bedeitenden Däitschen]] === Sport === Déi beléiftest Sportaart an Däitschland ass de [[Foussball]]; 6,3 Mio. Aktiver aus 170.000 Clibb sinn am [[Däitsche Foussball-Bond|DFB]] organiséiert, deen 2006 d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2006|Foussball-Weltmeeschterschaft]] ausgeriicht huet. Wat d'Televisiounsquote betrëfft, kann nëmmen d'[[Formel 1]] mat dem Foussball mathalen. [[Tennis]] huet nom Enn vum [[Boris Becker]] an dem [[Steffi Graf]] hir Carrière u Popularitéit verluer. === Bildung === D'Bildung an Däitschland läit an den Hänn vun de Länder, gëtt allerdéngs duerch d<nowiki>'</nowiki>''Bundeskultusministerkonferenz'' gereegelt. An alle Länner gëtt et eng néngjäreg Schoulflicht, d'Héichschoulmaturitéit kritt een, jee no Land, no zwielef oder dräizéng Schouljoer. Quasi all Jugendleche geet duerno op eng weiderféierend Bildungsariichtung. Auszebildender an de Betriber ginn een oder zwéin Deeg an der Woch an eng [[Beruffsschoul]]. Studente kënnen tëscht wëssenschaftlechen [[Universitéit]]en a méi praxisorientéierte [[Fachhéichschoul]]e wielen. D'Weiderbildung am Beruff spillt och eng grouss Roll. Aarbechtslosen deelt d'Aarbeechtsamt Weiderbildungsbongen aus. Reegelméisseg gëtt Däitschland an de leschte Jore vun der [[OECD]] fir seng Bildungspolitik kritiséiert. D'Problemer am System ginn zwar erkannt, mä verbessert gouf nach näischt. Déi däitsch Depensë fir d'Bildung leien am OECD-Vergleich ënner dem Duerchschnëtt. E besonnesche Schwaachpunkt sinn dobäi déi éischt Schouljoren, dogéint gëtt vill an d'Héichschoulen investéiert. === Verkéier === De [[Stroosseverkéier]] huet an der zweeter Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] d'[[Eisebunn]] als wichtegst Verkéiersmëttel ofgeléist. Däitschland huet eent vun den dichteste [[Stroossennetz]]er op der Welt, mat 11.980&nbsp;km <!--Stand [[1. Januar]] [[2003]]-->[[Autobunn (Däitschland)|Autobunn]] an 41.386&nbsp;km Stroosse vum Bund. D'Eisebunnsnetz vun der [[Deutsche Bahn AG]] ass an de leschte Joren ëmmer méi kleng ginn, wärend de Fluchverkéier ëmmer méi zougeholl huet. De Fluchhafe vu [[Frankfurt am Main]] ass d'Haaptachs vun der däitscher Fluchgesellschaft [[Deutsche Lufthansa|Lufthansa]]. Obwuel d'[[Ekologie|Ëmweltschied]] doduerch ëmmer méi grouss ginn a virun allem duerch déi zwee Verkéiersmëttel d'[[Global Erhëtzung]] accéléréiert gëtt, ass déi däitsch [[Verkéierspolitik]] op weidert Subventionéiere vu Strooss a Fliger amplaz op d'Subventiounéiere vun der Eisebunn ausgeriicht. ''Kuckt dozou d'Artikelen:'' [[Lëscht vun den däitschen Eisebunnsgesellschaften]], [[Lëscht vun den Autobunnen an Däitschland]], [[Lëscht vun den Eisebunnsstrecken an Däitschland]] === Feierdeeg === D'[[Feierdeeg an Däitschland]] ginn duerch Gesetzer vun den eenzele Länder gereegelt. Néng Feierdeeg an all d'Sonndeger gëllen a ganz Däitschland no der Constitutioun als "Tag der Arbeitsruhe und der seelischen Erhebung". == Kuckt och == ==== Geschicht ==== * [[Geschicht vun Däitschland]] * [[Däitschland am Mëttelalter]] * [[Däitsch Kolonien]] * [[Däitscht Räich]] * [[Preisen]] * [[Däitsch Demokratesch Republik]] ==== Verschiddenes ==== * [[Gebittskierperschaft (Däitschland)|Administrativ Ënnerdeelungen: Gebittskierperschaften]] * [[Lëscht vun den däitschen Zeitungen]] * [[Lëscht vun de seelenen an endémeschen Déieren an Däitschland]] * [[Däitsch Marin]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} === Administratioun === * [http://www.deutschland.de www.deutschland.de] - Däitschland-Portal (méisproocheg) * [http://www.bundesregierung.de D'Bundesregierung] * [http://www.zeit.de/wissen/index Liewen an Däitschland] * [http://www.bund.de/ D'Servicer vum Bund] * [https://web.archive.org/web/20161227025905/http://www.handbuch-deutschland.de/ Wéi Däitschland funktionéiert] - Guide fir Migranten (méisproocheg) === Statistiken === * [https://web.archive.org/web/20010711210349/http://www.statistik-bund.de/ Zuelen, Donnéeën, Faiten iwwer Däitschland vum ''Bundesamt für Statistik''] * [https://web.archive.org/web/20040606165333/http://www.facts-about-germany.de/385.0.html Tatsaachen iwwer Däitschland vum ''Auswärtigen Amt'' (méisprocheg)] * [https://web.archive.org/web/20041127051624/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/gm.html Dossier vum CIA iwwer Däitschland (op engl.; Enthält Informatiounen iwwer Geographie, Awunner, Régierung, Économie, Kommunikatiounswiesen, Verkéier a Militär)] === Kultur a Sport === * [http://www.dhm.de/lemo/home.html Geschichtlech Hannergrënn vum Keeserräich bis zur Géigewaart (Original-Dokumenter, Videoen & Biller fir ze Verdäitlechen)] === Verschiddenes an Allgemenges === * [https://web.archive.org/web/20041210212228/http://www.ecoi.net/documents.php?gp=1&iflang=de&country=DE Situatioun vun de Mënscherechter an Däitschland] * [https://web.archive.org/web/20041128030137/http://www.dmoz.org/World/Deutsch/Regional/Europa/Deutschland/ Linken zum Theema Däitschland mat Ënnerkategorien wéi Bildung, Économie, Rees, Bundesländer, etc.] beim [[Open Directory Project]] * [https://web.archive.org/web/20041009214533/http://www.mediatico.com/de/dir.asp?cat=/periodicos/europa/alemania Däitsch Zeitungen] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Däitschland| ]] [[Kategorie:Republicken]] 9icxrhvp3cng1qtxequn9lmyg406qk5 0 3294 2689020 2669371 2026-08-05T13:59:59Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689020 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República Portuguesa | Fändel = Flag of Portugal.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Portugal | Wopen =Coat_of_arms_of_Portugal.svg | Wope Breet = 125px | Wopen Artikel = Wope vu Portugal | National Devise = keng | Kaart= EU-Portugal.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]], [[Mirandeesesch]] | Haaptstad = [[Lissabon]] | Haaptstad Awunner = 509751 | Haaptstad Koordinaten = 38º42'N, 9º11'W | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 92.090<ref>Fläch ouni d'Azoren a Madeira: 88 967 km&sup2;. Quell: [http://www.ine.pt/portal/page/portal/PORTAL_INE/Publicacoes?PUBLICACOESpub_boui=5600892&PUBLICACOESmodo=2 Statistical Yearbook of Portugal (2005)] vum [http://www.ine.pt Instituto nacional de estatística].</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10.599.095<ref>2006 [http://www.ine.pt Instituto nacional de estatística] (August 2007)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 115 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. Juni]], Dia de Portugal | Nationalhymn = [[A Portuguesa]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/57/PortugalX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = 0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.pt]] | Telefonsprefix = +351 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Portugisesch Republik''' (''República Portuguesa'') oder och einfach nëmme '''Portugal''', ass e [[Staat]] am Südweste vun der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]]. E gëtt am Westen an am Süde vum [[Atlanteschen Ozean]], am Osten an am Norde vu [[Spuenien]] begrenzt. Donieft gehéieren zum portugisesche Staatsgebitt d'Inselgrupp vun den [[Azoren]] souwéi [[Madeira]]. Westlech vun der Haaptstad [[Lissabon]] läit [[Cabo da Roca]], dee westlechste Punkt vum europäesche Festland. Den Numm ''Portugal'' kënnt vum Numm vun der Siidlung ''Cale'' am Delta vum Floss [[Douro]] hier. ''Cale'' kéint e [[Griichesch Sprooch|griichescht]] Wuert sinn (''Kalles'' = "schéin") a sech op d'Schéinheet vun der Natur am Norde vum Portugal vun haut bezéien, deen d'[[Griicheland|Griichen]] deemools koloniséiert haten. Aner [[Geschicht|Historiker]] mengen, datt ''Cale'' aus dem [[Phenizier|Phenizesche]] kéim, well d'Phenizier Portugal an der Zäit virun de [[Réimescht Räich|Réimer]] besidelt haten. Wéi Portugal zum Réimeschen Imperium gehéiert huet, gouf ''Cale'' e wichtegen Hafen, op [[Latäin]] ''Portus Cale''. Am [[Mëttelalter]] gouf ''Portus Cale'' du ''Portucale'', duerno ''Portugale'', woubäi dat Wuert am [[7. Joerhonnert|7.]] an am [[8. Joerhonnert]] nëmmen déi nërdlech Deeler vum Land bezeechent hunn, also d'Regioun tëscht de Flëss [[Douro]] a [[Rio Minho]]. Anerersäits verkierzt sech den Numm ''Portus Cale'' zu ''[[Porto (Portugal)|Porto]]'', der zweetwichtegster Stad, déi sech dowéinst voller Stolz als déi Stad betruecht, déi dem Land den Numm ginn huet. == Administrativ Andeelung == Portugal huet eng ganz komplex Administratioun. Et gëtt fënnef [[Regioun (Portugal)|Regiounen]] (''regiões''), 18 Distrikter (''distritos'') an zwou autonom Regiounen (''regiões autónomas''), donieft existéieren 28 sougenannt "statistesch Ënnerregiounen" (''subregiões estatísticas''). Een Niveau drënner kommen dann ongeféier 308 Kreesser (''municípios'' oder ''concelhos'') a 4257 Gemengen (''[[freguesia]]s''). Déi Andeelung ass éischter ineffizient an deier. Et gëtt un enger Reform geschafft, déi d'Distrikter ofschafen an d'Kompetenzen dezentraliséiere soll. == Geschicht == [[Fichier:Lisboa Torre de Belém w.jpg|thumb|Torre de Belém]] === Fréigeschicht bis d'Antikitéit === D'Vir- an d'Fréigeschicht vum Land entsprécht zum gréissten Deel der Entwécklung an den anere Regioune vun der Ibeerescher Hallefinsel. Vun [[2000 v. Chr.]] un sinn d'[[Ibeerer]] warscheinlech aus Nordafrika agewandert. Vun [[1200 v. Chr.]] un goufe vun de [[Phenizier]] a vun [[700 v. Chr.]] un vun de [[Griicheland|Griichen]] Kolonie gegrënnt. No [[600 v. Chr.]] wandere [[Kelten]] eran, déi sech mat den Ibeerer vermëscht hunn (sougenannt [[Keltibeerer]]). Zu deene gehéiert och de Stamm vun de [[Lusitaner]], deenen hire [[Latäin|laténgeschen]] Numm méi spéit dem Land säi sollt ginn. No [[450 v. Chr.]] gouf dat Gebitt vu [[Karthago]] eruewert an nom [[Punesch Kricher|Zweete Punesche Krich]] u [[Roum]] ofgetrueden. Vun de Réimer gëtt et ënner dem Numm ''Lusitania'' zum Deel als eegestänneg Provënz verwalt. Déi réimesch Herrschaft hält op an der [[Vëlkerwanderung]]szäit, d'[[Sueben]] (no [[409]]) a virun allem d'[[Westgoten]] (no [[416]]) grënnen hir Räicher um Terrain vum spéidere Portugal. === Herrschaft vun de Maure bis d'Kolonialmuecht === Am Joer [[711]] gouf d'Land vun de [[Mauren]] eruewert, Portugal gëtt en Deel vum [[Kalifat vu Cordoba]], wou d'[[Almoraviden]] d'Soen hunn. [[718]] fänkt [[Kinnekräich León|León]] mat der chrëschtlecher ''[[Reconquista]]'' un, aus Portugal gëtt sou am [[11. Joerhonnert]] eng eegestänneg Grofschaft, déi [[1093]] un den [[Henri vu Burgund]] fält, de Grënner vun der éischter portugisescher Kinneksdynastie. Ënner dem Henri sengem Jong an Nofollger [[Alphonse I. vu Portugal|Alphonse I.]] gëtt Portugal [[1143]] onofhängeg, den Alphonse selwer gëtt Kinnek. D'[[Haus Burgund (Portugal)|Burgunder]] sinn a Portugal bis [[1383]] um Rudder, [[1211]] gëtt dat éischt Stännparlament (''[[Cortes]]'') aberuff, [[1250]] ass d'Reconquista, no der Eruewerung vun der [[Algarve]], a Portugal fäerdeg, [[1256]] gëtt [[Lissabon]] nei Haaptstad vum Kinnekräich. 1383 stierft de leschte Burgunder a Portugal. De [[Jean I. vu Portugal|Jean vun Avis]], dee baussent engem Bestietnes op d'Welt koum, rifft sech zum Kinnek aus, ka [[Kastilien|kastilesch]] Uspréch op de portugiseschen Troun an der [[Schluecht vun Aljubarrota]] ([[1385]]) ofwieren a grënnt déi zweet portugisesch Dynastie ([[Avis Dynastie|Avis]]). D'Avis-Kinneken, besonnesch den [[Emanuel I. vu Portugal|Emanuel I.]] ([[1495]]-[[1521]]) verbesseren dem Land seng wirtschaftlech a militäresch Kapazitéite massiv: Portugal gëtt féierend Handels- a Séimuecht, keeft Kolonien a [[Brasilien]], [[Afrika]], [[Arabien]], [[Portugisesch-Indien|Indien]] an a [[China]], d'Land ass eng Weltmuecht an déi räichst Natioun vun Europa (''Kuckt dozou och den Artikel: [[Henri de Séifuerer]]''). Och kulturell ass d'Land an der Bléi ([[Luís de Camões]]). [[1580]] ass d'Avis-Dynastie um Enn, Portugal fält aus dynastesche Grënn un d'[[Habsburg]]er vu [[Spuenien]]. Bis [[1640]] regéieren d'Spuenier, Portugal verléiert seng Onofhängegkeet, gëtt zu enger spuenescher Provënz degradéiert a verléiert Stécker vu sengem Kolonialräich. 1640 kënnt et zu enger Revolte géint d'spuenesch Herrschaft vum Adel ënner dem Herzog vu [[Bragance]], dee sech als [[Jean IV. vu Portugal|Jean IV.]] zum Kinnek erkläert. Hie grënnt déi virlescht portugisesch Dynastie, d'[[Haus Bragance]]. Baussen- a wirtschaftspolitesch gëtt d'Land méi a méi ofhängeg vun [[England]] (cf. [[Methuenvertrag]], [[1703]]). [[1755]] zerstéiert en [[Äerdbiewen]] grouss Deeler vun der Haaptstad Lissabon, de [[Sebastião José de Carvalho e Mello, Marquês de Pombal|Marquês de Pombal]] baut d'Stad erëm op a baut d'Land mat deels drastesche Methoden zu engem opgekläerten [[Absolutismus|absolutistesche]] Staat ëm. [[1807]] hunn [[Napoleon Bonaparte|napoleonesch]] Truppen d'Land besat, d'kinneklech Famill goung an den [[Exil]] a Brasilien. Nodeemss d'Fransouse mat brittescher Hëllef erausgehäit goufen, koum et zu enger [[Liberal Revolutioun a Portugal|liberaler Revolutioun]], d'Land krut fir d'éischt Kéier a senger Geschicht eng [[Constitutioun]] ([[1821]]). Eréischt am [[Miguelistekrich]] hunn d'Unhänger vun enger [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]] géint d'Unhänger vum Absolutismus gewonnen. 1821 gouf Brasilien ënner dem Keeser [[Pedro IV. vu Portugal|Pedro I.]] onofhängeg. === Schlussphas vun der Monarchie bis den Estado Novo === D'Zäit nom Miguelistekrich gëtt vum Konflikt tëscht de riets- an de lénksliberale ([[Cartisten]] a [[Setembristen]]) bestëmmt. [[1853]] stierft mat der Kinnigin [[Maria II. vu Portugal|Maria II.]] d'Haus Bragance an direkter Linn aus, wéinst dem Bestietnes vun der Kinnigin mam [[Ferdinand II. vu Portugal|Ferdinand II.]] vu [[Sachsen-Coburg-Gotha]] kann d'portugisesch Branche vun dësem däitschen Adelshaus den Troun iwwerhuelen (bis [[1910]]). D'Schlussphas vun der Monarchie gëtt vun enger allgemenger Schwächt vum Land, wirtschaftleche Problemer ([[Staatsfaillite]] [[1891]]) a sech widderhuelend republikanesch Opstänn bestëmmt. [[1908]] kommen de Kinnek [[Carlos I. vu Portugal|Carlos I.]] a säin Ierwe bei engem Attentat ëm d'Liewen, 1910 gëtt d'[[Republik]] ausgeruff. [[1916]] gräift d'Land op der Säit vun der [[Entente]] an den [[Éischte Weltkrich]] an. Déi ''[[Éischt Portugisesch Republik|éischt Republik]]'', bis [[1926]], ass duerch [[Anarchie|anarchesch]] a chaotesch Zoustänn gezeechent, monarchistesch a kommunistesch Revolten, Putschversich (ë.&nbsp;a. vum [[Sidónio Pais]], [[1917]]), schwaach, dacks Regierungen déi wiesselen, ouni parlamentaresch Majoritéit an eng allgemeng politesch Instabilitéit erschwéieren d'Situatioun. [[1926]] putscht d'Arméi a setzt der éischter Republik en Enn. Ënner dem Militär setzt sech allerdéngs en Zivilist, [[António de Oliveira Salazar]], vun [[1928]] un Finanzminister, vun [[1932]] u Premier, un d'Spëtzt vum Staat. Hie grënnt [[1933]] den ''[[Estado Novo]]'', den neien autoritäre Staat mat [[Faschismus|faschisteschen]] Tendenzen, mat enger Eenheetspartei ([[National Unioun]]), enger Staatsjugend an enger Geheimpolice ([[PIDE]]). Am [[Zweete Weltkrich]] bleift d'Land [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]], erlaabt awer den [[Alliéiert (Zweete Weltkrich)|Alliéierten]] d'Ariichte vu Militärbasen op den [[Azoren]] a gëtt, nodeem de Krich eriwwer ass, [[NATO]]-Member. [[1960]] fänkt de [[Portugisesche Kolonialkrich|Kolonialkrich]] un, dee besonnesch an Afrika ([[Angola]], [[Mosambik]], [[Guinea-Bissau]]) mat grousser Häert gefouert gëtt. [[1968]] muss de Salazar wéinst Problemer mat der Gesondheet opginn, säin Nofollger, [[Marcello Caetano]], ka sech allerdéngs net zu radikale Reformen decidéieren. Duerch de Kolonialkrich ass Portugal aussepolitesch ëmmer méi isoléiert, d'Käschte vum Krich dreiwen d'Staatsverscholdung an d'[[Inflatioun]] an d'Luucht. Féierend Genereel erkennen, datt de Kolonialkrich militäresch fir Portugal net méi ze gewannen ass. Well d'Regierung net capabel ass, eng politesch Léisung fir de Problem ze fannen, kënnt et [[1974]] zum [[Putsch]]. D'Onzefriddenheet vun der Bevëlkerung mat der [[Diktatur]], déi duerch d'Wirtschaftskris (wéinst der [[Krise vun den Äerduelegpräisser|Éischter Pëtrolskris 1973]]) nach verstäerkt gëtt, féiert dozou, datt sech d'Bevëlkerung massenhaft mat de putschenden Offizéier solidariséiert, et kënnt zu engem allgemenge Volleksopstand, der [[Oeilletsrevolutioun]], déi den ''Estado Novo'' ewechbléist. Déi nei Machthaber entloossen d'portugisesch Kolonien an d'Onofhängegkeet (1974/[[1975]]). Dat ass d'Enn vum portugisesche Kolonialräich. Et bleift ze soen, datt Portugal seng lescht Kolonien, nämlech de klengen Iwwerséiterritoire [[Macau]], op der südchinesescher Küst, ongeféier 60&nbsp;km vun Hongkong ewech, eréischt 1999 u China zeréckginn huet. [[Fichier:Portugal.png|thumb|left|Kaart vu Portugal]] === Vun der Oeilletsrevolutioun bis zum EU-Bäitrëtt === Déi éischt Phas no der Revolutioun ass vun engem Konflikt tëscht enger éischter konservativer Stréimung ([[Generol António Sebastião Ribeiro de Spínola]]) an engem [[Sozialismus|sozialistesche]] Flillek ([[Otelo Saraiva de Carvalho]], ''Haaptmann Otelo'') gezeechent, dee sech an dem [[Movimento das Forças Armadas|MFA]] (Movimento das Forças Armadas - der Vereenegung vun de putschenden Offizéier) ofspillt. Um Ufank gésäit et sou aus, wéi wann d'sozialistesch Stréimung géif gewannen, well et zu [[Verstaatlechung]]en a [[Landreform]]e komm ass, déi nei Constitutioun von [[1976]] definéiert de Sozialismus als Staatszil. Mä wéi sech bei den éischte Presidentschaftswalen no der neier Constitutioun 1976 de moderéierten [[António Ramalho Eanes|Generol Eanes]] iwwerraschend däitlech géint den Haaptmann Otelo kann duerchsetzen, sinn d'Weiche gestallt fir datt d'Land erëm eng parlamentaresch Demokratie no westeuropäeschem Modell ka ginn. Den Eanes an de Chef vun der Sozialistescher Partei, de [[Mário Soares]] (Premier vun 1976 bis [[1978]] a vun [[1983]] bis [[1985]], Staatspresident vun [[1986]] bis [[1996]]) féieren d'Land 1986 an d'[[EU|Europäesch Gemeinschaft]]. === Vum EU-Bäitrëtt bis haut === [[1979]] gewënnt fir d'éischt Kéier zanter der Oeilletsrevolutioun erëm eng politesch Gruppéierung, déi riets vun der Mëtt steet, d'Parlamentswalen (wat zu de Regierunge [[Francisco de Sá Carneiro]] a [[Francisco Pinto Balsemão]] féiert), d'Regierung ka sech mat der sozialistescher Oppositioun op eng Constitutiounsännerung eenegen, duerch déi sozialistesch Iwwerreschter, déi no der Oeilletsrevolutioun an d'Constitutioun geschriwwe goufen, erausgeholl ginn. D'Constitutiounsännerung, déi 1982 a Kraaft trëtt, eliminéiert ënner anerem dee bis dohi wichtege Revolutiounsrot a setzt e Verfassungsgeriicht nom Virbild vun aneren demokratesche Staaten an. 1985 gëtt den [[Aníbal Cavaco Silva]] Premier, seng konservativ [[Partido Social Democrata|PSD]] gewënnt onerwaart héich d'Wale vun [[1978]], bei deenen eng Partei fir d'éischt Kéier eng absolut Majoritéit kritt. De Cavaco Silva bleift bis [[1995]] Premier, hie steet fir eng [[Neoliberalismus|neoliberal]] Wirtschaftspolitik, d'Verstaatlechungen aus der Zäit vun der Oeilletsrevolutioun gi réckgängeg gemaach. Vun 1995 bis [[2002]] stellen d'Sozialiste mat dem [[António Guterres]] d'Regierung, vun 2002-[[2004]] huet d'Land mat dem [[José Manuel Barroso]] erëm eng konservativ Regierung. D'Funktioun vum President ass mat engem Sozialist besat, well dem Soares säin Nofollger 1996 de Sozialist [[Jorge Sampaio]] gëtt. [[2004]] gëtt de Barroso vum [[Europäesche Conseil]] zum Nofollger vum [[Romano Prodi]] als President vun der [[Europäesch Kommissioun|Europäescher Kommissioun]] bestëmmt. De [[Pedro Santana Lopes]] gëtt doropshi Premier, mä seng Koalitioun hält net laang: den [[30. November]] 2004 rifft de President Sampaio Neiwalen aus, déi am Februar 2005 ofgehale ginn. De [[José Sócrates]], dee Spëtzekandidat vun der ''Partido Socialista'' war, ass zanter dem [[12. Mäerz]] [[2005]] Ministerpresident. Den [[22. Januar]] [[2006]] gouf de Cavaco Silva zum President gewielt; hie gouf den [[23. Januar]] [[2011]] erëmgewielt. == Geographie an Natur == [[Fichier:Klima porto.png|thumb|Klimadiagramm vu Porto]] [[Fichier:Klima lissabon.png|thumb|Klimadiagramm vu Lissabon]] [[Fichier:Klima faro.png|thumb|Klimadiagramm vu Faro]] Den Norde vu Portugal huet e relativ killt a fiicht Klima. En ass ënnerdeelt an zwou Provënze resp. Landschaften: De [[Minho]] am Nordweste ass eng vun de Géigende wou déi meescht Leit wunnen, d'Groussstied leien nëmmen op der Atlantikküst, bannen am Land leien dofir vill Dierfer a méi kleng Stied. De Minho gëtt wéinst sengem Klima an der relativ staarker Vegetatioun als de ''grénge Gaart'' vu Portugal bezeechent. D'Häng vun de ville Flossdäller si fir den Ubau vun Drauwe reservéiert, aus deenen de bekannte [[Portwäin]] an de [[Vinho Verde]] gemaach ginn. Donieft gëtt et och vill Geméiskulturen. D'natierlech Vegetatioun ass eng Mëschung vun där aus der gemässegter Klimazone an aus där vun der subtropescher, jee no Héicht gëtt et [[Eechen]] oder [[Käschten]] resp. [[Kiferen]] an [[Olivebam|Olivebeem]]. Am Nordoste läit [[Trás-os-Montes]] (''Hanner de Bierger''). Dësen Deel vum Land deen dem Mier de Réck dréit, ass eng Gebiergsregioun an där et am Wanter zimmlech kal, an am Summer zimmlech waarm ka ginn. D'Vegetatioun ass net sou staark wéi am Minho an hëlt of wat ee méi no bei d'spuenesch Grenz kënnt. Déi zwou Provënzen hunn eng Gemeinsamkeet: hir Gebiergsmassiver, wéi z.&nbsp;B. de [[Marão]] oder de [[Peneda-Gerês]] gi vu ville Flëss, wéi dem [[Rio Minho]] (Grenzfloss tëscht Portugal a Spuenien) oder dem [[Duero|Rio Douro]], duerchschnidden. Am Norde vu Portugal läit de [[Nationalpark Peneda-Gerês]], dat gréisst Naturschutzgebitt vum Land, wou et och nach Reschter vum Urbësch gëtt, mat Beem wéi der wantergrénger [[Steeneech]]. Grouss Stied am Norde si [[Porto (Portugal)|Porto]], [[Vila Nova de Gaia]], [[Matosinhos]], [[Braga (Stad)|Braga]], [[Vila Real]] a [[Bragança]]. Mëttelportugal ass gréisstendeels hiwweleg bis gebiergeg an huet mat der ''[[Serra da Estrela]]'' eng gréisser Biergskette wou et och e Skigebitt gëtt. Déi wichtegst Landschafte sinn d'''[[Beira (Portugal)|Beira]]'', de ''[[Ribatejo]]'' (den Tejo-Plateau mat dem Spëtznumm ''Gaart vu Lissabon''), d'[[Estremadura]] an den Zoufloss vum Tejo an den Atlantik. Déi ganz Regioun ass relativ fruchtbar an huet en optimale Klima fir den Ubau vu Wäindrauwen. Wäi gëtt hei schonn zanter der Réimerzäit produzéiert. Donieft ginn och nach all méiglech Zorte Kar, Räis, Sonneblummen a Geméis ugebaut. D'Regioun gëtt vum [[Tajo|Tejo]] an zwee gedeelt. Iwwerschwemmungen, déi fréier am Ribatejo reegelméisseg eng Plo waren, kommen zanter dem Bau vu ville Staumaueren net méi vir. Grouss Stied a Mëttelportugal si [[Lissabon]], [[Aveiro]], [[Amadora]], [[Almada]], [[Seixal]], [[Cascais]], [[Coimbra]], [[Viseu]], [[Guarda (Portugal)|Guarda]], [[Leiria]], [[Castelo Branco]], [[Covilhã]], [[Setúbal]] a [[Santarém (Portugal)|Santarém]]. De Süde vu Portugal besteet aus dräi Landschaften: [[Terras do Sado]], [[Alentejo]] an der Algarve. Déi ganz Régioun ass platt bis hiwweleg mat engem drechene bis gliddege Klima. Den Alentejo, fréier souzesoen de portugisesche Reservoir fir Kar, ass hautdesdaags nëmmen dënn bewunnt a vill vu senge Bewunner wanderen aus, wäitleefeg Karfelder mat Olivebongerten a [[Korkeech]]en dominéieren d'Landschaft. Zum Kar- kënnt och nach de Wäinubau, an a klammende Proportiounen d'Sonneblumen, als Haaptproduiten. D'Wisen, déi am Fréijoer voll vu Blumme sinn, ginn als Weede fir d'Schof benotzt. Zum wirtschaftleche Néiergang droen net zulescht och déi ëmmer méi laang Drécheperiode bäi. Fir deem entgéint ze steiere ginn ëmmer méi Staumauere gebaut. Net [[heemesch]], mä ëmmer méi heefeg ze fanne, sinn [[Eukalyptus]]beem, déi allerdéngs, wéinst der grousser Brandgefor déi vun hinnen ausgeet, net onëmstridde sinn. Déi südlech Küsteregioune sinn haaptsächlech vu Kifere bewuess. Donieft gëtt et vill [[Palmen]]zorten, vun deenen awer nëmmen d'[[Zwergpalm]] aus dem Land selwer ass. D'Algarve markéiert déi ganz Südküst vum Land an ass mat hire schéine Stied, de géie Küsten a Sandplagen zu enger beléifter Vakanzendestinatioun ginn, wat déi gewinnt negativ Niewewierkunge vum Massentourismus mat sech bruecht huet. Grouss Stied a Südportugal si [[Portalegre]], [[Évora]], [[Beja]], [[Faro (Portugal)|Faro]] a [[Sagres]]. De wichtegste Floss ass de [[Rio Guadiana]], deen och d'Grenz zu Spuenien markéiert. Un déi grouss Hëtzt am Summer ugepasst sinn och vill Planzen déi Waasser späicheren. Zu Portugal gehéieren och déi zwou Inselgruppe [[Madeira]] (''Holzinsel'') an d'[[Azoren]] d'[[Héngerdéifsinsel]] am [[Atlantik]]. Déi sinn duerch vulkanesch Aktivitéit entstanen an hu wéinst hirer Lag virun der afrikanescher Küst eng zu engem Deel tropesch, zum aneren Deel subtropesch Vegetatioun. Den héchste Bierg vu Portugal fënnt een op den Azoren (Monte Pico, 2&nbsp;351 m). De wichtegste Floss vu Portugal ass den [[Tajo|Tejo]], deen a Spuenien ënner dem Numm ''Tajo'' entspréngt a bei Lissabon an den Atlanteschen Ozean fléisst. {{Méi Info 1|Lëscht vun de portugisesche Stied}} === D'Déierewelt === [[Fichier:Landschaft bei Monsaraz.jpg|thumb|Landschaft bei Monsaraz]] D'Déierewelt vu Portugal ass nëmmen onwesentlech anescht wéi déi vu Spuenien. Vereenzelt gëtt et nach [[Wollef|Wëllef]]; de [[Pardelluchs]], deen et nëmmen op der ibeerescher Hallefinsel gëtt, ass a Portugal bal ausgestuerwen. Nëmmen nach seele ginn Eenzeldéiere fonnt an déi sinn héchstwarscheinlech iwwer d'spuenesch Grenz an d'Land komm. Fir de Rescht fënnt een nach d'[[Wëllkaz]], de [[Routfuuss]], d'[[Wëllschwäin]], den [[Hirsch]], wëll [[Geessen]] an d'[[Wëllkanéngchen]]. A Portugal kann ee vill Vigel observéieren, well d'Land op der Migratiounsroute vun den [[Zugvigel]] fir d'Destinatioun Afrika läit, dorënner besonnesch am Süden och [[Flamingo]]en; [[Steenadler]] liewen an de Küstegebidder a ginn do och op d'Juegd. Am Banneland kommen och verschidden Zorte [[Schlangen]] a [[Skorpioun]]e vir. == Bevëlkerung == Portugal ass, aus sproochlecher, ethnescher a reliéiser Siicht, en homogeent Land. D'[[Portugisesch|Portugisesch Sprooch]] gëtt am ganze Land geschwat. Just an den Dierfer vu [[Miranda do Douro]] gëtt en Dialekt geschwat, de [[Mirandeesesch]], deen dem [[Asturesch]]en zougerechent gëtt. Eng grouss Majoritéit vun de Portugise bekennt sech zum [[Réimesch-kathoulesche Glawen|kathoulesche Glawen]]. [[Fichier:Herkunft der Ausländer in Portugal.png|thumb|Vu wou kommen d'Auslänner?]] Aus [[Anthropologie|anthropologescher]] Siicht sinn d'Portugisen e [[Mëschvollek]], dat aus den Nokomme vun den Ibeerer besteet, der Urbevëlkerung vun der ibeerescher Hallefinsel, den Nokomme vun de [[Réimescht Räich|réimeschen]], [[Goten|goteschen]], [[Sueben|suebeschen]] a [[Mauren|maureschen]] Invasoren. De maureschen Afloss ass a Portugal méi staark wéi an aneren europäesche Länner. No der [[Reconquista]] goufen d'Mauren zum Deel verdriwwen, zum gréissten Deel als [[Sklaverei|versklaavt]]. Si hu sech méi spéit mat der Bevëlkerung vermëscht a waren um Opbléie vum Handwierk a vum Akerbau am fréie [[Mëttelalter]] bedeelegt. Iwwer laang Jore war Portugal en Auswanderungsland; wichteg Zentre vu portugisescher Kultur gëtt et virun allem a [[Frankräich]] wou 600&nbsp;000 Portugise liewen. Anerersäits war Portugal schonn an den Zäite vun den [[Onofhängegkeetskrich]]er vu senge Kolonien Zilland fir Immigranten aus den koloniséierte Géigenden. Zanter dem Bäitrëtt vu Portugal an d'[[Europäesch Unioun]] ass d'Land ëmmer méi zu engem Awanderungsland gi fir Mënschen aus Afrika (Angola), Südamerika (Brasilien), de [[Kap Verdesch Inselen|Kap Verdeschen Inselen]] an aus Osteuropa ([[Russland]], [[Moldawien]] an aus der [[Ukrain]]). Enn 2003 hunn ongeféier 250&nbsp;000 Auslänner a Portugal gelieft. Vun deene stamen déi meescht aus anere portugiseschsproochege Länner, si gréisstendeels Katholicken an hunn de selwechte kulturelle Fong. E Véirel vun den Auslänner, déi a Portugal liewen, sinn Europäer; zum Deel Leit, déi hir Pensioun am Land verbréngen. Mä dobäi sinn awer och Portugisen, déi ausgewandert waren an dunn zeréckkommen, deelweis mat anere Päss. Statistesch gesinn, kënnt op zéng Portugisen ee Bierger, deen net vun do ass. Méi wéi d'Hallschent vun den Auslänner lieft zu [[Lissabon]] oder an anere Küstestied. D'Bevëlkerungsdicht ass am gréissten an der Küstesträif tëscht der spuenescher Grenz an der Géigend ronderëm Lissabon. Op deem Terrain liewe 70 Prozent vun der ganzer Bevëlkerung; d'Hannerland ass nëmme ganz dënn besidelt. Iwwer 10 Prozent vun de Leit wunnen an enger vun de Groussstied Lissabon oder Porto. Méi wéi d'Hallschent lieft an Uerschafte mat manner wéi 2000 Awunner. Matzen am Land gëtt et ëmmer méi Migratiounsbeweegungen. Ëmmer méi Mënsche plënneren aus dem Hannerland a Richtung Industriezentren ([[Lissabon]], [[Porto (Portugal)|Porto]]) oder Tourismusgéigenden (Algarve, [[Madeira]] oder op d'[[Azoren]]). == Ekonomie == Zanter dem Bäitrett vum Portugal zur [[Europäesch Gemeinschaft|EG]] am Joer [[1986]] huet sech dem Land seng Économie sech méi a méi diversifiéiert a sech dobäi virun allem op den Déngschtleeschtungssecteur ausgeriicht. Dengschtleeschtunge maachen an der Tëschenzäit ongeféier zwee Drettel vum [[Bruttoinlandsprodukt|BIP]] aus. Wéi och an anere Staate vun Europa goufen an de leschte Joren noutwenneg [[Privatiséierung]]en duerchgefouert an dem Staat seng Ausgabe reduzéiert. [[1998]] huet sech Portugal fir de Bäitrett an d'[[Europäesch Wärungsunioun]] qualifizéiert an huet den 1. Januar 2002, wéi 11 aner Staaten och, den [[Euro]] als Wärung agefouert. {{update}} D'Neiverschëldung vu Portugal läit momentan iwwer den 3 % déi am [[Vertrag vu Maastricht|Maastricht-Vertrag]] definéiert goufen, woubäi et allerdéngs net dat eenzegt Land am Moment ass. De Wirtschaftswuesstem huet mat ongeféier 3,3 % all Joer zwar an der Vergangenheet den EU-Durchschnett an der Reegel iwwertraff, trotzdeem ass Portugal nach ëmmer den äermsten ''Almember'' vun der [[Europäesch Union|EU]]: De BIP pro Kapp (a [[Kaafkraaftparitéit]]en) läit bei ongeféier 78 % vum Duerchschnett vun den EU-Länner virun der [[EU-Ostvergréisserung|Ostvergréisserung]], woubäi en [[1985]] nach bei 50 % louch. Aus deene Grënn geréit Portugal ëmmer méi a Rivalitéit mat Länner mat nidderege Paien aus Mëttel- an Osteuropa, Asien an Nordafrika an ass deemno fir auslännesch Direktinvestitiounen net besonnesch attraktiv; d'Durchschnëttsléin sinn a Portugal ganz niddrëg bei ganz laangen Aarbechtszäiten. Auslännesch Investitiounen komme virun allem aus [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a [[Spuenien]]; déi gréisst Investitioun vun allen Zäite war de Bau vun ''Auto-Europa'', enger Autofabrik. De Chômage ass mat ongeféier 4 % am Verglach mat dem EU-Durchschnëtt niddereg, woubäi een dorun denke muss, datt et e groussen informelle Secteur an der portugisescher Wirtschaft gëtt, deen e gewëssen Deel vun deenen Aarbechtslose beschäftegt, déi anerfalls an d'Chômage-Statistike géife falen. Den Aussenhandel gëtt zu ongeféier 80 % mat den EU-Partner ofgewéckelt; exportéiert gi virun allem Kleeder a Schong, Maschinnen, Chimiesproduiten, Kork, Cellulose a Pabéier. Importéiert gi Maschinnen, all Zorte vun Transportmëttelen, [[Äerdueleg|Pëtrol]] a Pëtrolsproduiten a Landwirtschaftsproduiten. Portugal huet e ganz groussen [[Handelsbilan]]zdefizit an och en [[Zahlungsbilanz]]defizit, deen duerch héich Recetten aus dem Tourismus allerdéngs net sou héich ass wéi den Handelsbilanzdefizit. Portugal huet vill natierlech Ressourcen, dorënner [[Kuel]], [[Koffer]], [[Zënn]], [[Gold]], [[Eisenäerz]] a [[Pyrit]] a [[Chalcopyrit]], Tounmineraler wéi [[Kaolinit]] a [[Wolframit]] an [[Uraninit]]; et gehéiert domat zu de weltwäit féierende Natiounen an der [[Wolfram]]- an [[Uran]]produktioun. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] huet Hitlerdäitschland portugisesche Wolfram fir seng Waffenproduktioun benotzt, an der Atombomm vun [[Hiroshima]] war portugiseschen Uran dran. D'Landwirtschaft a Portugal ass eng vun den ineffizientsten an Europa; den Undeel vum Akerbau um BIP läit bei ongeféier 5 %, mä iwwer 15 % vun der aktiver Bevëlkerung schaffen hei. Dat huet dozou gefouert, datt vill Betriber hu missen opginn, soudatt mëttlerweil bal d'Hallschent vun de Liewensmëttel muss importéiert ginn. D'Korkeecheplantatiounen am [[Alentejo]] an de Ubau vu [[Mandelbam|Mandelen]] ass och an enger déiwer Kris. Anerersäits ginn op grousse Flächen [[Eukalyptus]]beem gesat, well déi méi séier wuessen an domat der [[Cellulose]]industrie, engem wichtege Wirtschaftsfacteur vum Portugal, déi noutwenneg Ressource liwwert. Ëmweltpolitesch gesinn ass dat eng ganz schwiereg Situatioun, well den Eukalyptus dem Buedem seng Reserven hëlt, den Urbësch an domat och d'Déierewelt op d'Säit dréckt a selwer ganz liicht brennt, wat zu deene bekannten an heefege katastrophale Bëschbränn am Summer féiert. Genee wéi den Akerbau huet och d'Fëscherei Produktivitéitsproblemer; d'portugisesch Fëschereiflott ass am Verglach mat der spuenescher wäit hannendran. Déi meescht Fësch ginn importéiert. Ongeféier 8 % vum BIP, mat klammender Tendenz, bréngt den Tourismus an, woubäi déi meescht Touristen aus Spuenien a Groussbritannie kommen. D'Algarve ass den Zentrum vun der tourestescher Aktivitéit a läit dobäi mat groussem Ofstand un der Spëtzt. == Politik == Zanter der [[Oeilletsrevolutioun]] vun 1974 huet Portugal sech zu enger stabiler [[Parlamentaresch Demokratie|parlamentarescher Demokratie]] entwéckelt. Déi véier wichtegst Organer vun der Politik a Portugal sinn de [[Lëscht vun de portugisesche Presidenten|President]], de [[Lëscht vun de Premierministere vu Portugal|Premier]] a säi Ministerrot, d'[[Parlament]] an d'[[Justiz]]. De '''President''', deen all fënnef Joer direkt an allgemenge Wale bestëmmt gëtt, ass och Commandant en chef vun der Arméi. Hien ernennt de Premier an de Ministerrot, woubäi en sech do un de Resultater vun der Parlamentswal z'orientéieren huet. De '''Staatsrot''' ass e Gremium, deen de President beréit. E besteet aus sechs ziville Beamten, alle fréiere Presidenten, fënnef Persounen, déi vum Parlament gewielt ginn a fënnef Persounen, déi de President bestëmmt. D'Regierung gëtt vum '''Premierminister''' ugefouert, dee sech säi '''Ministerrot''' zesummenstellt. All nei Regierung muss dem Parlament e Programm virleeën, iwwer deen debattéiert gëtt. Wann dee Programm net refuséiert gëtt, dann heescht dat, datt d'Régierung vum Parlament akzeptéiert gëtt. D''''Parlament''' gëtt als ''Assembleia da República'' (''Versammlung vun der Republik'') bezeechent a besteet aus enger Kummer mat bis zu 230 Deputéiert. D'Deputéiert gi fir véier Joer gewielt, woubäi d'[[Verhältneswalrecht]] benotzt gëtt. De President huet d'Recht, d'Parlament opzeléisen an Neiwalen auszeschreiwen. D''''Iewescht Geriicht''' ass déi héchst Instanz vun der portugisischer Justiz, woubäi et speziell Iewescht Gerichter fir militäresch, verwaltungsrechtlech a steierrechtlech Froe gëtt. D'portugisesch '''Cour constitutionnelle''' huet néng Memberen an iwwerwacht d'verfassungsgerecht Ausleeë vum Recht. Am '''Parteie'''spektrum dominéieren dräi Parteien: de ''[[Sozialistesch Partei vu Portugal|Sozialisten]]'' (''PS'') stinn zwou biergerlech-konservativ Parteien, d'[[Sozialdemokratesch Partei vu Portugal|Sozialdemokratesch Partei]] (''PSD'') an d'[[Portugisesch Vollekspartei|Vollekspartei]] (''CDS-PP''), géinteniwwer. Déi zwou leschtgenannte Parteien hu sech zu enger Walallianz, der ''Força Portugal'', zosummegedoen. De PS stellt zanter der Oeilletsrevolutioun ëmmer de President, andeems d'Premieren schonn aus béid Lagere komm sinn. Zurzäit regéiert d'biergerlech-konservatiivt Lager. Weider Parteien sinn déi portugisesch Gréng (''Partido Ecologista “os Verdes”'', ''PEV''), d'Kommunisten an de Lénksblock (''Bloco de Esquerda'', ''BE''). ''Kuckt dozou och den Artikel: [[Lëscht vun de politesche Parteien (Portugal)]]'' == International Bezéiungen == Portugal ass Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (EU) an hat d'Presidence vum [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Conseil vun der EU]] am éischte Hallefjoer [[2000]] iwwerholl. An där Zäit huet Portugal als Zil gehat, den Dialog mat [[Afrika]] ze forcéieren an Impulser fir d'Stäerkung vun der [[Konkurrenzkapazitéit]] vun der europäescher Wirtschaft ze ginn. Dat 2. Semester [[2007]] huet et nees d'Presidence. Portugal war Grënnungsmember vun der [[NATO]] a bedeelegt sech mat Truppe bei der Friddenssécherung um [[Balkan]]. Zesumme mat Spuenien ass Portugal un den [[Ibero-Amerikanesch Sommeten|Ibero-Amerikanesche Sommete]] bedeelegt, deenen hiert Zil den Dialog virun allem mat de Länner aus [[Latäinamerika]] ass. Portugal war och an der Féierungsroll wéi d'[[Communautéit vun de Portugiseschsproochege Länner]] (CPLP) gegrënnt ginn ass, mam Zil, d'Kooperatioun vun dëse Länner ze verdéiwen. Portugal huet och [[Timor-Leste]] ënnerstëtzt, eng fréier Kolonie, an där hirem Onofhängegkeetswëllen, souwuel finanziell wéi och militäresch, a kooperéiert elo mat dësem jonke Staat zesumme mat asiatesche Länner, den USA an der [[UNO]]. Portugal huet en Territorialsträit mat [[Spuenien]] wéinst [[Olivenza]] (resp. ''Olivença''), dat zu [[Spuenien|Spuenie]] gehéiert, mä awer vu Portugal revendikéiert gëtt. Olivenza ass zanter [[1801]] ënner spuenescher Verwaltung, allerdéngs huet Spuenien sech um [[Wiener Kongress]] vun [[1815]] bereet erkläert, den Territoire u Portugal zeréckzeginn. Dat ass nach net geschitt, wat Portugal dofir bis haut reegelméisseg verlaangt. == Kultur == === Literatur === Portugal gëtt heiansdo och ''d'Land vun de Poete'' genannt. An der portugisescher Literatur hat d'[[Poesie]] ëmmer méi e staarken Afloss wéi d'[[Prosa]]. Am [[Mëttelalter]], wéi d'portugisesch Natioun entstanen ass, war am Nordweste vun der ibeereschen Hallefinsel d'Poesie wäit verbreet an huet exzellent sou gutt [[Eepik|eepesch]] wéi [[Lyrik|lyresch]] Wierker produzéiert. Ausser deene bekanntste klasseschen Dichter [[Luís de Camões]] a [[Fernando Pessoa]], gëtt et eng Rei aner, manner bekannte Kënschtler, déi op déi modern portugisesch Literatur e wichtegen Afloss hunn.. D'Prosa huet sech e bësse méi spéit entwéckelt. Eréischt am [[14. Joerhonnert]] koumen déi éischt Chroniken oder Biographië vun Helleger eraus. De [[Fernão Lopes]] ass dovun dee wichtegsten; hien huet eng Chronik geschriwwen iwwer d'Regentschaft vun dräi Kinneken aus senger Zäit. International ass déi portugisesche modern Literatur am meeschte bekannt. Hei falen d'Schrëfte vum [[Eça de Queirós]] an dem [[Nobelpräis fir Literatur|Nobelpräisdréier fir Literatur]] [[1998]], [[José Saramago]] am meeschten op. === Relioun === Ongeféier 97 % vun de Portugise si [[Katholizismus|réimesch-kathoulesch]], woubäi a Portugal Glawensfräiheet besteet. D'Pilgerplaz [[Fátima]] läit a Portugal an ass der Maria, dem Jesus senger Mamm, dévouéiert. D'Maria gëtt vun de Portugise vill veréiert, bal wéi eng Gottheet, wat fir munnecher en Indiz op de Fait ass, datt d'Virfahre vun de Portugise virun der [[Christianiséierung]] haaptsächlech weiblech Gottheeten ugebiet hunn. === Gastronomie === D'portugisesch Kichen huet enorm vill Aspekter, well d'Portugise vill Saachen, déi s'op hiren Entdeckungsfahrte kennegeléiert hunn, an hir Kachtraditiounen opgeholl hunn. An all Régioun vu Portugal gëtt et eege Spezialitéiten, mat verschiddene Fleesch- a Fëschzorten oder Mieresfriichten. D'Nationaliessen ass de [[Bacalhau]], bei deem et 365 verschidde Zoubereedungsméiglechkeete gi soll. Portugal ass och fir säi Wäi bekannt, schonn zanter der [[Réimeschet Räich|Réimerzäit]] gëtt Portugal mat dem Gott vum Wäin an de Fester, dem [[Bacchus]], associéiert. Och haut gehéieren d'Wäiner aus Portugal zu deene beschten op der Welt, bekannt ass virun allem de séisse [[Porto (Wäin)|Porto]]. ''Kuckt dozou och den Artikel: [[Caldeira de carne]]'' === Musek === Déi wichtegst Museksform a Portugal ass de [[Fado]], dee ganz melancholesch ka sinn an dowéinst deelweis responsabel ass fir de [[Klischee]] vun de melancholesche Portugisen; géintiwwer den temperamentvolle Spuenier. Dës Musek huet eppes vu ''saudade'' (etwa: ''Seensucht'') u sech, an et ass gutt méiglech, datt s'eng Mëschung ass vun de Lidder vu portugisesche Matrousen an de Rhythme vun afrikanesche Sklaven. Dobäi gëtt en Ënnerscheed tëscht zwou Stilformen; dem [[Fado]] vu [[Lissabon]] an deem vu [[Coimbra]]. D'[[Amália Rodrigues]] war déi wichtegst a bekanntst Fado-Kënschtlerin, no hirem Doud kruten e puer jonk Kënschtler d'Méiglechkeet aus dem Schiet erauszekommen an nei Forme vum Fado ze produzéieren, déi zum Deel nëmmen nach duerch d<nowiki>'</nowiki>''saudade'' un den urspréngleche Fado erënneren. Och an de fréiere portugisesche Kolonien hat de Fado sech ausgebreet a sech eegestänneg zum [[Kap Verdesch-Inselen|kap-verdesche]] [[Morna]] vun der [[Cesária Évora]] oder zum brasilianesche [[Choro]] weiderentwéckelt. Aus der Zäit vum faschisteschen ''[[Estado Novo]]'' ënner dem [[Salazar]] staamt eng Liddermaachertraditioun. Déi bekanntst Vertreter vun dëser Protestbeweegung sinn de [[José Afonso]] (dacks ''Zeca'' genannt) an de [[Sérgio Godinho]]. Vum José Afonso staamt d'Interpretatioun vum ''[[Grândola, vila morena]]'', e Lidd, dat den Depart fir d'Oeilletsrevoluioun aglaut hat. An der [[Popmusk]] huet sech a Portugal den [[Hip Hop Tuga]] erausgeschielt, deen eng u Portugal adaptéiert Fassong vum [[Hip Hop]] ass, an deen ënner Jugendlecher ganz populär ass. All portugisesch Regioun ass houfreg op hiren eegene [[Folklore]]stil (''Ranchos Folclóricos''). Déi portugisesche Musek- und Danztraditioun huet sech a Brasilien mat den Traditioune vun de [[Sklav]]en aus dem Angola vun haut gemëscht an ass als [[Samba]] och a Portugal ganz beléift. Ënner den angolaneschen Immigranten ass och de ''[[Kuduro]]'', eng Zort haarden, allerhad sënnleche Samba mat engemhelleweche Rhythmus, ganz populär, de ''[[Kizomba]]'' ass en änlechen Danzrhythmus, deen awer net sou verbreet ass. === Volleksfester === Am Juni gëtt et a ganz Portugal Fester zu Éiere vun den dräi Vollekshellegen (''Santos Populares''). Dës dräi Helleg sinn den [[Antonius vu Padua|Antonius]], den hellege [[Johannes den Deefer|Johannes]] an de [[Simon Péitrus|Péitrus]]. Gefeiert gëtt mat Wäin, ''água-pé'' ([[Moscht]]), traditionellem Brout mat Sardinnen, Stroossefester an -dänz, Hochzäiten, Feier a Freedefeier a vill gudder Laun. ''Santo António'' gëtt an der Nuecht vum 12. op den 13. Juni gefeiert, virun allem zu Lissabon (wou dësen Hellëge gebuer gouf und gelieft huet), wou et och eng Zort Kavalkad (''Marchas Populares'') him zu Éiere gëtt. Et ginn och Hochzäiten zelebréiert (''Casamentos de Santo António''). De populäersten Hellegen ass de ''São João'' (hl. Jean), deen um [[Gehaansdag]] virun allem zu [[Porto (Portugal)|Porto]] a [[Braga]] gefeiert gëtt, woubäi et [[Sardine]]n a ''Caldo Verde'' (eng traditionell Zopp) gëtt an d'Leit sech géigesäiteg mat Plastikhummeren op de Kapp schloen, wat Gléck soll bréngen. Zu Éiere vum ''São Pedro'' gëtt den 28. an den 29. Juni gefeiert, besonnesch zu [[Póvoa de Varzim]] an zu [[Barcelos]], woubäi déi Fester zu Éiere vum Mier sinn. Dofir gëtt vill Feier (''fogeiras'') benotzt an et gëtt erëm eng Zort "Stroossefuesend". === Sport === [[Foussball]] ass dee bekanntsten, beléiftsten an am meeschte gespillte Sport a Portugal. De [[portugisesche Foussball]] huet Weltklassespiller wéi den [[Eusébio]], [[Manuel Rui Costa]] oder de [[Luís Figo]] ervirbruecht. Nieft dem Foussball hu portugisesch Sportler international an aneren Disziplinne [[Marathon]], [[Beachvolleyball]] und [[Rullhockey]] groussen Erfolleg. Et gëtt a Portugal nach eng traditionell Sportaart, de [[Jogo do pau]] (''Bengelspill''), dat e Selwerverdeedegungssport ass an einfach hëlze Bengelen als "Waff" benotzt. Dëse Sport staamt aus dem Mëttelalter, ass awer haut nach populär; d'Bengelen, déi hautdesdaags dofir geholl ginn, si 60 bis 80 Zentimeter laang, also méi kuerz wéi déi vu fréier. === Bildungssystem === Bis zu der [[Oeilletsrevolutioun]] 1974 gouf d'Bildung lénks leie gelooss an och no der Revolutioun geet den Opbau vum Bildungssystem nëmme lues virun. Bis d'Joer [[2000]] hat nëmmen een Zéngtel vun den Drëssegjäregen en Héichschouldiplom. Domat hat Portugal ënner den EU-Membere virun der Osterweiderung dee mat groussem Ofstand nidderegste Wäert. Mat senge 15 % Analphabeten louch Portugal och an dëser Statistik vir. Hautdesdaags awer net méi. Zanter 2016 läit den Taux vun den Analphabeten (meeschtens bei eelere Leit) bei 5 %<ref>[https://expresso.pt/sociedade/2016-09-03-Taxa-de-analfabetismo-em-Portugal-ainda-e-das-maiores-na-Europa Taxa de analfabetismo em Portugal ainda é das maiores na Europa]</ref> an 100&nbsp;% vun de Schüler an der Primärschoul si scolariséiert. Dat ass e grousse Problem fir d'wirtschaftlech Entwécklung, an dréit virun allem bei d'Ineffizienz vum Akerbau bäi, well virun allem d'Landbevëlkerung vum Analphabetismus betraff ass. Mä och d'portugisesch Mëttelschicht ass ënnerduerchschnëttlich gebilt, well den Accès op d'Universitéiten eréischt an de leschte Jore méi einfach ginn ass. Sou feelt et z.&nbsp;B. u gutt ausgebilten Entrepreneren déi traditionell Besëtzer vu Firme sinn der ausländescher Konkurrenz dacks net méi gewuess, well se duerch Ierwschaft, net duerch Ausbildung zu hirem Posten als Chef komm sinn. De Schoulsystem besteet aus enger véierjäreger Primärschoul an enger fënnefjäreger Uewerschoul. Et besteet eng gesetzlech festgeluecht zwielefjäreg Schoulflicht fir all d'Kanner vun hirem sechste Liewensjoer un. D'Flichtschoul ass an de staatleche Schoule gratis a fir an enger vun de relativ ville privaten Institutiounen kënnen an d'Schoul ze goen, kënnen aarm Famille Subside kréien. Wien no der Uewerschoul nach d'''Escola Secundária'' besicht (wärend dräi Joer), däerf op d'Universitéit a kann tëscht e puer Méiglechkeete fir säin Héichschoulstudium wielen: d'Héichschoulbildung gëtt a Portugal vu staatlechen a privaten Universitéiten (''universidades'') a staatlechen a private Fachhéichschoulen (''escolas politécnicas'') ugebueden an duerchgefouert. Fir den entléene Régiounen ze hëllefen sinn a ville mëttlere Stied Héichschoulen agericht ginn; de Wiessel vun enger Institutioun zu enger anerer ass relativ liicht. Et ass op jiddwerfall en Opnamexamen z'absolvéieren an et sinn Studéiertaxe fälleg, déi bei de private Schoulen méi héich si wéi bei de staatlechen, an och vum Fach ofhängeg sinn; op staatleche Schoule si bis zu 850&nbsp;€ all Joer fälleg. Trotzdeem ass ongeféier en Drëttel vun de Studente bei enger privater Institutioun ageschriwwen. Zousätzlech zu den Aschreiwtaxe si ''propinas'' ze bezuelen, dat sinn Taxen déi fir d'Austelle vun Zensuren an Diplomer agezu ginn. Ongeféier 20 % vun de Studente kommen an de Genoss vun enger akommesofhängeger staatlecher Subventioun. === Medien === Déi staatlech portugisesch Radio- an Televisiounsgesellschaft [[Rádio e Televisão de Portugal|RTP]] (''[[Radiotelevisão Portuguesa]]'') bedreift zwéin Televisiounssenderen, ''RTP 1'' an ''RTP 2''. Zanter [[1992]] si Privatsenderen a Portugal erlaabt, zanterhier gëtt et nach ''[[Sociedade Independente de Comunicação|SIC]]'' an ''[[Televisão Independente|TVI]]'' (''Televisão Independente''). De Programm gëtt bei alle véier Sendere vu brasilianeschen a portugiseschen [[Telenovela]]s an Action-Serien dominéiert; d'Noriichte sinn an héijer Mooss op Portugal ausgeriicht. Filmer ginn dacks op Englesch mat [[Ënnertitel]]e gewisen. Den Auslandssender ''RTP-Internacional'' kann och a Mëtteleuropa empfaange ginn. A Portugal gëtt et ongeféier 150 Radiostatiounen, woubäi de Sender vun der ''RTP'' an de kathoulesche Sender ''Radio Renascença'' landeswäit kënnen empfaange ginn. D'RTP ass iwwer [[Kuerzwell]] och a Mëtteleuropa ze héieren, allerdéngs nëmmen op Portugisesch. Ënner de villen Zeitungen, déi a Portugal gedréckt ginn, leeft momentan e Konsolidéierungsprozess of, bei deem wuel e puer méi kleng Zeitungen ënnergoe wäerten. Déi wichtegst Zeitunge sinn déi konservativ-liberal ''[[Diário de Notícias]]'', de linksliberale ''Público'' (allen zwee vu Lissabon) an de ''[[Jornal de Notícias]]'' vu Porto. Ganz grouss Oploen hunn och d'Sportzeitungen, déi all Dag erauskommen a sech bal nëmme mat Foussball beschäftegen - déi wichtegst sinn d<nowiki>'</nowiki>''[[O Jogo]]'' an d'''[[A Bola]]''. Als bescht Wochenzeitung gëllt den ''[[Expresso]]''. Am Beräich vun der [[Klaatschpress]] sinn d'Magaziner ''Maria'' an ''[[Nova Gente]]'' déi all Woch gedréckt ginn, déi Publikatioune mat den héchsten Oploen. === Verkéier === Déi dräi wichtegst Fluchhäfe vu Portugal, [[Porto (Portugal)|Porto]], [[Lissabon]] a [[Faro (Portugal)|Faro]] gi vun e puer Fluchgesellschaften ugeflunn, woubäi déi zwou portugisesch Fluchgesellschaften [[TAP Portugal]] a [[Portugália]] déi meescht Verbindungen ubidden. Et gëtt och Flich bannent dem Land, mä well d'Land ze kleng ass sinn déi net besonnesch attraktiv an tendéieren dozou relativ deier ze sinn. D'Stroossennetz ass, virun allem och mat Hëllef vu Subside vun der [[Europäesch Unioun|EU]] gutt ausgebaut, wat Leit, déi Portugal an den achtzeger Jore fir d'lescht Kéier besicht haten, verwonneren däerft. Déi wichtegst Route gi vun ''Autostradas'' (mat Péagen) oder ''Itinerários Principais (IP)'' (gratis) resp. ''Itinerários Complementares (IC)'' zerwéiert. An ofgeleeëne Gebidder kann een allerdéngs nach dacks op [[Pavé|Pavé-Stroosse]] stoussen. D'Selwerfueren, speziell an de Stied, sollte sech Mëtteleuropäer gutt iwwerleeën; dem Chaos zu de Stousszäiten an dem generéisen Ausleeë vun de Verkéiersreegelen ass net jiddweree gewuess. Datt de Stroosseverkéier a Portugal zu den onsécherste gehéiert, hunn europäesche Onglécksstatistike schonn dacks bewisen. Taxie si relativ bëlleg, besonnesch an de Stied. D'Eisebunnsnetz a Portugal ass net besonnesch dicht, op den Haaptstrecke sinn d'Verbindungen awer effizient a séier, wann d'Eisebunner net grad streiken. Op den Niewestrecke gouf an de leschte Joerzéngten näischt méi investéiert an et sinn der och mëttlerweil vill ausser Betrib. International Zich verbanne Portugal mat e puer Stied a [[Spuenien]], dernieft gëtt et eng Verbindung op [[Irún]] op der spuenesch-franséischer Grenz mat direktem [[TGV]]-Uschloss fir op Paräis. Dogéint gëtt et en zimmlech dicht Busnetz, dat zu niddrege Präisser bal all Uertschaft ufiert. International Busse verbanne Mëtteleuropa mat Portugal, si gi wéinst der laanger Fuerzäit allerdéngs bal nëmme vu Gaaschtaarbechter benotzt. <!-- (onverständlech) D'Busse fueren a Portugal vun der ''Rodoviária'' of, wou een och d'Biljeeë kritt.--> === Feierdeeg === {| {{prettytable}} |- bgcolor="#eee" align=center ! Datum ! Numm ! Portugisesche Numm ! Bemierkung |- | [[1. Januar]] | Neijoerschdag |''Ano Novo'' | |- | | [[Karfreideg]] |''Sexta-Feira Santa'' | de Freideg virun Ouschteren |- | | [[Ouschteren|Ouschterdag]] |''Páscoa'' | Ouschtersonndeg |- | [[25. Abrëll]] | [[Dag vun der Fräiheet]] |''Dia da Liberdade'' | [[Oeilletsrevolutioun]] [[1974]] |- | [[1. Mee]] | [[Dag vun der Aarbecht]] |''Dia do trabalhador'' | |- | [[10. Juni]] | Portugal-Dag |''Dia de Portugal'' | Doudesdag vum [[Luís de Camões|Camões]] am Joer [[1580]] |- | | [[Erläichendag]] |''Corpo de Deus'' | Donneschdeg, 40 Deeg no [[Ouschteren]] |- | [[15. August]] | [[Léiffrawëschdag]] |''Assunção'' | |- | [[5. Oktober]] | Aféierung vun der Republik |''Implementação da República'' | am Joer [[1910]] |- | [[1. November]] | [[Allerhellegen]] |''Todos os santos'' | |- | [[1. Dezember]] | Erëmaféierung vun der Onofhängegkeet |''Restauração da Independência'' | am Joer [[1640]] |- | [[8. Dezember]] | [[Onbefleckt Empfängnis]] |''Imaculada Conceição'' | [[Patréiner|Patréinesch]] vu Portugal |- | [[25. Dezember]] | [[Chrëschtdag]] |''Natal'' | |} '''Wat nach dozou ze soen ass:'''<br> All Krees huet en eegene reliéise Feierdag, dacks fir den hellegen Antonius den [[13. Juni]], dem hellege Johannes de [[24. Juni]] oder den hellege Péitrus den [[29. Juni]]. Wann de Krees kee sou e Feierdag huet, dann ass [[Fuessonndeg]] e gesetzleche Feierdag. De [[Fuessonndeg]] gëtt awer faktesch wéi e normale Feierdag behandelt, virun allem well d'Staatsbeamten deen Dag normalerweis fräi hunn. Donieft gëtt doriwwer diskutéiert, de [[24. Juni]] als Feierdag anzeféieren (Onofhängegkeet vu Portugal am Joer [[1128]]). == Literatur iwwer Portugal == * Briesemeister, Dietrich an Axel Schönberger (Hrsg.), 1997. ''Portugal heute: Politik - Wirtschaft - Kultur''. Frankfurt am Main. (Eng relativ deier, ustrengend, mä ganz informativ an déifgrënneg Aufsatzsammlung) * [[Gilberto Freyre|Freyre, Gilberto]], 1990. ''Herrenhaus und Sklavenhütte''. 491 S. Dtv. (Dat wichtegst Wierk vum bedeitende brasilianesche Soziolog an Anthropolog gëtt zwar e ''Bild vun der brasilianescher Gesellschaft'', mä an engem Drëttel geet et awer iwwer d'portugisesch Kolonisatoren a virun allem iwwer deenen hir kulturell Originnen an hir Wirtschaftsgeschicht rieds. D'Original koum 1933 ënner dem Titel "Casa grande e senzala" eraus). * Labourdette, Jean-François, 2000. Histoire du Portugal. 703 p., Fayard, France. ISBN 2-213-60590-4. * [[Martin Page|Page, Martin]], 2007. ''The first global village / How Portugal Changed the World''. 9. Oplo. Casa das lettras, Cruz Quebrada, Portugal. 277 p. (zielt zu de beschten an aktuellste Geschichtbicher iwwer Portugal). * [[Erich Maria Remarque|Remarque, Erich Maria]], 1962. ''Die Nacht von Lissabon''. (D'Geschicht spillt am Zweete Weltkrich an där Zäit, wou Lissabon eng Sammelplaz fir all déi europäesch Krichsrefugiée war, déi vun do aus an Amerika emmigréire wollten) == Um Spaweck == {{Commonscat}} === Administratioun === * [http://www.portugal.gov.pt/Portal/EN/ Portal do Governo] - Haaptsite vun der portugisescher Régierung. * [https://web.archive.org/web/20050324012618/http://presidenciarepublica.pt/en/main.html Presidência da República] - Offiziell Säit vum President. * [https://web.archive.org/web/20080210084229/http://www.parlamento.pt/ingles/index.html Assembleia da República] - Offiziell Websäit vum Parlament. === Tourismus === * [https://web.archive.org/web/20170713105624/http://www.portugal.org/ Welcome to Portugal] - Allerhand interessant Saachen iwwer Portugal. * [https://web.archive.org/web/20041001081128/http://www.portugalinsite.pt/ Portugal inSite] - Den offizielle Rees- an Tourismussite vu Portugal. * [http://www.justportugal.org Portugal] - Portugal Rees. * [https://web.archive.org/web/20050713073804/http://www.portugalia.org/ Portugalia] - Fotoe vu Portugal. * [https://web.archive.org/web/20060127194637/http://imagesofportugal.com/ Biller aus Portugal] * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Portugal Portugal op Wikivoyage] === Kultur a Sport === * [https://web.archive.org/web/20141218130601/http://cphrc.org.uk/ Contemporary Portuguese Political History Research Centre] - Geschicht a Politik. * [http://www.igespar.pt/en IGESPAR] - Monumenter a Portugal. * [http://www.euro2004.com Euro 2004] - Offiziell Websäit iwwer d'Foussball-EM2004. * [http://www.folclore-online.com/ Folclore de Portugal] - Portugisesch Folklor. * [http://www.jogodopau.com/index_top.html Bengelspill] === Diverses === * [https://web.archive.org/web/20070705092837/http://www.eu2007.pt/ Site vun der portugisescher EU-Presidence 2007] * [https://web.archive.org/web/20041013004725/http://www.bibliomonde.net/pages/fiche-geo.php3?id_ent_geo=9 Eng Datebank iwwer Portugal an eng kommentéiert Bibliographie (op fr.)] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Portugal| ]] gtc3mg2yu2yjfj25kz66ileeougoil1 2689104 2689020 2026-08-05T14:05:20Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689104 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República Portuguesa | Fändel = Flag of Portugal.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Portugal | Wopen =Coat_of_arms_of_Portugal.svg | Wope Breet = 125px | Wopen Artikel = Wope vu Portugal | National Devise = keng | Kaart= EU-Portugal.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]], [[Mirandeesesch]] | Haaptstad = [[Lissabon]] | Haaptstad Awunner = 509751 | Haaptstad Koordinaten = 38º42'N, 9º11'W | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 92.090<ref>Fläch ouni d'Azoren a Madeira: 88 967 km&sup2;. Quell: [http://www.ine.pt/portal/page/portal/PORTAL_INE/Publicacoes?PUBLICACOESpub_boui=5600892&PUBLICACOESmodo=2 Statistical Yearbook of Portugal (2005)] vum [http://www.ine.pt Instituto nacional de estatística].</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10.599.095<ref>2006 [http://www.ine.pt Instituto nacional de estatística] (August 2007)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 115 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. Juni]], Dia de Portugal | Nationalhymn = [[A Portuguesa]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/57/PortugalX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = 0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.pt]] | Telefonsprefix = +351 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Portugisesch Republik''' (''República Portuguesa'') oder och einfach nëmme '''Portugal''', ass e [[Staat]] am Südweste vun der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]]. E gëtt am Westen an am Süde vum [[Atlanteschen Ozean]], am Osten an am Norde vu [[Spuenien]] begrenzt. Donieft gehéieren zum portugisesche Staatsgebitt d'Inselgrupp vun den [[Azoren]] souwéi [[Madeira]]. Westlech vun der Haaptstad [[Lissabon]] läit [[Cabo da Roca]], dee westlechste Punkt vum europäesche Festland. Den Numm ''Portugal'' kënnt vum Numm vun der Siidlung ''Cale'' am Delta vum Floss [[Douro]] hier. ''Cale'' kéint e [[Griichesch Sprooch|griichescht]] Wuert sinn (''Kalles'' = "schéin") a sech op d'Schéinheet vun der Natur am Norde vum Portugal vun haut bezéien, deen d'[[Griicheland|Griichen]] deemools koloniséiert haten. Aner [[Geschicht|Historiker]] mengen, datt ''Cale'' aus dem [[Phenizier|Phenizesche]] kéim, well d'Phenizier Portugal an der Zäit virun de [[Réimescht Räich|Réimer]] besidelt haten. Wéi Portugal zum Réimeschen Imperium gehéiert huet, gouf ''Cale'' e wichtegen Hafen, op [[Latäin]] ''Portus Cale''. Am [[Mëttelalter]] gouf ''Portus Cale'' du ''Portucale'', duerno ''Portugale'', woubäi dat Wuert am [[7. Joerhonnert|7.]] an am [[8. Joerhonnert]] nëmmen déi nërdlech Deeler vum Land bezeechent hunn, also d'Regioun tëscht de Flëss [[Douro]] a [[Rio Minho]]. Anerersäits verkierzt sech den Numm ''Portus Cale'' zu ''[[Porto (Portugal)|Porto]]'', der zweetwichtegster Stad, déi sech dowéinst voller Stolz als déi Stad betruecht, déi dem Land den Numm ginn huet. == Administrativ Andeelung == Portugal huet eng ganz komplex Administratioun. Et gëtt fënnef [[Regioun (Portugal)|Regiounen]] (''regiões''), 18 Distrikter (''distritos'') an zwou autonom Regiounen (''regiões autónomas''), donieft existéieren 28 sougenannt "statistesch Ënnerregiounen" (''subregiões estatísticas''). Een Niveau drënner kommen dann ongeféier 308 Kreesser (''municípios'' oder ''concelhos'') a 4257 Gemengen (''[[freguesia]]s''). Déi Andeelung ass éischter ineffizient an deier. Et gëtt un enger Reform geschafft, déi d'Distrikter ofschafen an d'Kompetenzen dezentraliséiere soll. == Geschicht == [[Fichier:Lisboa Torre de Belém w.jpg|thumb|Torre de Belém]] === Fréigeschicht bis d'Antikitéit === D'Vir- an d'Fréigeschicht vum Land entsprécht zum gréissten Deel der Entwécklung an den anere Regioune vun der Ibeerescher Hallefinsel. Vun [[2000 v. Chr.]] un sinn d'[[Ibeerer]] warscheinlech aus Nordafrika agewandert. Vun [[1200 v. Chr.]] un goufe vun de [[Phenizier]] a vun [[700 v. Chr.]] un vun de [[Griicheland|Griichen]] Kolonie gegrënnt. No [[600 v. Chr.]] wandere [[Kelten]] eran, déi sech mat den Ibeerer vermëscht hunn (sougenannt [[Keltibeerer]]). Zu deene gehéiert och de Stamm vun de [[Lusitaner]], deenen hire [[Latäin|laténgeschen]] Numm méi spéit dem Land säi sollt ginn. No [[450 v. Chr.]] gouf dat Gebitt vu [[Karthago]] eruewert an nom [[Punesch Kricher|Zweete Punesche Krich]] u [[Roum]] ofgetrueden. Vun de Réimer gëtt et ënner dem Numm ''Lusitania'' zum Deel als eegestänneg Provënz verwalt. Déi réimesch Herrschaft hält op an der [[Vëlkerwanderung]]szäit, d'[[Sueben]] (no [[409]]) a virun allem d'[[Westgoten]] (no [[416]]) grënnen hir Räicher um Terrain vum spéidere Portugal. === Herrschaft vun de Maure bis d'Kolonialmuecht === Am Joer [[711]] gouf d'Land vun de [[Mauren]] eruewert, Portugal gëtt en Deel vum [[Kalifat vu Cordoba]], wou d'[[Almoraviden]] d'Soen hunn. [[718]] fänkt [[Kinnekräich León|León]] mat der chrëschtlecher ''[[Reconquista]]'' un, aus Portugal gëtt sou am [[11. Joerhonnert]] eng eegestänneg Grofschaft, déi [[1093]] un den [[Henri vu Burgund]] fält, de Grënner vun der éischter portugisescher Kinneksdynastie. Ënner dem Henri sengem Jong an Nofollger [[Alphonse I. vu Portugal|Alphonse I.]] gëtt Portugal [[1143]] onofhängeg, den Alphonse selwer gëtt Kinnek. D'[[Haus Burgund (Portugal)|Burgunder]] sinn a Portugal bis [[1383]] um Rudder, [[1211]] gëtt dat éischt Stännparlament (''[[Cortes]]'') aberuff, [[1250]] ass d'Reconquista, no der Eruewerung vun der [[Algarve]], a Portugal fäerdeg, [[1256]] gëtt [[Lissabon]] nei Haaptstad vum Kinnekräich. 1383 stierft de leschte Burgunder a Portugal. De [[Jean I. vu Portugal|Jean vun Avis]], dee baussent engem Bestietnes op d'Welt koum, rifft sech zum Kinnek aus, ka [[Kastilien|kastilesch]] Uspréch op de portugiseschen Troun an der [[Schluecht vun Aljubarrota]] ([[1385]]) ofwieren a grënnt déi zweet portugisesch Dynastie ([[Avis Dynastie|Avis]]). D'Avis-Kinneken, besonnesch den [[Emanuel I. vu Portugal|Emanuel I.]] ([[1495]]-[[1521]]) verbesseren dem Land seng wirtschaftlech a militäresch Kapazitéite massiv: Portugal gëtt féierend Handels- a Séimuecht, keeft Kolonien a [[Brasilien]], [[Afrika]], [[Arabien]], [[Portugisesch-Indien|Indien]] an a [[China]], d'Land ass eng Weltmuecht an déi räichst Natioun vun Europa (''Kuckt dozou och den Artikel: [[Henri de Séifuerer]]''). Och kulturell ass d'Land an der Bléi ([[Luís de Camões]]). [[1580]] ass d'Avis-Dynastie um Enn, Portugal fält aus dynastesche Grënn un d'[[Habsburg]]er vu [[Spuenien]]. Bis [[1640]] regéieren d'Spuenier, Portugal verléiert seng Onofhängegkeet, gëtt zu enger spuenescher Provënz degradéiert a verléiert Stécker vu sengem Kolonialräich. 1640 kënnt et zu enger Revolte géint d'spuenesch Herrschaft vum Adel ënner dem Herzog vu [[Bragance]], dee sech als [[Jean IV. vu Portugal|Jean IV.]] zum Kinnek erkläert. Hie grënnt déi virlescht portugisesch Dynastie, d'[[Haus Bragance]]. Baussen- a wirtschaftspolitesch gëtt d'Land méi a méi ofhängeg vun [[England]] (cf. [[Methuenvertrag]], [[1703]]). [[1755]] zerstéiert en [[Äerdbiewen]] grouss Deeler vun der Haaptstad Lissabon, de [[Sebastião José de Carvalho e Mello, Marquês de Pombal|Marquês de Pombal]] baut d'Stad erëm op a baut d'Land mat deels drastesche Methoden zu engem opgekläerten [[Absolutismus|absolutistesche]] Staat ëm. [[1807]] hunn [[Napoleon Bonaparte|napoleonesch]] Truppen d'Land besat, d'kinneklech Famill goung an den [[Exil]] a Brasilien. Nodeemss d'Fransouse mat brittescher Hëllef erausgehäit goufen, koum et zu enger [[Liberal Revolutioun a Portugal|liberaler Revolutioun]], d'Land krut fir d'éischt Kéier a senger Geschicht eng [[Constitutioun]] ([[1821]]). Eréischt am [[Miguelistekrich]] hunn d'Unhänger vun enger [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]] géint d'Unhänger vum Absolutismus gewonnen. 1821 gouf Brasilien ënner dem Keeser [[Pedro IV. vu Portugal|Pedro I.]] onofhängeg. === Schlussphas vun der Monarchie bis den Estado Novo === D'Zäit nom Miguelistekrich gëtt vum Konflikt tëscht de riets- an de lénksliberale ([[Cartisten]] a [[Setembristen]]) bestëmmt. [[1853]] stierft mat der Kinnigin [[Maria II. vu Portugal|Maria II.]] d'Haus Bragance an direkter Linn aus, wéinst dem Bestietnes vun der Kinnigin mam [[Ferdinand II. vu Portugal|Ferdinand II.]] vu [[Sachsen-Coburg-Gotha]] kann d'portugisesch Branche vun dësem däitschen Adelshaus den Troun iwwerhuelen (bis [[1910]]). D'Schlussphas vun der Monarchie gëtt vun enger allgemenger Schwächt vum Land, wirtschaftleche Problemer ([[Staatsfaillite]] [[1891]]) a sech widderhuelend republikanesch Opstänn bestëmmt. [[1908]] kommen de Kinnek [[Carlos I. vu Portugal|Carlos I.]] a säin Ierwe bei engem Attentat ëm d'Liewen, 1910 gëtt d'[[Republik]] ausgeruff. [[1916]] gräift d'Land op der Säit vun der [[Entente]] an den [[Éischte Weltkrich]] an. Déi ''[[Éischt Portugisesch Republik|éischt Republik]]'', bis [[1926]], ass duerch [[Anarchie|anarchesch]] a chaotesch Zoustänn gezeechent, monarchistesch a kommunistesch Revolten, Putschversich (ë.&nbsp;a. vum [[Sidónio Pais]], [[1917]]), schwaach, dacks Regierungen déi wiesselen, ouni parlamentaresch Majoritéit an eng allgemeng politesch Instabilitéit erschwéieren d'Situatioun. [[1926]] putscht d'Arméi a setzt der éischter Republik en Enn. Ënner dem Militär setzt sech allerdéngs en Zivilist, [[António de Oliveira Salazar]], vun [[1928]] un Finanzminister, vun [[1932]] u Premier, un d'Spëtzt vum Staat. Hie grënnt [[1933]] den ''[[Estado Novo]]'', den neien autoritäre Staat mat [[Faschismus|faschisteschen]] Tendenzen, mat enger Eenheetspartei ([[National Unioun]]), enger Staatsjugend an enger Geheimpolice ([[PIDE]]). Am [[Zweete Weltkrich]] bleift d'Land [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]], erlaabt awer den [[Alliéiert (Zweete Weltkrich)|Alliéierten]] d'Ariichte vu Militärbasen op den [[Azoren]] a gëtt, nodeem de Krich eriwwer ass, [[NATO]]-Member. [[1960]] fänkt de [[Portugisesche Kolonialkrich|Kolonialkrich]] un, dee besonnesch an Afrika ([[Angola]], [[Mosambik]], [[Guinea-Bissau]]) mat grousser Häert gefouert gëtt. [[1968]] muss de Salazar wéinst Problemer mat der Gesondheet opginn, säin Nofollger, [[Marcello Caetano]], ka sech allerdéngs net zu radikale Reformen decidéieren. Duerch de Kolonialkrich ass Portugal aussepolitesch ëmmer méi isoléiert, d'Käschte vum Krich dreiwen d'Staatsverscholdung an d'[[Inflatioun]] an d'Luucht. Féierend Genereel erkennen, datt de Kolonialkrich militäresch fir Portugal net méi ze gewannen ass. Well d'Regierung net capabel ass, eng politesch Léisung fir de Problem ze fannen, kënnt et [[1974]] zum [[Putsch]]. D'Onzefriddenheet vun der Bevëlkerung mat der [[Diktatur]], déi duerch d'Wirtschaftskris (wéinst der [[Krise vun den Äerduelegpräisser|Éischter Pëtrolskris 1973]]) nach verstäerkt gëtt, féiert dozou, datt sech d'Bevëlkerung massenhaft mat de putschenden Offizéier solidariséiert, et kënnt zu engem allgemenge Volleksopstand, der [[Oeilletsrevolutioun]], déi den ''Estado Novo'' ewechbléist. Déi nei Machthaber entloossen d'portugisesch Kolonien an d'Onofhängegkeet (1974/[[1975]]). Dat ass d'Enn vum portugisesche Kolonialräich. Et bleift ze soen, datt Portugal seng lescht Kolonien, nämlech de klengen Iwwerséiterritoire [[Macau]], op der südchinesescher Küst, ongeféier 60&nbsp;km vun Hongkong ewech, eréischt 1999 u China zeréckginn huet. [[Fichier:Portugal.png|thumb|left|Kaart vu Portugal]] === Vun der Oeilletsrevolutioun bis zum EU-Bäitrëtt === Déi éischt Phas no der Revolutioun ass vun engem Konflikt tëscht enger éischter konservativer Stréimung ([[Generol António Sebastião Ribeiro de Spínola]]) an engem [[Sozialismus|sozialistesche]] Flillek ([[Otelo Saraiva de Carvalho]], ''Haaptmann Otelo'') gezeechent, dee sech an dem [[Movimento das Forças Armadas|MFA]] (Movimento das Forças Armadas - der Vereenegung vun de putschenden Offizéier) ofspillt. Um Ufank gésäit et sou aus, wéi wann d'sozialistesch Stréimung géif gewannen, well et zu [[Verstaatlechung]]en a [[Landreform]]e komm ass, déi nei Constitutioun von [[1976]] definéiert de Sozialismus als Staatszil. Mä wéi sech bei den éischte Presidentschaftswalen no der neier Constitutioun 1976 de moderéierten [[António Ramalho Eanes|Generol Eanes]] iwwerraschend däitlech géint den Haaptmann Otelo kann duerchsetzen, sinn d'Weiche gestallt fir datt d'Land erëm eng parlamentaresch Demokratie no westeuropäeschem Modell ka ginn. Den Eanes an de Chef vun der Sozialistescher Partei, de [[Mário Soares]] (Premier vun 1976 bis [[1978]] a vun [[1983]] bis [[1985]], Staatspresident vun [[1986]] bis [[1996]]) féieren d'Land 1986 an d'[[EU|Europäesch Gemeinschaft]]. === Vum EU-Bäitrëtt bis haut === [[1979]] gewënnt fir d'éischt Kéier zanter der Oeilletsrevolutioun erëm eng politesch Gruppéierung, déi riets vun der Mëtt steet, d'Parlamentswalen (wat zu de Regierunge [[Francisco de Sá Carneiro]] a [[Francisco Pinto Balsemão]] féiert), d'Regierung ka sech mat der sozialistescher Oppositioun op eng Constitutiounsännerung eenegen, duerch déi sozialistesch Iwwerreschter, déi no der Oeilletsrevolutioun an d'Constitutioun geschriwwe goufen, erausgeholl ginn. D'Constitutiounsännerung, déi 1982 a Kraaft trëtt, eliminéiert ënner anerem dee bis dohi wichtege Revolutiounsrot a setzt e Verfassungsgeriicht nom Virbild vun aneren demokratesche Staaten an. 1985 gëtt den [[Aníbal Cavaco Silva]] Premier, seng konservativ [[Partido Social Democrata|PSD]] gewënnt onerwaart héich d'Wale vun [[1978]], bei deenen eng Partei fir d'éischt Kéier eng absolut Majoritéit kritt. De Cavaco Silva bleift bis [[1995]] Premier, hie steet fir eng [[Neoliberalismus|neoliberal]] Wirtschaftspolitik, d'Verstaatlechungen aus der Zäit vun der Oeilletsrevolutioun gi réckgängeg gemaach. Vun 1995 bis [[2002]] stellen d'Sozialiste mat dem [[António Guterres]] d'Regierung, vun 2002-[[2004]] huet d'Land mat dem [[José Manuel Barroso]] erëm eng konservativ Regierung. D'Funktioun vum President ass mat engem Sozialist besat, well dem Soares säin Nofollger 1996 de Sozialist [[Jorge Sampaio]] gëtt. [[2004]] gëtt de Barroso vum [[Europäesche Conseil]] zum Nofollger vum [[Romano Prodi]] als President vun der [[Europäesch Kommissioun|Europäescher Kommissioun]] bestëmmt. De [[Pedro Santana Lopes]] gëtt doropshi Premier, mä seng Koalitioun hält net laang: den [[30. November]] 2004 rifft de President Sampaio Neiwalen aus, déi am Februar 2005 ofgehale ginn. De [[José Sócrates]], dee Spëtzekandidat vun der ''Partido Socialista'' war, ass zanter dem [[12. Mäerz]] [[2005]] Ministerpresident. Den [[22. Januar]] [[2006]] gouf de Cavaco Silva zum President gewielt; hie gouf den [[23. Januar]] [[2011]] erëmgewielt. == Geographie an Natur == [[Fichier:Klima porto.png|thumb|Klimadiagramm vu Porto]] [[Fichier:Klima lissabon.png|thumb|Klimadiagramm vu Lissabon]] [[Fichier:Klima faro.png|thumb|Klimadiagramm vu Faro]] Den Norde vu Portugal huet e relativ killt a fiicht Klima. En ass ënnerdeelt an zwou Provënze resp. Landschaften: De [[Minho]] am Nordweste ass eng vun de Géigende wou déi meescht Leit wunnen, d'Groussstied leien nëmmen op der Atlantikküst, bannen am Land leien dofir vill Dierfer a méi kleng Stied. De Minho gëtt wéinst sengem Klima an der relativ staarker Vegetatioun als de ''grénge Gaart'' vu Portugal bezeechent. D'Häng vun de ville Flossdäller si fir den Ubau vun Drauwe reservéiert, aus deenen de bekannte [[Portwäin]] an de [[Vinho Verde]] gemaach ginn. Donieft gëtt et och vill Geméiskulturen. D'natierlech Vegetatioun ass eng Mëschung vun där aus der gemässegter Klimazone an aus där vun der subtropescher, jee no Héicht gëtt et [[Eechen]] oder [[Käschten]] resp. [[Kiferen]] an [[Olivebam|Olivebeem]]. Am Nordoste läit [[Trás-os-Montes]] (''Hanner de Bierger''). Dësen Deel vum Land deen dem Mier de Réck dréit, ass eng Gebiergsregioun an där et am Wanter zimmlech kal, an am Summer zimmlech waarm ka ginn. D'Vegetatioun ass net sou staark wéi am Minho an hëlt of wat ee méi no bei d'spuenesch Grenz kënnt. Déi zwou Provënzen hunn eng Gemeinsamkeet: hir Gebiergsmassiver, wéi z.&nbsp;B. de [[Marão]] oder de [[Peneda-Gerês]] gi vu ville Flëss, wéi dem [[Rio Minho]] (Grenzfloss tëscht Portugal a Spuenien) oder dem [[Duero|Rio Douro]], duerchschnidden. Am Norde vu Portugal läit de [[Nationalpark Peneda-Gerês]], dat gréisst Naturschutzgebitt vum Land, wou et och nach Reschter vum Urbësch gëtt, mat Beem wéi der wantergrénger [[Steeneech]]. Grouss Stied am Norde si [[Porto (Portugal)|Porto]], [[Vila Nova de Gaia]], [[Matosinhos]], [[Braga (Stad)|Braga]], [[Vila Real]] a [[Bragança]]. Mëttelportugal ass gréisstendeels hiwweleg bis gebiergeg an huet mat der ''[[Serra da Estrela]]'' eng gréisser Biergskette wou et och e Skigebitt gëtt. Déi wichtegst Landschafte sinn d'''[[Beira (Portugal)|Beira]]'', de ''[[Ribatejo]]'' (den Tejo-Plateau mat dem Spëtznumm ''Gaart vu Lissabon''), d'[[Estremadura]] an den Zoufloss vum Tejo an den Atlantik. Déi ganz Regioun ass relativ fruchtbar an huet en optimale Klima fir den Ubau vu Wäindrauwen. Wäi gëtt hei schonn zanter der Réimerzäit produzéiert. Donieft ginn och nach all méiglech Zorte Kar, Räis, Sonneblummen a Geméis ugebaut. D'Regioun gëtt vum [[Tajo|Tejo]] an zwee gedeelt. Iwwerschwemmungen, déi fréier am Ribatejo reegelméisseg eng Plo waren, kommen zanter dem Bau vu ville Staumaueren net méi vir. Grouss Stied a Mëttelportugal si [[Lissabon]], [[Aveiro]], [[Amadora]], [[Almada]], [[Seixal]], [[Cascais]], [[Coimbra]], [[Viseu]], [[Guarda (Portugal)|Guarda]], [[Leiria]], [[Castelo Branco]], [[Covilhã]], [[Setúbal]] a [[Santarém (Portugal)|Santarém]]. De Süde vu Portugal besteet aus dräi Landschaften: [[Terras do Sado]], [[Alentejo]] an der Algarve. Déi ganz Régioun ass platt bis hiwweleg mat engem drechene bis gliddege Klima. Den Alentejo, fréier souzesoen de portugisesche Reservoir fir Kar, ass hautdesdaags nëmmen dënn bewunnt a vill vu senge Bewunner wanderen aus, wäitleefeg Karfelder mat Olivebongerten a [[Korkeech]]en dominéieren d'Landschaft. Zum Kar- kënnt och nach de Wäinubau, an a klammende Proportiounen d'Sonneblumen, als Haaptproduiten. D'Wisen, déi am Fréijoer voll vu Blumme sinn, ginn als Weede fir d'Schof benotzt. Zum wirtschaftleche Néiergang droen net zulescht och déi ëmmer méi laang Drécheperiode bäi. Fir deem entgéint ze steiere ginn ëmmer méi Staumauere gebaut. Net [[heemesch]], mä ëmmer méi heefeg ze fanne, sinn [[Eukalyptus]]beem, déi allerdéngs, wéinst der grousser Brandgefor déi vun hinnen ausgeet, net onëmstridde sinn. Déi südlech Küsteregioune sinn haaptsächlech vu Kifere bewuess. Donieft gëtt et vill [[Palmen]]zorten, vun deenen awer nëmmen d'[[Zwergpalm]] aus dem Land selwer ass. D'Algarve markéiert déi ganz Südküst vum Land an ass mat hire schéine Stied, de géie Küsten a Sandplagen zu enger beléifter Vakanzendestinatioun ginn, wat déi gewinnt negativ Niewewierkunge vum Massentourismus mat sech bruecht huet. Grouss Stied a Südportugal si [[Portalegre]], [[Évora]], [[Beja]], [[Faro (Portugal)|Faro]] a [[Sagres]]. De wichtegste Floss ass de [[Rio Guadiana]], deen och d'Grenz zu Spuenien markéiert. Un déi grouss Hëtzt am Summer ugepasst sinn och vill Planzen déi Waasser späicheren. Zu Portugal gehéieren och déi zwou Inselgruppe [[Madeira]] (''Holzinsel'') an d'[[Azoren]] d'[[Héngerdéifsinsel]] am [[Atlantik]]. Déi sinn duerch vulkanesch Aktivitéit entstanen an hu wéinst hirer Lag virun der afrikanescher Küst eng zu engem Deel tropesch, zum aneren Deel subtropesch Vegetatioun. Den héchste Bierg vu Portugal fënnt een op den Azoren (Monte Pico, 2&nbsp;351 m). De wichtegste Floss vu Portugal ass den [[Tajo|Tejo]], deen a Spuenien ënner dem Numm ''Tajo'' entspréngt a bei Lissabon an den Atlanteschen Ozean fléisst. {{Méi Info 1|Lëscht vun de portugisesche Stied}} === D'Déierewelt === [[Fichier:Landschaft bei Monsaraz.jpg|thumb|Landschaft bei Monsaraz]] D'Déierewelt vu Portugal ass nëmmen onwesentlech anescht wéi déi vu Spuenien. Vereenzelt gëtt et nach [[Wollef|Wëllef]]; de [[Pardelluchs]], deen et nëmmen op der ibeerescher Hallefinsel gëtt, ass a Portugal bal ausgestuerwen. Nëmmen nach seele ginn Eenzeldéiere fonnt an déi sinn héchstwarscheinlech iwwer d'spuenesch Grenz an d'Land komm. Fir de Rescht fënnt een nach d'[[Wëllkaz]], de [[Routfuuss]], d'[[Wëllschwäin]], den [[Hirsch]], wëll [[Geessen]] an d'[[Wëllkanéngchen]]. A Portugal kann ee vill Vigel observéieren, well d'Land op der Migratiounsroute vun den [[Zugvigel]] fir d'Destinatioun Afrika läit, dorënner besonnesch am Süden och [[Flamingo]]en; [[Steenadler]] liewen an de Küstegebidder a ginn do och op d'Juegd. Am Banneland kommen och verschidden Zorte [[Schlangen]] a [[Skorpioun]]e vir. == Bevëlkerung == Portugal ass, aus sproochlecher, ethnescher a reliéiser Siicht, en homogeent Land. D'[[Portugisesch|Portugisesch Sprooch]] gëtt am ganze Land geschwat. Just an den Dierfer vu [[Miranda do Douro]] gëtt en Dialekt geschwat, de [[Mirandeesesch]], deen dem [[Asturesch]]en zougerechent gëtt. Eng grouss Majoritéit vun de Portugise bekennt sech zum [[Réimesch-kathoulesche Glawen|kathoulesche Glawen]]. [[Fichier:Herkunft der Ausländer in Portugal.png|thumb|Vu wou kommen d'Auslänner?]] Aus [[Anthropologie|anthropologescher]] Siicht sinn d'Portugisen e [[Mëschvollek]], dat aus den Nokomme vun den Ibeerer besteet, der Urbevëlkerung vun der ibeerescher Hallefinsel, den Nokomme vun de [[Réimescht Räich|réimeschen]], [[Goten|goteschen]], [[Sueben|suebeschen]] a [[Mauren|maureschen]] Invasoren. De maureschen Afloss ass a Portugal méi staark wéi an aneren europäesche Länner. No der [[Reconquista]] goufen d'Mauren zum Deel verdriwwen, zum gréissten Deel als [[Sklaverei|versklaavt]]. Si hu sech méi spéit mat der Bevëlkerung vermëscht a waren um Opbléie vum Handwierk a vum Akerbau am fréie [[Mëttelalter]] bedeelegt. Iwwer laang Jore war Portugal en Auswanderungsland; wichteg Zentre vu portugisescher Kultur gëtt et virun allem a [[Frankräich]] wou 600&nbsp;000 Portugise liewen. Anerersäits war Portugal schonn an den Zäite vun den [[Onofhängegkeetskrich]]er vu senge Kolonien Zilland fir Immigranten aus den koloniséierte Géigenden. Zanter dem Bäitrëtt vu Portugal an d'[[Europäesch Unioun]] ass d'Land ëmmer méi zu engem Awanderungsland gi fir Mënschen aus Afrika (Angola), Südamerika (Brasilien), de [[Kap Verdesch Inselen|Kap Verdeschen Inselen]] an aus Osteuropa ([[Russland]], [[Moldawien]] an aus der [[Ukrain]]). Enn 2003 hunn ongeféier 250&nbsp;000 Auslänner a Portugal gelieft. Vun deene stamen déi meescht aus anere portugiseschsproochege Länner, si gréisstendeels Katholicken an hunn de selwechte kulturelle Fong. E Véirel vun den Auslänner, déi a Portugal liewen, sinn Europäer; zum Deel Leit, déi hir Pensioun am Land verbréngen. Mä dobäi sinn awer och Portugisen, déi ausgewandert waren an dunn zeréckkommen, deelweis mat anere Päss. Statistesch gesinn, kënnt op zéng Portugisen ee Bierger, deen net vun do ass. Méi wéi d'Hallschent vun den Auslänner lieft zu [[Lissabon]] oder an anere Küstestied. D'Bevëlkerungsdicht ass am gréissten an der Küstesträif tëscht der spuenescher Grenz an der Géigend ronderëm Lissabon. Op deem Terrain liewe 70 Prozent vun der ganzer Bevëlkerung; d'Hannerland ass nëmme ganz dënn besidelt. Iwwer 10 Prozent vun de Leit wunnen an enger vun de Groussstied Lissabon oder Porto. Méi wéi d'Hallschent lieft an Uerschafte mat manner wéi 2000 Awunner. Matzen am Land gëtt et ëmmer méi Migratiounsbeweegungen. Ëmmer méi Mënsche plënneren aus dem Hannerland a Richtung Industriezentren ([[Lissabon]], [[Porto (Portugal)|Porto]]) oder Tourismusgéigenden (Algarve, [[Madeira]] oder op d'[[Azoren]]). == Ekonomie == Zanter dem Bäitrett vum Portugal zur [[Europäesch Gemeinschaft|EG]] am Joer [[1986]] huet sech dem Land seng Économie sech méi a méi diversifiéiert a sech dobäi virun allem op den Déngschtleeschtungssecteur ausgeriicht. Dengschtleeschtunge maachen an der Tëschenzäit ongeféier zwee Drettel vum [[Bruttoinlandsprodukt|BIP]] aus. Wéi och an anere Staate vun Europa goufen an de leschte Joren noutwenneg [[Privatiséierung]]en duerchgefouert an dem Staat seng Ausgabe reduzéiert. [[1998]] huet sech Portugal fir de Bäitrett an d'[[Europäesch Wärungsunioun]] qualifizéiert an huet den 1. Januar 2002, wéi 11 aner Staaten och, den [[Euro]] als Wärung agefouert. {{update}} D'Neiverschëldung vu Portugal läit momentan iwwer den 3 % déi am [[Vertrag vu Maastricht|Maastricht-Vertrag]] definéiert goufen, woubäi et allerdéngs net dat eenzegt Land am Moment ass. De Wirtschaftswuesstem huet mat ongeféier 3,3 % all Joer zwar an der Vergangenheet den EU-Durchschnett an der Reegel iwwertraff, trotzdeem ass Portugal nach ëmmer den äermsten ''Almember'' vun der [[Europäesch Union|EU]]: De BIP pro Kapp (a [[Kaafkraaftparitéit]]en) läit bei ongeféier 78 % vum Duerchschnett vun den EU-Länner virun der [[EU-Ostvergréisserung|Ostvergréisserung]], woubäi en [[1985]] nach bei 50 % louch. Aus deene Grënn geréit Portugal ëmmer méi a Rivalitéit mat Länner mat nidderege Paien aus Mëttel- an Osteuropa, Asien an Nordafrika an ass deemno fir auslännesch Direktinvestitiounen net besonnesch attraktiv; d'Durchschnëttsléin sinn a Portugal ganz niddrëg bei ganz laangen Aarbechtszäiten. Auslännesch Investitiounen komme virun allem aus [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a [[Spuenien]]; déi gréisst Investitioun vun allen Zäite war de Bau vun ''Auto-Europa'', enger Autofabrik. De Chômage ass mat ongeféier 4 % am Verglach mat dem EU-Durchschnëtt niddereg, woubäi een dorun denke muss, datt et e groussen informelle Secteur an der portugisescher Wirtschaft gëtt, deen e gewëssen Deel vun deenen Aarbechtslose beschäftegt, déi anerfalls an d'Chômage-Statistike géife falen. Den Aussenhandel gëtt zu ongeféier 80 % mat den EU-Partner ofgewéckelt; exportéiert gi virun allem Kleeder a Schong, Maschinnen, Chimiesproduiten, Kork, Cellulose a Pabéier. Importéiert gi Maschinnen, all Zorte vun Transportmëttelen, [[Äerdueleg|Pëtrol]] a Pëtrolsproduiten a Landwirtschaftsproduiten. Portugal huet e ganz groussen [[Handelsbilan]]zdefizit an och en [[Zahlungsbilanz]]defizit, deen duerch héich Recetten aus dem Tourismus allerdéngs net sou héich ass wéi den Handelsbilanzdefizit. Portugal huet vill natierlech Ressourcen, dorënner [[Kuel]], [[Koffer]], [[Zënn]], [[Gold]], [[Eisenäerz]] a [[Pyrit]] a [[Chalcopyrit]], Tounmineraler wéi [[Kaolinit]] a [[Wolframit]] an [[Uraninit]]; et gehéiert domat zu de weltwäit féierende Natiounen an der [[Wolfram]]- an [[Uran]]produktioun. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] huet Hitlerdäitschland portugisesche Wolfram fir seng Waffenproduktioun benotzt, an der Atombomm vun [[Hiroshima]] war portugiseschen Uran dran. D'Landwirtschaft a Portugal ass eng vun den ineffizientsten an Europa; den Undeel vum Akerbau um BIP läit bei ongeféier 5 %, mä iwwer 15 % vun der aktiver Bevëlkerung schaffen hei. Dat huet dozou gefouert, datt vill Betriber hu missen opginn, soudatt mëttlerweil bal d'Hallschent vun de Liewensmëttel muss importéiert ginn. D'Korkeecheplantatiounen am [[Alentejo]] an de Ubau vu [[Mandelbam|Mandelen]] ass och an enger déiwer Kris. Anerersäits ginn op grousse Flächen [[Eukalyptus]]beem gesat, well déi méi séier wuessen an domat der [[Cellulose]]industrie, engem wichtege Wirtschaftsfacteur vum Portugal, déi noutwenneg Ressource liwwert. Ëmweltpolitesch gesinn ass dat eng ganz schwiereg Situatioun, well den Eukalyptus dem Buedem seng Reserven hëlt, den Urbësch an domat och d'Déierewelt op d'Säit dréckt a selwer ganz liicht brennt, wat zu deene bekannten an heefege katastrophale Bëschbränn am Summer féiert. Genee wéi den Akerbau huet och d'Fëscherei Produktivitéitsproblemer; d'portugisesch Fëschereiflott ass am Verglach mat der spuenescher wäit hannendran. Déi meescht Fësch ginn importéiert. Ongeféier 8 % vum BIP, mat klammender Tendenz, bréngt den Tourismus an, woubäi déi meescht Touristen aus Spuenien a Groussbritannie kommen. D'Algarve ass den Zentrum vun der tourestescher Aktivitéit a läit dobäi mat groussem Ofstand un der Spëtzt. == Politik == Zanter der [[Oeilletsrevolutioun]] vun 1974 huet Portugal sech zu enger stabiler [[Parlamentaresch Demokratie|parlamentarescher Demokratie]] entwéckelt. Déi véier wichtegst Organer vun der Politik a Portugal sinn de [[Lëscht vun de portugisesche Presidenten|President]], de [[Lëscht vun de Premierministere vu Portugal|Premier]] a säi Ministerrot, d'[[Parlament]] an d'[[Justiz]]. De '''President''', deen all fënnef Joer direkt an allgemenge Wale bestëmmt gëtt, ass och Commandant en chef vun der Arméi. Hien ernennt de Premier an de Ministerrot, woubäi en sech do un de Resultater vun der Parlamentswal z'orientéieren huet. De '''Staatsrot''' ass e Gremium, deen de President beréit. E besteet aus sechs ziville Beamten, alle fréiere Presidenten, fënnef Persounen, déi vum Parlament gewielt ginn a fënnef Persounen, déi de President bestëmmt. D'Regierung gëtt vum '''Premierminister''' ugefouert, dee sech säi '''Ministerrot''' zesummenstellt. All nei Regierung muss dem Parlament e Programm virleeën, iwwer deen debattéiert gëtt. Wann dee Programm net refuséiert gëtt, dann heescht dat, datt d'Régierung vum Parlament akzeptéiert gëtt. D''''Parlament''' gëtt als ''Assembleia da República'' (''Versammlung vun der Republik'') bezeechent a besteet aus enger Kummer mat bis zu 230 Deputéiert. D'Deputéiert gi fir véier Joer gewielt, woubäi d'[[Verhältneswalrecht]] benotzt gëtt. De President huet d'Recht, d'Parlament opzeléisen an Neiwalen auszeschreiwen. D''''Iewescht Geriicht''' ass déi héchst Instanz vun der portugisischer Justiz, woubäi et speziell Iewescht Gerichter fir militäresch, verwaltungsrechtlech a steierrechtlech Froe gëtt. D'portugisesch '''Cour constitutionnelle''' huet néng Memberen an iwwerwacht d'verfassungsgerecht Ausleeë vum Recht. Am '''Parteie'''spektrum dominéieren dräi Parteien: de ''[[Sozialistesch Partei vu Portugal|Sozialisten]]'' (''PS'') stinn zwou biergerlech-konservativ Parteien, d'[[Sozialdemokratesch Partei vu Portugal|Sozialdemokratesch Partei]] (''PSD'') an d'[[Portugisesch Vollekspartei|Vollekspartei]] (''CDS-PP''), géinteniwwer. Déi zwou leschtgenannte Parteien hu sech zu enger Walallianz, der ''Força Portugal'', zosummegedoen. De PS stellt zanter der Oeilletsrevolutioun ëmmer de President, andeems d'Premieren schonn aus béid Lagere komm sinn. Zurzäit regéiert d'biergerlech-konservatiivt Lager. Weider Parteien sinn déi portugisesch Gréng (''Partido Ecologista “os Verdes”'', ''PEV''), d'Kommunisten an de Lénksblock (''Bloco de Esquerda'', ''BE''). ''Kuckt dozou och den Artikel: [[Lëscht vun de politesche Parteien (Portugal)]]'' == International Bezéiungen == Portugal ass Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (EU) an hat d'Presidence vum [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Conseil vun der EU]] am éischte Hallefjoer [[2000]] iwwerholl. An där Zäit huet Portugal als Zil gehat, den Dialog mat [[Afrika]] ze forcéieren an Impulser fir d'Stäerkung vun der [[Konkurrenzkapazitéit]] vun der europäescher Wirtschaft ze ginn. Dat 2. Semester [[2007]] huet et nees d'Presidence. Portugal war Grënnungsmember vun der [[NATO]] a bedeelegt sech mat Truppe bei der Friddenssécherung um [[Balkan]]. Zesumme mat Spuenien ass Portugal un den [[Ibero-Amerikanesch Sommeten|Ibero-Amerikanesche Sommete]] bedeelegt, deenen hiert Zil den Dialog virun allem mat de Länner aus [[Latäinamerika]] ass. Portugal war och an der Féierungsroll wéi d'[[Communautéit vun de Portugiseschsproochege Länner]] (CPLP) gegrënnt ginn ass, mam Zil, d'Kooperatioun vun dëse Länner ze verdéiwen. Portugal huet och [[Timor-Leste]] ënnerstëtzt, eng fréier Kolonie, an där hirem Onofhängegkeetswëllen, souwuel finanziell wéi och militäresch, a kooperéiert elo mat dësem jonke Staat zesumme mat asiatesche Länner, den USA an der [[UNO]]. Portugal huet en Territorialsträit mat [[Spuenien]] wéinst [[Olivenza]] (resp. ''Olivença''), dat zu [[Spuenien|Spuenie]] gehéiert, mä awer vu Portugal revendikéiert gëtt. Olivenza ass zanter [[1801]] ënner spuenescher Verwaltung, allerdéngs huet Spuenien sech um [[Wiener Kongress]] vun [[1815]] bereet erkläert, den Territoire u Portugal zeréckzeginn. Dat ass nach net geschitt, wat Portugal dofir bis haut reegelméisseg verlaangt. == Kultur == === Literatur === Portugal gëtt heiansdo och ''d'Land vun de Poete'' genannt. An der portugisescher Literatur hat d'[[Poesie]] ëmmer méi e staarken Afloss wéi d'[[Prosa]]. Am [[Mëttelalter]], wéi d'portugisesch Natioun entstanen ass, war am Nordweste vun der ibeereschen Hallefinsel d'Poesie wäit verbreet an huet exzellent sou gutt [[Eepik|eepesch]] wéi [[Lyrik|lyresch]] Wierker produzéiert. Ausser deene bekanntste klasseschen Dichter [[Luís de Camões]] a [[Fernando Pessoa]], gëtt et eng Rei aner, manner bekannte Kënschtler, déi op déi modern portugisesch Literatur e wichtegen Afloss hunn.. D'Prosa huet sech e bësse méi spéit entwéckelt. Eréischt am [[14. Joerhonnert]] koumen déi éischt Chroniken oder Biographië vun Helleger eraus. De [[Fernão Lopes]] ass dovun dee wichtegsten; hien huet eng Chronik geschriwwen iwwer d'Regentschaft vun dräi Kinneken aus senger Zäit. International ass déi portugisesche modern Literatur am meeschte bekannt. Hei falen d'Schrëfte vum [[Eça de Queirós]] an dem [[Nobelpräis fir Literatur|Nobelpräisdréier fir Literatur]] [[1998]], [[José Saramago]] am meeschten op. === Relioun === Ongeféier 97 % vun de Portugise si [[Katholizismus|réimesch-kathoulesch]], woubäi a Portugal Glawensfräiheet besteet. D'Pilgerplaz [[Fátima]] läit a Portugal an ass der Maria, dem Jesus senger Mamm, dévouéiert. D'Maria gëtt vun de Portugise vill veréiert, bal wéi eng Gottheet, wat fir munnecher en Indiz op de Fait ass, datt d'Virfahre vun de Portugise virun der [[Christianiséierung]] haaptsächlech weiblech Gottheeten ugebiet hunn. === Gastronomie === D'portugisesch Kichen huet enorm vill Aspekter, well d'Portugise vill Saachen, déi s'op hiren Entdeckungsfahrte kennegeléiert hunn, an hir Kachtraditiounen opgeholl hunn. An all Régioun vu Portugal gëtt et eege Spezialitéiten, mat verschiddene Fleesch- a Fëschzorten oder Mieresfriichten. D'Nationaliessen ass de [[Bacalhau]], bei deem et 365 verschidde Zoubereedungsméiglechkeete gi soll. Portugal ass och fir säi Wäi bekannt, schonn zanter der [[Réimeschet Räich|Réimerzäit]] gëtt Portugal mat dem Gott vum Wäin an de Fester, dem [[Bacchus]], associéiert. Och haut gehéieren d'Wäiner aus Portugal zu deene beschten op der Welt, bekannt ass virun allem de séisse [[Porto (Wäin)|Porto]]. ''Kuckt dozou och den Artikel: [[Caldeira de carne]]'' === Musek === Déi wichtegst Museksform a Portugal ass de [[Fado]], dee ganz melancholesch ka sinn an dowéinst deelweis responsabel ass fir de [[Klischee]] vun de melancholesche Portugisen; géintiwwer den temperamentvolle Spuenier. Dës Musek huet eppes vu ''saudade'' (etwa: ''Seensucht'') u sech, an et ass gutt méiglech, datt s'eng Mëschung ass vun de Lidder vu portugisesche Matrousen an de Rhythme vun afrikanesche Sklaven. Dobäi gëtt en Ënnerscheed tëscht zwou Stilformen; dem [[Fado]] vu [[Lissabon]] an deem vu [[Coimbra]]. D'[[Amália Rodrigues]] war déi wichtegst a bekanntst Fado-Kënschtlerin, no hirem Doud kruten e puer jonk Kënschtler d'Méiglechkeet aus dem Schiet erauszekommen an nei Forme vum Fado ze produzéieren, déi zum Deel nëmmen nach duerch d<nowiki>'</nowiki>''saudade'' un den urspréngleche Fado erënneren. Och an de fréiere portugisesche Kolonien hat de Fado sech ausgebreet a sech eegestänneg zum [[Kap Verdesch-Inselen|kap-verdesche]] [[Morna]] vun der [[Cesária Évora]] oder zum brasilianesche [[Choro]] weiderentwéckelt. Aus der Zäit vum faschisteschen ''[[Estado Novo]]'' ënner dem [[Salazar]] staamt eng Liddermaachertraditioun. Déi bekanntst Vertreter vun dëser Protestbeweegung sinn de [[José Afonso]] (dacks ''Zeca'' genannt) an de [[Sérgio Godinho]]. Vum José Afonso staamt d'Interpretatioun vum ''[[Grândola, vila morena]]'', e Lidd, dat den Depart fir d'Oeilletsrevoluioun aglaut hat. An der [[Popmusk]] huet sech a Portugal den [[Hip Hop Tuga]] erausgeschielt, deen eng u Portugal adaptéiert Fassong vum [[Hip Hop]] ass, an deen ënner Jugendlecher ganz populär ass. All portugisesch Regioun ass houfreg op hiren eegene [[Folklore]]stil (''Ranchos Folclóricos''). Déi portugisesche Musek- und Danztraditioun huet sech a Brasilien mat den Traditioune vun de [[Sklav]]en aus dem Angola vun haut gemëscht an ass als [[Samba]] och a Portugal ganz beléift. Ënner den angolaneschen Immigranten ass och de ''[[Kuduro]]'', eng Zort haarden, allerhad sënnleche Samba mat engemhelleweche Rhythmus, ganz populär, de ''[[Kizomba]]'' ass en änlechen Danzrhythmus, deen awer net sou verbreet ass. === Volleksfester === Am Juni gëtt et a ganz Portugal Fester zu Éiere vun den dräi Vollekshellegen (''Santos Populares''). Dës dräi Helleg sinn den [[Antonius vu Padua|Antonius]], den hellege [[Johannes den Deefer|Johannes]] an de [[Simon Péitrus|Péitrus]]. Gefeiert gëtt mat Wäin, ''água-pé'' ([[Moscht]]), traditionellem Brout mat Sardinnen, Stroossefester an -dänz, Hochzäiten, Feier a Freedefeier a vill gudder Laun. ''Santo António'' gëtt an der Nuecht vum 12. op den 13. Juni gefeiert, virun allem zu Lissabon (wou dësen Hellëge gebuer gouf und gelieft huet), wou et och eng Zort Kavalkad (''Marchas Populares'') him zu Éiere gëtt. Et ginn och Hochzäiten zelebréiert (''Casamentos de Santo António''). De populäersten Hellegen ass de ''São João'' (hl. Jean), deen um [[Gehaansdag]] virun allem zu [[Porto (Portugal)|Porto]] a [[Braga]] gefeiert gëtt, woubäi et [[Sardine]]n a ''Caldo Verde'' (eng traditionell Zopp) gëtt an d'Leit sech géigesäiteg mat Plastikhummeren op de Kapp schloen, wat Gléck soll bréngen. Zu Éiere vum ''São Pedro'' gëtt den 28. an den 29. Juni gefeiert, besonnesch zu [[Póvoa de Varzim]] an zu [[Barcelos]], woubäi déi Fester zu Éiere vum Mier sinn. Dofir gëtt vill Feier (''fogeiras'') benotzt an et gëtt erëm eng Zort "Stroossefuesend". === Sport === [[Foussball]] ass dee bekanntsten, beléiftsten an am meeschte gespillte Sport a Portugal. De [[portugisesche Foussball]] huet Weltklassespiller wéi den [[Eusébio]], [[Manuel Rui Costa]] oder de [[Luís Figo]] ervirbruecht. Nieft dem Foussball hu portugisesch Sportler international an aneren Disziplinne [[Marathon]], [[Beachvolleyball]] und [[Rullhockey]] groussen Erfolleg. Et gëtt a Portugal nach eng traditionell Sportaart, de [[Jogo do pau]] (''Bengelspill''), dat e Selwerverdeedegungssport ass an einfach hëlze Bengelen als "Waff" benotzt. Dëse Sport staamt aus dem Mëttelalter, ass awer haut nach populär; d'Bengelen, déi hautdesdaags dofir geholl ginn, si 60 bis 80 Zentimeter laang, also méi kuerz wéi déi vu fréier. === Bildungssystem === Bis zu der [[Oeilletsrevolutioun]] 1974 gouf d'Bildung lénks leie gelooss an och no der Revolutioun geet den Opbau vum Bildungssystem nëmme lues virun. Bis d'Joer [[2000]] hat nëmmen een Zéngtel vun den Drëssegjäregen en Héichschouldiplom. Domat hat Portugal ënner den EU-Membere virun der Osterweiderung dee mat groussem Ofstand nidderegste Wäert. Mat senge 15 % Analphabeten louch Portugal och an dëser Statistik vir. Hautdesdaags awer net méi. Zanter 2016 läit den Taux vun den Analphabeten (meeschtens bei eelere Leit) bei 5 %<ref>[https://expresso.pt/sociedade/2016-09-03-Taxa-de-analfabetismo-em-Portugal-ainda-e-das-maiores-na-Europa Taxa de analfabetismo em Portugal ainda é das maiores na Europa]</ref> an 100&nbsp;% vun de Schüler an der Primärschoul si scolariséiert. Dat ass e grousse Problem fir d'wirtschaftlech Entwécklung, an dréit virun allem bei d'Ineffizienz vum Akerbau bäi, well virun allem d'Landbevëlkerung vum Analphabetismus betraff ass. Mä och d'portugisesch Mëttelschicht ass ënnerduerchschnëttlich gebilt, well den Accès op d'Universitéiten eréischt an de leschte Jore méi einfach ginn ass. Sou feelt et z.&nbsp;B. u gutt ausgebilten Entrepreneren déi traditionell Besëtzer vu Firme sinn der ausländescher Konkurrenz dacks net méi gewuess, well se duerch Ierwschaft, net duerch Ausbildung zu hirem Posten als Chef komm sinn. De Schoulsystem besteet aus enger véierjäreger Primärschoul an enger fënnefjäreger Uewerschoul. Et besteet eng gesetzlech festgeluecht zwielefjäreg Schoulflicht fir all d'Kanner vun hirem sechste Liewensjoer un. D'Flichtschoul ass an de staatleche Schoule gratis a fir an enger vun de relativ ville privaten Institutiounen kënnen an d'Schoul ze goen, kënnen aarm Famille Subside kréien. Wien no der Uewerschoul nach d'''Escola Secundária'' besicht (wärend dräi Joer), däerf op d'Universitéit a kann tëscht e puer Méiglechkeete fir säin Héichschoulstudium wielen: d'Héichschoulbildung gëtt a Portugal vu staatlechen a privaten Universitéiten (''universidades'') a staatlechen a private Fachhéichschoulen (''escolas politécnicas'') ugebueden an duerchgefouert. Fir den entléene Régiounen ze hëllefen sinn a ville mëttlere Stied Héichschoulen agericht ginn; de Wiessel vun enger Institutioun zu enger anerer ass relativ liicht. Et ass op jiddwerfall en Opnamexamen z'absolvéieren an et sinn Studéiertaxe fälleg, déi bei de private Schoulen méi héich si wéi bei de staatlechen, an och vum Fach ofhängeg sinn; op staatleche Schoule si bis zu 850&nbsp;€ all Joer fälleg. Trotzdeem ass ongeféier en Drëttel vun de Studente bei enger privater Institutioun ageschriwwen. Zousätzlech zu den Aschreiwtaxe si ''propinas'' ze bezuelen, dat sinn Taxen déi fir d'Austelle vun Zensuren an Diplomer agezu ginn. Ongeféier 20 % vun de Studente kommen an de Genoss vun enger akommesofhängeger staatlecher Subventioun. === Medien === Déi staatlech portugisesch Radio- an Televisiounsgesellschaft [[Rádio e Televisão de Portugal|RTP]] (''[[Radiotelevisão Portuguesa]]'') bedreift zwéin Televisiounssenderen, ''RTP 1'' an ''RTP 2''. Zanter [[1992]] si Privatsenderen a Portugal erlaabt, zanterhier gëtt et nach ''[[Sociedade Independente de Comunicação|SIC]]'' an ''[[Televisão Independente|TVI]]'' (''Televisão Independente''). De Programm gëtt bei alle véier Sendere vu brasilianeschen a portugiseschen [[Telenovela]]s an Action-Serien dominéiert; d'Noriichte sinn an héijer Mooss op Portugal ausgeriicht. Filmer ginn dacks op Englesch mat [[Ënnertitel]]e gewisen. Den Auslandssender ''RTP-Internacional'' kann och a Mëtteleuropa empfaange ginn. A Portugal gëtt et ongeféier 150 Radiostatiounen, woubäi de Sender vun der ''RTP'' an de kathoulesche Sender ''Radio Renascença'' landeswäit kënnen empfaange ginn. D'RTP ass iwwer [[Kuerzwell]] och a Mëtteleuropa ze héieren, allerdéngs nëmmen op Portugisesch. Ënner de villen Zeitungen, déi a Portugal gedréckt ginn, leeft momentan e Konsolidéierungsprozess of, bei deem wuel e puer méi kleng Zeitungen ënnergoe wäerten. Déi wichtegst Zeitunge sinn déi konservativ-liberal ''[[Diário de Notícias]]'', de linksliberale ''Público'' (allen zwee vu Lissabon) an de ''[[Jornal de Notícias]]'' vu Porto. Ganz grouss Oploen hunn och d'Sportzeitungen, déi all Dag erauskommen a sech bal nëmme mat Foussball beschäftegen - déi wichtegst sinn d<nowiki>'</nowiki>''[[O Jogo]]'' an d'''[[A Bola]]''. Als bescht Wochenzeitung gëllt den ''[[Expresso]]''. Am Beräich vun der [[Klaatschpress]] sinn d'Magaziner ''Maria'' an ''[[Nova Gente]]'' déi all Woch gedréckt ginn, déi Publikatioune mat den héchsten Oploen. === Verkéier === Déi dräi wichtegst Fluchhäfe vu Portugal, [[Porto (Portugal)|Porto]], [[Lissabon]] a [[Faro (Portugal)|Faro]] gi vun e puer Fluchgesellschaften ugeflunn, woubäi déi zwou portugisesch Fluchgesellschaften [[TAP Portugal]] a [[Portugália]] déi meescht Verbindungen ubidden. Et gëtt och Flich bannent dem Land, mä well d'Land ze kleng ass sinn déi net besonnesch attraktiv an tendéieren dozou relativ deier ze sinn. D'Stroossennetz ass, virun allem och mat Hëllef vu Subside vun der [[Europäesch Unioun|EU]] gutt ausgebaut, wat Leit, déi Portugal an den achtzeger Jore fir d'lescht Kéier besicht haten, verwonneren däerft. Déi wichtegst Route gi vun ''Autostradas'' (mat Péagen) oder ''Itinerários Principais (IP)'' (gratis) resp. ''Itinerários Complementares (IC)'' zerwéiert. An ofgeleeëne Gebidder kann een allerdéngs nach dacks op [[Pavé|Pavé-Stroosse]] stoussen. D'Selwerfueren, speziell an de Stied, sollte sech Mëtteleuropäer gutt iwwerleeën; dem Chaos zu de Stousszäiten an dem generéisen Ausleeë vun de Verkéiersreegelen ass net jiddweree gewuess. Datt de Stroosseverkéier a Portugal zu den onsécherste gehéiert, hunn europäesche Onglécksstatistike schonn dacks bewisen. Taxie si relativ bëlleg, besonnesch an de Stied. D'Eisebunnsnetz a Portugal ass net besonnesch dicht, op den Haaptstrecke sinn d'Verbindungen awer effizient a séier, wann d'Eisebunner net grad streiken. Op den Niewestrecke gouf an de leschte Joerzéngten näischt méi investéiert an et sinn der och mëttlerweil vill ausser Betrib. International Zich verbanne Portugal mat e puer Stied a [[Spuenien]], dernieft gëtt et eng Verbindung op [[Irún]] op der spuenesch-franséischer Grenz mat direktem [[TGV]]-Uschloss fir op Paräis. Dogéint gëtt et en zimmlech dicht Busnetz, dat zu niddrege Präisser bal all Uertschaft ufiert. International Busse verbanne Mëtteleuropa mat Portugal, si gi wéinst der laanger Fuerzäit allerdéngs bal nëmme vu Gaaschtaarbechter benotzt. <!-- (onverständlech) D'Busse fueren a Portugal vun der ''Rodoviária'' of, wou een och d'Biljeeë kritt.--> === Feierdeeg === {| {{prettytable}} |- bgcolor="#eee" align=center ! Datum ! Numm ! Portugisesche Numm ! Bemierkung |- | [[1. Januar]] | Neijoerschdag |''Ano Novo'' | |- | | [[Karfreideg]] |''Sexta-Feira Santa'' | de Freideg virun Ouschteren |- | | [[Ouschteren|Ouschterdag]] |''Páscoa'' | Ouschtersonndeg |- | [[25. Abrëll]] | [[Dag vun der Fräiheet]] |''Dia da Liberdade'' | [[Oeilletsrevolutioun]] [[1974]] |- | [[1. Mee]] | [[Dag vun der Aarbecht]] |''Dia do trabalhador'' | |- | [[10. Juni]] | Portugal-Dag |''Dia de Portugal'' | Doudesdag vum [[Luís de Camões|Camões]] am Joer [[1580]] |- | | [[Erläichendag]] |''Corpo de Deus'' | Donneschdeg, 40 Deeg no [[Ouschteren]] |- | [[15. August]] | [[Léiffrawëschdag]] |''Assunção'' | |- | [[5. Oktober]] | Aféierung vun der Republik |''Implementação da República'' | am Joer [[1910]] |- | [[1. November]] | [[Allerhellegen]] |''Todos os santos'' | |- | [[1. Dezember]] | Erëmaféierung vun der Onofhängegkeet |''Restauração da Independência'' | am Joer [[1640]] |- | [[8. Dezember]] | [[Onbefleckt Empfängnis]] |''Imaculada Conceição'' | [[Patréiner|Patréinesch]] vu Portugal |- | [[25. Dezember]] | [[Chrëschtdag]] |''Natal'' | |} '''Wat nach dozou ze soen ass:'''<br> All Krees huet en eegene reliéise Feierdag, dacks fir den hellegen Antonius den [[13. Juni]], dem hellege Johannes de [[24. Juni]] oder den hellege Péitrus den [[29. Juni]]. Wann de Krees kee sou e Feierdag huet, dann ass [[Fuessonndeg]] e gesetzleche Feierdag. De [[Fuessonndeg]] gëtt awer faktesch wéi e normale Feierdag behandelt, virun allem well d'Staatsbeamten deen Dag normalerweis fräi hunn. Donieft gëtt doriwwer diskutéiert, de [[24. Juni]] als Feierdag anzeféieren (Onofhängegkeet vu Portugal am Joer [[1128]]). == Literatur iwwer Portugal == * Briesemeister, Dietrich an Axel Schönberger (Hrsg.), 1997. ''Portugal heute: Politik - Wirtschaft - Kultur''. Frankfurt am Main. (Eng relativ deier, ustrengend, mä ganz informativ an déifgrënneg Aufsatzsammlung) * [[Gilberto Freyre|Freyre, Gilberto]], 1990. ''Herrenhaus und Sklavenhütte''. 491 S. Dtv. (Dat wichtegst Wierk vum bedeitende brasilianesche Soziolog an Anthropolog gëtt zwar e ''Bild vun der brasilianescher Gesellschaft'', mä an engem Drëttel geet et awer iwwer d'portugisesch Kolonisatoren a virun allem iwwer deenen hir kulturell Originnen an hir Wirtschaftsgeschicht rieds. D'Original koum 1933 ënner dem Titel "Casa grande e senzala" eraus). * Labourdette, Jean-François, 2000. Histoire du Portugal. 703 p., Fayard, France. ISBN 2-213-60590-4. * [[Martin Page|Page, Martin]], 2007. ''The first global village / How Portugal Changed the World''. 9. Oplo. Casa das lettras, Cruz Quebrada, Portugal. 277 p. (zielt zu de beschten an aktuellste Geschichtbicher iwwer Portugal). * [[Erich Maria Remarque|Remarque, Erich Maria]], 1962. ''Die Nacht von Lissabon''. (D'Geschicht spillt am Zweete Weltkrich an där Zäit, wou Lissabon eng Sammelplaz fir all déi europäesch Krichsrefugiée war, déi vun do aus an Amerika emmigréire wollten) == Um Spaweck == {{Commonscat}} === Administratioun === * [http://www.portugal.gov.pt/Portal/EN/ Portal do Governo] - Haaptsite vun der portugisescher Régierung. * [https://web.archive.org/web/20050324012618/http://presidenciarepublica.pt/en/main.html Presidência da República] - Offiziell Säit vum President. * [https://web.archive.org/web/20080210084229/http://www.parlamento.pt/ingles/index.html Assembleia da República] - Offiziell Websäit vum Parlament. === Tourismus === * [https://web.archive.org/web/20170713105624/http://www.portugal.org/ Welcome to Portugal] - Allerhand interessant Saachen iwwer Portugal. * [https://web.archive.org/web/20041001081128/http://www.portugalinsite.pt/ Portugal inSite] - Den offizielle Rees- an Tourismussite vu Portugal. * [http://www.justportugal.org Portugal] - Portugal Rees. * [https://web.archive.org/web/20050713073804/http://www.portugalia.org/ Portugalia] - Fotoe vu Portugal. * [https://web.archive.org/web/20060127194637/http://imagesofportugal.com/ Biller aus Portugal] * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Portugal Portugal op Wikivoyage] === Kultur a Sport === * [https://web.archive.org/web/20141218130601/http://cphrc.org.uk/ Contemporary Portuguese Political History Research Centre] - Geschicht a Politik. * [http://www.igespar.pt/en IGESPAR] - Monumenter a Portugal. * [http://www.euro2004.com Euro 2004] - Offiziell Websäit iwwer d'Foussball-EM2004. * [http://www.folclore-online.com/ Folclore de Portugal] - Portugisesch Folklor. * [http://www.jogodopau.com/index_top.html Bengelspill] === Diverses === * [https://web.archive.org/web/20070705092837/http://www.eu2007.pt/ Site vun der portugisescher EU-Presidence 2007] * [https://web.archive.org/web/20041013004725/http://www.bibliomonde.net/pages/fiche-geo.php3?id_ent_geo=9 Eng Datebank iwwer Portugal an eng kommentéiert Bibliographie (op fr.)] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Portugal| ]] 70udwdbhf009v92wodgfsjwhtqn66b5 0 4659 2689048 2644151 2026-08-05T14:00:44Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689048 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = 新加坡共和国<br>Republik Singapura<br>சிங்கப்பூர் | Fändel = Flag of Singapore.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Singapur | Wopen = Coat of arms of Singapore.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Singapur | National Devise = | Kaart = Singapore in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Malaiesch]]¹, [[Mandarin]], [[Tamil]] | Haaptstad = [[Singapur]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q334|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q334|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 728.600 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q334|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q334|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8286 | Onofhängegkeet = [[9. August]] [[1965]] vu [[Malaysia]] | Nationalfeierdag = [[9. August]] | Nationalhymn = [[Majulah Singapura]] | Wärung = [[Singapur-Dollar]] (SGD) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.sg]] | Telefonsprefix = +65 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D<nowiki>'</nowiki>'''Republik Singapur''' läit um [[Asien|asiatesche]] Kontinent. Et ass en Insel- a Stadstaat an ass dat klengst Land a Südostasien. Den Numm Singapur kënnt aus dem [[Sanskrit]] an heescht ''Stad vun de Léiwen''. == Politik == No der [[Konstitutioun vu Singapur]] vun [[1959]] ginn d'[[Parlament]] an de [[Staatschef]] vum Vollek gewielt. == Ekonomie == Singapur huet no [[Japan]] den héchste Liewensstandard an [[Asien]]. Zanter [[1965]] entwéckelt sech Singapur zu engem weltwäit grousse Verkéiers-, Industrie-, Handels-, Finanz- an Déngschtleeschtungssecteur. == Kuckeswäertes == * [[Sri Mariamman Tempel]] * [[Orchard Road]] * [[Underwater World]] * [[Botanic Gardens]] * [[Jurong Reptile Park]] * [[Raffles Hotel]] * [[Singapore Art Museum]] <gallery> Fichier:Singapur - Sri Mariamman Tempel.JPG|Merlion - De Sri Mariamman Tempel a Chinatown Fichier:Singapur Merlion.JPG|Merlion - D'Symbol vu Singapur </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Singapore|Singapur}} * [http://www.sgwiki.com/ Wikipedia vu Singapur] * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Singapore Singapur op Wikivoyage] * [http://www.gov.sg/ Gouvernement vu Singapur] {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Singapur| ]] oy0dnrv0b1qmolbxlfs1au7qb36ev2z 2689134 2689048 2026-08-05T14:06:39Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689134 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = 新加坡共和国<br>Republik Singapura<br>சிங்கப்பூர் | Fändel = Flag of Singapore.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Singapur | Wopen = Coat of arms of Singapore.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Singapur | National Devise = | Kaart = Singapore in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Malaiesch]]¹, [[Mandarin]], [[Tamil]] | Haaptstad = [[Singapur]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q334|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q334|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 728.600 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q334|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q334|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8286 | Onofhängegkeet = [[9. August]] [[1965]] vu [[Malaysia]] | Nationalfeierdag = [[9. August]] | Nationalhymn = [[Majulah Singapura]] | Wärung = [[Singapur-Dollar]] (SGD) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.sg]] | Telefonsprefix = +65 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D<nowiki>'</nowiki>'''Republik Singapur''' läit um [[Asien|asiatesche]] Kontinent. Et ass en Insel- a Stadstaat an ass dat klengst Land a Südostasien. Den Numm Singapur kënnt aus dem [[Sanskrit]] an heescht ''Stad vun de Léiwen''. == Politik == No der [[Konstitutioun vu Singapur]] vun [[1959]] ginn d'[[Parlament]] an de [[Staatschef]] vum Vollek gewielt. == Ekonomie == Singapur huet no [[Japan]] den héchste Liewensstandard an [[Asien]]. Zanter [[1965]] entwéckelt sech Singapur zu engem weltwäit grousse Verkéiers-, Industrie-, Handels-, Finanz- an Déngschtleeschtungssecteur. == Kuckeswäertes == * [[Sri Mariamman Tempel]] * [[Orchard Road]] * [[Underwater World]] * [[Botanic Gardens]] * [[Jurong Reptile Park]] * [[Raffles Hotel]] * [[Singapore Art Museum]] <gallery> Fichier:Singapur - Sri Mariamman Tempel.JPG|Merlion - De Sri Mariamman Tempel a Chinatown Fichier:Singapur Merlion.JPG|Merlion - D'Symbol vu Singapur </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Singapore|Singapur}} * [http://www.sgwiki.com/ Wikipedia vu Singapur] * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Singapore Singapur op Wikivoyage] * [http://www.gov.sg/ Gouvernement vu Singapur] {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Singapur| ]] 7gk64tc1byvtbkkelusiejfgm0hh3cq 2689193 2689134 2026-08-05T20:51:35Z Volvox 4050 Haaptstad-Koordinate verbessert 2689193 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = 新加坡共和国<br>Republik Singapura<br>சிங்கப்பூர் | Fändel = Flag of Singapore.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Singapur | Wopen = Coat of arms of Singapore.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Singapur | National Devise = | Kaart = Singapore in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Malaiesch]]¹, [[Mandarin]], [[Tamil]] | Haaptstad = [[Singapur]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q334|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q334|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|01|17|00|N|103|50|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 728.600 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q334|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q334|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8286 | Onofhängegkeet = [[9. August]] [[1965]] vu [[Malaysia]] | Nationalfeierdag = [[9. August]] | Nationalhymn = [[Majulah Singapura]] | Wärung = [[Singapur-Dollar]] (SGD) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.sg]] | Telefonsprefix = +65 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D<nowiki>'</nowiki>'''Republik Singapur''' läit um [[Asien|asiatesche]] Kontinent. Et ass en Insel- a Stadstaat an ass dat klengst Land a Südostasien. Den Numm Singapur kënnt aus dem [[Sanskrit]] an heescht ''Stad vun de Léiwen''. == Politik == No der [[Konstitutioun vu Singapur]] vun [[1959]] ginn d'[[Parlament]] an de [[Staatschef]] vum Vollek gewielt. == Ekonomie == Singapur huet no [[Japan]] den héchste Liewensstandard an [[Asien]]. Zanter [[1965]] entwéckelt sech Singapur zu engem weltwäit grousse Verkéiers-, Industrie-, Handels-, Finanz- an Déngschtleeschtungssecteur. == Kuckeswäertes == * [[Sri Mariamman Tempel]] * [[Orchard Road]] * [[Underwater World]] * [[Botanic Gardens]] * [[Jurong Reptile Park]] * [[Raffles Hotel]] * [[Singapore Art Museum]] <gallery> Fichier:Singapur - Sri Mariamman Tempel.JPG|Merlion - De Sri Mariamman Tempel a Chinatown Fichier:Singapur Merlion.JPG|Merlion - D'Symbol vu Singapur </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Singapore|Singapur}} * [http://www.sgwiki.com/ Wikipedia vu Singapur] * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Singapore Singapur op Wikivoyage] * [http://www.gov.sg/ Gouvernement vu Singapur] {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Singapur| ]] ga7u7jx6pa637975d9yy1d06b573epg 0 4794 2689050 2670993 2026-08-05T14:00:46Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689050 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoALB}}{{Infobox Land | Numm = Republika e Shqipërisë | Fändel = Flag of Albania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Albanien | Wopen = Coat of arms of Albania.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Albanien | National Devise = | Kaart = Location Albania Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Albanesch]] | Haaptstad = [[Tirana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 28.748 <ref name="instat">Stand 2004. Quell: [https://web.archive.org/web/20051212230827/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/shqiperia_ne%20shifra1.pdf www.instat.gov.al - Albania in figures 2005]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch= | Bevëlkerung = 2.875.201 {{small|2022}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 104 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]],<br>den [[28. November]] [[1912]] | Nationalfeierdag = [[28. November]] | Nationalhymn = [[Hymni i Flamurit]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/41/AlbaniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Albanesche Lek|Lek]] (ALL) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.al]] | Telefonsprefix = +355 | Notizen = | Extra Bild = Albania-CIA WFB Map.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Albanien''' ([[albanesch]]: ''Shqipëri/Shqipëria'', ''d'Land vum Aadler''), ass e [[Südosteuropa|südosteuropäesche]] [[Staat]], am Weste vun der [[Balkan]]hallefinsel. Nopeschlänner sinn am Norden de [[Montenegro]], am Nordosten de [[Kosovo]], am Oste [[Nordmazedonien]] an am Süde [[Griicheland]]. Am Weste maachen d'[[Adriatescht Mier|Adria]] an d'[[Ionescht Mier]] op enger Längt vun 316&nbsp;km eng natierlech Grenz. Albanien huet 28.748&nbsp;km² an ass der Nord-Südachs no eng 345 Kilometer laang an nëmme bis maximal 145&nbsp;km breet (West-Ost). Domat gehéiert d'Balkanrepublik zu deene méi klenge Länner an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. [[Haaptstad]] an och gréisst Stad ass [[Tirana]]. Albanien ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] an der [[NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.albinfo.ch/de/16-jahre-seit-dem-nato-beitritt-albaniens/|Titel=16 Jahre seit dem NATO-Beitritt Albaniens|Gekuckt=22.07.2025|Auteur=albinfo.ch|Datum=02.04.2025|Wierk=Albinfo}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp Websäit vum albanesche President] * [http://www.parlament.al/ Websäit vum albanesche Parlament] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Albanien| ]] fnmg50p2nmdunbyn134s8niq1wkm3uk 2689136 2689050 2026-08-05T14:06:42Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689136 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoALB}}{{Infobox Land | Numm = Republika e Shqipërisë | Fändel = Flag of Albania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Albanien | Wopen = Coat of arms of Albania.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Albanien | National Devise = | Kaart = Location Albania Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Albanesch]] | Haaptstad = [[Tirana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 28.748 <ref name="instat">Stand 2004. Quell: [https://web.archive.org/web/20051212230827/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/shqiperia_ne%20shifra1.pdf www.instat.gov.al - Albania in figures 2005]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch= | Bevëlkerung = 2.875.201 {{small|2022}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 104 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]],<br>den [[28. November]] [[1912]] | Nationalfeierdag = [[28. November]] | Nationalhymn = [[Hymni i Flamurit]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/41/AlbaniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Albanesche Lek|Lek]] (ALL) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.al]] | Telefonsprefix = +355 | Notizen = | Extra Bild = Albania-CIA WFB Map.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Albanien''' ([[albanesch]]: ''Shqipëri/Shqipëria'', ''d'Land vum Aadler''), ass e [[Südosteuropa|südosteuropäesche]] [[Staat]], am Weste vun der [[Balkan]]hallefinsel. Nopeschlänner sinn am Norden de [[Montenegro]], am Nordosten de [[Kosovo]], am Oste [[Nordmazedonien]] an am Süde [[Griicheland]]. Am Weste maachen d'[[Adriatescht Mier|Adria]] an d'[[Ionescht Mier]] op enger Längt vun 316&nbsp;km eng natierlech Grenz. Albanien huet 28.748&nbsp;km² an ass der Nord-Südachs no eng 345 Kilometer laang an nëmme bis maximal 145&nbsp;km breet (West-Ost). Domat gehéiert d'Balkanrepublik zu deene méi klenge Länner an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. [[Haaptstad]] an och gréisst Stad ass [[Tirana]]. Albanien ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] an der [[NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.albinfo.ch/de/16-jahre-seit-dem-nato-beitritt-albaniens/|Titel=16 Jahre seit dem NATO-Beitritt Albaniens|Gekuckt=22.07.2025|Auteur=albinfo.ch|Datum=02.04.2025|Wierk=Albinfo}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp Websäit vum albanesche President] * [http://www.parlament.al/ Websäit vum albanesche Parlament] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Albanien| ]] e3gsywp5yjubswbjlj7u03nspvcei52 0 4798 2689056 2682494 2026-08-05T14:00:52Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689056 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Рэспубліка Беларусь<br>Respublika Belarus | Fändel = Flag of Belarus.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Wäissrussland | Wopen = Coat of arms of Belarus (2020–present).svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wopen vu Wäissrussland | National Devise = | Kaart= Europe-Belarus.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|properties|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 207.595 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} ({{small|{{wikidata|qualifier|P1082|P585}}}}) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 47,3 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br>[[25. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[3. Juli]] | Nationalhymn = [[My, belarussy]] (Мы, беларусы) | Wärung = [[Wäissrussesche Rubel]] (BYN) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.by]] | Telefonsprefix = +375 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Wäissrussland''', och '''Belarus''' genannt (offiziell '''Republik Belarus'''), ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]] deen am Nordwesten u [[Litauen]] a [[Lettland]], am Osten u [[Russland]], am Süden un d'[[Ukrain]] an am Westen u [[Polen]] grenzt. D'[[Haaptstad]] ass [[Minsk]]. [[File:Belarusian People's Republic Rada (parliament) building (1918).jpg|thumb|250px|Onofhängegkeetserklärung an d'Nationalfändel 1918]] [[File:Kurapaty - 07.jpg|thumb|250px|De Kurapaty-Bësch ass déi gréisst Massebegriefnesplaz am Land fir Affer vun der sowjetescher politescher Repressioun. An den 1990er Joren, nodeems d'Archiven opgemaach goufen, goufen hei 250.000 Griewer entdeckt an e Monument gouf ugeluecht.]] [[File:Bieraście, Bulvarny, Vajavodzki. Берасьце, Бульварны, Ваяводзкі (22.09.1939).jpg|thumb|250px|Parad vun däitschen a sowjeteschen Truppen zu Brest, den 22. September 1939]] Am 7.-9. Joerhonnert n. Chr. war den Territoire vum haitege Wäissrussland vun ostslaweschen a baltesche Stämm bewunnt, am 10.-13. Joerhonnert huet Wäissrussland zum Kiewer Staat gehéiert, am 14.-18. Joerhonnert zum Groussherzogtum Litauen. Enn vum 18. Joerhonnert gouf Wäissrussland vum russesche Räich eruewert an et gouf eng grausam Politik gefouert, fir déi wäissrussesch Sprooch a Kultur ze zerstéieren (Russifikatioun). 1917, nom Zesummebroch vum russesche Räich, gouf et e Kampf fir d'Onofhängegkeet vu Wäissrussland, awer bis 1920 gouf d'Land vu Sowjetrussland eruewert. An de Joren 1932-1933 huet Wäissrussland ënner enger massiver Hongersnout gelidden, déi vum sowjeteschen totalitäre Regime künstlech organiséiert gouf, a Honnertdausende vu Leit verluer, während d'Ukrain Millioune verluer huet. 1937 gouf déi ganz wäissrussesch wëssenschaftlech an intellektuell Elite vun de sowjetesche Geheimdéngschter ausgerott, an hir Läichen goufen am Kurapaty-Bësch begruewen. 1942 gouf déi wichtegst Schrëftstellerin vu Wäissrussland, d'Yanka Kupala, ëmbruecht. An de Joren 1950-1980 gouf bal dat ganzt architektonescht Ierwen vu Wäissrussland zerstéiert. D'[[Wäissrussesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Sozialistesch Sowjetrepublik Wäissrussland]] huet de [[27. Juli]] [[1990]] hir [[Souveränitéit]] deklaréiert an de [[25. August]] [[1991]] d'Onofhängegkeet erkläert. Nodeem sech d'[[Sowjetunioun]] am Dezember 1991 opgeléist huet, ass Wäissrussland dunn och faktesch en onofhängege [[Staat]] ginn. Den Nationalfeierdag gëtt den 3. Juli, um „Dag vun der Republik“ resp. dem „Onofhängegkeetsdag“ gefeiert<ref>{{Citation|URL=https://president.gov.by/en/gosudarstvo/prazdniki|Titel=National and Public Holidays and Commemorative Dates in Belarus {{!}} Official Internet Portal of the President of the Republic of Belarus|Gekuckt=01.08.2023|Wierk=president.gov.by}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.belarus.by/en/about-belarus/national-holidays|Titel=National Holidays, Belarus {{!}} Belarus.by|Gekuckt=01.08.2023|Wierk=www.belarus.by}}</ref>. Den [[Aljaksandr Lukaschenka]], dee schonn zanter 1994 President ass, huet mat sengem autoritaire Regierungstil d'Land am Laf vun der Zäit ëmmer méi an d'international Isolatioun gefouert. Massiv Kritik<ref>Iwwerbléck op diploweb.com: {{Citation|URL=http://www.diploweb.com/document/bielorussie06121.htm|Titel=La Biélorussie, dernière "dictature" d'Europe|Datum=August 2007|Gekuckt=13.08.2007|Archiv-Datum=11.01.2007|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20070111032642/http://www.diploweb.com/document/bielorussie06121.htm}}()</ref> un de sëllege Mënscherechtsverletzungen an de Virworf Walen ze manipuléiere komme virop aus dem Westen, der [[EU]] an dem [[Europarot]], den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a vun [[Netregierungsorganisatioun|netstaatlechen Organisatioune]] wéi [[Amnesty International]].<ref>[https://web.archive.org/web/20090417114750/http://thereport.amnesty.org/eng/regions/europe-and-central-asia/belarus Amnesty International Report 2007] ([https://web.archive.org/web/20090113212127/http://thereport.amnesty.org/eng/regions/europe-and-central-asia/belarus web.archive.org])</ref> Zanter dem [[10. Abrëll]] [[2006]] däerf de Lukaschenka kee Fouss méi an d'[[Europäesch Unioun]] setzen.<ref>[http://www.faz.net/s/Rub99C3EECA60D84C08AD6B3E60C4EA807F/Doc~E081F22F07341417291EFB04AF8150A09~ATpl~Ecommon~Scontent.html Artikel an der däitscher FAZ (10. Abrëll 2006)] ([http://web.archive.org/web/20070807224325/http://www.faz.net/s/Rub99C3EECA60D84C08AD6B3E60C4EA807F/Doc~E081F22F07341417291EFB04AF8150A09~ATpl~Ecommon~Scontent.html web.archive.org])</ref> D'Verhältnes zu anere fréiere Sowjetrepubliken ass ambivalent. Mam Noper [[Russland]] war, vun 2007 bis 2013, d'Versteesdemech duerch d'energiepolitesch Differenze vun 2007 strapazéiert. Zanter de Presidentschaftswale vun 2020 gëtt et eng Protestbeweegung, déi géint d'Diktatur vum President Alaksandr Lukaschenka protestéiert. == Ëmweltkatastroph == De [[Katastroph vun Tschernobyl|Reakteraccident]] vum [[26. Abrëll]] [[1986]] zu [[Tschernobyl]] ass nëmmen eng 10&nbsp;km südlech vun der wäissrussescher Grenz, an der haiteger [[Ukrain]], geschitt. Ronn 70% vum [[Fallout]] sinn deemools iwwer wäissrusseschem Territoire niddergaangen an hu grouss Deeler vum Land verstraalt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20060615013143/http://www.president.gov.by/en/ Offiziell Websäit vum wäissrussesche President] * {{en}} [http://ec.europa.eu/external_relations/belarus/intro/index.htm Websäit vun der EU-Kommisioun] extern Relatioune mat Wäissrussland ([https://web.archive.org/web/20090301212113/http://ec.europa.eu/external_relations/belarus/index_en.htm web.archive.org]) {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Wäissrussland| ]] ck6eeksn703cdorwn2heqegc1y655r3 2689142 2689056 2026-08-05T14:06:51Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689142 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Рэспубліка Беларусь<br>Respublika Belarus | Fändel = Flag of Belarus.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Wäissrussland | Wopen = Coat of arms of Belarus (2020–present).svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wopen vu Wäissrussland | National Devise = | Kaart= Europe-Belarus.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|properties|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 207.595 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} ({{small|{{wikidata|qualifier|P1082|P585}}}}) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 47,3 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br>[[25. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[3. Juli]] | Nationalhymn = [[My, belarussy]] (Мы, беларусы) | Wärung = [[Wäissrussesche Rubel]] (BYN) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.by]] | Telefonsprefix = +375 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Wäissrussland''', och '''Belarus''' genannt (offiziell '''Republik Belarus'''), ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]] deen am Nordwesten u [[Litauen]] a [[Lettland]], am Osten u [[Russland]], am Süden un d'[[Ukrain]] an am Westen u [[Polen]] grenzt. D'[[Haaptstad]] ass [[Minsk]]. [[File:Belarusian People's Republic Rada (parliament) building (1918).jpg|thumb|250px|Onofhängegkeetserklärung an d'Nationalfändel 1918]] [[File:Kurapaty - 07.jpg|thumb|250px|De Kurapaty-Bësch ass déi gréisst Massebegriefnesplaz am Land fir Affer vun der sowjetescher politescher Repressioun. An den 1990er Joren, nodeems d'Archiven opgemaach goufen, goufen hei 250.000 Griewer entdeckt an e Monument gouf ugeluecht.]] [[File:Bieraście, Bulvarny, Vajavodzki. Берасьце, Бульварны, Ваяводзкі (22.09.1939).jpg|thumb|250px|Parad vun däitschen a sowjeteschen Truppen zu Brest, den 22. September 1939]] Am 7.-9. Joerhonnert n. Chr. war den Territoire vum haitege Wäissrussland vun ostslaweschen a baltesche Stämm bewunnt, am 10.-13. Joerhonnert huet Wäissrussland zum Kiewer Staat gehéiert, am 14.-18. Joerhonnert zum Groussherzogtum Litauen. Enn vum 18. Joerhonnert gouf Wäissrussland vum russesche Räich eruewert an et gouf eng grausam Politik gefouert, fir déi wäissrussesch Sprooch a Kultur ze zerstéieren (Russifikatioun). 1917, nom Zesummebroch vum russesche Räich, gouf et e Kampf fir d'Onofhängegkeet vu Wäissrussland, awer bis 1920 gouf d'Land vu Sowjetrussland eruewert. An de Joren 1932-1933 huet Wäissrussland ënner enger massiver Hongersnout gelidden, déi vum sowjeteschen totalitäre Regime künstlech organiséiert gouf, a Honnertdausende vu Leit verluer, während d'Ukrain Millioune verluer huet. 1937 gouf déi ganz wäissrussesch wëssenschaftlech an intellektuell Elite vun de sowjetesche Geheimdéngschter ausgerott, an hir Läichen goufen am Kurapaty-Bësch begruewen. 1942 gouf déi wichtegst Schrëftstellerin vu Wäissrussland, d'Yanka Kupala, ëmbruecht. An de Joren 1950-1980 gouf bal dat ganzt architektonescht Ierwen vu Wäissrussland zerstéiert. D'[[Wäissrussesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Sozialistesch Sowjetrepublik Wäissrussland]] huet de [[27. Juli]] [[1990]] hir [[Souveränitéit]] deklaréiert an de [[25. August]] [[1991]] d'Onofhängegkeet erkläert. Nodeem sech d'[[Sowjetunioun]] am Dezember 1991 opgeléist huet, ass Wäissrussland dunn och faktesch en onofhängege [[Staat]] ginn. Den Nationalfeierdag gëtt den 3. Juli, um „Dag vun der Republik“ resp. dem „Onofhängegkeetsdag“ gefeiert<ref>{{Citation|URL=https://president.gov.by/en/gosudarstvo/prazdniki|Titel=National and Public Holidays and Commemorative Dates in Belarus {{!}} Official Internet Portal of the President of the Republic of Belarus|Gekuckt=01.08.2023|Wierk=president.gov.by}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.belarus.by/en/about-belarus/national-holidays|Titel=National Holidays, Belarus {{!}} Belarus.by|Gekuckt=01.08.2023|Wierk=www.belarus.by}}</ref>. Den [[Aljaksandr Lukaschenka]], dee schonn zanter 1994 President ass, huet mat sengem autoritaire Regierungstil d'Land am Laf vun der Zäit ëmmer méi an d'international Isolatioun gefouert. Massiv Kritik<ref>Iwwerbléck op diploweb.com: {{Citation|URL=http://www.diploweb.com/document/bielorussie06121.htm|Titel=La Biélorussie, dernière "dictature" d'Europe|Datum=August 2007|Gekuckt=13.08.2007|Archiv-Datum=11.01.2007|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20070111032642/http://www.diploweb.com/document/bielorussie06121.htm}}()</ref> un de sëllege Mënscherechtsverletzungen an de Virworf Walen ze manipuléiere komme virop aus dem Westen, der [[EU]] an dem [[Europarot]], den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a vun [[Netregierungsorganisatioun|netstaatlechen Organisatioune]] wéi [[Amnesty International]].<ref>[https://web.archive.org/web/20090417114750/http://thereport.amnesty.org/eng/regions/europe-and-central-asia/belarus Amnesty International Report 2007] ([https://web.archive.org/web/20090113212127/http://thereport.amnesty.org/eng/regions/europe-and-central-asia/belarus web.archive.org])</ref> Zanter dem [[10. Abrëll]] [[2006]] däerf de Lukaschenka kee Fouss méi an d'[[Europäesch Unioun]] setzen.<ref>[http://www.faz.net/s/Rub99C3EECA60D84C08AD6B3E60C4EA807F/Doc~E081F22F07341417291EFB04AF8150A09~ATpl~Ecommon~Scontent.html Artikel an der däitscher FAZ (10. Abrëll 2006)] ([http://web.archive.org/web/20070807224325/http://www.faz.net/s/Rub99C3EECA60D84C08AD6B3E60C4EA807F/Doc~E081F22F07341417291EFB04AF8150A09~ATpl~Ecommon~Scontent.html web.archive.org])</ref> D'Verhältnes zu anere fréiere Sowjetrepubliken ass ambivalent. Mam Noper [[Russland]] war, vun 2007 bis 2013, d'Versteesdemech duerch d'energiepolitesch Differenze vun 2007 strapazéiert. Zanter de Presidentschaftswale vun 2020 gëtt et eng Protestbeweegung, déi géint d'Diktatur vum President Alaksandr Lukaschenka protestéiert. == Ëmweltkatastroph == De [[Katastroph vun Tschernobyl|Reakteraccident]] vum [[26. Abrëll]] [[1986]] zu [[Tschernobyl]] ass nëmmen eng 10&nbsp;km südlech vun der wäissrussescher Grenz, an der haiteger [[Ukrain]], geschitt. Ronn 70% vum [[Fallout]] sinn deemools iwwer wäissrusseschem Territoire niddergaangen an hu grouss Deeler vum Land verstraalt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20060615013143/http://www.president.gov.by/en/ Offiziell Websäit vum wäissrussesche President] * {{en}} [http://ec.europa.eu/external_relations/belarus/intro/index.htm Websäit vun der EU-Kommisioun] extern Relatioune mat Wäissrussland ([https://web.archive.org/web/20090301212113/http://ec.europa.eu/external_relations/belarus/index_en.htm web.archive.org]) {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Wäissrussland| ]] g8gxz3tg0r50rb9pm79yfhky5i12cvs 0 5256 2689034 2661383 2026-08-05T14:00:13Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689034 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = جمهوريّة مصرالعربيّة<br>Gomhuriyet Misr al-Arabiyah | Fändel = Flag of Egypt.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Egypten | Wopen = Coat of arms of Egypt.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Egypten | National Devise = | Kaart = Location Egypt AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Kairo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentiell Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 1.001.449 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,6 % | Bevëlkerung = 111.000.000 | Bevëlkerung Plaz = 167 | Bevëlkerungsdicht = 111 | Onofhängegkeet = [[28. Februar]] [[1922]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Bilady, Bilady, Bilady'' | Wärung = [[Egyptescht Pond]] (EGP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.eg]] | Telefonsprefix = +20 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Arabesch Republik vun Egypten''', op Arabesch ''مصر'', läit an [[Afrika|Nordostafrika]]. D'[[Sinai-Hallefinsel]], déi zu Egypte gehéiert, gëtt am Allgemenge schonn zu [[Asien|Asie]] gezielt. D'Land grenzt un d'[[Mëttelmier]], d'[[Rout Mier]] ([[Golf vun Aqaba]]), der [[Gazasträif]], [[Israel]], [[Libyen]] an de [[Sudan]]. D'Landfläch vun Egypten besteet am wesentlechen aus der Stroumoas vum [[Nil]] souwéi der [[Libesch Wüst|Libescher Wüst]] am Westen a Süden, an am Osten aus der [[Arabesch Wüst|arabescher Wüst]]. Egypte gëtt zu de [[Maschrek]]-Staate gezielt. == Geographie == De landschaftleche Charakter vun Egypten ass geprägt vum Géigesaz tëscht de [[Wüst]]egebidder an dem dicht bewunnten a bewässerte Land ronderëm den [[Nil]]. Dës Landfläch mécht zirka 5 % vum Territoire aus. Am Weste vun Egypte läit d'[[Libesch Wüst]], déi ronn zwee Drëttel vun der Staatsfläch anhëlt. Am Norde vun dëser Wüst läit den zimmlech niddreg geglidderte [[Libesche Plateau]], deen an Egypten bis zu 241 m héich gëtt. Südëstlech vun dësem Gebitt fält den Terrain an op knapps 134 m ënner dem [[Mieresspigel]] erof, am Südwesten hieft e sech bis op 1.098 m héich erop. Am Oste vun Egypten, wou d'[[Arabesch Wüst]] läit, ginn d'Bierger bis zu 2.184 m héich. Den héchste Bierg vum Land ass de [[Gabal Katrîna]] (Katharinebierg) an de ''Gabal at-'' Bierger mat 2.637 m. Dës Bierger sinn op der [[Sinai-Hallefinsel]] am Nordoste vum Land a sinn duerch de [[Suezkanal]] vum afrikanesche Festland getrennt. De Mëtteldeel vum Land ass am Duerchschnëtt ëm déi 500 m héich. Tëscht d'Wüsten duerch fléisst den [[Nil]], deem säi Quellfloss, [[Kagera]], am Biergland vu [[Burundi]] läit. Den Nil leeft op ronn 1.550&nbsp;km an Egypte vu Süden no Norden, ier en, nodeem en duerch d'[[Nildelta]], wat 24.000&nbsp;km² grouss ass, an d'[[Mëttelmier]] fléisst. Ronn 100&nbsp;km südwestlech vu [[Kairo]] läit de [[Fayyum Baseng]], deen 1.827&nbsp;km² grouss ass, an eng [[Baseng (Geomorphologie)|baseng]]-aarteg [[Oas]]elandschaft ass, an där hirem Norddeel den 230&nbsp;km² grousse [[Qarun-Séi]] läit. D'Küste leien am Norden zum [[Mëttelmier]], am Osten zum [[Rout Mier|Roude Mier]], a sinn duerch de [[Suezkanal]] matenee verbonnen. [[Fichier:Karte Ägyptens.png|thumb|250px|right|Kaart vun Egypten]] === Klima === Am [[Nildelta]] an op der Mëttelmierküst herrscht e [[mediterrant Klima]], am Wanter ginn d'[[Temperatur]]en erof, an et reent. De Rescht vum Land läit ënner dem Wüsteklima: Waarm an dréchen am Summer, mëll am Wanter, ouni wierklech ernimmenswäerten Néierschlag a mat laangen Drécheperioden. == Geschicht == Den Ufank vun der egyptescher Zivilisatioun läit ongeféier 7.000 Joer zeréck an der Vergaangenheet. D'egyptesch Geschicht gëtt a vill Epochen ënnerdeelt: [[Fichier:Chariot19.jpg|thumb|260px|Alegyptesche Sträitwon]] * [[Virdynastesch Zäit (Egypten)|Virdynastesch Zäit]] ''bis 3.150 v. Chr.'' * [[Pharao]]nenzäit ([[Aalt Egypten]]) ** [[Fréidynastesch Zäit (Egypten)|Fréidynastesch Zäit]] ''3032 - 2707 v. Chr.'' ** [[Aalt Räich (Egypten)|Aalt Räich]] ''2707 - 2216 v. Chr.'' ** [[Éischt Tëschenzäit (Egypten)|Éischt Tëschenzäit]] ''2216 - 2025 v. Chr.'' ** [[Mëttelt Räich (Egypten)|Mëttelt Räich]] ''2010 - 1793 v. Chr.'' ** [[Zweet Tëschenzäit (Egypten)|Zweet Tëschenzäit]] ''1648 - 1550 v. Chr.'' ** [[Neit Räich (Egypten)|Neit Räich]] ''1531 - 1075 v. Chr.'' ** [[Drëtt Tëschenzäit (Egypten)|Drëtt Tëschenzäit]] ''1075 - [[-652|652 v. Chr.]]'' ** [[Spéitzäit (Egypten)|Spéitzäit]] ''[[-652|652]] - [[-332|332 v. Chr.]]'' ** [[Griichesch-Réimesch Zäit (Egypten)|Griichesch-Réimesch Zäit]] ''[[-332|332 v. Chr.]] - [[395]]'' [[Fichier:Egypt.Giza.Sphinx.01.jpg|thumb|250px|Sphinx virun der Chephren-Pyramid]] * [[Byzantinesch Zäit (Egypten)|Byzantinesch Zäit]] ''[[395]] - [[638]]'' * [[Fréiislamesch Zäit (Egypten)|Fréiislamesch Zäit]] ''[[640]] - [[968]]'' * [[Fatimiden]]zäit ''[[969]] - [[1171]]'' * [[Ayyubiden]]zäit ''[[1171]] - [[1250]]'' * [[Mamluken]]zäit ''[[1250]] - [[1517]]'' * [[Osmanenherrschaft an Egypten]] ''[[1517]] - [[1801]]'' * [[Egyptesch Expeditioun]] ''[[1798]] - [[1802]]'' * [[Muhammad Ali|Dynastie vum Muhammad Ali]] ''[[1805]] - [[1882]]'' * [[Brittesch Herrschaft an Egypten]] ''[[1892]] - [[15. Mäerz]] [[1922]]'' * [[Kinnekräich Egypten]] ''[[19. Abrëll]] [[1922]] - [[Juli]] [[1952]]'' * Republik Egypten ''zanter [[Juli]] [[1953]]'' Speziell d'Andeelung vun de [[geschicht]]leche Perioden an der virchrëschtlecher Zäit geet op de [[Manetho]] zeréck, deen d'Herrscherlëschte vum alen Egypten bis zum leschte Pharao an 30 [[Dynastie]]n agedeelt hat. ''Kuckt dozou och den Haaptartikel:'' [[Geschicht vum Alen Egypten]] Aus der [[Aalt Egypten|alegyptescher Kultur]] si bis haut nach eng Rei vu Bauwierker erhalen. Zu de bekanntsten zielen d'[[Pyramide vu Gizeh]], si sinn dat eenzegt vun de [[Siwe Weltwonner]] wat nach erhalen ass. Méi spéit Zäit goufe chrëschtlech [[Kierch]]en a [[Klouschter|Kléischter]] gebaut. Dat bekanntst Klouschter läit op der [[Hallefinsel Sinai]], d'[[Katharineklouschter]]. Déi meescht [[Moschee]]ën déi an islamescher Zäit gebaut goufe, stinn zu [[Kairo]]. Déi bedeitendst vun dëse Moscheeën ass wuel d'[[Azhar|Al-Azhar-Moschee]], déi zu der Universitéit gehéiert. == Politik == Egypten ass zanter dem [[18. Juni]] [[1953]] eng [[Republik]]. De Staatschef war zanter dem [[14. Oktober]] [[1981]] de [[Muhammad Husni Mubarak]], dee gläichzäiteg och de Leader vun der Nationaldemokratescher Partei war. All sechs Joer koum et zu engem Referendum iwwer d'Wal vun engem Presidentschaftskandidat, dee vum Parlament virgeschloe gouf. Laut enger Ukënnegung vum Mubarak vum [[26. Februar]] [[2005]] sollten doraus awer an Zukunft fräi Wale mat méi Kandidate ginn. Déi lescht Walen ([[2000]]) fir déi 454 Sëtz vum "Rot vum Vollek" (10 Sëtz gi vum President verginn) huet d'NDP mat 86 % gewonnen, duerno koumen d'Onofhängeg (dorënner Kandidate vun der [[Moslembrudderschaft]]) mat 8 %, d'Nei Wafd-Partei (NWP) mat 2 %, d'Nationalprogressiv Gewerkschaftsvereenegung ''Al-Tagammu‘'' (NPUG) mat 1 % an d'Nasseristesch Partei souwéi d'Liberal Partei mat manner wéi 1 %. Inspiréiert vun der [[Tuneesesch Revolutioun 2010-2011|Revolutioun an Tunesien]] am Dezember a Januar 2011, koum et vum dem [[25. Januar]] [[2011]] un, zu [[Kairo]] zu Volleksversammlungen, déi d'Demissioun vum President Mubarak an [[Demokratie|demokratesch]] Reforme gefuerdert hunn. Den [[11. Februar]] [[2011]] huet de [[Muhammad Husni Mubarak]] dem [[Politik|politeschen]] Drock noginn, demissionéiert an ass a [[Saudi-Arabien]] geflücht.<ref>[http://www.spiegel.de/politik/ausland/0,1518,745074,00.html Artikel iwwer d'Revolutioun 2011 am Spiegel.]</ref> == Administrativ Ënnerdeelungen == Egypten ass a 26 Gouvernorater ([[arabesch]] '''محافظات''' ''muhāfazāt'', Singular '''محافظة''' ''muhāfaza'') ënnerdeelt: [[Fichier:Governorates of Egypt.svg|riets|307x307px|noframe]] # Alexandria ('''الإسكندرية''' ''[[al-Iskandariyya]]'') # Assuan ('''أسوان''' ''[[Aswān]]'') # Asyut ('''أسيوط''' ''[[Asyūt]]'') # Buhaira ('''البحيرة''' ''[[al-Buhaira]]'') # Bani Suwaif ('''بني سويف''' ''[[Banī Suwaif]]'', ''Benī Swēf'') # Kairo ('''القاهرة''' ''[[al-Qāhira]]'') # Daqahliyya ('''الدقهلية''' ''[[ad-Daqahliyya]]'') # Damietta/Dumyat ('''دمياط''' ''[[Dumyāt]]'') # Fayyum ('''الفيوم''' ''[[al-Fayyūm]]'') # Gharbiyya ('''الغربية''' ''[[al-Gharbiyya]]'') # Gise ('''الجيزة''' ''[[al-Dschīza]]'', ''el-Gīza'') # Ismailia ('''الإسماعيلية''' ''[[al-Ismāʿīliyya]]'') # Kafr asch-Scheich ('''كفر الشيخ''' ''[[Kafr asch-Schaich]]'', ''Kafr esch-Schēch)'' # Matruh ('''مطروح''' ''[[Matrūh]]'') # Minya ('''المنيا''' ''[[al-Minyā]]'') # Minufiyya ('''المنوفية''' ''[[al-Minūfiyya]]'') # Wadi al-Dschadid ('''الوادي الجديد''' ''[[al-Wādi al-Dschadīd]]'', ''el-Wādi el-Gedīd'') # Nord-Sinai ('''شمال سيناء''' ''[[Schamāl Sīnāʾ]]'') # Port Said ('''بور سعيد''' ''[[Būr Saʿīd]]'') # Qalyubiyya ('''القليوبية''' ''[[al-Qalyūbiyya]]'', ''el-Alyūbiyya'') # Qina ('''قنا''' ''[[Qinā]]'', ''Enā''/''Genā'') # Rout Mier ('''البحر الأحمر''' ''[[al-Bahr al-ahmar]]'') # Scharqiyya ('''الشرقية''' ''[[asch-Scharqiyya]]'') # Suhag ('''سوهاج''' ''[[Sauhādsch]]'', ''Sōhāg''/''Sōhādsch'') # Süd-Sinai ('''جنوب سيناء''' ''[[Dschanūb Sīnāʾ]]'', ''Genūb Sīnā'') # Suez ('''السويس''' ''[[as-Suwais]]'', ''es-Swēs'') # Luxor ('''الأقصر''') ''Opgepasst: Bei zwou Transkriptiounsméiglechkeete, getrennt duerch e Komma, stellt déi éischt déi [[Arabesch|héicharabesch]] Variant duer, déi zweet d'[[Egyptesch-arabesch]] Variant.'' == Ekonomie == [[Fichier:Agriculture (Primitive) CNE-v1-p58-I.jpg|thumb|<small>Landwirtschaft an Egypten (1920er Joren)</small>]] D'Ekonomie vun Egypte gëtt och haut nach duerch d'[[Landwirtschaft]] geprägt, déi sech haaptsächlech op de Regioune laanscht den [[Nil]], am [[Nildelta]] an an eenzelen [[Oas]]en ass. Dobäi huet sech de landwirtschaftlechen Ubau vun enger [[Subsistenz]]- zu enger Exportorientéierung gewandelt, soudatt relativ betruecht manner landestypesch Nahrungsmëttel wéi [[Hirse]], [[Sauboun]]en a [[Kabes]] ugebaut ginn. Zirka 17 % vum [[Bruttoinlandsprodukt]] kommen aus der Landwirtschaft (Stand: 2000). Trotzdeem ass Egypten net fäeg, seng Bevëlkerung, déi staark am Wuessen ass, z'ernieren, soudatt vill Liewensmëttel importéiert musse ginn - am Joer 1980 goufen iwwer 5 Mio. Tonne [[Weess]] aus dem Ausland agefouert respektiv dräimol sou vill wéi an Egypten selwer ugebaut gouf. D'Liewensmëttelaféierung mécht ee Véirel vum Gesamtimport aus, wat zirka 3 Mrd. US-[[Dollar]] entsprécht. Ausserdeem existéiert en enormt Mëssverhältnis tëscht Im- an [[Export]], wat zu enger enormer Auslandsverscholdung gefouert huet. Dëse Problem wäert sech och sou séier net léise loossen, well den Terrain an Egypten, bis op déi Deeler déi scho benotzt ginn, net fir Landwirtschaft gëeegent ass, well de Buedem immens [[arid]] ass, an et kaum Waasserquelle fir eng kënschtlech Bewässerung gëtt. E weideren negative Punkt fir de Liewensmëttelubau an Egypten ass de Bau vum [[Assuan-Staudamm]]; hien huet dofir gesuergt, datt d'Iwwerschwemmung vum Nil bal net méi existéiertert an domat d'Ubaufläch méi kleng a méi onfruchtbar gi sinn. Zurzäit ginn awer am Kader vum [[Toshka-Projet]] Deeler vun der egyptescher [[Wüst]] westlech vum [[Nil]] fir d'Landwirtschaft notzbar gemaach. Déi wichtegst Exporter vun Egypten si [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Kotténg]] an [[Aluminium]], déi wichtegst Importer si Liewensmëttel, [[Chimie|cheemesch]] Produkter, [[Metall]]er a [[Maschinn]]en. === Tourismus === [[Fichier:Luxor Temple at night, Luxor, Egypt.jpg|thumb|250px|[[Luxor-Tempel]]]] [[Fichier:Panorama Abu Simbel.jpg|thumb|250px|[[Abu Simbel]]]] E weidere wichtegen Ekonomiesecteur ass den [[Tourismus]], deen no den Terroruschléi op touristesch Ziler an den [[1990|90er]] Joren awer zäitweis staark huet missen abéissen ([[Luxor]] 1997, Sinai 2004 an 2005 an 2006 zu [[Dahab]]). Den [[Tourismus]] ass eng vun de wichtegste wirtschaftleche Ressource vum Land. Besonnesch d'egyptesch Altertümer sinn e grousse Magnéit fir Besicher aus dem Ausland. Nieft [[Gizeh]] a [[Kairo]] gëtt och [[Luxor]] gär besicht, vu wou aus een ënner anerem den [[Dall vun de Kinneken]] erreeche kann. Luxor ass och den Ausgangspunkt fir Nilcroisière bis op [[Assuan]]. Vun do gi Fluch- oder Bustouren op [[Abu Simbel]] ugebueden. Déi meescht Reesveranstalter bidden en Inlandsvol op Kairo, an eng Plagevakanz op [[Hurghada]] un. D'Touristenhéichbuerg ass ouni Zweiwel [[Hurghada]] um Roude Mier. D'modern Touristenuertschaft [[Sharm El-Sheikh]] op der Südspëtzt vun der [[Sinai]]-Hallefinsel ass besonnesch bei Frënn vum [[Dauchen|Dauchsport]] immens beléift, an de leschte Jore koumen awer och ëmmer méi Ënnerwaasser-Sportler op Dahab, wat nërdlech dovu läit. Duerch den Dauch-Tourismus, deen ëmmer méi an d'Luucht geet, ginn och Plaze südlech vun Hurghada, laanscht d'westlech Küst vum Roude Mier, erschloss. Dozou zielen [[al-Qusair]], [[Marsa Alam]], an [[Zabargad]] kuerz virun der sudaneesescher Grenz. Allerdéngs ass den Touristestuerm op Sharm El-Sheikh an d'Sinai-Hallefinsel zanter den Uschléi am [[Oktober]] [[2004]] a [[Juli]] [[2005]] staark zeréckgaangen. Zu Dahab koumen de [[24. Abrëll]] [[2006]] bei dräi Explosiounen 23 Mënschen ëm d'Liewen, dorënner vill Touristen. === Staatsbudget fir Gesondheet, Bildung a Verdeedegung === Tëscht [[1992]] an [[2000]] louch den Undeel vum Staatsbudget fir * d'[[Gesondheetswiesen|Gesondheetswiese]] bei 3 % * d'[[Bildungswiesen|Bildungswiese]] bei 15 % * d'[[Arméi]] bei 9 % == Demographie == D'Bevëlkerung vun Egypten wunnt primär am [[Nil]]dall, am [[Nildelta]], beim [[Suezkanal]] an um [[Rout Mier|Roude Mier]]. An de westlechen [[Oas]]e [[Fayyum]], [[Dachla]], [[Farafra]], [[Siwa]] a [[Charga]] liewen nëmme wéineg Mënschen. Déi gréisst Stied sinn (Mio. Awunner, Stand 1. Januar 2005): [[Kairo]] (7,7), [[Alexandria]] (3,8) a [[Giseh]] (2,4), [[Suez]](0,5), [[Luxor]](0,4) an [[Assuan]] (0,2). ''Kuckt och'': [[Lëscht vun de Stied an Egypten]] === Ethnien === D'Majoritéit vun der egyptescher Bevëlkerung sinn ''Araber''. Doriwwer eraus liewen am Süde vun Egypten d'[[Nubier]]. An der [[Libesch Wüst|Libescher Wüst]] hu fréier [[Berber]]stämm gewunnt, vun deenen haut awer nëmmen nach e puer an der Oas [[Siwa]] eng [[Berbersproochen|Berbersprooch]] schwätzen, an de Wüsten ëstlech vum Nil liewen arabesch- a [[Bedscha]]-sproocheg Nomaden. === Reliounen === Egypten ass laut senger [[Constitutioun]] en islamesche Staat an den [[Islam]] ass d'[[Staatsrelioun]], d'[[Scharia]] ass d'Haaptquell vun der Gesetzgebung. Nieft der [[Sunitten|sunittescher]] Majoritéit fënnt een zu Kairo an Alexandria, awer och a Mëttel- an [[Ueweregypten]], [[Chrëschtentum|Chrëschten]], virun allem [[Koptesch Kierch|Kopten]], déi net selen an Dierfer mat chrëschtlecher Majoritéit liewen. Eng amtlech Zielung vun de Chrëschte gouf bewosst net duerchgefouert, opschonn d'Relioun an de Pass muss agedroe ginn. 85-90 % vun den Egypter si Moslemen (meeschtens Sunitten), 7-13 % si koptesch Chrëschten (meeschtens orientalesch-orthodox, e klengen Deel och koptesch-kathoulesch), de Rescht verdeelt sech op griichesch-kathoulesch a protestantesch Chrëschte souwéi Judden. Besonnesch an Ueweregypten sinn déi als chrëschtlech Minoritéit dacks benodeelegt Kopten Zil vun Terror a Schutzgelderpressunge vu radikale Mosleme ginn, heefeg mam Wësse vun de lokalen Autoritéiten. Moslemen, déi zum Chrëschtentum iwwertrieden, musse mat staatlechen Zwangsmoossname rechnen. Nei koptesch Kierchen däerfen net gebaut ginn, och kleng Reparature brauchen e Presidialdekret. D'Kopte beusproche fir sech, déi direkt Nofollger vun der alegyptescher Bevëlkerung vun der Pharaonenzäit ze sinn. Aus hirem Numm ass dat griichescht Wuert ''aigiptios'' ginn, wat am Lëtzebuergeschen ''Egypten'' gouf. Engersäit ass d'Ausleeung vum Islam an Egypten immens modern a fortschrëttlech, besonnesch duerch d'al-Azhar-Universitéit. Anerersäits ass Egypten zanter Joerzéngten (nieft [[Saudi-Arabien]]) och en Zentrum vum [[islamesche Fundamentalismus]]. Sou ass d'Moslembrudderschaft hei aktiv an am [[Osama bin Laden]] senger Terrorgrupp al-Qaida ware schonn zu Zäite vum [[11. September]] [[2001]] immens vill Egypter a Féierungspositiounen. Deels sti si bis haut mat un der Spëtzt. Datt si hir [[heemesch]] Wuerzele gekappt hunn, ass net warscheinlech. D'islamistesch-fundamentalistesch Zeen gesäit de Kampf géint Westler, wéi z.&nbsp;B. zu Dahab (Sinai) am Abrëll 2006, als Bestanddeel vun engem gerechte Kampf géint en ongerechte System, e gottlose Staat an eng westlech-jiddesch Verschwörung géint den Islam un. === Sproochen === Et gëtt majoritär [[Egyptesch-Arabesch]] geschwat, en neiarabeschen Dialekt. Schrëftsprooch ass awer zanter der Eruewerung am [[7. Joerhonner]] d'[[arabesch|Héicharabesch]], nëmmen an der [[Koptesch Kierch|Koptescher Kierch]] gëtt als [[Liturgiesprooch]] nach [[Koptesch]] benotzt, dat an enger [[Koptescht Alphabet|Schrëft]], déi vum [[Griichesch Schrëft|Griicheschen]] ofgeleet ass, geschriwwe gëtt. An der Oas [[Siwa]] gëtt nach eng [[Berbersproochen|Berbersprooch]] geschwat, dat sougenannte [[Siwi]]. Am Süden an an der Oas [[Charga]] schwätze vill Mënschen [[Nubesch]]. Am Südoste gëtt et och Leit déi [[Bedscha]] schwätzen. Als Friemsprooch ass [[Englesch]] an an der Uewerschicht och [[Franséisch]] verbreet. === Bevëlkerungsentwécklung === [[Fichier:Egypt demography.png||500px|right]] D'Bevëlkerung vun Egypten wiisst immens séier, a stellt d'Land, wat schonn nëmmen op senge fruuchtbaren Deeler bewunnt ass, viru grouss Problemer. Ëm [[1800]] hat d'Land nëmmen eng ronn 2,5 Milliounen Awunner. Am Joer [[1900]] huet d'Bevëlkerung d'12,5 Milliounen Awunner erreecht, [[2000]] waren et scho bal 68 Milliounen. An der Vergaangenheet, zirka zu der Zäit vun de Pharaonen, hat d'Land tëscht 4 bis maximal 12 Milliounen Awunner - eng Bevëlkerungszuel déi wuel och an der [[Spéitantiquitéit]] erreecht gouf. == Kultur == An der Tounkonscht hu sech d'al Egypter vun zirka 3000 v. Chr. u bewisen, mat enger grousser Auswiel vu [[Museksinstrument]]er: [[Harfe]]n, [[Laut]]en, [[Leier]]en, [[Flûte]]n, [[Hautbois]], [[Päif (Instrument)|Päifen]], [[Tamburin]]en, [[Trommel]]en etc., déi een op de ville Wandfreske gesäit; weider Kenntnisser liwwert d'[[Archeologie]]. No de [[Ptolemäer]] an de [[Réimescht Räich|Réimer]] huet d'egyptesch Musek Aflëss aus dem [[Byzanz|byzantinesche]], [[Persien|perseschen]] a - virun allem - arabesche Raum integréiert. An Egypten hu virun allem d'Traditioune vun de [[Beduinen]], [[Saiyidis]] an [[Nubier]] d'egyptesch Volleksmusek beaflosst. Déi haiteg egyptesch Musek gëtt an zwou Gruppen agedeelt: * eng, déi d'[[Oktav (Musek)|Oktav]] a 24 Véirelstéin opdeelt, an * an eng mat 17 Stufen (''Lauteleier'') == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Pharaonen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.sis.gov.eg/ Offiziell Websäit] * [http://www.auswaertiges-amt.de/www/de/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?type_id=14&land_id=2 Informationssäit vum Däitschen Auswäertegen Amt] {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Egypten| ]] [[Kategorie:Republicken]] 8vusml8nenzjxn4t54h7pi88es0czxr 2689118 2689034 2026-08-05T14:06:15Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689118 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = جمهوريّة مصرالعربيّة<br>Gomhuriyet Misr al-Arabiyah | Fändel = Flag of Egypt.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Egypten | Wopen = Coat of arms of Egypt.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Egypten | National Devise = | Kaart = Location Egypt AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Kairo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentiell Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 1.001.449 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,6 % | Bevëlkerung = 111.000.000 | Bevëlkerung Plaz = 167 | Bevëlkerungsdicht = 111 | Onofhängegkeet = [[28. Februar]] [[1922]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Bilady, Bilady, Bilady'' | Wärung = [[Egyptescht Pond]] (EGP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.eg]] | Telefonsprefix = +20 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Arabesch Republik vun Egypten''', op Arabesch ''مصر'', läit an [[Afrika|Nordostafrika]]. D'[[Sinai-Hallefinsel]], déi zu Egypte gehéiert, gëtt am Allgemenge schonn zu [[Asien|Asie]] gezielt. D'Land grenzt un d'[[Mëttelmier]], d'[[Rout Mier]] ([[Golf vun Aqaba]]), der [[Gazasträif]], [[Israel]], [[Libyen]] an de [[Sudan]]. D'Landfläch vun Egypten besteet am wesentlechen aus der Stroumoas vum [[Nil]] souwéi der [[Libesch Wüst|Libescher Wüst]] am Westen a Süden, an am Osten aus der [[Arabesch Wüst|arabescher Wüst]]. Egypte gëtt zu de [[Maschrek]]-Staate gezielt. == Geographie == De landschaftleche Charakter vun Egypten ass geprägt vum Géigesaz tëscht de [[Wüst]]egebidder an dem dicht bewunnten a bewässerte Land ronderëm den [[Nil]]. Dës Landfläch mécht zirka 5 % vum Territoire aus. Am Weste vun Egypte läit d'[[Libesch Wüst]], déi ronn zwee Drëttel vun der Staatsfläch anhëlt. Am Norde vun dëser Wüst läit den zimmlech niddreg geglidderte [[Libesche Plateau]], deen an Egypten bis zu 241 m héich gëtt. Südëstlech vun dësem Gebitt fält den Terrain an op knapps 134 m ënner dem [[Mieresspigel]] erof, am Südwesten hieft e sech bis op 1.098 m héich erop. Am Oste vun Egypten, wou d'[[Arabesch Wüst]] läit, ginn d'Bierger bis zu 2.184 m héich. Den héchste Bierg vum Land ass de [[Gabal Katrîna]] (Katharinebierg) an de ''Gabal at-'' Bierger mat 2.637 m. Dës Bierger sinn op der [[Sinai-Hallefinsel]] am Nordoste vum Land a sinn duerch de [[Suezkanal]] vum afrikanesche Festland getrennt. De Mëtteldeel vum Land ass am Duerchschnëtt ëm déi 500 m héich. Tëscht d'Wüsten duerch fléisst den [[Nil]], deem säi Quellfloss, [[Kagera]], am Biergland vu [[Burundi]] läit. Den Nil leeft op ronn 1.550&nbsp;km an Egypte vu Süden no Norden, ier en, nodeem en duerch d'[[Nildelta]], wat 24.000&nbsp;km² grouss ass, an d'[[Mëttelmier]] fléisst. Ronn 100&nbsp;km südwestlech vu [[Kairo]] läit de [[Fayyum Baseng]], deen 1.827&nbsp;km² grouss ass, an eng [[Baseng (Geomorphologie)|baseng]]-aarteg [[Oas]]elandschaft ass, an där hirem Norddeel den 230&nbsp;km² grousse [[Qarun-Séi]] läit. D'Küste leien am Norden zum [[Mëttelmier]], am Osten zum [[Rout Mier|Roude Mier]], a sinn duerch de [[Suezkanal]] matenee verbonnen. [[Fichier:Karte Ägyptens.png|thumb|250px|right|Kaart vun Egypten]] === Klima === Am [[Nildelta]] an op der Mëttelmierküst herrscht e [[mediterrant Klima]], am Wanter ginn d'[[Temperatur]]en erof, an et reent. De Rescht vum Land läit ënner dem Wüsteklima: Waarm an dréchen am Summer, mëll am Wanter, ouni wierklech ernimmenswäerten Néierschlag a mat laangen Drécheperioden. == Geschicht == Den Ufank vun der egyptescher Zivilisatioun läit ongeféier 7.000 Joer zeréck an der Vergaangenheet. D'egyptesch Geschicht gëtt a vill Epochen ënnerdeelt: [[Fichier:Chariot19.jpg|thumb|260px|Alegyptesche Sträitwon]] * [[Virdynastesch Zäit (Egypten)|Virdynastesch Zäit]] ''bis 3.150 v. Chr.'' * [[Pharao]]nenzäit ([[Aalt Egypten]]) ** [[Fréidynastesch Zäit (Egypten)|Fréidynastesch Zäit]] ''3032 - 2707 v. Chr.'' ** [[Aalt Räich (Egypten)|Aalt Räich]] ''2707 - 2216 v. Chr.'' ** [[Éischt Tëschenzäit (Egypten)|Éischt Tëschenzäit]] ''2216 - 2025 v. Chr.'' ** [[Mëttelt Räich (Egypten)|Mëttelt Räich]] ''2010 - 1793 v. Chr.'' ** [[Zweet Tëschenzäit (Egypten)|Zweet Tëschenzäit]] ''1648 - 1550 v. Chr.'' ** [[Neit Räich (Egypten)|Neit Räich]] ''1531 - 1075 v. Chr.'' ** [[Drëtt Tëschenzäit (Egypten)|Drëtt Tëschenzäit]] ''1075 - [[-652|652 v. Chr.]]'' ** [[Spéitzäit (Egypten)|Spéitzäit]] ''[[-652|652]] - [[-332|332 v. Chr.]]'' ** [[Griichesch-Réimesch Zäit (Egypten)|Griichesch-Réimesch Zäit]] ''[[-332|332 v. Chr.]] - [[395]]'' [[Fichier:Egypt.Giza.Sphinx.01.jpg|thumb|250px|Sphinx virun der Chephren-Pyramid]] * [[Byzantinesch Zäit (Egypten)|Byzantinesch Zäit]] ''[[395]] - [[638]]'' * [[Fréiislamesch Zäit (Egypten)|Fréiislamesch Zäit]] ''[[640]] - [[968]]'' * [[Fatimiden]]zäit ''[[969]] - [[1171]]'' * [[Ayyubiden]]zäit ''[[1171]] - [[1250]]'' * [[Mamluken]]zäit ''[[1250]] - [[1517]]'' * [[Osmanenherrschaft an Egypten]] ''[[1517]] - [[1801]]'' * [[Egyptesch Expeditioun]] ''[[1798]] - [[1802]]'' * [[Muhammad Ali|Dynastie vum Muhammad Ali]] ''[[1805]] - [[1882]]'' * [[Brittesch Herrschaft an Egypten]] ''[[1892]] - [[15. Mäerz]] [[1922]]'' * [[Kinnekräich Egypten]] ''[[19. Abrëll]] [[1922]] - [[Juli]] [[1952]]'' * Republik Egypten ''zanter [[Juli]] [[1953]]'' Speziell d'Andeelung vun de [[geschicht]]leche Perioden an der virchrëschtlecher Zäit geet op de [[Manetho]] zeréck, deen d'Herrscherlëschte vum alen Egypten bis zum leschte Pharao an 30 [[Dynastie]]n agedeelt hat. ''Kuckt dozou och den Haaptartikel:'' [[Geschicht vum Alen Egypten]] Aus der [[Aalt Egypten|alegyptescher Kultur]] si bis haut nach eng Rei vu Bauwierker erhalen. Zu de bekanntsten zielen d'[[Pyramide vu Gizeh]], si sinn dat eenzegt vun de [[Siwe Weltwonner]] wat nach erhalen ass. Méi spéit Zäit goufe chrëschtlech [[Kierch]]en a [[Klouschter|Kléischter]] gebaut. Dat bekanntst Klouschter läit op der [[Hallefinsel Sinai]], d'[[Katharineklouschter]]. Déi meescht [[Moschee]]ën déi an islamescher Zäit gebaut goufe, stinn zu [[Kairo]]. Déi bedeitendst vun dëse Moscheeën ass wuel d'[[Azhar|Al-Azhar-Moschee]], déi zu der Universitéit gehéiert. == Politik == Egypten ass zanter dem [[18. Juni]] [[1953]] eng [[Republik]]. De Staatschef war zanter dem [[14. Oktober]] [[1981]] de [[Muhammad Husni Mubarak]], dee gläichzäiteg och de Leader vun der Nationaldemokratescher Partei war. All sechs Joer koum et zu engem Referendum iwwer d'Wal vun engem Presidentschaftskandidat, dee vum Parlament virgeschloe gouf. Laut enger Ukënnegung vum Mubarak vum [[26. Februar]] [[2005]] sollten doraus awer an Zukunft fräi Wale mat méi Kandidate ginn. Déi lescht Walen ([[2000]]) fir déi 454 Sëtz vum "Rot vum Vollek" (10 Sëtz gi vum President verginn) huet d'NDP mat 86 % gewonnen, duerno koumen d'Onofhängeg (dorënner Kandidate vun der [[Moslembrudderschaft]]) mat 8 %, d'Nei Wafd-Partei (NWP) mat 2 %, d'Nationalprogressiv Gewerkschaftsvereenegung ''Al-Tagammu‘'' (NPUG) mat 1 % an d'Nasseristesch Partei souwéi d'Liberal Partei mat manner wéi 1 %. Inspiréiert vun der [[Tuneesesch Revolutioun 2010-2011|Revolutioun an Tunesien]] am Dezember a Januar 2011, koum et vum dem [[25. Januar]] [[2011]] un, zu [[Kairo]] zu Volleksversammlungen, déi d'Demissioun vum President Mubarak an [[Demokratie|demokratesch]] Reforme gefuerdert hunn. Den [[11. Februar]] [[2011]] huet de [[Muhammad Husni Mubarak]] dem [[Politik|politeschen]] Drock noginn, demissionéiert an ass a [[Saudi-Arabien]] geflücht.<ref>[http://www.spiegel.de/politik/ausland/0,1518,745074,00.html Artikel iwwer d'Revolutioun 2011 am Spiegel.]</ref> == Administrativ Ënnerdeelungen == Egypten ass a 26 Gouvernorater ([[arabesch]] '''محافظات''' ''muhāfazāt'', Singular '''محافظة''' ''muhāfaza'') ënnerdeelt: [[Fichier:Governorates of Egypt.svg|riets|307x307px|noframe]] # Alexandria ('''الإسكندرية''' ''[[al-Iskandariyya]]'') # Assuan ('''أسوان''' ''[[Aswān]]'') # Asyut ('''أسيوط''' ''[[Asyūt]]'') # Buhaira ('''البحيرة''' ''[[al-Buhaira]]'') # Bani Suwaif ('''بني سويف''' ''[[Banī Suwaif]]'', ''Benī Swēf'') # Kairo ('''القاهرة''' ''[[al-Qāhira]]'') # Daqahliyya ('''الدقهلية''' ''[[ad-Daqahliyya]]'') # Damietta/Dumyat ('''دمياط''' ''[[Dumyāt]]'') # Fayyum ('''الفيوم''' ''[[al-Fayyūm]]'') # Gharbiyya ('''الغربية''' ''[[al-Gharbiyya]]'') # Gise ('''الجيزة''' ''[[al-Dschīza]]'', ''el-Gīza'') # Ismailia ('''الإسماعيلية''' ''[[al-Ismāʿīliyya]]'') # Kafr asch-Scheich ('''كفر الشيخ''' ''[[Kafr asch-Schaich]]'', ''Kafr esch-Schēch)'' # Matruh ('''مطروح''' ''[[Matrūh]]'') # Minya ('''المنيا''' ''[[al-Minyā]]'') # Minufiyya ('''المنوفية''' ''[[al-Minūfiyya]]'') # Wadi al-Dschadid ('''الوادي الجديد''' ''[[al-Wādi al-Dschadīd]]'', ''el-Wādi el-Gedīd'') # Nord-Sinai ('''شمال سيناء''' ''[[Schamāl Sīnāʾ]]'') # Port Said ('''بور سعيد''' ''[[Būr Saʿīd]]'') # Qalyubiyya ('''القليوبية''' ''[[al-Qalyūbiyya]]'', ''el-Alyūbiyya'') # Qina ('''قنا''' ''[[Qinā]]'', ''Enā''/''Genā'') # Rout Mier ('''البحر الأحمر''' ''[[al-Bahr al-ahmar]]'') # Scharqiyya ('''الشرقية''' ''[[asch-Scharqiyya]]'') # Suhag ('''سوهاج''' ''[[Sauhādsch]]'', ''Sōhāg''/''Sōhādsch'') # Süd-Sinai ('''جنوب سيناء''' ''[[Dschanūb Sīnāʾ]]'', ''Genūb Sīnā'') # Suez ('''السويس''' ''[[as-Suwais]]'', ''es-Swēs'') # Luxor ('''الأقصر''') ''Opgepasst: Bei zwou Transkriptiounsméiglechkeete, getrennt duerch e Komma, stellt déi éischt déi [[Arabesch|héicharabesch]] Variant duer, déi zweet d'[[Egyptesch-arabesch]] Variant.'' == Ekonomie == [[Fichier:Agriculture (Primitive) CNE-v1-p58-I.jpg|thumb|<small>Landwirtschaft an Egypten (1920er Joren)</small>]] D'Ekonomie vun Egypte gëtt och haut nach duerch d'[[Landwirtschaft]] geprägt, déi sech haaptsächlech op de Regioune laanscht den [[Nil]], am [[Nildelta]] an an eenzelen [[Oas]]en ass. Dobäi huet sech de landwirtschaftlechen Ubau vun enger [[Subsistenz]]- zu enger Exportorientéierung gewandelt, soudatt relativ betruecht manner landestypesch Nahrungsmëttel wéi [[Hirse]], [[Sauboun]]en a [[Kabes]] ugebaut ginn. Zirka 17 % vum [[Bruttoinlandsprodukt]] kommen aus der Landwirtschaft (Stand: 2000). Trotzdeem ass Egypten net fäeg, seng Bevëlkerung, déi staark am Wuessen ass, z'ernieren, soudatt vill Liewensmëttel importéiert musse ginn - am Joer 1980 goufen iwwer 5 Mio. Tonne [[Weess]] aus dem Ausland agefouert respektiv dräimol sou vill wéi an Egypten selwer ugebaut gouf. D'Liewensmëttelaféierung mécht ee Véirel vum Gesamtimport aus, wat zirka 3 Mrd. US-[[Dollar]] entsprécht. Ausserdeem existéiert en enormt Mëssverhältnis tëscht Im- an [[Export]], wat zu enger enormer Auslandsverscholdung gefouert huet. Dëse Problem wäert sech och sou séier net léise loossen, well den Terrain an Egypten, bis op déi Deeler déi scho benotzt ginn, net fir Landwirtschaft gëeegent ass, well de Buedem immens [[arid]] ass, an et kaum Waasserquelle fir eng kënschtlech Bewässerung gëtt. E weideren negative Punkt fir de Liewensmëttelubau an Egypten ass de Bau vum [[Assuan-Staudamm]]; hien huet dofir gesuergt, datt d'Iwwerschwemmung vum Nil bal net méi existéiertert an domat d'Ubaufläch méi kleng a méi onfruchtbar gi sinn. Zurzäit ginn awer am Kader vum [[Toshka-Projet]] Deeler vun der egyptescher [[Wüst]] westlech vum [[Nil]] fir d'Landwirtschaft notzbar gemaach. Déi wichtegst Exporter vun Egypten si [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Kotténg]] an [[Aluminium]], déi wichtegst Importer si Liewensmëttel, [[Chimie|cheemesch]] Produkter, [[Metall]]er a [[Maschinn]]en. === Tourismus === [[Fichier:Luxor Temple at night, Luxor, Egypt.jpg|thumb|250px|[[Luxor-Tempel]]]] [[Fichier:Panorama Abu Simbel.jpg|thumb|250px|[[Abu Simbel]]]] E weidere wichtegen Ekonomiesecteur ass den [[Tourismus]], deen no den Terroruschléi op touristesch Ziler an den [[1990|90er]] Joren awer zäitweis staark huet missen abéissen ([[Luxor]] 1997, Sinai 2004 an 2005 an 2006 zu [[Dahab]]). Den [[Tourismus]] ass eng vun de wichtegste wirtschaftleche Ressource vum Land. Besonnesch d'egyptesch Altertümer sinn e grousse Magnéit fir Besicher aus dem Ausland. Nieft [[Gizeh]] a [[Kairo]] gëtt och [[Luxor]] gär besicht, vu wou aus een ënner anerem den [[Dall vun de Kinneken]] erreeche kann. Luxor ass och den Ausgangspunkt fir Nilcroisière bis op [[Assuan]]. Vun do gi Fluch- oder Bustouren op [[Abu Simbel]] ugebueden. Déi meescht Reesveranstalter bidden en Inlandsvol op Kairo, an eng Plagevakanz op [[Hurghada]] un. D'Touristenhéichbuerg ass ouni Zweiwel [[Hurghada]] um Roude Mier. D'modern Touristenuertschaft [[Sharm El-Sheikh]] op der Südspëtzt vun der [[Sinai]]-Hallefinsel ass besonnesch bei Frënn vum [[Dauchen|Dauchsport]] immens beléift, an de leschte Jore koumen awer och ëmmer méi Ënnerwaasser-Sportler op Dahab, wat nërdlech dovu läit. Duerch den Dauch-Tourismus, deen ëmmer méi an d'Luucht geet, ginn och Plaze südlech vun Hurghada, laanscht d'westlech Küst vum Roude Mier, erschloss. Dozou zielen [[al-Qusair]], [[Marsa Alam]], an [[Zabargad]] kuerz virun der sudaneesescher Grenz. Allerdéngs ass den Touristestuerm op Sharm El-Sheikh an d'Sinai-Hallefinsel zanter den Uschléi am [[Oktober]] [[2004]] a [[Juli]] [[2005]] staark zeréckgaangen. Zu Dahab koumen de [[24. Abrëll]] [[2006]] bei dräi Explosiounen 23 Mënschen ëm d'Liewen, dorënner vill Touristen. === Staatsbudget fir Gesondheet, Bildung a Verdeedegung === Tëscht [[1992]] an [[2000]] louch den Undeel vum Staatsbudget fir * d'[[Gesondheetswiesen|Gesondheetswiese]] bei 3 % * d'[[Bildungswiesen|Bildungswiese]] bei 15 % * d'[[Arméi]] bei 9 % == Demographie == D'Bevëlkerung vun Egypten wunnt primär am [[Nil]]dall, am [[Nildelta]], beim [[Suezkanal]] an um [[Rout Mier|Roude Mier]]. An de westlechen [[Oas]]e [[Fayyum]], [[Dachla]], [[Farafra]], [[Siwa]] a [[Charga]] liewen nëmme wéineg Mënschen. Déi gréisst Stied sinn (Mio. Awunner, Stand 1. Januar 2005): [[Kairo]] (7,7), [[Alexandria]] (3,8) a [[Giseh]] (2,4), [[Suez]](0,5), [[Luxor]](0,4) an [[Assuan]] (0,2). ''Kuckt och'': [[Lëscht vun de Stied an Egypten]] === Ethnien === D'Majoritéit vun der egyptescher Bevëlkerung sinn ''Araber''. Doriwwer eraus liewen am Süde vun Egypten d'[[Nubier]]. An der [[Libesch Wüst|Libescher Wüst]] hu fréier [[Berber]]stämm gewunnt, vun deenen haut awer nëmmen nach e puer an der Oas [[Siwa]] eng [[Berbersproochen|Berbersprooch]] schwätzen, an de Wüsten ëstlech vum Nil liewen arabesch- a [[Bedscha]]-sproocheg Nomaden. === Reliounen === Egypten ass laut senger [[Constitutioun]] en islamesche Staat an den [[Islam]] ass d'[[Staatsrelioun]], d'[[Scharia]] ass d'Haaptquell vun der Gesetzgebung. Nieft der [[Sunitten|sunittescher]] Majoritéit fënnt een zu Kairo an Alexandria, awer och a Mëttel- an [[Ueweregypten]], [[Chrëschtentum|Chrëschten]], virun allem [[Koptesch Kierch|Kopten]], déi net selen an Dierfer mat chrëschtlecher Majoritéit liewen. Eng amtlech Zielung vun de Chrëschte gouf bewosst net duerchgefouert, opschonn d'Relioun an de Pass muss agedroe ginn. 85-90 % vun den Egypter si Moslemen (meeschtens Sunitten), 7-13 % si koptesch Chrëschten (meeschtens orientalesch-orthodox, e klengen Deel och koptesch-kathoulesch), de Rescht verdeelt sech op griichesch-kathoulesch a protestantesch Chrëschte souwéi Judden. Besonnesch an Ueweregypten sinn déi als chrëschtlech Minoritéit dacks benodeelegt Kopten Zil vun Terror a Schutzgelderpressunge vu radikale Mosleme ginn, heefeg mam Wësse vun de lokalen Autoritéiten. Moslemen, déi zum Chrëschtentum iwwertrieden, musse mat staatlechen Zwangsmoossname rechnen. Nei koptesch Kierchen däerfen net gebaut ginn, och kleng Reparature brauchen e Presidialdekret. D'Kopte beusproche fir sech, déi direkt Nofollger vun der alegyptescher Bevëlkerung vun der Pharaonenzäit ze sinn. Aus hirem Numm ass dat griichescht Wuert ''aigiptios'' ginn, wat am Lëtzebuergeschen ''Egypten'' gouf. Engersäit ass d'Ausleeung vum Islam an Egypten immens modern a fortschrëttlech, besonnesch duerch d'al-Azhar-Universitéit. Anerersäits ass Egypten zanter Joerzéngten (nieft [[Saudi-Arabien]]) och en Zentrum vum [[islamesche Fundamentalismus]]. Sou ass d'Moslembrudderschaft hei aktiv an am [[Osama bin Laden]] senger Terrorgrupp al-Qaida ware schonn zu Zäite vum [[11. September]] [[2001]] immens vill Egypter a Féierungspositiounen. Deels sti si bis haut mat un der Spëtzt. Datt si hir [[heemesch]] Wuerzele gekappt hunn, ass net warscheinlech. D'islamistesch-fundamentalistesch Zeen gesäit de Kampf géint Westler, wéi z.&nbsp;B. zu Dahab (Sinai) am Abrëll 2006, als Bestanddeel vun engem gerechte Kampf géint en ongerechte System, e gottlose Staat an eng westlech-jiddesch Verschwörung géint den Islam un. === Sproochen === Et gëtt majoritär [[Egyptesch-Arabesch]] geschwat, en neiarabeschen Dialekt. Schrëftsprooch ass awer zanter der Eruewerung am [[7. Joerhonner]] d'[[arabesch|Héicharabesch]], nëmmen an der [[Koptesch Kierch|Koptescher Kierch]] gëtt als [[Liturgiesprooch]] nach [[Koptesch]] benotzt, dat an enger [[Koptescht Alphabet|Schrëft]], déi vum [[Griichesch Schrëft|Griicheschen]] ofgeleet ass, geschriwwe gëtt. An der Oas [[Siwa]] gëtt nach eng [[Berbersproochen|Berbersprooch]] geschwat, dat sougenannte [[Siwi]]. Am Süden an an der Oas [[Charga]] schwätze vill Mënschen [[Nubesch]]. Am Südoste gëtt et och Leit déi [[Bedscha]] schwätzen. Als Friemsprooch ass [[Englesch]] an an der Uewerschicht och [[Franséisch]] verbreet. === Bevëlkerungsentwécklung === [[Fichier:Egypt demography.png||500px|right]] D'Bevëlkerung vun Egypten wiisst immens séier, a stellt d'Land, wat schonn nëmmen op senge fruuchtbaren Deeler bewunnt ass, viru grouss Problemer. Ëm [[1800]] hat d'Land nëmmen eng ronn 2,5 Milliounen Awunner. Am Joer [[1900]] huet d'Bevëlkerung d'12,5 Milliounen Awunner erreecht, [[2000]] waren et scho bal 68 Milliounen. An der Vergaangenheet, zirka zu der Zäit vun de Pharaonen, hat d'Land tëscht 4 bis maximal 12 Milliounen Awunner - eng Bevëlkerungszuel déi wuel och an der [[Spéitantiquitéit]] erreecht gouf. == Kultur == An der Tounkonscht hu sech d'al Egypter vun zirka 3000 v. Chr. u bewisen, mat enger grousser Auswiel vu [[Museksinstrument]]er: [[Harfe]]n, [[Laut]]en, [[Leier]]en, [[Flûte]]n, [[Hautbois]], [[Päif (Instrument)|Päifen]], [[Tamburin]]en, [[Trommel]]en etc., déi een op de ville Wandfreske gesäit; weider Kenntnisser liwwert d'[[Archeologie]]. No de [[Ptolemäer]] an de [[Réimescht Räich|Réimer]] huet d'egyptesch Musek Aflëss aus dem [[Byzanz|byzantinesche]], [[Persien|perseschen]] a - virun allem - arabesche Raum integréiert. An Egypten hu virun allem d'Traditioune vun de [[Beduinen]], [[Saiyidis]] an [[Nubier]] d'egyptesch Volleksmusek beaflosst. Déi haiteg egyptesch Musek gëtt an zwou Gruppen agedeelt: * eng, déi d'[[Oktav (Musek)|Oktav]] a 24 Véirelstéin opdeelt, an * an eng mat 17 Stufen (''Lauteleier'') == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Pharaonen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.sis.gov.eg/ Offiziell Websäit] * [http://www.auswaertiges-amt.de/www/de/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?type_id=14&land_id=2 Informationssäit vum Däitschen Auswäertegen Amt] {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Egypten| ]] [[Kategorie:Republicken]] t7m97k9sodl2v36ka3a3lgwijrk3loe 0 5448 2689251 2521402 2026-08-06T09:31:44Z Les Meloures 580 /* Filmographie */ k 2689251 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Claude Lahr''', gebuer<ref>[[Luxemburger Lexikon]], 1. Oplo, 2006, S. 237</ref> de [[6. Februar]] [[1962]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Realisateur]] vun [[Dokumentarfilm]]er. == Karriär == De Claude Lahr huet säi Studium um ''Institut national supérieur des Arts du Spectacle'' (INSAS) zu [[Bréissel]] an der Sektioun ''Réalisation et Production cinéma/tv''' mat engem Diplom ofgeschloss. Hie huet als [[Regie-Assistent]] a [[Produktiounsleeder]] un enger Rëtsch vu [[belsch]]en, [[Frankräich|franséischen]] a lëtzebuergesche Filmer a Reklamms-Spotten matgeschafft. 1997 huet hien e Kuerzfilm fir de Lëtzebuerger Pavillon op der [[Weltausstellung]] zu [[Lissabon]] 1998, ''Les industries de l'eau'', gedréint. D'Joer drop huet hien en Documentaire a Spillfilmläng mam Titel ''[[Stol (Film)|Stol]]'' iwwer d'Lëtzebuerger Stolindustrie erausbruecht. Duerno huet en nach weider kuerz Filmer produzéiert, ënner anerem ee fir de [[Fonds d'urbanisation et d'aménagement du plateau de Kirchberg]], éier en 2004 national Opmierksamkeet krut fir säin Documentaire ''[[Heim ins Reich (Film)|Heim ins Reich]]'' iwwer d'Zäit vun der däitscher Besatzung zu Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich. Dofir huet en 2005 mam [[Lëtzebuerger Filmpräis 2005|Lëtzebuerger Filmpräis]] an de Kategorien "Beschte Film" a "Publikumspräis" ausgezeechent. Och kommerziell gesi war mat iwwer 25.000 Kinosspectateuren e grousse Succès. 2006 huet hie fir [[Arte]] en zweemol 52 Minutte laange Reportage zum Theema ''L'Europe de la défense'' gedréint, an donieft och nach mat ''Les maîtres du vent'' e Kuerzfilm iwwer d'Restauratioun vun der Stahlhut-Uergel an der [[Kierch Diddeleng]]. De Claude Lahr huet d'[[Sitcom]] ''[[Weemseesdet]]'' matgeschriwwen. Fir de Documenataire ''[[Ashcan (Film)|Ashcan]]'' war hien 2018 e Berode vum Regisseur. == Filmographie == * 1997: ''Les industries de l'eau'', Kuerzfilm * 1998: ''[[Stol (Film)|Stol]]'' * 1998: ''Habiter sur le Plateau de Kirchberg'' * 1999: ''[[Portraits d'artistes|Portrait d'artiste]]: Moritz Ney'', Kuerzfilm * 2001: ''Les routes du thé'', Kuerzfilm * 2004: ''[[Heim ins Reich (Film)|Heim ins Reich]]'' * 2006: ''L'Europe de la défense'' * 2006: ''Les maîtres du vent'' * 2008: ''Énergie, le futur à contre-courant'' * 2011-12: ''[[Weemseesdet]]'', Sitcom * 2015-18: 3 Episode vu ''[[Routwäissgro]]'' * 2016: ''[[818 (Film)|818]]'' == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmregisseuren]] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Lahr Claude}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Gebuer 1962]] layes5sai9yvim7sn00j8v2ywx1ygb6 0 6012 2689027 2649711 2026-08-05T14:00:06Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689027 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat Irland|aner Begrëffer mam selwechten Numm|Irland (Homonymie)}}{{Infobox Land | Numm = Ireland<br>Éire | Fändel = Flag of Ireland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Irland | Wopen = Coat of arms of Ireland.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Irland | National Devise = | Kaart = EU-Ireland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Iresch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Dublin]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = [[Taoiseach]] | Regierungschef = | Total Fläch = 70.273 | Fläch Plaz = 118 | Waasserfläch = 2 | Bevëlkerung = 5.380.300 {{small|(2024)}} | Bevëlkerung Plaz = 122 | Bevëlkerungsdicht = 76,6 | Onofhängegkeet = [[6. Dezember]] [[1922]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] akzeptéiert | Nationalfeierdag = [[17. Mäerz]] | Nationalhymn = "Amhrán na bhFiann" | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.ie]] | Telefonsprefix = +353 | Notizen = | Extra Bild = Ladys View County Kerry Ireland.jpg | Extra Bild Text = ''[[Ladies View]]'' am [[Killarney Nationalpark]] an der [[Grofschaft Kerry]] | Extra Bild2 = |}} '''Irland''' (Iresch: ''Éire''), och bekannt als '''Republik Irland''' (''Poblacht na hÉireann''), ass en [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Staat. E läit op der Insel [[Irland (Insel)|Irland]], am [[Atlantik]], westlech vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. == Geographie == Irland ass eng gréng Fielsinsel an dofir wuessen do net vill Beem a Bësch. Irland ass haaptsächlech vun Hecken, Gestrëpp an aneren niddrege Planze bewues, déi net vill Nierstoffer brauchen. Laanscht d'Südküst - wou de [[Golfstrom]] laanscht kënnt - wuesse kleng Palmen a verschidden aner verkrëppelt tropesch Planzen. An där Regioun sti mat déi meescht Beem, mä si wuesse kaum iwwer Maansgréisst eraus. Op der [[Insel]] gëtt et vill [[Séi]]en. Dee bekanntsten ass de [[Lough Neagh]]. De Floss [[Shannon]] ass mat 370 Kilometer dee längste Floss an Irland. Hien entspréngt am Norden tëscht den Uertschafte Belleek a Kesch aus dem [[Lough Erne]] (Erneséi) an e fléisst zu [[Limerick]] (Grofschaft [[Munster (County)|Munster]]) an den [[Atlantik]]. Tëscht der Quell an der Mëndung leeft en duerch e sëllege kleng an e puer grouss Séien, ë.&nbsp;a. de [[Lough Ree]] an de [[Lough Derg]]. == Politik == Zu de gréisste politsche Parteien an Irland zielen: [[Fine Gael]], [[Fianna Fáil]], [[Sinn Féin]], [[Socialist Party (Irland)|Socialist Party]], [[People Before Profit Alliance]], [[Anti-Austerity Alliance]], [[Labour Party (Irland)|Labour Party]], [[Social Democrats (Irland)|Social Democrats]], [[Workers and Unemployed Action Group]] a [[Green Party (Irland)|Green Party]]. == Administrativ Ënnerdeelungen == '''Provënzen:''' {{Div col|cols=4}} * [[Connacht]] * [[Leinster]] * [[Munster (Provënz)|Munster]] * [[Ulster]] {{Div col end}} ''' Countien:''' {{Div col|cols=4}} * [[Carlow]] * [[Cavan]] * [[Clare]] * [[Cork]] * [[Donegal]] * [[Dublin (County)|Dublin]] * [[Galway]] * [[Kerry]] * [[Kildare]] * [[Kilkenny]] * [[Laois]] * [[Leitrim]] * [[Limerick]] * [[Longford]] * [[Louth]] * [[Mayo]] * [[Meath]] * [[Monaghan]] * [[Offaly]] * [[Roscommon]] * [[Sligo]] * [[Tipperary]] * [[Waterford]] * [[Westmeath]] * [[Wexford]] * [[Wicklow]] {{Div col end}} == Ekonomie == D'iresch Wirtschaft huet sech zënter den 1980er vun enger haaptsächlech landwirtschaftlecher Ekonomie zu enger moderner Ekonomie entwéckelt, déi op héich technologesch Industrien an Zerwisser spezialiséiert ass. Mat deemools 11 anere Staaten huet Irland 2002 den [[Euro]] als offiziell Wärung agefouert. D'Land ass stark vun [[Auslännesch Direktinvestitioun|Auslänneschen Direktinvestitiounen]] ofhängeg an huet wéinst senger gutt forméierten Aarbechtskräft an niddrege Steieren op Entreprisë kënnen e puer multinational Gesellschaften unzéien. Entreprise wéi [[Intel]] hunn an Irland an de spéiden 1980er investéiert; spéider sinn nach [[Microsoft]] a [[Google]] derbäikomm. Irland läit op Plaz 8 {{small|(2016)}} vun de wirtschaftlech fräiste Länner op der Welt vum (dem [[Index of Economic Freedom]] no). 2015 hat Irland no Lëtzebuerg den zweethéchste PIB pro Awunner an der EU (49.300 Euro per capita).<ref>Eurostat: [http://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/tsdec100 ''PIB réel par habitant, croissance et totaux''] (gekuckt den 10. August 2016)</ref> == Relioun == D'[[Réimesch-Kathoulesch Kierch]] ass mat 91,6&nbsp;% vertrueden, d'Church of Ireland mat 2,5&nbsp;%, aner Glawensrichtunge kommen op 5,9&nbsp;% (1998). == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.taoiseach.gov.ie/index.asp?docID=243 Den Text vun der irescher Constitutioun fir erofzelueden] {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Irland| ]] k5wk9n1ao9li0f39d7qfl70wok5bhfj 2689111 2689027 2026-08-05T14:05:54Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689111 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat Irland|aner Begrëffer mam selwechten Numm|Irland (Homonymie)}}{{Infobox Land | Numm = Ireland<br>Éire | Fändel = Flag of Ireland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Irland | Wopen = Coat of arms of Ireland.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Irland | National Devise = | Kaart = EU-Ireland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Iresch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Dublin]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Taoiseach]] | Regierungschef = | Total Fläch = 70.273 | Fläch Plaz = 118 | Waasserfläch = 2 | Bevëlkerung = 5.380.300 {{small|(2024)}} | Bevëlkerung Plaz = 122 | Bevëlkerungsdicht = 76,6 | Onofhängegkeet = [[6. Dezember]] [[1922]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] akzeptéiert | Nationalfeierdag = [[17. Mäerz]] | Nationalhymn = "Amhrán na bhFiann" | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.ie]] | Telefonsprefix = +353 | Notizen = | Extra Bild = Ladys View County Kerry Ireland.jpg | Extra Bild Text = ''[[Ladies View]]'' am [[Killarney Nationalpark]] an der [[Grofschaft Kerry]] | Extra Bild2 = |}} '''Irland''' (Iresch: ''Éire''), och bekannt als '''Republik Irland''' (''Poblacht na hÉireann''), ass en [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Staat. E läit op der Insel [[Irland (Insel)|Irland]], am [[Atlantik]], westlech vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. == Geographie == Irland ass eng gréng Fielsinsel an dofir wuessen do net vill Beem a Bësch. Irland ass haaptsächlech vun Hecken, Gestrëpp an aneren niddrege Planze bewues, déi net vill Nierstoffer brauchen. Laanscht d'Südküst - wou de [[Golfstrom]] laanscht kënnt - wuesse kleng Palmen a verschidden aner verkrëppelt tropesch Planzen. An där Regioun sti mat déi meescht Beem, mä si wuesse kaum iwwer Maansgréisst eraus. Op der [[Insel]] gëtt et vill [[Séi]]en. Dee bekanntsten ass de [[Lough Neagh]]. De Floss [[Shannon]] ass mat 370 Kilometer dee längste Floss an Irland. Hien entspréngt am Norden tëscht den Uertschafte Belleek a Kesch aus dem [[Lough Erne]] (Erneséi) an e fléisst zu [[Limerick]] (Grofschaft [[Munster (County)|Munster]]) an den [[Atlantik]]. Tëscht der Quell an der Mëndung leeft en duerch e sëllege kleng an e puer grouss Séien, ë.&nbsp;a. de [[Lough Ree]] an de [[Lough Derg]]. == Politik == Zu de gréisste politsche Parteien an Irland zielen: [[Fine Gael]], [[Fianna Fáil]], [[Sinn Féin]], [[Socialist Party (Irland)|Socialist Party]], [[People Before Profit Alliance]], [[Anti-Austerity Alliance]], [[Labour Party (Irland)|Labour Party]], [[Social Democrats (Irland)|Social Democrats]], [[Workers and Unemployed Action Group]] a [[Green Party (Irland)|Green Party]]. == Administrativ Ënnerdeelungen == '''Provënzen:''' {{Div col|cols=4}} * [[Connacht]] * [[Leinster]] * [[Munster (Provënz)|Munster]] * [[Ulster]] {{Div col end}} ''' Countien:''' {{Div col|cols=4}} * [[Carlow]] * [[Cavan]] * [[Clare]] * [[Cork]] * [[Donegal]] * [[Dublin (County)|Dublin]] * [[Galway]] * [[Kerry]] * [[Kildare]] * [[Kilkenny]] * [[Laois]] * [[Leitrim]] * [[Limerick]] * [[Longford]] * [[Louth]] * [[Mayo]] * [[Meath]] * [[Monaghan]] * [[Offaly]] * [[Roscommon]] * [[Sligo]] * [[Tipperary]] * [[Waterford]] * [[Westmeath]] * [[Wexford]] * [[Wicklow]] {{Div col end}} == Ekonomie == D'iresch Wirtschaft huet sech zënter den 1980er vun enger haaptsächlech landwirtschaftlecher Ekonomie zu enger moderner Ekonomie entwéckelt, déi op héich technologesch Industrien an Zerwisser spezialiséiert ass. Mat deemools 11 anere Staaten huet Irland 2002 den [[Euro]] als offiziell Wärung agefouert. D'Land ass stark vun [[Auslännesch Direktinvestitioun|Auslänneschen Direktinvestitiounen]] ofhängeg an huet wéinst senger gutt forméierten Aarbechtskräft an niddrege Steieren op Entreprisë kënnen e puer multinational Gesellschaften unzéien. Entreprise wéi [[Intel]] hunn an Irland an de spéiden 1980er investéiert; spéider sinn nach [[Microsoft]] a [[Google]] derbäikomm. Irland läit op Plaz 8 {{small|(2016)}} vun de wirtschaftlech fräiste Länner op der Welt vum (dem [[Index of Economic Freedom]] no). 2015 hat Irland no Lëtzebuerg den zweethéchste PIB pro Awunner an der EU (49.300 Euro per capita).<ref>Eurostat: [http://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/tsdec100 ''PIB réel par habitant, croissance et totaux''] (gekuckt den 10. August 2016)</ref> == Relioun == D'[[Réimesch-Kathoulesch Kierch]] ass mat 91,6&nbsp;% vertrueden, d'Church of Ireland mat 2,5&nbsp;%, aner Glawensrichtunge kommen op 5,9&nbsp;% (1998). == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.taoiseach.gov.ie/index.asp?docID=243 Den Text vun der irescher Constitutioun fir erofzelueden] {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Irland| ]] 0ejmsa9wdqiv4acaud3xgo5q7iqf6m0 0 6234 2689019 2688996 2026-08-05T13:59:58Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689019 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoRU}} {{Infobox Land | Numm = Российская Федерация<br>"Rossijskaja Federazija" | Fändel = Flag of Russia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Russesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Russescht Wopen | National Devise = | Kaart= Location Russia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Russesch]] | Haaptstad = [[Moskau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 17 098 242<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = 1 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 142 499 000<ref>UNO-Schätzung fir 2007. Quell: [http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/wpp2006_highlights.pdf World Population Prospects. The 2006 Revision]<br>Dee leschten offiziellen [[Zensus]] a Russland war 2002. Et goufen deemools 145 166 731 Awunner gezielt. Site vum Zensus: [http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87 www.perepis2002.ru]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8 | Onofhängegkeet = [[12. Juni]] [[1990]] (deklaréiert)<br>[[26. Dezember]] [[1991]] (Zesummebroch vun der Sowjetunioun) | Nationalfeierdag = [[12. Juni]] | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]<br>[[Media:Russian Anthem Instrumental.ogg|(Lauschteren)]] | Wärung = [[Russesche Rubel]] (RUB) | Zäitzon = +2 bis +12 | Internet TLD = [[.ru]] | Telefonsprefix = +7 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Russland''' (op [[Russesch]]: ''Россия'') oder d''''Russesch Federatioun''' (russ. ''Российская Федерация'') ass eng Federatiounsrepublik an Europa an Asien. Et ass de flächeméisseg gréisste [[Staat]] vun der [[Äerd]]. Säin Territoire ëmfaasst grouss Deeler vun [[Osteuropa]] a vun [[Nordasien]]. Den alen ostslaweschen Numm fir d'Gebitt vun der haiteger [[Ukrain]], [[Wäissrussland]] an dee vu Slawe bewunnten Deel vum europäesche Russland war ''Rus'' (cf. [[Kiewer Rus]]), deen dovun ofgeleete mëttelalterleche [[Latäin|laténgeschen]] Numm war ''Ruthenia'', a latiniséierter slawescher Versioun ''Russia'' (zanter dem fréien [[18. Joerhonnert]] ''Rossija''). Wiertlech iwwersat bedeit ''Rossijskaja Federazija''‚ "Russlännesch Federatioun" (vu ''Rossija''‚ "Russland"). D'Staatsbezeechnung ass ganz bewosst net ''Russkaja Federazija'', fir och déi net-russesch [[Ethnie]]n anzebezéien. Wa vum russesche Vollek oder der russeschsproocheger Kultur rieds ass, dat seet een dofir am Russesche ''russkij'' (m)/''russkaja'' (f)/''russkoje'' (n) ("russesch"). Mee wann de Staat Russland gemengt ass, gebraucht een d'Adjektiv ''rossijskij'' (m)/''rossijskaja'' (f)/''rossijskoje'' (n). == Geschicht == ''Haaptartikel: [[Geschicht vu Russland]]'' [[File:Alexander Nevsky shroud 03 by shakko.JPG|thumb|170px|Dat eelst Bild vum Alexander Nevsky - dem Papp vum éischten Herrscher vu Moskau]] Déi fréist Geschicht vum eigentlechen, europäesche Russland (fir d'Geschicht vum asiateschen Deel, cf. [[Geschicht vu Sibirien]]) ass am Norde markéiert vu [[Finno-Ugren|finno-ugresche]] Vëlker a [[Balten]], an am Süde vun den [[Indogermanen|indogermanesche]] Steppevëlker vum [[Kurganvollek]], de [[Kimmerier]], [[Skythen]], [[Sarmaten]] an [[Alanen]]; méi spéit koumen hei nach [[Griichen]], [[Goten]], [[Hunnen]] an [[Awaren]] derbäi. An der Mëtt, tëscht dem [[Dnjepr]] an dem [[Westleche Bug|Bug]] (modern [[Ukrain]] a [[Polen]]), huet sech d'[[Ethnogenese]] vun de [[Slawen|slawesche]] Vëlker ofgespillt, déi zanter dem [[6. Joerhonnert]] ugefaangen hunn, sech och no Norden an Osten auszebreeden. Zanter dem [[8. Joerhonnert]] si [[Schweden|schweedesch]] [[Wikinger]] iwwer déi osteuropäesch Flëss gefuer, hu Stied a Siidlunge gegrënnt a sech mat der slawescher Virbevëlkerung vermëscht. Dës Zaldote-Geschäftsleit, déi och nach [[Waräger]] oder [[Rus]] genannt goufen, ware staark op der Grënnung vum éischten [[Ostslawen|ostslawesche]] Staat bedeelegt, der "Kiewer Rus", mat Zentren zu [[Kiew]] an [[Nowgorod]]. Am südleche Steppegebitt an op der [[Wolga]] waren dogéint Räicher vun aus Asien agestréimten [[Turkvëlker]], de [[Chasaren]] an de [[Wolgabulgaren]], entstanen, mat deenen d'Rus Handel gedriwwen, mee och dacks Kricher gefouert huet. Intensiv Kontakter mat dem [[Ostroum|Byzantinesche Räich]] hu schliisslech [[988]] zur [[Orthodox Kierchen|orthodoxer]] [[Christianiséirung]] vun der Kiewer Rus gefouert. [[Fichier:Meyers b14 s0080a.jpg|thumb|lénks|250px|Geschicht vum russesche Räich]] Am [[12. Joerhonnert]] huet d'Kiewer Rus ugefaangen ze zerfalen, wat et de [[Mongolei|Mongolen]] ënner dem [[Dschingis Khan]], déi vun [[1223]] un agefall sinn, méi einfach gemaach huet, fir déi zerstridde russesch [[Fürst]]entümer z'ënnerwerfen. D'[[Gëllen Hord]] huet sou fir zwee Joerhonnerten e groussen Deel vu Russland beherrscht. Ënner der mongolescher Herrschaft huet sech déi russesch ("groussrussesch") Natioun erausgebilt. D'[[Moskowien|Groussfürstentum Moskau]] konnt sech schliisslech vun der mongolescher Friemherrschaft befreien, an de [[Groussfürst]] [[Iwan IV. vu Russland|Iwan IV., dee Schrecklechen]], huet sech [[1547]] zum éischten "[[Zar]] vun der ganzer Rus" kréine gelooss. Ënner senger Herrschaft huet och d'Eruewerung vu [[Sibirien]] ugefaangen, déi russesch [[Kosaken|Kosake]] fir d'éischt am [[17. Joerhonnert]] bis un de [[Pazifik]] bruecht huet. [[Fichier:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Minister fir Innepolitik vu Russland Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]] Uganks vum 18. Joerhonnert huet den Zar [[Pjotr I. vu Russland|Péiter de Groussen]] dat deelweis a [[mëttelalter]]leche Strukture festgefuere russescht Räich fir westeuropäesch Aflëss opgemaach a Wëssenschaft a Kultur ënnerstëtzt. D'Zarin [[Ekaterina II. vu Russland|Katharina déi Grouss]] ass dem Péiter säi Wee weidergaangen an huet eng konsequent Expansiounspolitik bedriwwen, an där hirem Laf si d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarzmierküst]] vun den [[Osmanescht Räich|Tierken]] eruewert (cf. [[Tierkekricher]]) a sech un den [[Deelunge vu Polen|Deelunge vu Pole]] bedeelegt huet. [[1812]] sinn dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] seng Truppen a Russland agefall an hu [[Moskau]] eruewert, ier se schlussendlech awer nach geschloe goufen. Geschwënn drop ass den Zar [[Alexandr I. vu Russland|Alexander I.]] als "Retter vun Europa" zu [[Paräis]] amarschéiert. Russland war dunn déi gréisst Muecht an Europa an huet e gëllent Zäitalter erlieft. Op de eruewerte Lännereien huet Russland eng grausam Politik vun der Russifikatioun (russesch: Русификация) gefouert - déi offiziell Politik vun der Zerstéierung vu ville Sproochen a Kulturen. Sou goufen d'Vepser - eng grouss indigen Bevëlkerung aus dem Norde vu Russland - bal komplett an déi nordrussesch Gruppen assimiléiert, haut sinn et der just nach 5 Dausend iwwreg <ref>Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 367. — 671 с.</ref>. [[Fichier:Europäisches russland.jpg|thumb|riets|250px|Europäeschen Deel vu Russland (1888)]] Zanter [[1825]] gouf et am onzefriddene Vollek a bei der [[Intelligenzija]] ëmmer erëm Onrouen an Attentater (cf. [[Dekabristen]]), mä et huet bis an d'1860er Jore gedauert, bis datt et wéinstens emol zur Ophiewung vun der [[Leifeegeschaft]] koum. Trotz senger grousser Industrieproduktioun ([[Stol]], [[Kuel]], [[Ueleg]], Militärgidder) ass Russland géintiwwer de westeuropäesche Groussmächten ëmmer méi hannendrageroden. D'[[Industrialiséirung]] ass nach net an déi ländlech Provënze vum Riseräich virgedronge gewiescht, gréisstendeels huet d'[[Infrastruktur]] komplett gefeelt, d'Aarbechter an d'Baueren hate mat grousser Aarmut ze kämpfen an d'[[Demokratiséirung]] war nach wäit ewech. Dat alles huet grouss Problemer bereet, wat d'Zareräich fir d'éischt am [[Krimkrich]] an dunn [[1905]] bei der [[Russesch-Japanesche Krich|Nidderlag géint Japan]] ganz grausam virun Ae gefouert krut. Allerdéngs war den Zar [[Nikolaj II. vu Russland|Nikolaj II.]] anscheinend onfäeg, aus dëse Feeler ze léieren, a wichteg Reforme sinn ausbliwwen. En hat zwar noutgedrongen e Parlament geneemegt, d'[[Duma]], mä déi hat praktesch guer keng Funktiounen, an en huet se kuerz drop souguer erëm opgeléist. Wéi [[1914]] den [[Éischte Weltkrich]] ausgebrach ass, huet eng nei patriotesch Well dat ganzt Land erfaasst. Déi Erfolleger, déi uganks virun allem géint [[Éisträich-Ungarn]] an d'[[Osmanescht Räich]] erziilt konnte ginn, goufe geschwënn ofgeléist vun engem Stellungs- an Ofnotzungskrich. [[1917]] hu schliisslech d'Onzefriddenheet an der Bevëlkerung an déi desolat Versuergungslag dozou gefouert, datt d'Moral vun de russeschen Zaldoten noginn huet an d'Front zesummegebrach ass. Den Zar gouf zum [[Ofdankung|Ofdanke]] gezwongen. Eng biergerlech Regéirung ënner dem [[Alexander Fjodorowitsch Kerenski|Kerenski]] koum un d'Rudder, bis datt geschwënn drop déi vum [[Lenin]] an de [[Bolschewiki|Bolschewiken]] initiéiert [[Oktoberrevolutioun]] hir e séiert Enn bereet huet. Doropshi koum et zu engem [[Russesche Biergerkrich|Biergerkrich]] tëscht de ''rouden'' an de ''wäisse'' Forcen, dee Millioune Mënschen d'Liewe kascht huet, an deen déi rout Bolschewike schlussendlech gewonnen hunn. Am Laf vum Biergerkrich huet Russland [[1920]] Deeler vu Wäissrussland an der Ukrain (="[[Ostpolen]]") u [[Polen]] verluer. [[File:Gulag Location Map.png|thumb|250px|Kaart vun de Gulag-Lager, déi ënner der Stalin-Diktatur gegrënnt goufen]] Aus Russland a senger Kolonie Sibirien ass déi ''[[Russesch Sozialistesch Federativ Sowjetrepublik]] (RSFSR)'' ginn, an den [[30. Dezember]] [[1922]] ass duerch den Zesummeschloss vun der RSFSR an all deenen anere sowjetesche sozialistesche Republicken d'[[UdSSR]] entstanen. Eng staatlech kontrolléiert Wirtschaftspolitik ass ausgeruff ginn an d'[[Sowjet]]s goufen als Proprietär vu Buedem a [[Produktiounsmëttel]] erkläert. Dem [[Lenin]] säin Doud den [[21. Januar]] [[1924]] huet zu enger wëll rosener Lutte ëm seng Nofolleg gefouert, an där sech de [[Stalin]] géint de Leo [[Trotzki]] duerchsetze konnt. De Stalin huet du seng Muecht duerch geziilten [[Terror]] géint seng Géigner gefestegt. Vun [[1928]] u gouf déi staatlech Ekonomie [[Fënnefjoresplang|Fënnefjorespläng]] ënnerworf, d'Industrialiséierung an d'Infrastruktur, speziell am [[Asien|asiatischen]] Deel vum Land, virugedriwwen an d'[[Landwirtschaft]] kollektivéiert. Am August [[1939]] huet de Stalin e geheimen [[Netugrëffspakt]] mam [[Adolf Hitler|Hitler]] ënnerschriwwen a sech sou d'Aglidderung vun den ostpolnesche Gebidder, vum [[Baltikum]] a vu [[Bessarabien]] geséchert. Nom Iwwerfall vun [[Däitschland]] op Russland den [[22. Juni]] [[1941]] ass Russland op der Säit vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]]en an den [[Zweete Weltkrich]] (russ.: ''[[Grousse Krich vum Heemechtsland]]'') agetratt. Grouss Deeler vum Weste vum Land goufe verwüst, bei der Belagerung vu [[St. Petersburg|Leningrad]] sinn iwwer eng Millioun Zivilisten erhéngert. Schlussendlech huet déi [[Rout Arméi]] den däitschen Truppe bei Moskau, [[Volgograd|Stalingrad]] a [[Kursk]] schwéier Nidderlage ze schmaache ginn. Géint der Enn vum Krich hu sowjetesch Truppen och nach [[japan]]esch Gebidder wäit hannen an Asien eruewert a besat: d'[[Mandschurei]], [[Karafuto]], [[Korea]] an d'[[Kurilen]]. [[1945]] huet d'[[Potsdamer Ofkommes]] der RSFSR dat nërdlecht [[Ostpreussen]] an déi haiteg [[Oblast Kaliningrad]] zougesprach. Vu Japan huet se nach dat südlecht [[Sachalin]] an d'Kurilen derbäikritt. Nom Enn vum Krich huet sech d'Sowjetunioun awer ëmmer méi vun deenen aneren Alliéierten ofgesat a sech groussen Afloss op seng Nopeschlänner Polen, [[Tschechoslowakei]], [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] an zäitweis och [[Albanien]] geséchert. An dëse Länner sinn Honnertdausende vu sowjeteschen Zaldote stationéiert bliwwen. Et koum zum [[Kale Krich]], dee bis [[1989]] d'Weltpolitik dominéiert huet. Wéi et [[1991]] zum [[Opléisung vun der UdSSR|Zesummebroch vun UdSSR]] koum, huet Russland als déi gréisst fréier Sowjetrepublik d'Ierfschaft vun der [[UdSSR]] ugeholl. Ënner dem President [[Boris Nikolajewitsch Jelzin|Boris Jelzin]] huet sech Russland zwar ëmmer méi demokratiséiert, mee et war och eng ganz instabill Phas fir d'Land, an där d'Ekonomie deelweis d'Baach erofgaangen ass. Nodeems de [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] am Joer [[2000]] President gouf, huet sech déi politesch a wirtschaftlech Lag erëm stabiliséiert. E Problem bleift awer d'Situatioun an der Republik [[Tschetschenien]], wou Separatisten am stännege Kampf mat russeschen Truppe sinn, wat och Konsequenzen op de Rescht vum Land huet. No verschiddenen Attentater, ënner déi och d'[[Geiselnam vu Beslan]] fält, wou Honnerte vu Kanner an enger vun tschetscheeneschen Terroriste besater Schoul ëmkomm sinn, huet de President Putin konsequent Moossnamen ergraff, fir d'Terrorofwier ze stäerken, wat awer no Meenung vu verschiddene "westleche" Medien a Politiker och riskéiert, déi demokratesch Strukturen a Russland auszehielegen. All follgend Jore vun der Presidentschaft vum Putin hunn déi Ängscht ëmmer méi confirméiert. Et bleift deemno ofzewaarden, ob sech déi kuerzlieweg russesch Demokratie zeréckentwéckele wäert. Den 20. Februar 2014 gouf et op der [[Krim|Hallefinsel Krim]] e Militärasaz, deen den 21. Mäerz offiziell mat der vëlkerrechtswiddreger Annexioun vun der Insel opgehalen huet. Vun 2014 bis 2015 gouf et Ausernanersetzungen am ëstlechen Deel vun der Ukrain. 2016 gouf d'Jugendarméi [[Junarmija]] gegrënnt, déi an Zäit vun e puer Joer op iwwer eng Millioun Membere gewuess ass. [[File:Mariupol 20220323 004.jpg|thumb|270px|ee vun de ville Quartiere vu Mariupol, déi vun der russescher Arméi zerstéiert goufen. Wärend russeschen Nuetsbombardementen goufen ukrainesch Bierger an hiren Appartementer lieweg verbrannt.]] De 24. Februar 2022 huet de russesche President eng "Spezialoperatioun" an der Ostukrain ugekënnegt. Betraff war dunn awer déi ganz Ukrain. Schätzungen no si bis Enn 2023 iwwer honnertdausend Zaldoten a Söldner am Krich gestuerwen. Den 23. Juni 2023 huet de [[Jewgeni Wiktorowitsch Prigojin|Jewgeni Prigojin]] mat senger [[Wagner-Grupp]] en Opstand a Russland gemaach. Hie wollt déi Russesch Regierung stierzen. Den Dag selwer huet de Progjin säin Opstand nees ofgeblosen an ass a [[Wäissrussland]] gaangen, wou hien déi Wäissrussesch Arméi ausgebilt huet. Zwéi Méint drop, den 23. August 2023 ass e Fliger mat dem Jewgeni Progojin an anere Kommandante vun der Wagner-Grupp am Oblast Twer ofgestierzt. Am September 2023 gouf an alle staatleche Schoule praktesche Militärunterrecht agefouert, geneesou wéi deemools an der Sowjetunioun. {{Méi Info 1|Russesch-Ukrainesche Krich}} == Geographie == [[Fichier:Russland topo.png|thumb|riets|400px|Topographie vu Russland]] Russland ass dat gréisst Land vun der Welt mat enger Fläch vu 17 098 242&nbsp;km². Et ëmfaasst méi wéi en néngtel vun der Landfläch vun der Äerd. Et kann an zwéi geographesch Groussraim ënnerdeelt ginn: den europäeschen an den asiateschen Deel (Sibirien). D'Grenz dertëscht gëtt vum [[Ural (Bierger)|Ural]] gebilt. Russland kann och nach a weider Beräicher agedeelt ginn: d'osteuropäescht Déifland, den Ural, d'westsibirescht Déifland, d'mëttelsibirescht Biergland, d'ostsibirescht Biergland an déi südlech Biergsystemer. === Nopeschlänner a Mierer === D'Nopeschlänner vu Russland sinn: [[Estland]], [[Lettland]] a [[Litauen]] weider südlech [[Wäissrussland]] an d'[[Ukrain]]. Dobäi kommen nach [[Georgien]], [[Aserbaidjan]], d'[[Volleksrepublik China]], d'[[Mongolei]] an [[Demokratesch Volleksrepublik Korea|Nordkorea]]. D'Mierer vu Russland sinn: d'Nordpolarmier am [[Norden]], den [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]] am [[Osten]] an d'[[Schwaarzt Mier]] esouwéi d'[[Kaspescht Mier]] am Südwesten. === Grousslandschaften === ''Haaptartikel: [[Grousslandschaften a Russland|D'Grousslandschaften a Russland]]'' === Flëss === ''Haaptartikel: [[Flëss a Russland|D'Flëss a Russland]]'' === Bierger === D<nowiki>'</nowiki>'''[[Bierg]]er''' sinn (alphabetesch zortéiert): [[Altai (Bierger)|Altai]], [[Baikalbierger]], [[Chibinen]], [[Kaukasus]], [[Kolymabierger]], [[Putoranabierger]], [[Sajanbierger]], [[Stanowojbierger]], [[Stanowojhéichland]], [[Tannu-ola-Bierger]], [[Tscherskibierger]], Ural, [[Werchojansker Bierger]]. === Stied === Déi gréisst Stied vu Russland (1. Januar 2025)<ref>{{Citation|URL=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A1hisl_MO_01-01-2025.xlsx|Titel=Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года|Wierk=rosstat.gov.ru|Gekuckt=2025-11-15|Sprooch=ru}}</ref> si [[Moskau]] (13,27 Mio.), [[Sankt Petersburg]] (5,65 Mio.), [[Nowosibirsk]] (1,64 Mio.), [[Jekaterinburg]] (1,55 Mio.), [[Kasan]] (1,33 Mio.), [[Krasnojarsk]] (1,21 Mio.), [[Nijni Nowgorod]] (1,2 Mio.), [[Tscheljabinsk]] (1,18 Mio.), [[Ufa]] (1,17 Mio.), [[Krasnodar]] (1,15 Mio.), [[Samara]] (1,15 Mio.). Kuckt och: '''[[Lëscht vun de russesche Stied]]'''. === Inselen === Déi gréisst Inselen, déi no Fläch méi wéi Lëtzebuerg sinn, si [[Sachalin]] (76600&nbsp;km²), [[Sewerny (Nowaja Semlja)|Sewerny]] (48904&nbsp;km²), [[Jujny (Nowaja Semlja)|Jujny]] (33275&nbsp;km²), [[Kotelny]] (23200&nbsp;km²), [[Ostrow Oktjabrskoi Rewoljuzii|Oktjabrskoi Rewoljuzii]] (13708&nbsp;km²), [[Bolschewik (Insel)|Bolschewik]] (11312&nbsp;km²), [[Komsomolez (Insel)|Komsomolez]] (9600&nbsp;km²), [[Ostrow Wrangelja]] (7670&nbsp;km²), [[Nowaja Sibir]] (6200&nbsp;km²), [[Bolschoi Ljachowski]] (4600&nbsp;km²), [[Kolgujew]] (3496&nbsp;km²), [[Waigatsch]] (3400&nbsp;km²), [[Iturup]] (3200&nbsp;km²), a [[Semlja Georga]] (2821&nbsp;km²). == Literatur zum Theema == * Haumann, Heiko, ''Geschichte Russlands''. ISBN 3034006381 * Goehrke, Carsten, ''Russischer Alltag, Bd.1: Die Vormoderne'', ISBN 3034005830 * Kappeler, Andreas, ''Russland als Vielvölkerreich: Entstehung, Geschichte, Zerfall'', München, 2001, ISBN 3-406-47573-6 * Wagensohn Tanja, ''Russland nach dem Ende der Sowjetunion''. Pustet, Regensburg 2001, ISBN 3-7917-1751-0 * Adam, Werner, ''Das neue Russland''. ISBN 3854930186 * Löwe, Barbara, ''Kulturschock Russland''. ISBN 3831710317 * Milner-Gulland, Robin, ''The Russians (Peoples of Europe)''. ISBN 0631218491 * Milner-Gulland, Robin an Dejevsky, Nikolai, ''Bildatlas der Weltkulturen, Russland''. ISBN 3860477870 * Lauer, Reinhard, ''Geschichte der russischen Literatur''. ISBN 3406502679 * Lincoln, W.B., ''Die Eroberung Sibiriens''. ISBN 3492034411 * Hamel, Christine, ''Russland (Kunstreiseführer)''. ISBN 3770143000 * Schneider, Eberhard, ''Das politische System der Russischen Föderation''. ISBN 3531231876 {{Referenzen an Notten}} == Kuckt och == * [[Lëtzebuergesch-Russesch Relatiounen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.government.gov.ru/government/index.html Offiziell Websäit vun der Regierung vun der Russescher Federatioun] * [http://russlandhandbuch.piranho.de Russland-Handbuch] * [https://web.archive.org/web/20050311011829/http://www.russlandanalysen.de/content/index.php Russlandanalyse vun der Fuerschungsplaz Osteuropa op der Universitéit Bremen] * [https://web.archive.org/web/20050306003856/http://www.deutschebotschaft-moskau.ru/de/botschaft/abteilungen/infoangebot.html Wat schreift déi däitsch Press iwwer Russland? Deeglech Pressauswertung vun der däitscher Botschaft zu Moskau] * [http://www.aktuell.ru aktuell.RU - Internetzeitung aus Russland] * [http://www.russland.ru Russesch Zeitung an e puer Sproochen] * [https://web.archive.org/web/20050315065941/http://russlandonline.ru/ Russlandonline.RU Internetzeitung aus Russland op Däitsch] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun G8}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Russland| ]] pf5j68piolg1uxoialq5tf97dtgkq9s 2689103 2689019 2026-08-05T14:05:19Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689103 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoRU}} {{Infobox Land | Numm = Российская Федерация<br>"Rossijskaja Federazija" | Fändel = Flag of Russia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Russesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Russescht Wopen | National Devise = | Kaart= Location Russia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Russesch]] | Haaptstad = [[Moskau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 17 098 242<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = 1 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 142 499 000<ref>UNO-Schätzung fir 2007. Quell: [http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/wpp2006_highlights.pdf World Population Prospects. The 2006 Revision]<br>Dee leschten offiziellen [[Zensus]] a Russland war 2002. Et goufen deemools 145 166 731 Awunner gezielt. Site vum Zensus: [http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87 www.perepis2002.ru]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8 | Onofhängegkeet = [[12. Juni]] [[1990]] (deklaréiert)<br>[[26. Dezember]] [[1991]] (Zesummebroch vun der Sowjetunioun) | Nationalfeierdag = [[12. Juni]] | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]<br>[[Media:Russian Anthem Instrumental.ogg|(Lauschteren)]] | Wärung = [[Russesche Rubel]] (RUB) | Zäitzon = +2 bis +12 | Internet TLD = [[.ru]] | Telefonsprefix = +7 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Russland''' (op [[Russesch]]: ''Россия'') oder d''''Russesch Federatioun''' (russ. ''Российская Федерация'') ass eng Federatiounsrepublik an Europa an Asien. Et ass de flächeméisseg gréisste [[Staat]] vun der [[Äerd]]. Säin Territoire ëmfaasst grouss Deeler vun [[Osteuropa]] a vun [[Nordasien]]. Den alen ostslaweschen Numm fir d'Gebitt vun der haiteger [[Ukrain]], [[Wäissrussland]] an dee vu Slawe bewunnten Deel vum europäesche Russland war ''Rus'' (cf. [[Kiewer Rus]]), deen dovun ofgeleete mëttelalterleche [[Latäin|laténgeschen]] Numm war ''Ruthenia'', a latiniséierter slawescher Versioun ''Russia'' (zanter dem fréien [[18. Joerhonnert]] ''Rossija''). Wiertlech iwwersat bedeit ''Rossijskaja Federazija''‚ "Russlännesch Federatioun" (vu ''Rossija''‚ "Russland"). D'Staatsbezeechnung ass ganz bewosst net ''Russkaja Federazija'', fir och déi net-russesch [[Ethnie]]n anzebezéien. Wa vum russesche Vollek oder der russeschsproocheger Kultur rieds ass, dat seet een dofir am Russesche ''russkij'' (m)/''russkaja'' (f)/''russkoje'' (n) ("russesch"). Mee wann de Staat Russland gemengt ass, gebraucht een d'Adjektiv ''rossijskij'' (m)/''rossijskaja'' (f)/''rossijskoje'' (n). == Geschicht == ''Haaptartikel: [[Geschicht vu Russland]]'' [[File:Alexander Nevsky shroud 03 by shakko.JPG|thumb|170px|Dat eelst Bild vum Alexander Nevsky - dem Papp vum éischten Herrscher vu Moskau]] Déi fréist Geschicht vum eigentlechen, europäesche Russland (fir d'Geschicht vum asiateschen Deel, cf. [[Geschicht vu Sibirien]]) ass am Norde markéiert vu [[Finno-Ugren|finno-ugresche]] Vëlker a [[Balten]], an am Süde vun den [[Indogermanen|indogermanesche]] Steppevëlker vum [[Kurganvollek]], de [[Kimmerier]], [[Skythen]], [[Sarmaten]] an [[Alanen]]; méi spéit koumen hei nach [[Griichen]], [[Goten]], [[Hunnen]] an [[Awaren]] derbäi. An der Mëtt, tëscht dem [[Dnjepr]] an dem [[Westleche Bug|Bug]] (modern [[Ukrain]] a [[Polen]]), huet sech d'[[Ethnogenese]] vun de [[Slawen|slawesche]] Vëlker ofgespillt, déi zanter dem [[6. Joerhonnert]] ugefaangen hunn, sech och no Norden an Osten auszebreeden. Zanter dem [[8. Joerhonnert]] si [[Schweden|schweedesch]] [[Wikinger]] iwwer déi osteuropäesch Flëss gefuer, hu Stied a Siidlunge gegrënnt a sech mat der slawescher Virbevëlkerung vermëscht. Dës Zaldote-Geschäftsleit, déi och nach [[Waräger]] oder [[Rus]] genannt goufen, ware staark op der Grënnung vum éischten [[Ostslawen|ostslawesche]] Staat bedeelegt, der "Kiewer Rus", mat Zentren zu [[Kiew]] an [[Nowgorod]]. Am südleche Steppegebitt an op der [[Wolga]] waren dogéint Räicher vun aus Asien agestréimten [[Turkvëlker]], de [[Chasaren]] an de [[Wolgabulgaren]], entstanen, mat deenen d'Rus Handel gedriwwen, mee och dacks Kricher gefouert huet. Intensiv Kontakter mat dem [[Ostroum|Byzantinesche Räich]] hu schliisslech [[988]] zur [[Orthodox Kierchen|orthodoxer]] [[Christianiséirung]] vun der Kiewer Rus gefouert. [[Fichier:Meyers b14 s0080a.jpg|thumb|lénks|250px|Geschicht vum russesche Räich]] Am [[12. Joerhonnert]] huet d'Kiewer Rus ugefaangen ze zerfalen, wat et de [[Mongolei|Mongolen]] ënner dem [[Dschingis Khan]], déi vun [[1223]] un agefall sinn, méi einfach gemaach huet, fir déi zerstridde russesch [[Fürst]]entümer z'ënnerwerfen. D'[[Gëllen Hord]] huet sou fir zwee Joerhonnerten e groussen Deel vu Russland beherrscht. Ënner der mongolescher Herrschaft huet sech déi russesch ("groussrussesch") Natioun erausgebilt. D'[[Moskowien|Groussfürstentum Moskau]] konnt sech schliisslech vun der mongolescher Friemherrschaft befreien, an de [[Groussfürst]] [[Iwan IV. vu Russland|Iwan IV., dee Schrecklechen]], huet sech [[1547]] zum éischten "[[Zar]] vun der ganzer Rus" kréine gelooss. Ënner senger Herrschaft huet och d'Eruewerung vu [[Sibirien]] ugefaangen, déi russesch [[Kosaken|Kosake]] fir d'éischt am [[17. Joerhonnert]] bis un de [[Pazifik]] bruecht huet. [[Fichier:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Minister fir Innepolitik vu Russland Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]] Uganks vum 18. Joerhonnert huet den Zar [[Pjotr I. vu Russland|Péiter de Groussen]] dat deelweis a [[mëttelalter]]leche Strukture festgefuere russescht Räich fir westeuropäesch Aflëss opgemaach a Wëssenschaft a Kultur ënnerstëtzt. D'Zarin [[Ekaterina II. vu Russland|Katharina déi Grouss]] ass dem Péiter säi Wee weidergaangen an huet eng konsequent Expansiounspolitik bedriwwen, an där hirem Laf si d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarzmierküst]] vun den [[Osmanescht Räich|Tierken]] eruewert (cf. [[Tierkekricher]]) a sech un den [[Deelunge vu Polen|Deelunge vu Pole]] bedeelegt huet. [[1812]] sinn dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] seng Truppen a Russland agefall an hu [[Moskau]] eruewert, ier se schlussendlech awer nach geschloe goufen. Geschwënn drop ass den Zar [[Alexandr I. vu Russland|Alexander I.]] als "Retter vun Europa" zu [[Paräis]] amarschéiert. Russland war dunn déi gréisst Muecht an Europa an huet e gëllent Zäitalter erlieft. Op de eruewerte Lännereien huet Russland eng grausam Politik vun der Russifikatioun (russesch: Русификация) gefouert - déi offiziell Politik vun der Zerstéierung vu ville Sproochen a Kulturen. Sou goufen d'Vepser - eng grouss indigen Bevëlkerung aus dem Norde vu Russland - bal komplett an déi nordrussesch Gruppen assimiléiert, haut sinn et der just nach 5 Dausend iwwreg <ref>Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 367. — 671 с.</ref>. [[Fichier:Europäisches russland.jpg|thumb|riets|250px|Europäeschen Deel vu Russland (1888)]] Zanter [[1825]] gouf et am onzefriddene Vollek a bei der [[Intelligenzija]] ëmmer erëm Onrouen an Attentater (cf. [[Dekabristen]]), mä et huet bis an d'1860er Jore gedauert, bis datt et wéinstens emol zur Ophiewung vun der [[Leifeegeschaft]] koum. Trotz senger grousser Industrieproduktioun ([[Stol]], [[Kuel]], [[Ueleg]], Militärgidder) ass Russland géintiwwer de westeuropäesche Groussmächten ëmmer méi hannendrageroden. D'[[Industrialiséirung]] ass nach net an déi ländlech Provënze vum Riseräich virgedronge gewiescht, gréisstendeels huet d'[[Infrastruktur]] komplett gefeelt, d'Aarbechter an d'Baueren hate mat grousser Aarmut ze kämpfen an d'[[Demokratiséirung]] war nach wäit ewech. Dat alles huet grouss Problemer bereet, wat d'Zareräich fir d'éischt am [[Krimkrich]] an dunn [[1905]] bei der [[Russesch-Japanesche Krich|Nidderlag géint Japan]] ganz grausam virun Ae gefouert krut. Allerdéngs war den Zar [[Nikolaj II. vu Russland|Nikolaj II.]] anscheinend onfäeg, aus dëse Feeler ze léieren, a wichteg Reforme sinn ausbliwwen. En hat zwar noutgedrongen e Parlament geneemegt, d'[[Duma]], mä déi hat praktesch guer keng Funktiounen, an en huet se kuerz drop souguer erëm opgeléist. Wéi [[1914]] den [[Éischte Weltkrich]] ausgebrach ass, huet eng nei patriotesch Well dat ganzt Land erfaasst. Déi Erfolleger, déi uganks virun allem géint [[Éisträich-Ungarn]] an d'[[Osmanescht Räich]] erziilt konnte ginn, goufe geschwënn ofgeléist vun engem Stellungs- an Ofnotzungskrich. [[1917]] hu schliisslech d'Onzefriddenheet an der Bevëlkerung an déi desolat Versuergungslag dozou gefouert, datt d'Moral vun de russeschen Zaldoten noginn huet an d'Front zesummegebrach ass. Den Zar gouf zum [[Ofdankung|Ofdanke]] gezwongen. Eng biergerlech Regéirung ënner dem [[Alexander Fjodorowitsch Kerenski|Kerenski]] koum un d'Rudder, bis datt geschwënn drop déi vum [[Lenin]] an de [[Bolschewiki|Bolschewiken]] initiéiert [[Oktoberrevolutioun]] hir e séiert Enn bereet huet. Doropshi koum et zu engem [[Russesche Biergerkrich|Biergerkrich]] tëscht de ''rouden'' an de ''wäisse'' Forcen, dee Millioune Mënschen d'Liewe kascht huet, an deen déi rout Bolschewike schlussendlech gewonnen hunn. Am Laf vum Biergerkrich huet Russland [[1920]] Deeler vu Wäissrussland an der Ukrain (="[[Ostpolen]]") u [[Polen]] verluer. [[File:Gulag Location Map.png|thumb|250px|Kaart vun de Gulag-Lager, déi ënner der Stalin-Diktatur gegrënnt goufen]] Aus Russland a senger Kolonie Sibirien ass déi ''[[Russesch Sozialistesch Federativ Sowjetrepublik]] (RSFSR)'' ginn, an den [[30. Dezember]] [[1922]] ass duerch den Zesummeschloss vun der RSFSR an all deenen anere sowjetesche sozialistesche Republicken d'[[UdSSR]] entstanen. Eng staatlech kontrolléiert Wirtschaftspolitik ass ausgeruff ginn an d'[[Sowjet]]s goufen als Proprietär vu Buedem a [[Produktiounsmëttel]] erkläert. Dem [[Lenin]] säin Doud den [[21. Januar]] [[1924]] huet zu enger wëll rosener Lutte ëm seng Nofolleg gefouert, an där sech de [[Stalin]] géint de Leo [[Trotzki]] duerchsetze konnt. De Stalin huet du seng Muecht duerch geziilten [[Terror]] géint seng Géigner gefestegt. Vun [[1928]] u gouf déi staatlech Ekonomie [[Fënnefjoresplang|Fënnefjorespläng]] ënnerworf, d'Industrialiséierung an d'Infrastruktur, speziell am [[Asien|asiatischen]] Deel vum Land, virugedriwwen an d'[[Landwirtschaft]] kollektivéiert. Am August [[1939]] huet de Stalin e geheimen [[Netugrëffspakt]] mam [[Adolf Hitler|Hitler]] ënnerschriwwen a sech sou d'Aglidderung vun den ostpolnesche Gebidder, vum [[Baltikum]] a vu [[Bessarabien]] geséchert. Nom Iwwerfall vun [[Däitschland]] op Russland den [[22. Juni]] [[1941]] ass Russland op der Säit vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]]en an den [[Zweete Weltkrich]] (russ.: ''[[Grousse Krich vum Heemechtsland]]'') agetratt. Grouss Deeler vum Weste vum Land goufe verwüst, bei der Belagerung vu [[St. Petersburg|Leningrad]] sinn iwwer eng Millioun Zivilisten erhéngert. Schlussendlech huet déi [[Rout Arméi]] den däitschen Truppe bei Moskau, [[Volgograd|Stalingrad]] a [[Kursk]] schwéier Nidderlage ze schmaache ginn. Géint der Enn vum Krich hu sowjetesch Truppen och nach [[japan]]esch Gebidder wäit hannen an Asien eruewert a besat: d'[[Mandschurei]], [[Karafuto]], [[Korea]] an d'[[Kurilen]]. [[1945]] huet d'[[Potsdamer Ofkommes]] der RSFSR dat nërdlecht [[Ostpreussen]] an déi haiteg [[Oblast Kaliningrad]] zougesprach. Vu Japan huet se nach dat südlecht [[Sachalin]] an d'Kurilen derbäikritt. Nom Enn vum Krich huet sech d'Sowjetunioun awer ëmmer méi vun deenen aneren Alliéierten ofgesat a sech groussen Afloss op seng Nopeschlänner Polen, [[Tschechoslowakei]], [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] an zäitweis och [[Albanien]] geséchert. An dëse Länner sinn Honnertdausende vu sowjeteschen Zaldote stationéiert bliwwen. Et koum zum [[Kale Krich]], dee bis [[1989]] d'Weltpolitik dominéiert huet. Wéi et [[1991]] zum [[Opléisung vun der UdSSR|Zesummebroch vun UdSSR]] koum, huet Russland als déi gréisst fréier Sowjetrepublik d'Ierfschaft vun der [[UdSSR]] ugeholl. Ënner dem President [[Boris Nikolajewitsch Jelzin|Boris Jelzin]] huet sech Russland zwar ëmmer méi demokratiséiert, mee et war och eng ganz instabill Phas fir d'Land, an där d'Ekonomie deelweis d'Baach erofgaangen ass. Nodeems de [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] am Joer [[2000]] President gouf, huet sech déi politesch a wirtschaftlech Lag erëm stabiliséiert. E Problem bleift awer d'Situatioun an der Republik [[Tschetschenien]], wou Separatisten am stännege Kampf mat russeschen Truppe sinn, wat och Konsequenzen op de Rescht vum Land huet. No verschiddenen Attentater, ënner déi och d'[[Geiselnam vu Beslan]] fält, wou Honnerte vu Kanner an enger vun tschetscheeneschen Terroriste besater Schoul ëmkomm sinn, huet de President Putin konsequent Moossnamen ergraff, fir d'Terrorofwier ze stäerken, wat awer no Meenung vu verschiddene "westleche" Medien a Politiker och riskéiert, déi demokratesch Strukturen a Russland auszehielegen. All follgend Jore vun der Presidentschaft vum Putin hunn déi Ängscht ëmmer méi confirméiert. Et bleift deemno ofzewaarden, ob sech déi kuerzlieweg russesch Demokratie zeréckentwéckele wäert. Den 20. Februar 2014 gouf et op der [[Krim|Hallefinsel Krim]] e Militärasaz, deen den 21. Mäerz offiziell mat der vëlkerrechtswiddreger Annexioun vun der Insel opgehalen huet. Vun 2014 bis 2015 gouf et Ausernanersetzungen am ëstlechen Deel vun der Ukrain. 2016 gouf d'Jugendarméi [[Junarmija]] gegrënnt, déi an Zäit vun e puer Joer op iwwer eng Millioun Membere gewuess ass. [[File:Mariupol 20220323 004.jpg|thumb|270px|ee vun de ville Quartiere vu Mariupol, déi vun der russescher Arméi zerstéiert goufen. Wärend russeschen Nuetsbombardementen goufen ukrainesch Bierger an hiren Appartementer lieweg verbrannt.]] De 24. Februar 2022 huet de russesche President eng "Spezialoperatioun" an der Ostukrain ugekënnegt. Betraff war dunn awer déi ganz Ukrain. Schätzungen no si bis Enn 2023 iwwer honnertdausend Zaldoten a Söldner am Krich gestuerwen. Den 23. Juni 2023 huet de [[Jewgeni Wiktorowitsch Prigojin|Jewgeni Prigojin]] mat senger [[Wagner-Grupp]] en Opstand a Russland gemaach. Hie wollt déi Russesch Regierung stierzen. Den Dag selwer huet de Progjin säin Opstand nees ofgeblosen an ass a [[Wäissrussland]] gaangen, wou hien déi Wäissrussesch Arméi ausgebilt huet. Zwéi Méint drop, den 23. August 2023 ass e Fliger mat dem Jewgeni Progojin an anere Kommandante vun der Wagner-Grupp am Oblast Twer ofgestierzt. Am September 2023 gouf an alle staatleche Schoule praktesche Militärunterrecht agefouert, geneesou wéi deemools an der Sowjetunioun. {{Méi Info 1|Russesch-Ukrainesche Krich}} == Geographie == [[Fichier:Russland topo.png|thumb|riets|400px|Topographie vu Russland]] Russland ass dat gréisst Land vun der Welt mat enger Fläch vu 17 098 242&nbsp;km². Et ëmfaasst méi wéi en néngtel vun der Landfläch vun der Äerd. Et kann an zwéi geographesch Groussraim ënnerdeelt ginn: den europäeschen an den asiateschen Deel (Sibirien). D'Grenz dertëscht gëtt vum [[Ural (Bierger)|Ural]] gebilt. Russland kann och nach a weider Beräicher agedeelt ginn: d'osteuropäescht Déifland, den Ural, d'westsibirescht Déifland, d'mëttelsibirescht Biergland, d'ostsibirescht Biergland an déi südlech Biergsystemer. === Nopeschlänner a Mierer === D'Nopeschlänner vu Russland sinn: [[Estland]], [[Lettland]] a [[Litauen]] weider südlech [[Wäissrussland]] an d'[[Ukrain]]. Dobäi kommen nach [[Georgien]], [[Aserbaidjan]], d'[[Volleksrepublik China]], d'[[Mongolei]] an [[Demokratesch Volleksrepublik Korea|Nordkorea]]. D'Mierer vu Russland sinn: d'Nordpolarmier am [[Norden]], den [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]] am [[Osten]] an d'[[Schwaarzt Mier]] esouwéi d'[[Kaspescht Mier]] am Südwesten. === Grousslandschaften === ''Haaptartikel: [[Grousslandschaften a Russland|D'Grousslandschaften a Russland]]'' === Flëss === ''Haaptartikel: [[Flëss a Russland|D'Flëss a Russland]]'' === Bierger === D<nowiki>'</nowiki>'''[[Bierg]]er''' sinn (alphabetesch zortéiert): [[Altai (Bierger)|Altai]], [[Baikalbierger]], [[Chibinen]], [[Kaukasus]], [[Kolymabierger]], [[Putoranabierger]], [[Sajanbierger]], [[Stanowojbierger]], [[Stanowojhéichland]], [[Tannu-ola-Bierger]], [[Tscherskibierger]], Ural, [[Werchojansker Bierger]]. === Stied === Déi gréisst Stied vu Russland (1. Januar 2025)<ref>{{Citation|URL=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A1hisl_MO_01-01-2025.xlsx|Titel=Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года|Wierk=rosstat.gov.ru|Gekuckt=2025-11-15|Sprooch=ru}}</ref> si [[Moskau]] (13,27 Mio.), [[Sankt Petersburg]] (5,65 Mio.), [[Nowosibirsk]] (1,64 Mio.), [[Jekaterinburg]] (1,55 Mio.), [[Kasan]] (1,33 Mio.), [[Krasnojarsk]] (1,21 Mio.), [[Nijni Nowgorod]] (1,2 Mio.), [[Tscheljabinsk]] (1,18 Mio.), [[Ufa]] (1,17 Mio.), [[Krasnodar]] (1,15 Mio.), [[Samara]] (1,15 Mio.). Kuckt och: '''[[Lëscht vun de russesche Stied]]'''. === Inselen === Déi gréisst Inselen, déi no Fläch méi wéi Lëtzebuerg sinn, si [[Sachalin]] (76600&nbsp;km²), [[Sewerny (Nowaja Semlja)|Sewerny]] (48904&nbsp;km²), [[Jujny (Nowaja Semlja)|Jujny]] (33275&nbsp;km²), [[Kotelny]] (23200&nbsp;km²), [[Ostrow Oktjabrskoi Rewoljuzii|Oktjabrskoi Rewoljuzii]] (13708&nbsp;km²), [[Bolschewik (Insel)|Bolschewik]] (11312&nbsp;km²), [[Komsomolez (Insel)|Komsomolez]] (9600&nbsp;km²), [[Ostrow Wrangelja]] (7670&nbsp;km²), [[Nowaja Sibir]] (6200&nbsp;km²), [[Bolschoi Ljachowski]] (4600&nbsp;km²), [[Kolgujew]] (3496&nbsp;km²), [[Waigatsch]] (3400&nbsp;km²), [[Iturup]] (3200&nbsp;km²), a [[Semlja Georga]] (2821&nbsp;km²). == Literatur zum Theema == * Haumann, Heiko, ''Geschichte Russlands''. ISBN 3034006381 * Goehrke, Carsten, ''Russischer Alltag, Bd.1: Die Vormoderne'', ISBN 3034005830 * Kappeler, Andreas, ''Russland als Vielvölkerreich: Entstehung, Geschichte, Zerfall'', München, 2001, ISBN 3-406-47573-6 * Wagensohn Tanja, ''Russland nach dem Ende der Sowjetunion''. Pustet, Regensburg 2001, ISBN 3-7917-1751-0 * Adam, Werner, ''Das neue Russland''. ISBN 3854930186 * Löwe, Barbara, ''Kulturschock Russland''. ISBN 3831710317 * Milner-Gulland, Robin, ''The Russians (Peoples of Europe)''. ISBN 0631218491 * Milner-Gulland, Robin an Dejevsky, Nikolai, ''Bildatlas der Weltkulturen, Russland''. ISBN 3860477870 * Lauer, Reinhard, ''Geschichte der russischen Literatur''. ISBN 3406502679 * Lincoln, W.B., ''Die Eroberung Sibiriens''. ISBN 3492034411 * Hamel, Christine, ''Russland (Kunstreiseführer)''. ISBN 3770143000 * Schneider, Eberhard, ''Das politische System der Russischen Föderation''. ISBN 3531231876 {{Referenzen an Notten}} == Kuckt och == * [[Lëtzebuergesch-Russesch Relatiounen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.government.gov.ru/government/index.html Offiziell Websäit vun der Regierung vun der Russescher Federatioun] * [http://russlandhandbuch.piranho.de Russland-Handbuch] * [https://web.archive.org/web/20050311011829/http://www.russlandanalysen.de/content/index.php Russlandanalyse vun der Fuerschungsplaz Osteuropa op der Universitéit Bremen] * [https://web.archive.org/web/20050306003856/http://www.deutschebotschaft-moskau.ru/de/botschaft/abteilungen/infoangebot.html Wat schreift déi däitsch Press iwwer Russland? Deeglech Pressauswertung vun der däitscher Botschaft zu Moskau] * [http://www.aktuell.ru aktuell.RU - Internetzeitung aus Russland] * [http://www.russland.ru Russesch Zeitung an e puer Sproochen] * [https://web.archive.org/web/20050315065941/http://russlandonline.ru/ Russlandonline.RU Internetzeitung aus Russland op Däitsch] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun G8}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Russland| ]] 4dja8rdxglmna26o4vg7ahsxeotgxin 0 6533 2689058 2652225 2026-08-05T14:00:54Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689058 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Bosna i Hercegovina (Bosnien-Herzegowina) | Fändel = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Bosnien an Herzegovina | Wopen = Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Bosnien an Herzegovina | Kaart= Location Bosnia-Herzegovina Europe.png | Offiziell Sprooch = [[Bosnesch]], [[Serbesch]], [[Kroatesch]] | Haaptstad = [[Sarajevo]] | Staatsform = [[Parlament|parlamentaresch]] [[Republik]] | Landeschef_Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef_Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 51.129 | Bevëlkerung = 3.233.526 (2022) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 69 | Onofhängegkeet = [[1. Mäerz]] [[1992]] | Nationalfeierdag = [[25. November]] | Nationalhymn = [[Intermeco]] | Wärung = [[Konvertibel Mark]] (BAM) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.ba]] | Telefonsprefix = +387 | Notizen = | Extra Bild = Map Bih entities.png | Extra Bild2 = }} '''Bosnien an Herzegowina''' (''Bosnesch a Kroatesch:'' '''Bosna i Hercegovina''', ''Serbesch:'' '''Босна и Херцеговина''') ass eng Republik am Südoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Ronderëm leie [[Kroatien]], [[Serbien]] an de [[Montenegro]] an am [[Westen|Weste]] stéisst et un d'[[Mëttelmier]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.bih-x.com/en/index.html Bosnia and Herzegovina online] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bosnien-Herzegowina| ]] [[Kategorie:Republicken]] 53rmtdq5evvlagcaq41md33p4uth3q0 2689145 2689058 2026-08-05T14:06:56Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689145 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Bosna i Hercegovina (Bosnien-Herzegowina) | Fändel = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Bosnien an Herzegovina | Wopen = Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Bosnien an Herzegovina | Kaart= Location Bosnia-Herzegovina Europe.png | Offiziell Sprooch = [[Bosnesch]], [[Serbesch]], [[Kroatesch]] | Haaptstad = [[Sarajevo]] | Staatsform = [[Parlament|parlamentaresch]] [[Republik]] | Landeschef_Titel = President | Landeschef = | Regierungschef_Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 51.129 | Bevëlkerung = 3.233.526 (2022) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 69 | Onofhängegkeet = [[1. Mäerz]] [[1992]] | Nationalfeierdag = [[25. November]] | Nationalhymn = [[Intermeco]] | Wärung = [[Konvertibel Mark]] (BAM) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.ba]] | Telefonsprefix = +387 | Notizen = | Extra Bild = Map Bih entities.png | Extra Bild2 = }} '''Bosnien an Herzegowina''' (''Bosnesch a Kroatesch:'' '''Bosna i Hercegovina''', ''Serbesch:'' '''Босна и Херцеговина''') ass eng Republik am Südoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Ronderëm leie [[Kroatien]], [[Serbien]] an de [[Montenegro]] an am [[Westen|Weste]] stéisst et un d'[[Mëttelmier]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.bih-x.com/en/index.html Bosnia and Herzegovina online] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bosnien-Herzegowina| ]] [[Kategorie:Republicken]] dq7v0bxvuri0eg1770z0l2wqv89ktic 0 6534 2689043 2662174 2026-08-05T14:00:22Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689043 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoBUL}} {{Infobox Land | Numm = Република България<br>Republika Bălgarija | Fändel = Flag of Bulgaria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Bulgarien | Wopen = Coat_of_arms_of_Bulgaria.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Bulgarien | National Devise = Съединението прави силата<br>(''Eenegkeet mécht staark'') | Kaart = EU-Bulgaria.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Bulgaresch]] | Haaptstad = [[Sofia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 110 993 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,14 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q219|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q219|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 58 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]],<br>deklaréiert den [[3. Mäerz]] [[1878]], unerkannt den [[22. September]] [[1908]] | Nationalfeierdag = [[3. Mäerz]] | Nationalhymn = [[Mila Rodino]] (''Léif Heemecht'')<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/48/BulgariaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.bg]] | Telefonsprefix = +359 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Bulgarien''' ([[bulgaresch]]: ''Република България'') ass e Staat am Südoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Bulgarie grenzt am Norden u [[Rumänien]], am Osten un d'[[Schwaarzt Mier]], am Süden un d'[[Tierkei]] a [[Griicheland]] an am Westen u [[Serbien]] an [[Nordmazedonien]]. Bulgarien ass [[2004]] der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] bäigetrueden an ass zanter dem [[1. Januar]] [[2007]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2025 gouf Bulgarie vollstännege Member vum [[Schengen-Raum]]<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2263559.html|Titel=No 13 Joer Waardezäit: Rumänien a Bulgarien sinn offiziell Deel vum Schengen-Raum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>, vum 31. Mäerz 2024 bis den 31. Dezember 2024 war et nëmmen am Schëffs- a Fluchverkéier.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2153097.html|Titel=Vum 31. Mäerz 2024 un: Bulgarien a Rumänien ginn zum Deel Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Januar 2026 gouf Bulgarie Member vun der [[Eurozon]].<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/wirtschaft/letzte-huerde-genommen-bulgarien-darf-den-euro-einfuehren/76493779.html|Titel=Letzte Hürde genommen: Bulgarien darf den Euro einführen|Gekuckt=22.07.2025|Datum=08.07.2025|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a-bulgarien-gett-op-neijoerschdag-den-euro-agefouert-1682102706|Titel=EZB begréisst 21. Member vun der Eurozon: A Bulgarien gëtt op Neijoerschdag den Euro agefouert|Gekuckt=2026-01-01|Datum=2025-12-31|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Gréisst Stied == D'Stied mat der gréisster Bevëlkerung <small>(Stand: 2022)</small> sinn: # [[Sofia]] (1.190.256 Awunner) # [[Plovdiv]] (338.153 Awunner) # [[Varna]] (334.870 Awunner) # [[Burgas]] (200.271 Awunner) # [[Russe]] (149.642 Awunner) # [[Stara Sagora]] (138.272 Awunner) # [[Plewen]] (106.954 Awunner) # [[Sliwen]] (91.620 Awunner) # [[Dobritsch]] (91.030 Awunner) # [[Schumen]] (80.855 Awunner) == Kuckt och == * [[Club Gaïda]], de Veräi vun de Frënn vu Bulgarien zu Lëtzebuerg. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20110210182313/http://www.government.bg/ Site vun der bulgarescher Regierung] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bulgarien| ]] [[Kategorie:Republicken]] spowj5nwec9npsypnpkkdrvia5jiud3 2689128 2689043 2026-08-05T14:06:30Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689128 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoBUL}} {{Infobox Land | Numm = Република България<br>Republika Bălgarija | Fändel = Flag of Bulgaria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Bulgarien | Wopen = Coat_of_arms_of_Bulgaria.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Bulgarien | National Devise = Съединението прави силата<br>(''Eenegkeet mécht staark'') | Kaart = EU-Bulgaria.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Bulgaresch]] | Haaptstad = [[Sofia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 110 993 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,14 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q219|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q219|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 58 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]],<br>deklaréiert den [[3. Mäerz]] [[1878]], unerkannt den [[22. September]] [[1908]] | Nationalfeierdag = [[3. Mäerz]] | Nationalhymn = [[Mila Rodino]] (''Léif Heemecht'')<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/48/BulgariaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.bg]] | Telefonsprefix = +359 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Bulgarien''' ([[bulgaresch]]: ''Република България'') ass e Staat am Südoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Bulgarie grenzt am Norden u [[Rumänien]], am Osten un d'[[Schwaarzt Mier]], am Süden un d'[[Tierkei]] a [[Griicheland]] an am Westen u [[Serbien]] an [[Nordmazedonien]]. Bulgarien ass [[2004]] der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] bäigetrueden an ass zanter dem [[1. Januar]] [[2007]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2025 gouf Bulgarie vollstännege Member vum [[Schengen-Raum]]<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2263559.html|Titel=No 13 Joer Waardezäit: Rumänien a Bulgarien sinn offiziell Deel vum Schengen-Raum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>, vum 31. Mäerz 2024 bis den 31. Dezember 2024 war et nëmmen am Schëffs- a Fluchverkéier.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2153097.html|Titel=Vum 31. Mäerz 2024 un: Bulgarien a Rumänien ginn zum Deel Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Januar 2026 gouf Bulgarie Member vun der [[Eurozon]].<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/wirtschaft/letzte-huerde-genommen-bulgarien-darf-den-euro-einfuehren/76493779.html|Titel=Letzte Hürde genommen: Bulgarien darf den Euro einführen|Gekuckt=22.07.2025|Datum=08.07.2025|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a-bulgarien-gett-op-neijoerschdag-den-euro-agefouert-1682102706|Titel=EZB begréisst 21. Member vun der Eurozon: A Bulgarien gëtt op Neijoerschdag den Euro agefouert|Gekuckt=2026-01-01|Datum=2025-12-31|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Gréisst Stied == D'Stied mat der gréisster Bevëlkerung <small>(Stand: 2022)</small> sinn: # [[Sofia]] (1.190.256 Awunner) # [[Plovdiv]] (338.153 Awunner) # [[Varna]] (334.870 Awunner) # [[Burgas]] (200.271 Awunner) # [[Russe]] (149.642 Awunner) # [[Stara Sagora]] (138.272 Awunner) # [[Plewen]] (106.954 Awunner) # [[Sliwen]] (91.620 Awunner) # [[Dobritsch]] (91.030 Awunner) # [[Schumen]] (80.855 Awunner) == Kuckt och == * [[Club Gaïda]], de Veräi vun de Frënn vu Bulgarien zu Lëtzebuerg. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20110210182313/http://www.government.bg/ Site vun der bulgarescher Regierung] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bulgarien| ]] [[Kategorie:Republicken]] p1qcq1gbxgblihy196g82v77ltluk85 0 6535 2689028 2652194 2026-08-05T14:00:07Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689028 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoDK}} {{Infobox Land | Numm = Kongeriget Danmark | Fändel = Flag of Denmark.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Dänemark{{!}}border | Wopen = National coat of arms of Denmark.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Dänemark | National Devise = | Kaart = EU-Denmark.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Dänesch]] | Haaptstad = [[Kopenhagen]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 43 098 <ref name="dst">Stand: 1. Januar 2007. Quell: [http://www.dst.dk:80/pubpdf/10670/yearbook2007_all_1 Statistical Yearbook 2007 op dst.dk]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = 5 447 084 <ref name="dst" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 126,4 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Der er et yndigt Land]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/58/DenmarkX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.dk]] | Telefonsprefix = +45 | Notizen = | Extra Bild = Dänemark Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} '''Dänemark''' ([[Dänesch|da]]: ''Danmark'') ass e Staat a [[Skandinavien]], am Norde vun [[Europa (Kontinent)|Europa]], a grenzt un [[Däitschland]]. Nieft dem eigentleche staatsgebitt sinn och d'bannepolitesch autonom Territoirë vu [[Grönland]] an de [[Färöer]] Deel vum '''Kinnekräich Dänemark'''. Dänemark ass zanter [[1973]] Member an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. == Geographie == Dänemark huet eng Fläch vu ronn 43 000&nbsp;km². Gutt zwee Drëttel dovu gehéieren zu der Hallefinsel [[Jylland]] (''Jütland''). Jylland grenzt am Süden un [[Däitschland]]. Et ass déi eenzeg dänesch Staatsgrenz déi um Festland gezu gëtt. Dänemark ass flaach, den héchste Punkt läit just 173m iwwer dem Mieresspigel. [[Fichier:Denmark satellit3.jpg|thumb|250px|left|Satelittefoto vun Dänemark]] De Rescht vum Land verdeelt sech op eng sëllegen Inselen: 1419 mat enger Fläch vun iwwer 100 m², 443 déi iwwerhaapt en Numm kruten, an nëmme 76 Stéck déi bewunnt sinn.<ref>[http://www2.kms.dk/C1256AED004EA666/(AllDocsByDocId)/1D7EE8822587E667C1256AEF0030ABF6?open&page=strste&omr=KORT_DK_I_TAL Landet i tal - Største øer]. Site vum dänesche Kadaster (2008) {{dk}}</ref> Wéinst senge villen Inselen a senger onreegelméisseger Fläch, huet dat, vis-à-vis vun de Nopeschlänner, relativ klengt Land eng iwwerméisseg laang Küst vu 7.314 Kilometer. Bis op d'[[Nørrejyske Ø]], nërdlech vu Jylland geleeën an zweetgréisst Insel an Dänemark, leien déi grouss, bevëlkerungsdicht Inselen ëstlech vun der Hallefinsel. De [[Klenge Belt]], e Mieresschloff deen nëmmen 800m bis 28&nbsp;km an der Breet huet, trennt d'Festland vun der Insel [[Fyn]] (''Fünen''). Ëstlech vu Fyn läit [[Sjælland]] ("Séiland"), déi mat 7.031&nbsp;km² gréisst Insel. D'[[Storebælt-Bréck]] verbënnt Fyn iwwer de [[Grousse Belt]] ewech mam westleche Sjælland. Ganz am Oste vun der Insel läit d'Haaptstad [[Kopenhagen]], nëmmen e puer Kilometer vum schweedesche [[Malmö]] ewech. Kopenhagen a Malmö sinn iwwer eng zweet grouss Bréck, d'[[Öresund-Bréck]] matenee verbonnen. Nieft de [[Bréck (Architektur)|Brécke]] sinn all d'Inselen an d'schweedescht Festland mat der [[Fär]] z'erreechen. D'[[Baltescht Mier]] kënnt nëmmen iwwer den [[Öresund]], de klengen an de grousse Belt mam [[Nordmier]] zesummen. Déi dräi schmuel Mieresstroosse ginn nërdlech vu Fyn a Sjælland an de [[Kattegat]] iwwer deen da selwer op der Héicht vu [[Skagen]] mam [[Skagerrak]], engem Niewenaarm vum Nordmier verbonnen ass. De Kattegat gëtt zum dacksten nach zum Baltesche Mier gerechent. == Bevëlkerung == An Dänemark hunn den 1. Januar 2007 5.447.084 Leit gewunnt<ref name="dst" />. De Prozentsaz vun Immigranten an hiren Nokommen ass a Relatioun zu anere westeuropäesche Länner relativ kleng: 477 700 Leit respektiv 8,7 % am Total, 6,6 % dovun Immigranten aus éischter Generatioun (2007). D'dänesch Gesellschaft ass deemno éischter homogeen. Méi wéi d'Hallschent vun den Immigrante kommen aus europäesche Länner. Déi gréisst Minoritéite sinn déi aus der [[Tierkei]], Däitschland an dem [[Irak]]. Grouss Gruppe kommen och aus [[Norwegen]], [[Schweden]], dem [[Libanon]], [[Bosnien an Herzegowina]], [[Pakistan]], [[Iran]] a [[Somalia]]. [[Fichier:Denmark-demography.png|thumb|left|Bevëlkerungszuel an Dänemark tëscht 1961-2003 (x1000). Dällt an den 1980er Joer]] Nieft de ronn 14.000 Schweden déi all Dag iwwer d'Grenz schaffe fueren, ass och d'Zuel vun däitsche [[Frontalier]]e, staark am Klammen (2007 waren et der eng 12.000).<ref>[http://jp.dk/article1148546.ece D'Zuel vun däitsche Frontalieren huet sech vun 2004-2007 vervéierfacht (Jyllands-Posten, Oktober 2007)] {{dk}}</ref> 2007 hunn iwwer 18 000 Grönlänner an Dänemark gewunnt, déi meescht dovu sinn der mat vill Schoul oder enger Léier.<ref>Dat sinn der verhälnesméisseg vill, Grönland selwer huet nëmmen 58 000 Awunner (2007)<br> Quell: [http://www.dr.dk/Nyheder/Indland/2007/06/22/020121.htm?rss=true DR Nyheder, Juni 20007] {{dk}}</ref> D'Entwécklung vun der Bevëlkerungszuel ass zanter der zweeter Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] positiv gewiescht. Et gëtt zwou Ursaachen dofir: d'Zuel vun den Immigranten ass konstant an d'Luucht gaangen an et goufe bal all Joer méi Leit gebuer wéi der gestuerwe sinn. Eng Ausnam: Uganks der 1980er sinn immens wéineg Kanner op d'Welt komm. D'Gebuertenziffer war sou niddereg, datt d'Totalpopulatioun bis 1984 réckleefeg war. D'Dänen haten op den 1. Januar 2007 an der Moyenne 39,9 Joer. D'[[Liewenserwaardung]] louch 2006 bei 80 Joer fir d'Fraleit, respektiv 76 Joer bei de Maansleit. De Fertilitéitstaux war 2006 bei 1,85 Gebuerte/Fra. Dat ass ee vun den héchsten an der Europa, d'EU-Moyenne fir dat selwecht Joer louch bei 1,49. === Sproochen === D'[[Offiziell Sprooch]] an Dänemark ass [[Dänesch]]. Dänesch gehéiert zu der [[Germanesch Sproochen|nordgermanescher]], respektiv skandinavescher Sproochefamill. [[Däitsch]] ass als Minoritéitssprooch unerkannt a gëtt virop an der Grenzregioun zu Däitschland, am [[Sønderjylland]] (''Nordschleswig'' op Däitsch), geschwat.<ref>[http://www.eblul.org/index.php?option=com_content&task=view&id=36 Europäisches Büro für Sprachminderheiten/Komitee für Dänemark (MSC-DK)]</ref> Op de Färöer huet och [[Färöesch]] -nieft dem Däneschen- offizielle Status. Dat selwecht gëllt fir [[Grönlännesch]] a Grönland. [[Englesch]] ass déi wichtegst Friemsprooch. Däitsch ass fir d'Majoritéit vun de Schoulkanner den éischte Choix wa se eng zweet Friemsprooch léiere wëllen. === Reliounen === Dänemark gouf ëm 965 [[Chrëschtentum|christianiséiert]]. D'evangeelesch-lutheresch Staatskierch, déi sougenannt ''Folkekirke'' (Vollekskierch) ass no der [[Reformatioun]], [[1536]] gegrënnt ginn. 2006 waren 83 % vun den Däne Member vun der Kierch.<ref>Quell: [https://web.archive.org/web/20060215172648/http://www.km.dk/kirkestatistik.html Kiercheministère, 2005] {{dk}}</ref> D'Dänesch Kinnigin, respektiv de Kinnek huet vum Gesetz hier an der Folkekirke ze sinn. D'Kierch gëtt vun engem eegene Kiercheministère geréiert. Déi zweetgréisst Relioun am Land ass den [[Islam]]. Ronn 3,3 % vun der Populatioun si Moslemen. All aner reliéis Communautéite si butzeg kleng am Verglach (35.000 oder 0,6 % Katholicken ; Bistum Kopenhagen) a spille sou gutt wéi keng Roll am reliéise Liewe vun den Dänen. De Prozentsaz vun deenen déi sech zu kengem Glawe bekenne läit bei 13,1 %. == Politik == Dänemark ass eng parlamentaresch-demokratesch [[Monarchie]]. Staatschef ass d'[[Kinnigin]] oder de [[Kinnek]] an huet, wéi an anere [[Konstitutionell Monarchie|konstitutionelle Monarchien]] och, haaptsächlech representativ Funktiounen. Zanter [[1953]] huet de legislative Pouvoir nëmme méi eng Kummer. D'dänescht [[Parlament]] de [[Folketing]], huet 179 Deputéiert. Ënner hinne sinn och 2 Deputéiert aus Grönland an 2 Deputéiert vun de [[Färöer]] Inselen. D'Parlament gëtt all véier Joer gewielt. Parteipolitesch gouf Dänemark am 20. Joerhonnert vun de [[Sozialdemokratie|Sozialdemokraten]] dominéiert. D'Wale vun [[2001]] waren deemno e Tournant an der politescher Geschicht vum Land. D'Rietsliberal Partei ''([[Venstre]])'' an d'Konservativ Vollekspartei ''([[Dansk Folkeparti]])'' waren d'kloer Gewënner an hu sech ënner der Regie vum Premier [[Anders Fogh Rasmussen]] an enger Koalitiounsregierung zesummegedunn. Et war dëst och déi éischt Kéier zanter [[1920]], datt d'Sozialdemokrate net stäerkst Partei am Parlament gi waren. D'Riets Regierungsparteie goufen an de Wale 2007 bestätegt. De [[5. Abrëll]] [[2009]] huet de [[Lars Løkke Rasmussen]] den Ander Fogh Rasmussen als Premier ofgeléist, well dësen zum Generalsekretär vun der [[NATO]] ernannt gi war. D'Parteien déi am Parlament vertruede sinn (Folketingwal vum 1. November 2022): {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="1" style="border: 1px solid #ccc; border-collapse: collapse; font-size:95%;" |bgcolor="#EEEEEE" |'''Partei''' |bgcolor="#EEEEEE" |'''Sëtz''' |- | D'[[Sozialdemokratie|Sozialdemokratesch]] Partei ''([[Socialdemokratiet]])'' (S) | '''50''' |- | D'[[Liberal]] Partei ''([[Venstre]])'' (V) | '''23''' |- |D'Gemässegt Partei ''([[Moderaterne]])'' (M) |'''16''' |- | D'[[Sozialismus|Sozialistesch]] Vollekspartei ''([[Socialistisk Folkeparti]])'' (SF) | '''15''' |- |D'Dänesch Demokraten ''([[Danmarksdemokraterne]])'' |'''14''' |- |D'Liberal Allianz ''([[Liberal Alliance]])'' (LA) |'''14''' |- | D'[[Konservativ]] Vollekspartei ''([[Det Konservative Folkeparti]])'' | '''10''' |- | D'Eenheetsllëscht ''([[Enhedslisten]])'' (EL) | '''9''' |- | D'[[Sozialliberal]] Partei ''([[Det Radikale Venstre]])'' (RV) | '''7''' |- |D'Nei Biergerlech ''([[Nye Borgerlige]])'' (NB) |'''6''' |- |D'Alternativ ''([[Alternativet]])'' (ALT) |'''6''' |- | D'Dänesch Vollekspartei ''([[Dansk Folkeparti]])'' (DF) | '''5''' |} === Administrativ Ënnerdeelungen === [[Fichier:Denmark regions label.svg|thumb|200px|Dänesch Regiounen]] Mat der Strukturreform vum [[1. Januar]] [[2007]] gouf d'Land a 5 grouss Regiounen agedeelt: d'Regioun Hovedstaden (Haaptstad Kopenhagen), Sjælland, Syddanmark, Midtjylland an Nordjylland. Nieft de Regiounen, déi d'Ënnerdeelung an 13 ''Ämter'' ersat huet, gouf och d'Zuel vun de [[Gemeng]]e vu fréier 270 op haut 98 reduzéiert (Fusiounen). D'Färöer Inselen a Grönland sinn Deel vum Kinnekräich Dänemark, hunn awer jeeweils grouss bannepolitesch Fräiheeten an domat och hir eege Verwaltungen. Baussepolitesch ass d'Autonomie vun den Territoire méi limitéiert. Nawell konnten d'Färöer an d'Grönnlänner duerchsetzen datt hir Inselen haut net zu der Europäescher Unioun gehéieren. D'Färöer hate sech vun Ufank un -[[1973]], d'Joer an deem Dänemark bäigetrueden ass- géint d'Unioun decidéiert. Grönland ass uganks nach automatesch derbäi gewiescht, huet sech dunn awer [[1985]] an engem Referendum fir den Austrëtt entscheet. Béid Territoirë sinn iwwer d'Kinnekräich mat eegene Vertrieder am [[Nordesche Rot]] representéiert. Wichteg dänesch Stied sinn: d'[[Haaptstad]] [[Kopenhagen]], [[Århus]], [[Aalborg]], [[Odense]], [[Roskilde]]. == Kuckt och == * [[Grönland]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{dk}} [http://borger.dk/ borger.dk] Portal vum Staat Dänemark * {{en}}{{fr}}{{de}} [http://www.visitdenmark.com/ visitdenmark.com] Tourismus Portal * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080208193327/http://www.luxembourgembassy.dk/ luxembourgembassy.dk] D'Lëtzebuergesch Ambassade an Dänemark * {{dk}} [http://www.ddflux.com/ Den Danske Forening i Luxembourg] D'Dänesch Communautéit zu Lëtzebuerg {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Danemark}} [[Kategorie:Dänemark| ]] 2r9x9hir8wsfz28qeo5x5on099ibmbv 2689112 2689028 2026-08-05T14:05:59Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689112 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoDK}} {{Infobox Land | Numm = Kongeriget Danmark | Fändel = Flag of Denmark.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Dänemark{{!}}border | Wopen = National coat of arms of Denmark.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Dänemark | National Devise = | Kaart = EU-Denmark.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Dänesch]] | Haaptstad = [[Kopenhagen]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 43 098 <ref name="dst">Stand: 1. Januar 2007. Quell: [http://www.dst.dk:80/pubpdf/10670/yearbook2007_all_1 Statistical Yearbook 2007 op dst.dk]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = 5 447 084 <ref name="dst" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 126,4 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Der er et yndigt Land]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/58/DenmarkX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.dk]] | Telefonsprefix = +45 | Notizen = | Extra Bild = Dänemark Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} '''Dänemark''' ([[Dänesch|da]]: ''Danmark'') ass e Staat a [[Skandinavien]], am Norde vun [[Europa (Kontinent)|Europa]], a grenzt un [[Däitschland]]. Nieft dem eigentleche staatsgebitt sinn och d'bannepolitesch autonom Territoirë vu [[Grönland]] an de [[Färöer]] Deel vum '''Kinnekräich Dänemark'''. Dänemark ass zanter [[1973]] Member an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. == Geographie == Dänemark huet eng Fläch vu ronn 43 000&nbsp;km². Gutt zwee Drëttel dovu gehéieren zu der Hallefinsel [[Jylland]] (''Jütland''). Jylland grenzt am Süden un [[Däitschland]]. Et ass déi eenzeg dänesch Staatsgrenz déi um Festland gezu gëtt. Dänemark ass flaach, den héchste Punkt läit just 173m iwwer dem Mieresspigel. [[Fichier:Denmark satellit3.jpg|thumb|250px|left|Satelittefoto vun Dänemark]] De Rescht vum Land verdeelt sech op eng sëllegen Inselen: 1419 mat enger Fläch vun iwwer 100 m², 443 déi iwwerhaapt en Numm kruten, an nëmme 76 Stéck déi bewunnt sinn.<ref>[http://www2.kms.dk/C1256AED004EA666/(AllDocsByDocId)/1D7EE8822587E667C1256AEF0030ABF6?open&page=strste&omr=KORT_DK_I_TAL Landet i tal - Største øer]. Site vum dänesche Kadaster (2008) {{dk}}</ref> Wéinst senge villen Inselen a senger onreegelméisseger Fläch, huet dat, vis-à-vis vun de Nopeschlänner, relativ klengt Land eng iwwerméisseg laang Küst vu 7.314 Kilometer. Bis op d'[[Nørrejyske Ø]], nërdlech vu Jylland geleeën an zweetgréisst Insel an Dänemark, leien déi grouss, bevëlkerungsdicht Inselen ëstlech vun der Hallefinsel. De [[Klenge Belt]], e Mieresschloff deen nëmmen 800m bis 28&nbsp;km an der Breet huet, trennt d'Festland vun der Insel [[Fyn]] (''Fünen''). Ëstlech vu Fyn läit [[Sjælland]] ("Séiland"), déi mat 7.031&nbsp;km² gréisst Insel. D'[[Storebælt-Bréck]] verbënnt Fyn iwwer de [[Grousse Belt]] ewech mam westleche Sjælland. Ganz am Oste vun der Insel läit d'Haaptstad [[Kopenhagen]], nëmmen e puer Kilometer vum schweedesche [[Malmö]] ewech. Kopenhagen a Malmö sinn iwwer eng zweet grouss Bréck, d'[[Öresund-Bréck]] matenee verbonnen. Nieft de [[Bréck (Architektur)|Brécke]] sinn all d'Inselen an d'schweedescht Festland mat der [[Fär]] z'erreechen. D'[[Baltescht Mier]] kënnt nëmmen iwwer den [[Öresund]], de klengen an de grousse Belt mam [[Nordmier]] zesummen. Déi dräi schmuel Mieresstroosse ginn nërdlech vu Fyn a Sjælland an de [[Kattegat]] iwwer deen da selwer op der Héicht vu [[Skagen]] mam [[Skagerrak]], engem Niewenaarm vum Nordmier verbonnen ass. De Kattegat gëtt zum dacksten nach zum Baltesche Mier gerechent. == Bevëlkerung == An Dänemark hunn den 1. Januar 2007 5.447.084 Leit gewunnt<ref name="dst" />. De Prozentsaz vun Immigranten an hiren Nokommen ass a Relatioun zu anere westeuropäesche Länner relativ kleng: 477 700 Leit respektiv 8,7 % am Total, 6,6 % dovun Immigranten aus éischter Generatioun (2007). D'dänesch Gesellschaft ass deemno éischter homogeen. Méi wéi d'Hallschent vun den Immigrante kommen aus europäesche Länner. Déi gréisst Minoritéite sinn déi aus der [[Tierkei]], Däitschland an dem [[Irak]]. Grouss Gruppe kommen och aus [[Norwegen]], [[Schweden]], dem [[Libanon]], [[Bosnien an Herzegowina]], [[Pakistan]], [[Iran]] a [[Somalia]]. [[Fichier:Denmark-demography.png|thumb|left|Bevëlkerungszuel an Dänemark tëscht 1961-2003 (x1000). Dällt an den 1980er Joer]] Nieft de ronn 14.000 Schweden déi all Dag iwwer d'Grenz schaffe fueren, ass och d'Zuel vun däitsche [[Frontalier]]e, staark am Klammen (2007 waren et der eng 12.000).<ref>[http://jp.dk/article1148546.ece D'Zuel vun däitsche Frontalieren huet sech vun 2004-2007 vervéierfacht (Jyllands-Posten, Oktober 2007)] {{dk}}</ref> 2007 hunn iwwer 18 000 Grönlänner an Dänemark gewunnt, déi meescht dovu sinn der mat vill Schoul oder enger Léier.<ref>Dat sinn der verhälnesméisseg vill, Grönland selwer huet nëmmen 58 000 Awunner (2007)<br> Quell: [http://www.dr.dk/Nyheder/Indland/2007/06/22/020121.htm?rss=true DR Nyheder, Juni 20007] {{dk}}</ref> D'Entwécklung vun der Bevëlkerungszuel ass zanter der zweeter Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] positiv gewiescht. Et gëtt zwou Ursaachen dofir: d'Zuel vun den Immigranten ass konstant an d'Luucht gaangen an et goufe bal all Joer méi Leit gebuer wéi der gestuerwe sinn. Eng Ausnam: Uganks der 1980er sinn immens wéineg Kanner op d'Welt komm. D'Gebuertenziffer war sou niddereg, datt d'Totalpopulatioun bis 1984 réckleefeg war. D'Dänen haten op den 1. Januar 2007 an der Moyenne 39,9 Joer. D'[[Liewenserwaardung]] louch 2006 bei 80 Joer fir d'Fraleit, respektiv 76 Joer bei de Maansleit. De Fertilitéitstaux war 2006 bei 1,85 Gebuerte/Fra. Dat ass ee vun den héchsten an der Europa, d'EU-Moyenne fir dat selwecht Joer louch bei 1,49. === Sproochen === D'[[Offiziell Sprooch]] an Dänemark ass [[Dänesch]]. Dänesch gehéiert zu der [[Germanesch Sproochen|nordgermanescher]], respektiv skandinavescher Sproochefamill. [[Däitsch]] ass als Minoritéitssprooch unerkannt a gëtt virop an der Grenzregioun zu Däitschland, am [[Sønderjylland]] (''Nordschleswig'' op Däitsch), geschwat.<ref>[http://www.eblul.org/index.php?option=com_content&task=view&id=36 Europäisches Büro für Sprachminderheiten/Komitee für Dänemark (MSC-DK)]</ref> Op de Färöer huet och [[Färöesch]] -nieft dem Däneschen- offizielle Status. Dat selwecht gëllt fir [[Grönlännesch]] a Grönland. [[Englesch]] ass déi wichtegst Friemsprooch. Däitsch ass fir d'Majoritéit vun de Schoulkanner den éischte Choix wa se eng zweet Friemsprooch léiere wëllen. === Reliounen === Dänemark gouf ëm 965 [[Chrëschtentum|christianiséiert]]. D'evangeelesch-lutheresch Staatskierch, déi sougenannt ''Folkekirke'' (Vollekskierch) ass no der [[Reformatioun]], [[1536]] gegrënnt ginn. 2006 waren 83 % vun den Däne Member vun der Kierch.<ref>Quell: [https://web.archive.org/web/20060215172648/http://www.km.dk/kirkestatistik.html Kiercheministère, 2005] {{dk}}</ref> D'Dänesch Kinnigin, respektiv de Kinnek huet vum Gesetz hier an der Folkekirke ze sinn. D'Kierch gëtt vun engem eegene Kiercheministère geréiert. Déi zweetgréisst Relioun am Land ass den [[Islam]]. Ronn 3,3 % vun der Populatioun si Moslemen. All aner reliéis Communautéite si butzeg kleng am Verglach (35.000 oder 0,6 % Katholicken ; Bistum Kopenhagen) a spille sou gutt wéi keng Roll am reliéise Liewe vun den Dänen. De Prozentsaz vun deenen déi sech zu kengem Glawe bekenne läit bei 13,1 %. == Politik == Dänemark ass eng parlamentaresch-demokratesch [[Monarchie]]. Staatschef ass d'[[Kinnigin]] oder de [[Kinnek]] an huet, wéi an anere [[Konstitutionell Monarchie|konstitutionelle Monarchien]] och, haaptsächlech representativ Funktiounen. Zanter [[1953]] huet de legislative Pouvoir nëmme méi eng Kummer. D'dänescht [[Parlament]] de [[Folketing]], huet 179 Deputéiert. Ënner hinne sinn och 2 Deputéiert aus Grönland an 2 Deputéiert vun de [[Färöer]] Inselen. D'Parlament gëtt all véier Joer gewielt. Parteipolitesch gouf Dänemark am 20. Joerhonnert vun de [[Sozialdemokratie|Sozialdemokraten]] dominéiert. D'Wale vun [[2001]] waren deemno e Tournant an der politescher Geschicht vum Land. D'Rietsliberal Partei ''([[Venstre]])'' an d'Konservativ Vollekspartei ''([[Dansk Folkeparti]])'' waren d'kloer Gewënner an hu sech ënner der Regie vum Premier [[Anders Fogh Rasmussen]] an enger Koalitiounsregierung zesummegedunn. Et war dëst och déi éischt Kéier zanter [[1920]], datt d'Sozialdemokrate net stäerkst Partei am Parlament gi waren. D'Riets Regierungsparteie goufen an de Wale 2007 bestätegt. De [[5. Abrëll]] [[2009]] huet de [[Lars Løkke Rasmussen]] den Ander Fogh Rasmussen als Premier ofgeléist, well dësen zum Generalsekretär vun der [[NATO]] ernannt gi war. D'Parteien déi am Parlament vertruede sinn (Folketingwal vum 1. November 2022): {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="1" style="border: 1px solid #ccc; border-collapse: collapse; font-size:95%;" |bgcolor="#EEEEEE" |'''Partei''' |bgcolor="#EEEEEE" |'''Sëtz''' |- | D'[[Sozialdemokratie|Sozialdemokratesch]] Partei ''([[Socialdemokratiet]])'' (S) | '''50''' |- | D'[[Liberal]] Partei ''([[Venstre]])'' (V) | '''23''' |- |D'Gemässegt Partei ''([[Moderaterne]])'' (M) |'''16''' |- | D'[[Sozialismus|Sozialistesch]] Vollekspartei ''([[Socialistisk Folkeparti]])'' (SF) | '''15''' |- |D'Dänesch Demokraten ''([[Danmarksdemokraterne]])'' |'''14''' |- |D'Liberal Allianz ''([[Liberal Alliance]])'' (LA) |'''14''' |- | D'[[Konservativ]] Vollekspartei ''([[Det Konservative Folkeparti]])'' | '''10''' |- | D'Eenheetsllëscht ''([[Enhedslisten]])'' (EL) | '''9''' |- | D'[[Sozialliberal]] Partei ''([[Det Radikale Venstre]])'' (RV) | '''7''' |- |D'Nei Biergerlech ''([[Nye Borgerlige]])'' (NB) |'''6''' |- |D'Alternativ ''([[Alternativet]])'' (ALT) |'''6''' |- | D'Dänesch Vollekspartei ''([[Dansk Folkeparti]])'' (DF) | '''5''' |} === Administrativ Ënnerdeelungen === [[Fichier:Denmark regions label.svg|thumb|200px|Dänesch Regiounen]] Mat der Strukturreform vum [[1. Januar]] [[2007]] gouf d'Land a 5 grouss Regiounen agedeelt: d'Regioun Hovedstaden (Haaptstad Kopenhagen), Sjælland, Syddanmark, Midtjylland an Nordjylland. Nieft de Regiounen, déi d'Ënnerdeelung an 13 ''Ämter'' ersat huet, gouf och d'Zuel vun de [[Gemeng]]e vu fréier 270 op haut 98 reduzéiert (Fusiounen). D'Färöer Inselen a Grönland sinn Deel vum Kinnekräich Dänemark, hunn awer jeeweils grouss bannepolitesch Fräiheeten an domat och hir eege Verwaltungen. Baussepolitesch ass d'Autonomie vun den Territoire méi limitéiert. Nawell konnten d'Färöer an d'Grönnlänner duerchsetzen datt hir Inselen haut net zu der Europäescher Unioun gehéieren. D'Färöer hate sech vun Ufank un -[[1973]], d'Joer an deem Dänemark bäigetrueden ass- géint d'Unioun decidéiert. Grönland ass uganks nach automatesch derbäi gewiescht, huet sech dunn awer [[1985]] an engem Referendum fir den Austrëtt entscheet. Béid Territoirë sinn iwwer d'Kinnekräich mat eegene Vertrieder am [[Nordesche Rot]] representéiert. Wichteg dänesch Stied sinn: d'[[Haaptstad]] [[Kopenhagen]], [[Århus]], [[Aalborg]], [[Odense]], [[Roskilde]]. == Kuckt och == * [[Grönland]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{dk}} [http://borger.dk/ borger.dk] Portal vum Staat Dänemark * {{en}}{{fr}}{{de}} [http://www.visitdenmark.com/ visitdenmark.com] Tourismus Portal * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080208193327/http://www.luxembourgembassy.dk/ luxembourgembassy.dk] D'Lëtzebuergesch Ambassade an Dänemark * {{dk}} [http://www.ddflux.com/ Den Danske Forening i Luxembourg] D'Dänesch Communautéit zu Lëtzebuerg {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Danemark}} [[Kategorie:Dänemark| ]] euserqd1o3fcfbgg89w5qevmrpfoq6c 0 6567 2689017 2660882 2026-08-05T13:59:53Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689017 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Österreich | Fändel = Flag of Austria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Éisträich | Wopen = Austria Bundesadler.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Éisträich | National Devise = | Kaart= EU-Austria.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], Regionalsproochen: [[Kroatesch]], [[Sloweenesch]], [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Wien]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|48|13|00|N|16|22|00|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Bundeskanzler | Regierungschef = | Total Fläch = 83.882,56 | Fläch Plaz = 112 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 8.932.664<ref>[https://statistik.at/wcm/idc/idcplg?IdcService=GET_NATIVE_FILE&RevisionSelectionMethod=LatestReleased&dDocName=123069 Statistik Austria – Bevölkerung zu Jahresbeginn 2002–2021 nach Gemeinden (Gebietsstand 1.1.2021)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 93 | Bevëlkerungsdicht = 106 | Onofhängegkeet = [[27. Juli]] [[1955]] | Nationalfeierdag = 26. Oktober | Nationalhymn = [[Land der Berge, Land am Strome]]<br>[[Fichier:Land der Berge Land am Strome instrumental.ogg|155x125px]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.at]] | Telefonsprefix = +43 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Éisträich''' ass e federale Staat a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Land ass zanter [[1955]] Member vun der [[UNO]] an zanter [[1995]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] an hat do och d'Presidence wärend dem zweete Semester [[1998]], am éischte Semester [[2006]] an am zweete Semester 2018. Nërdlech grenzt Éisträich un [[Däitschland]] an [[Tschechien]], am Osten un d'[[Slowakei]] an un [[Ungarn]], am Süden u [[Slowenien]] an un [[Italien]] an am Westen un d'[[Schwäiz]] an u [[Liechtenstein]]. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vun Éisträich}} === Franken- an Ostfrankeräich === Grouss Gebidder vum haitegen Éisträich hunn am spéiden [[8. Joerhonnert]] zum [[Geschicht vu Bayern|bayresche Stammesherzogtum]] am [[Franken (Vollek)|fränkesche]] Räich vum [[Karel de Groussen|Karel dem Groussen]] gehéiert. Am follgenden [[Ostfrankeräich]], an der Regioun vum haitegen [[Nidderéisträich]], war zanter [[856]] eng ''Marchia Orientalis'' de [[Karolenger]] ënnerstallt. Dës Grenzmark am Südoste vum Räich gouf d'Keimzell vum spéideren Éisträich. Dëst Gebitt goung [[907]] allerdéngs un Ungarn verluer. Eréischt no der [[Schluecht um Lechfeld]] [[955]] konnt dat ostfränkescht Räich nees no Osten expandéieren an et sinn Herzogtemer a Markgrofschaften entstanen. Domat ass och eng weider Well vu [[Bajuwaren|bajuwarescher]] (bayrescher) Siidlungsaktivitéit ugaangen. === Hellegt Réimescht Räich (962–1806) === [[Fichier:Barbarossa.jpg|thumb|150px|Friedrich I. ''Barbarossa'']] [[Fichier:Juliusz Kossak Sobieski pod Wiedniem.jpeg|thumb|left|250px|1683, Zweet Belagerung vu Wien duerch d'Osmanen]] Am Joer [[976]] gouf d'''Marchia Orientalis'' vum Keeser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] engem [[Babenberger]]-Grof iwwerschriwwen. An engem Akt vun [[996]] gouf des ''Marchia Orientalis'' fir d'éischt [[Ostarrichi]] genannt; Aussprooch a Schreifweis hu méi spéit zu ''Österreich'' gefouert. D'Gebitt gouf och als ''Ostland'' (lat. ''[[Austria]]'') oder ''Osterland'' bekannt an [[1156]] vum Keeser [[Friedrich I. (HRR)|Friedrich I.]] (Barbarossa) zu engem Herzogtum erhuewen. No de [[Babenberger]] koume vun [[1278]] un d'[[Habsburger]], déi bis [[1526]] hiert Herrschaftsgebitt weider ausgedeent hunn an en [[Äerzherzogtum]] geschaaft hunn, wat e bedeitende Faktor am [[Hellegt Réimescht Räich|Hellege Réimesche Räich]] ginn ass. Schonn déi spéit Babenberger haten d'[[Steiermark]] mat Éisträich verbonnen, d'Habsburger hu vun do aus mat der Erwerbung vu [[Kärnten]], [[Tiroul]], [[Krain]] an anere Gebidder e Lännerkomplex an den Ostalpe geschaaft, deen ''Herrschaft zu Österreich'' genannt ginn ass. Ab [[1438]] huet d'Fürstenhaus bal ouni Paus déi däitsch Kinnekskroun an déi domatverbonne Keeserkroun a sengen Hänn gehat. Vum spéide [[15. Joerhonnert]] bis [[1690]] waren d'habsburgesch Länner vu permanenten Ausernanersetzunge mam [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] geprägt. D'[[Reformatioun]] vun der Kierch konnt sech am Ufank séier duerchsetzen, mä gouf awer am Laf vum [[17. Joerhonnert]] zeréckgedrängt. [[1713]] gouf mat der [[Pragmatesch Sanktioun (1713)|Pragmatescher Sanktioun]] fir d'éischt ee Grondgesetz fir all Länner a Kraaft gesat. Am [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]] konnt dat neit Haus [[Habsburg-Loutrengen]] d'Ierflänner gréisstendeels fir sech behaapten. D'Kricher géint den [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] a seng Kréinung vum Keeser [[1804]] hunn dozou gefouert, datt de Keeser [[Franz II. (HRR)|Franz II.]] den Titel als [[Keeser vun Éisträich|Keeser Franz I. vun Éisträich]] fir seng Ierflänner ugeholl huet an [[1806]] ënner dem Drock vum Napoleon op d'Keeserkroun vum Hellege Réimesche Räich verzicht huet. === Keesertum Éisträich (1804–1867) an Éisträich-Ungarn (1867–1918) === [[Fichier:Franz joseph1.jpg|thumb|150px|Keeser Franz Joseph I.]] Dat neit [[Keeserräich Éisträich]] war e [[Villvëlkerstaat]], an deem ausser däitsch och ungaresch, italieenesch, tschechesch, polnesch, ukrainesch, rumänesch, kroatesch, serbesch, slowakesch a sloweenesch geschwat ginn ass. Mat de Gebidder déi virdrun zum Hellege Réimesche Räich gehéiert haten, huet et vun 1815 un zum [[Däitsche Bond]] gehéiert, wou den éisträicheschen Emissär an der [[Bundesversammlung]] de Virsëtz hat. An der [[Däitsch Revolutioun 1848/49|Revolutioun]] vun [[1848]] wollten d'Vëlker vun der Monarchie d'Onofhängegkeet; nëmmen d'k.a.k. Arméi ënner dem [[Josef Wenzel Grof Radetzky vu Radetz|Radetzky]], Jellačić a [[Alfred I. Fürst zu Windisch-Graetz|Windisch-Graetz]] hunn d'Iwwerliewe vun der Monarchie geséchert; den [[2. Dezember]] [[1848]] kënnt de Keeser [[Franz Joseph I. vun Éisträich|Franz Joseph I.]] op den Troun. An der [[Solferino|Schluecht vu Solferino]] [[1859]] goung d'Virherrschaft an Italien, an an der [[Schluecht vu Königgrätz]] [[1866]] d'Virherrschaft am Däitsche Bond verluer. De Keeser huet d'Bannepolitik missen déifgräifend reforméieren a seng [[Neoabsolutismus|(neo-)absolutistesch Regierungsweis]] opginn. Trotz senger zéier Resistenz gouf et eng Ëmwandlung an eng [[konstitutionell Monarchie]]. Dee mat Ungarn erreechten [[Éisträichesch-Ungareschen Ausgläich|Ausgläich vun 1867]] huet aus der éisträichescher Monarchie, d'[[Éisträich-Ungarn|éisträichesch-ungaresch Duebelmonarchie]] gemaach. Déi Preferenz fir d'Ungarn géintiwwer den anere Vëlker vun der Monarchie huet d'Nationalitéitskonflikter nëmme weider ugedriwwen, an hunn d'Räich sou wäit bruecht, datt een et bal net méi regéiere konnt. Ausgeléist vum [[Attentat u Sarajevo]] koum et [[1914]] zum [[Éischte Weltkrich]] an [[1918]] zum Enn vun der „keeserlech-kinneklecher Monarchie”. === I. Republik (1918–1938) an Drëtt Räich (1938–1945) === Éisträich-Ungarn gouf opgeléist. Op dem Gebitt vun der Duebelmonarchie wou gréisstendeels Mënsche mat däitscher Mammesprooch gewunnt hunn, ass d'Republik „[[Däitschéisträich]]” entstanen, woubäi verschidde Gebidder, an deenen och eng grouss Bevëlkerungszuel däitsch geschwat huet, ofgetrennt goufen (z.&nbsp;B.: Egerland, Südmähren, Südtiroul). Am [[Traité vu Saint-Germain]] gouf de Staatsnumm „[[Däitschéisträich]]” an dee vu ville gewënschten Zesummeschloss mat der [[Däitschland|Däitscher Republik]] ënnersot. Den [[21. Oktober]] [[1919]] gouf den Numm op „Republik Österreich“ geännert an [[1920]] gouf eng nei éisträichesch [[Constitutioun]] ausgeschafft. An de follgende Joren hunn déi schlecht Wirtschaftslag a politesch Ausernanersetzungen Éisträich ëmmer méi déif an d'Kris gefouert. Nodeem de Bundeskanzler [[Engelbert Dollfuss]] 1933 den Nationalrot opgeléist hat, gouf an Éisträich eng [[Austrofaschismus|austrofaschistesch]] [[Diktatur]] a Form vun engem autoritäre [[Ständestaat]] etabléiert. Am Februar 1934 hunn d'Ausernanersetzungen tëscht der Partei un der Muecht, de Chrëschtlechsozialen (''[[Vaterländische Front]]''), an de [[Sozialdemokratische Partei Österreichs|Sozialdemokraten]] am [[Éisträichesche Biergerkrich]] hire gewaltsamen Héichpunkt erreecht. E puer Méint méi spéit koum et zum [[Juliputsch]] duerch Unhänger vun der an Éisträich zanter 1933 verbuedener [[NSDAP]]. Verschiddene Putschisten ass et gelongen an d'[[Bundeskanzleramt (Éisträich)|Bundeskanzleramt]] ze kommen, wou den Dollfuss sou schwéier blesséiert gouf, datt e kuerz duerno gestuerwen ass. De Putschversuch ass allerdéngs net gelongen. Neie Bundeskanzler gouf de [[Kurt Schuschnigg]]. [[1938]] koum et zum [[Anschluss (Éisträich)|Uschloss]] un d'[[Däitscht Räich]] an domat zu der Zäit vun der nationalsozialistescher Herrschaft an Éisträich. Éisträich ass am Ufank als Land bestoe bliwwen, gouf awer vum Mee 1939 un a siwe Reichsgauer an ee Verwaltungsbezierk (Vorarlberg) opgedeelt. Éisträich gouf als „Ostmark” a kuerz duerno als „Alpen- und Donaugaue” bezeechent. De gebiertegen Éisträicher [[Adolf Hitler]] huet no berufflechem Echec a senger Heemecht seng politesch Carrière an Däitschland weidergefouert, an huet all Hiweiser op eng Eegestännegkeet vun Éisträich verschwanne gedoen. 1939 brécht den [[Zweete Weltkrich]] aus, an dat féiert zum Ënnergang vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtte Räich]]. === II. Republik (zanter 1945) === Nom Enn vum Krich [[1945]], der Néierlag vum Groussdäitsche Räich, gouf Éisträich als onofhängege Staat nees hiergestallt. Schonn de [[27. Abrëll]] ass eng provisoresch Staatsregierung mam [[Karl Renner]] als Staatskanzler zesummekomm, an huet d'Republik nees ausgeruff. Nom Doud vum Renner gouf den [[Theodor Körner (Bundespresident)|Theodor Körner]] als Kandidat vun der SPÖ de [[27. Mee]] [[1951]] zum Bundespresident gewielt. Dat war déi éischt Vollekswal vun engem Staatschef an der éisträichescher Geschicht. Bis [[1955]] war dat neit Éisträich, genee wéi d'Nokrichsdäitschland a Besatzungszonen opgedeelt. Mat der Ënnerzeechnung vum [[Éisträichesche Staatsvertrag|Staatsvertrag]] de [[15. Mee]] [[1955]] duerch d'[[Bundesregierung (Éisträich)|Bundesregierung]] a Vertrieder vun de Gewënner mam Bekenntnis respektiv der Verflichtung zur Neutralitéit a keen neien Uschloss unzestriewen, krut d'Republik hir voll Souveränitéit. Bis de [[25. Oktober]] [[1955]] hunn och déi lescht alliéiert Truppen d'Land verlooss. E puer Deeg drop gouf d'„[[Éisträichesch Neutralitéit]]” am [[Nationalrot (Éisträich)|Nationalrot]] a Form vun engem [[Bundesverfaassung (Éisträich)|Verfaassungsgesetz]] festgeschriwwen. Zanter [[1965]] ass de [[26. Oktober]], als Erënnerung un de Beschloss vun der Neutralitéit, éisträicheschen Nationalfeierdag. [[1960]] war d'Republik Matgrënner vun der [[European Free Trade Association|EFTA]], déi e Wirtschaftszesummenhalt ugestrieft huet. Duerch d'Neutralitéit konnte souwuel mat de westleche Länner wéi och mam deemolegen [[Ostblock]] gutt kulturell a wirtschaftlech Relatioune geknëppt ginn, wat dem Land an der Zäit vum "Wiederaufbau" gehollef huet. Nom Enn vum [[Kale Krich]] [[1991]] gouf d'strikt Neutralitéit zwar e bësse méi labber gesinn, mä d'ugemoossen Interpretatioun vun der Neutralitéit an der verännerter Weltuerdnung ass zanterhier en ëmstriddent bannepolitescht Theema. [[1995]] ass Éisträich der [[Europäesch Unioun|EU]] bäigetrueden. [[1999]] gouf d'Wärung, den [[Éisträichesche Schilling|Schilling]] als Buchgeld ofgeschaaft an Éisträich huet den 1. Januar 2002, zesumme mat aneren EU-Staaten, den [[Euro]] agefouert. == Geographie == [[Fichier:oesterreich topo.png|thumb|Topographie]] [[Fichier:Austria-map-cia-wfb.png|thumb|250px|Österreich]] {{Haaptartikel|Geographie vun Éisträich}} Éisträich erstreckt sech an westëstlecher Richtung iwwer maximal 573&nbsp;km, an nordsüdlecher Richtung iwwer 294&nbsp;km. === Landschaft === Ongeféier 60 Prozent vum Land bestinn aus Bierger a gehéieren zu den [[Ostalpen]] (virun allem d'Tirouler [[Zentralalpen]], [[Hohe Tauern]] an [[Niedere Tauern]], [[Nërdlech Kalkalpen]], [[Südlech Kalkalpen]] a [[Wienerwald]]). An Uewer- an Nidderéisträich läit - schonn ''nërdlech'' vun der Donau - d'[[Béimesch Mass]], al Rumpfbierger, déi och an [[Tschechien]] an a [[Bayern]] weiderginn, an op der Ostgrenz an d'Kleng [[Karpaten]]. D'grouss flaach Géigende leien am Oste laanscht d'[[Donau]], virun allem d'[[Alpenvorland]] an d'[[Wiener Becken]] mam [[Marchfeld]], souwéi an der südlecher [[Steiermark]], déi wéinst hirer Änlechkeet an der Landschaft mat der [[Toskana]] och dacks ''Steiresch Toskana'' genannt gëtt. Vun der Gesamtfläch vun Éisträich (83.871,1 [[Quadratkilometer|km²]]) entfält ongeféier e Véierel op Déif- an Hiwwellänner. Nëmmen 32 % leie méi déif wéi 500 m. 43 % vun der Landfläch bestinn aus Bësch. '''Déi fënnef Grousslandschafte vun Éisträich''': * Undeel un den [[Ostalpen]] (52.600 [[Quadratkilometer|km²]], 62,8 % vun der Staatsfläch) * Undeel um [[Alpenvorland|Alpen]]- a [[Karpatenvorland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %) * Virland am Osten, Undeel un de Randgebidder vun der [[Pannonescht Déifland|Pannonesche Déifland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %) * [[Granit- a Gneisplateau]], Undeel vun de Mëttelbierger vun der [[Béimesch Mass|Béimescher Mass]] (8.500 [[Quadratkilometer|km²]], 10,2 %) * Undeel vum [[Wiener Becken]] (3.700 [[Quadratkilometer|km²]], 4,4 %) ''déifste Punkt:'' Hedwighof (Gemeng [[Apetlon]] - [[Burgenland]]) 114 m [[Fichier:Grossglockner from SW.jpg|thumb|[[Grossglockner]]]] Déi zéng héchst Bierger vun Éisträich sinn: {| {{Prettytable}} |- bgcolor=#DDDDDD ! ! Numm ! Héicht ! Bierger |- |1.||[[Grossglockner]] ||3798 m||[[Hohe Tauern]] |- |2.||[[Wildspitze]] ||3774 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |3.||[[Weisskugel]] ||3738 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |4.||[[Grossvenediger]] ||3666 m||[[Hohe Tauern]] |- |5.||[[Hinterer Brochkogel]] ||3628 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |6.||[[Hintere Schwärze]] ||3624 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |7.||[[Similaun]] ||3599 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |8.||[[Grosses Wiesbachhorn]] ||3564 m||[[Hohe Tauern]] |- |9.||[[Rainer Horn]] ||3560 m||[[Hohe Tauern]] |- |10.||[[Grosser Ramolkogel]] ||3550 m||[[Ötztaler Alpen]] |} ==== Séien ==== [[Fichier:Leuchtturm-bei-podersdorf.jpg|thumb|[[Neusiedler Séi]] bei [[Podersdorf]]]] De gréisste Séi ass den [[Neusiedler Séi]] am [[Burgenland]], dee mat ongeféier 77 % vu senger ganzer Fläch vun ''315 km²'' an Éisträich läit, gefollegt vum [[Atterséi]] mat ''46 km²'' an dem Traunséi mat ''24 km²'' an [[Ueweréisträich]]. Och de grousse [[Bodensee]] mat senge ''536 km²'' am [[Dräilännereck]] mat Däitschland (Freistaat [[Bayern]] a Land [[Baden-Württemberg]]) an der Schwäiz läit zu engem klengen Deel op éisträicheschem Staatsgebitt. Allerdéngs sinn d'Staatsgrenzen am Bodensee net genee bestëmmt. Fir de Summertourismus an Éisträich hunn d'Séien nieft de Bierger déi gréisst Bedeitung, besonnesch d'[[Kärntner Séien]] an déi vum [[Salzkammergut]]. Déi bekanntst vun dëse Séie sinn de [[Wörtherséi]], de [[Millstätter Séi]], den [[Ossiacher Séi]] an de [[Weissenséi (Kärnten)|Weissenséi]]. Weider bekannt Séie sinn de [[Moundséi]] an de [[Wolfgangséi]] op der Grenz vu [[Salzburg]] mat [[Ueweréisträich]]. ''Kuckt och:'' [[Lëscht vun de Séien an Éisträich]] ==== Flëss ==== De gréissten Deel vun Éisträich, 80.566&nbsp;km², gëtt iwwer d'[[Donau]] an d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] entwässert, nëmme kleng Gebidder iwwer de [[Rhäin]] (2.366&nbsp;km²) oder d'[[Elbe]] (918&nbsp;km²) an d'[[Nordséi]]. Grouss Nieweflëss vun der Donau si (vu Weste no Osten): * [[Lech]] an [[Inn]] (entwässeren [[Tiroul]]) mat [[Salzach]] (entwässert [[Salzburg (Bundesland)|Salzburg]], ausser de [[Lungau]] an Deeler vum [[Pongau]]); * de [[Rhäin]] deen de gréissten Deel vum [[Vorarlberg]] entwässert, dann duerch de [[Bodensee]] leeft an da weider an d'[[Nordséi]]; * d'[[Ager]], [[Traun (Floss)|Traun]], [[Enns (Floss)|Enns]], [[Ybbs]], [[Erlauf (Floss)|Erlauf]], [[Traisen (Floss)|Traisen]], [[Wien (Floss)|Wien]], a [[Fischa]] entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]], [[Nidderéisträich]] a [[Wien]] déi südlech vun der Donau leien; * déi [[Grouss Mühl|Grouss]] a [[Kleng Mühl]], [[Rodl]] an [[Aist]], de [[Kamp (Floss)|Kamp]], [[Göllersbaach]] a [[Russbaach (Floss an Nidderéisträich)|Russbaach]], souwéi [[Thaya]] a [[March (Floss)|March]] op der Ostgrenz entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]] an [[Nidderéisträich]] déi nërdlech vun der Donau leien; * d'[[Lainsitz]], déi zwar net wéinst hirer Gréisst sou eng grouss Bedeitung huet, ass deen eenzegen éisträichesche Floss deen iwwer [[Tschechien]] an d'[[Elbe]] leeft. D'[[Mur]] entwässert de [[Salzburg (Bundesland)|Salzburger]] [[Lungau]], d'[[Steiermark]] a leeft a [[Kroatien]] an d'[[Drau]], déi [[Kärnten]] an [[Osttiroul]] entwässert. D'Drau leeft a [[Kroatien]] an d'[[Donau]]. === Klima === [[Fichier:Klapotetz.jpg|thumb|[[Klapotetz]] an der [[Südsteiermark]]]] D'éisträichescht Klima ass gekennzeechent vun der Wiesselwierkung vum [[Ozeanescht Klima|ozeanesche Klima]] mam [[Kontinentalt Klima|kontinentalen]], respektiv [[Pannonescht Klima|Pannonesche Klima]]. Duerch d'Eegenheete vun dëse Klimatyppen ass den Oste vun Éisträich duerch kal Wanteren a waarm Summere gepräägt an et fält ganzjäreg nëmme méisseg Néierschlag. De Weste vum Land ënnerläit an der Reegel manner strenge Gesetzer, de Wanter ass meeschtens méi mëll an de Summer éischter waarm. Hei leien och d'Géigende mam héchsten Néierschlag. Duerch d'geographesch Lag kënnt et och nach zu enger weiderer Klimazon, d'[[Alpint Klima]], wat an de Bierger de Wanter méi streng wéi am Osten dee méi déif läit, ausfale léisst. Eng aner Charakteristik sinn déi geleeëntlech Nord- a Südaflëss, déi engersäits polar Keelt, anerersäits [[Sahara]]stëbs mat sech brénge kënnen. Ganz allgemeng gëtt Éisträich dem [[Mëtteleuropäescht Iwwergangsklima|mëtteleuropäeschen Iwwergangsklima]] zougerechent, mat Rücksicht op d'Alpen am Zentrum an am Westen an d'[[Pannonescht Déifland]] am Osten. ==== Temperaturen ==== Wann e stabilt Héich aus dem Oste wierkt ''(Idealfall „[[Omega-Héich]]“ an der Form vum leschte Buschtaf aus dem griicheschen Alphabet)'' kann ee mat laangem Sonneschäi rechnen, an enger Hëtzt déi bis zu 2 Wochen dauert. Am Wanter bewierkt dëst Héich Sonn a Keelt (bis -20&nbsp;°C). D'Sonn schéngt ongeféier 10 bis 20 Prozent méi laang wéi zum Beispill an [[Däitschland|Norddäitschland]]. D'Hëtztperiod geet vu Mëtt Oktober bis Mëtt Abrëll a verursaacht en héijen Energieverbrauch. * Déifst Temperaturen déi an Éisträich gemooss goufen: [[Observatoire Sonnblick]], -37,2&nbsp;°C (1. Januar 1905); [[Zwettl-Niederösterreich|Zwettl]] (NÖ), -36,6&nbsp;°C (11. Februar 1929) * Héchst Temperatur déi an Éisträich gemooss gouf: [[Dellach im Drautal]] (K), + 39,7&nbsp;°C (27. Juli 1983) ==== Néierschlag ==== Well d'ozeanescht Klima vu Westen no Oste méi schwaach gëtt, hëlt och den Néierschlag an der selwechter Richtung of. Sou sinn zu [[Wien]] d'Néierschléi nëmmen nach hallef sou héich wéi zu [[Salzburg]], an an den ëstlechen a südëstlechen Deeler vum Land mécht sech d'pannonescht [[Kontinentalklima]] bemierkbar, wat deelweis am südleche Séiegebitt [[mediterran]] beaflosst gëtt. Ganzjäreg zeechne sech d'Gebidder laanscht den [[Alpenkamm]] duerch héich Néierschléi aus, well bei Déifdrocklage fiicht Loftstréim aus dem Norden oder Süden opgestaut an als Néierschlag ofgebaut ginn. Dëst bewierkt am Wanter grouss Schnéimassen an de Bierger an Däller, souwéi an den Nord- respektiv Südstaugebidder, am Summer awer kënne grouss Masse vu Reen [[Mure]]n an Iwwerschwemmunge bewierken. Den héchsten Néierschlag fënnt een am [[Alpenvorland]] souwéi am [[Tirouler Ënnerland]], an der [[Ausserfern]] an dem [[Bregenzer Bësch]]. Do fale bis zu 3.000&nbsp;mm Reen oder Schnéi pro Joer (Duerchschnëtt 900&nbsp;mm). Am Fréijoer an am Hierscht ass vu Schnéi bis zu grousser Wäermt alles méiglech. Well d'Dagestemperaturen am Juli an am August net seele bis oder iwwer 30&nbsp;°C klammen an d'Loftfiichtegkeet meeschtens relativ héich ass, kënnt et dacks zu der Bildung vu Quellwolleken an duerch den Alpestau zu Donnerwiederen. An de leschte Jore war Éisträich, sou wéi seng Nopeschlänner, heefeg Affer vu Wiederkapriolen, déi vu villen Experten op eng Klimaerwiermung zeréckgefouert ginn (d'Duerchschnëttstemperature gi permanent no uewe verbessert). Duerch hefteg Reefäll gouf et méi wéi eng Kéier schlëmm Iwwerschwemmungen a [[Mure|Vermurungen]], déi och Doudesaffer gefuerdert hunn. Geleeëntlech koum et zu [[orkan]]aartege Stierm a gewaltege Schnéifäll, déi dozou gefouert hunn, datt vill Uertschafte vun der Baussewelt ofgeschnidde gi sinn, an d'Zuel vun de [[Lawine]]n zougeholl huet. === Bundeslänner === [[Fichier:Bundesländer Österreich.png|thumb|200px|Éisträichesch Bundeslänner]] Déi néng éisträichesch Bundeslänner sinn a 84 Bezierker an a 15 Statutarstied opgedeelt. D'Bezierker sinn a Gemengen agedeelt. {| {{Prettytable}} |- bgcolor=#DDDDDD ! ! style="padding-left: 1em" | Bundesland ! style="padding-left: 1em" | Haaptstad ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlkerung ! style="padding-left: 1em; text-align: centert" | Fläch<br>a km² ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlker-<br>ungsdicht -<br>an [1/km²] ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Stied ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | aner<br>Gemengen |- | style="padding-left: 1em" | 1. | style="padding-left: 1em" | [[Burgenland]] | style="padding-left: 1em" | [[Eisenstadt]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 276.419 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.965 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 69,7 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 13 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 158 |- | style="padding-left: 1em" | 2. | style="padding-left: 1em" | [[Kärnten]] | style="padding-left: 1em" | [[Klagenfurt]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 559.440 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 9.536 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 58,7 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 17 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115 |- | style="padding-left: 1em" | 3. | style="padding-left: 1em" | [[Nidderéisträich]] | style="padding-left: 1em" | [[St. Pölten]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,552.848 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 19.178 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 81,0 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 74 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 499 |- | style="padding-left: 1em" | 4. | style="padding-left: 1em" | [[Ueweréisträich]] | style="padding-left: 1em" | [[Linz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,387.086 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11.982 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115,8 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 29 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 416 |- | style="padding-left: 1em" | 5. | style="padding-left: 1em" | [[Salzburg (Land)|Salzburg]] | style="padding-left: 1em" | [[Salzburg]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 521.238 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 7.154 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,9 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 10 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 109 |- | style="padding-left: 1em" | 6. | style="padding-left: 1em" | [[Steiermark]] | style="padding-left: 1em" | [[Graz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,190.574 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 16.392 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,6 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 34 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 509 |- | style="padding-left: 1em" | 7. | style="padding-left: 1em" | [[Tiroul]] | style="padding-left: 1em" | [[Innsbruck]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 683.317 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 12.648 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 54,0 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 268 |- | style="padding-left: 1em" | 8. | style="padding-left: 1em" | [[Vorarlberg]] | style="padding-left: 1em" | [[Bregenz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 356.590 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 2.601 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 137,1 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 5 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 91 |- | style="padding-left: 1em" | 9. | style="padding-left: 1em" | [[Wien]] | style="padding-left: 1em" | [[Wien]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,631.082 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 415 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.831,9 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 0 |- |} === Stied === [[Fichier:T-mobil center wien.jpg|180px|thumb|[[Wien]] A23]] [[Fichier:SalzburgerAltstadt02.JPG|180px|thumb|[[Salzburg]]er Alstad]] [[Fichier:Bregenz pano 1.jpg|180px|thumb|[[Bregenz]] a [[Bodensee]]]] Dat mat Ofstand gréisst Siidlungsgebitt an Éisträich ass d'Metropolregioun [[Wien]] mat enger Awunnerzuel vun 2.853.903 ''(Stand 1. Januar 2019)''<ref>[http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do Bevölkerung am 1. Januar nach breite Altersgruppe, Geschlecht und Metropolregionen] op europa.eu, gekuckt de 25. Abrëll 2020</ref>. Domat konzentréiert sech e Véierel vun der Bevëlkerung vum Land an der Haaptstadregioun. An Éisträich hu ronn 200 [[Lëscht vun den éisträichesche Gemengen|Gemengen]] d'[[Stadrecht]]. E grousse Problem, virun allem a wirtschaftlech schwaache Géigenden ass d'Auswanderung vun der ländlecher Bevëlkerung an d'Stied. ''Fir eng Oplëschtung vun alle Stied, sou wéi de grousse Stadregiounen, kuckt:'' [[Lëscht vun de Stied an Éisträich]] ==== Distanzen (Loftlinn) ==== * [[Wien]] - [[Bregenz]] 505&nbsp;km * Wien - [[Innsbruck]] 390&nbsp;km * Wien - [[Salzburg]] 253&nbsp;km * Wien - [[Linz]] 155&nbsp;km * Wien - [[Graz]] 148&nbsp;km * Wien - [[Bratislava]] (SK) 55&nbsp;km * Salzburg - [[München]] (D) 116&nbsp;km * Wien - [[Berlin]] (D) 530&nbsp;km * [[Wien]] - [[Budapest]] (H) 255&nbsp;km * [[Bregenz]] - [[Paräis]] (F) 568&nbsp;km * [[Villach]] - [[Triest]] ([[Mëttelmier]]) (I) 109&nbsp;km * [[Graz]] - [[Maribor]] (SLO) 70&nbsp;km == Politik == == Ekonomie == == Bevëlkerung a Sprooch == === Bevëlkerungsentwécklung === [[Fichier:Austria-demography.png|thumb|Bevëlkerungsentwécklung x1000]] Déi éischt Vollekszielung, déi den haitege Krittären entsprécht, gouf an de Joren [[1869]]/[[1870]] an Éisträich-Ungarn duerchgefouert. Zanter mam Zielen ugefaange gouf, ass d'Awunnerzuel um Gebitt vum haitegen Éisträich bis virum Éischte Weltkrich (leschten Zielung virum Krich [[1913]]) an d'Luucht gaangen. Bis zum Zesummebroch vun [[Éisträich-Ungarn]] war de staarke Wuesstem an der Bevëlkerung um Gebitt vum haitegen Éisträich zu engem groussen Deel op Zouwanderungen an de [[Krounlänner]] zeréckzeféieren, déi sech an de Groussstied, a virun allem zu [[Wien]], néiergelooss hunn. Bei der éischter Zielung nom Krich war d'Bevëlkerung ëm 347.000 zeréckgaangen. Mä schonn [[1920]] war d'Zuel nees ëm 35.000 Persounen an d'Luucht gaangen, an huet dat bis [[1935]] bäibehalen. Tëscht [[1934]] an 1935 war den Zouwuess nëmmen nach 1.000 Persounen, an tëscht 1935 an [[1936]] ass d'Zuel fir d'éischt Kéier zanter dem Éischte Weltkrich nees erofgaangen, nämlech ëm ronn 3.000 Persounen. D'Bevëlkerungszuel ass bis [[1939]] weider erofgaangen, déi lescht Zielung virum [[Zweete Weltkrich]] huet 6.653.000 Persoune gezielt. Dëst ass e Réckgank vun 108.000 Mënschen am Verglach zum héchste Stand vu 6.761.000 am Joer 1935. Wéi 1946 déi éischt Awunnerzuelen nom Enn vum Krich op der Grondlag vun de [[Liewensmëttelkaart]]en ermëttelt goufen, konnt eng Awunnerzuel vu ronn 7.000.000 notéiert ginn, wat en neien Héichpunkt ausgemaach huet - trotz de grousse Verloschter am Krich. {| {{Prettytable-R}} |- ! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" align="center"| Bevëlkerungs-<br>entwécklung |- ! align="center"| Datum!! align="right"| Awunner |- | align="center"| ëm 1527 || align="right"| 1.500.000 |- | align="center"| ëm 1600 || align="right"| 1.800.000 |- | align="center"| ëm 1700 || align="right"| 2.100.000 |- | align="center"| 1754 || align="right"| 2.728.000 |- | align="center"| 1780 || align="right"| 2.970.000 |- | align="center"| 1790 || align="right"| 3.046.000 |- | align="center"| 1800 || align="right"| 3.064.000 |- | align="center"| 1810 || align="right"| 3.054.000 |- | align="center"| 1821 || align="right"| 3.202.000 |- | align="center"| 1830 || align="right"| 3.476.500 |- | align="center"| 1840 || align="right"| 3.649.700 |- | align="center"| 1850 || align="right"| 3.879.700 |- | align="center"| 1857 || align="right"| 4.075.500 |- | align="center"| 1870 || align="right"| 4.520.000 |- | align="center"| 1880 || align="right"| 4.941.000 |- | align="center"| 1890 || align="right"| 5.394.000 |- | align="center"| 1900 || align="right"| 5.973.000 |- | align="center"| 1910 || align="right"| 6.614.000 |- | align="center"| 1913 || align="right"| 6.767.000 |- | align="center"| 1919 || align="right"| 6.420.000 |- | align="center"| 1930 || align="right"| 6.684.000 |- | align="center"| 1939 || align="right"| 6.653.000 |- | align="center"| 1951 || align="right"| 6.935.000 |- | align="center"| 1961 || align="right"| 7.086.000 |- | align="center"| 1971 || align="right"| 7.500.000 |- | align="center"| 1981 || align="right"| 7.569.000 |- | align="center"| 1991 || align="right"| 7.755.000 |- | align="center"| 2001 || align="right"| 8.043.000 |- | align="center"| 2004 || align="right"| 8.175.000 |- |2010 |8.351.643 |- |2019 |8.858.775 |- |} Bis 1953 ass d'Awunnerzuel weider erofgaangen, ëm ronn 672.000 op 6.928.000 Persounen. Mä et goung nees biergop, an en neien Héchststand gouf am Joer [[1974]] erreecht, wéi 7.599.000 Persounen an Éisträich gelieft hunn. An de follgende sechs Joer ass d'Bevëlkerung - mat Ausnam vum Joer [[1976]] - nees liicht zeréckgaangen, an 1980 gi 7.549.000 Persoune gezielt. Um Ufank vun den [[1980|80er]] Joren hu sech Zouwuess a Réckgang ofgewiesselt, bis 1987 d'Bevëlkerung nees wierklech an d'Luucht gaangen ass. Zanter den [[1990|90er]] Joren ass d'Awunnerzuel weider eropgaangen, an um Enn vum Joer [[2004]] goufen 8.175.000 Awunner gezielt. === Liewenserwaardung === Déi duerchschnëttlech [[Liewenserwaardung]] an Éisträich steet zur Zäit (2005) bei de Fraen 82,1 Joer a bei de Männer 76,4 Joer (am Verglach 1971: 75,7 Fraen an 73,3 Männer). D'[[Kannerstierflechkeet]] steet bei 0,45 %. === Sprooch === [[Däitsch]] ass d'Amts- a Mammesprooch vun ongeféier 98 % vun der éisträichescher Bevëlkerung. Et gëtt zwar keng ''éisträichesch Héichsprooch'', mä déi éisträichesch Variant vum [[Houdäitsch]]e weist dach verschidden Ofwäichunge vun de Varianten, déi an aneren däitschsproochege Länner benotzt ginn. Dës sinn am [[Éisträichescht Wierderbuch|Éisträichesche Wierderbuch]] zesummegefaasst a stinn iwwer dem [[Duden]] als amtlecht Reegelwierk. Déi däitsch Sprooch gëtt villfach a Form vun engem vun de villen [[uewerdäitsch]]en [[Dialekt]]er geschwat, déi zu de Mondartfamille vum * [[Alemannen|Alemanneschen]] (geschwat zu [[Vorarlberg]] souwéi dem Tirouler [[Ausserfern]]) a * [[Bairesch]]e (geschwat an allen anere Bundeslänner) gehéieren. Siwe Milliounen Éisträicher schwätzen ee mëttel- oder südbaireschen Dialekt. Donieft gi slawesch an aner Sprooche vun [[autochthon]]e Mannerheete geschwat. Déi al [[burgenlandkroatesch]], [[sloweenesch]] an [[ungaresch]] Deeler vun der Bevëlkerung an Éisträich hunn en Usproch op Schoulunterrecht an der Mammesprooch an op den Amtsweeër. Burgenlandkroatesch a Sloweenesch sinn zousätzlech Amtssproochen an de Verwaltungs- a Geriichtsbezierker vun der Steiermark, vum Burgenland a Kärnten mat kroatescher oder sloweenescher, respektiv gemëschter Bevëlkerung. An de Gemengen [[Oberpullendorf]], [[Oberwart]], [[Rotenturm]] an [[Unterwart]] ass Ungaresch nieft Däitsch eng gläichberechtegt Amtssprooch. Och déi al [[Roma]]-Bevëlkerung huet hir eege Sprooch. Ausserdeem liewen 35.000 [[Jéiner|Jéinen]] an Éisträich, wouvun awer nëmmen nach 3.500 ëmmer op der Rull sinn. Si goufen an den 1960er Joren am Burgenland, am [[Mühlviertel]], am [[Waldviertel]], um [[Hausruck]], an den [[Doudeg Bierger|Doudege Bierger]], an de [[Seetaler Alpen]] a [[Fischbacher Alpen]] ugesidelt. == Kultur == Éisträich ass international als grouss Kulturnatioun bekannt a bréngt seng grouss Traditioun an alle kulturelle Beräicher virun allem mat der Liewensweis vu sengen Awunner, der [[Architektur]] de Kuckeswäerte Plazen a sengem zum Ausdrock. Stéchwierder wéi ''Wiener Kaffeehauskultur'' a ''Kabarettszen'' si fir Éisträich geneesou typesch wéi de beléifte Wantersport, de Flair vu senge Stied a Begrëffer wéi ''Heuriger'' oder ''Festspiller''. Vill Bauwierker an Éisträich zielen zum [[UNESCO]] [[Weltierwen|Weltkulturierwen]]. Am Joer [[2003]] war [[Graz]] Kulturhaaptstad vun Europa. Fir d'Verbreedung vun der éisträichescher Kultur am Ausland ass d'[[Éisträichescht Kulturforum]] zoustänneg. === Perséinlechkeeten === [[Fichier:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|thumb|[[Wolfgang Amadeus Mozart]]]] D'Länner vum fréieren Habsburgerräich hunn eng Rei Kënschtler aus alle kulturelle Beräicher ervirbruecht, virun allem an der [[Musek]]. Zu de berüümtste Komponiste vun hirer Zäit zielen ënner anerem de [[Wolfgang Amadeus Mozart]], de [[Joseph Haydn]], de [[Franz Schubert]], den [[Anton Bruckner]] an de [[Johann Straus (Papp)|Johann Strauss]], deen als ee Grënner vum [[Wiener Walzer]] gëllt. Dëser Traditioun sinn am Rayon vun der [[klassesch Musek|klassescher Musek]] och vill berüümten [[Dirigent]]e wéi [[Erich Kleiber]], [[Herbert von Karajan]], [[Karl Böhm]] oder [[Nikolaus Harnoncourt]] nogaangen. Aus dem haitegen Éisträich hu Sänger wéi [[Peter Alexander]], Hans Hölzl alias [[Falco]] an [[Udo Jürgens]] an de leschte Joerzéngte geneesou eng international Bekanntheet erreecht wéi d'Museker [[Joe Zawinul]] an [[Friedrich Gulda]]. Zu de bekanntsten (al-)éisträichesche Schrëftsteller ziele [[Franz Grillparzer]], [[Joseph Roth]], [[Johann Nestroy]], [[Robert Musil]], [[Karl Kraus]], [[Friedrich Torberg]], [[Felix Mitterer]], [[Thomas Bernhard]] a [[Peter Handke]], wéi och d'[[Bertha von Suttner]] déi [[1905]] de Friddensnobelpräis krut, an d'[[Elfriede Jelinek]] (Literaturnobelpräis 2004). Zu de bekanntste Schrëftsteller vun den éisträichesche Volleksgruppen zielen [[Janko Ferk]], [[Gustav Janus]] a [[Florjan Lipus]], dee vum Peter Handke op Däitsch iwwersat gouf. An de Sparte Film an Theater sinn ënner anerem [[Max Reinhardt]], [[Karl Farkas]], [[Curd Jürgens]], [[Maximilian Schell]], [[Romy Schneider]], [[Senta Berger]], [[Oskar Werner]], [[O. W. Fischer]], [[Otto Schenk]], [[Klaus Maria Brandauer]], [[Martin Kusej]] berüümt. Bekannt Filmregisseure ware respektiv sinn ë.&nbsp;a. [[Erich von Stroheim]], [[Billy Wilder]], [[Fritz Lang]], [[Josef von Sternberg]], [[Otto Preminger]], [[Robert Dornhelm]], [[Michael Haneke]], [[Ulrich Seidl]], [[Hans Weingartner]]. === Film an Theater === D'éisträichescht Filmwiesen zielt ëm [[1900]] zu de weltwäit aktiivsten. Éisträichesch [[Stommfilm]]er goufe weltwäit exportéiert. D'Bedeitung vun der Filmindustrie, déi am Wuesstem war, huet allerdéngs nom [[Éischte Weltkrich]] ofgeholl, a koum zu engem absolutten Déifpunkt am [[Zweete Weltkrich]]. Duerno gouf haaptsächlech fir den éisträicheschen an däitschsproochege Maart produzéiert. An de spéiden [[1960]]er Jore koumen eng sëlleg [[Heimatfilm]]er op de Maart, wou Schauspiller wéi [[Peter Alexander]], [[Gunther Philipp]], [[Marika Rökk]] oder [[Hans Moser]] am ganze Land beléift waren. E wesentleche Regisseur, deem seng Carrière iwwer 50 Joer gedauert huet, war de [[Franz Antel]]. An den [[1980]]er-Jore sinn eng Partie Kultserie wéi ''[[Ein echter Wiener geht nicht unter]]'' oder ''[[Kottan ermittelt]]'' entstanen. Och Televisiounsshowe waren deemools beléift a Moderatore wéi [[Heinz Conrads]] waren Liblinge vun der Natioun. An den 1980er Jore gouf och de [[Karl Moik]] mat senger Sendung ''[[Musikantenstadl]]'' am ganzen däitschsproochege Raum bekannt. An de leschte Joren huet sech ëmmer méi eng Zort ''Neien Éisträichesche Film'' entwéckelt. Meeschtens sinn et jonk a knapps bekannt Regisseuren a Schauspiller, déi kreativ Filmer mat dacks sozial- oder gesellschaftskriteschen Inhalt dréinen. International gëtt dëst ëmmer méi bekannt, a sou muncher konnt schonn e Filmpräis mat heem huelen. Verhale kann een op dësem Gebitt [[Michael Haneke]] (''[[Die Klavierspielerin]]'', ''[[Caché]]''), [[Ulrich Seidl]] (''[[Hundstage]]''), [[Barbara Albert]] (''[[Nordrand]]''), [[Michael Glawogger]] (''[[Slumming]]''), [[Jessica Hausner]] (''[[Hotel (Film)|Hotel]]''), [[Wolfgang Murnberger]] (''[[Silentium]]''), [[Paul Rosdy]], [[Stefan Ruzowitzky]] (''[[Anatomie (Film)|Anatomie]]'') oder [[Hans Weingartner]] (''[[Die fetten Jahre sind vorbei]]''). De [[Stefan Ruzowitzky]] huet 2008 mat sengem Film [[Die Fälscher (Film)|Die Fälscher]] den [[Oscar]] fir de beschte friemsproochege Film gewonnen. Dat war och den éischten a bis elo eenzegen Auslandsoscar, deen an Éisträich gaangen ass. E besonnesche kulturelle Stellewäert huet an Éisträich d'[[Kabarett]]-Zeen. Bekannt Kabarettiste sinn ënner anerem [[Lukas Resetarits]], [[Josef Hader]], [[Alfred Dorfer]], [[Roland Düringer]] an [[Alf Poier]]. ==== Festspiller ==== * [[Bregenzer Festspiller]] * [[Carinthesche Summer]] * [[Opernfestspiller St. Margarethen]] * [[Salzburger Festspiller]] * [[Séifestspiller Mörbisch]] * [[styriarte]] * [[Tirouler Festspiller Erl]] === Literatur === {{Haaptartikel|Éisträichesch Literatur}} === Musek === [[Fichier:Bruckner erhaelt Diplom.png|thumb|Anton Bruckner]] Éisträich ass virun allem fir seng grouss [[Komponist]]e vun de leschte Joerhonnerte bekannt. Besonnesch d'18. an d'19. Joerhonnert waren a musikalescher Hisiicht eng Epoch déi gepräägt huet, wéi sech ënner de Komponisten déi hei gewierkt hunn ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], [[Franz Schubert|Schubert]], [[Joseph Haydn]] uvm.) d'Stilrichtung vun der [[Wiener Klassik]] entwéckelt huet. [[Wien]] war deemools eng Haaptstad vun der Musek - besonnesch duerch den Haff vun de Regenten an der Dynastie vun den [[Habsburger]]. Wien deemools an der Musek en Numm hat, huet zu Wien Concerte ginn. Wärend d'Musek vun der Wiener Klassik meeschtens als Ënnerhalung an am Optrag vum Adel gespillt gouf, huet sech d'Musek am 19. Joerhonnert och fir d'Biergertum opgemaach. Do goufen d'Wierker vun der Strauss-Dynastie - wéi [[Johann Strauss (Papp)|Johann Strauss]]' ''[[Radetzkymarsch]]'' oder d'''Tritsch Tratsch Polka'' vu sengem [[Johann Strauss (Jong)|Jong]], déi gär op Baler wéi dem [[Wiener Opernball]] gespillt ginn - populär an hunn och haut nach nieft der Wiener Klassik eng wichteg Plaz. An der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert hunn och déi grouss [[Sinfonie|Sinfoniker]] [[Anton Bruckner]] a [[Johannes Brahms]] zu Wien gewierkt. Ëm d'Joerhonnertwenn gouf d'éisträichescht Musekliewe vu Komponiste wéi [[Gustav Mahler]] (Dirigent vun der Wiener Haffoper 1897-1907), [[Alexander von Zemlinsky]], [[Franz Schmidt]] a [[Joseph Marx]] markéiert. E bedeitenden Afloss op d'Musek vun der [[Moderne]] hunn d'Komponiste vun der Neier Wiener Schoul gehat, virun allem [[Arnold Schönberg]], [[Anton Webern]] an [[Alban Berg]]. === Vollekskultur a Bräich === * [[Éisträichesche Volleksdanz]] Traditionell gëtt [[Silvester]] um Hallefnuecht, nodeem d'Pummerin (Klack vum Stephansdoum) gelaud gouf, dat neit Joer mat engem [[Donauwalzer]] begréisst. === Éisträichesch Iesskultur === [[Fichier:Sachertorte DSC03027.JPG|thumb|[[Sachertorte]]]] {{Méi Info 2|Éisträichesch Kichen|Wiener Kichen}} Éisträich ass bekannt fir seng grouss Auswiel un traditionelle Platen a Mielspeisen. Zu de bekanntste Plate gehéiert de berüümte [[Wiener Schnitzel]], d'Tirouler Speckkniddelen, den [[Tafelspitz]], d'Kärntner Kasnudeln an all Zorte vu [[Kniddel]]en. Zu de berüümteste Séissegkeeten zielt virun allem d'[[Mozartkugel]], d'[[Sachertorte]], d'[[Linzertorte]], [[Salzburger Nockerln]] a verschidde Strudelvariatiounen. === Sport === ==== Wantersport ==== ==== Summersport ==== ==== Veräinssport ==== ==== International Sportveranstaltungen ==== === Kuckeswäertes === == Infrastruktur == == Kuckt och == * [[Piz Buin]] == Literatur == * Schubert, M. & S. Hamen, 2023. ''Ősterreich und Luxemburg im Dialog.'' [[Éditions Guy Binsfeld|éditions guy binsfeld]]. 239 S. ISBN 978-2-919822-04-1. [Am Impressum: Melitta Schubert, éisträichesch Ambassadrice zu Lëtzebuerg]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.austria.gv.at/ Websäit vun der éisträichescher Regierung] * [https://web.archive.org/web/20050309000512/http://www.parlament.gv.at/portal/page?_pageid=607,78626&_dad=portal&_schema=PORTAL Websäit vum éisträichesche Parlament] * [http://www.ostarrichi.org/ En Dictionnaire Éisträichesch-Däitsch] {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Eistraich}} [[Kategorie:Éisträich| ]] [[Kategorie:Republicken]] ayjjf14oj8pjekbtu2d2sk0q9086dwv 2689101 2689017 2026-08-05T14:05:17Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689101 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Österreich | Fändel = Flag of Austria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Éisträich | Wopen = Austria Bundesadler.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Éisträich | National Devise = | Kaart= EU-Austria.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], Regionalsproochen: [[Kroatesch]], [[Sloweenesch]], [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Wien]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|48|13|00|N|16|22|00|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Bundeskanzler | Regierungschef = | Total Fläch = 83.882,56 | Fläch Plaz = 112 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 8.932.664<ref>[https://statistik.at/wcm/idc/idcplg?IdcService=GET_NATIVE_FILE&RevisionSelectionMethod=LatestReleased&dDocName=123069 Statistik Austria – Bevölkerung zu Jahresbeginn 2002–2021 nach Gemeinden (Gebietsstand 1.1.2021)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 93 | Bevëlkerungsdicht = 106 | Onofhängegkeet = [[27. Juli]] [[1955]] | Nationalfeierdag = 26. Oktober | Nationalhymn = [[Land der Berge, Land am Strome]]<br>[[Fichier:Land der Berge Land am Strome instrumental.ogg|155x125px]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.at]] | Telefonsprefix = +43 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Éisträich''' ass e federale Staat a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Land ass zanter [[1955]] Member vun der [[UNO]] an zanter [[1995]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] an hat do och d'Presidence wärend dem zweete Semester [[1998]], am éischte Semester [[2006]] an am zweete Semester 2018. Nërdlech grenzt Éisträich un [[Däitschland]] an [[Tschechien]], am Osten un d'[[Slowakei]] an un [[Ungarn]], am Süden u [[Slowenien]] an un [[Italien]] an am Westen un d'[[Schwäiz]] an u [[Liechtenstein]]. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vun Éisträich}} === Franken- an Ostfrankeräich === Grouss Gebidder vum haitegen Éisträich hunn am spéiden [[8. Joerhonnert]] zum [[Geschicht vu Bayern|bayresche Stammesherzogtum]] am [[Franken (Vollek)|fränkesche]] Räich vum [[Karel de Groussen|Karel dem Groussen]] gehéiert. Am follgenden [[Ostfrankeräich]], an der Regioun vum haitegen [[Nidderéisträich]], war zanter [[856]] eng ''Marchia Orientalis'' de [[Karolenger]] ënnerstallt. Dës Grenzmark am Südoste vum Räich gouf d'Keimzell vum spéideren Éisträich. Dëst Gebitt goung [[907]] allerdéngs un Ungarn verluer. Eréischt no der [[Schluecht um Lechfeld]] [[955]] konnt dat ostfränkescht Räich nees no Osten expandéieren an et sinn Herzogtemer a Markgrofschaften entstanen. Domat ass och eng weider Well vu [[Bajuwaren|bajuwarescher]] (bayrescher) Siidlungsaktivitéit ugaangen. === Hellegt Réimescht Räich (962–1806) === [[Fichier:Barbarossa.jpg|thumb|150px|Friedrich I. ''Barbarossa'']] [[Fichier:Juliusz Kossak Sobieski pod Wiedniem.jpeg|thumb|left|250px|1683, Zweet Belagerung vu Wien duerch d'Osmanen]] Am Joer [[976]] gouf d'''Marchia Orientalis'' vum Keeser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] engem [[Babenberger]]-Grof iwwerschriwwen. An engem Akt vun [[996]] gouf des ''Marchia Orientalis'' fir d'éischt [[Ostarrichi]] genannt; Aussprooch a Schreifweis hu méi spéit zu ''Österreich'' gefouert. D'Gebitt gouf och als ''Ostland'' (lat. ''[[Austria]]'') oder ''Osterland'' bekannt an [[1156]] vum Keeser [[Friedrich I. (HRR)|Friedrich I.]] (Barbarossa) zu engem Herzogtum erhuewen. No de [[Babenberger]] koume vun [[1278]] un d'[[Habsburger]], déi bis [[1526]] hiert Herrschaftsgebitt weider ausgedeent hunn an en [[Äerzherzogtum]] geschaaft hunn, wat e bedeitende Faktor am [[Hellegt Réimescht Räich|Hellege Réimesche Räich]] ginn ass. Schonn déi spéit Babenberger haten d'[[Steiermark]] mat Éisträich verbonnen, d'Habsburger hu vun do aus mat der Erwerbung vu [[Kärnten]], [[Tiroul]], [[Krain]] an anere Gebidder e Lännerkomplex an den Ostalpe geschaaft, deen ''Herrschaft zu Österreich'' genannt ginn ass. Ab [[1438]] huet d'Fürstenhaus bal ouni Paus déi däitsch Kinnekskroun an déi domatverbonne Keeserkroun a sengen Hänn gehat. Vum spéide [[15. Joerhonnert]] bis [[1690]] waren d'habsburgesch Länner vu permanenten Ausernanersetzunge mam [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] geprägt. D'[[Reformatioun]] vun der Kierch konnt sech am Ufank séier duerchsetzen, mä gouf awer am Laf vum [[17. Joerhonnert]] zeréckgedrängt. [[1713]] gouf mat der [[Pragmatesch Sanktioun (1713)|Pragmatescher Sanktioun]] fir d'éischt ee Grondgesetz fir all Länner a Kraaft gesat. Am [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]] konnt dat neit Haus [[Habsburg-Loutrengen]] d'Ierflänner gréisstendeels fir sech behaapten. D'Kricher géint den [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] a seng Kréinung vum Keeser [[1804]] hunn dozou gefouert, datt de Keeser [[Franz II. (HRR)|Franz II.]] den Titel als [[Keeser vun Éisträich|Keeser Franz I. vun Éisträich]] fir seng Ierflänner ugeholl huet an [[1806]] ënner dem Drock vum Napoleon op d'Keeserkroun vum Hellege Réimesche Räich verzicht huet. === Keesertum Éisträich (1804–1867) an Éisträich-Ungarn (1867–1918) === [[Fichier:Franz joseph1.jpg|thumb|150px|Keeser Franz Joseph I.]] Dat neit [[Keeserräich Éisträich]] war e [[Villvëlkerstaat]], an deem ausser däitsch och ungaresch, italieenesch, tschechesch, polnesch, ukrainesch, rumänesch, kroatesch, serbesch, slowakesch a sloweenesch geschwat ginn ass. Mat de Gebidder déi virdrun zum Hellege Réimesche Räich gehéiert haten, huet et vun 1815 un zum [[Däitsche Bond]] gehéiert, wou den éisträicheschen Emissär an der [[Bundesversammlung]] de Virsëtz hat. An der [[Däitsch Revolutioun 1848/49|Revolutioun]] vun [[1848]] wollten d'Vëlker vun der Monarchie d'Onofhängegkeet; nëmmen d'k.a.k. Arméi ënner dem [[Josef Wenzel Grof Radetzky vu Radetz|Radetzky]], Jellačić a [[Alfred I. Fürst zu Windisch-Graetz|Windisch-Graetz]] hunn d'Iwwerliewe vun der Monarchie geséchert; den [[2. Dezember]] [[1848]] kënnt de Keeser [[Franz Joseph I. vun Éisträich|Franz Joseph I.]] op den Troun. An der [[Solferino|Schluecht vu Solferino]] [[1859]] goung d'Virherrschaft an Italien, an an der [[Schluecht vu Königgrätz]] [[1866]] d'Virherrschaft am Däitsche Bond verluer. De Keeser huet d'Bannepolitik missen déifgräifend reforméieren a seng [[Neoabsolutismus|(neo-)absolutistesch Regierungsweis]] opginn. Trotz senger zéier Resistenz gouf et eng Ëmwandlung an eng [[konstitutionell Monarchie]]. Dee mat Ungarn erreechten [[Éisträichesch-Ungareschen Ausgläich|Ausgläich vun 1867]] huet aus der éisträichescher Monarchie, d'[[Éisträich-Ungarn|éisträichesch-ungaresch Duebelmonarchie]] gemaach. Déi Preferenz fir d'Ungarn géintiwwer den anere Vëlker vun der Monarchie huet d'Nationalitéitskonflikter nëmme weider ugedriwwen, an hunn d'Räich sou wäit bruecht, datt een et bal net méi regéiere konnt. Ausgeléist vum [[Attentat u Sarajevo]] koum et [[1914]] zum [[Éischte Weltkrich]] an [[1918]] zum Enn vun der „keeserlech-kinneklecher Monarchie”. === I. Republik (1918–1938) an Drëtt Räich (1938–1945) === Éisträich-Ungarn gouf opgeléist. Op dem Gebitt vun der Duebelmonarchie wou gréisstendeels Mënsche mat däitscher Mammesprooch gewunnt hunn, ass d'Republik „[[Däitschéisträich]]” entstanen, woubäi verschidde Gebidder, an deenen och eng grouss Bevëlkerungszuel däitsch geschwat huet, ofgetrennt goufen (z.&nbsp;B.: Egerland, Südmähren, Südtiroul). Am [[Traité vu Saint-Germain]] gouf de Staatsnumm „[[Däitschéisträich]]” an dee vu ville gewënschten Zesummeschloss mat der [[Däitschland|Däitscher Republik]] ënnersot. Den [[21. Oktober]] [[1919]] gouf den Numm op „Republik Österreich“ geännert an [[1920]] gouf eng nei éisträichesch [[Constitutioun]] ausgeschafft. An de follgende Joren hunn déi schlecht Wirtschaftslag a politesch Ausernanersetzungen Éisträich ëmmer méi déif an d'Kris gefouert. Nodeem de Bundeskanzler [[Engelbert Dollfuss]] 1933 den Nationalrot opgeléist hat, gouf an Éisträich eng [[Austrofaschismus|austrofaschistesch]] [[Diktatur]] a Form vun engem autoritäre [[Ständestaat]] etabléiert. Am Februar 1934 hunn d'Ausernanersetzungen tëscht der Partei un der Muecht, de Chrëschtlechsozialen (''[[Vaterländische Front]]''), an de [[Sozialdemokratische Partei Österreichs|Sozialdemokraten]] am [[Éisträichesche Biergerkrich]] hire gewaltsamen Héichpunkt erreecht. E puer Méint méi spéit koum et zum [[Juliputsch]] duerch Unhänger vun der an Éisträich zanter 1933 verbuedener [[NSDAP]]. Verschiddene Putschisten ass et gelongen an d'[[Bundeskanzleramt (Éisträich)|Bundeskanzleramt]] ze kommen, wou den Dollfuss sou schwéier blesséiert gouf, datt e kuerz duerno gestuerwen ass. De Putschversuch ass allerdéngs net gelongen. Neie Bundeskanzler gouf de [[Kurt Schuschnigg]]. [[1938]] koum et zum [[Anschluss (Éisträich)|Uschloss]] un d'[[Däitscht Räich]] an domat zu der Zäit vun der nationalsozialistescher Herrschaft an Éisträich. Éisträich ass am Ufank als Land bestoe bliwwen, gouf awer vum Mee 1939 un a siwe Reichsgauer an ee Verwaltungsbezierk (Vorarlberg) opgedeelt. Éisträich gouf als „Ostmark” a kuerz duerno als „Alpen- und Donaugaue” bezeechent. De gebiertegen Éisträicher [[Adolf Hitler]] huet no berufflechem Echec a senger Heemecht seng politesch Carrière an Däitschland weidergefouert, an huet all Hiweiser op eng Eegestännegkeet vun Éisträich verschwanne gedoen. 1939 brécht den [[Zweete Weltkrich]] aus, an dat féiert zum Ënnergang vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtte Räich]]. === II. Republik (zanter 1945) === Nom Enn vum Krich [[1945]], der Néierlag vum Groussdäitsche Räich, gouf Éisträich als onofhängege Staat nees hiergestallt. Schonn de [[27. Abrëll]] ass eng provisoresch Staatsregierung mam [[Karl Renner]] als Staatskanzler zesummekomm, an huet d'Republik nees ausgeruff. Nom Doud vum Renner gouf den [[Theodor Körner (Bundespresident)|Theodor Körner]] als Kandidat vun der SPÖ de [[27. Mee]] [[1951]] zum Bundespresident gewielt. Dat war déi éischt Vollekswal vun engem Staatschef an der éisträichescher Geschicht. Bis [[1955]] war dat neit Éisträich, genee wéi d'Nokrichsdäitschland a Besatzungszonen opgedeelt. Mat der Ënnerzeechnung vum [[Éisträichesche Staatsvertrag|Staatsvertrag]] de [[15. Mee]] [[1955]] duerch d'[[Bundesregierung (Éisträich)|Bundesregierung]] a Vertrieder vun de Gewënner mam Bekenntnis respektiv der Verflichtung zur Neutralitéit a keen neien Uschloss unzestriewen, krut d'Republik hir voll Souveränitéit. Bis de [[25. Oktober]] [[1955]] hunn och déi lescht alliéiert Truppen d'Land verlooss. E puer Deeg drop gouf d'„[[Éisträichesch Neutralitéit]]” am [[Nationalrot (Éisträich)|Nationalrot]] a Form vun engem [[Bundesverfaassung (Éisträich)|Verfaassungsgesetz]] festgeschriwwen. Zanter [[1965]] ass de [[26. Oktober]], als Erënnerung un de Beschloss vun der Neutralitéit, éisträicheschen Nationalfeierdag. [[1960]] war d'Republik Matgrënner vun der [[European Free Trade Association|EFTA]], déi e Wirtschaftszesummenhalt ugestrieft huet. Duerch d'Neutralitéit konnte souwuel mat de westleche Länner wéi och mam deemolegen [[Ostblock]] gutt kulturell a wirtschaftlech Relatioune geknëppt ginn, wat dem Land an der Zäit vum "Wiederaufbau" gehollef huet. Nom Enn vum [[Kale Krich]] [[1991]] gouf d'strikt Neutralitéit zwar e bësse méi labber gesinn, mä d'ugemoossen Interpretatioun vun der Neutralitéit an der verännerter Weltuerdnung ass zanterhier en ëmstriddent bannepolitescht Theema. [[1995]] ass Éisträich der [[Europäesch Unioun|EU]] bäigetrueden. [[1999]] gouf d'Wärung, den [[Éisträichesche Schilling|Schilling]] als Buchgeld ofgeschaaft an Éisträich huet den 1. Januar 2002, zesumme mat aneren EU-Staaten, den [[Euro]] agefouert. == Geographie == [[Fichier:oesterreich topo.png|thumb|Topographie]] [[Fichier:Austria-map-cia-wfb.png|thumb|250px|Österreich]] {{Haaptartikel|Geographie vun Éisträich}} Éisträich erstreckt sech an westëstlecher Richtung iwwer maximal 573&nbsp;km, an nordsüdlecher Richtung iwwer 294&nbsp;km. === Landschaft === Ongeféier 60 Prozent vum Land bestinn aus Bierger a gehéieren zu den [[Ostalpen]] (virun allem d'Tirouler [[Zentralalpen]], [[Hohe Tauern]] an [[Niedere Tauern]], [[Nërdlech Kalkalpen]], [[Südlech Kalkalpen]] a [[Wienerwald]]). An Uewer- an Nidderéisträich läit - schonn ''nërdlech'' vun der Donau - d'[[Béimesch Mass]], al Rumpfbierger, déi och an [[Tschechien]] an a [[Bayern]] weiderginn, an op der Ostgrenz an d'Kleng [[Karpaten]]. D'grouss flaach Géigende leien am Oste laanscht d'[[Donau]], virun allem d'[[Alpenvorland]] an d'[[Wiener Becken]] mam [[Marchfeld]], souwéi an der südlecher [[Steiermark]], déi wéinst hirer Änlechkeet an der Landschaft mat der [[Toskana]] och dacks ''Steiresch Toskana'' genannt gëtt. Vun der Gesamtfläch vun Éisträich (83.871,1 [[Quadratkilometer|km²]]) entfält ongeféier e Véierel op Déif- an Hiwwellänner. Nëmmen 32 % leie méi déif wéi 500 m. 43 % vun der Landfläch bestinn aus Bësch. '''Déi fënnef Grousslandschafte vun Éisträich''': * Undeel un den [[Ostalpen]] (52.600 [[Quadratkilometer|km²]], 62,8 % vun der Staatsfläch) * Undeel um [[Alpenvorland|Alpen]]- a [[Karpatenvorland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %) * Virland am Osten, Undeel un de Randgebidder vun der [[Pannonescht Déifland|Pannonesche Déifland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %) * [[Granit- a Gneisplateau]], Undeel vun de Mëttelbierger vun der [[Béimesch Mass|Béimescher Mass]] (8.500 [[Quadratkilometer|km²]], 10,2 %) * Undeel vum [[Wiener Becken]] (3.700 [[Quadratkilometer|km²]], 4,4 %) ''déifste Punkt:'' Hedwighof (Gemeng [[Apetlon]] - [[Burgenland]]) 114 m [[Fichier:Grossglockner from SW.jpg|thumb|[[Grossglockner]]]] Déi zéng héchst Bierger vun Éisträich sinn: {| {{Prettytable}} |- bgcolor=#DDDDDD ! ! Numm ! Héicht ! Bierger |- |1.||[[Grossglockner]] ||3798 m||[[Hohe Tauern]] |- |2.||[[Wildspitze]] ||3774 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |3.||[[Weisskugel]] ||3738 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |4.||[[Grossvenediger]] ||3666 m||[[Hohe Tauern]] |- |5.||[[Hinterer Brochkogel]] ||3628 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |6.||[[Hintere Schwärze]] ||3624 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |7.||[[Similaun]] ||3599 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |8.||[[Grosses Wiesbachhorn]] ||3564 m||[[Hohe Tauern]] |- |9.||[[Rainer Horn]] ||3560 m||[[Hohe Tauern]] |- |10.||[[Grosser Ramolkogel]] ||3550 m||[[Ötztaler Alpen]] |} ==== Séien ==== [[Fichier:Leuchtturm-bei-podersdorf.jpg|thumb|[[Neusiedler Séi]] bei [[Podersdorf]]]] De gréisste Séi ass den [[Neusiedler Séi]] am [[Burgenland]], dee mat ongeféier 77 % vu senger ganzer Fläch vun ''315 km²'' an Éisträich läit, gefollegt vum [[Atterséi]] mat ''46 km²'' an dem Traunséi mat ''24 km²'' an [[Ueweréisträich]]. Och de grousse [[Bodensee]] mat senge ''536 km²'' am [[Dräilännereck]] mat Däitschland (Freistaat [[Bayern]] a Land [[Baden-Württemberg]]) an der Schwäiz läit zu engem klengen Deel op éisträicheschem Staatsgebitt. Allerdéngs sinn d'Staatsgrenzen am Bodensee net genee bestëmmt. Fir de Summertourismus an Éisträich hunn d'Séien nieft de Bierger déi gréisst Bedeitung, besonnesch d'[[Kärntner Séien]] an déi vum [[Salzkammergut]]. Déi bekanntst vun dëse Séie sinn de [[Wörtherséi]], de [[Millstätter Séi]], den [[Ossiacher Séi]] an de [[Weissenséi (Kärnten)|Weissenséi]]. Weider bekannt Séie sinn de [[Moundséi]] an de [[Wolfgangséi]] op der Grenz vu [[Salzburg]] mat [[Ueweréisträich]]. ''Kuckt och:'' [[Lëscht vun de Séien an Éisträich]] ==== Flëss ==== De gréissten Deel vun Éisträich, 80.566&nbsp;km², gëtt iwwer d'[[Donau]] an d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] entwässert, nëmme kleng Gebidder iwwer de [[Rhäin]] (2.366&nbsp;km²) oder d'[[Elbe]] (918&nbsp;km²) an d'[[Nordséi]]. Grouss Nieweflëss vun der Donau si (vu Weste no Osten): * [[Lech]] an [[Inn]] (entwässeren [[Tiroul]]) mat [[Salzach]] (entwässert [[Salzburg (Bundesland)|Salzburg]], ausser de [[Lungau]] an Deeler vum [[Pongau]]); * de [[Rhäin]] deen de gréissten Deel vum [[Vorarlberg]] entwässert, dann duerch de [[Bodensee]] leeft an da weider an d'[[Nordséi]]; * d'[[Ager]], [[Traun (Floss)|Traun]], [[Enns (Floss)|Enns]], [[Ybbs]], [[Erlauf (Floss)|Erlauf]], [[Traisen (Floss)|Traisen]], [[Wien (Floss)|Wien]], a [[Fischa]] entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]], [[Nidderéisträich]] a [[Wien]] déi südlech vun der Donau leien; * déi [[Grouss Mühl|Grouss]] a [[Kleng Mühl]], [[Rodl]] an [[Aist]], de [[Kamp (Floss)|Kamp]], [[Göllersbaach]] a [[Russbaach (Floss an Nidderéisträich)|Russbaach]], souwéi [[Thaya]] a [[March (Floss)|March]] op der Ostgrenz entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]] an [[Nidderéisträich]] déi nërdlech vun der Donau leien; * d'[[Lainsitz]], déi zwar net wéinst hirer Gréisst sou eng grouss Bedeitung huet, ass deen eenzegen éisträichesche Floss deen iwwer [[Tschechien]] an d'[[Elbe]] leeft. D'[[Mur]] entwässert de [[Salzburg (Bundesland)|Salzburger]] [[Lungau]], d'[[Steiermark]] a leeft a [[Kroatien]] an d'[[Drau]], déi [[Kärnten]] an [[Osttiroul]] entwässert. D'Drau leeft a [[Kroatien]] an d'[[Donau]]. === Klima === [[Fichier:Klapotetz.jpg|thumb|[[Klapotetz]] an der [[Südsteiermark]]]] D'éisträichescht Klima ass gekennzeechent vun der Wiesselwierkung vum [[Ozeanescht Klima|ozeanesche Klima]] mam [[Kontinentalt Klima|kontinentalen]], respektiv [[Pannonescht Klima|Pannonesche Klima]]. Duerch d'Eegenheete vun dëse Klimatyppen ass den Oste vun Éisträich duerch kal Wanteren a waarm Summere gepräägt an et fält ganzjäreg nëmme méisseg Néierschlag. De Weste vum Land ënnerläit an der Reegel manner strenge Gesetzer, de Wanter ass meeschtens méi mëll an de Summer éischter waarm. Hei leien och d'Géigende mam héchsten Néierschlag. Duerch d'geographesch Lag kënnt et och nach zu enger weiderer Klimazon, d'[[Alpint Klima]], wat an de Bierger de Wanter méi streng wéi am Osten dee méi déif läit, ausfale léisst. Eng aner Charakteristik sinn déi geleeëntlech Nord- a Südaflëss, déi engersäits polar Keelt, anerersäits [[Sahara]]stëbs mat sech brénge kënnen. Ganz allgemeng gëtt Éisträich dem [[Mëtteleuropäescht Iwwergangsklima|mëtteleuropäeschen Iwwergangsklima]] zougerechent, mat Rücksicht op d'Alpen am Zentrum an am Westen an d'[[Pannonescht Déifland]] am Osten. ==== Temperaturen ==== Wann e stabilt Héich aus dem Oste wierkt ''(Idealfall „[[Omega-Héich]]“ an der Form vum leschte Buschtaf aus dem griicheschen Alphabet)'' kann ee mat laangem Sonneschäi rechnen, an enger Hëtzt déi bis zu 2 Wochen dauert. Am Wanter bewierkt dëst Héich Sonn a Keelt (bis -20&nbsp;°C). D'Sonn schéngt ongeféier 10 bis 20 Prozent méi laang wéi zum Beispill an [[Däitschland|Norddäitschland]]. D'Hëtztperiod geet vu Mëtt Oktober bis Mëtt Abrëll a verursaacht en héijen Energieverbrauch. * Déifst Temperaturen déi an Éisträich gemooss goufen: [[Observatoire Sonnblick]], -37,2&nbsp;°C (1. Januar 1905); [[Zwettl-Niederösterreich|Zwettl]] (NÖ), -36,6&nbsp;°C (11. Februar 1929) * Héchst Temperatur déi an Éisträich gemooss gouf: [[Dellach im Drautal]] (K), + 39,7&nbsp;°C (27. Juli 1983) ==== Néierschlag ==== Well d'ozeanescht Klima vu Westen no Oste méi schwaach gëtt, hëlt och den Néierschlag an der selwechter Richtung of. Sou sinn zu [[Wien]] d'Néierschléi nëmmen nach hallef sou héich wéi zu [[Salzburg]], an an den ëstlechen a südëstlechen Deeler vum Land mécht sech d'pannonescht [[Kontinentalklima]] bemierkbar, wat deelweis am südleche Séiegebitt [[mediterran]] beaflosst gëtt. Ganzjäreg zeechne sech d'Gebidder laanscht den [[Alpenkamm]] duerch héich Néierschléi aus, well bei Déifdrocklage fiicht Loftstréim aus dem Norden oder Süden opgestaut an als Néierschlag ofgebaut ginn. Dëst bewierkt am Wanter grouss Schnéimassen an de Bierger an Däller, souwéi an den Nord- respektiv Südstaugebidder, am Summer awer kënne grouss Masse vu Reen [[Mure]]n an Iwwerschwemmunge bewierken. Den héchsten Néierschlag fënnt een am [[Alpenvorland]] souwéi am [[Tirouler Ënnerland]], an der [[Ausserfern]] an dem [[Bregenzer Bësch]]. Do fale bis zu 3.000&nbsp;mm Reen oder Schnéi pro Joer (Duerchschnëtt 900&nbsp;mm). Am Fréijoer an am Hierscht ass vu Schnéi bis zu grousser Wäermt alles méiglech. Well d'Dagestemperaturen am Juli an am August net seele bis oder iwwer 30&nbsp;°C klammen an d'Loftfiichtegkeet meeschtens relativ héich ass, kënnt et dacks zu der Bildung vu Quellwolleken an duerch den Alpestau zu Donnerwiederen. An de leschte Jore war Éisträich, sou wéi seng Nopeschlänner, heefeg Affer vu Wiederkapriolen, déi vu villen Experten op eng Klimaerwiermung zeréckgefouert ginn (d'Duerchschnëttstemperature gi permanent no uewe verbessert). Duerch hefteg Reefäll gouf et méi wéi eng Kéier schlëmm Iwwerschwemmungen a [[Mure|Vermurungen]], déi och Doudesaffer gefuerdert hunn. Geleeëntlech koum et zu [[orkan]]aartege Stierm a gewaltege Schnéifäll, déi dozou gefouert hunn, datt vill Uertschafte vun der Baussewelt ofgeschnidde gi sinn, an d'Zuel vun de [[Lawine]]n zougeholl huet. === Bundeslänner === [[Fichier:Bundesländer Österreich.png|thumb|200px|Éisträichesch Bundeslänner]] Déi néng éisträichesch Bundeslänner sinn a 84 Bezierker an a 15 Statutarstied opgedeelt. D'Bezierker sinn a Gemengen agedeelt. {| {{Prettytable}} |- bgcolor=#DDDDDD ! ! style="padding-left: 1em" | Bundesland ! style="padding-left: 1em" | Haaptstad ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlkerung ! style="padding-left: 1em; text-align: centert" | Fläch<br>a km² ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlker-<br>ungsdicht -<br>an [1/km²] ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Stied ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | aner<br>Gemengen |- | style="padding-left: 1em" | 1. | style="padding-left: 1em" | [[Burgenland]] | style="padding-left: 1em" | [[Eisenstadt]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 276.419 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.965 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 69,7 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 13 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 158 |- | style="padding-left: 1em" | 2. | style="padding-left: 1em" | [[Kärnten]] | style="padding-left: 1em" | [[Klagenfurt]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 559.440 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 9.536 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 58,7 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 17 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115 |- | style="padding-left: 1em" | 3. | style="padding-left: 1em" | [[Nidderéisträich]] | style="padding-left: 1em" | [[St. Pölten]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,552.848 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 19.178 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 81,0 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 74 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 499 |- | style="padding-left: 1em" | 4. | style="padding-left: 1em" | [[Ueweréisträich]] | style="padding-left: 1em" | [[Linz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,387.086 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11.982 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115,8 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 29 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 416 |- | style="padding-left: 1em" | 5. | style="padding-left: 1em" | [[Salzburg (Land)|Salzburg]] | style="padding-left: 1em" | [[Salzburg]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 521.238 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 7.154 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,9 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 10 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 109 |- | style="padding-left: 1em" | 6. | style="padding-left: 1em" | [[Steiermark]] | style="padding-left: 1em" | [[Graz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,190.574 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 16.392 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,6 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 34 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 509 |- | style="padding-left: 1em" | 7. | style="padding-left: 1em" | [[Tiroul]] | style="padding-left: 1em" | [[Innsbruck]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 683.317 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 12.648 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 54,0 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 268 |- | style="padding-left: 1em" | 8. | style="padding-left: 1em" | [[Vorarlberg]] | style="padding-left: 1em" | [[Bregenz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 356.590 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 2.601 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 137,1 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 5 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 91 |- | style="padding-left: 1em" | 9. | style="padding-left: 1em" | [[Wien]] | style="padding-left: 1em" | [[Wien]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,631.082 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 415 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.831,9 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 0 |- |} === Stied === [[Fichier:T-mobil center wien.jpg|180px|thumb|[[Wien]] A23]] [[Fichier:SalzburgerAltstadt02.JPG|180px|thumb|[[Salzburg]]er Alstad]] [[Fichier:Bregenz pano 1.jpg|180px|thumb|[[Bregenz]] a [[Bodensee]]]] Dat mat Ofstand gréisst Siidlungsgebitt an Éisträich ass d'Metropolregioun [[Wien]] mat enger Awunnerzuel vun 2.853.903 ''(Stand 1. Januar 2019)''<ref>[http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do Bevölkerung am 1. Januar nach breite Altersgruppe, Geschlecht und Metropolregionen] op europa.eu, gekuckt de 25. Abrëll 2020</ref>. Domat konzentréiert sech e Véierel vun der Bevëlkerung vum Land an der Haaptstadregioun. An Éisträich hu ronn 200 [[Lëscht vun den éisträichesche Gemengen|Gemengen]] d'[[Stadrecht]]. E grousse Problem, virun allem a wirtschaftlech schwaache Géigenden ass d'Auswanderung vun der ländlecher Bevëlkerung an d'Stied. ''Fir eng Oplëschtung vun alle Stied, sou wéi de grousse Stadregiounen, kuckt:'' [[Lëscht vun de Stied an Éisträich]] ==== Distanzen (Loftlinn) ==== * [[Wien]] - [[Bregenz]] 505&nbsp;km * Wien - [[Innsbruck]] 390&nbsp;km * Wien - [[Salzburg]] 253&nbsp;km * Wien - [[Linz]] 155&nbsp;km * Wien - [[Graz]] 148&nbsp;km * Wien - [[Bratislava]] (SK) 55&nbsp;km * Salzburg - [[München]] (D) 116&nbsp;km * Wien - [[Berlin]] (D) 530&nbsp;km * [[Wien]] - [[Budapest]] (H) 255&nbsp;km * [[Bregenz]] - [[Paräis]] (F) 568&nbsp;km * [[Villach]] - [[Triest]] ([[Mëttelmier]]) (I) 109&nbsp;km * [[Graz]] - [[Maribor]] (SLO) 70&nbsp;km == Politik == == Ekonomie == == Bevëlkerung a Sprooch == === Bevëlkerungsentwécklung === [[Fichier:Austria-demography.png|thumb|Bevëlkerungsentwécklung x1000]] Déi éischt Vollekszielung, déi den haitege Krittären entsprécht, gouf an de Joren [[1869]]/[[1870]] an Éisträich-Ungarn duerchgefouert. Zanter mam Zielen ugefaange gouf, ass d'Awunnerzuel um Gebitt vum haitegen Éisträich bis virum Éischte Weltkrich (leschten Zielung virum Krich [[1913]]) an d'Luucht gaangen. Bis zum Zesummebroch vun [[Éisträich-Ungarn]] war de staarke Wuesstem an der Bevëlkerung um Gebitt vum haitegen Éisträich zu engem groussen Deel op Zouwanderungen an de [[Krounlänner]] zeréckzeféieren, déi sech an de Groussstied, a virun allem zu [[Wien]], néiergelooss hunn. Bei der éischter Zielung nom Krich war d'Bevëlkerung ëm 347.000 zeréckgaangen. Mä schonn [[1920]] war d'Zuel nees ëm 35.000 Persounen an d'Luucht gaangen, an huet dat bis [[1935]] bäibehalen. Tëscht [[1934]] an 1935 war den Zouwuess nëmmen nach 1.000 Persounen, an tëscht 1935 an [[1936]] ass d'Zuel fir d'éischt Kéier zanter dem Éischte Weltkrich nees erofgaangen, nämlech ëm ronn 3.000 Persounen. D'Bevëlkerungszuel ass bis [[1939]] weider erofgaangen, déi lescht Zielung virum [[Zweete Weltkrich]] huet 6.653.000 Persoune gezielt. Dëst ass e Réckgank vun 108.000 Mënschen am Verglach zum héchste Stand vu 6.761.000 am Joer 1935. Wéi 1946 déi éischt Awunnerzuelen nom Enn vum Krich op der Grondlag vun de [[Liewensmëttelkaart]]en ermëttelt goufen, konnt eng Awunnerzuel vu ronn 7.000.000 notéiert ginn, wat en neien Héichpunkt ausgemaach huet - trotz de grousse Verloschter am Krich. {| {{Prettytable-R}} |- ! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" align="center"| Bevëlkerungs-<br>entwécklung |- ! align="center"| Datum!! align="right"| Awunner |- | align="center"| ëm 1527 || align="right"| 1.500.000 |- | align="center"| ëm 1600 || align="right"| 1.800.000 |- | align="center"| ëm 1700 || align="right"| 2.100.000 |- | align="center"| 1754 || align="right"| 2.728.000 |- | align="center"| 1780 || align="right"| 2.970.000 |- | align="center"| 1790 || align="right"| 3.046.000 |- | align="center"| 1800 || align="right"| 3.064.000 |- | align="center"| 1810 || align="right"| 3.054.000 |- | align="center"| 1821 || align="right"| 3.202.000 |- | align="center"| 1830 || align="right"| 3.476.500 |- | align="center"| 1840 || align="right"| 3.649.700 |- | align="center"| 1850 || align="right"| 3.879.700 |- | align="center"| 1857 || align="right"| 4.075.500 |- | align="center"| 1870 || align="right"| 4.520.000 |- | align="center"| 1880 || align="right"| 4.941.000 |- | align="center"| 1890 || align="right"| 5.394.000 |- | align="center"| 1900 || align="right"| 5.973.000 |- | align="center"| 1910 || align="right"| 6.614.000 |- | align="center"| 1913 || align="right"| 6.767.000 |- | align="center"| 1919 || align="right"| 6.420.000 |- | align="center"| 1930 || align="right"| 6.684.000 |- | align="center"| 1939 || align="right"| 6.653.000 |- | align="center"| 1951 || align="right"| 6.935.000 |- | align="center"| 1961 || align="right"| 7.086.000 |- | align="center"| 1971 || align="right"| 7.500.000 |- | align="center"| 1981 || align="right"| 7.569.000 |- | align="center"| 1991 || align="right"| 7.755.000 |- | align="center"| 2001 || align="right"| 8.043.000 |- | align="center"| 2004 || align="right"| 8.175.000 |- |2010 |8.351.643 |- |2019 |8.858.775 |- |} Bis 1953 ass d'Awunnerzuel weider erofgaangen, ëm ronn 672.000 op 6.928.000 Persounen. Mä et goung nees biergop, an en neien Héchststand gouf am Joer [[1974]] erreecht, wéi 7.599.000 Persounen an Éisträich gelieft hunn. An de follgende sechs Joer ass d'Bevëlkerung - mat Ausnam vum Joer [[1976]] - nees liicht zeréckgaangen, an 1980 gi 7.549.000 Persoune gezielt. Um Ufank vun den [[1980|80er]] Joren hu sech Zouwuess a Réckgang ofgewiesselt, bis 1987 d'Bevëlkerung nees wierklech an d'Luucht gaangen ass. Zanter den [[1990|90er]] Joren ass d'Awunnerzuel weider eropgaangen, an um Enn vum Joer [[2004]] goufen 8.175.000 Awunner gezielt. === Liewenserwaardung === Déi duerchschnëttlech [[Liewenserwaardung]] an Éisträich steet zur Zäit (2005) bei de Fraen 82,1 Joer a bei de Männer 76,4 Joer (am Verglach 1971: 75,7 Fraen an 73,3 Männer). D'[[Kannerstierflechkeet]] steet bei 0,45 %. === Sprooch === [[Däitsch]] ass d'Amts- a Mammesprooch vun ongeféier 98 % vun der éisträichescher Bevëlkerung. Et gëtt zwar keng ''éisträichesch Héichsprooch'', mä déi éisträichesch Variant vum [[Houdäitsch]]e weist dach verschidden Ofwäichunge vun de Varianten, déi an aneren däitschsproochege Länner benotzt ginn. Dës sinn am [[Éisträichescht Wierderbuch|Éisträichesche Wierderbuch]] zesummegefaasst a stinn iwwer dem [[Duden]] als amtlecht Reegelwierk. Déi däitsch Sprooch gëtt villfach a Form vun engem vun de villen [[uewerdäitsch]]en [[Dialekt]]er geschwat, déi zu de Mondartfamille vum * [[Alemannen|Alemanneschen]] (geschwat zu [[Vorarlberg]] souwéi dem Tirouler [[Ausserfern]]) a * [[Bairesch]]e (geschwat an allen anere Bundeslänner) gehéieren. Siwe Milliounen Éisträicher schwätzen ee mëttel- oder südbaireschen Dialekt. Donieft gi slawesch an aner Sprooche vun [[autochthon]]e Mannerheete geschwat. Déi al [[burgenlandkroatesch]], [[sloweenesch]] an [[ungaresch]] Deeler vun der Bevëlkerung an Éisträich hunn en Usproch op Schoulunterrecht an der Mammesprooch an op den Amtsweeër. Burgenlandkroatesch a Sloweenesch sinn zousätzlech Amtssproochen an de Verwaltungs- a Geriichtsbezierker vun der Steiermark, vum Burgenland a Kärnten mat kroatescher oder sloweenescher, respektiv gemëschter Bevëlkerung. An de Gemengen [[Oberpullendorf]], [[Oberwart]], [[Rotenturm]] an [[Unterwart]] ass Ungaresch nieft Däitsch eng gläichberechtegt Amtssprooch. Och déi al [[Roma]]-Bevëlkerung huet hir eege Sprooch. Ausserdeem liewen 35.000 [[Jéiner|Jéinen]] an Éisträich, wouvun awer nëmmen nach 3.500 ëmmer op der Rull sinn. Si goufen an den 1960er Joren am Burgenland, am [[Mühlviertel]], am [[Waldviertel]], um [[Hausruck]], an den [[Doudeg Bierger|Doudege Bierger]], an de [[Seetaler Alpen]] a [[Fischbacher Alpen]] ugesidelt. == Kultur == Éisträich ass international als grouss Kulturnatioun bekannt a bréngt seng grouss Traditioun an alle kulturelle Beräicher virun allem mat der Liewensweis vu sengen Awunner, der [[Architektur]] de Kuckeswäerte Plazen a sengem zum Ausdrock. Stéchwierder wéi ''Wiener Kaffeehauskultur'' a ''Kabarettszen'' si fir Éisträich geneesou typesch wéi de beléifte Wantersport, de Flair vu senge Stied a Begrëffer wéi ''Heuriger'' oder ''Festspiller''. Vill Bauwierker an Éisträich zielen zum [[UNESCO]] [[Weltierwen|Weltkulturierwen]]. Am Joer [[2003]] war [[Graz]] Kulturhaaptstad vun Europa. Fir d'Verbreedung vun der éisträichescher Kultur am Ausland ass d'[[Éisträichescht Kulturforum]] zoustänneg. === Perséinlechkeeten === [[Fichier:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|thumb|[[Wolfgang Amadeus Mozart]]]] D'Länner vum fréieren Habsburgerräich hunn eng Rei Kënschtler aus alle kulturelle Beräicher ervirbruecht, virun allem an der [[Musek]]. Zu de berüümtste Komponiste vun hirer Zäit zielen ënner anerem de [[Wolfgang Amadeus Mozart]], de [[Joseph Haydn]], de [[Franz Schubert]], den [[Anton Bruckner]] an de [[Johann Straus (Papp)|Johann Strauss]], deen als ee Grënner vum [[Wiener Walzer]] gëllt. Dëser Traditioun sinn am Rayon vun der [[klassesch Musek|klassescher Musek]] och vill berüümten [[Dirigent]]e wéi [[Erich Kleiber]], [[Herbert von Karajan]], [[Karl Böhm]] oder [[Nikolaus Harnoncourt]] nogaangen. Aus dem haitegen Éisträich hu Sänger wéi [[Peter Alexander]], Hans Hölzl alias [[Falco]] an [[Udo Jürgens]] an de leschte Joerzéngte geneesou eng international Bekanntheet erreecht wéi d'Museker [[Joe Zawinul]] an [[Friedrich Gulda]]. Zu de bekanntsten (al-)éisträichesche Schrëftsteller ziele [[Franz Grillparzer]], [[Joseph Roth]], [[Johann Nestroy]], [[Robert Musil]], [[Karl Kraus]], [[Friedrich Torberg]], [[Felix Mitterer]], [[Thomas Bernhard]] a [[Peter Handke]], wéi och d'[[Bertha von Suttner]] déi [[1905]] de Friddensnobelpräis krut, an d'[[Elfriede Jelinek]] (Literaturnobelpräis 2004). Zu de bekanntste Schrëftsteller vun den éisträichesche Volleksgruppen zielen [[Janko Ferk]], [[Gustav Janus]] a [[Florjan Lipus]], dee vum Peter Handke op Däitsch iwwersat gouf. An de Sparte Film an Theater sinn ënner anerem [[Max Reinhardt]], [[Karl Farkas]], [[Curd Jürgens]], [[Maximilian Schell]], [[Romy Schneider]], [[Senta Berger]], [[Oskar Werner]], [[O. W. Fischer]], [[Otto Schenk]], [[Klaus Maria Brandauer]], [[Martin Kusej]] berüümt. Bekannt Filmregisseure ware respektiv sinn ë.&nbsp;a. [[Erich von Stroheim]], [[Billy Wilder]], [[Fritz Lang]], [[Josef von Sternberg]], [[Otto Preminger]], [[Robert Dornhelm]], [[Michael Haneke]], [[Ulrich Seidl]], [[Hans Weingartner]]. === Film an Theater === D'éisträichescht Filmwiesen zielt ëm [[1900]] zu de weltwäit aktiivsten. Éisträichesch [[Stommfilm]]er goufe weltwäit exportéiert. D'Bedeitung vun der Filmindustrie, déi am Wuesstem war, huet allerdéngs nom [[Éischte Weltkrich]] ofgeholl, a koum zu engem absolutten Déifpunkt am [[Zweete Weltkrich]]. Duerno gouf haaptsächlech fir den éisträicheschen an däitschsproochege Maart produzéiert. An de spéiden [[1960]]er Jore koumen eng sëlleg [[Heimatfilm]]er op de Maart, wou Schauspiller wéi [[Peter Alexander]], [[Gunther Philipp]], [[Marika Rökk]] oder [[Hans Moser]] am ganze Land beléift waren. E wesentleche Regisseur, deem seng Carrière iwwer 50 Joer gedauert huet, war de [[Franz Antel]]. An den [[1980]]er-Jore sinn eng Partie Kultserie wéi ''[[Ein echter Wiener geht nicht unter]]'' oder ''[[Kottan ermittelt]]'' entstanen. Och Televisiounsshowe waren deemools beléift a Moderatore wéi [[Heinz Conrads]] waren Liblinge vun der Natioun. An den 1980er Jore gouf och de [[Karl Moik]] mat senger Sendung ''[[Musikantenstadl]]'' am ganzen däitschsproochege Raum bekannt. An de leschte Joren huet sech ëmmer méi eng Zort ''Neien Éisträichesche Film'' entwéckelt. Meeschtens sinn et jonk a knapps bekannt Regisseuren a Schauspiller, déi kreativ Filmer mat dacks sozial- oder gesellschaftskriteschen Inhalt dréinen. International gëtt dëst ëmmer méi bekannt, a sou muncher konnt schonn e Filmpräis mat heem huelen. Verhale kann een op dësem Gebitt [[Michael Haneke]] (''[[Die Klavierspielerin]]'', ''[[Caché]]''), [[Ulrich Seidl]] (''[[Hundstage]]''), [[Barbara Albert]] (''[[Nordrand]]''), [[Michael Glawogger]] (''[[Slumming]]''), [[Jessica Hausner]] (''[[Hotel (Film)|Hotel]]''), [[Wolfgang Murnberger]] (''[[Silentium]]''), [[Paul Rosdy]], [[Stefan Ruzowitzky]] (''[[Anatomie (Film)|Anatomie]]'') oder [[Hans Weingartner]] (''[[Die fetten Jahre sind vorbei]]''). De [[Stefan Ruzowitzky]] huet 2008 mat sengem Film [[Die Fälscher (Film)|Die Fälscher]] den [[Oscar]] fir de beschte friemsproochege Film gewonnen. Dat war och den éischten a bis elo eenzegen Auslandsoscar, deen an Éisträich gaangen ass. E besonnesche kulturelle Stellewäert huet an Éisträich d'[[Kabarett]]-Zeen. Bekannt Kabarettiste sinn ënner anerem [[Lukas Resetarits]], [[Josef Hader]], [[Alfred Dorfer]], [[Roland Düringer]] an [[Alf Poier]]. ==== Festspiller ==== * [[Bregenzer Festspiller]] * [[Carinthesche Summer]] * [[Opernfestspiller St. Margarethen]] * [[Salzburger Festspiller]] * [[Séifestspiller Mörbisch]] * [[styriarte]] * [[Tirouler Festspiller Erl]] === Literatur === {{Haaptartikel|Éisträichesch Literatur}} === Musek === [[Fichier:Bruckner erhaelt Diplom.png|thumb|Anton Bruckner]] Éisträich ass virun allem fir seng grouss [[Komponist]]e vun de leschte Joerhonnerte bekannt. Besonnesch d'18. an d'19. Joerhonnert waren a musikalescher Hisiicht eng Epoch déi gepräägt huet, wéi sech ënner de Komponisten déi hei gewierkt hunn ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], [[Franz Schubert|Schubert]], [[Joseph Haydn]] uvm.) d'Stilrichtung vun der [[Wiener Klassik]] entwéckelt huet. [[Wien]] war deemools eng Haaptstad vun der Musek - besonnesch duerch den Haff vun de Regenten an der Dynastie vun den [[Habsburger]]. Wien deemools an der Musek en Numm hat, huet zu Wien Concerte ginn. Wärend d'Musek vun der Wiener Klassik meeschtens als Ënnerhalung an am Optrag vum Adel gespillt gouf, huet sech d'Musek am 19. Joerhonnert och fir d'Biergertum opgemaach. Do goufen d'Wierker vun der Strauss-Dynastie - wéi [[Johann Strauss (Papp)|Johann Strauss]]' ''[[Radetzkymarsch]]'' oder d'''Tritsch Tratsch Polka'' vu sengem [[Johann Strauss (Jong)|Jong]], déi gär op Baler wéi dem [[Wiener Opernball]] gespillt ginn - populär an hunn och haut nach nieft der Wiener Klassik eng wichteg Plaz. An der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert hunn och déi grouss [[Sinfonie|Sinfoniker]] [[Anton Bruckner]] a [[Johannes Brahms]] zu Wien gewierkt. Ëm d'Joerhonnertwenn gouf d'éisträichescht Musekliewe vu Komponiste wéi [[Gustav Mahler]] (Dirigent vun der Wiener Haffoper 1897-1907), [[Alexander von Zemlinsky]], [[Franz Schmidt]] a [[Joseph Marx]] markéiert. E bedeitenden Afloss op d'Musek vun der [[Moderne]] hunn d'Komponiste vun der Neier Wiener Schoul gehat, virun allem [[Arnold Schönberg]], [[Anton Webern]] an [[Alban Berg]]. === Vollekskultur a Bräich === * [[Éisträichesche Volleksdanz]] Traditionell gëtt [[Silvester]] um Hallefnuecht, nodeem d'Pummerin (Klack vum Stephansdoum) gelaud gouf, dat neit Joer mat engem [[Donauwalzer]] begréisst. === Éisträichesch Iesskultur === [[Fichier:Sachertorte DSC03027.JPG|thumb|[[Sachertorte]]]] {{Méi Info 2|Éisträichesch Kichen|Wiener Kichen}} Éisträich ass bekannt fir seng grouss Auswiel un traditionelle Platen a Mielspeisen. Zu de bekanntste Plate gehéiert de berüümte [[Wiener Schnitzel]], d'Tirouler Speckkniddelen, den [[Tafelspitz]], d'Kärntner Kasnudeln an all Zorte vu [[Kniddel]]en. Zu de berüümteste Séissegkeeten zielt virun allem d'[[Mozartkugel]], d'[[Sachertorte]], d'[[Linzertorte]], [[Salzburger Nockerln]] a verschidde Strudelvariatiounen. === Sport === ==== Wantersport ==== ==== Summersport ==== ==== Veräinssport ==== ==== International Sportveranstaltungen ==== === Kuckeswäertes === == Infrastruktur == == Kuckt och == * [[Piz Buin]] == Literatur == * Schubert, M. & S. Hamen, 2023. ''Ősterreich und Luxemburg im Dialog.'' [[Éditions Guy Binsfeld|éditions guy binsfeld]]. 239 S. ISBN 978-2-919822-04-1. [Am Impressum: Melitta Schubert, éisträichesch Ambassadrice zu Lëtzebuerg]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.austria.gv.at/ Websäit vun der éisträichescher Regierung] * [https://web.archive.org/web/20050309000512/http://www.parlament.gv.at/portal/page?_pageid=607,78626&_dad=portal&_schema=PORTAL Websäit vum éisträichesche Parlament] * [http://www.ostarrichi.org/ En Dictionnaire Éisträichesch-Däitsch] {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Eistraich}} [[Kategorie:Éisträich| ]] [[Kategorie:Republicken]] 0rlql6ntsn4jnifhrvd4a54rvu2dxhg 0 6569 2689044 2675816 2026-08-05T14:00:23Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689044 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Eesti Vabariik | Fändel = Flag of Estonia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Estland | Wopen = Coat of arms of Estonia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Estland | National Devise = | Kaart = EU-Estonia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Estnesch]] | Haaptstad = [[Tallinn]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierministesch | Regierungschef = | Total Fläch= 45 226 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 4,6 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 30,29 | Onofhängegkeet = [[24. Februar]] [[1918]] (deklaréiert),<br> [[20. August]] [[1991]] (erëmkritt) | Nationalfeierdag = [[24. Februar]] | Nationalhymn = [[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/9/91/EstoniaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ee]] | Telefonsprefix = +372 | Notizen = | Extra Bild = Un-estonia.png | Extra Bild2 = }} '''Estland''', offiziell d''''Republik Estland''' ([[estnesch]]: ''Eesti Vabariik'') ass e Staat am nordëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Direkt Nopeschlänner sinn am Oste [[Russland]] an am Süde [[Lettland]]. Estland läit um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]], dat dann och zum Norden ([[Finnesche Golf]]) a Westen hin d'Grenz mécht. Nieft dem Festland gehéieren nach eng 1500 Inselen zu der Republik. [[Saaremaa]] an [[Hiiumaa]], déi zwou gréisst dovun, spären den direkte Wee vum Baltesche Mier an d'[[Rigaer Bucht]]. Haaptstad an anengems och gréisst Stad am Land ass [[Tallinn]] (fréier [[Reval]] genannt). Tallinn läit, vum Mier getrennt, knapps 85&nbsp;km südlech vun der finnescher Haaptstad [[Helsinki]] ewech. Estland a [[Finnland]] si sech net nëmme geographesch no, mä hunn och sproochlech a kulturell vill Enges. == Geographie == Estland läit am nërdleche [[Baltikum]], woubäi d'Opdeelung vun der ganzer Regioun ëmstridden ass a se net just vu geographesche Facteuren, mä och vun historeschen, kulturellen a politeschen Aspekter beaflosst gëtt. De Baltikum gëtt deels zu Nordeuropa, Mëtteleuropa, Osteuropa an zu Nordosteuropa gezielt. Flächeméisseg ass d'Land mat 45.228 {{Km²}} liicht méi grouss wéi [[Dänemark]] (43.094 km²). D'Land charakteriséiert sech duerch eng hiwweleg [[Bësch|Bëschlandschaft]] mat ville [[Séi|Séien]] a [[Mouer (Biotop)|Moueren]], mat enger duerchschnëttlecherHéicht vun nëmme 50 Meter. Déi héchst Plaz vum Land, de [[Suur Munamägi]] (318&nbsp;Meter), läit am Südoste vum Land. De gréisste Séi ass de ''Peipsi-Pihkva järv'' ([[Peipusséi]]). Estland huet 2.317 Inselen^{(Stand 2024)}, vun deenen der 19 bewunnt sinn; déi gréisst si [[Saaremaa]] an [[Hiiumaa]]. Déi ganz Küst huet eng Längt vun 3.794 Kilometer, mat verschiddene Golfen (z.&nbsp;B. dee vu Riga an dem Finnesche Golf) a [[Mieerengt]]en. == Geschicht == Estland war kuerz Zäit, tëscht den zwéi Weltkricher, vun [[1918]] bis [[1940]] onofhängeg, mä gouf dunn 1940, gradewéi Lettland a [[Litauen]] - déi [[Zwee|zwéin]] aner [[Baltikum|baltesch Staaten]] - vun der [[Sowjetunioun]] annektéiert déi dunn d'[[Estnesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] (SSR) draus gemaach hunn. Zanter dem August 1991 ass d'Land nees en onofhängege Staat. Den [[2. Abrëll]] [[2004]] gouf Estland Member an der [[NATO]]<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> an nëmme kuerz drop, den [[1. Mee]], an d'[[Europäesch Unioun]] opgeholl. Den 21. Dezember 2007 ass et dem [[Schengen-Raum]] bäigetrueden. 2010 gouf et Member vun der [[OECD]], an den 1. Januar 2011 vun der [[Eurozon]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/90527.html|Titel=An Estland soen se der Kroun "Äddi", an dem Euro "Moien"|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Estonian parliament building.jpg|left|thumb|300px|D'Gebai vum estnesche Parlament, dem [[Riigikogu]].]] Dat haitegt Estland besteet aus der fréierer [[Gouvernemt Estland|Ostséiprovenz Estland]] déi vu 1710 bis 1918 zum russesche Räich gehéiert huet, an aus dem nërdlechen Deel vu [[Livland]]. D'Uewerschicht vun de Staatsbierger a Landbesëtzer war däitschsproocheg a bis 1885 war [[Däitsch]] d'Sprooch déi an de Schoulen enseignéiert gouf, an déi administrativ Sprooch. Wéinst der Russifizéierungscampagne vun der russesch-zaristescher Regierung huet dat [[Russesch]]t, d'Däitsch an där Funktioun ofgeléist. Wéinst dem Sträit mat Russland gouf dat awer am [[21. Joerhonnert]] erëm geännert an elo ass [[Englesch]] déi zweet offiziell Sprooch. D'Sprooch gëtt staark gefërdert. Nieft der Educatioun, gëtt och vill Wäert op d'Fërderung vum Englesche geluecht andeems vill{{wéi vill?}} Tëleessenderen op Englesch sinn. Zanter 1988 gouf dru geschafft, d'Souveränitéit vun Estland erëm hiergestallt, an am August 1991 huet d'Land sech vun der [[Sowjetunioun]] lassgeléist. Den 18. Mee 2005 ass zu Moskau e Grenzvertrag mat de Russen ënnerschriwwe ginn. Déi Verzögerung houng mat der Weigerung vum [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|President Putin]] zesummen, fir d'estnesch Siicht vun der Annexioun vun 1940 an de [[Traité vun Dorpat]] vun 1920 z'akzeptéieren. De 27. Juni 2005 huet Russland d'Ënnerschrëft awer erëm zeréckgezu well se net mam Entworf vun der Preambel vun der estnescher Säit d'accord war. Dat well op d'Aggressioune vun der Sowjetunioun géint Estland an déi joerzéngtelaang Besatzung higewise gouf. Domat ass d'Fro vun de russesch-estnesche Grenzen nach ëmmer net gekläert. {{Update}} D'Este si frou iwwer d'Weiderentwécklung vun der Technik an hirem Land, nodeem si laang zeréck bliwwe sinn. An Estland ass et quasi zu enger elektronescher Revolutioun komm: 93&nbsp;% vun der Bevëlkerung haten 2004 en [[Handy]] a per Gesetz garantéiert de Staat den Zougang zum [[Internet]]. Wie keen eegene [[Computer]] huet, däerf gratis op engem vu ronn 700 ëffentleche Bornen an de Postbureauen oder [[Bibliothéik]]en op den Internet. Och an all Schoul muss den Internetzougank assuréiert sinn. Déi Reegelung ass eemoleg an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Duerchschnëttsléin vun den Este leie bei 812,70 €, zum Verglach: de Mindestloun zu Lëtzebuerg läit scho bei ëm déi 1.600 €, dat heescht den Duerchschnëttsloun läit nach wäit driwwer. 97% vun der estnescher Bevëlkerung hunn eng Tëlee Doheem a ganz interessant ass och nach, datt d'Esten an Europa am meeschten Zeitung liesen. Si hu 523 Zeitungsabonnenten op 1000 Awunner. == Administrativ Ënnerdeelungen == Op administrativem Plang ass Estland follgendermoossen opgedeelt: *Republik Estland (''Eesti Vabariik''); **15 Arrondissementer oder Landkreesser (''maakond''); ***79 Gemengen (''omavalitsus''), dovu 15 Stied (''linn'') a 64 Landgemengen (''vald''). === Arrondissementer === {| class="wikitable sortable zebra" |- style="line-height:133%" ! Code<br />{{small|[[ISO 3166-2:EE|ISO 3166-2]]}} ! Arrondissement ! Verwaltungs-<br />sëtz ! Awunnerzuel ! Stand |- |EE-37 |[[Arrondissement Harju|Harju]] | [[Tallinn]] | align="right" | {{wikidata|property|Q180200|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q180200|P1082|P585}}}} |- |EE-39 |[[Arrondissement Hiiu|Hiiu]] || [[Kärdla]] | align="right" | {{wikidata|property|Q1466462|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1466462|P1082|P585}}}} |- |EE-45 |[[Arrondissement Ida-Viru|Ida-Viru]] || [[Jõhvi]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189963|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189963|P1082|P585}}}} |- |EE-50 |[[Arrondissement Jõgeva|Jõgeva]] || [[Jõgeva]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189974|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189974|P1082|P585}}}} |- |EE-52 |[[Arrondissement Järva|Järva]] || [[Paide]] | align="right" | {{wikidata|property|Q188068|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188068|P1082|P585}}}} |- |EE-56 |[[Arrondissement Lääne|Lääne]] || [[Haapsalu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189968|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189968|P1082|P585}}}} |- |EE-60 |[[Arrondissement Lääne-Viru|Lääne-Viru]] || [[Rakvere]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189952|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189952|P1082|P585}}}} |- |EE-64 |[[Arrondissement Põlva|Põlva]] || [[Põlva]] | align="right" | {{wikidata|property|Q191813|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q191813|P1082|P585}}}} |- |EE-68 |[[Arrondissement Pärnu|Pärnu]] || [[Pärnu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q185036|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q185036|P1082|P585}}}} |- |EE-71 |[[Arrondissement Rapla|Rapla]] || [[Rapla]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192352|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192352|P1082|P585}}}} |- |EE-74 |[[Arrondissement Saare|Saare]] || [[Kuressaare]] | align="right" | {{wikidata|property|Q203272|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q203272|P1082|P585}}}} |- |EE-79 |[[Arrondissement Tartu|Tartu]] || [[Tartu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192370|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192370|P1082|P585}}}} |- |EE-81 |[[Arrondissement Valga|Valga]] || [[Valga]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192362|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192362|P1082|P585}}}} |- |EE-84 |[[Arrondissement Viljandi|Viljandi]] || [[Viljandi]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192061|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192061|P1082|P585}}}} |- |EE-87 |[[Arrondissement Võru|Võru]] || [[Võru]] | align="right" | {{wikidata|property|Q188076|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188076|P1082|P585}}}} |} == Demographie == Estland huet eng Bevëlkerung vun {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. [[File:Estland - Awunner 1922–2025 lb.png|center|600px|Entwécklung vun der Awunnerzuel an Estland (1922–2025)]] <small>Quell fir d'Zuelen: 1922 – 1989 [https://web.archive.org/web/20181210120941/https://www.miksike.ee/docs/lisakogud/tolerants/vahemused/vahemused_tekst.htm miksike.ee] an [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/estonia/ee_appen.html lcweb2.loc.gov]; 2000 – 2026: [https://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=../I_Databas/Population/01Population_indicators_and_composition/04Population_figure_and_composition/&lang=1 pub.stat.ee]</small> == Kuckt och == * [[Lennart Meri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://www.eesti.ee/est/ Portal vum Staat Estland] {{en}} * [http://www.visitestonia.com/ Tourismusportal visitestonia.com] {{en}} {{de}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Estland| ]] [[Kategorie:Republicken]] 34fmji92uhctkfq9rf5oxd41qeu4k42 2689129 2689044 2026-08-05T14:06:31Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689129 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Eesti Vabariik | Fändel = Flag of Estonia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Estland | Wopen = Coat of arms of Estonia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Estland | National Devise = | Kaart = EU-Estonia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Estnesch]] | Haaptstad = [[Tallinn]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierministesch | Regierungschef = | Total Fläch= 45 226 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 4,6 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 30,29 | Onofhängegkeet = [[24. Februar]] [[1918]] (deklaréiert),<br> [[20. August]] [[1991]] (erëmkritt) | Nationalfeierdag = [[24. Februar]] | Nationalhymn = [[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/9/91/EstoniaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ee]] | Telefonsprefix = +372 | Notizen = | Extra Bild = Un-estonia.png | Extra Bild2 = }} '''Estland''', offiziell d''''Republik Estland''' ([[estnesch]]: ''Eesti Vabariik'') ass e Staat am nordëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Direkt Nopeschlänner sinn am Oste [[Russland]] an am Süde [[Lettland]]. Estland läit um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]], dat dann och zum Norden ([[Finnesche Golf]]) a Westen hin d'Grenz mécht. Nieft dem Festland gehéieren nach eng 1500 Inselen zu der Republik. [[Saaremaa]] an [[Hiiumaa]], déi zwou gréisst dovun, spären den direkte Wee vum Baltesche Mier an d'[[Rigaer Bucht]]. Haaptstad an anengems och gréisst Stad am Land ass [[Tallinn]] (fréier [[Reval]] genannt). Tallinn läit, vum Mier getrennt, knapps 85&nbsp;km südlech vun der finnescher Haaptstad [[Helsinki]] ewech. Estland a [[Finnland]] si sech net nëmme geographesch no, mä hunn och sproochlech a kulturell vill Enges. == Geographie == Estland läit am nërdleche [[Baltikum]], woubäi d'Opdeelung vun der ganzer Regioun ëmstridden ass a se net just vu geographesche Facteuren, mä och vun historeschen, kulturellen a politeschen Aspekter beaflosst gëtt. De Baltikum gëtt deels zu Nordeuropa, Mëtteleuropa, Osteuropa an zu Nordosteuropa gezielt. Flächeméisseg ass d'Land mat 45.228 {{Km²}} liicht méi grouss wéi [[Dänemark]] (43.094 km²). D'Land charakteriséiert sech duerch eng hiwweleg [[Bësch|Bëschlandschaft]] mat ville [[Séi|Séien]] a [[Mouer (Biotop)|Moueren]], mat enger duerchschnëttlecherHéicht vun nëmme 50 Meter. Déi héchst Plaz vum Land, de [[Suur Munamägi]] (318&nbsp;Meter), läit am Südoste vum Land. De gréisste Séi ass de ''Peipsi-Pihkva järv'' ([[Peipusséi]]). Estland huet 2.317 Inselen^{(Stand 2024)}, vun deenen der 19 bewunnt sinn; déi gréisst si [[Saaremaa]] an [[Hiiumaa]]. Déi ganz Küst huet eng Längt vun 3.794 Kilometer, mat verschiddene Golfen (z.&nbsp;B. dee vu Riga an dem Finnesche Golf) a [[Mieerengt]]en. == Geschicht == Estland war kuerz Zäit, tëscht den zwéi Weltkricher, vun [[1918]] bis [[1940]] onofhängeg, mä gouf dunn 1940, gradewéi Lettland a [[Litauen]] - déi [[Zwee|zwéin]] aner [[Baltikum|baltesch Staaten]] - vun der [[Sowjetunioun]] annektéiert déi dunn d'[[Estnesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] (SSR) draus gemaach hunn. Zanter dem August 1991 ass d'Land nees en onofhängege Staat. Den [[2. Abrëll]] [[2004]] gouf Estland Member an der [[NATO]]<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> an nëmme kuerz drop, den [[1. Mee]], an d'[[Europäesch Unioun]] opgeholl. Den 21. Dezember 2007 ass et dem [[Schengen-Raum]] bäigetrueden. 2010 gouf et Member vun der [[OECD]], an den 1. Januar 2011 vun der [[Eurozon]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/90527.html|Titel=An Estland soen se der Kroun "Äddi", an dem Euro "Moien"|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Estonian parliament building.jpg|left|thumb|300px|D'Gebai vum estnesche Parlament, dem [[Riigikogu]].]] Dat haitegt Estland besteet aus der fréierer [[Gouvernemt Estland|Ostséiprovenz Estland]] déi vu 1710 bis 1918 zum russesche Räich gehéiert huet, an aus dem nërdlechen Deel vu [[Livland]]. D'Uewerschicht vun de Staatsbierger a Landbesëtzer war däitschsproocheg a bis 1885 war [[Däitsch]] d'Sprooch déi an de Schoulen enseignéiert gouf, an déi administrativ Sprooch. Wéinst der Russifizéierungscampagne vun der russesch-zaristescher Regierung huet dat [[Russesch]]t, d'Däitsch an där Funktioun ofgeléist. Wéinst dem Sträit mat Russland gouf dat awer am [[21. Joerhonnert]] erëm geännert an elo ass [[Englesch]] déi zweet offiziell Sprooch. D'Sprooch gëtt staark gefërdert. Nieft der Educatioun, gëtt och vill Wäert op d'Fërderung vum Englesche geluecht andeems vill{{wéi vill?}} Tëleessenderen op Englesch sinn. Zanter 1988 gouf dru geschafft, d'Souveränitéit vun Estland erëm hiergestallt, an am August 1991 huet d'Land sech vun der [[Sowjetunioun]] lassgeléist. Den 18. Mee 2005 ass zu Moskau e Grenzvertrag mat de Russen ënnerschriwwe ginn. Déi Verzögerung houng mat der Weigerung vum [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|President Putin]] zesummen, fir d'estnesch Siicht vun der Annexioun vun 1940 an de [[Traité vun Dorpat]] vun 1920 z'akzeptéieren. De 27. Juni 2005 huet Russland d'Ënnerschrëft awer erëm zeréckgezu well se net mam Entworf vun der Preambel vun der estnescher Säit d'accord war. Dat well op d'Aggressioune vun der Sowjetunioun géint Estland an déi joerzéngtelaang Besatzung higewise gouf. Domat ass d'Fro vun de russesch-estnesche Grenzen nach ëmmer net gekläert. {{Update}} D'Este si frou iwwer d'Weiderentwécklung vun der Technik an hirem Land, nodeem si laang zeréck bliwwe sinn. An Estland ass et quasi zu enger elektronescher Revolutioun komm: 93&nbsp;% vun der Bevëlkerung haten 2004 en [[Handy]] a per Gesetz garantéiert de Staat den Zougang zum [[Internet]]. Wie keen eegene [[Computer]] huet, däerf gratis op engem vu ronn 700 ëffentleche Bornen an de Postbureauen oder [[Bibliothéik]]en op den Internet. Och an all Schoul muss den Internetzougank assuréiert sinn. Déi Reegelung ass eemoleg an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Duerchschnëttsléin vun den Este leie bei 812,70 €, zum Verglach: de Mindestloun zu Lëtzebuerg läit scho bei ëm déi 1.600 €, dat heescht den Duerchschnëttsloun läit nach wäit driwwer. 97% vun der estnescher Bevëlkerung hunn eng Tëlee Doheem a ganz interessant ass och nach, datt d'Esten an Europa am meeschten Zeitung liesen. Si hu 523 Zeitungsabonnenten op 1000 Awunner. == Administrativ Ënnerdeelungen == Op administrativem Plang ass Estland follgendermoossen opgedeelt: *Republik Estland (''Eesti Vabariik''); **15 Arrondissementer oder Landkreesser (''maakond''); ***79 Gemengen (''omavalitsus''), dovu 15 Stied (''linn'') a 64 Landgemengen (''vald''). === Arrondissementer === {| class="wikitable sortable zebra" |- style="line-height:133%" ! Code<br />{{small|[[ISO 3166-2:EE|ISO 3166-2]]}} ! Arrondissement ! Verwaltungs-<br />sëtz ! Awunnerzuel ! Stand |- |EE-37 |[[Arrondissement Harju|Harju]] | [[Tallinn]] | align="right" | {{wikidata|property|Q180200|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q180200|P1082|P585}}}} |- |EE-39 |[[Arrondissement Hiiu|Hiiu]] || [[Kärdla]] | align="right" | {{wikidata|property|Q1466462|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1466462|P1082|P585}}}} |- |EE-45 |[[Arrondissement Ida-Viru|Ida-Viru]] || [[Jõhvi]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189963|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189963|P1082|P585}}}} |- |EE-50 |[[Arrondissement Jõgeva|Jõgeva]] || [[Jõgeva]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189974|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189974|P1082|P585}}}} |- |EE-52 |[[Arrondissement Järva|Järva]] || [[Paide]] | align="right" | {{wikidata|property|Q188068|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188068|P1082|P585}}}} |- |EE-56 |[[Arrondissement Lääne|Lääne]] || [[Haapsalu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189968|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189968|P1082|P585}}}} |- |EE-60 |[[Arrondissement Lääne-Viru|Lääne-Viru]] || [[Rakvere]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189952|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189952|P1082|P585}}}} |- |EE-64 |[[Arrondissement Põlva|Põlva]] || [[Põlva]] | align="right" | {{wikidata|property|Q191813|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q191813|P1082|P585}}}} |- |EE-68 |[[Arrondissement Pärnu|Pärnu]] || [[Pärnu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q185036|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q185036|P1082|P585}}}} |- |EE-71 |[[Arrondissement Rapla|Rapla]] || [[Rapla]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192352|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192352|P1082|P585}}}} |- |EE-74 |[[Arrondissement Saare|Saare]] || [[Kuressaare]] | align="right" | {{wikidata|property|Q203272|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q203272|P1082|P585}}}} |- |EE-79 |[[Arrondissement Tartu|Tartu]] || [[Tartu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192370|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192370|P1082|P585}}}} |- |EE-81 |[[Arrondissement Valga|Valga]] || [[Valga]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192362|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192362|P1082|P585}}}} |- |EE-84 |[[Arrondissement Viljandi|Viljandi]] || [[Viljandi]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192061|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192061|P1082|P585}}}} |- |EE-87 |[[Arrondissement Võru|Võru]] || [[Võru]] | align="right" | {{wikidata|property|Q188076|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188076|P1082|P585}}}} |} == Demographie == Estland huet eng Bevëlkerung vun {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. [[File:Estland - Awunner 1922–2025 lb.png|center|600px|Entwécklung vun der Awunnerzuel an Estland (1922–2025)]] <small>Quell fir d'Zuelen: 1922 – 1989 [https://web.archive.org/web/20181210120941/https://www.miksike.ee/docs/lisakogud/tolerants/vahemused/vahemused_tekst.htm miksike.ee] an [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/estonia/ee_appen.html lcweb2.loc.gov]; 2000 – 2026: [https://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=../I_Databas/Population/01Population_indicators_and_composition/04Population_figure_and_composition/&lang=1 pub.stat.ee]</small> == Kuckt och == * [[Lennart Meri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://www.eesti.ee/est/ Portal vum Staat Estland] {{en}} * [http://www.visitestonia.com/ Tourismusportal visitestonia.com] {{en}} {{de}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Estland| ]] [[Kategorie:Republicken]] 6zyxgia01v72644rhggkvygqnbj1rwq 0 6570 2689015 2658194 2026-08-05T13:59:49Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689015 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | Fändel = Flag of the United Kingdom.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Union Jack | Wopen = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland | National Devise = Dieu et mon droit<br>(Devise vun der Monarchie) | Kaart= Europe-UK.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad = [[London]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = [[Lëscht vun de brittesche Monarchen|Kinnek]] | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 242.500<ref>Quell: [http://www.britannica.com/] (gekuckt August 2023)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,3 | Bevëlkerung = 67.026.000<ref name=":0" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 276 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[God Save the King]]<br>[[Fichier:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|50px|(Lauschteren)]] | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.uk]], [[.gb]] (net am Gebrauch) | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = UK Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland''' ([[englesch]]: ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''), op [[Lëtzebuergesch]] dacks mat '''Groussbritannien''' ofgekierzt, ass e souveräne Staat op den am Nordweste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]] geleeëne [[Brittesch Inselen|britteschen Inselen]]. D'Vereenegt Kinnekräich war mat senge ronn 67 Milliounen Awunner<ref name=":0" /> vun [[1973]] bis den 31. Januar 2020 Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (EU). Den 23. Juni 2016 hate si sech an engem Referendum fir en Austrëtt aus der EU ausgeschwat (de sougenannte ''[[Brexit]]''). D'Kinnekräich ass e [[G7]]-Staat a Grënnungsmember vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] an de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]]. Als [[Atommuecht]] huet et e permanente Sëtz am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen|Sécherheetsrot]]. == Geographesch Opdeelung == Zum Vereenegte Kinnekräich gehéieren d'Insel [[Groussbritannien (Insel)|Groussbritannien]], den nordëstleche Wupp vun der [[Irland (Insel)|irescher Insel]] an eng sëllege méi kleng Inselen. Den haitege Staat ass eng politesch Unioun tëscht de véier Deelstaaten [[England]], [[Wales]], [[Schottland]] (allen dräi op der Insel Groussbritannien) an [[Nordirland]] (Insel Irland). D'Grenz tëscht Nordirland an der [[Irland|Republik Irland]] ass déi eenzeg Staatsgrenz iwwer Land. Natierlech Grenze maachen den [[Atlanteschen Ozean]], d'[[Irescht Mier]], d'[[Nordmier]] an den [[Äermelkanal]] (''Manche''). D'Insel Groussbritannien ass mam [[Tunnel ënner der Manche]] mat [[Frankräich]] verbonnen. {| class="wikitable" !Insel !Deelstaat !Haaptstad !Fläch<br>(km²) !Awunner<ref name=":0">{{Citation|URL=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest|Titel=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland - Office for National Statistics|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.ons.gov.uk}}</ref><br><small>(Mëtt 2021)</small> !Densitéit (Aw./km²) |- | rowspan="3" |[[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannien]] |{{ENG}} |[[London]] | align="right" |130.278<ref>{{Citation|URL=https://www.britannica.com/facts/England|Titel=England Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |56.536.000 | align="right" |434 |- |{{SCO}} <small>(inkl. [[Hebriden]], [[Orkney]] a [[Shetlandinselen]])</small> |[[Edinburgh]] | align="right" |77.925<ref>{{Citation|URL=https://www.britannica.com/facts/Scotland|Titel=Scotland Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |5.480.000 | align="right" |70 |- |{{WLS}} |[[Cardiff]] | align="right" |20.735<ref name="britannica.com">{{Citation|URL=https://www.britannica.com/place/Northern-Ireland|Titel=Northern Ireland {{!}} History, Population, Flag, Map, Capital, & Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Datum=10.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |3.105.000 | align="right" |150 |- | |'''''Groussbritannien''''' | | align="right" |'''''228.938''''' | align="right" |'''''65.121.000''''' | align="right" |'''''284 ''''' |- |[[Irland (Insel)|Insel Irland]] |{{NIR}} |[[Belfast]] | align="right" |13.562<ref name="britannica.com"/> | align="right" |1.905.000 | align="right" |140 |- | style="background:#BBBBBB" | | style="background:#BBBBBB" |{{GBR-f}} '''Vereenegt Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland ''' | style="background:#BBBBBB" | | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''242.500''' | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''67.026.000''' | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''276 ''' |} == Politik == D'Vereenegt Kinnekräich ass eng [[parlament]]aresch Demokratie a [[konstitutionell Monarchie]]. De Regierungssëtz ass zu [[London]], der Haaptstad vum Land. Staatschef ass de Kinnek [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] D'[[Kroundependance]]n (''crown dependency'') [[Insel Man]] an d'Kanalinselen [[Jersey]] a [[Guernsey]] si formell am direkte Besëtz vun der brittescher Kroun, gehéieren awer net zum Staat. D'Vereenegt Kinnekräich huet d'Souveränitéit iwwer 14 [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebidder]], déi meescht dovu si fréier [[Krounkolonie]]n déi aus ënnerschiddlechen Ursaachen ni onofhängeg gi sinn. Aner Lännereien an Deeler vum fréiere [[Brittescht Imperium|britteschen Imperium]] sinn haut onofhängeg Staaten oder goufe wéi fir d'lescht [[1997]] [[Hong Kong]] (zanterhier nees [[China|chineesesch]]), un aner Staaten ofginn. Den historeschen Afloss deen d'brittesch Expansiounspolitik op grouss Deeler vun der Welt hat, huet sech an der Kultur a Sprooch vu Länner wéi [[Kanada]], [[Australien]], [[Neiséiland]], [[Indien]], [[Pakistan]], [[Südafrika]], de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staate vun Amerika]] an aneren, global manner aflossräichen onofhängege Staaten niddergeschloen. D'Vereenegt Kinnekräich ass bis haut iwwer d'Monarchie a [[Personalunioun]] mat 15 souveräne Staaten. Dës sougenannt [[Commonwealth Realm]]s ("Kinnekräicher vum Commonwealth") si Länner an deenen de brittesche Monarch Kinnek an offiziell Staatschef bliwwen ass. Do donieft huet d'Kinnekräich mam [[Commonwealth of Nations]] eng international Institutioun geschaf fir de politesche Kontakt mat – an der Majoritéit – Nofollgerstaate vu fréieren Territoiren aus imperialer Zäit ze halen. ==Numm== Den offizielle Staatsnumm op [[Englesch]] ass ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''. D'Britte selwer hunn awer éischter ''United Kingdom'', ''Britain'' oder ''UK'' am alldeegleche Gebrauch wa se vun hirem Land schwätzen. Den offizielle Staatsnumm an de [[Sprooch]]en déi der [[Europäesch Charta fir Regional- oder Minoritéitssproochen|Europäescher Charta fir Regional- oder Minoritéitssproochen]] no regional vum Vereenegte Kinnekräich unerkannt gi sinn: * ''Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon'' ([[Walisesch]]) * ''An Rìoghachd Aonaichte na Breatainn Mhòr agus Eirinn a Tuath'' ([[Schottesch]]) * ''Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann'' ([[Irlännesch]]) * ''An Rywvaneth Unys a Vreten Veur hag Iwerdhon Glédh'' ([[Kornesch]]) * ''Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Ireland'' ([[Scots]]) Am Lëtzebuergesche gëtt – gradewéi an enger Rëtsch aner Sproochen – vill vu "Groussbritannien", dacks souguer nach vun "[[England]]" geschwat wann d'Vereenegt Kinnekräich gemengt ass. Groussbritannien ass reng geographesch gesi falsch, well et eeben och den offiziellen Numm vun der gréisster vun de britteschen Inselen ass. Zu der [[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannie]] gehéiere just England, Wales a Schottland. Dee véierte Landesdeel, Nordirland läit dogéint op der [[Irland (Insel)|Insel Irland]]. De "Great" am Great Britain kënnt vum [[franséisch]]e ''Grande Bretagne'' a markéiert den Ënnerscheed zu der franséischer [[Bretagne]]. De [[Latäin|laténgeschen]] Numm ''Britannia'' geet op d'[[Kelten|keltescht]] Wuert "Brith" fir faarweg oder fleckeg zeréck. ==Beschreiwung== ===Klima=== D'Klima ass ozeanesch mat kille Summeren a mëlle Wanteren. Duerch deen heefege Westwand kënnt vill fiicht Loft iwwer d'Inselen an et reent relativ vill. Bedéngt duerch déi héich Loftfiichtegkeet entsteet dacks Niwwel. D'Klima gëtt staark vum [[Golfstroum]] beaflosst. ===Vegetatioun=== Fréier gouf et grouss Bëscher, déi awer staark ofgeholzt goufe well d'Land vill Holz gebraucht huet, fir Schëffer ze bauen. ===Bevëlkerung=== Nieft den Englänner, Waliser, Schotten an Iren, liewe vill Mënschen aus dem [[Commonwealth]], déi zanter 1950 agewandert sinn, an den Industriegebidder op de britteschen Inselen. Méi wéi en Drëttel vun allen Awunner liewen an de grousse Ballungsraim. Wales a Schottland si relativ dënn besiidelt. ===Relioun=== D'Majoritéit vun den Awunner bekennt sech zur [[Kierch vun England]], déi d'Staatskierch ass. ==Literatur== * Marshall, John, 2020. ''≠LuxUK Links. 150 stories connecting the United Kingdom and Luxembourg.'' Maison Moderne. ISBN 978-9959-33-28-9 [Den John Marshall ass zanter 2016 britteschen Ambassadeur zu Lëtzebuerg]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.direct.gov.uk/ direct.gov.uk] Brittescht Regierungsportal * {{en}} [http://www.royal.gov.uk/ royal.gov.uk] Offiziell Websäit vun der brittescher Monarchie * {{en}} [http://www.visitbritain.com/ visitbritain.com] Offiziellen Touristeguide {{Autoritéitskontroll}} {{NATO}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Vereenegt Kinnekräich| AAA]] ccqpl9lazceu3ho1qt9nytlryp8gyys 2689099 2689015 2026-08-05T14:05:10Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689099 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | Fändel = Flag of the United Kingdom.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Union Jack | Wopen = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland | National Devise = Dieu et mon droit<br>(Devise vun der Monarchie) | Kaart= Europe-UK.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad = [[London]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = [[Lëscht vun de brittesche Monarchen|Kinnek]] | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 242.500<ref>Quell: [http://www.britannica.com/] (gekuckt August 2023)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,3 | Bevëlkerung = 67.026.000<ref name=":0" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 276 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[God Save the King]]<br>[[Fichier:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|50px|(Lauschteren)]] | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.uk]], [[.gb]] (net am Gebrauch) | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = UK Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland''' ([[englesch]]: ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''), op [[Lëtzebuergesch]] dacks mat '''Groussbritannien''' ofgekierzt, ass e souveräne Staat op den am Nordweste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]] geleeëne [[Brittesch Inselen|britteschen Inselen]]. D'Vereenegt Kinnekräich war mat senge ronn 67 Milliounen Awunner<ref name=":0" /> vun [[1973]] bis den 31. Januar 2020 Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (EU). Den 23. Juni 2016 hate si sech an engem Referendum fir en Austrëtt aus der EU ausgeschwat (de sougenannte ''[[Brexit]]''). D'Kinnekräich ass e [[G7]]-Staat a Grënnungsmember vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] an de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]]. Als [[Atommuecht]] huet et e permanente Sëtz am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen|Sécherheetsrot]]. == Geographesch Opdeelung == Zum Vereenegte Kinnekräich gehéieren d'Insel [[Groussbritannien (Insel)|Groussbritannien]], den nordëstleche Wupp vun der [[Irland (Insel)|irescher Insel]] an eng sëllege méi kleng Inselen. Den haitege Staat ass eng politesch Unioun tëscht de véier Deelstaaten [[England]], [[Wales]], [[Schottland]] (allen dräi op der Insel Groussbritannien) an [[Nordirland]] (Insel Irland). D'Grenz tëscht Nordirland an der [[Irland|Republik Irland]] ass déi eenzeg Staatsgrenz iwwer Land. Natierlech Grenze maachen den [[Atlanteschen Ozean]], d'[[Irescht Mier]], d'[[Nordmier]] an den [[Äermelkanal]] (''Manche''). D'Insel Groussbritannien ass mam [[Tunnel ënner der Manche]] mat [[Frankräich]] verbonnen. {| class="wikitable" !Insel !Deelstaat !Haaptstad !Fläch<br>(km²) !Awunner<ref name=":0">{{Citation|URL=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest|Titel=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland - Office for National Statistics|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.ons.gov.uk}}</ref><br><small>(Mëtt 2021)</small> !Densitéit (Aw./km²) |- | rowspan="3" |[[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannien]] |{{ENG}} |[[London]] | align="right" |130.278<ref>{{Citation|URL=https://www.britannica.com/facts/England|Titel=England Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |56.536.000 | align="right" |434 |- |{{SCO}} <small>(inkl. [[Hebriden]], [[Orkney]] a [[Shetlandinselen]])</small> |[[Edinburgh]] | align="right" |77.925<ref>{{Citation|URL=https://www.britannica.com/facts/Scotland|Titel=Scotland Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |5.480.000 | align="right" |70 |- |{{WLS}} |[[Cardiff]] | align="right" |20.735<ref name="britannica.com">{{Citation|URL=https://www.britannica.com/place/Northern-Ireland|Titel=Northern Ireland {{!}} History, Population, Flag, Map, Capital, & Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Datum=10.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |3.105.000 | align="right" |150 |- | |'''''Groussbritannien''''' | | align="right" |'''''228.938''''' | align="right" |'''''65.121.000''''' | align="right" |'''''284 ''''' |- |[[Irland (Insel)|Insel Irland]] |{{NIR}} |[[Belfast]] | align="right" |13.562<ref name="britannica.com"/> | align="right" |1.905.000 | align="right" |140 |- | style="background:#BBBBBB" | | style="background:#BBBBBB" |{{GBR-f}} '''Vereenegt Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland ''' | style="background:#BBBBBB" | | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''242.500''' | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''67.026.000''' | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''276 ''' |} == Politik == D'Vereenegt Kinnekräich ass eng [[parlament]]aresch Demokratie a [[konstitutionell Monarchie]]. De Regierungssëtz ass zu [[London]], der Haaptstad vum Land. Staatschef ass de Kinnek [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] D'[[Kroundependance]]n (''crown dependency'') [[Insel Man]] an d'Kanalinselen [[Jersey]] a [[Guernsey]] si formell am direkte Besëtz vun der brittescher Kroun, gehéieren awer net zum Staat. D'Vereenegt Kinnekräich huet d'Souveränitéit iwwer 14 [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebidder]], déi meescht dovu si fréier [[Krounkolonie]]n déi aus ënnerschiddlechen Ursaachen ni onofhängeg gi sinn. Aner Lännereien an Deeler vum fréiere [[Brittescht Imperium|britteschen Imperium]] sinn haut onofhängeg Staaten oder goufe wéi fir d'lescht [[1997]] [[Hong Kong]] (zanterhier nees [[China|chineesesch]]), un aner Staaten ofginn. Den historeschen Afloss deen d'brittesch Expansiounspolitik op grouss Deeler vun der Welt hat, huet sech an der Kultur a Sprooch vu Länner wéi [[Kanada]], [[Australien]], [[Neiséiland]], [[Indien]], [[Pakistan]], [[Südafrika]], de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staate vun Amerika]] an aneren, global manner aflossräichen onofhängege Staaten niddergeschloen. D'Vereenegt Kinnekräich ass bis haut iwwer d'Monarchie a [[Personalunioun]] mat 15 souveräne Staaten. Dës sougenannt [[Commonwealth Realm]]s ("Kinnekräicher vum Commonwealth") si Länner an deenen de brittesche Monarch Kinnek an offiziell Staatschef bliwwen ass. Do donieft huet d'Kinnekräich mam [[Commonwealth of Nations]] eng international Institutioun geschaf fir de politesche Kontakt mat – an der Majoritéit – Nofollgerstaate vu fréieren Territoiren aus imperialer Zäit ze halen. ==Numm== Den offizielle Staatsnumm op [[Englesch]] ass ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''. D'Britte selwer hunn awer éischter ''United Kingdom'', ''Britain'' oder ''UK'' am alldeegleche Gebrauch wa se vun hirem Land schwätzen. Den offizielle Staatsnumm an de [[Sprooch]]en déi der [[Europäesch Charta fir Regional- oder Minoritéitssproochen|Europäescher Charta fir Regional- oder Minoritéitssproochen]] no regional vum Vereenegte Kinnekräich unerkannt gi sinn: * ''Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon'' ([[Walisesch]]) * ''An Rìoghachd Aonaichte na Breatainn Mhòr agus Eirinn a Tuath'' ([[Schottesch]]) * ''Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann'' ([[Irlännesch]]) * ''An Rywvaneth Unys a Vreten Veur hag Iwerdhon Glédh'' ([[Kornesch]]) * ''Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Ireland'' ([[Scots]]) Am Lëtzebuergesche gëtt – gradewéi an enger Rëtsch aner Sproochen – vill vu "Groussbritannien", dacks souguer nach vun "[[England]]" geschwat wann d'Vereenegt Kinnekräich gemengt ass. Groussbritannien ass reng geographesch gesi falsch, well et eeben och den offiziellen Numm vun der gréisster vun de britteschen Inselen ass. Zu der [[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannie]] gehéiere just England, Wales a Schottland. Dee véierte Landesdeel, Nordirland läit dogéint op der [[Irland (Insel)|Insel Irland]]. De "Great" am Great Britain kënnt vum [[franséisch]]e ''Grande Bretagne'' a markéiert den Ënnerscheed zu der franséischer [[Bretagne]]. De [[Latäin|laténgeschen]] Numm ''Britannia'' geet op d'[[Kelten|keltescht]] Wuert "Brith" fir faarweg oder fleckeg zeréck. ==Beschreiwung== ===Klima=== D'Klima ass ozeanesch mat kille Summeren a mëlle Wanteren. Duerch deen heefege Westwand kënnt vill fiicht Loft iwwer d'Inselen an et reent relativ vill. Bedéngt duerch déi héich Loftfiichtegkeet entsteet dacks Niwwel. D'Klima gëtt staark vum [[Golfstroum]] beaflosst. ===Vegetatioun=== Fréier gouf et grouss Bëscher, déi awer staark ofgeholzt goufe well d'Land vill Holz gebraucht huet, fir Schëffer ze bauen. ===Bevëlkerung=== Nieft den Englänner, Waliser, Schotten an Iren, liewe vill Mënschen aus dem [[Commonwealth]], déi zanter 1950 agewandert sinn, an den Industriegebidder op de britteschen Inselen. Méi wéi en Drëttel vun allen Awunner liewen an de grousse Ballungsraim. Wales a Schottland si relativ dënn besiidelt. ===Relioun=== D'Majoritéit vun den Awunner bekennt sech zur [[Kierch vun England]], déi d'Staatskierch ass. ==Literatur== * Marshall, John, 2020. ''≠LuxUK Links. 150 stories connecting the United Kingdom and Luxembourg.'' Maison Moderne. ISBN 978-9959-33-28-9 [Den John Marshall ass zanter 2016 britteschen Ambassadeur zu Lëtzebuerg]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.direct.gov.uk/ direct.gov.uk] Brittescht Regierungsportal * {{en}} [http://www.royal.gov.uk/ royal.gov.uk] Offiziell Websäit vun der brittescher Monarchie * {{en}} [http://www.visitbritain.com/ visitbritain.com] Offiziellen Touristeguide {{Autoritéitskontroll}} {{NATO}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Vereenegt Kinnekräich| AAA]] 5i34vek21b8u26zdakz25zh9nzcnjyy 0 6571 2689014 2653628 2026-08-05T13:56:20Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689014 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoIT}}{{Infobox Land | Numm = Repubblica Italiana | Fändel = Flag of Italy.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Italien | Wopen = Italy-Emblem.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Italien | National Devise = | Kaart = EU-Italy.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Italieenesch]]<br>(regional och [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Ladinesch]], [[Furlanesch]] a [[Sloweenesch]]) | Haaptstad = [[Roum]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Ministerpresident {{small|("Conseilspresident")}} | Regierungschef = | Total Fläch = 301.338 | Fläch Plaz = 72 | Waasserfläch = 2,4 | Bevëlkerung = 60.674.003 {{small|(2015)}} | Bevëlkerung Plaz = 23 | Bevëlkerungsdicht = 201,3 | Onofhängegkeet = [[17. Mäerz]] [[1861]]: Vereenegung<br>[[2. Juni]] [[1946]]: Republik | Nationalfeierdag = [[2. Juni]] | Nationalhymn = ''Fratelli d'Italia - Inno di Mameli''<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/8/8f/ItalyX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.it]] | Telefonsprefix = +39 | Notizen = | Extra Bild = Regionen in Italien beschriftet.png | Extra Bild Text = ''[[Italieenesch Regiounen|Regiounen an Italien]]''}} [[Fichier:Naples from the Castello Sant Elmo with Abbazia San Martino the port and the Vesuv.jpg|thumb|[[Neapel]], déi drëttgréisst Stad an Italien]] '''Italien''', offiziell '''Italieenesch Republik''' ([[Italieenesch|ital]].: ''Repubblica Italiana'') ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Südeuropa]]. Et grenzt am Norden un d'[[Schwäiz]] an un [[Éisträich]] a [[Slowenien]], am Westen un d'[[Tyrrhenescht Mier|Tyrrhenescht]] an un d'[[Ligurescht Mier]], am Osten un d'[[Adriatescht Mier|Adria]] an am Nordwesten u [[Frankräich]]. Nieft dem italieenesche Festland gehéieren och d'[[Mëttelmier]]inselen [[Elba]], [[Sardinien]], [[Sizilien]] an eng Rëtsch méi kleng [[Insel]]e wéi d'[[Toskanesch Inselen]], [[Ischia]], [[Capri]] an d'[[Liparesch Inselen]] zu der Republik. [[San Marino]] an d'[[Vatikanstad]] si politesch onofhängeg [[Enklav]]en um Territoire vum italieenesche Festland. [[Fichier:Sentiero_del_Viandante_DSC_6340_(14020554463).jpg|thumb|Vue iwwer de [[Lago di Como|Comer Séi]] vum [[Sentiero del Viandante]] vu [[Lierna]] aus. An der Mëtt vum Bild ass [[Bellagio]] ze gesinn an hanne läit [[Cadenabbia]] a [[Griante]].]] Italien ass e Grënnungsmember vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]], a vun der [[NATO]] a gehéiert zur Grupp vun de [[G7|G7-Länner]]. == Geographie == Geographesch gesinn ënnerscheet een: * d'[[italieenescht Festland]] an d'Haaptinselen: ** [[Sardinien]] (Sardegna) a ** [[Sizilien]] (Sicilia) === Ënnerdeelungen === Italien ass politesch an 20 Regiounen (''regioni'') mat jee enger eegener Regierung agegliddert, déi awer manner Kompetenzen hu wéi d'Bundeslänner an Däitschland oder d'Kantonen an der Schwäiz. Dës Regioune bestinn aus engem Total vun 108 Provënzen, déi hirersäits erëm a Gemengen opgedeelt sinn. Fënnef Regioune profitéiere vun engem extrae Statut, deen hinne méi autonom Kompetenze gëtt (op der Lëscht mat engem Stärche markéiert): {| | * [[Regioun Abruzzen|Abruzzen]] (''Abruzzo'') * [[Aostadall]] (''Valle d'Aosta'') * * [[Apulien]] (''Puglia'') * [[Basilicata]] (''Basilicata'') * [[Emilia-Romagna]] * [[Friul-Julesch Venetien]] (''Friuli-Venezia Giulia'') * * [[Kalabrien]] (''Calabria'') * [[Kampanien]] (''Campania'') * [[Latium]] (''Lazio'') * [[Ligurien]] (''Liguria'') | * [[Lombardei]] (''Lombardia'') * [[Marken]] (''Marche'') * [[Molise]] * [[Piemont]] (''Piemonte'') * [[Sardinien]] (''Sardegna'') * * [[Sizilien]] (''Sicilia'') * * [[Toskana]] (''Toscana'') * [[Venetien]] (''Veneto'') * [[Trentino-Südtiroul]] (''Trentino-Alto Adige'') * * [[Umbrien]] (''Umbria'') |} === Gréisst Stied === Déi gréisst Stad an Italien ass d'Haaptstad Roum. Den 31. Dezember 2014 waren déi 20 italieenesch Stied mat de meeschten Awunner: {| | * [[Roum]] (''Roma'') - 2.872.021 * [[Mailand]] (''Milano'') - 1.337.155 * [[Neapel]] (''Napoli'') - 978.399 * [[Turin]] (''Torino'') - 896.773 * [[Palermo]] - 678.492 * [[Genua]] (''Genova'') - 592.507 * [[Bologna]] - 386.181 * [[Florenz]] (''Firenze'') - 381.037 * [[Bari]] - 327.361 * [[Catania]] - 315.601 | * [[Venedeg]] (''Venezia'') - 264.579 * [[Verona]] - 260.125 * [[Messina]] - 240.414 * [[Padua]] (''Padova'') - 211.210 * [[Triest]] (''Trieste'') - 205.413 * [[Tarent]] (''Taranto'') - 202.016 * [[Brescia]] - 196.058 * [[Prato]] - 191.002 * [[Parma]] - 190.284 * [[Modena]] - 185.148 |} == Reliounen == Mat 80,2&nbsp;% [[Kathoulesch Kierch|Katholicken]] a 16,2&nbsp;% Konfessiounslosen ass Italien e kathoulesch markéiert Land. Nëmmen 3,6&nbsp;% vun den Awunner gehéieren zu anere Reliounen, dorënner 231.226 [[Zeie vu Jehova]] a 35.000 [[Juddentum|Judden]]. == Ekonomie == === Tourismus === Vun Touriste staark besicht Stied, Dierfer a Plazen: {| | * [[Amalfi]] * [[Brescello]], Uertschaft wou d'Filmer iwwer den [[Don Camillo]] gedréit goufen * [[Capri]] * [[Cremona]] | * [[Gardaséi]] * [[Genova]] * [[Mailand]] * [[Messina]] | * [[Parma]] * [[Pisa]] * [[Portofino]] * [[Portovenere]] | * [[Roum]] * [[Sorrent]] * [[Taormina]] * [[Venedeg]] |} == Kuckt och == * [[Réimescht Räich]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.parlamento.it/ Offiziell Säit vum italieenesche Parlament (op Italieenesch)] * [https://amblussemburgo.esteri.it/ D'italieenesch Ambassade zu Lëtzebuerg] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Italien|!]] 2ot0y39mpvzvwal5na1jx2biuqrwu70 2689098 2689014 2026-08-05T14:05:09Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689098 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoIT}}{{Infobox Land | Numm = Repubblica Italiana | Fändel = Flag of Italy.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Italien | Wopen = Italy-Emblem.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Italien | National Devise = | Kaart = EU-Italy.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Italieenesch]]<br>(regional och [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Ladinesch]], [[Furlanesch]] a [[Sloweenesch]]) | Haaptstad = [[Roum]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresident {{small|("Conseilspresident")}} | Regierungschef = | Total Fläch = 301.338 | Fläch Plaz = 72 | Waasserfläch = 2,4 | Bevëlkerung = 60.674.003 {{small|(2015)}} | Bevëlkerung Plaz = 23 | Bevëlkerungsdicht = 201,3 | Onofhängegkeet = [[17. Mäerz]] [[1861]]: Vereenegung<br>[[2. Juni]] [[1946]]: Republik | Nationalfeierdag = [[2. Juni]] | Nationalhymn = ''Fratelli d'Italia - Inno di Mameli''<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/8/8f/ItalyX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.it]] | Telefonsprefix = +39 | Notizen = | Extra Bild = Regionen in Italien beschriftet.png | Extra Bild Text = ''[[Italieenesch Regiounen|Regiounen an Italien]]''}} [[Fichier:Naples from the Castello Sant Elmo with Abbazia San Martino the port and the Vesuv.jpg|thumb|[[Neapel]], déi drëttgréisst Stad an Italien]] '''Italien''', offiziell '''Italieenesch Republik''' ([[Italieenesch|ital]].: ''Repubblica Italiana'') ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Südeuropa]]. Et grenzt am Norden un d'[[Schwäiz]] an un [[Éisträich]] a [[Slowenien]], am Westen un d'[[Tyrrhenescht Mier|Tyrrhenescht]] an un d'[[Ligurescht Mier]], am Osten un d'[[Adriatescht Mier|Adria]] an am Nordwesten u [[Frankräich]]. Nieft dem italieenesche Festland gehéieren och d'[[Mëttelmier]]inselen [[Elba]], [[Sardinien]], [[Sizilien]] an eng Rëtsch méi kleng [[Insel]]e wéi d'[[Toskanesch Inselen]], [[Ischia]], [[Capri]] an d'[[Liparesch Inselen]] zu der Republik. [[San Marino]] an d'[[Vatikanstad]] si politesch onofhängeg [[Enklav]]en um Territoire vum italieenesche Festland. [[Fichier:Sentiero_del_Viandante_DSC_6340_(14020554463).jpg|thumb|Vue iwwer de [[Lago di Como|Comer Séi]] vum [[Sentiero del Viandante]] vu [[Lierna]] aus. An der Mëtt vum Bild ass [[Bellagio]] ze gesinn an hanne läit [[Cadenabbia]] a [[Griante]].]] Italien ass e Grënnungsmember vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]], a vun der [[NATO]] a gehéiert zur Grupp vun de [[G7|G7-Länner]]. == Geographie == Geographesch gesinn ënnerscheet een: * d'[[italieenescht Festland]] an d'Haaptinselen: ** [[Sardinien]] (Sardegna) a ** [[Sizilien]] (Sicilia) === Ënnerdeelungen === Italien ass politesch an 20 Regiounen (''regioni'') mat jee enger eegener Regierung agegliddert, déi awer manner Kompetenzen hu wéi d'Bundeslänner an Däitschland oder d'Kantonen an der Schwäiz. Dës Regioune bestinn aus engem Total vun 108 Provënzen, déi hirersäits erëm a Gemengen opgedeelt sinn. Fënnef Regioune profitéiere vun engem extrae Statut, deen hinne méi autonom Kompetenze gëtt (op der Lëscht mat engem Stärche markéiert): {| | * [[Regioun Abruzzen|Abruzzen]] (''Abruzzo'') * [[Aostadall]] (''Valle d'Aosta'') * * [[Apulien]] (''Puglia'') * [[Basilicata]] (''Basilicata'') * [[Emilia-Romagna]] * [[Friul-Julesch Venetien]] (''Friuli-Venezia Giulia'') * * [[Kalabrien]] (''Calabria'') * [[Kampanien]] (''Campania'') * [[Latium]] (''Lazio'') * [[Ligurien]] (''Liguria'') | * [[Lombardei]] (''Lombardia'') * [[Marken]] (''Marche'') * [[Molise]] * [[Piemont]] (''Piemonte'') * [[Sardinien]] (''Sardegna'') * * [[Sizilien]] (''Sicilia'') * * [[Toskana]] (''Toscana'') * [[Venetien]] (''Veneto'') * [[Trentino-Südtiroul]] (''Trentino-Alto Adige'') * * [[Umbrien]] (''Umbria'') |} === Gréisst Stied === Déi gréisst Stad an Italien ass d'Haaptstad Roum. Den 31. Dezember 2014 waren déi 20 italieenesch Stied mat de meeschten Awunner: {| | * [[Roum]] (''Roma'') - 2.872.021 * [[Mailand]] (''Milano'') - 1.337.155 * [[Neapel]] (''Napoli'') - 978.399 * [[Turin]] (''Torino'') - 896.773 * [[Palermo]] - 678.492 * [[Genua]] (''Genova'') - 592.507 * [[Bologna]] - 386.181 * [[Florenz]] (''Firenze'') - 381.037 * [[Bari]] - 327.361 * [[Catania]] - 315.601 | * [[Venedeg]] (''Venezia'') - 264.579 * [[Verona]] - 260.125 * [[Messina]] - 240.414 * [[Padua]] (''Padova'') - 211.210 * [[Triest]] (''Trieste'') - 205.413 * [[Tarent]] (''Taranto'') - 202.016 * [[Brescia]] - 196.058 * [[Prato]] - 191.002 * [[Parma]] - 190.284 * [[Modena]] - 185.148 |} == Reliounen == Mat 80,2&nbsp;% [[Kathoulesch Kierch|Katholicken]] a 16,2&nbsp;% Konfessiounslosen ass Italien e kathoulesch markéiert Land. Nëmmen 3,6&nbsp;% vun den Awunner gehéieren zu anere Reliounen, dorënner 231.226 [[Zeie vu Jehova]] a 35.000 [[Juddentum|Judden]]. == Ekonomie == === Tourismus === Vun Touriste staark besicht Stied, Dierfer a Plazen: {| | * [[Amalfi]] * [[Brescello]], Uertschaft wou d'Filmer iwwer den [[Don Camillo]] gedréit goufen * [[Capri]] * [[Cremona]] | * [[Gardaséi]] * [[Genova]] * [[Mailand]] * [[Messina]] | * [[Parma]] * [[Pisa]] * [[Portofino]] * [[Portovenere]] | * [[Roum]] * [[Sorrent]] * [[Taormina]] * [[Venedeg]] |} == Kuckt och == * [[Réimescht Räich]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.parlamento.it/ Offiziell Säit vum italieenesche Parlament (op Italieenesch)] * [https://amblussemburgo.esteri.it/ D'italieenesch Ambassade zu Lëtzebuerg] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Italien|!]] aio5u0oa0k0hrhhjsj19sbl5ri3na8j 0 6572 2689046 2673374 2026-08-05T14:00:39Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689046 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Latvijas Republika | Fändel = Flag of Latvia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lettland | Wopen = Coat of Arms of Latvia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Lettland | National Devise = | Kaart= EU-Latvia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Lettesch]] | Haaptstad = [[Riga]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierministesch | Regierungschef = | Total Fläch= 64 589 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[18. November]] | Nationalhymn = [[Dievs, svētī Latviju]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/4f/LatviaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.lv]] | Telefonsprefix = +371 | Notizen = | Extra Bild = Un-latvia.png | Extra Bild2 = }} '''Lettland''' ([[Lettesch|lv]]: ''Latvija'') ass eng Republik am Nordoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Lettland läit tëscht senge [[Baltikum|balteschen Noperen]] [[Estland]] (Norden) a [[Litauen]] (Süden). Am Weste mécht d'Küst zum [[Baltescht Mier|Ostmier]] d'Grenz. Am Osten, respektiv Südosten, grenzt Lettland u [[Russland]] a [[Wäissrussland]]. == Geographie == Lettland besteet am Weesentlechen aus fënnef historesche Regiounen: [[Kurland]] (Lettesch: ''Kurzeme'') am Westen, [[Livland]] (''Vidzeme'') am Nordosten, [[Semgallen]] (''Zemgale'') a [[Selonien]] (''Sēlija''), enger schmueler Sträif tëscht dem Floss [[Düna]] (''Daugava'') an der litauescher Grenz, gradewéi [[Lettgallen]] (''Latgale'') am Südosten. Et besteet gréisstendeels aus enger hiwweleger [[Morän|Moränelandschaft]] mat [[Bësch|Bëscher]], ville [[Séi|Séien]] an enger laanger, relativ flaacher Küst. Déi längst Flëss a Lettland sinn d'Düna an d'[[Gauja]]. De [[Lubānsséi]] ass mat enger Fläch vun 80,7&nbsp;{{Km²}} de gréisste Séi a Lettland, iwwerdeems den [[Dridzaséi]] den déifste Séi an de baltesche Staaten ass (bis zu 65,1&nbsp;m déif). D'Haaptstad [[Rīga|Riga]] ass och de geographeschen Zentrum vum Land. De [[Golf vu Riga]], eng Bucht um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]], läit am Nordweste vum Land. D'Republik Lettland huet eng Fläch vu 64.589&nbsp;km² an ass domat just e bësse méi kleng wéi den Noper Littauen (65.300&nbsp;km²). D'Land erstreckt sech an Ost-West-Richtung iwwer 450&nbsp;km an an Nord-Süd-Richtung iwwer 210&nbsp;km. == Geschicht == Um Enn vum [[Zweete Weltkrich]] gouf Lettland vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] eruewert an duerno als [[Lettesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] un d'[[Sowjetunioun]] ugeschloss, bis et nom Zerfall vun där, den 21. August 1991 nees en eegestännege Staat gouf. D'Republik gouf [[2004]] Member vun der [[NATO]] a vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]].<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> Den 21. Dezember 2007 ass Lettland dem [[Schengen-Raum]], an den 1. Januar 2014 der [[Eurozon]] bäigetrueden.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/498268.html|Titel=Lettland: Mam neie Joer koum den Euro|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Juli 2016 gouf Lettland Member vun der [[OECD]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.mk.gov.lv/ Site vum lettesche Ministerrot] {{en}} {{fr}} * [http://www.saeima.lv/ Site vum lettesche Parlament] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lettland| ]] kxv923nm4d0uz2c8w9itagweyo7nhhb 2689132 2689046 2026-08-05T14:06:36Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689132 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Latvijas Republika | Fändel = Flag of Latvia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lettland | Wopen = Coat of Arms of Latvia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Lettland | National Devise = | Kaart= EU-Latvia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Lettesch]] | Haaptstad = [[Riga]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierministesch | Regierungschef = | Total Fläch= 64 589 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[18. November]] | Nationalhymn = [[Dievs, svētī Latviju]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/4f/LatviaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.lv]] | Telefonsprefix = +371 | Notizen = | Extra Bild = Un-latvia.png | Extra Bild2 = }} '''Lettland''' ([[Lettesch|lv]]: ''Latvija'') ass eng Republik am Nordoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Lettland läit tëscht senge [[Baltikum|balteschen Noperen]] [[Estland]] (Norden) a [[Litauen]] (Süden). Am Weste mécht d'Küst zum [[Baltescht Mier|Ostmier]] d'Grenz. Am Osten, respektiv Südosten, grenzt Lettland u [[Russland]] a [[Wäissrussland]]. == Geographie == Lettland besteet am Weesentlechen aus fënnef historesche Regiounen: [[Kurland]] (Lettesch: ''Kurzeme'') am Westen, [[Livland]] (''Vidzeme'') am Nordosten, [[Semgallen]] (''Zemgale'') a [[Selonien]] (''Sēlija''), enger schmueler Sträif tëscht dem Floss [[Düna]] (''Daugava'') an der litauescher Grenz, gradewéi [[Lettgallen]] (''Latgale'') am Südosten. Et besteet gréisstendeels aus enger hiwweleger [[Morän|Moränelandschaft]] mat [[Bësch|Bëscher]], ville [[Séi|Séien]] an enger laanger, relativ flaacher Küst. Déi längst Flëss a Lettland sinn d'Düna an d'[[Gauja]]. De [[Lubānsséi]] ass mat enger Fläch vun 80,7&nbsp;{{Km²}} de gréisste Séi a Lettland, iwwerdeems den [[Dridzaséi]] den déifste Séi an de baltesche Staaten ass (bis zu 65,1&nbsp;m déif). D'Haaptstad [[Rīga|Riga]] ass och de geographeschen Zentrum vum Land. De [[Golf vu Riga]], eng Bucht um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]], läit am Nordweste vum Land. D'Republik Lettland huet eng Fläch vu 64.589&nbsp;km² an ass domat just e bësse méi kleng wéi den Noper Littauen (65.300&nbsp;km²). D'Land erstreckt sech an Ost-West-Richtung iwwer 450&nbsp;km an an Nord-Süd-Richtung iwwer 210&nbsp;km. == Geschicht == Um Enn vum [[Zweete Weltkrich]] gouf Lettland vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] eruewert an duerno als [[Lettesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] un d'[[Sowjetunioun]] ugeschloss, bis et nom Zerfall vun där, den 21. August 1991 nees en eegestännege Staat gouf. D'Republik gouf [[2004]] Member vun der [[NATO]] a vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]].<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> Den 21. Dezember 2007 ass Lettland dem [[Schengen-Raum]], an den 1. Januar 2014 der [[Eurozon]] bäigetrueden.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/498268.html|Titel=Lettland: Mam neie Joer koum den Euro|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Juli 2016 gouf Lettland Member vun der [[OECD]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.mk.gov.lv/ Site vum lettesche Ministerrot] {{en}} {{fr}} * [http://www.saeima.lv/ Site vum lettesche Parlament] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lettland| ]] bq7ybtajzzz4twk9idb4428bevb52q0 0 6604 2689041 2615302 2026-08-05T14:00:20Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689041 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Repubblika ta' Malta<br>Republic of Malta | Fändel = Flag of Malta.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Malta | Wopen = Coat_of_arms_of_Malta.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Malta | National Devise = "Duerch de Courage an d'Konstanz" | Kaart = EU-Malta.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malteesesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Valletta]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 315,5 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 404 039<ref name="pop">[http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 Vollekszielung vum 27. November 2005. Source]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 1282 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>den [[21. September]] [[1964]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[L-Innu Malti]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/2/24/MaltahymnX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.mt]] | Telefonsprefix = +356 | Notizen = | Extra Bild = Malta Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Malta''' ''(malt.: Repubblika ta'Malta)'' ass dee klengsten [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Inselstaat am [[Mëttelmier]] a klengste [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|Memberstaat]] vun der [[EU]]. == Geschicht == Déi éischt Mënsche sinn ongeféier 5000 v. Chr. vu [[Sizilien]] aus op Malta komm. 4000 - 3000 v. Chr. sinn d'Megalith-Tempele gebaut ginn. Malta stoung ënner dem Afloss vu ville Kulturen. Fir d'éischt ware [[Phenizien|Phenizier]] do, duerno d'[[Griicheland|Griichen]], da bis 218 v. Chr. d'[[Karthager]]. Vun 218 bis 201 v. Chr. huet den [[Punesch Kricher|Zweete Punesche Krich]] gedauert an d'[[Réimescht Räich|Réimer]] hunn d'Muecht op Malta iwwerholl. Am Joer [[60]] ass den [[Apostel Paulus]] op Malta ukomm an huet d'Insel evangeliséiert. Dunn ass d'Insel an d'Hänn vun de [[Vandalen]] iwwergaangen, duerno an déi vun de [[Goten]]. Déi goufe vun de [[Byzantiner]] verdriwwen a sou war Malta bis [[870]] vum byzantinesche Räich besat. [[870]] war d'Invasioun vun den [[Araber]] op der Insel. Si koume vu Sizilien eriwwer. [[1090]] hunn d'[[Normannen]] d'Muecht iwwerholl, du koumen d'[[Aragonier]], bis [[1530]] d'[[Osmanen]] ugefaangen hunn, Malta unzegräifen. D'Insel, déi zu deem Zäitpunkt vum [[Malteeseruerden|Malteeseruerde]] regéiert gouf, konnt sech géint d'Ugrëff vun den Tierke behaapten. Malta gouf den [[21. September]] [[1964]] onofhängeg [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. Den [[1. Mee]] [[2004]] ass Malta an d'[[EU]] bäigetrueden. == Geographie == Malta läit am Mëttelmier, 90&nbsp;km südlech vu [[Sizilien]]. De malteesesche Staat besteet aus dräi bewunnten [[Insel]]en, Malta, [[Gozo]] a [[Comino]] souwéi dräi onbewunnten, [[Cominotto]], [[Filfla]] a [[St. Pauls Island]]. {{Méi Info 1|Malteesesch Inselen}} Malta huet 245,6 [[km&sup2;]], Gozo 67 [[km&sup2;]] an de Rescht vun den Inselen 3 [[km&sup2;]]. Déi gréisst Längt vu Malta huet 27&nbsp;km, an déi gréisst Breet 14&nbsp;km. Zu Gozo sinn et 14&nbsp;km Längt a 7&nbsp;km Breet. Malta huet keng Bierger a keng Flëss. Op der Küst sinn Häfen, Sandplagen a kleng Fielsebuchten. == Klima == Malta huet e [[Klima|Mëttelmierklima]]. De Wanter geet vu Mëtt November bis Enn Mäerz. Wann et reent oder wa Wand ass, dann héchstens 2 Deeg hannereneen. De kaalste Mount ass de Februar wou d'[[Temperatur]]e bis op 10 [[Grad Celsius]] an der Nuecht kënne falen. Meeschtens reent et just kuerz a staark. De Summer geet vu Mee bis September. Duerchschnëttstemperatur am Summer ass 23,5 Grad Celsius. Am Summer reent et bal ni an d'Temperaturen erreechen och rar 40 Grad am August. Malta zielt zu de Länner op der Welt wou et am mannste reent. == Ënnerdeelung == D'Haaptinsel Malta ass a fënnef Bezierker agedeelt, Gozo a Comino sinn zesummen de sechste Bezierk. Zanter [[1993]] ass Malta an 68 lokal Verwaltungseenheeten agedeelt: {|border="1" style="border-collapse:collapse; border-color:#ccc; font-size:95%;" cellpadding="2" cellspacing="2" |colspan="3" bgcolor="#f1f1f1" align="center"|'''Insel Malta''' |bgcolor="#f1f1f1" align="center"|'''Gozo''' |- |valign="top" width="22%" bgcolor="#ffffff"| * [[Attard]] * [[Balzan]] * [[Birgu]] * [[Birkirkara]] * [[Birzebbuga|Birżebbuġa]] * [[Bormla]] * [[Dingli]] * [[Fgura]] * [[Floriana]] * [[Gudja]] * [[Gzira|Gżira]] * [[Gharghur|Għargħur]] * [[Ghaxaq|Għaxaq]] * [[Hamrun|Ħamrun]] * [[Iklin]] * [[Isla]] * [[Kalkara]] * [[Kirkop]] |valign="top" width="22%" bgcolor="#ffffff"| * [[Lija]] * [[Luqa]] * [[Marsa]] * [[Marsaskala]] * [[Marsaxlokk]] * [[Mdina]] * [[Mellieha|Mellieħa]] * [[Mgarr|Mġarr]] * [[Mosta]] * [[Mqabba]] * [[Msida]] * [[Mtarfa]] * [[Naxxar]] * [[Paola (Malta)|Paola]] * [[Pembroke (Malta)|Pembroke]] * [[Pietà (Malta)|Pietà]] * [[Qormi]] * [[Qrendi]] |valign="top" width="29%" bgcolor="#ffffff"| * [[Rabat-Mdina]] * [[Safi]] * [[St. Julian's]] (San Ġiljan) * [[St. Lucia's]] (Santa Luċija) * [[St. Paul's Bay]] (San Pawl il-Baħar) * [[San Gwann|San Ġwann]] * [[Santa Venera]] * [[Siggiewi|Siġġiewi]] * [[Sliema]] * [[Swieqi]] * [[Ta' Xbiex]] * [[Tarxien]] * [[Valletta]] * [[Xghajra|Xgħajra]] * [[Zabbar|Żabbar]] * [[Zebbug (Malta)|Żebbuġ]] * [[Zejtun|Żejtun]] * [[Zurrieq|Żurrieq]] |valign="top" width="27%" bgcolor="#ffffff"| * [[Fontana (Malta)|Fontana]] * [[Ghajnsielem|Għajnsielem]] * [[Gharb|Għarb]] * [[Ghasri|Għasri]] * [[Kercem|Kerċem]] * [[Munxar]] * [[Nadur]] * [[Qala]] * [[Victoria (Malta)|Victoria]] (Rabat) * [[Saint Lawrence (Malta)|Saint Lawrence]] (San Lawrenz) * [[Sannat]] * [[Xaghra|Xagħra]] * [[Xewkija]] * [[Zebbug (Gozo)|Żebbuġ]] |} == Politik == Malta huet sech den [[13. Dezember]] [[1974]] zu enger parlamentarescher Republik erkläert. Vum 21. September 1964 ass Malta vu Grousbritannien onofhängeg, ass awer nach am [[Commonwealth]]. Et gëtt zwou grouss Haaptparteien: d<nowiki>'</nowiki>''Nationalist Party'' (konservativ) an d'''Malta Labour Party'' (sozialdemokratesch). D'Walbedeelegung läit traditionell bei iwwer 90 %. D'[[Parlament]] huet 65 Sëtz. == Bevëlkerung == Malta hat 2005 eng Bevëlkerung vu 404 039 Leit.<ref name="pop" /> De Gebuertentaux ass deen niddregsten a ganz Europa a läit bei 10,1 pro Dausend. Op Camino, der klengster bewunnter Insel, wunne just 3 Malteeser. == Relioun == Zirka 96 % vun der Populatioun si réimesch-kathoulesch. Donieft gëtt et nach Judden a Protestanten. == Sprooch a Schrëft == D'Landessprooch ass [[Malteesesch]], eng semitesch [[Sprooch]] mat arabeschem a romaneschem Aschlag. Et ass déi eenzeg semitesch Sprooch déi mat laténgesche Buschtawe geschriwwe gëtt. [[Englesch]] gëtt als zweet Amtssprooch benotzt. Als drëtt Sprooch léieren d'Malteeser [[Italieenesch]] an der Schoul. Malteesesch ass e fréieren arabeschen [[Dialekt]], mat staarkem Afloss vun der italieenescher Sprooch, awer och vum Franséischen, Engleschen a Spueneschen. == Ekonomie == Zanter dem [[1. Januar]] [[2008]] huet Malta den [[Euro]] als Wärung. Virdru war dat d'[[Malteesesch Lira]], op [[Malteesesch]]: ''Lira Maltija''. Malta beschäftegt sech mam Opbau vun der [[Industrie]] an dem [[Tourismus]], nodeem déi brittesch Marinn ofgezu ginn ass, fir sou de finanziellen Deel ze kompenséieren. Opdeelung vum [[Bruttosozialprodukt]]: 25 % Industrie, 72 % Déngschtleeschtungssecteur (dovun 35 % Tourismus) an 3 % Landwirtschaft. Exportgidder sinn: Elektronik, Autosdeeler, Textil- a landwirtschaftlech Produkter. == Kultur == === Kuckeswäertes === * [[Megalithesch Tempele vu Malta|Megalithesch Tempelen]] * [[Blo Fënster vu Gozo]] * [[Tempele vu Ggantija]] * [[Fort St. Elmo]] zu Valetta == Verkéier == Op Malta gëtt lénks gefuer. Eisebunn gëtt et keng méi op der Insel. == Fotosalbum vu Malta == <gallery> Image:Valletta10.jpg|Valletta, Vue op den Hafen (Ostsäit) Image:Valletta12.jpg|Aner Vue op den Hafen Image:Valletta14.jpg|Mdina, An der Festung Image:Valletta15.jpg|Mdina, D'Festungsmaueren Image:St Johns Co-Cathedral.jpg|Valletta: D'Kathedral Image:Valetta Lower Barracca Gardens.JPG|D'Lower Barracca Gardens zu Valetta Image:Fort St. Elmo; Valletta, Malta.jpg|De Fort St. Elmo zu Valetta Image:Gozo Azure Window.JPG|Déi blo Fënster zu Gozo </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Malta}} * [http://www.gov.mt/ Websäit vun der malteesescher Regierung] * {{en}} [[Fichier:Wikitravel.png|40px]] '''[http://wikitravel.org/en/Malta Malta]''' {{clear}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Malta| ]] [[Kategorie:Inselen am Mëttelmier]] [[Kategorie:Malteesesch Inselen]] 3pznqd9prbbbninrvobj7d8f1742uv4 2689126 2689041 2026-08-05T14:06:27Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689126 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Repubblika ta' Malta<br>Republic of Malta | Fändel = Flag of Malta.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Malta | Wopen = Coat_of_arms_of_Malta.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Malta | National Devise = "Duerch de Courage an d'Konstanz" | Kaart = EU-Malta.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malteesesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Valletta]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 315,5 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 404 039<ref name="pop">[http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 Vollekszielung vum 27. November 2005. Source]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 1282 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>den [[21. September]] [[1964]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[L-Innu Malti]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/2/24/MaltahymnX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.mt]] | Telefonsprefix = +356 | Notizen = | Extra Bild = Malta Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Malta''' ''(malt.: Repubblika ta'Malta)'' ass dee klengsten [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Inselstaat am [[Mëttelmier]] a klengste [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|Memberstaat]] vun der [[EU]]. == Geschicht == Déi éischt Mënsche sinn ongeféier 5000 v. Chr. vu [[Sizilien]] aus op Malta komm. 4000 - 3000 v. Chr. sinn d'Megalith-Tempele gebaut ginn. Malta stoung ënner dem Afloss vu ville Kulturen. Fir d'éischt ware [[Phenizien|Phenizier]] do, duerno d'[[Griicheland|Griichen]], da bis 218 v. Chr. d'[[Karthager]]. Vun 218 bis 201 v. Chr. huet den [[Punesch Kricher|Zweete Punesche Krich]] gedauert an d'[[Réimescht Räich|Réimer]] hunn d'Muecht op Malta iwwerholl. Am Joer [[60]] ass den [[Apostel Paulus]] op Malta ukomm an huet d'Insel evangeliséiert. Dunn ass d'Insel an d'Hänn vun de [[Vandalen]] iwwergaangen, duerno an déi vun de [[Goten]]. Déi goufe vun de [[Byzantiner]] verdriwwen a sou war Malta bis [[870]] vum byzantinesche Räich besat. [[870]] war d'Invasioun vun den [[Araber]] op der Insel. Si koume vu Sizilien eriwwer. [[1090]] hunn d'[[Normannen]] d'Muecht iwwerholl, du koumen d'[[Aragonier]], bis [[1530]] d'[[Osmanen]] ugefaangen hunn, Malta unzegräifen. D'Insel, déi zu deem Zäitpunkt vum [[Malteeseruerden|Malteeseruerde]] regéiert gouf, konnt sech géint d'Ugrëff vun den Tierke behaapten. Malta gouf den [[21. September]] [[1964]] onofhängeg [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. Den [[1. Mee]] [[2004]] ass Malta an d'[[EU]] bäigetrueden. == Geographie == Malta läit am Mëttelmier, 90&nbsp;km südlech vu [[Sizilien]]. De malteesesche Staat besteet aus dräi bewunnten [[Insel]]en, Malta, [[Gozo]] a [[Comino]] souwéi dräi onbewunnten, [[Cominotto]], [[Filfla]] a [[St. Pauls Island]]. {{Méi Info 1|Malteesesch Inselen}} Malta huet 245,6 [[km&sup2;]], Gozo 67 [[km&sup2;]] an de Rescht vun den Inselen 3 [[km&sup2;]]. Déi gréisst Längt vu Malta huet 27&nbsp;km, an déi gréisst Breet 14&nbsp;km. Zu Gozo sinn et 14&nbsp;km Längt a 7&nbsp;km Breet. Malta huet keng Bierger a keng Flëss. Op der Küst sinn Häfen, Sandplagen a kleng Fielsebuchten. == Klima == Malta huet e [[Klima|Mëttelmierklima]]. De Wanter geet vu Mëtt November bis Enn Mäerz. Wann et reent oder wa Wand ass, dann héchstens 2 Deeg hannereneen. De kaalste Mount ass de Februar wou d'[[Temperatur]]e bis op 10 [[Grad Celsius]] an der Nuecht kënne falen. Meeschtens reent et just kuerz a staark. De Summer geet vu Mee bis September. Duerchschnëttstemperatur am Summer ass 23,5 Grad Celsius. Am Summer reent et bal ni an d'Temperaturen erreechen och rar 40 Grad am August. Malta zielt zu de Länner op der Welt wou et am mannste reent. == Ënnerdeelung == D'Haaptinsel Malta ass a fënnef Bezierker agedeelt, Gozo a Comino sinn zesummen de sechste Bezierk. Zanter [[1993]] ass Malta an 68 lokal Verwaltungseenheeten agedeelt: {|border="1" style="border-collapse:collapse; border-color:#ccc; font-size:95%;" cellpadding="2" cellspacing="2" |colspan="3" bgcolor="#f1f1f1" align="center"|'''Insel Malta''' |bgcolor="#f1f1f1" align="center"|'''Gozo''' |- |valign="top" width="22%" bgcolor="#ffffff"| * [[Attard]] * [[Balzan]] * [[Birgu]] * [[Birkirkara]] * [[Birzebbuga|Birżebbuġa]] * [[Bormla]] * [[Dingli]] * [[Fgura]] * [[Floriana]] * [[Gudja]] * [[Gzira|Gżira]] * [[Gharghur|Għargħur]] * [[Ghaxaq|Għaxaq]] * [[Hamrun|Ħamrun]] * [[Iklin]] * [[Isla]] * [[Kalkara]] * [[Kirkop]] |valign="top" width="22%" bgcolor="#ffffff"| * [[Lija]] * [[Luqa]] * [[Marsa]] * [[Marsaskala]] * [[Marsaxlokk]] * [[Mdina]] * [[Mellieha|Mellieħa]] * [[Mgarr|Mġarr]] * [[Mosta]] * [[Mqabba]] * [[Msida]] * [[Mtarfa]] * [[Naxxar]] * [[Paola (Malta)|Paola]] * [[Pembroke (Malta)|Pembroke]] * [[Pietà (Malta)|Pietà]] * [[Qormi]] * [[Qrendi]] |valign="top" width="29%" bgcolor="#ffffff"| * [[Rabat-Mdina]] * [[Safi]] * [[St. Julian's]] (San Ġiljan) * [[St. Lucia's]] (Santa Luċija) * [[St. Paul's Bay]] (San Pawl il-Baħar) * [[San Gwann|San Ġwann]] * [[Santa Venera]] * [[Siggiewi|Siġġiewi]] * [[Sliema]] * [[Swieqi]] * [[Ta' Xbiex]] * [[Tarxien]] * [[Valletta]] * [[Xghajra|Xgħajra]] * [[Zabbar|Żabbar]] * [[Zebbug (Malta)|Żebbuġ]] * [[Zejtun|Żejtun]] * [[Zurrieq|Żurrieq]] |valign="top" width="27%" bgcolor="#ffffff"| * [[Fontana (Malta)|Fontana]] * [[Ghajnsielem|Għajnsielem]] * [[Gharb|Għarb]] * [[Ghasri|Għasri]] * [[Kercem|Kerċem]] * [[Munxar]] * [[Nadur]] * [[Qala]] * [[Victoria (Malta)|Victoria]] (Rabat) * [[Saint Lawrence (Malta)|Saint Lawrence]] (San Lawrenz) * [[Sannat]] * [[Xaghra|Xagħra]] * [[Xewkija]] * [[Zebbug (Gozo)|Żebbuġ]] |} == Politik == Malta huet sech den [[13. Dezember]] [[1974]] zu enger parlamentarescher Republik erkläert. Vum 21. September 1964 ass Malta vu Grousbritannien onofhängeg, ass awer nach am [[Commonwealth]]. Et gëtt zwou grouss Haaptparteien: d<nowiki>'</nowiki>''Nationalist Party'' (konservativ) an d'''Malta Labour Party'' (sozialdemokratesch). D'Walbedeelegung läit traditionell bei iwwer 90 %. D'[[Parlament]] huet 65 Sëtz. == Bevëlkerung == Malta hat 2005 eng Bevëlkerung vu 404 039 Leit.<ref name="pop" /> De Gebuertentaux ass deen niddregsten a ganz Europa a läit bei 10,1 pro Dausend. Op Camino, der klengster bewunnter Insel, wunne just 3 Malteeser. == Relioun == Zirka 96 % vun der Populatioun si réimesch-kathoulesch. Donieft gëtt et nach Judden a Protestanten. == Sprooch a Schrëft == D'Landessprooch ass [[Malteesesch]], eng semitesch [[Sprooch]] mat arabeschem a romaneschem Aschlag. Et ass déi eenzeg semitesch Sprooch déi mat laténgesche Buschtawe geschriwwe gëtt. [[Englesch]] gëtt als zweet Amtssprooch benotzt. Als drëtt Sprooch léieren d'Malteeser [[Italieenesch]] an der Schoul. Malteesesch ass e fréieren arabeschen [[Dialekt]], mat staarkem Afloss vun der italieenescher Sprooch, awer och vum Franséischen, Engleschen a Spueneschen. == Ekonomie == Zanter dem [[1. Januar]] [[2008]] huet Malta den [[Euro]] als Wärung. Virdru war dat d'[[Malteesesch Lira]], op [[Malteesesch]]: ''Lira Maltija''. Malta beschäftegt sech mam Opbau vun der [[Industrie]] an dem [[Tourismus]], nodeem déi brittesch Marinn ofgezu ginn ass, fir sou de finanziellen Deel ze kompenséieren. Opdeelung vum [[Bruttosozialprodukt]]: 25 % Industrie, 72 % Déngschtleeschtungssecteur (dovun 35 % Tourismus) an 3 % Landwirtschaft. Exportgidder sinn: Elektronik, Autosdeeler, Textil- a landwirtschaftlech Produkter. == Kultur == === Kuckeswäertes === * [[Megalithesch Tempele vu Malta|Megalithesch Tempelen]] * [[Blo Fënster vu Gozo]] * [[Tempele vu Ggantija]] * [[Fort St. Elmo]] zu Valetta == Verkéier == Op Malta gëtt lénks gefuer. Eisebunn gëtt et keng méi op der Insel. == Fotosalbum vu Malta == <gallery> Image:Valletta10.jpg|Valletta, Vue op den Hafen (Ostsäit) Image:Valletta12.jpg|Aner Vue op den Hafen Image:Valletta14.jpg|Mdina, An der Festung Image:Valletta15.jpg|Mdina, D'Festungsmaueren Image:St Johns Co-Cathedral.jpg|Valletta: D'Kathedral Image:Valetta Lower Barracca Gardens.JPG|D'Lower Barracca Gardens zu Valetta Image:Fort St. Elmo; Valletta, Malta.jpg|De Fort St. Elmo zu Valetta Image:Gozo Azure Window.JPG|Déi blo Fënster zu Gozo </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Malta}} * [http://www.gov.mt/ Websäit vun der malteesescher Regierung] * {{en}} [[Fichier:Wikitravel.png|40px]] '''[http://wikitravel.org/en/Malta Malta]''' {{clear}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Malta| ]] [[Kategorie:Inselen am Mëttelmier]] [[Kategorie:Malteesesch Inselen]] 2d1q4jtm51829264fx6ribjfg8ky2ja 0 6637 2689121 2676772 2026-08-05T14:06:19Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689121 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Κυπριακή Δημοκρατία<br>Kypriakí Dimokratía {{Small| (Griichesch)}}<br>Kıbrıs Cumhuriyeti {{Small| (Tierkesch)}}<br>Republik Zypern | Fändel = Flag of Cyprus.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Zypern | Wopen = Coat of arms of Cyprus (2006).svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Zypern | National Devise = | Kaart = EU-Cyprus.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Griichesch]], [[Tierkesch]] | Haaptstad = [[Nikosia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= de facto: 5 896 [[Quadratkilometer|km²]]<br> [[De jure / de facto|de jure]]: 9 251 | Fläch Plaz = 162 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.198.575<ref>2019. Quell: ''Population of Cyprus (2019 and historical)'' op worldometers.info [https://www.worldometers.info/world-population/cyprus-population/], gekuckt de 24. November 2019</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 130 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>de [[16. August]] [[1960]] | Nationalfeierdag = [[1. Oktober]] | Nationalhymn = [[Imnos pros tin Eleftherian]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/b/bf/CyprusX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.cy]] | Telefonsprefix = +357 | Notizen = | Extra Bild = Cyprus lrg.jpg | Extra Bild2 = Zypern kaart.png }} D''''Republik Zypern''' (''griisch.: Κυπριακή Δημοκρατία; tierk. Kıbrıs Cumhuriyeti'') ass en Inselstaat am [[Mëttelmier]]. Zypern läit nëmmen eng 70&nbsp;km westlech vu [[Syrien]] a ronn 100&nbsp;km südlech vun der [[Tierkei]]. Domat läit Zypern zwar geographesch an [[Asien]], gëtt awer politesch a kulturell traditionell éischter zu [[Europa (Kontinent)|Europa]] gerechent. D'Insel Zypern ass déi drëttgréisst Insel am Mëttelmier. Déi fréier brittesch Kolonie gouf [[1960]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] onofhängeg an ass schonn nëmmen e Joer drop, 1961 an de [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] agetrueden. Zanter dem [[1. Mee]] [[2004]] ass d'Republik Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. D'Republik Zypern ass en international unerkannt Land an huet ''[[De jure / de facto|de jure]]'' d'[[Souveränitéit]] iwwer ronn 97 % vum Territoire vun der Insel. Groussbritannien kontrolléiert déi 3 % déi Rescht bleiwen. D'Insel ass awer ''[[de facto]]'' a véier gedeelt: * den Territoire (am Süde vun der Insel) deen effektiv ënner Kontroll vun der Republik Zypern ass, * de vun den Tierken occupéierten Norde vun der Insel, dee sech selwer [[Tierkesch Republik Nordzypern]] nennt an nëmme vun der Tierkei als eegestännege Staat unerkannt gëtt, * eng vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] kontrolléiert [[gréng Linn]] ([[Pufferzon]]) déi tëscht deenen zwéi Bléck läit, * den zwou brittesche Militärbasen [[Akrotiri an Dekelia]] (''[[Englesch|en]]:'' ''Sovereign Base Areas''), extraterritorial Gebidder an Iwwerreschter aus der Kolonialzäit déi ënner der Souveränitéit vu Groussbritannie stinn. == Administrativ Andeelung == Et gi 6 Bezierker: * [[Bezierk Famagusta]] * [[Bezierk Kyrenia]] * [[Bezierk Larnaka]] * [[Bezierk Limassol]] * [[Bezierk Nikosia]] * [[Bezierk Paphos]] == Ekonomie == Den [[1. Januar]] [[2008]] gouf Zypern Member vun der [[Eurozon]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{gr}}{{en}}[https://web.archive.org/web/20100106033238/http://www.cyprus.gov.cy/portal/portal.nsf/dmlcitizen_en/dmlcitizen_en?OpenDocument Portal vun der Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Zypern| ]] [[Kategorie:International Inselen]] p2c7h2w1wqrwl8er5sdgy8zoahcnc5b 0 6641 2689016 2652217 2026-08-05T13:59:51Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689016 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Reino de España | Fändel = Flag of Spain.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Spuenien | Wopen = Escudo de España.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Spuenien | National Devise = [[Plus Ultra]] | Kaart= EU-Spain.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]]<br>(regional: [[Katalounesch]], [[Galizesch]], [[Baskesch]]) | Haaptstad = [[Madrid]] | Haaptstad Awunner = 3.155.359 (2005) | Haaptstad Koordinaten = 40°43'N, 3°69'W | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch = 504.782 | Fläch Plaz = 50 | Waasserfläch = 1,04 % | Bevëlkerung = 48.800.000 | Bevëlkerung Plaz = 29 | Bevëlkerungsdicht = 95 | Onofhängegkeet = [[1492]], d'Enn vun der [[Reconquista]] | Nationalfeierdag = [[12. Oktober]] | Nationalhymn = [[Marcha Real]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/e/e0/SpainX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1<br>([[Kanaresch Inselen]]: UTC) | Internet TLD = [[.es]] | Telefonsprefix = +34 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Spuenien''' ([[Spuenesch|sp.]]: ''España'') ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Europa]] op der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]]. D'Haaptstad vu Spuenien ass [[Madrid]]. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vu Spuenien}} [[Fichier:A Black and White Photo of the Cuenca Cathedral in Spain.jpeg|thumb|277px|[[Cuenca]], Spuenien]] Ëm [[1100 v. Chr.|1.100 v. Chr.]] hunn d'Phönizier verschidden Handelsnéierloossungen op der Küst gegrënnt. Ab [[200 v. Chr.]] ass d'Land un d'Réimer gaangen, déi et 600 Joer laang an hirem Besëtz haten. Am Joer [[711]] koumen d'Araber iwwer Gibraltar an d'Land. No nëmmen zwee Joer hate si bal déi ganz [[ibeeresch Hallefinsel]] eruewert, ausser Asturien, dat sech erfollegräich verdeegegt hat. Spuenien huet zu der Zäit nach [[Al-Andalus]] geheescht. [[756]] gouf d'Emirat vu Córdoba gegrënnt. Vun [[1087]] bis [[1563]] war [[Toledo]] d'Haaptstad vu Spuenien. Eréischt [[1492]] ass déi vollstänneg chrëschtlech Zeréckeruewerung d'''Reconquista'' gelongen. Domat huet och d'Verdreiwung vun de [[Islam|Moslemen]] an de [[Juddentum|Judden]] ugefaangen. Dat selwecht Joer huet de [[Christoph Kolumbus]] Amerika entdeckt an domat den Ufank fir spuenesch Virherrschaft um Mier agelaut. Mam Bestietnes vun der [[Isabella vu Kastilien]] mam [[Ferdinand vun Aragón]] gouf am Joer [[1469]] eng nei Epoch ageleet. Ufank vum [[16. Joerhonnert]] koum déi spuenesch Kroun an de Besëtz vun den [[Habsburger]], et war den Optakt zu engem Welträich. [[1588]] hunn d'Englänner déi spuenesch Armada vernicht an [[1700]] geet déi Habsburger Dynastie mam Doud vum [[Karl II.]] op en Enn. No den Habsburger koumen d'[[Bourbonen]] un d'Muecht bis dem [[Napoleon Bonaparte]] seng Truppen a Spuenien agefall sinn. Dee 6-järegen Onofhängegkeetskrich deen duerno zustane koum, hat ganz schlëmm Konsequenze fir déi spuenesch Ekonomie. No der napoleonescher Invasioun gouf de Josef Bonaparte op den Troun beruff. Wéinst dem staarke Widderstand vun der spuenescher Populatioun koum et nees zu engem Muechtwiessel an d'Bourbonen hunn de [[Fernando VII.]] op den Troun gesat. [[1873]] gouf déi éischt Republik proklaméiert, mä mat engem militäresche Putsch [[1875]] gouf d'Monarchie erëm hiergestallt. Den [[Alfonso XII.]] an duerno säi Jong den [[Alfonso XIII.]] goufe Kinnek vu Spuenien. Am Ufank vum [[19. Joerhonnert]] hu sech déi latäinamerikanesch Kolonië vum Mammeland geléist. De faschistesche Generol [[Francisco Franco]] huet [[1936]] d'Muecht mat engem Putsch u sech gerappt an e Biergerkrich ausgeléist. No senger Viktoire am Joer [[1939]], gouf Spuenien politesch isoléiert. Am Ufank vum [[Koreakrich]] huet de ''[[Kale Krich]]'' säin Héichpunkt erreecht an Amerika intresséiert sech fir Spuenien, wéinst sengem strategesche Wäert. [[1953]] hu béid Länner de [[Pakt vu Madrid]] ënnerschriwwen, mat deem ekonomesch an aussepolitesch Hëllef versprach gouf. US-Militärbase ginn a Spuenien agericht. Mat der Ënnerstëtzung vun den USA gëtt Spuenien 1955 Member vun der [[UNO]] a mécht senger internationaler Isoléierung domat en Enn. [[1975]] ass de Franco gestuerwen an de Kinnek [[Juan Carlos I. vu Spuenien|Juan Carlos]] gouf Chef vum Land. Zwee Joer duerno goufen déi éischt fräi Wale zanter méi wéi 40 Joer ofgehalen. [[1986]] gouf Spuenien Member vun der [[EU]]. == Geographie == ''Kuckt heizou och den Haaptartikel: [[Geographie vu Spuenien]].'' Spuenien ass e Staat am Südweste vun Europa, op der ibeerescher Hallefinsel. En huet eng Fläch vu 504.782&nbsp;km². Am Norde grenzt et u [[Frankräich]] an [[Andorra]] am Westen u [[Portugal]] an am Süden u [[Gibraltar]]. Zu Spuenie gehéieren ausserdeem nach d'[[Balearen]] an d'[[Kanaresch Inselen]]. Zu Spuenie gehéieren nach d'[[Exklav]] [[Llívia]], déi am franséischen [[Departement Pyrénées-Orientales]] läit, souwéi d'Inselen [[Islas Chafarinas]], [[Peñón de Vélez de la Gomera]], [[Alhucemas]], [[Alborán]] an d'[[Islas Columbretes]], déi virun der marokkanescher Küst leien. D'Zougehéieregkeet vun der [[Péiterséileginsel]] ass tëscht Marokko a Spuenien net gekläert. === Geologie === Spuenien huet vill Bierger. De Kär vun der ibeerescher Hallefinsel bilden zwou Héichflächen (''Mesetas''). Si huelen zesummen zwee Drëttel vun der totaler Fläch an. Et sinn d'Meseta vun Al-Kastilien/Léon déi 800&nbsp;m héich ass an d'Mesata vun Nei-Kastilien mat Extremadura a La Mancha déi 200&nbsp;m héich ass. D'Kastilesch Bierger deelen d'Héichfläch, déi vu sëllege Bierger ëmginn ass: de Kantabresche Bierger an de Pyrenäen am Norden an der Sierra Morena am Süden. Am Süden erstreckt sech dat andalusescht Déifland. E Véirel vum Land ass Bësch. Am fiichten Norde fënnt een éischter Buchen, Eechen an Iesskäschten, am Mëttelmiergebitt déi typesch Planze wéi Macchjien oder Olivebeem. === Gréisst Stied === ''Kuckt den Artikel: [[Lëscht vun de spuenesche Groussstied]]'' === Klima === == Bevëlkerung == Déi meescht Bevëlkerung gëtt et an de Ballungszentren laanscht d'Küst an an den industrialiséierte Gebidder. Nëmmen ee Véirel vun der Bevëlkerung wunnt um Land. De gréissten Deel stellen d'Kastilier, d'Andalusier, d'Asturier an d'Aragoner duer, also all déi Leit déi [[Spuenesch|kastilesch]] schwätzen. Et sinn 73 %. 17 % si Katalanen, 7 % Galizier an 2 % Basken. === Relioun === Traditionell sinn déi meescht Spuenier kathoulesch. === Sproochen === D'Originne vun der spuenescher [[Sprooch]] kommen aus dem [[Latäin]]. A Spuenie gëtt [[Spuenesch]] (''Kastilesch''), [[Katalounesch]], [[Galizesch]] a [[Baskesch]] geschwat. Spuenesch ass déi offiziell Sprooch a ganz Spuenien, wärend déi aner dräi just an de jeeweilegen autonome Gebidder offiziell Sprooch sinn. [[Leoneesesch]] an [[Aragoneesesch]] gëtt och a Spuenie geschwat, mä si sinn net als offiziell Sprooch unerkannt. Zu Valencia an op de Balearen ginn och nach Ofwandlunge vum Katalounesche geschwat: [[Valencianesch]] a [[Mallorquinesch]]. === Educatioun === All Spuenier muss vum 6. bis zum 16. Liewensjoer an d'Schoul goen. No der Primärschoul kommen nach dräi weider Joer hannendrun. == Ekonomie == Bis an d'60er Jore war Spuenie gréisstendeels en Agrarland. D'Industrialiséierung huet vill ekonomesch Problemer mat sech bruecht, soudatt de [[Chômage]] bei 20 % läit. Den Undeel vun der [[Landwirtschaft]] um Bruttoinlandprodukt läit bei 4 %, de vun der [[Industrie]] bei 34 %. Den Déngschtleeschtungssecteur ass dee gréisste mat iwwer 60 %. Déi wichtegst Industrieberäicher sinn d'Stolproduktioun, d'Autos- an d'Schëffsbauindustrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Textilindustrie an d'Chimieindustrie. Déi meescht grouss Firme gehéieren auslännesche Bedreiwer, wéi z.&nbsp;B. VW oder Bayer. Den Aussenhandel ass net ausgeglach, héich Importer sti géint niddreg Exporter. Dësen Defizit wiesst ëmmer méi. E wichtege Faktor ass den [[Tourismus]], deem säin Zouwuess all Joer ëm 10 % klëmmt. == Politik == ''Kuckt och: [[Lëscht vun de spuenesche politesche Parteien]] '' [[Fichier:Juan-Carlos--w.jpg|thumb|300px|De fréiere spuenesche Kinnek Juan Carlos]] Zanter der [[Constitutioun]] vun [[1978]] ass Spuenien eng [[parlament]]aresch [[Monarchie]]. Säi Gouvernement huet awer méi d'Form vun enger [[Republik]] wéi vun enger Monarchie. Déi konstitutionell Organer sinn: * D'Kroun (''La Corona''): ass den ieweschte Chef vum Staat * D'[[Parlament]] ''([[Cortes Generales]])'': ass d'Muecht vun der Legislatioun an an zwou Chamberen agedeelt: ** de Senat ''([[Senado]])'' ** de Kongress vun den Deputéierten ''([[Congreso de los Diputados]])'' * D'Gouvernement oder d'Executive bestinn aus: ** dem Ieweschte Geriichtshaff ''([[Tribunal Supremo]])'' ** an dem Generalconseiln vum juristesche Pouvoir ''([[Consejo General del Poder Judicial]])'' D'Kroun ass ierflech an de Kinnek ass den ieweschte Chef vum Staat. D'Funktioune vum Kinnek sinn haaptsächlech op representatif Zwecker vun der Verfassung festgeluecht, souwéi op d'Benennen an d'Entlosse vu Regierungscheffer an d'Bestätege vun de Gesetzer. De Kongress gëtt fir véier Joer gewielt a besteet aus ongeféier 400 Memberen. De Senat besteet aus 208 Memberen déi direkt vum Vollek gewielt ginn, déi aner 51 Membere gi vun de jeeweilege Parlamenter vun den Autonome Gebidder bestëmmt. De Senat wiesselt och all Kéier no véier Joer. Spuenien ass zanter Januar [[1986]] Member vun der [[EU]]. === Autonom Regiounen === [[Fichier:Ccaa-spain.png|right|450px]] Déi autonom Gebidder (Comunidades Autónomas) vu Spuenien sinn: * [[Andalusien]] (Andalucía) * [[Autonom Gemeinschaft Aragonien|Aragonien]] (Aragón) * [[Asturien]] (Principado de Asturias) * [[Balearen]] (Islas Baleares) * [[Autonom Gemeinschaft Baskeland|Baskeland]] (País Vasco) * [[Extremadura]] (Extremadura) * [[Galicien]] (Galicia) * [[Kanaresch Inselen]] (Canarias) * [[Kantabrien]] (Cantabria) * [[Kastilien-La Mancha]] (Castilla-La Mancha) * [[Kastilien-León]] (Castilla y León) * [[Katalounien]] (Cataluña) * [[Autonom Gemeinschaft La Rioja|La Rioja]] (La Rioja) * [[Autonom Gemeinschaft Madrid|Madrid]] (Communidad de Madrid) * [[Autonom Gemeinschaft Murcia|Murcia]] (Región de Murcia) * [[Navarra]] (Communidad Foral de Navarra) * [[Autonom Gemeinschaft Valencia|Valencia]] (Communidad Valenciana) Déi zwou autonom Stied (Ciudades Autónomas) sinn: * [[Ceuta]] (Ceuta) * [[Melilla]] (Melilla) == Fauna a Flora == ''Kuckt dozou och den Artikel [[Fauna a Flora a Spuenien]].'' A Spuenie gëtt et méi wéi 400 verschidde Gebidder déi ënner [[Naturschutz]] stinn. Si hunn am Ganzen eng Fläch vun iwwer zwou an eng hallef Millioun Hektar, déi déi wichtegst Ökosystemer vun der Ibeerescher Hallefinsel an den Inselen zesummefaassen. == Kultur == == Infrastruktur == Duerch déi ongëschteg landwirtschaftlech Bedéngungen ass et ganz schwéier déi noutwendeg Infrastrukturen duerch ganzt Land anstänneg ze bauen. [[Persounentransport|Persounen]]- a [[Giddertransport]] ginn haaptsächlech iwwer d'Stroosennetz gemaach. Déi privat an déi staatlech [[Eisebunn]]gesellschafte sinn net an der Lag den Transport uerdentlech ze garantéieren. Duerch den Tourismus si vill international [[Fluchhafen|Fluchhäfe]] laanscht d'Küst entstanen, wou och ganz wichteg [[Hafen|Häfe]] sinn (Barcelona, Gijón, …). == Kuckt och == {{Méi Info 1|Portal:Spuenien}} * [[Autonom Gemeinschafte vu Spuenien]] * [[Lëscht vun de Provënzen a Spuenien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spuenien| ]] b6sjassxii7wjm3nckdj6l5qkaf2lvz 2689100 2689016 2026-08-05T14:05:16Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689100 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Reino de España | Fändel = Flag of Spain.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Spuenien | Wopen = Escudo de España.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Spuenien | National Devise = [[Plus Ultra]] | Kaart= EU-Spain.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]]<br>(regional: [[Katalounesch]], [[Galizesch]], [[Baskesch]]) | Haaptstad = [[Madrid]] | Haaptstad Awunner = 3.155.359 (2005) | Haaptstad Koordinaten = 40°43'N, 3°69'W | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch = 504.782 | Fläch Plaz = 50 | Waasserfläch = 1,04 % | Bevëlkerung = 48.800.000 | Bevëlkerung Plaz = 29 | Bevëlkerungsdicht = 95 | Onofhängegkeet = [[1492]], d'Enn vun der [[Reconquista]] | Nationalfeierdag = [[12. Oktober]] | Nationalhymn = [[Marcha Real]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/e/e0/SpainX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1<br>([[Kanaresch Inselen]]: UTC) | Internet TLD = [[.es]] | Telefonsprefix = +34 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Spuenien''' ([[Spuenesch|sp.]]: ''España'') ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Europa]] op der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]]. D'Haaptstad vu Spuenien ass [[Madrid]]. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vu Spuenien}} [[Fichier:A Black and White Photo of the Cuenca Cathedral in Spain.jpeg|thumb|277px|[[Cuenca]], Spuenien]] Ëm [[1100 v. Chr.|1.100 v. Chr.]] hunn d'Phönizier verschidden Handelsnéierloossungen op der Küst gegrënnt. Ab [[200 v. Chr.]] ass d'Land un d'Réimer gaangen, déi et 600 Joer laang an hirem Besëtz haten. Am Joer [[711]] koumen d'Araber iwwer Gibraltar an d'Land. No nëmmen zwee Joer hate si bal déi ganz [[ibeeresch Hallefinsel]] eruewert, ausser Asturien, dat sech erfollegräich verdeegegt hat. Spuenien huet zu der Zäit nach [[Al-Andalus]] geheescht. [[756]] gouf d'Emirat vu Córdoba gegrënnt. Vun [[1087]] bis [[1563]] war [[Toledo]] d'Haaptstad vu Spuenien. Eréischt [[1492]] ass déi vollstänneg chrëschtlech Zeréckeruewerung d'''Reconquista'' gelongen. Domat huet och d'Verdreiwung vun de [[Islam|Moslemen]] an de [[Juddentum|Judden]] ugefaangen. Dat selwecht Joer huet de [[Christoph Kolumbus]] Amerika entdeckt an domat den Ufank fir spuenesch Virherrschaft um Mier agelaut. Mam Bestietnes vun der [[Isabella vu Kastilien]] mam [[Ferdinand vun Aragón]] gouf am Joer [[1469]] eng nei Epoch ageleet. Ufank vum [[16. Joerhonnert]] koum déi spuenesch Kroun an de Besëtz vun den [[Habsburger]], et war den Optakt zu engem Welträich. [[1588]] hunn d'Englänner déi spuenesch Armada vernicht an [[1700]] geet déi Habsburger Dynastie mam Doud vum [[Karl II.]] op en Enn. No den Habsburger koumen d'[[Bourbonen]] un d'Muecht bis dem [[Napoleon Bonaparte]] seng Truppen a Spuenien agefall sinn. Dee 6-järegen Onofhängegkeetskrich deen duerno zustane koum, hat ganz schlëmm Konsequenze fir déi spuenesch Ekonomie. No der napoleonescher Invasioun gouf de Josef Bonaparte op den Troun beruff. Wéinst dem staarke Widderstand vun der spuenescher Populatioun koum et nees zu engem Muechtwiessel an d'Bourbonen hunn de [[Fernando VII.]] op den Troun gesat. [[1873]] gouf déi éischt Republik proklaméiert, mä mat engem militäresche Putsch [[1875]] gouf d'Monarchie erëm hiergestallt. Den [[Alfonso XII.]] an duerno säi Jong den [[Alfonso XIII.]] goufe Kinnek vu Spuenien. Am Ufank vum [[19. Joerhonnert]] hu sech déi latäinamerikanesch Kolonië vum Mammeland geléist. De faschistesche Generol [[Francisco Franco]] huet [[1936]] d'Muecht mat engem Putsch u sech gerappt an e Biergerkrich ausgeléist. No senger Viktoire am Joer [[1939]], gouf Spuenien politesch isoléiert. Am Ufank vum [[Koreakrich]] huet de ''[[Kale Krich]]'' säin Héichpunkt erreecht an Amerika intresséiert sech fir Spuenien, wéinst sengem strategesche Wäert. [[1953]] hu béid Länner de [[Pakt vu Madrid]] ënnerschriwwen, mat deem ekonomesch an aussepolitesch Hëllef versprach gouf. US-Militärbase ginn a Spuenien agericht. Mat der Ënnerstëtzung vun den USA gëtt Spuenien 1955 Member vun der [[UNO]] a mécht senger internationaler Isoléierung domat en Enn. [[1975]] ass de Franco gestuerwen an de Kinnek [[Juan Carlos I. vu Spuenien|Juan Carlos]] gouf Chef vum Land. Zwee Joer duerno goufen déi éischt fräi Wale zanter méi wéi 40 Joer ofgehalen. [[1986]] gouf Spuenien Member vun der [[EU]]. == Geographie == ''Kuckt heizou och den Haaptartikel: [[Geographie vu Spuenien]].'' Spuenien ass e Staat am Südweste vun Europa, op der ibeerescher Hallefinsel. En huet eng Fläch vu 504.782&nbsp;km². Am Norde grenzt et u [[Frankräich]] an [[Andorra]] am Westen u [[Portugal]] an am Süden u [[Gibraltar]]. Zu Spuenie gehéieren ausserdeem nach d'[[Balearen]] an d'[[Kanaresch Inselen]]. Zu Spuenie gehéieren nach d'[[Exklav]] [[Llívia]], déi am franséischen [[Departement Pyrénées-Orientales]] läit, souwéi d'Inselen [[Islas Chafarinas]], [[Peñón de Vélez de la Gomera]], [[Alhucemas]], [[Alborán]] an d'[[Islas Columbretes]], déi virun der marokkanescher Küst leien. D'Zougehéieregkeet vun der [[Péiterséileginsel]] ass tëscht Marokko a Spuenien net gekläert. === Geologie === Spuenien huet vill Bierger. De Kär vun der ibeerescher Hallefinsel bilden zwou Héichflächen (''Mesetas''). Si huelen zesummen zwee Drëttel vun der totaler Fläch an. Et sinn d'Meseta vun Al-Kastilien/Léon déi 800&nbsp;m héich ass an d'Mesata vun Nei-Kastilien mat Extremadura a La Mancha déi 200&nbsp;m héich ass. D'Kastilesch Bierger deelen d'Héichfläch, déi vu sëllege Bierger ëmginn ass: de Kantabresche Bierger an de Pyrenäen am Norden an der Sierra Morena am Süden. Am Süden erstreckt sech dat andalusescht Déifland. E Véirel vum Land ass Bësch. Am fiichten Norde fënnt een éischter Buchen, Eechen an Iesskäschten, am Mëttelmiergebitt déi typesch Planze wéi Macchjien oder Olivebeem. === Gréisst Stied === ''Kuckt den Artikel: [[Lëscht vun de spuenesche Groussstied]]'' === Klima === == Bevëlkerung == Déi meescht Bevëlkerung gëtt et an de Ballungszentren laanscht d'Küst an an den industrialiséierte Gebidder. Nëmmen ee Véirel vun der Bevëlkerung wunnt um Land. De gréissten Deel stellen d'Kastilier, d'Andalusier, d'Asturier an d'Aragoner duer, also all déi Leit déi [[Spuenesch|kastilesch]] schwätzen. Et sinn 73 %. 17 % si Katalanen, 7 % Galizier an 2 % Basken. === Relioun === Traditionell sinn déi meescht Spuenier kathoulesch. === Sproochen === D'Originne vun der spuenescher [[Sprooch]] kommen aus dem [[Latäin]]. A Spuenie gëtt [[Spuenesch]] (''Kastilesch''), [[Katalounesch]], [[Galizesch]] a [[Baskesch]] geschwat. Spuenesch ass déi offiziell Sprooch a ganz Spuenien, wärend déi aner dräi just an de jeeweilegen autonome Gebidder offiziell Sprooch sinn. [[Leoneesesch]] an [[Aragoneesesch]] gëtt och a Spuenie geschwat, mä si sinn net als offiziell Sprooch unerkannt. Zu Valencia an op de Balearen ginn och nach Ofwandlunge vum Katalounesche geschwat: [[Valencianesch]] a [[Mallorquinesch]]. === Educatioun === All Spuenier muss vum 6. bis zum 16. Liewensjoer an d'Schoul goen. No der Primärschoul kommen nach dräi weider Joer hannendrun. == Ekonomie == Bis an d'60er Jore war Spuenie gréisstendeels en Agrarland. D'Industrialiséierung huet vill ekonomesch Problemer mat sech bruecht, soudatt de [[Chômage]] bei 20 % läit. Den Undeel vun der [[Landwirtschaft]] um Bruttoinlandprodukt läit bei 4 %, de vun der [[Industrie]] bei 34 %. Den Déngschtleeschtungssecteur ass dee gréisste mat iwwer 60 %. Déi wichtegst Industrieberäicher sinn d'Stolproduktioun, d'Autos- an d'Schëffsbauindustrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Textilindustrie an d'Chimieindustrie. Déi meescht grouss Firme gehéieren auslännesche Bedreiwer, wéi z.&nbsp;B. VW oder Bayer. Den Aussenhandel ass net ausgeglach, héich Importer sti géint niddreg Exporter. Dësen Defizit wiesst ëmmer méi. E wichtege Faktor ass den [[Tourismus]], deem säin Zouwuess all Joer ëm 10 % klëmmt. == Politik == ''Kuckt och: [[Lëscht vun de spuenesche politesche Parteien]] '' [[Fichier:Juan-Carlos--w.jpg|thumb|300px|De fréiere spuenesche Kinnek Juan Carlos]] Zanter der [[Constitutioun]] vun [[1978]] ass Spuenien eng [[parlament]]aresch [[Monarchie]]. Säi Gouvernement huet awer méi d'Form vun enger [[Republik]] wéi vun enger Monarchie. Déi konstitutionell Organer sinn: * D'Kroun (''La Corona''): ass den ieweschte Chef vum Staat * D'[[Parlament]] ''([[Cortes Generales]])'': ass d'Muecht vun der Legislatioun an an zwou Chamberen agedeelt: ** de Senat ''([[Senado]])'' ** de Kongress vun den Deputéierten ''([[Congreso de los Diputados]])'' * D'Gouvernement oder d'Executive bestinn aus: ** dem Ieweschte Geriichtshaff ''([[Tribunal Supremo]])'' ** an dem Generalconseiln vum juristesche Pouvoir ''([[Consejo General del Poder Judicial]])'' D'Kroun ass ierflech an de Kinnek ass den ieweschte Chef vum Staat. D'Funktioune vum Kinnek sinn haaptsächlech op representatif Zwecker vun der Verfassung festgeluecht, souwéi op d'Benennen an d'Entlosse vu Regierungscheffer an d'Bestätege vun de Gesetzer. De Kongress gëtt fir véier Joer gewielt a besteet aus ongeféier 400 Memberen. De Senat besteet aus 208 Memberen déi direkt vum Vollek gewielt ginn, déi aner 51 Membere gi vun de jeeweilege Parlamenter vun den Autonome Gebidder bestëmmt. De Senat wiesselt och all Kéier no véier Joer. Spuenien ass zanter Januar [[1986]] Member vun der [[EU]]. === Autonom Regiounen === [[Fichier:Ccaa-spain.png|right|450px]] Déi autonom Gebidder (Comunidades Autónomas) vu Spuenien sinn: * [[Andalusien]] (Andalucía) * [[Autonom Gemeinschaft Aragonien|Aragonien]] (Aragón) * [[Asturien]] (Principado de Asturias) * [[Balearen]] (Islas Baleares) * [[Autonom Gemeinschaft Baskeland|Baskeland]] (País Vasco) * [[Extremadura]] (Extremadura) * [[Galicien]] (Galicia) * [[Kanaresch Inselen]] (Canarias) * [[Kantabrien]] (Cantabria) * [[Kastilien-La Mancha]] (Castilla-La Mancha) * [[Kastilien-León]] (Castilla y León) * [[Katalounien]] (Cataluña) * [[Autonom Gemeinschaft La Rioja|La Rioja]] (La Rioja) * [[Autonom Gemeinschaft Madrid|Madrid]] (Communidad de Madrid) * [[Autonom Gemeinschaft Murcia|Murcia]] (Región de Murcia) * [[Navarra]] (Communidad Foral de Navarra) * [[Autonom Gemeinschaft Valencia|Valencia]] (Communidad Valenciana) Déi zwou autonom Stied (Ciudades Autónomas) sinn: * [[Ceuta]] (Ceuta) * [[Melilla]] (Melilla) == Fauna a Flora == ''Kuckt dozou och den Artikel [[Fauna a Flora a Spuenien]].'' A Spuenie gëtt et méi wéi 400 verschidde Gebidder déi ënner [[Naturschutz]] stinn. Si hunn am Ganzen eng Fläch vun iwwer zwou an eng hallef Millioun Hektar, déi déi wichtegst Ökosystemer vun der Ibeerescher Hallefinsel an den Inselen zesummefaassen. == Kultur == == Infrastruktur == Duerch déi ongëschteg landwirtschaftlech Bedéngungen ass et ganz schwéier déi noutwendeg Infrastrukturen duerch ganzt Land anstänneg ze bauen. [[Persounentransport|Persounen]]- a [[Giddertransport]] ginn haaptsächlech iwwer d'Stroosennetz gemaach. Déi privat an déi staatlech [[Eisebunn]]gesellschafte sinn net an der Lag den Transport uerdentlech ze garantéieren. Duerch den Tourismus si vill international [[Fluchhafen|Fluchhäfe]] laanscht d'Küst entstanen, wou och ganz wichteg [[Hafen|Häfe]] sinn (Barcelona, Gijón, …). == Kuckt och == {{Méi Info 1|Portal:Spuenien}} * [[Autonom Gemeinschafte vu Spuenien]] * [[Lëscht vun de Provënzen a Spuenien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spuenien| ]] 8i2s9fb8op52wx0p1e6l3sv7hh480l8 0 8028 2689031 2652122 2026-08-05T14:00:10Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689031 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = भारत गणराज्य<br>Bhārat Ganarājya | Fändel = Flag of India.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Indien | Wopen = Emblem of India.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Indien | National Devise = Satyamēva Jayatē<br>("Eleng d'Wouerecht triumphéiert") | Kaart = India in its region (disputed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Hindi]]<br>21 aner Sproochen | Haaptstad = [[Nei-Delhi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = parlamentaresch [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 3.166.414 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.428.627.663 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 143 | Onofhängegkeet = 15. August 1947 | Nationalfeierdag = [[14. Juli]] | Nationalhymn = [[Jana Gana Mana]] | Wärung = [[Indesch Rupie]] (INR) | Zäitzon = +5:30 | Internet TLD = [[.in]] | Telefonsprefix = +91 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Chamundi-hills.jpg|thumb|240px|Hindu-Tempel zu Mysore]] [[Fichier:Iron Pillar, Delhi, May 2008.jpg|thumb|240px|D'Eise Sail, déi net rascht, zu Delhi aus der [[Guptaräich|Gupta]]-Zäit.]] [[Fichier:TajMahalbyAmalMongia.jpg|thumb|310px|Den [[Taj Mahal]] gouf vum Groussmogul Shah Jahan fir seng Fra [[Mumtaz Mahal]] gebaut.]] D''''Republik Indien''' läit um Süde vum [[Asien|asiatesche]] Kontinent. == Geschicht == === Virgeschicht a klassesch Epoch === D'[[Indus-Kultur|Zivilisatioun am Dall vum Indus]], gréisstendeels am haitege [[Pakistan]], war eng vun den éischten Héichkulturen op der Welt, mat enger eegener Schrëft, der [[Indus-Schrëft]], déi bis ewell net entziffert konnt ginn. Géint 2500 v. Chr. gouf et do schonn Stied, déi no Plang gebaut waren, wéi [[Harappa]], wou et eng [[Kanalisatioun]], e Mierhafen a [[Bad|Bieder]] gouf. Méi wäit am Osten huet sech déi sougenannt [[Copper Hoard Culture]] entwéckelt. Vu 1700 v. Chr. un ass d'Indus-Kultur lues a lues zerfall, firwat, ass net gewosst. Eng wichteg Epoch war d'[[Veda]]-Zäit (ongeféier 1500 v. Chr. bis 500 v. Chr.), an där d'Fëllementer vun der haiteger Kultur geluecht goufen. Um Enn vun der Veda-Zäit goufen d'[[Upanishaden|Upanishade]] geschaf, déi a villerlee Hisiicht d'Basis si vun den 3 Reliounen, déi an Indien entstane sinn, nämlech dem [[Hinduismus]], dem [[Buddhismus]] an dem [[Jainismus]]. An där Zäit goufen och d'[[Ganges|Ganges-Uwänner]] urbaniséiert a regional Kinnekräicher, wéi dat vu [[Magadha]] sinn entstanen. Vum 6. Joerhonnert v. Chr. un huet sech de Buddhismus ausgebreet, dee ronn 500 Joer laang nieft dem Hinduismus déi wichtegst reliéis-philosophesch Stréimung war. Am 4. Joerhonnert v. Chr. ass ënner der Dynastie vun de [[Maurya]] fir d'éischt Kéier en indescht Groussräich entstanen, dat ënner dem [[Ashoka]] bal dee ganze Subkontinent abegraff huet. Nodeem en eng Rëtsch Eruewerunge gemaach hat, huet den Ashoka sech dru ginn, de Buddhismus am eegene Land, mä och op [[Sri Lanka]] an a [[Myanmar|Birma]] ze verbreeden. No sengem Doud ass d'Maurya-Räich lues a lues nees an eng Abberzuel Klengstaaten zerfall, déi eréischt am 4. Joerhonnert n. Chr. vun de [[Guptaräich|Gupta]] nees zu engem Groussräich an Nordindien vereent konnte ginn. Indien hat, duerch de Buddhismus, e wesentleche kulturellen Afloss op déi ganz Géigend vun Zentral- an Ostasien. D'Verbreede vum Hinduismus a vum Buddhismus iwwer [[Indochina]] bis an dat haitegt [[Indonesien]] huet der Kultur vun deene Länner säi Stempel opgedréckt. Den [[Harsha]]vardhana, deem seng Herrschaft an Nordindien am 7. Joerhonnert den Iwwergank zum indesche Mëttelalter markéiert, gëllt als dee leschte grousse Fërderer vum Buddhismus an Indien. === D'indescht Mëttelalter an d'Zäit vum Mogulräich === Am 8. Joerhonnert koum duerch arabesch Eruewerungen den [[Islam]] an Nordindien. Mä eréischt am 12. Joerhonnert koum et no der Eruewerung vun [[Zentralasien|zentralasiateschen]] islamesche Muechten zu enger Dominanz vu mosleemesche Staaten am Norden an zu der Islamiséierung vu groussen Deeler vun der Populatioun vun do. D'[[Sultanat vun Delhi]] huet seng Muecht souguer eng kuerz säit an de Süde kënnen ausbreeden, säi kulturellen Afloss blouf awer op den Norde begrenzt. Duerch den Iwwerfall vun de [[Mongolen]] am Joer [[1398]] gouf d'Sultanat sou geschwächt, datt déi hinduistesch Regionalräicher nees méi staark goufen. Eréischt am 16. Joerhonnert, mat der Grënnung vum [[Mogulräich]], konnten déi islamesch Herrscher sech nees am Norden duersetzen. D'Mogulräich hat ronn 200 Joer, bis 1857 Bestand. Bekannt Herrscher wéi den [[Akbar]], de [[Jahangir]], de [[Shah Jahan]] an den [[Aurangzeb]] hunn d'Räich net nëmme bis an [[Dekkan]] vergréisset, mä hunn och e Staatswiesen an eng Administratioun geschaf, déi funktionéiert huet, a se hunn d'Konscht gefërdert. Zu där Zäit gouf et just nach am Süden hinduistesch Kinnekräicher, wéi dat vu [[Vijayanagar]]. === Europäesch Kolonialherrschaft an Onofhängegkeetsbeweegung === Vu 1505 un hunn europäesch Länner, [[Portugal]] als éischt, domat ugefaangen, kleng Stëtzpunkte laanscht d'Küst z'erueweren (vgl. [[Portugisesch-Indien]]). Vu [[1756]] un huet déi brittesch [[Brittesch Ostindien-Kompanie|Ostindien-Kompanie]] ''(British East India Company)'' vun hiren Hafestëtzpunkte [[Kolkata|Kalkutta]], [[Chennai|Madras]] a [[Mumbai|Bombay]] aus wäit Deeler vun Indien ënner hir Herrschaft bruecht. Den Afloss vun Holland, Frankräich oder Portugal gouf dobäi bal ganz iwwerdubbert. Fürsten, déi loyal waren, hu Staate mat begrenzter Souveränitéit kënne behalen, wéi [[Hyderabad (Staat)|Hyderabad]], [[Bhopal (Staat)|Bhopal]], [[Mysore (Staat)|Mysore]] oder [[Kaschmir]]. [[1857]]/[[1858|58]] hunn Deeler vun der Bevëlkerung vun Nordindie sech am [[Indeschen Opstand vun 1857|Sepoy-Opstand]] géint d'Herrschaft vun der Ostindien-Kompanie revoltéiert. Nodeem des Revolt néiergeschloe gi war, gouf d'Ostindien-Kompanie opgeléist an Indien koum ënner d'direkt Kontroll vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. Déi brittesch Monarchen hate vun [[1877]] bis [[1947]] zousätzlech den Titel ''Empress of India'' resp. ''Emperor of India'' ([[Keeser vun Indien|Keeser(in) vun Indien]]). [[Fichier:Flag of Imperial India.svg|thumb|left|Kolonialfändel vu Brittesch-Indien]] [[1885]] gouf zu [[Bombay]] den ''[[Indian National Congress]]'', déi sougenannt Kongresspartei, gegrënnt. Ufanks huet si net d'Onofhängegkeet vun Indie gefuerdert, mä just d'Recht fir d'Bevëlkerung, matschwätzen ze kënnen. Hir Membere waren an der Majoritéit [[Hinduismus|Hinduen]] a [[Zoroastrismus|Parsen]]. Déi mosleemesch Uewerschicht huet sech dozou op Distanz gehalen. Hire Porte-parole, de [[Sayyid Ahmad Khan]] huet gefaart, datt, wann d'Majoritéitsprinzip agefouert géif, si aus der Administratioun erausgedireegelt géifen. Dofir gouf [[1906]] d'[[Moslemliga]] gegrënnt, fir d'Intressie vun de Moslemen ze representéieren. Am [[Éischte Weltkrich]] war de gréissten Deel vun der Populatioun loyal. Mä well d'Britte bei der Opdeelung vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] mat dobäi waren, hunn elo och vill Mosleme sech der Onofhängegkeetsbeweegung ugeschloss. Jorelaang Resistenz ouni Gewalt géint déi brittesch [[Kolonie|Kolonialherrschaft]], virun allem ënner dem [[Mahatma Gandhi]] an dem [[Jawaharlal Nehru]], huet 1947 zu der Onofhängegkeet gefouert. Déi selwecht Zäit hunn d'Britten hir Kolonie Brittesch-Indien an zwéi [[Staat]]e gedeelt, déi [[weltlech]] Indesch Unioun an déi méi kleng Islamesch Republik [[Pakistan]]. Domat hu se d'Fuerderunge vun der Moslemliga an där hirem Chef [[Ali Jinnah]] erfëllt, déi zanter den 1930er Joren ëmmer méi staark goufen, an déi en eegenen Nationalstaat wollten. === Entwécklungen zanter der Onofhängegkeet === Dës Deelung huet zu enger vun de gréisste Verdreiwungen, resp. Fluchte vun der Geschicht gefouert. Ronn 10 Milliounen Hinduen a [[Sikhismus|Sikhe]] goufen aus dem Pakistan verdriwwen, a ronn 7 Millioune Moslemen aus Indien. 750.000 bis eng Millioun Mënsche sinn dobäi ëm d'Liewe komm. D'[[Fürstestaat]]en déi duerch Schutz-Traitéë mat Groussbritannie verbonne waren, hate scho virun der Onofhängegkeet hire Bäitrett zu der Indescher Unioun erkläert. Just zwéin hu Problemer gemaach: [[Hyderabad (Staat)|Hyderabad]] a [[Kaschmir]]. Am Kaschmir huet de [[Maharaja]], en Hindu, ufanks gezéckt. Nodeem mosleemesch Kämpfer a säi Land koumen, huet hie sech dach fir en Uschloss un Indien decidéiert. Pakistan huet dat als net rechtméisseg betruecht, sou datt et zum [[Éischten Indesch-Pakistanesche Krich]] ëm de Kaschmir (1947 bis 1949) koum. Zanterhier gloust an där Géigend de [[Kaschmir-Konflikt]], deen 1965 den [[Zweeten Indesch-Pakistanesche Krich]] an 1999 de [[Kargil-Krich]] als Folleg hat. De [[26. November]] [[1949]] ass Indien dem [[Commonwealth of Nations]] bäigetrueden an de [[26. Januar]] [[1950]] ass d'Verfassung a Kraaft getrueden, duerch déi Indien zu enger Republik gouf. 1962 koum et, wéinst Grenzstreidereien, zu engem kuerze Krich mat der [[Volleksrepublik China]], dem sougenannten [[Indesch-Chineesesche Grenzkrich]]. Well Indien eng Onofhängegkeetsbeweegung am deemolegen Ost-Pakistan ënnestëtzt huet, koum et 1971 zu engem [[Bangladesch-Krich|drëtte Krich tëscht Indien a Pakistan]], wouropshi Pakistan gedeelt gouf an en neien, och majoritär islamesche Staat [[Bangladesch]] geschaf gouf. [[Fichier:Gandhi Salt March.jpg|thumb|left|300px|Resistenz ouni Gewalt: De [[Mahatma Gandhi]] beim [[Salzmarsch]] vun 1930]] [[Fichier:Indira and Nixon.JPG|thumb|left|210px|D'[[Indira Gandhi]] mam US-President [[Richard Nixon]] (1971)]] Innepolitesch hat ufanks d'Kongresspartei d'Soen, ënner dem [[Jawaharlal Nehru]], [[Premierminister]] vun 1947 bis 1964, an duerno nach bis ufanks vun den 1970er Joren. Oppositiounsparteien haten héchsten an den eenzele Bundesstaaten, oder um kommunale Plang eppes ze soen. Eréischt, wéi dem Nehru seng Duechter, d'[[Indira Gandhi]], déi [[1966]] Premierministesch gouf, d'Partei zentraliséiert a probéiert huet, hir eege Muechtpositioun auszebauen, ass et der Oppositioun gelongen, sech op nationalem Niveau zu forméieren. E Geriicht zu [[Allahabad]] huet [[1975]] d'Indira Gandhi fir Onrechtméissegkeete bei de Wale vun 1971 fir schëlleg fonnt. Mä amplaz, wéi d'Oppositioun et gefuerdert huet, zeréckzetrieden, huet d'Gandhi den Noutstand ausgeruff a bis [[1977]] mat Dekreter regéiert. Déi demokratesch Grondrechter, wéi Press- oder Meenungsfräiheet, goufe schwéier limitiéiert. 1977 huet sech d'Onzefriddenheet vun der Bevëlkerung mat dëser de-facto-Diktatur an enger däitlecher Walnéierlag fir d'Indira Gandhi geäussert. Tëscht 1977 an 1980 bestoung fir d'éischt Kéier d'Regierung net aus Membere vun der Kongresspartei, mä aus enger [[lénks (Politik)|lénksgeriichtener]] Koalitioun ënner dem [[Janata Party]] . [[1980]] koum d'Indira Gandhi duerch Walen nees zeréck un d'Muecht. An dës Regierungsperiod fält d'Kris am [[Punjab (Indien)|Punjab]], wou [[Sikhismus|sikhistesch]] Separatisten en eegene Staat gefuerdert hunn. Wéi sech militant Sikhen [[1984]] am [[Gëllenen Tempel]] zu [[Amritsar]] verschanzt haten, huet d'Indira Gandhi d'''[[Operation Blue Star]]'' ordonéiert. Indesch Truppen hunn den Tempel gestiermt an der Okkupatioun en Enn gesat. Doropshi koum et zu bluddegen Ausernanersetzungen, deenen hiren Héichpunkt d'Ermuerdung vun der Gandhi duerch hir Sikh Leibwächter war. Hire Jong, de [[Rajiv Gandhi]] huet d'Regierungsgeschäfter iwwerholl, war awer net kapabel, déi geplangt Reformen ëmzesetzen. E gouf och an e Korruptiounsskandal verwéckelt, sou datt [[1989]] d'Oppositioun eng kloer Victoire bei de Wale krut. [[1991]] bis [[1996]] koum awer nees d'Kongresspartei un d'Muecht. D'Regierung vum [[P. V. Narasimha Rao]] huet d'Land op wirtschaftlechem Plang no baussen opgemaach an aussepolitesch nei orientéiert. Zu sengem Reformprogramm hunn ë.&nbsp;a. d'Privatiséierung vu Staatsbetriber, d'Ophiewe vun Handelsbarrièren, d'Ofschafe vu bürokrateschen Investitiounshemmnisser a Steiersenkunge gezielt. Déi Regierungen, déi nokoumen, hunn dës Reforme virugefouert. Zanter den 1980er Joren ass den [[Hindutva|Hindu-Nationalismus]] am Gaang, däitlech méi staark ze ginn. En zentralen innepolitesche Sträitpunkt ass d'Ausenanersetzung ëm d'Moschee zu [[Ayodhya]] ([[Uttar Pradesh]]), déi an d'Plaz vun engem bedeitenden Hindutempel opgeriicht gi war. [[1992]] hunn hinduistesch Extremisten d'Moschee gestiermt an zerstéiert, wat zu schwéieren Debordementer am ganze Land gefouert huet. De politeschen Aarm vun den Hindu-Nationalisten, d'[[Bharatiya Janata Party]] (BJP), huet tëscht 1998 an 2004 eng Regierungskoalitioun ugefouert a mam [[Atal Bihari Vajpayee]] de Regierungschef gestallt. [[2004]] huet d'Kongresspartei nees d'Wale gewonnen, mat un hirer Spëtzt der [[Sonia Gandhi]], der Wittfra vum Rajiv Gandhi, deen 1991 ermuert gi war. Si gouf awer net Premierministesch, well d'Oppositioun se wéinst hiren italieenesche Wuerzele kritiséiert huet. An d'Plaz koum de [[Manmohan Singh]] deen ënner dem Rao Finanzminister war. Trotz engem wirtschaftlechen Opschwonk sinn hautdesdaags d'Haaptproblemer an Indien nach ëmmer de wäit verbreeten [[Aarmut]], eng staark Iwwerbevëlkerung, Ëmweltproblemer, an déi ethnesch a reliéis Konflikter tëscht den Hinduen an de Moslemen. Dobäi kënnt de Sträit mat Pakistan ëm d'[[Kaschmir]]-Regioun, wat besonnesch kriddeleg ass, well souwuel Indien, wéi och Pakistan, Atombommen hunn. An deene leschte Jore sinn déi zwee Länner awer liicht openaner zou gaangen. === Terrorismus an Indien === Zanter 1986 kämpfe verschidde Gruppéierungen am Kaschmir fir d'Onofhängegkeet oder fir en Uschloss un de Pakistan. Ëmmer nees koum et zu Attacken op Ariichtunge vum indesche Staat, wéi z.&nbsp;B. am Oktober 2001 op d'Regionalparlament vu [[Jammu a Kashmir]] zu [[Srinagar]], op d'indesch Arméi, déi do stationéiert ass, oder op hinduistesch Awunner oder Pilger. Och op anere Plazen am Land koum et zu Uschléi vu kaschmiresche Separatisten oder islamisteschen Terrororganisatioune wéi der [[Lashkar-e-Toiba]]. Déi bis ewell schrooste Serie vun Attentater war am Mäerz 1993, wéi zu [[Mumbai]] duerch Attacken op d'Bourse, op Hoteller, Zich a Bensinnsstatiounen 257 Leit ëm d'Liewe koumen an der iwwer 1100 blesséiert goufen. Am Dezember 2001 hunn Islamisten d'Parlament su [[Nei-Delhi]] gestiermt, dobäi koume 14 Leit ëm d'Liewen. 52 Doudeger gouf et am August 2003, wéi zwéin Taxien, déi mat Sprengstoff gefëllt waren, zu Mumbai explodéiert sinn. Dräi Bommenattentater op Mäert zu Nei-Delhi am Oktober 2005 hunn 62 Affer kascht. Am Mäerz 2006 sinn zu [[Varanasi]] duerch zwou Bommen 20 Mënschen doutgemaach ginn. Bei de Bommenexplosiounen an Zich, am Juli 2006 koume ronn 200 Leit ëm d'Liewen a goufen der iwwer 700 blesséiert. Den 18. Februar 2007 sinn am „Frëndschafts-Express“, der eenzeger Zuchverbindung tëscht Indien a Pakistan zwou Bommen explodéiert, op d'mannst 65 Mënsche si leie bliwwen. De 25. August 2007 sinn zu Hyderabad alt nees eng Kéier zwou Bommen an d'Luucht gaangen (eng drëtt konnt entschäerft ginn), woubäi op d'mannst 42 Leit hiert Liewen hu misse loossen. == Politik == No der [[Constitutioun]] vun [[1950]] ginn d'[[Parlament]] an de [[Staatschef]] vum Vollek gewielt. == Administrativ Andeelung == Indien ass an 29 [[Bundesstaat (Indien)|Bundesstaat]]en (engl. ''States'') a siwen [[Uniounsterritoire]]n (engl. ''Union Territories'') agedeelt, déi an am Ganze 603 [[Distrikt (Indien)|Distrikter]] (engl. ''Districts'') ënnerdeelt sinn. An e puer Bundesstaate ginn Distrikter zu Divisiounen (engl. ''Divisions'') zesummegefaasst. Ënner den Disitriker kommen d'''[[Tehsil]]en'' (oder och ''Taluken''), [[Block (Indien)|Bléck]] a ''[[Subdivision]]s''. Deen ënneschten administrativen Niveau sinn d'Dierfer, déi zum Deel a sougenannten ''[[Hobli]]en'' zesummegefaasst kënne ginn. D'Uniounsterritoire gi vun der Zentralregierung zu Nei-Delhi verwalt. D'Bundesstaaten dogéint hunn eege Parlamenter an eng eege Regierung. Regierungschef vun engem Bundesstaat ass den ''[[Chief Minister]]''. Formell ënnersteet deen engem Gouverneur, dee vum Bundespresident ernannt ass. Fir déi kommunal Verwaltung ass a grousse Stied d<nowiki>'</nowiki>''Municipal Corporation'' zoustänneg, a méi klengen d'''Municipalities.'' Am ländleche Raum gëtt nom ''Panchayati Raj'' System gefuer. Dëse besteet aus gewielte Conseilen ''([[Panchayat]])'' um Niveau vum Duerf, vum Block a vum Distrikt. Jee no Bundesstaat sinn d'Zoustännegkeeten anescht. Déi haiteg Andeelung geet op de ''States Reorganization Act'' vun 1956 zeréck. D'Mammesprooch vun den Awunner war e wichtege Krittär fir d'Grenzen nei ze zéien. Den 1. Mee 1960 gouf de Staat [[Bombay (Staat)|Bombay]] an déi zwéi Staate [[Gujarat]] a [[Maharashtra]] opgedeelt. 2000 sinn dräi nei Bundesstaaten entstanen: [[Jharkhand]], [[Chhattisgarh]] an [[Uttarakhand]]. === Bundesstaaten === [[Fichier:Indien Verwaltungsgliederung.png|thumb|400px|Bundesstaaten an Unionusterritoiren]] [[Fichier:The Indian Mutiny 1857-1859 Q69824.jpg|thumb|350px|D'Secundra Bagh bei [[Lakhnau|Lucknow]], dat wärend dem [[Indischen Opstand vun 1857|Sepoy-Opstand]] vun de Britte gestiermt gouf. Foto vum [[Felice Beato]], Mäerz 1858.]] {| | AP | [[Andhra Pradesh]] |- | AR | [[Arunachal Pradesh]] |- | AS | [[Assam]] |- | BR | [[Bihar]] |- | CG | [[Chhattisgarh]] |- | GA | [[Goa]] |- | GJ | [[Gujarat]] |- | HR | [[Haryana]] |- | HP | [[Himachal Pradesh]] |- | JK | [[Jammu a Kashmir]] |- | JH | [[Jharkhand]] |- | KA | [[Karnataka]] |- | KL | [[Kerala]] |- | MP | [[Madhya Pradesh]] |- | MH | Maharashtra |- | MN | [[Manipur]] |- | ML | [[Meghalaya]] |- | MZ | [[Mizoram]] |- | NL | [[Nagaland]] |- | OR | [[Orissa]] |- | PB | [[Punjab (Indien)|Punjab]] |- | RJ | [[Rajasthan]] |- | SK | [[Sikkim]] |- | | [[Telangana]] |- | TN | [[Tamil Nadu]] |- | TR | [[Tripura]] |- | UA | [[Uttarakhand]] |- | UP | [[Uttar Pradesh]] |- | WB | [[Westbengalen]] ''(West Bengal)'' |} === Unionsterritorien === {| | AN | [[Andamanen an Nikobaren]] |- | CH | [[Chandigarh]] |- | DN | [[Dadra an Nagar Haveli]] |- | DD | [[Daman an Diu]] |- | DL | [[Delhi (Uniounsterritoire)|Delhi]] |- | LD | [[Lakshadweep]] |- | PY | [[Puducherry (Uniounsterritoire)|Puducherry]] (fréier Pondicherry) |} === Stied === Haaptstad vun Indien ass Nei-Delhi, direkt nieft [[Delhi (Stad)|Delhi]], déi mat ronn 11 Milliounen Awunner, déi zweetgréisst Stad aus dem Land ass. Mat der [[Agglomeratioun]] sinn et 17 Milliounen. Delhi ass de kulturellen Zentrum vun der [[Hindi]]<nowiki></nowiki>communautéit am Norden. Déi gréisst Stad an och den ekonomeschen Zentrum vun Indien ass awer [[Mumbai]], bis 1995 ''Bombay''. Déi Metropol op der Westküst huet bal 13 Milliounen Awunner, 20 Milliounen, wann een d'Agglomeratioun matzielt. Drëttgréisste Stad ass [[Bengaluru]], bis 2006 ''Bangalore''. An där 5-Millioune-Stad si vill Firmen, déi mat neien Technologië schaffen, dofir gëtt se och alt d'„Silicon Valley vun Indien“ genannt. [[Kolkata]], bis 2001 ''Calcutta'' oder ''Kalkutta'', ass déi gréisst Stad op der Ostküst an ass, mat 4,6 Milliounen Awunner, déi véiertgréisst. Si gëllt als intellektuellen Zentrum. [[Chennai]], bis 1996 ''Madras'', kënnt op fënnefter Plaz, mat 4,3 Millioune Mënschen, si ass de kulturelle Mëttelpunkt vu Südindien, besonnesch vun den [[Tamilen]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Indien]] co6whmlrkbrbgqt7w1k43lma4cimwxr 2689115 2689031 2026-08-05T14:06:10Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689115 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = भारत गणराज्य<br>Bhārat Ganarājya | Fändel = Flag of India.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Indien | Wopen = Emblem of India.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Indien | National Devise = Satyamēva Jayatē<br>("Eleng d'Wouerecht triumphéiert") | Kaart = India in its region (disputed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Hindi]]<br>21 aner Sproochen | Haaptstad = [[Nei-Delhi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = parlamentaresch [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 3.166.414 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.428.627.663 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 143 | Onofhängegkeet = 15. August 1947 | Nationalfeierdag = [[14. Juli]] | Nationalhymn = [[Jana Gana Mana]] | Wärung = [[Indesch Rupie]] (INR) | Zäitzon = +5:30 | Internet TLD = [[.in]] | Telefonsprefix = +91 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Chamundi-hills.jpg|thumb|240px|Hindu-Tempel zu Mysore]] [[Fichier:Iron Pillar, Delhi, May 2008.jpg|thumb|240px|D'Eise Sail, déi net rascht, zu Delhi aus der [[Guptaräich|Gupta]]-Zäit.]] [[Fichier:TajMahalbyAmalMongia.jpg|thumb|310px|Den [[Taj Mahal]] gouf vum Groussmogul Shah Jahan fir seng Fra [[Mumtaz Mahal]] gebaut.]] D''''Republik Indien''' läit um Süde vum [[Asien|asiatesche]] Kontinent. == Geschicht == === Virgeschicht a klassesch Epoch === D'[[Indus-Kultur|Zivilisatioun am Dall vum Indus]], gréisstendeels am haitege [[Pakistan]], war eng vun den éischten Héichkulturen op der Welt, mat enger eegener Schrëft, der [[Indus-Schrëft]], déi bis ewell net entziffert konnt ginn. Géint 2500 v. Chr. gouf et do schonn Stied, déi no Plang gebaut waren, wéi [[Harappa]], wou et eng [[Kanalisatioun]], e Mierhafen a [[Bad|Bieder]] gouf. Méi wäit am Osten huet sech déi sougenannt [[Copper Hoard Culture]] entwéckelt. Vu 1700 v. Chr. un ass d'Indus-Kultur lues a lues zerfall, firwat, ass net gewosst. Eng wichteg Epoch war d'[[Veda]]-Zäit (ongeféier 1500 v. Chr. bis 500 v. Chr.), an där d'Fëllementer vun der haiteger Kultur geluecht goufen. Um Enn vun der Veda-Zäit goufen d'[[Upanishaden|Upanishade]] geschaf, déi a villerlee Hisiicht d'Basis si vun den 3 Reliounen, déi an Indien entstane sinn, nämlech dem [[Hinduismus]], dem [[Buddhismus]] an dem [[Jainismus]]. An där Zäit goufen och d'[[Ganges|Ganges-Uwänner]] urbaniséiert a regional Kinnekräicher, wéi dat vu [[Magadha]] sinn entstanen. Vum 6. Joerhonnert v. Chr. un huet sech de Buddhismus ausgebreet, dee ronn 500 Joer laang nieft dem Hinduismus déi wichtegst reliéis-philosophesch Stréimung war. Am 4. Joerhonnert v. Chr. ass ënner der Dynastie vun de [[Maurya]] fir d'éischt Kéier en indescht Groussräich entstanen, dat ënner dem [[Ashoka]] bal dee ganze Subkontinent abegraff huet. Nodeem en eng Rëtsch Eruewerunge gemaach hat, huet den Ashoka sech dru ginn, de Buddhismus am eegene Land, mä och op [[Sri Lanka]] an a [[Myanmar|Birma]] ze verbreeden. No sengem Doud ass d'Maurya-Räich lues a lues nees an eng Abberzuel Klengstaaten zerfall, déi eréischt am 4. Joerhonnert n. Chr. vun de [[Guptaräich|Gupta]] nees zu engem Groussräich an Nordindien vereent konnte ginn. Indien hat, duerch de Buddhismus, e wesentleche kulturellen Afloss op déi ganz Géigend vun Zentral- an Ostasien. D'Verbreede vum Hinduismus a vum Buddhismus iwwer [[Indochina]] bis an dat haitegt [[Indonesien]] huet der Kultur vun deene Länner säi Stempel opgedréckt. Den [[Harsha]]vardhana, deem seng Herrschaft an Nordindien am 7. Joerhonnert den Iwwergank zum indesche Mëttelalter markéiert, gëllt als dee leschte grousse Fërderer vum Buddhismus an Indien. === D'indescht Mëttelalter an d'Zäit vum Mogulräich === Am 8. Joerhonnert koum duerch arabesch Eruewerungen den [[Islam]] an Nordindien. Mä eréischt am 12. Joerhonnert koum et no der Eruewerung vun [[Zentralasien|zentralasiateschen]] islamesche Muechten zu enger Dominanz vu mosleemesche Staaten am Norden an zu der Islamiséierung vu groussen Deeler vun der Populatioun vun do. D'[[Sultanat vun Delhi]] huet seng Muecht souguer eng kuerz säit an de Süde kënnen ausbreeden, säi kulturellen Afloss blouf awer op den Norde begrenzt. Duerch den Iwwerfall vun de [[Mongolen]] am Joer [[1398]] gouf d'Sultanat sou geschwächt, datt déi hinduistesch Regionalräicher nees méi staark goufen. Eréischt am 16. Joerhonnert, mat der Grënnung vum [[Mogulräich]], konnten déi islamesch Herrscher sech nees am Norden duersetzen. D'Mogulräich hat ronn 200 Joer, bis 1857 Bestand. Bekannt Herrscher wéi den [[Akbar]], de [[Jahangir]], de [[Shah Jahan]] an den [[Aurangzeb]] hunn d'Räich net nëmme bis an [[Dekkan]] vergréisset, mä hunn och e Staatswiesen an eng Administratioun geschaf, déi funktionéiert huet, a se hunn d'Konscht gefërdert. Zu där Zäit gouf et just nach am Süden hinduistesch Kinnekräicher, wéi dat vu [[Vijayanagar]]. === Europäesch Kolonialherrschaft an Onofhängegkeetsbeweegung === Vu 1505 un hunn europäesch Länner, [[Portugal]] als éischt, domat ugefaangen, kleng Stëtzpunkte laanscht d'Küst z'erueweren (vgl. [[Portugisesch-Indien]]). Vu [[1756]] un huet déi brittesch [[Brittesch Ostindien-Kompanie|Ostindien-Kompanie]] ''(British East India Company)'' vun hiren Hafestëtzpunkte [[Kolkata|Kalkutta]], [[Chennai|Madras]] a [[Mumbai|Bombay]] aus wäit Deeler vun Indien ënner hir Herrschaft bruecht. Den Afloss vun Holland, Frankräich oder Portugal gouf dobäi bal ganz iwwerdubbert. Fürsten, déi loyal waren, hu Staate mat begrenzter Souveränitéit kënne behalen, wéi [[Hyderabad (Staat)|Hyderabad]], [[Bhopal (Staat)|Bhopal]], [[Mysore (Staat)|Mysore]] oder [[Kaschmir]]. [[1857]]/[[1858|58]] hunn Deeler vun der Bevëlkerung vun Nordindie sech am [[Indeschen Opstand vun 1857|Sepoy-Opstand]] géint d'Herrschaft vun der Ostindien-Kompanie revoltéiert. Nodeem des Revolt néiergeschloe gi war, gouf d'Ostindien-Kompanie opgeléist an Indien koum ënner d'direkt Kontroll vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. Déi brittesch Monarchen hate vun [[1877]] bis [[1947]] zousätzlech den Titel ''Empress of India'' resp. ''Emperor of India'' ([[Keeser vun Indien|Keeser(in) vun Indien]]). [[Fichier:Flag of Imperial India.svg|thumb|left|Kolonialfändel vu Brittesch-Indien]] [[1885]] gouf zu [[Bombay]] den ''[[Indian National Congress]]'', déi sougenannt Kongresspartei, gegrënnt. Ufanks huet si net d'Onofhängegkeet vun Indie gefuerdert, mä just d'Recht fir d'Bevëlkerung, matschwätzen ze kënnen. Hir Membere waren an der Majoritéit [[Hinduismus|Hinduen]] a [[Zoroastrismus|Parsen]]. Déi mosleemesch Uewerschicht huet sech dozou op Distanz gehalen. Hire Porte-parole, de [[Sayyid Ahmad Khan]] huet gefaart, datt, wann d'Majoritéitsprinzip agefouert géif, si aus der Administratioun erausgedireegelt géifen. Dofir gouf [[1906]] d'[[Moslemliga]] gegrënnt, fir d'Intressie vun de Moslemen ze representéieren. Am [[Éischte Weltkrich]] war de gréissten Deel vun der Populatioun loyal. Mä well d'Britte bei der Opdeelung vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] mat dobäi waren, hunn elo och vill Mosleme sech der Onofhängegkeetsbeweegung ugeschloss. Jorelaang Resistenz ouni Gewalt géint déi brittesch [[Kolonie|Kolonialherrschaft]], virun allem ënner dem [[Mahatma Gandhi]] an dem [[Jawaharlal Nehru]], huet 1947 zu der Onofhängegkeet gefouert. Déi selwecht Zäit hunn d'Britten hir Kolonie Brittesch-Indien an zwéi [[Staat]]e gedeelt, déi [[weltlech]] Indesch Unioun an déi méi kleng Islamesch Republik [[Pakistan]]. Domat hu se d'Fuerderunge vun der Moslemliga an där hirem Chef [[Ali Jinnah]] erfëllt, déi zanter den 1930er Joren ëmmer méi staark goufen, an déi en eegenen Nationalstaat wollten. === Entwécklungen zanter der Onofhängegkeet === Dës Deelung huet zu enger vun de gréisste Verdreiwungen, resp. Fluchte vun der Geschicht gefouert. Ronn 10 Milliounen Hinduen a [[Sikhismus|Sikhe]] goufen aus dem Pakistan verdriwwen, a ronn 7 Millioune Moslemen aus Indien. 750.000 bis eng Millioun Mënsche sinn dobäi ëm d'Liewe komm. D'[[Fürstestaat]]en déi duerch Schutz-Traitéë mat Groussbritannie verbonne waren, hate scho virun der Onofhängegkeet hire Bäitrett zu der Indescher Unioun erkläert. Just zwéin hu Problemer gemaach: [[Hyderabad (Staat)|Hyderabad]] a [[Kaschmir]]. Am Kaschmir huet de [[Maharaja]], en Hindu, ufanks gezéckt. Nodeem mosleemesch Kämpfer a säi Land koumen, huet hie sech dach fir en Uschloss un Indien decidéiert. Pakistan huet dat als net rechtméisseg betruecht, sou datt et zum [[Éischten Indesch-Pakistanesche Krich]] ëm de Kaschmir (1947 bis 1949) koum. Zanterhier gloust an där Géigend de [[Kaschmir-Konflikt]], deen 1965 den [[Zweeten Indesch-Pakistanesche Krich]] an 1999 de [[Kargil-Krich]] als Folleg hat. De [[26. November]] [[1949]] ass Indien dem [[Commonwealth of Nations]] bäigetrueden an de [[26. Januar]] [[1950]] ass d'Verfassung a Kraaft getrueden, duerch déi Indien zu enger Republik gouf. 1962 koum et, wéinst Grenzstreidereien, zu engem kuerze Krich mat der [[Volleksrepublik China]], dem sougenannten [[Indesch-Chineesesche Grenzkrich]]. Well Indien eng Onofhängegkeetsbeweegung am deemolegen Ost-Pakistan ënnestëtzt huet, koum et 1971 zu engem [[Bangladesch-Krich|drëtte Krich tëscht Indien a Pakistan]], wouropshi Pakistan gedeelt gouf an en neien, och majoritär islamesche Staat [[Bangladesch]] geschaf gouf. [[Fichier:Gandhi Salt March.jpg|thumb|left|300px|Resistenz ouni Gewalt: De [[Mahatma Gandhi]] beim [[Salzmarsch]] vun 1930]] [[Fichier:Indira and Nixon.JPG|thumb|left|210px|D'[[Indira Gandhi]] mam US-President [[Richard Nixon]] (1971)]] Innepolitesch hat ufanks d'Kongresspartei d'Soen, ënner dem [[Jawaharlal Nehru]], [[Premierminister]] vun 1947 bis 1964, an duerno nach bis ufanks vun den 1970er Joren. Oppositiounsparteien haten héchsten an den eenzele Bundesstaaten, oder um kommunale Plang eppes ze soen. Eréischt, wéi dem Nehru seng Duechter, d'[[Indira Gandhi]], déi [[1966]] Premierministesch gouf, d'Partei zentraliséiert a probéiert huet, hir eege Muechtpositioun auszebauen, ass et der Oppositioun gelongen, sech op nationalem Niveau zu forméieren. E Geriicht zu [[Allahabad]] huet [[1975]] d'Indira Gandhi fir Onrechtméissegkeete bei de Wale vun 1971 fir schëlleg fonnt. Mä amplaz, wéi d'Oppositioun et gefuerdert huet, zeréckzetrieden, huet d'Gandhi den Noutstand ausgeruff a bis [[1977]] mat Dekreter regéiert. Déi demokratesch Grondrechter, wéi Press- oder Meenungsfräiheet, goufe schwéier limitiéiert. 1977 huet sech d'Onzefriddenheet vun der Bevëlkerung mat dëser de-facto-Diktatur an enger däitlecher Walnéierlag fir d'Indira Gandhi geäussert. Tëscht 1977 an 1980 bestoung fir d'éischt Kéier d'Regierung net aus Membere vun der Kongresspartei, mä aus enger [[lénks (Politik)|lénksgeriichtener]] Koalitioun ënner dem [[Janata Party]] . [[1980]] koum d'Indira Gandhi duerch Walen nees zeréck un d'Muecht. An dës Regierungsperiod fält d'Kris am [[Punjab (Indien)|Punjab]], wou [[Sikhismus|sikhistesch]] Separatisten en eegene Staat gefuerdert hunn. Wéi sech militant Sikhen [[1984]] am [[Gëllenen Tempel]] zu [[Amritsar]] verschanzt haten, huet d'Indira Gandhi d'''[[Operation Blue Star]]'' ordonéiert. Indesch Truppen hunn den Tempel gestiermt an der Okkupatioun en Enn gesat. Doropshi koum et zu bluddegen Ausernanersetzungen, deenen hiren Héichpunkt d'Ermuerdung vun der Gandhi duerch hir Sikh Leibwächter war. Hire Jong, de [[Rajiv Gandhi]] huet d'Regierungsgeschäfter iwwerholl, war awer net kapabel, déi geplangt Reformen ëmzesetzen. E gouf och an e Korruptiounsskandal verwéckelt, sou datt [[1989]] d'Oppositioun eng kloer Victoire bei de Wale krut. [[1991]] bis [[1996]] koum awer nees d'Kongresspartei un d'Muecht. D'Regierung vum [[P. V. Narasimha Rao]] huet d'Land op wirtschaftlechem Plang no baussen opgemaach an aussepolitesch nei orientéiert. Zu sengem Reformprogramm hunn ë.&nbsp;a. d'Privatiséierung vu Staatsbetriber, d'Ophiewe vun Handelsbarrièren, d'Ofschafe vu bürokrateschen Investitiounshemmnisser a Steiersenkunge gezielt. Déi Regierungen, déi nokoumen, hunn dës Reforme virugefouert. Zanter den 1980er Joren ass den [[Hindutva|Hindu-Nationalismus]] am Gaang, däitlech méi staark ze ginn. En zentralen innepolitesche Sträitpunkt ass d'Ausenanersetzung ëm d'Moschee zu [[Ayodhya]] ([[Uttar Pradesh]]), déi an d'Plaz vun engem bedeitenden Hindutempel opgeriicht gi war. [[1992]] hunn hinduistesch Extremisten d'Moschee gestiermt an zerstéiert, wat zu schwéieren Debordementer am ganze Land gefouert huet. De politeschen Aarm vun den Hindu-Nationalisten, d'[[Bharatiya Janata Party]] (BJP), huet tëscht 1998 an 2004 eng Regierungskoalitioun ugefouert a mam [[Atal Bihari Vajpayee]] de Regierungschef gestallt. [[2004]] huet d'Kongresspartei nees d'Wale gewonnen, mat un hirer Spëtzt der [[Sonia Gandhi]], der Wittfra vum Rajiv Gandhi, deen 1991 ermuert gi war. Si gouf awer net Premierministesch, well d'Oppositioun se wéinst hiren italieenesche Wuerzele kritiséiert huet. An d'Plaz koum de [[Manmohan Singh]] deen ënner dem Rao Finanzminister war. Trotz engem wirtschaftlechen Opschwonk sinn hautdesdaags d'Haaptproblemer an Indien nach ëmmer de wäit verbreeten [[Aarmut]], eng staark Iwwerbevëlkerung, Ëmweltproblemer, an déi ethnesch a reliéis Konflikter tëscht den Hinduen an de Moslemen. Dobäi kënnt de Sträit mat Pakistan ëm d'[[Kaschmir]]-Regioun, wat besonnesch kriddeleg ass, well souwuel Indien, wéi och Pakistan, Atombommen hunn. An deene leschte Jore sinn déi zwee Länner awer liicht openaner zou gaangen. === Terrorismus an Indien === Zanter 1986 kämpfe verschidde Gruppéierungen am Kaschmir fir d'Onofhängegkeet oder fir en Uschloss un de Pakistan. Ëmmer nees koum et zu Attacken op Ariichtunge vum indesche Staat, wéi z.&nbsp;B. am Oktober 2001 op d'Regionalparlament vu [[Jammu a Kashmir]] zu [[Srinagar]], op d'indesch Arméi, déi do stationéiert ass, oder op hinduistesch Awunner oder Pilger. Och op anere Plazen am Land koum et zu Uschléi vu kaschmiresche Separatisten oder islamisteschen Terrororganisatioune wéi der [[Lashkar-e-Toiba]]. Déi bis ewell schrooste Serie vun Attentater war am Mäerz 1993, wéi zu [[Mumbai]] duerch Attacken op d'Bourse, op Hoteller, Zich a Bensinnsstatiounen 257 Leit ëm d'Liewe koumen an der iwwer 1100 blesséiert goufen. Am Dezember 2001 hunn Islamisten d'Parlament su [[Nei-Delhi]] gestiermt, dobäi koume 14 Leit ëm d'Liewen. 52 Doudeger gouf et am August 2003, wéi zwéin Taxien, déi mat Sprengstoff gefëllt waren, zu Mumbai explodéiert sinn. Dräi Bommenattentater op Mäert zu Nei-Delhi am Oktober 2005 hunn 62 Affer kascht. Am Mäerz 2006 sinn zu [[Varanasi]] duerch zwou Bommen 20 Mënschen doutgemaach ginn. Bei de Bommenexplosiounen an Zich, am Juli 2006 koume ronn 200 Leit ëm d'Liewen a goufen der iwwer 700 blesséiert. Den 18. Februar 2007 sinn am „Frëndschafts-Express“, der eenzeger Zuchverbindung tëscht Indien a Pakistan zwou Bommen explodéiert, op d'mannst 65 Mënsche si leie bliwwen. De 25. August 2007 sinn zu Hyderabad alt nees eng Kéier zwou Bommen an d'Luucht gaangen (eng drëtt konnt entschäerft ginn), woubäi op d'mannst 42 Leit hiert Liewen hu misse loossen. == Politik == No der [[Constitutioun]] vun [[1950]] ginn d'[[Parlament]] an de [[Staatschef]] vum Vollek gewielt. == Administrativ Andeelung == Indien ass an 29 [[Bundesstaat (Indien)|Bundesstaat]]en (engl. ''States'') a siwen [[Uniounsterritoire]]n (engl. ''Union Territories'') agedeelt, déi an am Ganze 603 [[Distrikt (Indien)|Distrikter]] (engl. ''Districts'') ënnerdeelt sinn. An e puer Bundesstaate ginn Distrikter zu Divisiounen (engl. ''Divisions'') zesummegefaasst. Ënner den Disitriker kommen d'''[[Tehsil]]en'' (oder och ''Taluken''), [[Block (Indien)|Bléck]] a ''[[Subdivision]]s''. Deen ënneschten administrativen Niveau sinn d'Dierfer, déi zum Deel a sougenannten ''[[Hobli]]en'' zesummegefaasst kënne ginn. D'Uniounsterritoire gi vun der Zentralregierung zu Nei-Delhi verwalt. D'Bundesstaaten dogéint hunn eege Parlamenter an eng eege Regierung. Regierungschef vun engem Bundesstaat ass den ''[[Chief Minister]]''. Formell ënnersteet deen engem Gouverneur, dee vum Bundespresident ernannt ass. Fir déi kommunal Verwaltung ass a grousse Stied d<nowiki>'</nowiki>''Municipal Corporation'' zoustänneg, a méi klengen d'''Municipalities.'' Am ländleche Raum gëtt nom ''Panchayati Raj'' System gefuer. Dëse besteet aus gewielte Conseilen ''([[Panchayat]])'' um Niveau vum Duerf, vum Block a vum Distrikt. Jee no Bundesstaat sinn d'Zoustännegkeeten anescht. Déi haiteg Andeelung geet op de ''States Reorganization Act'' vun 1956 zeréck. D'Mammesprooch vun den Awunner war e wichtege Krittär fir d'Grenzen nei ze zéien. Den 1. Mee 1960 gouf de Staat [[Bombay (Staat)|Bombay]] an déi zwéi Staate [[Gujarat]] a [[Maharashtra]] opgedeelt. 2000 sinn dräi nei Bundesstaaten entstanen: [[Jharkhand]], [[Chhattisgarh]] an [[Uttarakhand]]. === Bundesstaaten === [[Fichier:Indien Verwaltungsgliederung.png|thumb|400px|Bundesstaaten an Unionusterritoiren]] [[Fichier:The Indian Mutiny 1857-1859 Q69824.jpg|thumb|350px|D'Secundra Bagh bei [[Lakhnau|Lucknow]], dat wärend dem [[Indischen Opstand vun 1857|Sepoy-Opstand]] vun de Britte gestiermt gouf. Foto vum [[Felice Beato]], Mäerz 1858.]] {| | AP | [[Andhra Pradesh]] |- | AR | [[Arunachal Pradesh]] |- | AS | [[Assam]] |- | BR | [[Bihar]] |- | CG | [[Chhattisgarh]] |- | GA | [[Goa]] |- | GJ | [[Gujarat]] |- | HR | [[Haryana]] |- | HP | [[Himachal Pradesh]] |- | JK | [[Jammu a Kashmir]] |- | JH | [[Jharkhand]] |- | KA | [[Karnataka]] |- | KL | [[Kerala]] |- | MP | [[Madhya Pradesh]] |- | MH | Maharashtra |- | MN | [[Manipur]] |- | ML | [[Meghalaya]] |- | MZ | [[Mizoram]] |- | NL | [[Nagaland]] |- | OR | [[Orissa]] |- | PB | [[Punjab (Indien)|Punjab]] |- | RJ | [[Rajasthan]] |- | SK | [[Sikkim]] |- | | [[Telangana]] |- | TN | [[Tamil Nadu]] |- | TR | [[Tripura]] |- | UA | [[Uttarakhand]] |- | UP | [[Uttar Pradesh]] |- | WB | [[Westbengalen]] ''(West Bengal)'' |} === Unionsterritorien === {| | AN | [[Andamanen an Nikobaren]] |- | CH | [[Chandigarh]] |- | DN | [[Dadra an Nagar Haveli]] |- | DD | [[Daman an Diu]] |- | DL | [[Delhi (Uniounsterritoire)|Delhi]] |- | LD | [[Lakshadweep]] |- | PY | [[Puducherry (Uniounsterritoire)|Puducherry]] (fréier Pondicherry) |} === Stied === Haaptstad vun Indien ass Nei-Delhi, direkt nieft [[Delhi (Stad)|Delhi]], déi mat ronn 11 Milliounen Awunner, déi zweetgréisst Stad aus dem Land ass. Mat der [[Agglomeratioun]] sinn et 17 Milliounen. Delhi ass de kulturellen Zentrum vun der [[Hindi]]<nowiki></nowiki>communautéit am Norden. Déi gréisst Stad an och den ekonomeschen Zentrum vun Indien ass awer [[Mumbai]], bis 1995 ''Bombay''. Déi Metropol op der Westküst huet bal 13 Milliounen Awunner, 20 Milliounen, wann een d'Agglomeratioun matzielt. Drëttgréisste Stad ass [[Bengaluru]], bis 2006 ''Bangalore''. An där 5-Millioune-Stad si vill Firmen, déi mat neien Technologië schaffen, dofir gëtt se och alt d'„Silicon Valley vun Indien“ genannt. [[Kolkata]], bis 2001 ''Calcutta'' oder ''Kalkutta'', ass déi gréisst Stad op der Ostküst an ass, mat 4,6 Milliounen Awunner, déi véiertgréisst. Si gëllt als intellektuellen Zentrum. [[Chennai]], bis 1996 ''Madras'', kënnt op fënnefter Plaz, mat 4,3 Millioune Mënschen, si ass de kulturelle Mëttelpunkt vu Südindien, besonnesch vun den [[Tamilen]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Indien]] l6cgneu7b3ixibuy5dzv68i7ftzf0sg 0 8039 2689036 2658188 2026-08-05T14:00:15Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689036 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen}} {{Infobox Land | Numm = Україна<br>Ukrajina | Fändel = Flag of Ukraine.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Ukrain | Wopen = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun der Ukrain | National Devise = | Kaart= Europe-Ukraine (disputed territory).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]] | Haaptstad = [[Kiew]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Semipresidentiell [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 603.700<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 36.744.636 {{small|Schätzung fir 2023}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 61 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br>deklaréiert de [[24. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[24. August]] | Nationalhymn = [[Schtsche ne wmerla Ukrajina]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6d/UkraineX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Hrywnja]] (UAH) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ua]] | Telefonsprefix = +380 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Ukrain''' ([[Ukrainesch|uk]]: ''Україна'') ass eng [[Republik]] an Osteuropa, déi tëscht [[Moldawien]], [[Rumänien]], [[Ungarn]], der [[Slowakei]], [[Polen]], [[Wäissrussland]] a [[Russland]] läit. Am Süde gëtt se vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] begrenzt. D'Ukrain ass wat seng Fläch ugeet, no Russland dat zweetgréisst Land vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land ass zanter [[1991]], nom Kollaps vun der [[Sowjetunioun]], en onofhängege Staat. == Toponymie == [[Fichier:Ukrania quae et Terra Cosaccorum cum vicinis Walachiae, Moldoviae, Johann Baptiste Homann (Nuremberg, 1720).jpg|thumb|220px|Kaart vun der Ukrain vun der Johann Homann 1720]] ''ukraina'', wat Grenzland bedeit. Eell dëst Land historesch den ëstlechen Ausposte vun der europäescher Zivilisatioun war. == Geschicht == [[Fichier:Muromian-map.png|thumb|180px|Slawesch Stämme virum Opkomme vum Chrëschtentum]] Am 7.-9. Joerhonnert hunn sech hei ostslawesch Stämm néiergelooss, déi och deelweis vum Territoire vun der haiteger Ukrain an dat haitegt West[[russland]] geplënnert sinn. Am Mëttelalter waren déi zwee Länner Deel vun engem eenzege Staat, deem seng Haaptstad Kiew war. Am 12. Joerhonnert huet de [[Kiewer Rus]] ugefaangen, sech a verschidde Fürstentümer ze zerleeën. Am 12. Joerhonnert huet de Juri Drogoruky, de 6. Jong vum Kiewer Prënz Wolodimir Monomach, keen Usproch op den Troun gemaach, dofir ass hien d'Lännereien am Nordoste eruewert. Sou hunn sech Mëtt vum 12. Joerhonnert slawesch Stämme op de Lännereien a Zentralrussland erëmfonnt. Virun hirer Arrivée hunn sech Stämme néiergelooss, déi no bei de moderne Finnen stoungen, zu Moskau, dat Dolgoruky als klengt Duerf gegrënnt huet. E Krich huet tëscht dem Staat Wladimir-Susdal (haut ass dat den zentralen Deel vu Russland) a Kiew am Joer 1169 ugefaangen, deen zu senger Trennung vum Kiew Rus gefouert huet <ref>Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 361. — 671 с.</ref>. [[Fichier:Володимир Великий.JPG|thumb|170px|Monument fir de Kinnek Wolodimir, Kiew]] Nom Batu senger Invasioun am Joer 1240 gouf de Leader vun den nërdleche Fürstentümer, den Alexander Nevski, dem Batu säin Adoptivjong, an d'Participatioun vum Alexander u Kricher op der Säit vun de Mongolen, an deenen hien de Widderstand vun der Bevëlkerung géint d'Muecht vum Batu ënnerdréckt huet, huet dozou gefouert, datt säi 16 Joer ale Jong Daniil den éischte Herrscher vum deemolege klenge [[Moskowien]] gouf, wat zum Entstoe vum moderne Russland gefouert huet. Eng aner wichteg mëttelalterlech Stad am moderne Russland war de Weliki Nowgorod, den Zentrum vun der demokratescher Republik mam selwechten Numm, déi stänneg am Krich mat dem autoritäre Moskau war a eréischt 1478 vu Moskau eruewert gouf. D'Virfahren vun den ukraineschen a wäissrussesche Vëlker hunn sech am 14. Joerhonnert schliisslech vun de Russen getrennt a goufen Deel vum Groussherzogtum Litauen (bis zum 18. Joerhonnert sinn dës zwee Vëlker enk verbonne bliwwen, an de Vokabulär vun der ukrainescher a wäissrussescher Sprooch stëmmt nach ëmmer ëm ongeféier 84% iwwereneen). Bis Enn vum 15. Joerhonnert hat sech den Nomadenstaat vun der Gëllener Hord an de Krimstaat, d'Staaten Astrachan a Kasan an de Moskauer Staat zerluecht, deen zu dëser Zäit endlech territorial a politesch Form ugeholl hat, an deen ugefaangen huet, eng Serie vu Kricher géint seng fréier Alliéiert an Noperen ze féieren, haaptsächlech géint d'Groussherzogtum Litauen. D'Stad Smolensk war de Schauplatz vu reegelméissege militäreschen Aktiounen. D'Russen, wéi d'Ukrainer, stamen vun ostslawesche Stämm of a grënnen hiren eegene Staat um Enn vum 15. Joerhonnert. Et war zu dëser Zäit, datt d'Weeër vun der Ukrain a Russland sech getrennt hunn <ref>Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800</ref><ref>Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907</ref><ref>Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.</ref><ref>Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.</ref>. [[Fichier:Kirovograd B.Khmelnyts'kogo Ploscha Pam'yatnyk B.Khmel'nyts'komu 02 (YDS 5421).jpg|thumb|200px|Een van de Monumenter fir den Nationalheld van der Ukrain Bogdan Khmelnytski]] Am 15. a 16. Joerhonnert gouf d'Elite vum ukrainesche Vollek geschaf - d'[[Kosacken]], Krieger, déi d'Land virun Attacke vun den Noperen verdeedegt hunn. Modern Russen koumen am 17. Joerhonnert an d'Ukrain, a wärend dem Kampf fir d'ukrainesch Onofhängegkeet an dem Widderstand géint déi polnesch Invasioun ënner der Leedung vum Bogdan Khmelnytski gouf 1654 en Allianzvertrag mat Russland ënnerschriwwen <ref>[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]</ref>. Ukrainer goufen offiziell net zu de Bierger gezielt a goufen dacks, souwuel Kosaken ewéi och Baueren, fir Zwangsaarbecht a Russland geschéckt, wat géint den Traité vun 1654 verstouss huet. (10.000 Ukrainer sinn un onhygienesche Konditioune beim Bau vum Ladogakanal gestuerwen.) Dëst huet zum Opstand vum Hetman Ivan Mazepa am Joer 1708 gefouert, deen d'Bezéiunge mat Russland ofgebrach huet a sech ënner de Schutz vu Schweden wollt stellen <ref>[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]</ref>. Am Joer 1775 huet Russland déi ukrainesch Kosaken an hir Garnisoun, d'Sitsch, zerstéiert, wat zu der Versklavung vum ukrainesche Vollek an dem Prozess vun der Russifikatioun (Russesch: Русификация) gefouert huet - der offizieller Politik vun der Zerstéierung vun der ukrainescher Sprooch a Kultur. Déi markantst Beispiller vun dëser Politik sinn den Ems-Dekreet an den Dekreet vum russesche Minister fir Innepolitik, Pjotr ​​Waluew, deen den Ukrainer verbueden huet, hir Mammesprooch ze benotzen <ref>[https://archive.org/details/sirio007/page/n389/mode/1up?view=theater Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)]</ref> <ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]</ref>. [[File:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]] De [[Fort Helleg Elisabeth]], eng grouss Äerdfestung, déi ursprénglech Mëtt vum 18. Joerhonnert vun ukrainesche Kosaken op Uerder vun der russescher Keeserin Elizabeth gebaut gouf, fir sech géint Attacke vum Osmanesche Räich ze schützen, huet eng Roll bei der Eruewerung vum Land gespillt. Dee Fort huet eng Schlësselroll der Victoire am russesch-tierkesche Krich vun 1768-1774 a bei der Grënnung vun enger stabiler Zivilisatioun am Süde vum Land gespillt, andeems sou de Wee fir d'Grënnung an d'Entwécklung vu grousse Stied am Süde vun der Ukraine - Kherson, Mikolajiw, Odessa - fräigemaach huet an um Enn vum 18. Joerhonnert de Stadstatus krut (Yelizavetgrad, haut Kropywnytskyi). Et war vun dëser Festung aus, datt russesch Truppen am Joer 1775 op eng Kampagne gaange sinn an déi ukrainesch Kosakenfestung Sich zerstéiert hunn, wat zu enger grousser nationaler Tragödie gouf <ref>[https://armyinform.com.ua/2021/06/16/hto-i-yak-znyshhuvav-zaporizku-sich/ Хто і як знищував Запорізьку Січ]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/cherven/15/1775-ruynuvannya-zaporizkoyi-sichi 1775 - руйнування Запорізької Січі]</ref>. 1914 huet den Keeser Nikolaus II. d'Feier vum 100. Gebuertsdag vum bekannten ukrainesche Schrëftsteller Taras Schewtschenko am russesche Räich verbueden <ref>[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]</ref>. Ufanks 1917 huet d'Februarrevolutioun ënnert der Féierung vum Alexander Kertsch d'Monarchie gestierzt a Russland an eng Republik ëmgewandelt, wat de virdru ënnerdréckte Vëlker d'Méiglechkeet ginn huet, fir hir Onofhängegkeet ze kämpfen. Bei der Arrivée zu Kiew huet de Kerenski ausgeruff: "Wann dat russescht Räich sech selwer iwwerlieft huet, da muss säin Zerfall vun hei aus ufänken" (vu Kiew). Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionetteregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt). [[Fichier:Штурм Києва 1918.jpg|thumb|220px|Beschossung vu Kiew duerch d'sowjetesch Arméi, 1918]] Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionettenregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt). Ufanks 1918, no der Schluecht bei der Gare Kruty, wéi e puer honnert ukrainesch Kadetten aus Militärschoulen den Avancée vun Dausende vu sowjeteschen Truppen op Kiew zréckgehalen hunn, huet déi sowjetesch Arméi ënner dem Kommando vum Michail Murawjow, op Uerder vum Lenin, de 4. Februar 1918, sech vun Osten un d'Banlieue vun der ukrainescher Haaptstad genéiert an en Ugrëff op d'Stad ugefaangen. Nodeems se Kiew eruewert haten, hunn déi sowjetesch Truppen am Kader vum Rouden Terror Dausende vun ukrainesche Zivilisten ëmbruecht, ënner anerem duerch Folter, an nodeems déi sowjetesch Truppen aus Kiew geflücht waren, huet d'Arméi vun der Ukrainescher Volleksrepublik Dausende vun hallef zersetzte Läiche vu Zivilisten a Stadparken entdeckt, dorënner nëmmen zwee Politiker, an nëmme Politiker mat nidderegem Rang. D'Ukrain gouf dräimol vu Sowjetrussland an zur selwechter Zäit vun den Arméie vun de Zentralmuechten iwwerfall. Am Joer 1919 koum et zu der gréisster antisowjetescher Opstänn, déi vum Grigoriev ugefouert an nëmme vu reguläre Truppen ënnerdréckt goufen. Am Joer 1921 ass de sowjetesch-ukrainesche Krich mat der Deelung vum Land tëscht Polen a Russland (zënter 1922 d'Sowjetunioun) op en Enn gaangen <ref>Корніеєнко Агніешка Розстріляне відродження / Rozstrzeelane odrodzenie, Краків-Перемишль 2010 (пол.), 272 с.</ref> <ref> Від українізації до русифікації. Інформаційний бюлетень ЗП УГВР. — Ч. 2. — Нью-Йорк, 1970.</ref>. [[Fichier:Національний музей Голодомору-геноциду, скульптура дівчинки «Гірка пам'ять дитинства».jpg|thumb|200px|De Musée vum Holodomor-Vëlkermord vun 1932-1933 gouf zu Kiew nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun an der Deklassifikatioun vun den Archiven gegrënnt]] An de Joren 1932-1933 huet déi sowjetesch Regierung ënner der Féierung vum Josef Stalin den Holodomor (eng künstlech induzéiert Massehongersnout) initiéiert, déi déi meescht Länner op der Welt als Vëlkermord um ukrainesche Vollek unerkennen, an déi zum Doud vu ronn 8 Millioune Mënschen gefouert huet<ref>Репресовані кінематографісти. Актуальна пам'ять: Статті й документи /Кінематографічні студії. Випуск п'ятий. — К.: «Кіно-Театр»; «АРТ КНИГА», 2017. — 176 с.</ref>. 1937 huet den NKVD (spéider ëmbenannt a sowjetesch MVD) déi meescht vun der ukrainescher Intelligenz, Kulturperséinlechkeeten a Wëssenschaftler higeriicht a heemlech hir Läichen am Bykivnia-Bësch begruewen, wou nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun e Monument opgeriicht gouf. D'Thema vun der sowjetescher Repressioun war souguer a private Gespréicher tabu, an all Erwähnung dovun an de Medien huet den Auteur mat engem Prisong oder dem Gulag bedroht, an an enger spéiderer Period - mat Folter an engem psychiatresche Spidol, déi bis zum Fall vun der Diktatur am Joer 1991 weidergaangen ass <ref>[https://dakiro.kr-admin.gov.ua/v/2018/10-23/exh.php З архівних джерел про Великий терор»(до 80-х роковин Великого терору – масових політичних репресій 1937-1938 рр.)]</ref>. Vun 1941 bis 1945 hunn d'Nazien dat ganzt Land besat, an all fënneften Ukrainer ass gestuerwen. An den 1960er an 1980er Joren huet d'sowjetesch Regierung déi ideologesch Oppositioun (Filmemacher, Schrëftsteller, Aktivisten) ënnerdréckt, andeems se hir Memberen a Prisongen a psychiatresch Spideeler geschéckt huet. De bekanntste Dissident aus der Ukrain war de Wasyl Stus, deen am Prisong an enger ofgeleeëner Regioun vu Russland gestuerwen ass <ref>Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.</ref>. [[File:Stus KGB photo 1980.jpg|thumb|220px|Wasyl Stus, e Schrëftsteller, deen sech fir d'Onofhängegkeet vum Land agesat huet a deem seng Wierker an der UdSSR verbueden goufen]] Tëscht 1985 an 1991, als Resultat vun demokratesche Reformen an der Erlaabnes fir d'Press ouni Kontroll vum Kreml ze senden, ass d'Sowjetunioun zesummegebrach, an den 24. August 1991 huet d'Ukrain d'Onofhängegkeet erkläert. Zënter datt de Wladimir Putin 2012 fir eng drëtt Amtszäit ugetrueden ass, huet Russland eng brutal Repressioun géint d'Meenungsfräiheet a Russland gestart. Hie huet och Truppen un der Grenz mat der Ostukraine stationéiert an e massive Informatiounskrich géint d'Land gestart. Fir un der Muecht ze bleiwen, huet den deemolegen ukrainesche President Wiktor Janukowytsch de Putin opgeruff, Truppen ze schécken an d'Ukrain z'invadéieren, wat zu Protester mam Numm Euromaidan ausgeléist huet. Den 20. Februar 2014, wéi de Janukowitsch zu Kiew war, huet Russland eng Operatioun gestart fir d'Krim-Hallefinsel am Süde vun der Ukraine z'annektéieren, an d'Sécherheet vum Janukowitsch no senger Flucht ze garantéieren. Den 12. Abrëll 2014 huet Russland eng militäresch Aggressioun am Oste vun der Ukrain gestart, wéi Militanten a regulär Arméikräften ënner der Féierung vum Offizéier vum russesche Bundessécherheetsdéngscht Igor Girkin d'Stad Slawjansk an der ëstlecher Ukrain ugegraff hunn. Den 13. Abrëll 2014 huet d'Ukrain d'ATO - Antiterroroperatioun, gestart, fir de russeschen Avancement ze stoppen <ref> [https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]</ref> <ref> [https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у "столба позора"]</ref><ref> [https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям ]</ref><ref> [https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]</ref><ref>Garaev D. The Methodology of the ‘Russian World’and ‘Russian Islam:’New Ideologies of the Post-Socialist Context (англ.) // The Soviet and Post-Soviet Review. — 2021. — Iss. 48, no. 3. — P. 367—390.</ref> <ref>Лариса Дмитрівна Якубова. Рашизм: звір з безодні. — Akademperiodyka, 2023. — 315 с. </ref> <ref>Tsygankov, Daniel Beruf, Verbannung, Schicksal: Iwan Iljin und Deutschland // Archiv fuer Rechts- und Sozialphilosophie. — Bielefeld, 2001. — Vol. 87. — 1. Quartal. — Heft 1. — S. 44—60.</ref>. [[Fichier:Ruins of Donetsk International airport (16).jpg|thumb|270px|Den internationale Fluchhafen Donetsk, deen 2014 während der Besetzung vun der Stad vun der russescher Arméi zerstéiert gouf.]] Bis 2022 huet Russland, duerch d'Marionetten-"Volleksrepublik Donetsk", där hiren éischte Leader de Moskauer Politiker Alexander Borodai war, e geheime Krich géint d'Ukrain gefouert, deen bis 2022 zu engem oppene Krich eskaléiert war. Am Joer 2022 gouf et a ganz Russland eng Rei Anti-Krichsprotester, déi vun de Sécherheetskräften ënnerdréckt goufen. An der Ukrain huet Russland schwéier Krichsverbrieche begaangen, wéi zum Beispill d'Beschossung vu Wunnquartieren, d'komplett Zerstéierung vu Stied wéi Mariupol, an d'Entféierung an d'Folterung vu Zivilisten wéinst hire pro-ukrainesche Meenungen. Dat schwéierst Verbriechen géint Zivilisten an der Ukrain waren d'Schiessereien an der Stad Bucha, déi am Mäerz 2022 stattfonnt hunn. De russesche Politikwëssenschaftler a Philosoph Timofej Sergetsev huet a sengem Artikel "Wat soll Russland mat der Ukrain maachen?" (Russesch: Что Россия должна слелать с Украиной?) zum Massemuerd gefuerdert, den amerikaneschen Historiker Timothy Snyder huet et "d'russesch Genozid-Instruktioun" genannt <ref>[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]</ref> <ref>[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]</ref> <ref>[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]</ref>. == Geographie == [[Fichier:Map of Ukraine en.svg|thumb|riets|250px|Regiounen Kaart]] Et ass dat gréisst Land an Europa wat d'Fläch ugeet an et ass a 24 [[Rajon]]en (Regiounen) an eng speziell Stad opgedeelt - Kiew (ouni déi 2. - Sewastopol, déi 2014 vu Russland besat gouf) == Tourismus == [[Fichier:Вид Запорожской Сечи (реконструкция для фильма "Тарас Бульба").jpg|thumb|riets|250px|Festung an Zaporizja]] [[Fichier:Цитадель панорама.jpg|thumb|riets|250px|Festung an Baturyn]] [[Fichier:Гармата фортеці у Кропивницькому.jpg|thumb|riets|180px|ee vun de Kanounen vun der Fort Helleg Elisabeth, Kropywnytskyi]] Ausser Megastied wéi Kiew, Charkiv, Odessa a Lviv fräiloftmuséeën si ganz populär an der Ukrain. Déi bekanntst dovunner sinn de Rekonstruktioun vum Kosakenschlass Sich an der Stad Zaporizja, de Rekonstruktioun vun der Kosakenfestung an der Stad Baturyn, an d'[[Fort Helleg Elisabeth]] an der Stad [[Kropywnytskyi]] - eng vun de rare stärefërmegen Äerdfestungen an Europa, dat Haaptsymbol vum zentralen Deel vun der Ukrain, déi am 18. Joerhonnert d'Schicksal vum Land bestëmmt huet. Zu den natierlechen Attraktiounen gehéieren de Schwaarz-Bësch, bei der Stad [[Znamyanka]] am Zentrum vum Land, mat sengem Berestuwate oder Schwaarze Séi, vun deem d'Wëssenschaftler mengen, datt en an der Äiszäit entstanen ass a "buedemlos" ass. Fuerscher hunn dräi oder souguer fënnef Schichten aus Sedimentgestengs fonnt. Et ass deen eenzege prähistoresche Séi an Osteuropa <ref>[https://web.archive.org/web/20240629115804/https://www.volynpost.com/news/213555-v-ukraini-ie-ozero-iake-ne-maie-dna В Україні є озеро, яке не має дна]</ref>. D'Stad selwer huet e grousst Potenzial fir Geschäfter, Entwécklung an territorial Expansioun. Net wäit vun Znamyanka, 10 km südlech, läit och d'Duerf Mochorine, bekannt dofir, datt de Semen Klimovsky, den Auteur vum bekanntste ukrainesche Vollekslidd "De Kosak reit hannert der Donau", dat a Bearbeitunge vun europäesche Komponisten populär ass, hei gewunnt huet <ref>[https://subotsi.info/pam-jatnii-znak-semenovi-klimovskomu Пам'ятний знак Семенові Климовському]</ref>. == Politik == D'Ukrain ass zanter der Onofhängegkeetserklärung vum [[24. August]] [[1991]] eng souverän, demokratesch [[Republik]] mat [[Presidentielle Regierungssystem|presidentiellem Regierungssystem]]. Staatschef ass den op fënnef Joer direkt vum Vollek gewielte President. D'Mandat däerf just eng Kéier verlängert ginn. D'Konstitutioun, déi uganks gradewéi déi a Russland e relativ staarke President virgeschriwwen huet, gouf am Dezember 2004 am Kader vun den turbulente [[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] geännert. D'exekutiv Vollmuecht vum President ass zu Gonschte vu Parlament a Premier limitéiert ginn. D'Ännerung ass zanter dem 1. Januar 2006 a Kraaft. De Premierminister ass de Regierungschef a steet un der Spëtzt vum Ministerrot. D'Parlament heescht [[Werchowna Rada]] ("ieweschte Rot") an huet eng Kummer an där 450 Deputéierte setzen. D'Parlament gëtt direkt vum Vollek gewielt, all Kéier op véier Joer. D'Parlament wielt och d'Riichter vum ieweschte Geriichtshaff (Mandat op fënnef Joer). === Rezent Entwécklungen === D'Evenementer ëm d'[[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] vun [[2004]] huet der Welt eng Ukrain virun A gefouert, déi es op der enger Säit net méi Wëlles war Gefuddels a Manipulatioun bei demokratesche Walen z'akzeptéieren. Anerwäerts huet sech och e Land gewisen dat matzen an enger nationaler Identitéitskris stécht an – wat d'Zukunft vun der Republik ugeet – gesellschaftlech a politesch, no banne gradewéi no baussen, déif zerspléckt ass. Zu der [[Orange Revolutioun|Oranger Revolutioun]] koum et no der Verëffentlechung vun de Resultater vum zweeten Tour (''Ballottage'') bei de Presidentschaftswale vum [[21. November]] [[2004]]. Nodeem de pro-russesche Kandidat [[Wiktor Janukowytsch]] ([[Partei vun de Regiounen]]) gradewéi schonn am éischten Tour als Gewënner proklaméiert gi war, sinn d'Leit zu Dausenden – haaptsächlech zu [[Kiew]] – op d'Strooss gaangen an hu protestéiert. D'Legitimitéit vun de Wale gouf net nëmmen net vun den Unhänger vum Géigekandidat [[Wiktor Juschtschenko]] ([[Eis Ukrain]]) unerkannt, mä och am Weste staark ugezweiwelt<ref>[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2004-0046+0+DOC+XML+V0//FR Resolutioun vum EU-Parlament den 28. Oktober 2004, nach dräi Deeg virun de Walen]</ref>. An där Zäit ass et am Oste vum Land, wou majoritär russesch geschwat gëtt an de Janukowytsch seng meescht Wieler huet, zu Géigendemonstratioune komm. Den ieweschte Geriichtshaff vun der Ukrain huet dunn den [[3. Dezember]] d'Resultat vum zweeten Tour annuléiert, esou datt de [[26. Dezember]] op en Neits huet misse gewielt ginn. Déi Kéier konnt sech de Wiktor Juschtschenko mat 51,99&nbsp;% vun de Stëmmen duerchsetzen. Am Januar 2005 ass de Juschtschenko als neie President vereedegt ginn an de [[4. Februar]] [[2005]] ass déi nei, pro-westlech Regierung ënner der radikal-liberaler Premierministesch [[Julija Wolodymyriwna Tymoschenko|Julija Tymoschenko]] bestätegt ginn. Méi roueg sollt et dofir awer net ginn. D'Regierung gouf schonn nëmmen e puer Méint drop ([[8. September]] [[2005]]) nees vum President opgeléist. Premier vun der Iwwergankszäit war de Wirtschaftspolitiker [[Jurij Jechanurow]]. D'Parlamentswale vum August 2006 hunn d'politesch Situatioun alt erëm op d'Kopp gehäit. De Janukowytsch, dee mat senger ''Partei vun de Regiounen'' kloer gewonnen hat, gouf, nodeem näischt aus enger zweeter "Oranger Koalitioun" (Eis Ukrain, Block Julija Tymoschenko, Sozialistesch Partei) ginn ass, neie Premierminister. D'Rivalitéit tëscht de parteipoliteschen Extremer Juschtschenko a Janukowytsch op den zentrale Muechtpositioune President a Premier ass schonn no kuerzer Zäit eskaléiert an huet zu neie Staatskrise gefouert. Am Mäerz 2007 huet de President d'Parlament opgeléist an Neiwalen ugekënnegt. No villem Gedeessems ëm d'Neiwalen, am Kader vun deenen et och erëm zu grousse Manifestatiounen zu Kiew koum, si sech d'Parteien dunn um Enn dach nach eens ginn: dat neit Parlament gouf den [[30. September]] [[2007]] gewielt, d'Julija Tymoschenko gouf Premierministesch. Bei de Presidentschaftswale am Joer 2010 huet de Wiktor Janukowytsch de 7. Februar beim zweeten Tour mat enger Majoritéit vun 48,95&nbsp;% géint d'Julija Tymoschenko mat 45,47&nbsp;% gewonnen. Dem Janukowytsch seng Partei vun de Regiounen huet dunn d'Regierungskoalitioun gesprengt, andeems se onofhängeg Deputéiert op hir Säit gezunn huet. Den neie Premierminister war dunn zanter dem 11. Mäerz 2010 de [[Mykola Asarow]]. Bei de Parlamentswalen den 28. Oktober 2012 krut d'Partei vun de Regiounen 30,0&nbsp;% vun de Stëmmen, blouf awer op d'Ënnerstëtzung vun der Kommunistescher Partei a vun onofhängegen Deputéierten ugewisen. Trotzdeem huet sech déi inoffiziell Allianz staark gewisen an dat vum Juschtschenko agefouert Gesetz vun der Muechtbegrenzung vum President gouf zeréckgeholl. Den 11. Oktober 2011 huet d'Kiewer Stadgeriicht d'Tymoschenko zu siwe Joer Prisong verurteelt, mat der Begrënnung datt se 2009 mat Russland Kontrakter iwwer [[Äerdgas]]liwwerungen zum Nodeel vun der Ukrain ofgeschloss hätt. Am November 2013 koum et zu "[[Euromaidan]]" genannte Masseprotester, wéi de Janukowytsch refuséiert hat dat jorelaang mat der Europäescher Unioun ausgehandelt Assoziéirungsofkommes z'ënnerschreiwen. Anescht wéi 2004 bei der friddlecher Oranger Revolutioun koum et hei zu iwwer 80 Doudesaffer. Am Februar 2014 gouf eng Eenegung erreecht, duerch déi d'[[Constitutioun|Verfassung]] vu viru September 2010 nees a Kraaft getratt ass, d'Tymoschenko aus dem Prisong koum an de President Janukowytsch [[De jure / de facto|de facto]] ofgesat gouf. De 25. Mee 2014 koum et zu virgezunnee Presidentschaftswalen. D'Oppositioun vu bis ewell huet d'Land awer net direkt an de Grëff kritt, a verschiddene Landesdeeler hu Banditten d'Leit ongehënnert geplëmmt, op der [[Krim]] koum et zu Zesummestéiss tëscht [[Krimtataren]] an "ethnesche" [[Russen|Russe]] bis datt d'Krim sech de facto Russland ugeschloss huet, an an der Ostukrain kënnt et ëmmer nach zu Protester vu vexéierte Bierger. {{Kapitel Info feelt}} === Administratioun === D'Ukrain ass a 24 [[Oblast]]er (ukr. область/Oblast, Provënzen, wiertlech: Gebidder) ënnerdeelt. D'Autonom Republik [[Krim]] an d'Stied [[Kiew]] a [[Sewastopol]] hu gesonnerte regionale Status. [[Fichier:Тернопіль - Вручення Премії Братів Лепких - Ансамбль викладачів ТОЕКШМ - 13015124.jpg|thumb|250px|Folkloristesche Chouer aus der Oblast Ternopil, Ukrain]] * Bekannt ukrainesch Stied: ** [[Jalta]] ** [[Tschernobyl]] ** [[Odessa]] * [[Lëscht vun den ukrainesche Stied]] == Literatur zum Theema == * Böhme, Britta: ''Grenzland zwischen Mythos und Realität. Real- und Ideengeschichte des ukrainischen Territoriums''. Lemberg 1999. ISBN 3-931703-33-9 * Benoist-Méchin, Jacques: ''Ukraine - Le fantôme de l'Europe''. 1991 (Éditions du Rocher, Monaco / Valmonde); 158 Säiten (2 Kaarten). ISBN 2-268-01287-5 * Michel Foucher, ''Ukraine-Russie: La carte mentale du duel''; Paräis (Gallimard; collection "Tracts", n° 39), 2022; 57 S., mat 5 grousse Kaarten. * Éric Fottorino (ënnert der Leedung vum), ''Ukraine, 1ère guerre mondialisée''; Paräis (LE UN hors-série / Les 1ndispensables), [September] 2022; 96 Säiten. ISBN 978-2-84876-937-0 * Serhii Plokhy, ''Les portes de l'Europe - Une histoire de l'Ukraine'' (aus dem Engleschen iwwersat); Paräis (Gallimard, collection "Bibliothèque des Histoires"), 2022. ISBN 978-2-07299-953-6. Däitsch Ausgab: ''Das Tor Europas - Die Geschichte der Ukraine''; Hamburg (Hoffmann und Campe), 2022; 557 S. (mat 10 Kaarten); ISBN 978-3-455-01526-3 * Jean-François Colosimo, ''La crucifixion de l'Ukraine. Mille ans de guerres de religions en Europe''; Paräis (Albin Michel), 2022. * Wilson, Andrew: ''The Ukrainians. Unexpected Nation''. 2002. ISBN 0-300-09309-8 * Simon, Gerhard: ''Die neue Ukraine''. 2002. ISBN 3-412-12401-X * Kappeler, Andreas: ''Kleine Geschichte der Ukraine''. München (Beck) 1994. ISBN 3-406-37449-2 == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.president.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche President] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [http://www.kmu.gov.ua/control/en Offiziell Websäit vun der ukrainescher Regierung] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [https://web.archive.org/web/20140129205722/http://rada.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche Parlament] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [https://web.archive.org/web/20050323105500/http://myukraine.info/en/ Portal ''Meng Ukrain''] {{en}} {{uk}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Ukrain| ]] ttgubdpkzoxo0r9tc1yxmimjlviu6nm 2689120 2689036 2026-08-05T14:06:18Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689120 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen}} {{Infobox Land | Numm = Україна<br>Ukrajina | Fändel = Flag of Ukraine.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Ukrain | Wopen = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun der Ukrain | National Devise = | Kaart= Europe-Ukraine (disputed territory).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]] | Haaptstad = [[Kiew]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Semipresidentiell [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 603.700<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 36.744.636 {{small|Schätzung fir 2023}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 61 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br>deklaréiert de [[24. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[24. August]] | Nationalhymn = [[Schtsche ne wmerla Ukrajina]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6d/UkraineX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Hrywnja]] (UAH) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ua]] | Telefonsprefix = +380 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Ukrain''' ([[Ukrainesch|uk]]: ''Україна'') ass eng [[Republik]] an Osteuropa, déi tëscht [[Moldawien]], [[Rumänien]], [[Ungarn]], der [[Slowakei]], [[Polen]], [[Wäissrussland]] a [[Russland]] läit. Am Süde gëtt se vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] begrenzt. D'Ukrain ass wat seng Fläch ugeet, no Russland dat zweetgréisst Land vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land ass zanter [[1991]], nom Kollaps vun der [[Sowjetunioun]], en onofhängege Staat. == Toponymie == [[Fichier:Ukrania quae et Terra Cosaccorum cum vicinis Walachiae, Moldoviae, Johann Baptiste Homann (Nuremberg, 1720).jpg|thumb|220px|Kaart vun der Ukrain vun der Johann Homann 1720]] ''ukraina'', wat Grenzland bedeit. Eell dëst Land historesch den ëstlechen Ausposte vun der europäescher Zivilisatioun war. == Geschicht == [[Fichier:Muromian-map.png|thumb|180px|Slawesch Stämme virum Opkomme vum Chrëschtentum]] Am 7.-9. Joerhonnert hunn sech hei ostslawesch Stämm néiergelooss, déi och deelweis vum Territoire vun der haiteger Ukrain an dat haitegt West[[russland]] geplënnert sinn. Am Mëttelalter waren déi zwee Länner Deel vun engem eenzege Staat, deem seng Haaptstad Kiew war. Am 12. Joerhonnert huet de [[Kiewer Rus]] ugefaangen, sech a verschidde Fürstentümer ze zerleeën. Am 12. Joerhonnert huet de Juri Drogoruky, de 6. Jong vum Kiewer Prënz Wolodimir Monomach, keen Usproch op den Troun gemaach, dofir ass hien d'Lännereien am Nordoste eruewert. Sou hunn sech Mëtt vum 12. Joerhonnert slawesch Stämme op de Lännereien a Zentralrussland erëmfonnt. Virun hirer Arrivée hunn sech Stämme néiergelooss, déi no bei de moderne Finnen stoungen, zu Moskau, dat Dolgoruky als klengt Duerf gegrënnt huet. E Krich huet tëscht dem Staat Wladimir-Susdal (haut ass dat den zentralen Deel vu Russland) a Kiew am Joer 1169 ugefaangen, deen zu senger Trennung vum Kiew Rus gefouert huet <ref>Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 361. — 671 с.</ref>. [[Fichier:Володимир Великий.JPG|thumb|170px|Monument fir de Kinnek Wolodimir, Kiew]] Nom Batu senger Invasioun am Joer 1240 gouf de Leader vun den nërdleche Fürstentümer, den Alexander Nevski, dem Batu säin Adoptivjong, an d'Participatioun vum Alexander u Kricher op der Säit vun de Mongolen, an deenen hien de Widderstand vun der Bevëlkerung géint d'Muecht vum Batu ënnerdréckt huet, huet dozou gefouert, datt säi 16 Joer ale Jong Daniil den éischte Herrscher vum deemolege klenge [[Moskowien]] gouf, wat zum Entstoe vum moderne Russland gefouert huet. Eng aner wichteg mëttelalterlech Stad am moderne Russland war de Weliki Nowgorod, den Zentrum vun der demokratescher Republik mam selwechten Numm, déi stänneg am Krich mat dem autoritäre Moskau war a eréischt 1478 vu Moskau eruewert gouf. D'Virfahren vun den ukraineschen a wäissrussesche Vëlker hunn sech am 14. Joerhonnert schliisslech vun de Russen getrennt a goufen Deel vum Groussherzogtum Litauen (bis zum 18. Joerhonnert sinn dës zwee Vëlker enk verbonne bliwwen, an de Vokabulär vun der ukrainescher a wäissrussescher Sprooch stëmmt nach ëmmer ëm ongeféier 84% iwwereneen). Bis Enn vum 15. Joerhonnert hat sech den Nomadenstaat vun der Gëllener Hord an de Krimstaat, d'Staaten Astrachan a Kasan an de Moskauer Staat zerluecht, deen zu dëser Zäit endlech territorial a politesch Form ugeholl hat, an deen ugefaangen huet, eng Serie vu Kricher géint seng fréier Alliéiert an Noperen ze féieren, haaptsächlech géint d'Groussherzogtum Litauen. D'Stad Smolensk war de Schauplatz vu reegelméissege militäreschen Aktiounen. D'Russen, wéi d'Ukrainer, stamen vun ostslawesche Stämm of a grënnen hiren eegene Staat um Enn vum 15. Joerhonnert. Et war zu dëser Zäit, datt d'Weeër vun der Ukrain a Russland sech getrennt hunn <ref>Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800</ref><ref>Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907</ref><ref>Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.</ref><ref>Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.</ref>. [[Fichier:Kirovograd B.Khmelnyts'kogo Ploscha Pam'yatnyk B.Khmel'nyts'komu 02 (YDS 5421).jpg|thumb|200px|Een van de Monumenter fir den Nationalheld van der Ukrain Bogdan Khmelnytski]] Am 15. a 16. Joerhonnert gouf d'Elite vum ukrainesche Vollek geschaf - d'[[Kosacken]], Krieger, déi d'Land virun Attacke vun den Noperen verdeedegt hunn. Modern Russen koumen am 17. Joerhonnert an d'Ukrain, a wärend dem Kampf fir d'ukrainesch Onofhängegkeet an dem Widderstand géint déi polnesch Invasioun ënner der Leedung vum Bogdan Khmelnytski gouf 1654 en Allianzvertrag mat Russland ënnerschriwwen <ref>[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]</ref>. Ukrainer goufen offiziell net zu de Bierger gezielt a goufen dacks, souwuel Kosaken ewéi och Baueren, fir Zwangsaarbecht a Russland geschéckt, wat géint den Traité vun 1654 verstouss huet. (10.000 Ukrainer sinn un onhygienesche Konditioune beim Bau vum Ladogakanal gestuerwen.) Dëst huet zum Opstand vum Hetman Ivan Mazepa am Joer 1708 gefouert, deen d'Bezéiunge mat Russland ofgebrach huet a sech ënner de Schutz vu Schweden wollt stellen <ref>[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]</ref>. Am Joer 1775 huet Russland déi ukrainesch Kosaken an hir Garnisoun, d'Sitsch, zerstéiert, wat zu der Versklavung vum ukrainesche Vollek an dem Prozess vun der Russifikatioun (Russesch: Русификация) gefouert huet - der offizieller Politik vun der Zerstéierung vun der ukrainescher Sprooch a Kultur. Déi markantst Beispiller vun dëser Politik sinn den Ems-Dekreet an den Dekreet vum russesche Minister fir Innepolitik, Pjotr ​​Waluew, deen den Ukrainer verbueden huet, hir Mammesprooch ze benotzen <ref>[https://archive.org/details/sirio007/page/n389/mode/1up?view=theater Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)]</ref> <ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]</ref>. [[File:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]] De [[Fort Helleg Elisabeth]], eng grouss Äerdfestung, déi ursprénglech Mëtt vum 18. Joerhonnert vun ukrainesche Kosaken op Uerder vun der russescher Keeserin Elizabeth gebaut gouf, fir sech géint Attacke vum Osmanesche Räich ze schützen, huet eng Roll bei der Eruewerung vum Land gespillt. Dee Fort huet eng Schlësselroll der Victoire am russesch-tierkesche Krich vun 1768-1774 a bei der Grënnung vun enger stabiler Zivilisatioun am Süde vum Land gespillt, andeems sou de Wee fir d'Grënnung an d'Entwécklung vu grousse Stied am Süde vun der Ukraine - Kherson, Mikolajiw, Odessa - fräigemaach huet an um Enn vum 18. Joerhonnert de Stadstatus krut (Yelizavetgrad, haut Kropywnytskyi). Et war vun dëser Festung aus, datt russesch Truppen am Joer 1775 op eng Kampagne gaange sinn an déi ukrainesch Kosakenfestung Sich zerstéiert hunn, wat zu enger grousser nationaler Tragödie gouf <ref>[https://armyinform.com.ua/2021/06/16/hto-i-yak-znyshhuvav-zaporizku-sich/ Хто і як знищував Запорізьку Січ]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/cherven/15/1775-ruynuvannya-zaporizkoyi-sichi 1775 - руйнування Запорізької Січі]</ref>. 1914 huet den Keeser Nikolaus II. d'Feier vum 100. Gebuertsdag vum bekannten ukrainesche Schrëftsteller Taras Schewtschenko am russesche Räich verbueden <ref>[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]</ref>. Ufanks 1917 huet d'Februarrevolutioun ënnert der Féierung vum Alexander Kertsch d'Monarchie gestierzt a Russland an eng Republik ëmgewandelt, wat de virdru ënnerdréckte Vëlker d'Méiglechkeet ginn huet, fir hir Onofhängegkeet ze kämpfen. Bei der Arrivée zu Kiew huet de Kerenski ausgeruff: "Wann dat russescht Räich sech selwer iwwerlieft huet, da muss säin Zerfall vun hei aus ufänken" (vu Kiew). Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionetteregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt). [[Fichier:Штурм Києва 1918.jpg|thumb|220px|Beschossung vu Kiew duerch d'sowjetesch Arméi, 1918]] Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionettenregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt). Ufanks 1918, no der Schluecht bei der Gare Kruty, wéi e puer honnert ukrainesch Kadetten aus Militärschoulen den Avancée vun Dausende vu sowjeteschen Truppen op Kiew zréckgehalen hunn, huet déi sowjetesch Arméi ënner dem Kommando vum Michail Murawjow, op Uerder vum Lenin, de 4. Februar 1918, sech vun Osten un d'Banlieue vun der ukrainescher Haaptstad genéiert an en Ugrëff op d'Stad ugefaangen. Nodeems se Kiew eruewert haten, hunn déi sowjetesch Truppen am Kader vum Rouden Terror Dausende vun ukrainesche Zivilisten ëmbruecht, ënner anerem duerch Folter, an nodeems déi sowjetesch Truppen aus Kiew geflücht waren, huet d'Arméi vun der Ukrainescher Volleksrepublik Dausende vun hallef zersetzte Läiche vu Zivilisten a Stadparken entdeckt, dorënner nëmmen zwee Politiker, an nëmme Politiker mat nidderegem Rang. D'Ukrain gouf dräimol vu Sowjetrussland an zur selwechter Zäit vun den Arméie vun de Zentralmuechten iwwerfall. Am Joer 1919 koum et zu der gréisster antisowjetescher Opstänn, déi vum Grigoriev ugefouert an nëmme vu reguläre Truppen ënnerdréckt goufen. Am Joer 1921 ass de sowjetesch-ukrainesche Krich mat der Deelung vum Land tëscht Polen a Russland (zënter 1922 d'Sowjetunioun) op en Enn gaangen <ref>Корніеєнко Агніешка Розстріляне відродження / Rozstrzeelane odrodzenie, Краків-Перемишль 2010 (пол.), 272 с.</ref> <ref> Від українізації до русифікації. Інформаційний бюлетень ЗП УГВР. — Ч. 2. — Нью-Йорк, 1970.</ref>. [[Fichier:Національний музей Голодомору-геноциду, скульптура дівчинки «Гірка пам'ять дитинства».jpg|thumb|200px|De Musée vum Holodomor-Vëlkermord vun 1932-1933 gouf zu Kiew nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun an der Deklassifikatioun vun den Archiven gegrënnt]] An de Joren 1932-1933 huet déi sowjetesch Regierung ënner der Féierung vum Josef Stalin den Holodomor (eng künstlech induzéiert Massehongersnout) initiéiert, déi déi meescht Länner op der Welt als Vëlkermord um ukrainesche Vollek unerkennen, an déi zum Doud vu ronn 8 Millioune Mënschen gefouert huet<ref>Репресовані кінематографісти. Актуальна пам'ять: Статті й документи /Кінематографічні студії. Випуск п'ятий. — К.: «Кіно-Театр»; «АРТ КНИГА», 2017. — 176 с.</ref>. 1937 huet den NKVD (spéider ëmbenannt a sowjetesch MVD) déi meescht vun der ukrainescher Intelligenz, Kulturperséinlechkeeten a Wëssenschaftler higeriicht a heemlech hir Läichen am Bykivnia-Bësch begruewen, wou nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun e Monument opgeriicht gouf. D'Thema vun der sowjetescher Repressioun war souguer a private Gespréicher tabu, an all Erwähnung dovun an de Medien huet den Auteur mat engem Prisong oder dem Gulag bedroht, an an enger spéiderer Period - mat Folter an engem psychiatresche Spidol, déi bis zum Fall vun der Diktatur am Joer 1991 weidergaangen ass <ref>[https://dakiro.kr-admin.gov.ua/v/2018/10-23/exh.php З архівних джерел про Великий терор»(до 80-х роковин Великого терору – масових політичних репресій 1937-1938 рр.)]</ref>. Vun 1941 bis 1945 hunn d'Nazien dat ganzt Land besat, an all fënneften Ukrainer ass gestuerwen. An den 1960er an 1980er Joren huet d'sowjetesch Regierung déi ideologesch Oppositioun (Filmemacher, Schrëftsteller, Aktivisten) ënnerdréckt, andeems se hir Memberen a Prisongen a psychiatresch Spideeler geschéckt huet. De bekanntste Dissident aus der Ukrain war de Wasyl Stus, deen am Prisong an enger ofgeleeëner Regioun vu Russland gestuerwen ass <ref>Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.</ref>. [[File:Stus KGB photo 1980.jpg|thumb|220px|Wasyl Stus, e Schrëftsteller, deen sech fir d'Onofhängegkeet vum Land agesat huet a deem seng Wierker an der UdSSR verbueden goufen]] Tëscht 1985 an 1991, als Resultat vun demokratesche Reformen an der Erlaabnes fir d'Press ouni Kontroll vum Kreml ze senden, ass d'Sowjetunioun zesummegebrach, an den 24. August 1991 huet d'Ukrain d'Onofhängegkeet erkläert. Zënter datt de Wladimir Putin 2012 fir eng drëtt Amtszäit ugetrueden ass, huet Russland eng brutal Repressioun géint d'Meenungsfräiheet a Russland gestart. Hie huet och Truppen un der Grenz mat der Ostukraine stationéiert an e massive Informatiounskrich géint d'Land gestart. Fir un der Muecht ze bleiwen, huet den deemolegen ukrainesche President Wiktor Janukowytsch de Putin opgeruff, Truppen ze schécken an d'Ukrain z'invadéieren, wat zu Protester mam Numm Euromaidan ausgeléist huet. Den 20. Februar 2014, wéi de Janukowitsch zu Kiew war, huet Russland eng Operatioun gestart fir d'Krim-Hallefinsel am Süde vun der Ukraine z'annektéieren, an d'Sécherheet vum Janukowitsch no senger Flucht ze garantéieren. Den 12. Abrëll 2014 huet Russland eng militäresch Aggressioun am Oste vun der Ukrain gestart, wéi Militanten a regulär Arméikräften ënner der Féierung vum Offizéier vum russesche Bundessécherheetsdéngscht Igor Girkin d'Stad Slawjansk an der ëstlecher Ukrain ugegraff hunn. Den 13. Abrëll 2014 huet d'Ukrain d'ATO - Antiterroroperatioun, gestart, fir de russeschen Avancement ze stoppen <ref> [https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]</ref> <ref> [https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у "столба позора"]</ref><ref> [https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям ]</ref><ref> [https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]</ref><ref>Garaev D. The Methodology of the ‘Russian World’and ‘Russian Islam:’New Ideologies of the Post-Socialist Context (англ.) // The Soviet and Post-Soviet Review. — 2021. — Iss. 48, no. 3. — P. 367—390.</ref> <ref>Лариса Дмитрівна Якубова. Рашизм: звір з безодні. — Akademperiodyka, 2023. — 315 с. </ref> <ref>Tsygankov, Daniel Beruf, Verbannung, Schicksal: Iwan Iljin und Deutschland // Archiv fuer Rechts- und Sozialphilosophie. — Bielefeld, 2001. — Vol. 87. — 1. Quartal. — Heft 1. — S. 44—60.</ref>. [[Fichier:Ruins of Donetsk International airport (16).jpg|thumb|270px|Den internationale Fluchhafen Donetsk, deen 2014 während der Besetzung vun der Stad vun der russescher Arméi zerstéiert gouf.]] Bis 2022 huet Russland, duerch d'Marionetten-"Volleksrepublik Donetsk", där hiren éischte Leader de Moskauer Politiker Alexander Borodai war, e geheime Krich géint d'Ukrain gefouert, deen bis 2022 zu engem oppene Krich eskaléiert war. Am Joer 2022 gouf et a ganz Russland eng Rei Anti-Krichsprotester, déi vun de Sécherheetskräften ënnerdréckt goufen. An der Ukrain huet Russland schwéier Krichsverbrieche begaangen, wéi zum Beispill d'Beschossung vu Wunnquartieren, d'komplett Zerstéierung vu Stied wéi Mariupol, an d'Entféierung an d'Folterung vu Zivilisten wéinst hire pro-ukrainesche Meenungen. Dat schwéierst Verbriechen géint Zivilisten an der Ukrain waren d'Schiessereien an der Stad Bucha, déi am Mäerz 2022 stattfonnt hunn. De russesche Politikwëssenschaftler a Philosoph Timofej Sergetsev huet a sengem Artikel "Wat soll Russland mat der Ukrain maachen?" (Russesch: Что Россия должна слелать с Украиной?) zum Massemuerd gefuerdert, den amerikaneschen Historiker Timothy Snyder huet et "d'russesch Genozid-Instruktioun" genannt <ref>[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]</ref> <ref>[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]</ref> <ref>[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]</ref>. == Geographie == [[Fichier:Map of Ukraine en.svg|thumb|riets|250px|Regiounen Kaart]] Et ass dat gréisst Land an Europa wat d'Fläch ugeet an et ass a 24 [[Rajon]]en (Regiounen) an eng speziell Stad opgedeelt - Kiew (ouni déi 2. - Sewastopol, déi 2014 vu Russland besat gouf) == Tourismus == [[Fichier:Вид Запорожской Сечи (реконструкция для фильма "Тарас Бульба").jpg|thumb|riets|250px|Festung an Zaporizja]] [[Fichier:Цитадель панорама.jpg|thumb|riets|250px|Festung an Baturyn]] [[Fichier:Гармата фортеці у Кропивницькому.jpg|thumb|riets|180px|ee vun de Kanounen vun der Fort Helleg Elisabeth, Kropywnytskyi]] Ausser Megastied wéi Kiew, Charkiv, Odessa a Lviv fräiloftmuséeën si ganz populär an der Ukrain. Déi bekanntst dovunner sinn de Rekonstruktioun vum Kosakenschlass Sich an der Stad Zaporizja, de Rekonstruktioun vun der Kosakenfestung an der Stad Baturyn, an d'[[Fort Helleg Elisabeth]] an der Stad [[Kropywnytskyi]] - eng vun de rare stärefërmegen Äerdfestungen an Europa, dat Haaptsymbol vum zentralen Deel vun der Ukrain, déi am 18. Joerhonnert d'Schicksal vum Land bestëmmt huet. Zu den natierlechen Attraktiounen gehéieren de Schwaarz-Bësch, bei der Stad [[Znamyanka]] am Zentrum vum Land, mat sengem Berestuwate oder Schwaarze Séi, vun deem d'Wëssenschaftler mengen, datt en an der Äiszäit entstanen ass a "buedemlos" ass. Fuerscher hunn dräi oder souguer fënnef Schichten aus Sedimentgestengs fonnt. Et ass deen eenzege prähistoresche Séi an Osteuropa <ref>[https://web.archive.org/web/20240629115804/https://www.volynpost.com/news/213555-v-ukraini-ie-ozero-iake-ne-maie-dna В Україні є озеро, яке не має дна]</ref>. D'Stad selwer huet e grousst Potenzial fir Geschäfter, Entwécklung an territorial Expansioun. Net wäit vun Znamyanka, 10 km südlech, läit och d'Duerf Mochorine, bekannt dofir, datt de Semen Klimovsky, den Auteur vum bekanntste ukrainesche Vollekslidd "De Kosak reit hannert der Donau", dat a Bearbeitunge vun europäesche Komponisten populär ass, hei gewunnt huet <ref>[https://subotsi.info/pam-jatnii-znak-semenovi-klimovskomu Пам'ятний знак Семенові Климовському]</ref>. == Politik == D'Ukrain ass zanter der Onofhängegkeetserklärung vum [[24. August]] [[1991]] eng souverän, demokratesch [[Republik]] mat [[Presidentielle Regierungssystem|presidentiellem Regierungssystem]]. Staatschef ass den op fënnef Joer direkt vum Vollek gewielte President. D'Mandat däerf just eng Kéier verlängert ginn. D'Konstitutioun, déi uganks gradewéi déi a Russland e relativ staarke President virgeschriwwen huet, gouf am Dezember 2004 am Kader vun den turbulente [[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] geännert. D'exekutiv Vollmuecht vum President ass zu Gonschte vu Parlament a Premier limitéiert ginn. D'Ännerung ass zanter dem 1. Januar 2006 a Kraaft. De Premierminister ass de Regierungschef a steet un der Spëtzt vum Ministerrot. D'Parlament heescht [[Werchowna Rada]] ("ieweschte Rot") an huet eng Kummer an där 450 Deputéierte setzen. D'Parlament gëtt direkt vum Vollek gewielt, all Kéier op véier Joer. D'Parlament wielt och d'Riichter vum ieweschte Geriichtshaff (Mandat op fënnef Joer). === Rezent Entwécklungen === D'Evenementer ëm d'[[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] vun [[2004]] huet der Welt eng Ukrain virun A gefouert, déi es op der enger Säit net méi Wëlles war Gefuddels a Manipulatioun bei demokratesche Walen z'akzeptéieren. Anerwäerts huet sech och e Land gewisen dat matzen an enger nationaler Identitéitskris stécht an – wat d'Zukunft vun der Republik ugeet – gesellschaftlech a politesch, no banne gradewéi no baussen, déif zerspléckt ass. Zu der [[Orange Revolutioun|Oranger Revolutioun]] koum et no der Verëffentlechung vun de Resultater vum zweeten Tour (''Ballottage'') bei de Presidentschaftswale vum [[21. November]] [[2004]]. Nodeem de pro-russesche Kandidat [[Wiktor Janukowytsch]] ([[Partei vun de Regiounen]]) gradewéi schonn am éischten Tour als Gewënner proklaméiert gi war, sinn d'Leit zu Dausenden – haaptsächlech zu [[Kiew]] – op d'Strooss gaangen an hu protestéiert. D'Legitimitéit vun de Wale gouf net nëmmen net vun den Unhänger vum Géigekandidat [[Wiktor Juschtschenko]] ([[Eis Ukrain]]) unerkannt, mä och am Weste staark ugezweiwelt<ref>[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2004-0046+0+DOC+XML+V0//FR Resolutioun vum EU-Parlament den 28. Oktober 2004, nach dräi Deeg virun de Walen]</ref>. An där Zäit ass et am Oste vum Land, wou majoritär russesch geschwat gëtt an de Janukowytsch seng meescht Wieler huet, zu Géigendemonstratioune komm. Den ieweschte Geriichtshaff vun der Ukrain huet dunn den [[3. Dezember]] d'Resultat vum zweeten Tour annuléiert, esou datt de [[26. Dezember]] op en Neits huet misse gewielt ginn. Déi Kéier konnt sech de Wiktor Juschtschenko mat 51,99&nbsp;% vun de Stëmmen duerchsetzen. Am Januar 2005 ass de Juschtschenko als neie President vereedegt ginn an de [[4. Februar]] [[2005]] ass déi nei, pro-westlech Regierung ënner der radikal-liberaler Premierministesch [[Julija Wolodymyriwna Tymoschenko|Julija Tymoschenko]] bestätegt ginn. Méi roueg sollt et dofir awer net ginn. D'Regierung gouf schonn nëmmen e puer Méint drop ([[8. September]] [[2005]]) nees vum President opgeléist. Premier vun der Iwwergankszäit war de Wirtschaftspolitiker [[Jurij Jechanurow]]. D'Parlamentswale vum August 2006 hunn d'politesch Situatioun alt erëm op d'Kopp gehäit. De Janukowytsch, dee mat senger ''Partei vun de Regiounen'' kloer gewonnen hat, gouf, nodeem näischt aus enger zweeter "Oranger Koalitioun" (Eis Ukrain, Block Julija Tymoschenko, Sozialistesch Partei) ginn ass, neie Premierminister. D'Rivalitéit tëscht de parteipoliteschen Extremer Juschtschenko a Janukowytsch op den zentrale Muechtpositioune President a Premier ass schonn no kuerzer Zäit eskaléiert an huet zu neie Staatskrise gefouert. Am Mäerz 2007 huet de President d'Parlament opgeléist an Neiwalen ugekënnegt. No villem Gedeessems ëm d'Neiwalen, am Kader vun deenen et och erëm zu grousse Manifestatiounen zu Kiew koum, si sech d'Parteien dunn um Enn dach nach eens ginn: dat neit Parlament gouf den [[30. September]] [[2007]] gewielt, d'Julija Tymoschenko gouf Premierministesch. Bei de Presidentschaftswale am Joer 2010 huet de Wiktor Janukowytsch de 7. Februar beim zweeten Tour mat enger Majoritéit vun 48,95&nbsp;% géint d'Julija Tymoschenko mat 45,47&nbsp;% gewonnen. Dem Janukowytsch seng Partei vun de Regiounen huet dunn d'Regierungskoalitioun gesprengt, andeems se onofhängeg Deputéiert op hir Säit gezunn huet. Den neie Premierminister war dunn zanter dem 11. Mäerz 2010 de [[Mykola Asarow]]. Bei de Parlamentswalen den 28. Oktober 2012 krut d'Partei vun de Regiounen 30,0&nbsp;% vun de Stëmmen, blouf awer op d'Ënnerstëtzung vun der Kommunistescher Partei a vun onofhängegen Deputéierten ugewisen. Trotzdeem huet sech déi inoffiziell Allianz staark gewisen an dat vum Juschtschenko agefouert Gesetz vun der Muechtbegrenzung vum President gouf zeréckgeholl. Den 11. Oktober 2011 huet d'Kiewer Stadgeriicht d'Tymoschenko zu siwe Joer Prisong verurteelt, mat der Begrënnung datt se 2009 mat Russland Kontrakter iwwer [[Äerdgas]]liwwerungen zum Nodeel vun der Ukrain ofgeschloss hätt. Am November 2013 koum et zu "[[Euromaidan]]" genannte Masseprotester, wéi de Janukowytsch refuséiert hat dat jorelaang mat der Europäescher Unioun ausgehandelt Assoziéirungsofkommes z'ënnerschreiwen. Anescht wéi 2004 bei der friddlecher Oranger Revolutioun koum et hei zu iwwer 80 Doudesaffer. Am Februar 2014 gouf eng Eenegung erreecht, duerch déi d'[[Constitutioun|Verfassung]] vu viru September 2010 nees a Kraaft getratt ass, d'Tymoschenko aus dem Prisong koum an de President Janukowytsch [[De jure / de facto|de facto]] ofgesat gouf. De 25. Mee 2014 koum et zu virgezunnee Presidentschaftswalen. D'Oppositioun vu bis ewell huet d'Land awer net direkt an de Grëff kritt, a verschiddene Landesdeeler hu Banditten d'Leit ongehënnert geplëmmt, op der [[Krim]] koum et zu Zesummestéiss tëscht [[Krimtataren]] an "ethnesche" [[Russen|Russe]] bis datt d'Krim sech de facto Russland ugeschloss huet, an an der Ostukrain kënnt et ëmmer nach zu Protester vu vexéierte Bierger. {{Kapitel Info feelt}} === Administratioun === D'Ukrain ass a 24 [[Oblast]]er (ukr. область/Oblast, Provënzen, wiertlech: Gebidder) ënnerdeelt. D'Autonom Republik [[Krim]] an d'Stied [[Kiew]] a [[Sewastopol]] hu gesonnerte regionale Status. [[Fichier:Тернопіль - Вручення Премії Братів Лепких - Ансамбль викладачів ТОЕКШМ - 13015124.jpg|thumb|250px|Folkloristesche Chouer aus der Oblast Ternopil, Ukrain]] * Bekannt ukrainesch Stied: ** [[Jalta]] ** [[Tschernobyl]] ** [[Odessa]] * [[Lëscht vun den ukrainesche Stied]] == Literatur zum Theema == * Böhme, Britta: ''Grenzland zwischen Mythos und Realität. Real- und Ideengeschichte des ukrainischen Territoriums''. Lemberg 1999. ISBN 3-931703-33-9 * Benoist-Méchin, Jacques: ''Ukraine - Le fantôme de l'Europe''. 1991 (Éditions du Rocher, Monaco / Valmonde); 158 Säiten (2 Kaarten). ISBN 2-268-01287-5 * Michel Foucher, ''Ukraine-Russie: La carte mentale du duel''; Paräis (Gallimard; collection "Tracts", n° 39), 2022; 57 S., mat 5 grousse Kaarten. * Éric Fottorino (ënnert der Leedung vum), ''Ukraine, 1ère guerre mondialisée''; Paräis (LE UN hors-série / Les 1ndispensables), [September] 2022; 96 Säiten. ISBN 978-2-84876-937-0 * Serhii Plokhy, ''Les portes de l'Europe - Une histoire de l'Ukraine'' (aus dem Engleschen iwwersat); Paräis (Gallimard, collection "Bibliothèque des Histoires"), 2022. ISBN 978-2-07299-953-6. Däitsch Ausgab: ''Das Tor Europas - Die Geschichte der Ukraine''; Hamburg (Hoffmann und Campe), 2022; 557 S. (mat 10 Kaarten); ISBN 978-3-455-01526-3 * Jean-François Colosimo, ''La crucifixion de l'Ukraine. Mille ans de guerres de religions en Europe''; Paräis (Albin Michel), 2022. * Wilson, Andrew: ''The Ukrainians. Unexpected Nation''. 2002. ISBN 0-300-09309-8 * Simon, Gerhard: ''Die neue Ukraine''. 2002. ISBN 3-412-12401-X * Kappeler, Andreas: ''Kleine Geschichte der Ukraine''. München (Beck) 1994. ISBN 3-406-37449-2 == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.president.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche President] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [http://www.kmu.gov.ua/control/en Offiziell Websäit vun der ukrainescher Regierung] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [https://web.archive.org/web/20140129205722/http://rada.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche Parlament] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [https://web.archive.org/web/20050323105500/http://myukraine.info/en/ Portal ''Meng Ukrain''] {{en}} {{uk}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Ukrain| ]] 8gc10tc27vfadfxgwedynuv9mzc9y3k 0 9129 2689021 2655197 2026-08-05T14:00:00Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689021 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Rzeczpospolita Polska | Fändel = Flag of Poland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Polen | Wopen = Coat of arms of Poland-official.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Polen | National Devise = Bóg, Honor, Ojczyzna<br>("Gott, Éier, Heemecht") | Kaart= EU-Poland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Polnesch]] | Haaptstad = [[Warschau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 312 696<ref>[https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2018-roku,7,15.html Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2018, stan na 01.01.2018]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,5 | Bevëlkerung =38 485 779<ref>Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx]</ref><ref>Stand: 31. Dezember 2006, Quell: [http://web.archive.org/web/20080228154911/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_population_size_structure_teritorial_2006.pdf Concise Statistical Yearbook of Poland 2007] op [http://www.stat.gov.pl/ www.stat.gov.pl]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 123 | Onofhängegkeet = [[11. November]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[11. November]] | Nationalhymn = [[Mazurek Dąbrowskiego]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/2/26/PolandX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Złoty]] (PLN) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.pl]] | Telefonsprefix = +48 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Polen''' ([[Polnesch|pl]]: ''Polska'') ass e [[Staat]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]] an huet gemeinsam Grenze mat [[Litauen]], [[Russland]], [[Wäissrussland]], [[Ukrain]], [[Slowakei]], [[Tschechesch Republik]] an [[Däitschland]]. Polen ass zanter 1999 [[NATO]]-Member an ass den [[1. Mee]] [[2004]] der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäigetrueden. == Geographie == [[Fichier:polen topo.jpg|thumb|left|[[Topographie]] vu Polen]]D'Gebitt vu Polen besteet aus fënnef geographeschen Deeler. Am Nordwesten ass d'Ostmierküst, déi sech vun der Pommerschen- bis zur Danzeger Bucht erstreckt an déi duerch Dünen a Bannegewässer gekennzeechent ass. D'Küst, déi souzesoe riicht verleeft, gëtt duerch de [[Stettiner Haff|Stettiner-]], de [[Frisches Haff|Frischen Haff]] an duerch d'Pucker Bucht ënnerbrach. Am Norde wéi och an der Mëtt vum Land schléisst sech dat an der [[Eiszäit]] entstane mëtteleuropäescht Flaachland un. An hei gëtt et véier grouss Séiplateauen, ([[Masuresch Séieplack]], Kaschubesch Séieplack, [[Pommeresch Séieplack]] a Grousspolnesch Séieplack). Südlech dovu leien déi polnesch Mëttelgebiergsketten, de Krakauer-Tschenstochauer Jura, d'[[Hellegkräizbierger]], d'[[Beskiden]], d'[[Waldkarpaten]] an d'[[Sudeten]]. Déi héchst Ketten, d'[[Tatra]], ass e [[Geologie|geologesch]] villsäitegt Gebitt vun héije [[Bierg]]er (Hochgebirge). [[Fichier:Tatry 2005 Ciezka Dolina1.jpg|thumb|Biergséi an der [[Héich Tatra|Héijer Tatra]] an der Noperschaft vun der polnesch-slowakescher Grenz|lénks]] === Flëss a Séien === Déi längst [[Floss|Flëss]] sinn d'[[Weichsel]] mat 1.047&nbsp;km, de Grenzfloss [[Oder]] mat 854&nbsp;km, d'[[Warthe]] mat 808&nbsp;km an de [[Bug]] mat 772&nbsp;km. D'Weichsel an d'Oder mënde geneesou wéi déi vill kleng Flëss a Pommern an d'[[Baltescht Mier]]. D'[[Alle (Floss)|Alle]] an d'[[Angrapa|Angerapp]] fléissen iwwer de [[Pregel]], an d'Czarna Hańcza iwwer d'[[Memel (Floss)|Memel]] an d'Ostséi. Doniew gëtt et nach eng Rei vu klenge Flëss, wéi d'[[Jizera|Iser]] an de Sudeten, déi iwwer d'[[Elbe]] an d'[[Nordmier]] lafen. D'[[Orava (Floss)|Orava]] aus de Beskide flléisst iwwer d'[[Waag]] an d'[[Donau]] an och puer kleng aner Flëss aus de Bëschkarpate schëdden hiert [[Waasser]] iwwer den [[Dnister]] an d'[[Schwaarzt Mier]] aus. D'polnesch Flëss goufe scho ganz fréi fir d'Schëfffaart benotzt. D'[[Wikinger]] hu laang d'Schëfffart fir hir Raubzich queesch duerch Europa mëssbraucht, och op der Weichsel an der Oder. Am [[Mëttelalter]] an an der [[Neizäit]], wéi [[Polen-Litauen]] nach de Mielspäicher vu ganz Europa war, krut d'Verschëffung vun Agrarprodukten op der Weichsel a Richtung [[Gdańsk|Danzeg]] a virun no Westeuropa, eng grouss Importenz. Pole gëtt mat bal 10.000 zouene Waasserflächen, déi méi wéi een Hektar grouss sinn, zu deene Länner gerechent, déi déi meescht [[Séi]]en opzeweisen hunn. An Europa gëtt Polen an där Hisicht nëmme vu [[Finnland]] deklasséiert. Déi gréisst Séie mat iwwer 100&nbsp;km² Fläch sinn: [[Śniardwy]] (Spirdingséi) a [[Mamry]] (Mauerséi) an de [[Masuren]], wéi och [[Jezioro Łebsko]] (Leba-Séi) an [[Jezioro Drawsko]] (Dratzig-Séi) a Pommern. Nieft de Séieplateauen am Norden (Masuren, Pommern, Kaschubei, Grousspolen) gëtt et och eng grouss Zuel vu Séien an de Bierger, besonnesch an der Tatra, vun deenen de ''Miera'' (poln. [[Morskie Oko]]) flächeméisseg de gréissten ass. Den [[Hańcza]]-Séi, am Oste vun de Masuren, ass mat iwwer 100 m den déifste Séi vu Polen. == Politesch Konstellatioun == === Administrativ Andeelungen === Zanter dem [[1. Januar]] [[1999]] ass Polen a 16 ''[[Woiwodschaft]]en'', agedeelt. Si hunn all en eegent Parlament, e Chef (''Wojewoda''), dee vun der Zentralregierung ernannt gëtt, an ee vum Parlament gewielte Woiwodschaftsmarschall (''Marszalek'').[[Fichier:Polen.png|thumb|300px|Kaart vu Polen]] {|class="wikitable sortable" ! Nr. ! Numm ! Nr. ! Numm |- | 01. || [[Woiwodschaft Warmińsko-Mazurskie|Warmińsko-Mazurskie]] || 09 || [[Woiwodschaft Lubelskie|Lublin]] |- | 02 || [[Woiwodschaft Wielkopolskie|Grousspolen]] || 10 || [[Woiwodschaft Mazowieckie|Masowien]] |- | 03 || [[Woiwodschaft Świętokrzyskie|Świętokrzyskie]] || 11 || [[Woiwodschaft Dolnośląskie|Nidderschlesien]] |- | 04 || [[Woiwodschaft Podkarpackie|Karpatevirland]] || 12 || [[Woiwodschaft Opolskie|Oppeln]] |- | 05 || [[Woiwodschaft Małopolskie|Klengpolen]] || 13 || [[Woiwodschaft Podlaskie|Podlachien]] |- | 06 || [[Woiwodschaft Kujawsko-Pomorskie|Kujawien-Pommern]] || 14 || [[Woiwodschaft Pomorskie|Pommern]] |- | 07 || [[Woiwodschaft Lubuskie|Lebus]] || 15 || [[Woiwodschaft Śląskie|Schlesien]] |- | 08 || [[Woiwodschaft Łódź|Lodsch]] || 16 || [[Woiwodschaft Zachodniopomorskie|Westpommern]] |} === Ministerpresidente vu Polen zanter 1989 === [[Fichier:EPP Summit, 29 June, Brussels (53287183894) (cropped2).jpg|thumb|upright|Donald Tusk]] * 24. August 1989 bis 14. Dezember 1990: [[Tadeusz Mazowiecki]] * 12. Januar 1991 bis 5. Dezember 1991: [[Jan Bielecki]] * 23. Dezember 1991 bis 5. Juni 1992: [[Jan Olszewski]] * 5. Juni 1992 bis 10. Juli 1992: [[Waldemar Pawlak]] * 11. Juli 1992 bis 25. Oktober 1993: [[Hanna Suchocka]] * 26. Oktober 1993 bis 1. Mäerz 1995: [[Waldemar Pawlak]] * 4. Mäerz 1995 bis 26. Januar 1996: [[Jozef Oleksy|Józef Oleksy]] * 15. Februar 1996 bis 17. Oktober 1997: [[Włodzimierz Cimoszewicz]] * 17. Oktober 1997 bis 19. Oktober 2001: [[Jerzy Buzek]] * 19. Oktober 2001 bis 2. Mee 2004: [[Leszek Miller]] * 2. Mee 2004 bis 31. Oktober 2005: [[Marek Belka]] * 31. Oktober 2005 bis 10. Juli 2006: [[Kazimierz Marcinkiewicz]] * 10. Juli 2006 bis 16. November 2007: [[Jarosław Kaczyński]] * 16. November 2007 bis Spetember 2014: [[Donald Tusk]] * 22. September 2014 bis November 2015: [[Ewa Kopacz]] * November 2015 bis Dezember 2017: [[Beata Szydło]] * Dezember 2017 bis Dezember 2023: [[Mateusz Morawiecki]] * zanter Dez. 2023: [[Donald Tusk]] == Bevëlkerung == [[Fichier:Aleja Niepodległości Warsaw 2022 aerial.jpg|thumb|Warschau, haut]] [[Fichier:Poznań Old Town (cropped).jpg|thumb|Poznań]] [[Fichier:Ayuntamiento Principal, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|thumb|Gdańsk]] === Polnesch Groussstied === Dës Lëscht begräift d'Bevëlkerung an de gréisste Stied vu Polen an de Joren [[1900]], an [[1999]] an déi rezentst Donnéeë vun [[2004]]. {|class="wikitable sortable" |- ! Plaz ! Changement ! Nummm vun der Stad ! colspan="3" | Populatioun |- ! 2004 ! +/-1999 ! ! Jni 2004 ! 1999 ! 1900 |- align="right" | 1. || || align="left" | [[Warschau]] | 1 690 821 || 1 618 468 | 756 400 |- align="right" | 2. || || align="left" | [[Łódź]] || 776 297 || 806 728 | 351 600 |- align="right" | 3. || || align="left" | [[Krakau]] | 757 500 || 740 666 || 91 300 |- align="right" | 4. || || align="left" | [[Wrocław]] | 636 854 || 637 877 || 422 700 |- align="right" | 5. || || align="left" | [[Poznań]] || 573 003 || 578 235 | 117 000 |- align="right" | 6. || || align="left" | [[Gdańsk]] || 460 524 || 458 988 | 140 600 |- align="right" | 7. || || align="left" | [[Szczecin]] | 413 294 || 416 988 || 210 700 |- align="right" | 8. || || align="left" | [[Bydgoszcz]] | 369 151 || 386 855 || 52 200 |- align="right" | 9. || || align="left" | [[Lublin]] || 355 953 || 356 251 | 53 600 |- align="right" | 10. || || align="left" | [[Katowice]] | 321 616 || 345 934 || 31 700 |- align="right" | 11. || || align="left" | [[Białystok]] | 291 917 || 285 000 || 66 000 |- align="right" | 12. || +1 || align="left" | [[Gdynia]] | 253 651 || 253 521 || 900 |- align="right" | 13. || -1 || align="left" | [[Częstochowa]] | 248 894 || 257 812 || 53 700 |- align="right" | 14. || || align="left" | [[Sosnowiec]] | 229 207 || 244 102 || 86 700 |- align="right" | 15. || || align="left" | [[Radom]] || 227 944 || 232 262 | 30 100 |- align="right" | 16. || || align="left" | [[Kielce]] | 209 962 || 212 383 || 23 200 |- align="right" | 17. || +1 || align="left" | [[Toruń]] | 208 386 || 206 158 || 29 600 |- align="right" | 18. || || align="left" | [[Gliwice]] | 201 186 || 212 164 || 52 400 |- align="right" | 19. || || align="left" | [[Bytom]] || 199 219 || 205 560 | 51 400 |- align="right" | 20. || || align="left" | [[Zabrze]] | 193 212 || 200 177 |- align="right" |} === Relioun === [[Fichier:Stary kosciol w Haczowie.jpg|thumb|Holzkierch am Virland vun de Karpaten]] [[Fichier:Częstochowa, wieża bazyliki jasnogórskiej widziana z wałów - 2023.09.15.jpg|miniatur|Déi bekannt Wallfaartsplaz Czestochowa]] Zanter dem [[Zweete Weltkrich]] ass d'Land bal eenheetlech [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]]<ref>Kathoulesch wéinst der Ännerung vun de Grenzen a [[Chrëschtentum|chrëschtlech]] wéinst der Ermuerdung vun de polnesche Judden</ref> – ongeféier 90 % [[Réimesch-kathoulesch Kierch|réimesch-kathoulesch]], dovu praktizéiren ongeféier 70 % ; 1,3 % polnesch-orthodox; 0,3 % Zeuge Jehovas; 0,2 % griichesch-kathoulesch; 0,2 % evangeelesch-lutheresch. Bis haut ass de fréiere [[Poopst]] [[Jean-Paul II. (Poopst)|Jean-Paul II.]] (1920-2005), dee viru senger Wal zum Poopst als Karol Wojtyła, [[Bëschof|Äerzbëschof]] vu [[Krakau]] war staark veréiert. Hien hat an eng wichteg Roll beim Ëmschwonk am Ostblock gespillt. == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vu Polen}} === Virhistoresch Zäit a Grënnung === Scho wärend der [[Äiszäit]] hu Jeeër am Gebitt vum haitege Pole gelieft. Wärend der [[Antiquitéit]] hat d'Bevëlkerung am aktuelle Polen iwwer d'[[Bernsteinstrooss]]en Handelsbezéihunge mat [[Réimescht Räich|Roum]] a [[Griicheland]]. D'[[Ostgermanen|Germanesch Stämm]], déi sech zanter ongeféier 1000 v. Chr. an Nord- a Westpolen néiergelooss haten, sinn an der Spéidantikitéit an de Raum vum haitegen [[Italien]], Däitschland, [[Frankräich]], [[Spuenien]] an Tunesien virugezunn an hu sech mat der do usiesseger Bevëlkerung vermëscht. An der [[Vëlkerwanderung]] koumen aner Vëlker, dorënner [[Hunnen]], [[Slawen]] an [[Awaren]] an dat haitegt Polen. Dauerhaft hu sech vum [[5. Joerhonnert]] un d'[[Westslawen]] op polneschem Gebitt néiergelooss: [[Lech]] und [[Siemowit]]. Polen, deem säin Numm vum westslawesche Stamm vun de [[Polanen]] hierkënnt, ass als Herzogtum am fréien 10. Joerhonnert vu [[Posen]] a [[Gniezno|Gnesen]] aus gegrënnt ginn. Et gouf vun 960 bis 992 vum Herzog [[Mieszko I.]] aus der Dynastie vun de [[Piasten|Piaste]] regéiert. 966 huet de Mieszko I. sech nom réimesch-katholesche Ritus [[Daf (Sakrament)|deefe]] gelooss. Den Territoire, huet no den Erueweronge vum Mieszko I. a sengem Fils [[Boleslaw I. (Polen)|Boleslaw dem Tapferen]], dem haitege Pole staark geglach. Ëm 997 huet Polen en enkt politesch-militärescht Bündnis mat dem [[Hellegt Réimeisch Räich|Hellege Réimesche Räich]]. Wärend dem Staatsakt zu Gnesen am Joer 1000 gouf dëse Pakt vum polneschen Herrscher Boleslaw I. an dem Keeser [[Otto III. (HRR)|Otto III.]] bestätegt. Mat der Kréinung vum Boleslaw am Joer 1025 gouf Polen e Kinnekräich. === Mëttelalter an Neizäit === [[Fichier:Poland1020.png|thumb|300px|Polen (1020)|lénks]] Wärend der Regentschaft vum Piast [[Kasimir I. (Polen)|Kasimir I.]], gouf d'Haaptstad 1040 vu Gnesen no Krakau verluecht. Polen ass duerch Rivalitéiten an der Nofolleg 1138 a sechs onofhängeg Herzogtemer zerfall: Klengpolen, Grousspolen, Pommern, Pommerellen, [[Schlesien]] a Masowien. D'Jore bis zur "Wiedervereinigung" waren duerch [[Feudalismus|feudalistesch]] Territorialzersplitterung geprägt. Ufank vum 14. Joerhonnert gouf Polen ënner der Regentschaft vum [[Wladyslaw I. Ellenlang|Wladyslaw I.]] erëm vereenegt. Säi Fils, de [[Kasimir de Groussen]], huet dem Papp seng Beméiunge fir d'Eenheet fortgesat a Reformen duerchgefouert, déi Polen zu enger mächteger Positioun a [[Mëtteleuropa]] verhollef hunn. 1386 koum et duerch Bestietnes zum duebele Staat Polen-Litauen, deen an den nächsten 300 Joer d'Geschécker a Mëttel- an [[Osteuropa]] a staarkem Mooss beeaflosst huet. D'Adelsrepublik, ass am 17. an 18. Joerhonnert an eng lang Kris geroden déi duerch eng Rei vu [[Krich]]er mat [[Schweden]], dem [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]], [[Russland]], [[Brandenburg (Land)|Brandenburg]]-[[Preisen]] a [[Siebenbürgen]] gekennzeechent waren. An den dräi Opdeelunge vu Polen 1772, 1793 a 1795 gouf déi schwach Positioun vu Pole vu sengen Nopere Preisen, [[Éisträich]] a Russland ausgenotzt, fir d'Land zu gläicher Zäit z'iwwerfalen an et ënner sech an dräi verschidde Staaten opzedeelen. Op d'Dränge vum franséische Keeser [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] ass 1807, am Kader vum Friddensofkomme vun Tilsit, aus den zwou leschten Opdeelungen e relativ klengt [[Herzogtum Warschau]], als [[Vasall]]estaat vu Frankräich entstanen, deem et 1809 gelongen ass, Deeler vu Klengpolen erëm vun Éisträich lasszeknäppen. Wéinst der Néierlag vun der polnesch-franséischer Allianz am Krich vun 1812 souwéi an der [[Völkerschlacht bei Leipzig]] am Joer 1813, koum et um [[Wiener Kongress]] zu enger neier Opdeelung vu Polen. Grousspolen ass als [[Provënz Posen]] erëm u Preisen ofgetratt ginn. Éisträich huet dat nees erëmkritt wat him aus der éischter Deelung vu Polen zougefall war. Krakau gouf zur Republik Krakau als engem eegene Staat erhuewen. Wat iwwereg blouf gouf als „Kinnekräich Polen“ 1815 an enger [[Personalunioun]] mat dem russeschen Zareräich verbonn, war also formal, vum selwechten Herrscher wéi dee vu Russland ofgesinn, onofhängeg, eng Onofhängegkeet, déi Polen allerdéngs lues a lues ënner der zaristescher Verwaltung verluer gaangen ass. Doduerch koum et 1830 zum feelgeschloenen [[Novemberopstand]] an deem d'Pole probéiert haten déi russesch Friemherrschaft ofzerëselen. D'Oppressioun ass am russeschen an am preiseschen Deel dorophin ëmmer méi grouss ginn. D'Bezeechnung Pole gouf souguer verbueden an d'Land gouf duerch d'russesch Muecht a [[Weichsel]]land ëmgedeeft. === Onofhängegkeet an Zweet Republik 1918–1939 === {{Méi Info 2|Onofhängegkeet vu Polen|Polneschen nationalen Onofhängegkeetsdag}} [[Fichier:Poland1937linguistic.jpg|thumb|300px|Polen no dem [[Riga|Fridde vu Riga]] mat [[Sowjetrussland]] den 18. Mäerz 1921]] Am [[Éischte Weltkrich]] hunn [[Däitscht Räich|Däitschland]] an [[Éisträich-Ungarn]] d'Grënnung vun engem polnesche Staat beschloss. Dat war méi géint Russland geriicht a manner als Unerkennung vun der polnescher Eegestaatlechkeet. Duerch de Krich hat dee Beschloss awer keng Auswierkung. No der Néierlag vun de Länner, déi Polen opgedeelt haten, krut Polen 1919, nom Éischte Weltkrich, seng [[Souveränitéit]] erëm. Duerch den [[Traité vu Versailles (1919)|Traité vu Versailles]] gouf d'Onofhängegkeet vu Polen 1919 och an engem internationale Kader ënnermauert. Vun de Länner, déi de Krich gewonnen haten, goufen an Osteuropa d'Grenzen no Bevëlkerungsmajoritéiten nei gezeechent. D'[[Weimarer Republik]] war gezwongen, d'[[Preisen|preisesch]] Provënze Westpreußen a Posen erëm ofzeginn. Vun 1919–1926 hunn du ronn 700.000 Mënschen dat Gebitt verlooss. D'international Verhältnesser blouwen nom Zesummebroch vun der däitscher a russescher Monarchie gespaant. Am August 1920 huet déi Rout Arméi Polen iwwerfall, goufen awer vum polnesche Marschall [[Pilsudski]] bezwongen. Duerch de Friddensvertrag vu Riga, den 18. Mäerz 1921, ass dunn d'Ostgrenz vu Polen ëm 250&nbsp;km no Oste geréckelt ginn. === Zweete Weltkrich 1939-1945 === Mat dem [[Polefeldzuch|Iwwerfall op Polen]] duerch den [[Adolf Hitler|Hitler]] den 1. September an duerch d'Sowjetunion de 17. September 1939, huet den Zweete Weltkrich an Europa ugefaangen. Nom Zesummebroch vun der polnescher Front ass déi polnesch Regierung op [[Paräis]] an duerno op [[London]] geflücht, wou se eng Exilregierung op d'Bee gesat an de Widderstand organiséiert huet. Den Hitler huet zu Vergeltungsmoossname gegraff a mam [[Reinhard Heydrich]] d'Liquidatioun vun der polnescher Führunsschicht ënnerholl. Eleng an de véier éischte Méint vun dëser Aktioun sinn 10.000 Persounen erschoss ginn. Dozou huet och d'Vernichtung vun de Judde gehéiert. Et gouf op polneschem Gebitt eng Rei vu Konzentratiounslageren, wéi [[KZ Auschwitz|Auschwitz]], [[KZ Majdanek|Majdanek]], [[Vernichtungslager Treblinka|Treblinka]], an deenen och vill Polen agespaart gi sinn, oder als Zwangsaarbechter no aneren Destinatiounen deportéiert goufen. Een Deel vu Pole gouf als "[[Generalgouvernement]]" dem Reichsminister [[Hans Frank]] ënnerstallt, deen de Pole seng Gewalt ze spire ginn huet. Och d'Polen, déi ënner d'sowjetesch Herrschaft gerode waren, goufen net vun Ënnerdréckunsmoossname verschount. Et gëtt ugeholl, datt ongeféier 1,5 Millioune polnesch Bierger deportéiert goufen. 300.000 polnesch Zalldote koumen a sowjetesch Krichsgefaangeschaft, nëmmen 82.000 vun hinnen hunn iwwerlieft. E groussen Deel vun den Offizéier – ongeféier 40.000 - goufe vu sowjeteschen Truppen 1940 bei [[Katyn]] an och an de Lagere vu Starobielsk, Kozielsk an Ostaszków ermuert. Vill polnesch Zaldoten hunn op der Säit vun den Alliéierten op alle Fronten oder hunn am polneschen Ënnergrond géint d'Besetzer als Partisane gekämpft. Den [[Opstand am Warschauer Ghetto|Opstand vun de Judden am Warschauer Ghetto]] an [[Warschauer Opstand|dee vun der polnescher Heemechtsarméi]] kuerz viru Krichsënn huet e legendäre Charakter. Dësen Opstand gouf bluddeg néiergeschloen. Dobäi sinn 180 000 bis 250 000 Persounen ëmkomm an d'Warschauer Bannestad gouf dem Erdbuedem gläichgemaach. Dat ass am August 1944 geschitt, wéi d'Sowjettruppe scho virun der Dier vu Warschau stoungen, hire Virmarsch um Ufer vun der [[Weichsel]] awer gestoppt an nogekuckt hunn, wéi déi Warschauer Bevëlkerung sech verblutt huet. Alles an allem: Polen ass dat Land, dat am Zweete Weltkrich pro Kapp vun der Bevëlkerung de gréissten Zoll huet misse bezuelen, mënschlech a materiell gesinn. === Volleksrepublik, Sozialismus an d'Gewerkschaftsbeweegung Solidarność (1945–1989) === No dem Enn vum Zweete Weltkrich goufen, 1945, d'Grenze vum fréiere Polen wéinst dem [[Potsdamer Ofkommes]] no Weste geréckelt: Polen huet den ethnesch gemëschte, majoritär vun Ukrainer a Wäissrusse bewunnten Drëttel vu sengem Territoire un d'Sowjetunioun missen oftrieden an déi do usiessech polnesch Awunner (2,5 Millioune Mënschen) goufe verdriwwen. Am Westen an Norde sinn déi däitsch Gebidder ëstlech vun der [[Oder]] a [[Lausitzer Neiße]] („[[Oder-Neiße-Grenze|Oder-Neiße-Linie]]“) u Pole gefall. Déi nei Grenze goufen am Potsdamer Ofkommes festgeschriwwen. Doriwwer eraus huet Polen, vun de Russen encouragéiert, déi westlech vun der Oder geleeë Stad [[Stettin]](an d'Gebidder rondrëm) besat an och an hiren Territoire incorporéiert. Dat ass méi spéit vertraglech confirméiert a vun de conernéierte Länner akzeptéiert ginn. Och wa Polen als Volleksrepublik theoreetesch en autonome Staat war, huet et sech mat der russescher Fuchtel missen offannen. Vun 1956 un ass et no Opstänn ënner dem KP-Chef [[Wladyslaw Gomulka]] zu enger gewësser Entstalinséirung komm. Domat war d'Resistenz géint de [[Kommunismus]] allerdéngs net zu Enn. D'Grënnung vun der Gewerkschaft [[Solidarność]] ënner dem [[Lech Walesa]] huet e gesellschaftlechen Ëmschwong mat sech bruecht. No revolutionären Zeene vun 1980 bis 1989, déi de 4. an 18. Juni 1989 zu den éischte fräie Walen am [[Ostblock]] geféiert hunn, gouf de kommunistesche Regime duerch eng demokratesch, fräi gewielte Regierung ersat. Bei de Parlamentswale vum 4. an 18. Juni 1989 huet de Biergerkommitee Solidarnosc, (d'politesch Organisatioun vun der Gewerkschaft Solidaritéit), sämtlech 160 (vu 460) freigewielte Sëtz an der Chamber a 99 vun 100 Sëtzen amm neigeschaafte Senat. Den [[Tadeusz Mazowiecki]] gouf den éischten netkommunistesche Ministerpresident vu Polen no 1945. Vun do un ass déi polnesch [[Plangwirtschaft]] an eng Maartwirtschaft ëmgewandelt ginn. Am Dezember 1990 ass de fréiere Solidarność-President Lech Wałęsa vum Vollek zum Staatspresident gewielt ginn an am Dezember 1999 ass Polen an der Amtszäit vum Premier [[Aleksander Kwaśniewski]] der [[NATO]] bäigetrueden. Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäeschen Unioun]] gouf Polen den 1. Mee 2004, zesumme mat néng anere Staaten. == Wirtschaft == D'polnescht Bruttosozialprodukt huet 2004 der Weltbank no 491.549 Mio. USD erreecht, wouduerch Pole sech op déi 22. Plaz op der Lëscht vun de gréisste Volkswirtschafte vun der Welt klasséiert huet. D'Inflation gëtt fir 2005 op 1,8 % geschat, ass also méi déif wéi déi an der [[Eurozon]]. De polneschen [[Zloty]] huet sech am Verglach zum Euro an dem US-Dollar gefestegt. Déi offiziell Aarbechtslosequot läit bei 15,7 % (Juni 2006), wat ongeféier 2,4 Mio. Mënschen am erwerbsfäegen Alter ausmécht. 2004 waren eppes 500.000 polnesch Staatsbierger an der EU beschäftegt, 324.000 dovun als Saisonaarbechter an der däitscher Landwirtschaft an Industrie, 73.000 a Groussbritannien, 14.500 an Irland an eng 9.800 a Spuenien an a Frankräich. Den Export huet 2004 73,78 Mrd. USD an den Import 88,16 Mrd. USD erreecht. Den héijen Aussenhandelsdefizit ass awer am Gaang ze falen. Mat 24,4 % ass Däitschland de gréissten Handelspartner. Aner wichteg Handelspartner sinn d'Ukrain, Italien, Frankräich, Groussbritannien, d'Tschechesch Republik an och d'USA an d'[[Volleksrepublik China]]. === Primäre Secteur === Wéi üblech, gëtt am primäre Secteur tëscht Landwirtschaft, Bauwirtschaft a Biergbau ënnerscheet. ==== Landwirtschaft ==== [[Fichier:Chyża (budynek).jpg|thumb|400px|right|Klenge Bauerenhaff zu Przyslup (Karpatevirland)]] De primäre Secteur war bis an d'19. Jh. den Haaptwirtschaftszweig an der Adelsrepublik, déi bis zu den Deelunge vu Polen als Weessspäicher vun Europa ugesi ginn ass. D'Agrarprodukter aus de risege Gidder vu Klengpolen an der Ukrain goufen iwwer d'[[Weichsel]] op [[Gdańsk|Danzeg]] per Schëff no Westeuropa transportéiert. D'Bedeitung vum Agrarsecteur geet haut zeréck. 2004 huet en nëmmen nach 4 % zum BSP bäigedroen. D'Majoritéit vun de polnesche Bauere war fir den EU-Beitrëtt well se vu Subventioune profitéiere wollten, an den europäesche Maart fir hir Produkter opgaangen ass. ==== Bauwirtschaft ==== De polnesche Bau profitéiert vun engem Boom wéinst de villen disponiblen Terrainen an de bëllegen Aarbechtskräften an deem Secteur. Allerdéngs ass de Bau handikapéiert wéinst der staarker Ofwanderung an doduerch dem Manktem u qualifizéierte Kräften. ==== Biergbau ==== Polen ass duerch [[Schlesien]] "traditiounsgeméiss" e Biergbauland. Déi gréisst Aktiegesellschaften, déi op der Bourse cotéiert ginn, si Firmen déi am Biergbau oder an der Energiebranche schaffen. === Sekundäre Secteur (Industrie) === Den industrielle Secteur spillt zanter dem Enn vum [[19. Joerhonnert]] eng éischt Roll, ass awer no 1989 vum Dëngschtleeschtungssecteur iwwerholl ginn. Vill grouss Betriber, déi am haarde Wettbewerb mat auslänneschen Entreprisen handicapéiert waren, hunn an den nonzeger Jore missen zoumachen a goufen ersat vun auslänneschen Entreprisen déi vun de bëllegen Aarbechtskräfte profitéiert hunn, sou z.&nbsp;B. an der Automobil- an Elektroindustrie. === Tertiäre Secteur (Déngschtleeschtungen) === De Secteur vun de Servicer dominéiert zanter 1989 déi polnesch Wirtschaft an dréit haut zu iwwer d'Hallschent zum BSP bäi. Säi Mëttelpunkt ass d'Finanzmetropole an Haaptstad [[Warschau]], wou déi meescht Enterprisen aus dem tertiären Secteur hire Sëtz hunn. Och zu [[Poznań]], Stad vun de Foiren, zu [[Kraków|Krakau]] an zu [[Wrocław]], dem fréiere Breslau, hu sech d'Dëngschtleeschtungsaktivitéite staark entwéckelt. == Kultur == [[Fichier:Wańkowicz Adam Mickiewicz (detail).jpg|thumb|160px|Den Adam Mickiewicz, ee vun de gréissten Dichter vu Polen]] [[Fichier:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 043.jpg|left|thumb|160px|De Frédérique Chopin, gemoolt vum franséische Moler Delacroix]] D'polnesch Kultur ass räich a variéiert. Dat ass op déi komplex Geschicht zeréckzeféieren, vun deem Land staark hin an hier gezu gouf. Am Mëttelalter an an der Neizäit war déi multikulturell [[Adelsrepublik]] ee Foyer (Schmelztiegel) vu verschiddene Kulturen a Reliounen, déi alleguer hiren Afloss op déi polnesch Kultur haten an nach ëmmer hunn. No den Opdeelunge vu Polen hunn déi polnesch Artisten ëmmer erëm de Kampf ëm d'Onofhängegkeet vu Polen an de Mëttelpunkt vun hire Wierker gestallt. Als Beispill dofir sief un d'Gedichter an d'Epe vum [[Adam Mickiewicz]] an d'Prosawierker vun engem éischten Nobelpräisdréier an der Literatur, [[Henryk Sienkiewicz]] d'[[Mazurka]]ën, d'[[Polka]]en an d'[[Polonaise|Polonaisë]] vum [[Frédéric Chopin|Fryderyk Chopin]] erënnert. Haut ass déi breet gefächert Kultur vu Polen, wéi an de meeschte westleche Länner, vun den allgemenge Globaliséirungstendenze beaflosst. Si huet et awer fäerdeg bruecht an de gréissere Stied an um Land hir eegen Identitéit z'erhalen. Eng grouss Bedeitung huet de polnesche Symbolismus an déi polnesch Plakatmolerei. Och de polnesche Film mat senge groussen a bekannte Regisseure wéi dem [[Roman Polanski]], dem [[Andrzej Wajda]], dem [[Krzysztof Kieślowski]], dem [[Krzysztof Zanussi]], der [[Agnieszka Holland]] an dem [[Jerzy Hoffman]] huet eng grouss Renommée an der ganzer Welt kritt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Poland Wikivoyage: Polen] * [http://www.president.pl Offiziell Websäit vum President] * [https://web.archive.org/web/20181215174512/http://www.poland.gov.pl/?command=languages%2Fdo_choose&language_id=en Offiziellt Portal vu Polen] * [http://www.poland-tourism.pl/start.asp?tf=LU Polneschen Touristebüro] * [http://www.pot.gov.pl/ Portal fir Touristeninformatiounen] * [https://web.archive.org/web/20051026131522/http://www.ga.com.pl/royalty2.htm Biller op ga.com.pl] * [https://web.archive.org/web/20051017110415/http://www.poczta-polska.pl/mw/index.html Biller op poczta-polska.pl] * [http://www.seepoland.pl Panoramabiller] * [http://en.zamki.pl/ Buergen a Polen] * [https://web.archive.org/web/20051225060459/http://cf.geocities.com/fryderykchopin1929/ Säit vun der Unioun vun de Polen zu Lëtzebuerg] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Polen| ]] 3opkhlhp0fr74zb2uiiardxnxf6uety 2689106 2689021 2026-08-05T14:05:21Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689106 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Rzeczpospolita Polska | Fändel = Flag of Poland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Polen | Wopen = Coat of arms of Poland-official.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Polen | National Devise = Bóg, Honor, Ojczyzna<br>("Gott, Éier, Heemecht") | Kaart= EU-Poland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Polnesch]] | Haaptstad = [[Warschau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 312 696<ref>[https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2018-roku,7,15.html Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2018, stan na 01.01.2018]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,5 | Bevëlkerung =38 485 779<ref>Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx]</ref><ref>Stand: 31. Dezember 2006, Quell: [http://web.archive.org/web/20080228154911/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_population_size_structure_teritorial_2006.pdf Concise Statistical Yearbook of Poland 2007] op [http://www.stat.gov.pl/ www.stat.gov.pl]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 123 | Onofhängegkeet = [[11. November]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[11. November]] | Nationalhymn = [[Mazurek Dąbrowskiego]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/2/26/PolandX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Złoty]] (PLN) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.pl]] | Telefonsprefix = +48 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Polen''' ([[Polnesch|pl]]: ''Polska'') ass e [[Staat]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]] an huet gemeinsam Grenze mat [[Litauen]], [[Russland]], [[Wäissrussland]], [[Ukrain]], [[Slowakei]], [[Tschechesch Republik]] an [[Däitschland]]. Polen ass zanter 1999 [[NATO]]-Member an ass den [[1. Mee]] [[2004]] der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäigetrueden. == Geographie == [[Fichier:polen topo.jpg|thumb|left|[[Topographie]] vu Polen]]D'Gebitt vu Polen besteet aus fënnef geographeschen Deeler. Am Nordwesten ass d'Ostmierküst, déi sech vun der Pommerschen- bis zur Danzeger Bucht erstreckt an déi duerch Dünen a Bannegewässer gekennzeechent ass. D'Küst, déi souzesoe riicht verleeft, gëtt duerch de [[Stettiner Haff|Stettiner-]], de [[Frisches Haff|Frischen Haff]] an duerch d'Pucker Bucht ënnerbrach. Am Norde wéi och an der Mëtt vum Land schléisst sech dat an der [[Eiszäit]] entstane mëtteleuropäescht Flaachland un. An hei gëtt et véier grouss Séiplateauen, ([[Masuresch Séieplack]], Kaschubesch Séieplack, [[Pommeresch Séieplack]] a Grousspolnesch Séieplack). Südlech dovu leien déi polnesch Mëttelgebiergsketten, de Krakauer-Tschenstochauer Jura, d'[[Hellegkräizbierger]], d'[[Beskiden]], d'[[Waldkarpaten]] an d'[[Sudeten]]. Déi héchst Ketten, d'[[Tatra]], ass e [[Geologie|geologesch]] villsäitegt Gebitt vun héije [[Bierg]]er (Hochgebirge). [[Fichier:Tatry 2005 Ciezka Dolina1.jpg|thumb|Biergséi an der [[Héich Tatra|Héijer Tatra]] an der Noperschaft vun der polnesch-slowakescher Grenz|lénks]] === Flëss a Séien === Déi längst [[Floss|Flëss]] sinn d'[[Weichsel]] mat 1.047&nbsp;km, de Grenzfloss [[Oder]] mat 854&nbsp;km, d'[[Warthe]] mat 808&nbsp;km an de [[Bug]] mat 772&nbsp;km. D'Weichsel an d'Oder mënde geneesou wéi déi vill kleng Flëss a Pommern an d'[[Baltescht Mier]]. D'[[Alle (Floss)|Alle]] an d'[[Angrapa|Angerapp]] fléissen iwwer de [[Pregel]], an d'Czarna Hańcza iwwer d'[[Memel (Floss)|Memel]] an d'Ostséi. Doniew gëtt et nach eng Rei vu klenge Flëss, wéi d'[[Jizera|Iser]] an de Sudeten, déi iwwer d'[[Elbe]] an d'[[Nordmier]] lafen. D'[[Orava (Floss)|Orava]] aus de Beskide flléisst iwwer d'[[Waag]] an d'[[Donau]] an och puer kleng aner Flëss aus de Bëschkarpate schëdden hiert [[Waasser]] iwwer den [[Dnister]] an d'[[Schwaarzt Mier]] aus. D'polnesch Flëss goufe scho ganz fréi fir d'Schëfffaart benotzt. D'[[Wikinger]] hu laang d'Schëfffart fir hir Raubzich queesch duerch Europa mëssbraucht, och op der Weichsel an der Oder. Am [[Mëttelalter]] an an der [[Neizäit]], wéi [[Polen-Litauen]] nach de Mielspäicher vu ganz Europa war, krut d'Verschëffung vun Agrarprodukten op der Weichsel a Richtung [[Gdańsk|Danzeg]] a virun no Westeuropa, eng grouss Importenz. Pole gëtt mat bal 10.000 zouene Waasserflächen, déi méi wéi een Hektar grouss sinn, zu deene Länner gerechent, déi déi meescht [[Séi]]en opzeweisen hunn. An Europa gëtt Polen an där Hisicht nëmme vu [[Finnland]] deklasséiert. Déi gréisst Séie mat iwwer 100&nbsp;km² Fläch sinn: [[Śniardwy]] (Spirdingséi) a [[Mamry]] (Mauerséi) an de [[Masuren]], wéi och [[Jezioro Łebsko]] (Leba-Séi) an [[Jezioro Drawsko]] (Dratzig-Séi) a Pommern. Nieft de Séieplateauen am Norden (Masuren, Pommern, Kaschubei, Grousspolen) gëtt et och eng grouss Zuel vu Séien an de Bierger, besonnesch an der Tatra, vun deenen de ''Miera'' (poln. [[Morskie Oko]]) flächeméisseg de gréissten ass. Den [[Hańcza]]-Séi, am Oste vun de Masuren, ass mat iwwer 100 m den déifste Séi vu Polen. == Politesch Konstellatioun == === Administrativ Andeelungen === Zanter dem [[1. Januar]] [[1999]] ass Polen a 16 ''[[Woiwodschaft]]en'', agedeelt. Si hunn all en eegent Parlament, e Chef (''Wojewoda''), dee vun der Zentralregierung ernannt gëtt, an ee vum Parlament gewielte Woiwodschaftsmarschall (''Marszalek'').[[Fichier:Polen.png|thumb|300px|Kaart vu Polen]] {|class="wikitable sortable" ! Nr. ! Numm ! Nr. ! Numm |- | 01. || [[Woiwodschaft Warmińsko-Mazurskie|Warmińsko-Mazurskie]] || 09 || [[Woiwodschaft Lubelskie|Lublin]] |- | 02 || [[Woiwodschaft Wielkopolskie|Grousspolen]] || 10 || [[Woiwodschaft Mazowieckie|Masowien]] |- | 03 || [[Woiwodschaft Świętokrzyskie|Świętokrzyskie]] || 11 || [[Woiwodschaft Dolnośląskie|Nidderschlesien]] |- | 04 || [[Woiwodschaft Podkarpackie|Karpatevirland]] || 12 || [[Woiwodschaft Opolskie|Oppeln]] |- | 05 || [[Woiwodschaft Małopolskie|Klengpolen]] || 13 || [[Woiwodschaft Podlaskie|Podlachien]] |- | 06 || [[Woiwodschaft Kujawsko-Pomorskie|Kujawien-Pommern]] || 14 || [[Woiwodschaft Pomorskie|Pommern]] |- | 07 || [[Woiwodschaft Lubuskie|Lebus]] || 15 || [[Woiwodschaft Śląskie|Schlesien]] |- | 08 || [[Woiwodschaft Łódź|Lodsch]] || 16 || [[Woiwodschaft Zachodniopomorskie|Westpommern]] |} === Ministerpresidente vu Polen zanter 1989 === [[Fichier:EPP Summit, 29 June, Brussels (53287183894) (cropped2).jpg|thumb|upright|Donald Tusk]] * 24. August 1989 bis 14. Dezember 1990: [[Tadeusz Mazowiecki]] * 12. Januar 1991 bis 5. Dezember 1991: [[Jan Bielecki]] * 23. Dezember 1991 bis 5. Juni 1992: [[Jan Olszewski]] * 5. Juni 1992 bis 10. Juli 1992: [[Waldemar Pawlak]] * 11. Juli 1992 bis 25. Oktober 1993: [[Hanna Suchocka]] * 26. Oktober 1993 bis 1. Mäerz 1995: [[Waldemar Pawlak]] * 4. Mäerz 1995 bis 26. Januar 1996: [[Jozef Oleksy|Józef Oleksy]] * 15. Februar 1996 bis 17. Oktober 1997: [[Włodzimierz Cimoszewicz]] * 17. Oktober 1997 bis 19. Oktober 2001: [[Jerzy Buzek]] * 19. Oktober 2001 bis 2. Mee 2004: [[Leszek Miller]] * 2. Mee 2004 bis 31. Oktober 2005: [[Marek Belka]] * 31. Oktober 2005 bis 10. Juli 2006: [[Kazimierz Marcinkiewicz]] * 10. Juli 2006 bis 16. November 2007: [[Jarosław Kaczyński]] * 16. November 2007 bis Spetember 2014: [[Donald Tusk]] * 22. September 2014 bis November 2015: [[Ewa Kopacz]] * November 2015 bis Dezember 2017: [[Beata Szydło]] * Dezember 2017 bis Dezember 2023: [[Mateusz Morawiecki]] * zanter Dez. 2023: [[Donald Tusk]] == Bevëlkerung == [[Fichier:Aleja Niepodległości Warsaw 2022 aerial.jpg|thumb|Warschau, haut]] [[Fichier:Poznań Old Town (cropped).jpg|thumb|Poznań]] [[Fichier:Ayuntamiento Principal, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|thumb|Gdańsk]] === Polnesch Groussstied === Dës Lëscht begräift d'Bevëlkerung an de gréisste Stied vu Polen an de Joren [[1900]], an [[1999]] an déi rezentst Donnéeë vun [[2004]]. {|class="wikitable sortable" |- ! Plaz ! Changement ! Nummm vun der Stad ! colspan="3" | Populatioun |- ! 2004 ! +/-1999 ! ! Jni 2004 ! 1999 ! 1900 |- align="right" | 1. || || align="left" | [[Warschau]] | 1 690 821 || 1 618 468 | 756 400 |- align="right" | 2. || || align="left" | [[Łódź]] || 776 297 || 806 728 | 351 600 |- align="right" | 3. || || align="left" | [[Krakau]] | 757 500 || 740 666 || 91 300 |- align="right" | 4. || || align="left" | [[Wrocław]] | 636 854 || 637 877 || 422 700 |- align="right" | 5. || || align="left" | [[Poznań]] || 573 003 || 578 235 | 117 000 |- align="right" | 6. || || align="left" | [[Gdańsk]] || 460 524 || 458 988 | 140 600 |- align="right" | 7. || || align="left" | [[Szczecin]] | 413 294 || 416 988 || 210 700 |- align="right" | 8. || || align="left" | [[Bydgoszcz]] | 369 151 || 386 855 || 52 200 |- align="right" | 9. || || align="left" | [[Lublin]] || 355 953 || 356 251 | 53 600 |- align="right" | 10. || || align="left" | [[Katowice]] | 321 616 || 345 934 || 31 700 |- align="right" | 11. || || align="left" | [[Białystok]] | 291 917 || 285 000 || 66 000 |- align="right" | 12. || +1 || align="left" | [[Gdynia]] | 253 651 || 253 521 || 900 |- align="right" | 13. || -1 || align="left" | [[Częstochowa]] | 248 894 || 257 812 || 53 700 |- align="right" | 14. || || align="left" | [[Sosnowiec]] | 229 207 || 244 102 || 86 700 |- align="right" | 15. || || align="left" | [[Radom]] || 227 944 || 232 262 | 30 100 |- align="right" | 16. || || align="left" | [[Kielce]] | 209 962 || 212 383 || 23 200 |- align="right" | 17. || +1 || align="left" | [[Toruń]] | 208 386 || 206 158 || 29 600 |- align="right" | 18. || || align="left" | [[Gliwice]] | 201 186 || 212 164 || 52 400 |- align="right" | 19. || || align="left" | [[Bytom]] || 199 219 || 205 560 | 51 400 |- align="right" | 20. || || align="left" | [[Zabrze]] | 193 212 || 200 177 |- align="right" |} === Relioun === [[Fichier:Stary kosciol w Haczowie.jpg|thumb|Holzkierch am Virland vun de Karpaten]] [[Fichier:Częstochowa, wieża bazyliki jasnogórskiej widziana z wałów - 2023.09.15.jpg|miniatur|Déi bekannt Wallfaartsplaz Czestochowa]] Zanter dem [[Zweete Weltkrich]] ass d'Land bal eenheetlech [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]]<ref>Kathoulesch wéinst der Ännerung vun de Grenzen a [[Chrëschtentum|chrëschtlech]] wéinst der Ermuerdung vun de polnesche Judden</ref> – ongeféier 90 % [[Réimesch-kathoulesch Kierch|réimesch-kathoulesch]], dovu praktizéiren ongeféier 70 % ; 1,3 % polnesch-orthodox; 0,3 % Zeuge Jehovas; 0,2 % griichesch-kathoulesch; 0,2 % evangeelesch-lutheresch. Bis haut ass de fréiere [[Poopst]] [[Jean-Paul II. (Poopst)|Jean-Paul II.]] (1920-2005), dee viru senger Wal zum Poopst als Karol Wojtyła, [[Bëschof|Äerzbëschof]] vu [[Krakau]] war staark veréiert. Hien hat an eng wichteg Roll beim Ëmschwonk am Ostblock gespillt. == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vu Polen}} === Virhistoresch Zäit a Grënnung === Scho wärend der [[Äiszäit]] hu Jeeër am Gebitt vum haitege Pole gelieft. Wärend der [[Antiquitéit]] hat d'Bevëlkerung am aktuelle Polen iwwer d'[[Bernsteinstrooss]]en Handelsbezéihunge mat [[Réimescht Räich|Roum]] a [[Griicheland]]. D'[[Ostgermanen|Germanesch Stämm]], déi sech zanter ongeféier 1000 v. Chr. an Nord- a Westpolen néiergelooss haten, sinn an der Spéidantikitéit an de Raum vum haitegen [[Italien]], Däitschland, [[Frankräich]], [[Spuenien]] an Tunesien virugezunn an hu sech mat der do usiesseger Bevëlkerung vermëscht. An der [[Vëlkerwanderung]] koumen aner Vëlker, dorënner [[Hunnen]], [[Slawen]] an [[Awaren]] an dat haitegt Polen. Dauerhaft hu sech vum [[5. Joerhonnert]] un d'[[Westslawen]] op polneschem Gebitt néiergelooss: [[Lech]] und [[Siemowit]]. Polen, deem säin Numm vum westslawesche Stamm vun de [[Polanen]] hierkënnt, ass als Herzogtum am fréien 10. Joerhonnert vu [[Posen]] a [[Gniezno|Gnesen]] aus gegrënnt ginn. Et gouf vun 960 bis 992 vum Herzog [[Mieszko I.]] aus der Dynastie vun de [[Piasten|Piaste]] regéiert. 966 huet de Mieszko I. sech nom réimesch-katholesche Ritus [[Daf (Sakrament)|deefe]] gelooss. Den Territoire, huet no den Erueweronge vum Mieszko I. a sengem Fils [[Boleslaw I. (Polen)|Boleslaw dem Tapferen]], dem haitege Pole staark geglach. Ëm 997 huet Polen en enkt politesch-militärescht Bündnis mat dem [[Hellegt Réimeisch Räich|Hellege Réimesche Räich]]. Wärend dem Staatsakt zu Gnesen am Joer 1000 gouf dëse Pakt vum polneschen Herrscher Boleslaw I. an dem Keeser [[Otto III. (HRR)|Otto III.]] bestätegt. Mat der Kréinung vum Boleslaw am Joer 1025 gouf Polen e Kinnekräich. === Mëttelalter an Neizäit === [[Fichier:Poland1020.png|thumb|300px|Polen (1020)|lénks]] Wärend der Regentschaft vum Piast [[Kasimir I. (Polen)|Kasimir I.]], gouf d'Haaptstad 1040 vu Gnesen no Krakau verluecht. Polen ass duerch Rivalitéiten an der Nofolleg 1138 a sechs onofhängeg Herzogtemer zerfall: Klengpolen, Grousspolen, Pommern, Pommerellen, [[Schlesien]] a Masowien. D'Jore bis zur "Wiedervereinigung" waren duerch [[Feudalismus|feudalistesch]] Territorialzersplitterung geprägt. Ufank vum 14. Joerhonnert gouf Polen ënner der Regentschaft vum [[Wladyslaw I. Ellenlang|Wladyslaw I.]] erëm vereenegt. Säi Fils, de [[Kasimir de Groussen]], huet dem Papp seng Beméiunge fir d'Eenheet fortgesat a Reformen duerchgefouert, déi Polen zu enger mächteger Positioun a [[Mëtteleuropa]] verhollef hunn. 1386 koum et duerch Bestietnes zum duebele Staat Polen-Litauen, deen an den nächsten 300 Joer d'Geschécker a Mëttel- an [[Osteuropa]] a staarkem Mooss beeaflosst huet. D'Adelsrepublik, ass am 17. an 18. Joerhonnert an eng lang Kris geroden déi duerch eng Rei vu [[Krich]]er mat [[Schweden]], dem [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]], [[Russland]], [[Brandenburg (Land)|Brandenburg]]-[[Preisen]] a [[Siebenbürgen]] gekennzeechent waren. An den dräi Opdeelunge vu Polen 1772, 1793 a 1795 gouf déi schwach Positioun vu Pole vu sengen Nopere Preisen, [[Éisträich]] a Russland ausgenotzt, fir d'Land zu gläicher Zäit z'iwwerfalen an et ënner sech an dräi verschidde Staaten opzedeelen. Op d'Dränge vum franséische Keeser [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] ass 1807, am Kader vum Friddensofkomme vun Tilsit, aus den zwou leschten Opdeelungen e relativ klengt [[Herzogtum Warschau]], als [[Vasall]]estaat vu Frankräich entstanen, deem et 1809 gelongen ass, Deeler vu Klengpolen erëm vun Éisträich lasszeknäppen. Wéinst der Néierlag vun der polnesch-franséischer Allianz am Krich vun 1812 souwéi an der [[Völkerschlacht bei Leipzig]] am Joer 1813, koum et um [[Wiener Kongress]] zu enger neier Opdeelung vu Polen. Grousspolen ass als [[Provënz Posen]] erëm u Preisen ofgetratt ginn. Éisträich huet dat nees erëmkritt wat him aus der éischter Deelung vu Polen zougefall war. Krakau gouf zur Republik Krakau als engem eegene Staat erhuewen. Wat iwwereg blouf gouf als „Kinnekräich Polen“ 1815 an enger [[Personalunioun]] mat dem russeschen Zareräich verbonn, war also formal, vum selwechten Herrscher wéi dee vu Russland ofgesinn, onofhängeg, eng Onofhängegkeet, déi Polen allerdéngs lues a lues ënner der zaristescher Verwaltung verluer gaangen ass. Doduerch koum et 1830 zum feelgeschloenen [[Novemberopstand]] an deem d'Pole probéiert haten déi russesch Friemherrschaft ofzerëselen. D'Oppressioun ass am russeschen an am preiseschen Deel dorophin ëmmer méi grouss ginn. D'Bezeechnung Pole gouf souguer verbueden an d'Land gouf duerch d'russesch Muecht a [[Weichsel]]land ëmgedeeft. === Onofhängegkeet an Zweet Republik 1918–1939 === {{Méi Info 2|Onofhängegkeet vu Polen|Polneschen nationalen Onofhängegkeetsdag}} [[Fichier:Poland1937linguistic.jpg|thumb|300px|Polen no dem [[Riga|Fridde vu Riga]] mat [[Sowjetrussland]] den 18. Mäerz 1921]] Am [[Éischte Weltkrich]] hunn [[Däitscht Räich|Däitschland]] an [[Éisträich-Ungarn]] d'Grënnung vun engem polnesche Staat beschloss. Dat war méi géint Russland geriicht a manner als Unerkennung vun der polnescher Eegestaatlechkeet. Duerch de Krich hat dee Beschloss awer keng Auswierkung. No der Néierlag vun de Länner, déi Polen opgedeelt haten, krut Polen 1919, nom Éischte Weltkrich, seng [[Souveränitéit]] erëm. Duerch den [[Traité vu Versailles (1919)|Traité vu Versailles]] gouf d'Onofhängegkeet vu Polen 1919 och an engem internationale Kader ënnermauert. Vun de Länner, déi de Krich gewonnen haten, goufen an Osteuropa d'Grenzen no Bevëlkerungsmajoritéiten nei gezeechent. D'[[Weimarer Republik]] war gezwongen, d'[[Preisen|preisesch]] Provënze Westpreußen a Posen erëm ofzeginn. Vun 1919–1926 hunn du ronn 700.000 Mënschen dat Gebitt verlooss. D'international Verhältnesser blouwen nom Zesummebroch vun der däitscher a russescher Monarchie gespaant. Am August 1920 huet déi Rout Arméi Polen iwwerfall, goufen awer vum polnesche Marschall [[Pilsudski]] bezwongen. Duerch de Friddensvertrag vu Riga, den 18. Mäerz 1921, ass dunn d'Ostgrenz vu Polen ëm 250&nbsp;km no Oste geréckelt ginn. === Zweete Weltkrich 1939-1945 === Mat dem [[Polefeldzuch|Iwwerfall op Polen]] duerch den [[Adolf Hitler|Hitler]] den 1. September an duerch d'Sowjetunion de 17. September 1939, huet den Zweete Weltkrich an Europa ugefaangen. Nom Zesummebroch vun der polnescher Front ass déi polnesch Regierung op [[Paräis]] an duerno op [[London]] geflücht, wou se eng Exilregierung op d'Bee gesat an de Widderstand organiséiert huet. Den Hitler huet zu Vergeltungsmoossname gegraff a mam [[Reinhard Heydrich]] d'Liquidatioun vun der polnescher Führunsschicht ënnerholl. Eleng an de véier éischte Méint vun dëser Aktioun sinn 10.000 Persounen erschoss ginn. Dozou huet och d'Vernichtung vun de Judde gehéiert. Et gouf op polneschem Gebitt eng Rei vu Konzentratiounslageren, wéi [[KZ Auschwitz|Auschwitz]], [[KZ Majdanek|Majdanek]], [[Vernichtungslager Treblinka|Treblinka]], an deenen och vill Polen agespaart gi sinn, oder als Zwangsaarbechter no aneren Destinatiounen deportéiert goufen. Een Deel vu Pole gouf als "[[Generalgouvernement]]" dem Reichsminister [[Hans Frank]] ënnerstallt, deen de Pole seng Gewalt ze spire ginn huet. Och d'Polen, déi ënner d'sowjetesch Herrschaft gerode waren, goufen net vun Ënnerdréckunsmoossname verschount. Et gëtt ugeholl, datt ongeféier 1,5 Millioune polnesch Bierger deportéiert goufen. 300.000 polnesch Zalldote koumen a sowjetesch Krichsgefaangeschaft, nëmmen 82.000 vun hinnen hunn iwwerlieft. E groussen Deel vun den Offizéier – ongeféier 40.000 - goufe vu sowjeteschen Truppen 1940 bei [[Katyn]] an och an de Lagere vu Starobielsk, Kozielsk an Ostaszków ermuert. Vill polnesch Zaldoten hunn op der Säit vun den Alliéierten op alle Fronten oder hunn am polneschen Ënnergrond géint d'Besetzer als Partisane gekämpft. Den [[Opstand am Warschauer Ghetto|Opstand vun de Judden am Warschauer Ghetto]] an [[Warschauer Opstand|dee vun der polnescher Heemechtsarméi]] kuerz viru Krichsënn huet e legendäre Charakter. Dësen Opstand gouf bluddeg néiergeschloen. Dobäi sinn 180 000 bis 250 000 Persounen ëmkomm an d'Warschauer Bannestad gouf dem Erdbuedem gläichgemaach. Dat ass am August 1944 geschitt, wéi d'Sowjettruppe scho virun der Dier vu Warschau stoungen, hire Virmarsch um Ufer vun der [[Weichsel]] awer gestoppt an nogekuckt hunn, wéi déi Warschauer Bevëlkerung sech verblutt huet. Alles an allem: Polen ass dat Land, dat am Zweete Weltkrich pro Kapp vun der Bevëlkerung de gréissten Zoll huet misse bezuelen, mënschlech a materiell gesinn. === Volleksrepublik, Sozialismus an d'Gewerkschaftsbeweegung Solidarność (1945–1989) === No dem Enn vum Zweete Weltkrich goufen, 1945, d'Grenze vum fréiere Polen wéinst dem [[Potsdamer Ofkommes]] no Weste geréckelt: Polen huet den ethnesch gemëschte, majoritär vun Ukrainer a Wäissrusse bewunnten Drëttel vu sengem Territoire un d'Sowjetunioun missen oftrieden an déi do usiessech polnesch Awunner (2,5 Millioune Mënschen) goufe verdriwwen. Am Westen an Norde sinn déi däitsch Gebidder ëstlech vun der [[Oder]] a [[Lausitzer Neiße]] („[[Oder-Neiße-Grenze|Oder-Neiße-Linie]]“) u Pole gefall. Déi nei Grenze goufen am Potsdamer Ofkommes festgeschriwwen. Doriwwer eraus huet Polen, vun de Russen encouragéiert, déi westlech vun der Oder geleeë Stad [[Stettin]](an d'Gebidder rondrëm) besat an och an hiren Territoire incorporéiert. Dat ass méi spéit vertraglech confirméiert a vun de conernéierte Länner akzeptéiert ginn. Och wa Polen als Volleksrepublik theoreetesch en autonome Staat war, huet et sech mat der russescher Fuchtel missen offannen. Vun 1956 un ass et no Opstänn ënner dem KP-Chef [[Wladyslaw Gomulka]] zu enger gewësser Entstalinséirung komm. Domat war d'Resistenz géint de [[Kommunismus]] allerdéngs net zu Enn. D'Grënnung vun der Gewerkschaft [[Solidarność]] ënner dem [[Lech Walesa]] huet e gesellschaftlechen Ëmschwong mat sech bruecht. No revolutionären Zeene vun 1980 bis 1989, déi de 4. an 18. Juni 1989 zu den éischte fräie Walen am [[Ostblock]] geféiert hunn, gouf de kommunistesche Regime duerch eng demokratesch, fräi gewielte Regierung ersat. Bei de Parlamentswale vum 4. an 18. Juni 1989 huet de Biergerkommitee Solidarnosc, (d'politesch Organisatioun vun der Gewerkschaft Solidaritéit), sämtlech 160 (vu 460) freigewielte Sëtz an der Chamber a 99 vun 100 Sëtzen amm neigeschaafte Senat. Den [[Tadeusz Mazowiecki]] gouf den éischten netkommunistesche Ministerpresident vu Polen no 1945. Vun do un ass déi polnesch [[Plangwirtschaft]] an eng Maartwirtschaft ëmgewandelt ginn. Am Dezember 1990 ass de fréiere Solidarność-President Lech Wałęsa vum Vollek zum Staatspresident gewielt ginn an am Dezember 1999 ass Polen an der Amtszäit vum Premier [[Aleksander Kwaśniewski]] der [[NATO]] bäigetrueden. Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäeschen Unioun]] gouf Polen den 1. Mee 2004, zesumme mat néng anere Staaten. == Wirtschaft == D'polnescht Bruttosozialprodukt huet 2004 der Weltbank no 491.549 Mio. USD erreecht, wouduerch Pole sech op déi 22. Plaz op der Lëscht vun de gréisste Volkswirtschafte vun der Welt klasséiert huet. D'Inflation gëtt fir 2005 op 1,8 % geschat, ass also méi déif wéi déi an der [[Eurozon]]. De polneschen [[Zloty]] huet sech am Verglach zum Euro an dem US-Dollar gefestegt. Déi offiziell Aarbechtslosequot läit bei 15,7 % (Juni 2006), wat ongeféier 2,4 Mio. Mënschen am erwerbsfäegen Alter ausmécht. 2004 waren eppes 500.000 polnesch Staatsbierger an der EU beschäftegt, 324.000 dovun als Saisonaarbechter an der däitscher Landwirtschaft an Industrie, 73.000 a Groussbritannien, 14.500 an Irland an eng 9.800 a Spuenien an a Frankräich. Den Export huet 2004 73,78 Mrd. USD an den Import 88,16 Mrd. USD erreecht. Den héijen Aussenhandelsdefizit ass awer am Gaang ze falen. Mat 24,4 % ass Däitschland de gréissten Handelspartner. Aner wichteg Handelspartner sinn d'Ukrain, Italien, Frankräich, Groussbritannien, d'Tschechesch Republik an och d'USA an d'[[Volleksrepublik China]]. === Primäre Secteur === Wéi üblech, gëtt am primäre Secteur tëscht Landwirtschaft, Bauwirtschaft a Biergbau ënnerscheet. ==== Landwirtschaft ==== [[Fichier:Chyża (budynek).jpg|thumb|400px|right|Klenge Bauerenhaff zu Przyslup (Karpatevirland)]] De primäre Secteur war bis an d'19. Jh. den Haaptwirtschaftszweig an der Adelsrepublik, déi bis zu den Deelunge vu Polen als Weessspäicher vun Europa ugesi ginn ass. D'Agrarprodukter aus de risege Gidder vu Klengpolen an der Ukrain goufen iwwer d'[[Weichsel]] op [[Gdańsk|Danzeg]] per Schëff no Westeuropa transportéiert. D'Bedeitung vum Agrarsecteur geet haut zeréck. 2004 huet en nëmmen nach 4 % zum BSP bäigedroen. D'Majoritéit vun de polnesche Bauere war fir den EU-Beitrëtt well se vu Subventioune profitéiere wollten, an den europäesche Maart fir hir Produkter opgaangen ass. ==== Bauwirtschaft ==== De polnesche Bau profitéiert vun engem Boom wéinst de villen disponiblen Terrainen an de bëllegen Aarbechtskräften an deem Secteur. Allerdéngs ass de Bau handikapéiert wéinst der staarker Ofwanderung an doduerch dem Manktem u qualifizéierte Kräften. ==== Biergbau ==== Polen ass duerch [[Schlesien]] "traditiounsgeméiss" e Biergbauland. Déi gréisst Aktiegesellschaften, déi op der Bourse cotéiert ginn, si Firmen déi am Biergbau oder an der Energiebranche schaffen. === Sekundäre Secteur (Industrie) === Den industrielle Secteur spillt zanter dem Enn vum [[19. Joerhonnert]] eng éischt Roll, ass awer no 1989 vum Dëngschtleeschtungssecteur iwwerholl ginn. Vill grouss Betriber, déi am haarde Wettbewerb mat auslänneschen Entreprisen handicapéiert waren, hunn an den nonzeger Jore missen zoumachen a goufen ersat vun auslänneschen Entreprisen déi vun de bëllegen Aarbechtskräfte profitéiert hunn, sou z.&nbsp;B. an der Automobil- an Elektroindustrie. === Tertiäre Secteur (Déngschtleeschtungen) === De Secteur vun de Servicer dominéiert zanter 1989 déi polnesch Wirtschaft an dréit haut zu iwwer d'Hallschent zum BSP bäi. Säi Mëttelpunkt ass d'Finanzmetropole an Haaptstad [[Warschau]], wou déi meescht Enterprisen aus dem tertiären Secteur hire Sëtz hunn. Och zu [[Poznań]], Stad vun de Foiren, zu [[Kraków|Krakau]] an zu [[Wrocław]], dem fréiere Breslau, hu sech d'Dëngschtleeschtungsaktivitéite staark entwéckelt. == Kultur == [[Fichier:Wańkowicz Adam Mickiewicz (detail).jpg|thumb|160px|Den Adam Mickiewicz, ee vun de gréissten Dichter vu Polen]] [[Fichier:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 043.jpg|left|thumb|160px|De Frédérique Chopin, gemoolt vum franséische Moler Delacroix]] D'polnesch Kultur ass räich a variéiert. Dat ass op déi komplex Geschicht zeréckzeféieren, vun deem Land staark hin an hier gezu gouf. Am Mëttelalter an an der Neizäit war déi multikulturell [[Adelsrepublik]] ee Foyer (Schmelztiegel) vu verschiddene Kulturen a Reliounen, déi alleguer hiren Afloss op déi polnesch Kultur haten an nach ëmmer hunn. No den Opdeelunge vu Polen hunn déi polnesch Artisten ëmmer erëm de Kampf ëm d'Onofhängegkeet vu Polen an de Mëttelpunkt vun hire Wierker gestallt. Als Beispill dofir sief un d'Gedichter an d'Epe vum [[Adam Mickiewicz]] an d'Prosawierker vun engem éischten Nobelpräisdréier an der Literatur, [[Henryk Sienkiewicz]] d'[[Mazurka]]ën, d'[[Polka]]en an d'[[Polonaise|Polonaisë]] vum [[Frédéric Chopin|Fryderyk Chopin]] erënnert. Haut ass déi breet gefächert Kultur vu Polen, wéi an de meeschte westleche Länner, vun den allgemenge Globaliséirungstendenze beaflosst. Si huet et awer fäerdeg bruecht an de gréissere Stied an um Land hir eegen Identitéit z'erhalen. Eng grouss Bedeitung huet de polnesche Symbolismus an déi polnesch Plakatmolerei. Och de polnesche Film mat senge groussen a bekannte Regisseure wéi dem [[Roman Polanski]], dem [[Andrzej Wajda]], dem [[Krzysztof Kieślowski]], dem [[Krzysztof Zanussi]], der [[Agnieszka Holland]] an dem [[Jerzy Hoffman]] huet eng grouss Renommée an der ganzer Welt kritt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Poland Wikivoyage: Polen] * [http://www.president.pl Offiziell Websäit vum President] * [https://web.archive.org/web/20181215174512/http://www.poland.gov.pl/?command=languages%2Fdo_choose&language_id=en Offiziellt Portal vu Polen] * [http://www.poland-tourism.pl/start.asp?tf=LU Polneschen Touristebüro] * [http://www.pot.gov.pl/ Portal fir Touristeninformatiounen] * [https://web.archive.org/web/20051026131522/http://www.ga.com.pl/royalty2.htm Biller op ga.com.pl] * [https://web.archive.org/web/20051017110415/http://www.poczta-polska.pl/mw/index.html Biller op poczta-polska.pl] * [http://www.seepoland.pl Panoramabiller] * [http://en.zamki.pl/ Buergen a Polen] * [https://web.archive.org/web/20051225060459/http://cf.geocities.com/fryderykchopin1929/ Säit vun der Unioun vun de Polen zu Lëtzebuerg] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Polen| ]] gjhhelbiuribqng3uxpe5318uvx5r6m 0 9234 2689243 2671115 2026-08-06T08:38:40Z Les Meloures 580 k 2689243 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Strooss | Titelnumm=Unter den Linden | Bild = Berlin - Unter den Linden.JPG | Bildgréisst=150 }} D'historesch Allee '''Unter den Linden''' zu [[Berlin]] geet aus dem alen Zentrum vun der Stad am Osten bis bei d'[[Brandenburger Tor]]. Si ass knapps 1,5&nbsp;km laang an op hire Säite sti Palaisen, Theateren, Muséeën, Bibliothéiken an Ambassaden. Si geet duerch de Campus vun der [[Humboldt-Universität zu Berlin|Humboldt Universitéit]] a kräizt d'Akafsstrooss ''Friedrichstraße''. Si ass d'Adress vun der [[Däitscher Staatsbibliothéik]], der [[Neue Wache]], dem [[Däitschen Historesche Musée]], der [[Däitscher Staatsoper]], dem [[Operepalais]], der [[St. Hedwigs Kathedral]], der [[Komesch Oper|Komescher Oper]] an dem Hotel Adlon. [[Fichier:Berlin Brandenburger Tor BW 2.jpg|thumb|Brandenburger Tor zu Berlin]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Bekannt Stroossen]] [[Kategorie:Berlin]] [[Kategorie:Stroossen an Däitschland]] h7b6bm18e7u0sqs31g7tfzbg5k0k9zf 0 10352 2689258 2676006 2026-08-06T10:18:46Z Les Meloures 580 /* Um Spaweck */ k 2689258 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie |Bild=Christen.jpg}} De '''Georges Christen''', gebuer den [[21. Dezember]] [[1962]] zu Lëtzebuerg, ass e [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] Kraaftmënsch. Hie steet an der Nofolleg vu Leit wéi dem [[Jean Wolf]], [[John Grün]] an [[Eugène Hettinger]], déi virun him zu Lëtzebuerg an am Ausland als "stäerkst Männer vun der Welt" opgetratt sinn. De Georges Christen béit eisen Neel, zerräisst Telefonsbicher a Kaartespiller mat den Hänn, zitt Camionen a Schëffer mat den Zänn, hënnert Fliger um Starten a bréngt warem Bullen duerch Opblosen zum Platzen. Hie steet als villfache Rekordler am [[Guinness-Buch vun de Rekorden]]. == Gielercher an aner Unerkennungen == * {{OCCO|(Promotioun 2023)<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/lokales/premier-und-grossherzog-ehren-sechs-persoenlichkeiten-64958729de135b923657dc14|Titel=Premier und Großherzog ehren sechs Persönlichkeiten|Gekuckt=24.06.2023|Datum=23.06.2023|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}</ref>}} * Guinness-Buch: 23-fache Weltrekordler * Den Antoine Prum a Boris Kremer hunn en Documentaire iwwer de Georges Christen gedréit ënner dem Titel: ''[[Tour de Force]]'', Lëtzebuerg 2005 / 78 Min. [https://web.archive.org/web/20050725081641/http://www.edfilmfest.org.uk/movies/show/tour_de_force/ Kuckt hei] == Kuckt och == *''[[Tour de Force]]'' e Film vum [[Antoine Prum]] a [[Boris Kremer]] iwwer dem Georges Christen seng Russlandtournée. == Um Spaweck == * [http://www.georges-christen.com Offiziell Websäit] * Christophe Hochard, [https://www.rtl.lu/news/panorama/dkraaft-ass-seng-passioun-44509635 Sonndesinterview mam Georges Christen: D'Kraaft ass seng Passioun], op rtl.lu, 26.04.2026 {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Christen Georges}} [[Kategorie:Kraaftmënschen]] [[Kategorie:Gebuer 1962]] [[Kategorie:Officier de l'ordre de la couronne de chêne]] tmda1n8wzxj00gvx269kom66v1z1zsn 0 10649 2689232 2634032 2026-08-06T07:08:33Z ~2026-43179-23 72513 2689232 wikitext text/x-wiki {{SkizzEkonomie}} {{Infobox Entreprise | Numm = Banque centrale du Luxembourg<br>BCL | Sëtz = 2 Boulevard Royal<br>[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] | Leedung = [[Gaston Reinesch]]<br><small>(Generaldirekter a President vum CA)</small> | Mataarbechter = 472 <small>(2025)</small> | Branche = Zentralbank }} [[Fichier:Luxembourg, Banque centrale, intérieur (2).jpg|thumb|280px|Bannen an der Bank]] D''''Banque centrale du Luxembourg''', gekierzt '''BCL''', ass d'[[Zentralbank]] vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Si ass aus dem ''Institut monétaire luxembourgeois'' (IML) entstanen a gouf [[1998]] duerch d'Gesetzer vum [[22. Abrëll]] 1998 a vum [[23. Dezember]] 1998 geschaaft, zur selwechter Zäit wéi d'[[Europäesch Zentralbank]]. Bis zum [[1. Januar]] [[2002]], dem Zäitpunkt wou den [[Euro]] an Ëmlaf bruecht ginn ass, huet si ënner dem Numm [[Institut monétaire luxembourgeois]] (IML) funktionéiert. Si ass en Deel vum [[Europäesche System vun Zentralbanken]] (ESCB). Hire Sëtz ass um [[Boulevard Royal]] am fréiere Siège vun der [[Banque internationale à Luxembourg]] (BIL). D'BCL huet de Statut vun engem [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|ëffentlechen Etablissement]]<ref>{{Citation|URL=http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/recueil/administrations_publics/20200908|Titel=Recueil des Administrations, Services et Établissements publics|Gekuckt=10.09.2020|Datum=8. September 2020|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. == Verwaltungsrot an Direktioun == Gouverneur war, vun zanter hirer Grënnung bis Enn 2012, den [[Yves Mersch]]. Zanter dem [[1. Januar]] [[2013]] ass et de [[Gaston Reinesch]]. Ausser den dräi Direktiounsmemberen déi d'office am Conseil vun der BCL sinn, gi vum [[Regierungsrot]] nach sechs Memberen ernannt. {| class="wikitable" |+Verwaltungsrot an Direktioun vun der BCL !Period !Gouverneur !Memberen !Direktiounscomité |- |1983-1998 |[[Pierre Jaans]] Generaldirekter vum IML |[[Raymond Kirsch]] (President), [[Jean Krier (Ekonomist)|Jean Krier]], Yves Mersch, Ernest Quaring, Gaston Reinesch, [[Robert Weides]] |Pierre Jaans, Jean-Nicolas Schaus, Jean Guill |- |1998-2012 |Yves Mersch |Andrée Billon, [[Jean Hamilius]], [[Pit Hentgen]], [[Mathias Hinterscheid]], Yves Nosbusch, Patrice Pieretti, [[Jacques Poos]], Nico Reyland, [[Romain Schintgen]], [[Pierre Werner]], Claude Zimmer |Yves Mersch, Serge Kolb, Pierre Beck |- |Zanter 2013 |Gaston Reinesch<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/adm/pa/2018/07/09/b2121/jo|Titel=Banque centrale du Luxembourg - Direction - Renouvellement de nomination|Gekuckt=27.12.2022|Datum=09.07.2018|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |Michèle Detaille, [[Betty Fontaine]] (2012-2014), Nadia Manzari (2018-2024), Aline Muller, [[Martine Reicherts]], Simone Retter (2014-2017), Marianne Welter, Claude Wirion, [[Michel Wurth]]<ref>{{Citation|URL=https://www.bcl.lu/fr/apropos/organisation/organes_statutaires/index.html|Titel=Banque centrale du Luxembourg - Organes statutaires|Gekuckt=27.12.2022|Wierk=www.bcl.lu|Sprooch=fr}}</ref> |Gaston Reinesch, Roland Weyland<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/adm/pa/2022/12/14/b4954/jo|Titel=Banque centrale du Luxembourg - Direction - Renouvellement de nomination|Gekuckt=27.12.2022|Datum=14.12.2022|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}</ref>, Nicolas Weber<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/adm/pa/2021/04/23/b1693/jo|Titel=Banque centrale du Luxembourg - Direction - Nomination|Gekuckt=27.12.2022|Datum=23.04.2021|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> |} == Aufgaben == D'BCL ass chargéiert: * mat der Produktioun vun de [[Geldschäin|Billjeeën]] a [[Mënz]]en an hirer Distributioun an de monetäre Circuiten, * mat der Iwwerwaachung vun de Reproduktiounsreegele vun de Billjeeën, * mat der Opdeckung an der Analys vun de Fälschungen um Lëtzebuerger Territoire (zanter dem Juli 2002), D'BCL ass och zoustänneg fir de Remboursement vun de Billjeeën an de Mënzen a bitt zanter 2002 verschidden [[Numismatik|numismatesch]] Servicer un. == Literatur == == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Frang]] * [[Euro]] * [[Europäesch Zentralbank]] * [[Europäesch Unioun]] * [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)]] == Um Spaweck == *[http://www.bcl.lu/fr/index.php Websäit vun der Banque centrale du Luxembourg] {{commonscat}}{{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Finanzsecteur zu Lëtzebuerg]] j9np2x2bgahqufu8abv3qywoyg9t8wf 0 10803 2689067 2632411 2026-08-05T14:01:03Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689067 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = The Commonwealth of the Bahamas | Fändel = Flag of Bahamas.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Bahamas | Wopen = Coat of arms of Bahamas.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Bahamas | National Devise = | Kaart = Bahamas in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Nassau]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q778|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q778|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 13.939 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q778|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q778|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 29 | Onofhängegkeet = [[10. Juli]] [[1973]] vum [[Vereengt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[10. Juli]] | Nationalhymn = [[March On, Bahamaland]] | Wärung = [[Bahama-Dollar]] (BSD) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.bs]] | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = CIA map of the Bahamas.png|D'Bahamen | Extra Bild2 = }} D''''Bahamas''', mam ganzen Numm '''The Commonwalth of the Bahamas''', ass eng Inselgrupp nërdlech vu [[Kuba]] a südëstlech vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. Den [[Inselstaat]] an der Karibik besteet aus 690 [[Insel]]en déi sech iwwer 800&nbsp;km erstrecken a vun deenen nëmmen 29 bewunnt sinn. D'[[Haaptstad]], an zugläich gréisst Stad ass [[Nassau (Bahamas)|Nassau]] op der Insel [[New Providence]]. == Geschicht == De [[Christoph Kolumbus]] huet den [[12. Oktober]] [[1492]] d'Bahamas entdeckt an op der Insel San Salvador am Osten ugeluecht. === Klima === == Politik == D'Bahamas si Member vum [[Commonwealth of Nations|Brittesche Commonwealth]] a vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]]. De [[Staat]] erkennt d'Kinnigin [[Elizabeth II. vum Vereengte Kinnekräich|Elisabeth II. vu Groussbritannien]] als Staatscheffin un, déi vun engem Generalgouverneur representéiert gëtt. De legislative System berout op zwou Branchen, der parlamentarescher Assemblee an dem Senat. == Bevëlkerung == Bei der Vollekszielung 1990 goufen et 255.00 Awunner, dovun 72&nbsp;% Schwaarzer, 14&nbsp;% [[Mulatt]]en, an 12&nbsp;% Wäisser. == Relioun == == Sprooch == Déi offiziell Sprooch ass [[Englesch]], donieft ass [[Kreolesch]] wäit verbreet. == Ekonomie == D'Bahamas ass eng wichteg [[Finanzplaz]], déi, wéi och [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], fir d'Domziliatiounen, ënner anerem vu [[Captive]]-Gesellschaften, gesicht ass. Een anere wichtegen ekonomesche Facteur ass den [[Tourismus]]. == Kultur == == Kuckeswäertes == == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.bahamas.com/bahamas/about/index.aspx Säit mat Donnéeën iwwer d'Bahamas] {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Bahamas| ]] 76egb3cvwg4ho52b5e71ex4lly851rk 2689157 2689067 2026-08-05T14:07:13Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689157 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = The Commonwealth of the Bahamas | Fändel = Flag of Bahamas.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Bahamas | Wopen = Coat of arms of Bahamas.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Bahamas | National Devise = | Kaart = Bahamas in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Nassau]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q778|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q778|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 13.939 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q778|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q778|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 29 | Onofhängegkeet = [[10. Juli]] [[1973]] vum [[Vereengt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[10. Juli]] | Nationalhymn = [[March On, Bahamaland]] | Wärung = [[Bahama-Dollar]] (BSD) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.bs]] | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = CIA map of the Bahamas.png|D'Bahamen | Extra Bild2 = }} D''''Bahamas''', mam ganzen Numm '''The Commonwalth of the Bahamas''', ass eng Inselgrupp nërdlech vu [[Kuba]] a südëstlech vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. Den [[Inselstaat]] an der Karibik besteet aus 690 [[Insel]]en déi sech iwwer 800&nbsp;km erstrecken a vun deenen nëmmen 29 bewunnt sinn. D'[[Haaptstad]], an zugläich gréisst Stad ass [[Nassau (Bahamas)|Nassau]] op der Insel [[New Providence]]. == Geschicht == De [[Christoph Kolumbus]] huet den [[12. Oktober]] [[1492]] d'Bahamas entdeckt an op der Insel San Salvador am Osten ugeluecht. === Klima === == Politik == D'Bahamas si Member vum [[Commonwealth of Nations|Brittesche Commonwealth]] a vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]]. De [[Staat]] erkennt d'Kinnigin [[Elizabeth II. vum Vereengte Kinnekräich|Elisabeth II. vu Groussbritannien]] als Staatscheffin un, déi vun engem Generalgouverneur representéiert gëtt. De legislative System berout op zwou Branchen, der parlamentarescher Assemblee an dem Senat. == Bevëlkerung == Bei der Vollekszielung 1990 goufen et 255.00 Awunner, dovun 72&nbsp;% Schwaarzer, 14&nbsp;% [[Mulatt]]en, an 12&nbsp;% Wäisser. == Relioun == == Sprooch == Déi offiziell Sprooch ass [[Englesch]], donieft ass [[Kreolesch]] wäit verbreet. == Ekonomie == D'Bahamas ass eng wichteg [[Finanzplaz]], déi, wéi och [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], fir d'Domziliatiounen, ënner anerem vu [[Captive]]-Gesellschaften, gesicht ass. Een anere wichtegen ekonomesche Facteur ass den [[Tourismus]]. == Kultur == == Kuckeswäertes == == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.bahamas.com/bahamas/about/index.aspx Säit mat Donnéeën iwwer d'Bahamas] {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Bahamas| ]] syyrekehru2hgxczujhwewe4hzio8et 0 11806 2689187 2655698 2026-08-05T19:46:10Z Les Meloures 580 /* Documentairen */ k 2689187 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Geneviève Mersch''', gebuer de [[17. Januar]] [[1963]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Filmregisseurin an [[Dréibuchautorin]].<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-genevieve-mersch-de-lautre-cote-de-la-camera ''Geneviève Mersch, de l'autre côté de la caméra''] (25. November 2015)</ref> Si schafft zu Lëtzebuerg an an der Belsch an dréint souwuel Documentairë wéi och fiktiv Filmer.<ref name=ACB>Presentatioun um Site vum [https://cbadoc.be/en/director/genevieve-mersch/ Centre de l'Audiovisuel à Bruxelles]</ref> Zu hire bekannte Wierker zielen ''[[Le pont rouge]]'' (1991) iwwer d'Leit, déi ufanks der 1990er ënner der [[Rout Bréck|Rouder Bréck]] gewunnt hunn, souwéi de Spillfilm ''[[J'ai toujours voulu être une sainte]]'' (2002). == Karriär == === Éischt Notorietéit mat Kuerzfilmer === Nodeems si e BTS am Marketing zu [[Stroossbuerg]] krut, huet d'Geneviève Mersch um ''Institut des Arts de Diffusion'' zu [[Louvain-la-Neuve]] studéiert.<ref name=ACB/><ref>sentieriselvaggi.it: [https://www.sentieriselvaggi.it/lo-sguardo-obliquo-di-geneviive-mersch/ ''Lo sguardo obliquo di Geneviève Mersch''] (10. Oktober 2005)</ref> Hire "film de fin d'études", de fiktive Kuerzfilm ''La Ballade de Billie'' (1989), krut 1990 direkt eng Rëtsch [[Filmpräis]]ser, dorënner de Präis fir déi bescht Schauspillerin um ''Festival international des écoles de cinéma'' vun [[Nîmes]], de Präis fir déi bescht Schauspillerin an de Präis vum Kulturministère zu [[Mons]], eng "mention spéciale" um ''Festival des Grandes Ecoles de Cinéma du Monde'' zu Montréal an de Grousse Präis zu [[Valenciennes]].<ref name=woxx02>[https://www.woxx.lu/695/ ''Mersch Geneviève: Au-delà du pont rouge''] (27. September 2002)</ref> 1991 ass si mat hirem Kuerzfilm ''[[Le pont rouge]]'' engem gréissere Public bekannt ginn. Et ass een Documentaire iwwer d'Bewunner vum [[Pafendall]], déi ënner der [[Rout Bréck|Rouder Bréck]] an der Stad Lëtzebuerg wunnen. D'Rout Bréck war deemools nach net ofgeséchert, an d'Awunner fanne reegelméisseg an hire Gäert d'Läiche vu Leit, déi sech vun der Bréck an den Doud gehäit hunn.<ref>[https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/flippingbook/ons_stad_87-2008_1-80.pdf Ons Stad, Nr. 87 2008], ''Filmland Luxemburg, Säit 18''</ref> Och dee Film krut e puer Filmpräisser an ass op ville Filmfestivaller gelaf, dorënner zu [[London]], [[Paräis]], [[Wellington]], [[Tampere]] a [[San Francisco]].<ref name=woxx02/> D'Joer drop huet si fir d'[[APEMH]] véier Spotte fir d'Integratioun vu Mënsche mat mentaler Behënnerung gedréint, souwéi eent vu siwe Segmenter am belsche Sketch-Film ''[[Les sept péchés capitaux (Film 1992)|Les sept péchés capitaux]]''. Déi aner sechs Segmenter goufe vun anere Realisateure gedréint, dorënner de [[Frédéric Fonteyne]]. Hiren nächste fiktive Film, ''John'' (1995), weist wéi sech d'Fernbezéiung tëscht enger Bréisselerin an engem Amerikaner op Dauer verschlechtert.<ref name=woxx02/> Och ''[[Roger (Film)|Roger]]'' aus dem Joer 1995 krut vill Opmierksamkeet. Et ass de Portrait vun engem geschwätzege jonke Mann, deen um Rand vun der Gesellschaft lieft. E ass um [[Filmfestival Max Ophüls Preis]] zu [[Saarbrécken]] an an enger Rei anere Filmfestivalle gelaf.<ref name=woxx02/><ref>''Roger'' um [http://www.filmfund.lu/film-catalogue/films/roger Site vum Filmfong]</ref><ref name=cinergie>cinergie.be: [https://www.cinergie.be/actualites/j-ai-toujours-voulu-etre-une-sainte-de-genevieve-mersch-2002-10-01 ''J'ai toujours voulu être une sainte de Geneviève Mersch''] (1. Oktober 2002)</ref> ''[[Sentimental Journey (Film 1995)|Sentimental Journey]]'', e Kuerzfilm-Documentaire vun 1995, dréint sech ëm däitsch an amerikanesch Zaldoten aus dem [[Zweete Weltkrich]], déi ëmmer erëm op hiren Asazplaz zu Lëtzebuerg zeréckkomme fir hir [[Trauma]]ta ze verschaffen.<ref name=taz>TAZ: [https://taz.de/!1340640/ ''Lauter eigene Geschichten – Filme von Geneviève Mersch im fsk''] (11. Juni 1998)</ref> Do dertëscht huet si mat ''Shahnaz'' (1996) e 14-Minutte Portrait vun engem jonke Meedchen a sengem Liewen am [[Afghanistan]] fir de Kont vu [[Médecins sans frontières]] gezeechent. Am kuerzen Documentaire ''[[Iwwer an eriwwer]]'' (1997) geet et ëm déi zwéin Deeler vun der Uertschaft [[Eesbech]], duerch déi déi däitsch-lëtzebuergesch Grenz leeft, a wéi een Impakt den Zweete Weltkrich op d'Liewe vun den Awunner hat.<ref name=cinergie/> 1996 an 1998 huet d'Geneviève Mersch och zwéi kuerz Documentairen an der Rei ''[[Portraits d'artistes]]'' bäigesteiert a zwar iwwer d'Kënschtlerinnen [[Ann Vinck]] a [[Liliane Heidelberger]]. === Éischte Spillfilm a weider Documentairen === 2001 huet d'Geneviève Mersch mam Kuerzfilm ''[[Verrouillage central]]'' (2001) e modernt [[Märchen|Märche]] gedréint, dat op humoristesch Manéier op d'Ängscht vun enger jonker Fra ageet, déi d'Flemm huet, fir eleng ze sinn. Si hofft drop, hire "Prënz" ze fannen, a fënnt e bei hiren [[Deckelsmouk]]en, vun deenen eng op eemol ufänkt ze schwätzen. Zwee Joer drop koum hiren éischte Spillfilm eraus, ''[[J'ai toujours voulu être une sainte]]'', mat der [[Marie Kremer]] an [[Thierry Lefèvre]] an den Haaptrollen. Dës lëtzebuergesch-belsch Koproduktioun gouf mam "Zénith d'or" als beschte Spillfilm um ''Festival des films du monde'' vu [[Montréal]] ausgezeechent.<ref>filmfund.gouvernement.lu: [https://filmfund.gouvernement.lu/en/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2003%2B09%2B09fondspa.html ''Bonne rentrée pour les productions luxembourgeoises: "Zénith d'or" pour la réalisatrice Geneviève Mersch au Festival des films du monde de Montréal''] (9. September 2003)</ref>. E krut och de [[Lëtzebuerger Filmpräis 2003|Lëtzebuerger Filmpräis]] an der Kategorie "Beschte Lëtzebuerger Film" , zesumme mat ''[[L'homme au cigare]]''. Am franséischsproochege Film geet et ëm eng Jugendlech op der Sich no hirer Mamm, déi si no hirer Gebuert am Stach gelooss huet. Mat ''De Marathon vum Glawen'' (2016) huet d'Geneviève Mersch en Documentaire an der 2. Staffel vun der Rei ''[[routwäissgro]]'', iwwer d'Pilgerplaz vun der [[Monument Notre-Dame vu Fatima zu Wolz|Notre-Dame vu Fatima zu Wolz]] realiséiert<ref>5minutes.rtl.lu: [https://web.archive.org/web/20211130152156/https://5minutes.rtl.lu/photos-et-videos/routwaeissgro/a/984660.html ''Le marathon de la foi''] (13. Januar 2017)</ref><ref>wort.lu: [https://web.archive.org/web/20211130153659/https://www.wort.lu/pt/cultura/realizadora-luxemburguesa-apresenta-document-rio-sobre-peregrinac-o-a-wiltz-585146b553590682caf16276 ''Realizadora luxemburguesa apresenta documentário sobre peregrinação a Wiltz''] (14. Dezember 2016)</ref>. 2017 gouf si vum [[CNA]] kontaktéiert, fir eppes mat den alen Amateurfilmer ze maachen, déi de Filmarchiv vun Diddeleng huet. Zesumme mat der Monteuse Pia Dumont huet si fënnef Kuerzfilmer vu fënnef Minutten erstallt. D'Zil war fir déi wichteg Kollektioun vu private lëtzebuergesche Filmer ze valoriséieren an engem neie Public zougänglech ze maachen. Déi Kuerzfilmrei mam Titel ''Komm... ech filmen dech!'' ass 2020 erauskomm<ref>[https://cna.public.lu/fr/projects/2021/kommechfilmendech.html ''Komm... ech filmen dech!''] op der Websäit vum CNA</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20211130152157/https://m.100komma7.lu/article/kultur/komm-ech-filmen-dech ''"Komm, ech filmen dech!"''] (10. November 2021)</ref>. == Filmographie == === Documentairen === * 1987: ''Mama boit, papa boxe'', 9 min<ref name=woxx02/><ref name=Frenchwomen>[https://books.google.be/books?id=oGB486_zeFYC&pg=PA38&lpg=PA38&dq=Genevi%C3%A8ve+Mersch+1963&source=bl&ots=EcnKWin2UF&sig=ACfU3U1tctA2Pj39FP2Pq0AKt_9FrXNZHA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiWtZDL1L70AhUtNOwKHXMXB74Q6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=Genevi%C3%A8ve%20Mersch%201963&f=false ''French-Speaking Women Film Directors: A Guide''] vum Janis L. Pallister, 1997, Associated University Presses, Säit 38</ref> * 1991: ''[[Le pont rouge]]'', 21 min * 1995: ''[[Sentimental Journey (Film 1995)|Sentimental Journey]]'', 45 min * 1996: ''[[Roger (Film)|Roger]]'', 30 min * 1996: ''Ann Vinck – [[Portraits d'artistes|portrait d'une artiste]]'', 13 min * 1997: ''[[Iwwer an eriwwer]]'', 35 min * 1998: ''Liliane Heidelberger – [[Portraits d'artistes|portrait d'une artiste]]'', 13 min * 2007: ''[[Plein d'essence]]'', 58 min * 2016: ''De Marathon vum Glawen'', Documentaire an der Rei ''[[routwäissgro]]'', 26 min * 2020: ''Komm, ech filmen dech!'', Serie vu 5 kuerzen Documentairen === Fiktiv Wierker === * 1989: ''La balade de Billie'', 12 min * 1988: ''Mégapolis'', 12 min<ref name=woxx02/><ref name=Frenchwomen/> * 1992: d'Segment (15 min) ''Le courage'' am belsche Sketch-Spillfilm ''[[Les sept péchés capitaux (Film 1992)|Les sept péchés capitaux]]'', * 1995: ''John'', 40 min * 2002: ''[[Verrouillage central]]'', 11 min * 2003: ''[[J'ai toujours voulu être une sainte]]'', Spillfilm, 90 min === Aneres === * 1992: ''Imago Luxemburgi'', Videodokument fir d'Ausstellung mam selwechten Numm zu Lissabon<ref name=woxx02/> * 1992: ''Mateneen Liewen'', 4 Spotte iwwer d'Integratioun vu Mënsche mat mentaler Behënnerung fir d'APEMH<ref name=woxx02/> * 1996: ''Shahnaz'', Portrait fir [[Médecins sans frontières|MSF]] * 1999: ''D'Superdreckskëscht'', Industriefilm<ref name=woxx02/> * 2000: ''La Luxembourgeoise'', Publicitéitsfilm<ref>[https://www.facebook.com/watch/?extid=SEO----&v=1747857255429736 Publicitéitsfilm ''La Luxembourgeoise''] aus dem Joer 2000</ref> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmregisseuren]] {{Referenzen}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Mersch Genevieve}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dréibuchauteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] 5sg705bj714kt8siulkzea69za4mi4p 0 11822 2689042 2652206 2026-08-05T14:00:21Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689042 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Lietuvos Respublika | Fändel = Flag of Lithuania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Litauen | Wopen = Coat of Arms of Lithuania.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Litauen | National Devise = | Kaart= EU-Lithuania.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Litauesch]] | Haaptstad = [[Vilnius]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 65.300 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 897 430<ref>Geschat fir 2025 vum litaueschen Departement fir Statistik [http://www.stat.gov.lt/lt/ ''(Statistikos Departamentas)'']</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 44,4 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]] resp. der [[Sowjetunioun]],<br>[[16. Februar]] [[1918]] (proklaméiert)<br>[[11. Mäerz]] [[1990]] (erëmkritt) | Nationalfeierdag = [[16. Februar]] | Nationalhymn = [[Tautiska Giesme]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/7f/LithuaniaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.lt]] | Telefonsprefix = +370 | Notizen = | Extra Bild = Un-lithuania.png | Extra Bild2 = }} '''Litauen''' ([[litauesch]]: ''Lietuva'') ass eng Republik an [[Europa (Kontinent)|Nordosteuropa]], an de südlechste [[Baltikum|baltesche Staat]]. Am Norde grenzt d'Land u [[Lettland]], am Osten a Süden u [[Wäissrussland]], am Südwesten u [[Polen]] an am Westen un de [[Russland|russeschen]] [[Oblast Kaliningrad]]. Zum Westen hin huet Litauen Zougank zum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]]. D'Haaptstad an och gréisst Stad ass [[Vilnius]]. == Geschicht == Virum 11. Mäerz 1991 war Litauen d'[[Litauesch Sozialistesch Sowjetrepublik]]. [[2004]] gouf Litaue Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a vun der [[NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> Den 21. Dezember 2007 ass et dem [[Schengen-Raum]] an den 1. Januar 2015 der [[Eurozon]] bäigetrueden.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/595611.html|Titel=Elo 19 Memberen: Litauen ass der Eurozon bäigetrueden|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Literatur == * Audra Kairienė, ''Lituanie: Histoire - Nature - Culture - Villes'' ; Vilnius (R. Paknio leidykla), 2008; 112 Säiten (ill.); aus dem Litaueschen iwwersat vun der Caroline Paliulis. ISBN 978-9955-736-14-1 == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.president.lt Offiziell Säit vum President] {{fr}} {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Litauen| ]] ijpu2qn7g0317n3up9gagvtjchehi0r 2689127 2689042 2026-08-05T14:06:28Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689127 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Lietuvos Respublika | Fändel = Flag of Lithuania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Litauen | Wopen = Coat of Arms of Lithuania.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Litauen | National Devise = | Kaart= EU-Lithuania.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Litauesch]] | Haaptstad = [[Vilnius]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 65.300 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 897 430<ref>Geschat fir 2025 vum litaueschen Departement fir Statistik [http://www.stat.gov.lt/lt/ ''(Statistikos Departamentas)'']</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 44,4 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]] resp. der [[Sowjetunioun]],<br>[[16. Februar]] [[1918]] (proklaméiert)<br>[[11. Mäerz]] [[1990]] (erëmkritt) | Nationalfeierdag = [[16. Februar]] | Nationalhymn = [[Tautiska Giesme]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/7f/LithuaniaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.lt]] | Telefonsprefix = +370 | Notizen = | Extra Bild = Un-lithuania.png | Extra Bild2 = }} '''Litauen''' ([[litauesch]]: ''Lietuva'') ass eng Republik an [[Europa (Kontinent)|Nordosteuropa]], an de südlechste [[Baltikum|baltesche Staat]]. Am Norde grenzt d'Land u [[Lettland]], am Osten a Süden u [[Wäissrussland]], am Südwesten u [[Polen]] an am Westen un de [[Russland|russeschen]] [[Oblast Kaliningrad]]. Zum Westen hin huet Litauen Zougank zum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]]. D'Haaptstad an och gréisst Stad ass [[Vilnius]]. == Geschicht == Virum 11. Mäerz 1991 war Litauen d'[[Litauesch Sozialistesch Sowjetrepublik]]. [[2004]] gouf Litaue Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a vun der [[NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> Den 21. Dezember 2007 ass et dem [[Schengen-Raum]] an den 1. Januar 2015 der [[Eurozon]] bäigetrueden.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/595611.html|Titel=Elo 19 Memberen: Litauen ass der Eurozon bäigetrueden|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Literatur == * Audra Kairienė, ''Lituanie: Histoire - Nature - Culture - Villes'' ; Vilnius (R. Paknio leidykla), 2008; 112 Säiten (ill.); aus dem Litaueschen iwwersat vun der Caroline Paliulis. ISBN 978-9955-736-14-1 == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.president.lt Offiziell Säit vum President] {{fr}} {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Litauen| ]] ff4vheikggkjnowwdqi9b0mhk8cw78u 0 12306 2689054 2688865 2026-08-05T14:00:50Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689054 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = مليسيا<br>Malaysia | Fändel = Flag of Malaysia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Malaiesche Fändel | Wopen = Malaysia Wopen.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Malaiescht Wopen | National Devise = Bersekutu Bertambah Mutu ("Eenheet ass Stäerkt") | Kaart= Malaysia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malaiesch an Indoneesesch|Bahasa Melayu]] | Haaptstad = [[Kuala Lumpur]]<br>(Regierungssëtz: [[Putrajaya]]) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 330.803 | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 0,3 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 92 | Onofhängegkeet = [[31. August]] [[1957]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[31. August]] | Nationalhymn = [[Negaraku]] | Wärung = [[Ringgit]] (MYR) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.my]] | Telefonsprefix = +60 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Malaysia''' ass e [[Staat]] am Südweste vun [[Asien]]. == Geographie == {{Iwwerschaffe vu Kapitel|Nopere stëmmen net}} Laanscht déi westlech Säit vu ''Malaysia'' verleeft d'[[Strooss vu Malakka|Mieresstrooss vu Malakka]], déi ''Malaysia'' vun der Insel Sumatra, ([[Indonesien]]) trennt. Malaysia besteet aus zwéin Deeler, de westlechen Deel deen op der malaysescher Hallefinsel läit, an den ëstlechen Deel op der Insel [[Borneo]]. Déi zwou Hallschente sinn duerch dat [[Südchinesescht Mier]] vunenee getrennt. Noperstaate vu Malaysia sinn: [[Thailand]] am Norden, [[Singapur]] am Süden an [[Indonesien]] an de [[Sultanat]] [[Brunei]] am Süden an am Südosten. D'Haaptstad vu Malaysia ass [[Kuala Lumpur]]. Si läit am westlechen Deel, op der malaysescher Hallefinsel. [[Fichier:Malaysia.png|left|thumb|350px| Kaart vu Malaysien]] == Geschicht == == Bevëlkerung == === Relioun === == Politesche Regimm == === Verwaltungsglidderung === === ''Westmalaysien'' === (Haaptstied a Klameren); * [[Johor]] ([[Johor Bahru]]) * [[Kedah]] ([[Alor Setar]]) * [[Kelantan]] ([[Kota Bahru]]) * [[Kuala Lumpur]]* ([[Kuala Lumpur]]) * [[Malakka]] ([[Malakka]]) * [[Negeri Sembilan]] ([[Seremban]]) * [[Pahang]] ([[Kuantan]]) * [[Perak]] ([[Ipoh]]) * [[Perlis]] ([[Kangar]]) * [[Penang]] ([[George Town (Penang)|George Town]]) * [[Wilayah Persekutuan]]* ([[Putrajaya]]) * [[Selangor]] ([[Shah Alam]]) * [[Terengganu]] ([[Kuala Terengganu]]) === ''Ostmalaysien'' (op [[Borneo]]) === (Haaptstied a Klameren;) * [[Labuan]]* ([[Victoria, Labuan|Victoria]]) * [[Sabah]] ([[Kota Kinabalu]]) * [[Sarawak]] ([[Kuching]]) [[Fichier:Stroossmalakka.jpg|thumb|350px|Kaart vun der Strooss vu Malakka]] == Ekonomie == {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Malaysia| ]] 4yc2i5uctvox8nt7uy8lvz05dsgb019 2689140 2689054 2026-08-05T14:06:48Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689140 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = مليسيا<br>Malaysia | Fändel = Flag of Malaysia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Malaiesche Fändel | Wopen = Malaysia Wopen.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Malaiescht Wopen | National Devise = Bersekutu Bertambah Mutu ("Eenheet ass Stäerkt") | Kaart= Malaysia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malaiesch an Indoneesesch|Bahasa Melayu]] | Haaptstad = [[Kuala Lumpur]]<br>(Regierungssëtz: [[Putrajaya]]) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 330.803 | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 0,3 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 92 | Onofhängegkeet = [[31. August]] [[1957]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[31. August]] | Nationalhymn = [[Negaraku]] | Wärung = [[Ringgit]] (MYR) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.my]] | Telefonsprefix = +60 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Malaysia''' ass e [[Staat]] am Südweste vun [[Asien]]. == Geographie == {{Iwwerschaffe vu Kapitel|Nopere stëmmen net}} Laanscht déi westlech Säit vu ''Malaysia'' verleeft d'[[Strooss vu Malakka|Mieresstrooss vu Malakka]], déi ''Malaysia'' vun der Insel Sumatra, ([[Indonesien]]) trennt. Malaysia besteet aus zwéin Deeler, de westlechen Deel deen op der malaysescher Hallefinsel läit, an den ëstlechen Deel op der Insel [[Borneo]]. Déi zwou Hallschente sinn duerch dat [[Südchinesescht Mier]] vunenee getrennt. Noperstaate vu Malaysia sinn: [[Thailand]] am Norden, [[Singapur]] am Süden an [[Indonesien]] an de [[Sultanat]] [[Brunei]] am Süden an am Südosten. D'Haaptstad vu Malaysia ass [[Kuala Lumpur]]. Si läit am westlechen Deel, op der malaysescher Hallefinsel. [[Fichier:Malaysia.png|left|thumb|350px| Kaart vu Malaysien]] == Geschicht == == Bevëlkerung == === Relioun === == Politesche Regimm == === Verwaltungsglidderung === === ''Westmalaysien'' === (Haaptstied a Klameren); * [[Johor]] ([[Johor Bahru]]) * [[Kedah]] ([[Alor Setar]]) * [[Kelantan]] ([[Kota Bahru]]) * [[Kuala Lumpur]]* ([[Kuala Lumpur]]) * [[Malakka]] ([[Malakka]]) * [[Negeri Sembilan]] ([[Seremban]]) * [[Pahang]] ([[Kuantan]]) * [[Perak]] ([[Ipoh]]) * [[Perlis]] ([[Kangar]]) * [[Penang]] ([[George Town (Penang)|George Town]]) * [[Wilayah Persekutuan]]* ([[Putrajaya]]) * [[Selangor]] ([[Shah Alam]]) * [[Terengganu]] ([[Kuala Terengganu]]) === ''Ostmalaysien'' (op [[Borneo]]) === (Haaptstied a Klameren;) * [[Labuan]]* ([[Victoria, Labuan|Victoria]]) * [[Sabah]] ([[Kota Kinabalu]]) * [[Sarawak]] ([[Kuching]]) [[Fichier:Stroossmalakka.jpg|thumb|350px|Kaart vun der Strooss vu Malakka]] == Ekonomie == {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Malaysia| ]] o335d1cyt2tnht30d6zo6hqy9zg7iia 0 12322 2689052 2637902 2026-08-05T14:00:48Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689052 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Principauté de Monaco | Fändel = Flag of Monaco.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vu Monaco | Wopen = Coat of arms of Monaco.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Monaco | National Devise = Deo Juvante<br>([[Latäin|lat.]]: "Mat der Hëllef vum Herrgott") | Kaart= Location Monaco Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = Monaco | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Fürst | Landeschef ={{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 2,02<ref>Quell: [http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/b1e4d9a8a45d5a34c125704a0032ec7bfr?OpenDocument&7Fr Monaco en chiffres, Édition 2006]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 32 020<ref>Lescht Vollekszielung vun 2000.<br>Vun den 32 020 Awunner waren der 6089 Monegassen. [http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/bf4c25af0e203828c1256f8500585a75/$FILE/chapitre%202.pdf]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 15 851 | Onofhängegkeet = vun der Republik [[Genua]],<br>den [[8. Januar]] [[1297]] | Nationalfeierdag = [[19. November]] | Nationalhymn = [[Hymne monégasque|Monegassesch Hymn]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6d/MonaccoX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.mc]] | Telefonsprefix = +377 | Notizen = | Extra Bild = Monaco-carte.jpg | Extra Bild Text = | Extra Bild2 = Montecarlo.jpg | Extra Bild2 Text = Vue op Monte Carlo a säin Hafen }} D''''Fürstentum Monaco''' ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Europa]], an zwar eng [[Enklav]] am [[Frankräich|franséischen Territoire]], um Bord vum [[Mëttelmier]], ëstlech vun [[Nice]], net wäit vun der italieenescher Grenz. Seng Küst laanscht d'Mëttelmier ass ronn 4&nbsp;km laang. Monaco huet eng [[Fläch]] vun 202 ha an 32.020 Awunner (Vollekszielung 2000). Mat bal 16.000 Awunner pro km² ass Monaco deen dichtbesidelste Staat op der Welt. Säin Numm kënnt vun de [[Griicheland|griichesche]] Siidler hier, déi sech am 5. Joerhonnert v. Chr. um haitegen Territoire vu ''Monaco'' néiergelooss hunn. Zu Éiere vum Herakles "Monoikos" hate si nämlech en Tempel gebaut. Doraus ass d'Bezeechnung ''Monaco'' entstanen. Haut wunnen zu Monaco net nëmme [[Monegassen]], mä och vill räich Leit vun iwwerall, déi sech aus steierleche Grënn do néiergelooss hunn. ''Monaco'' ass praktesch nëmmen eng Stad, déi verwaltungsméisseg aus 6 Deeler besteet. Een dovun, de bekanntsten, ass [[Monte Carlo]]. Vun der Fläch hier ass Monaco nom [[Vatikanstad]] dee klengsten, awer dichtbesidelste Staat vun der Welt. == Sprooch == Monaco huet zwar seng eege Sprooch (Monegassesch), e [[romaneschen Dialekt]], mä déi offiziell Sprooch ass [[Franséisch]]. [[Fichier:Fürstenpalast Monaco.jpg|left|thumb|300px|De Prënzepalais um ''Rocher'']] [[Fichier:De Casino vu Monte Carlo.JPG|left|thumb|300px|De Casino vu Monte Carlo]] {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Monaco}} * {{fr}} [http://www.monaco.gouv.mc Offiziell Säit vun der monegassescher Regierung] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070505071139/http://www.monaco-mairie.mc/ Offiziell Säit vun der Gemeng Monaco] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Monaco| ]] [[Kategorie:Hafestied an Europa]] [[Kategorie:Etappestied vum Tour de France]] 05xyqnbgesaenuhlngixyhbu8mbu4du 2689138 2689052 2026-08-05T14:06:45Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689138 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Principauté de Monaco | Fändel = Flag of Monaco.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vu Monaco | Wopen = Coat of arms of Monaco.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Monaco | National Devise = Deo Juvante<br>([[Latäin|lat.]]: "Mat der Hëllef vum Herrgott") | Kaart= Location Monaco Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = Monaco | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Fürst | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 2,02<ref>Quell: [http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/b1e4d9a8a45d5a34c125704a0032ec7bfr?OpenDocument&7Fr Monaco en chiffres, Édition 2006]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 32 020<ref>Lescht Vollekszielung vun 2000.<br>Vun den 32 020 Awunner waren der 6089 Monegassen. [http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/bf4c25af0e203828c1256f8500585a75/$FILE/chapitre%202.pdf]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 15 851 | Onofhängegkeet = vun der Republik [[Genua]],<br>den [[8. Januar]] [[1297]] | Nationalfeierdag = [[19. November]] | Nationalhymn = [[Hymne monégasque|Monegassesch Hymn]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6d/MonaccoX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.mc]] | Telefonsprefix = +377 | Notizen = | Extra Bild = Monaco-carte.jpg | Extra Bild Text = | Extra Bild2 = Montecarlo.jpg | Extra Bild2 Text = Vue op Monte Carlo a säin Hafen }} D''''Fürstentum Monaco''' ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Europa]], an zwar eng [[Enklav]] am [[Frankräich|franséischen Territoire]], um Bord vum [[Mëttelmier]], ëstlech vun [[Nice]], net wäit vun der italieenescher Grenz. Seng Küst laanscht d'Mëttelmier ass ronn 4&nbsp;km laang. Monaco huet eng [[Fläch]] vun 202 ha an 32.020 Awunner (Vollekszielung 2000). Mat bal 16.000 Awunner pro km² ass Monaco deen dichtbesidelste Staat op der Welt. Säin Numm kënnt vun de [[Griicheland|griichesche]] Siidler hier, déi sech am 5. Joerhonnert v. Chr. um haitegen Territoire vu ''Monaco'' néiergelooss hunn. Zu Éiere vum Herakles "Monoikos" hate si nämlech en Tempel gebaut. Doraus ass d'Bezeechnung ''Monaco'' entstanen. Haut wunnen zu Monaco net nëmme [[Monegassen]], mä och vill räich Leit vun iwwerall, déi sech aus steierleche Grënn do néiergelooss hunn. ''Monaco'' ass praktesch nëmmen eng Stad, déi verwaltungsméisseg aus 6 Deeler besteet. Een dovun, de bekanntsten, ass [[Monte Carlo]]. Vun der Fläch hier ass Monaco nom [[Vatikanstad]] dee klengsten, awer dichtbesidelste Staat vun der Welt. == Sprooch == Monaco huet zwar seng eege Sprooch (Monegassesch), e [[romaneschen Dialekt]], mä déi offiziell Sprooch ass [[Franséisch]]. [[Fichier:Fürstenpalast Monaco.jpg|left|thumb|300px|De Prënzepalais um ''Rocher'']] [[Fichier:De Casino vu Monte Carlo.JPG|left|thumb|300px|De Casino vu Monte Carlo]] {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Monaco}} * {{fr}} [http://www.monaco.gouv.mc Offiziell Säit vun der monegassescher Regierung] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070505071139/http://www.monaco-mairie.mc/ Offiziell Säit vun der Gemeng Monaco] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Monaco| ]] [[Kategorie:Hafestied an Europa]] [[Kategorie:Etappestied vum Tour de France]] 3ru617snbkybwb3xdpd9iybm1v5n3oe 0 13118 2689030 2663600 2026-08-05T14:00:09Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689030 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Kongeriket Norge<br>Kongeriket Noreg | Fändel = Flag of Norway.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Norwegen | Wopen = Coat of arms of Norway.svg | Wope Breet = 75px | Wopen Artikel = Wope vun Norwegen | National Devise = | Kaart= Europe-Norway.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Norwegesch]] ([[Bokmål]] an [[Nynorsk]]), [[Samesch Sproochen|Samesch]] | Haaptstad = [[Oslo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 385.207<ref name="kart_2019">{{Citation|URL=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|Titel=Arealstatistics for Norway 2019, Kartverket, mapping directory for Norway|Gekuckt=24.03.2019|Archiv-Datum=08.06.2019|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/}} (Fläch vum Kinnekräich mat [[Svalbard]] a [[Jan Mayen]])</ref> | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 5,7 | Bevëlkerung = 5.627.400<ref name="ssbf">{{Citation|URL=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|Titel=Population, 1.01.2026|Editeur=Statistics Norway|Datum=25.02.2026|Gekuckt=25.02.2026|Sprooch=en}}</ref> <small>(2026)</small> | Bevëlkerung Plaz = 120 | Bevëlkerungsdicht = 14,6 | Onofhängegkeet = vu [[Schweden]], deklaréiert de [[7. Juni]] [[1905]] | Nationalfeierdag = [[17. Mee]] | Nationalhymn = [[Ja, vi elsker dette landet]]<br>[[:Fichier:Norway (National Anthem).ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Norwegesch Kroun]] (NOK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.no]] | Telefonsprefix = +47 | Notizen = | Extra Bild = Nfjords.jpg | Extra Bild Text = Eng typesch norwegesch Fjordlandschaft }} D'Kinnekräich '''Norwegen''' (norw.: ''Kongeriket Norge/Noreg'') ass en [[Europa (Kontinent)|nordeuropäescht]] Land a läit am Weste vun der [[Skandinavesch Hallefinsel|skandinavescher Hallefinsel]]. Nopeschlänner sinn am Oste [[Schweden]], am Nordoste [[Finnland]] a [[Russland]]. Am Weste gëtt d'Land vum [[Nordatlantik]] begrenzt, dee sech deelweis wäit a Form vu [[Fjord]]en an d'Land era grieft. == Geographie == Norwegen ass e laangt, schmuelt Land. Vun der Südspëtzt zu [[Lindesnes]] bis op [[Kinnarodden]] um [[Nordkap]], deem nërdlechste Punkt an [[Europa (Kontinent)|Europa]], sinn et 1.752&nbsp;km Loftlinn. D'Breet variéiert tëscht den zwéin Extremer tëscht 6&nbsp;km a 430&nbsp;km. De [[Relief (Topographie)|Relief]] vum Land ass markéiert vu Bierger, [[Gletscher]]en a [[Fjord]]en. Mat de Fjorden abegraff bréngt et Norwegen op 25.148&nbsp;km Küst. Den héchste Bierg ass mat sengen 2.469 Meter de [[Galdhøpiggen]], dee gréisste [[Séi]] ass de [[Mjøsa]] mat 362&nbsp;km². D'Klima laanscht d'Küsten ass wéinst der vum [[Golfstroum]] transportéierter Wäermt verhältnesméisseg temperéiert. Méi kill gëtt et a Richtung Banneland an an deenen nërdlechste Regiounen herrschen am Wanter subarktesch Temperaturen. An deenen Deeler vum Land déi nërdlech vum arktesche [[Polarkrees]] leie, geet d'Sonn am Summer ni ënner (Mëtternuechtssonn) respektiv am Wanter ni op. Nieft [[Oslo]] gëtt et an Norwegen nach dräi aner Stied mat méi wéi 100.000 Awunner, nämlech [[Bergen (Norwegen)|Bergen]], [[Trondheim]] a [[Stavanger]]. Norwegen huet fënnef Regiounen an Iwwerséi: * [[Spitzbergen (Inselgrupp)|Svalbard]] mat der Insel [[Spitzbergen (Insel)|Spitzbergen]] an der [[Biereninsel]] am Nordatlantik an am Nordpolarmier * [[Jan Mayen]] am Nordatlantik * [[Bouvetinsel]] am Südpolarmier * [[Péiter-I.-Insel]] am Südpolarmier * [[Kinnigin-Maud-Land]] an der Antarktis == Bevëlkerung == === Zuel === Am Hierscht 2000 ass d'Zuel vun den Awunner an Norwegen op méi wéi 4,6 Mio. geklommen a si klëmmt nach virun, all Joer ëm ongeféier 30.000 Mënschen. Vill vun hinne sinn zougewandert Flüchtlingen. Ze berécksiichtegen ass och, datt d'Gebuertenzuel an Norwege méi héich wéi an deene meeschten europäesche Länner ass. === Zesummesetzung === 95,9&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn Norweger, dozou zielen och d'Minoritéite vun ongeféier 40.000 Saami (Lappen) an ongeféier 10.000 Finnen (Kvener). Den Auslännerundeel erreecht 4,1&nbsp;% (0,6&nbsp;% Schweden, 0,4&nbsp;% Dänen, 0,3&nbsp;% Bosnier, 0,2&nbsp;% Pakistaner, 0,2&nbsp;% Britten ënner aneren.) (Stand 2001). 75&nbsp;% vun der Populatioun liewen an de Stied. === Grouss Stied a vun Touriste besicht Uertschaften === * [[Oslo]], Haaptstad, 533.050 Awunner (2005) * [[Alesund]], 39.373 Awunner (2002) * [[Bergen (Norwegen)|Bergen]], 239.209 Awunner (2005) * [[Flåm]], (450 Awunner) * [[Hammerfest]], 9261 Awunner (2005) * [[Honningsvåg]], 3.500 Awunner (2005) * [[Kirkenes]], (4.900 Awunner) * [[Molde]], 23 975 Awunner (2003) * [[Svolvær]] ([[Lofoten]]), zirka 4.000 Awunner * [[Stavanger]], 114.401 Awunner (2005) * [[Trondheim]], 154.351 Awunner (2004) * [[Tromsø]], 67.904 Awunner (2005) === Sproochen === [[Norwegesch]] gehéiert zu den [[Germanesch Sproochen|nordgermanesche]] Sprooche wouvun et haut zwou offiziell Versioune gëtt, [[Bokmål]] an [[Nynorsk]]. Allebéid si [[Schrëftsprooch]]en. Bokmål ("Buchsprooch") geet op d'[[Norwegesch|Riksmål]] ("d'Sprooch vum Räich") zeréck d.&nbsp;h. op déi haaptsächlech vum [[Dänesch]]e markéiert Sprooch vun der Uniounszäit mat [[Dänemark]]. Nynorsk ("Neinorwegesch"), dat bis [[1929]] [[Norwegesch|Landsmål]] ("d'Sprooch vum Land") geheescht huet, ass u sech eng kënschtlech Sprooch an ass zanter [[1885]] déi zweet offiziell Schrëftsprooch. Nynorsk ass zu engem groussen Deel eng Sammlung aus verschiddene westnorwegeschen [[Dialekt]]er, déi an de Publikatioune vum [[Sproochwëssenschaft|Linguist]] [[Ivar Aasen]] systematiséiert goufen an hir allgemeng Verbreedung fonnt hunn. D'Majoritéit vun den Norweger schreift Bokmål. Nynorsk ass fir 10-12&nbsp;% d'Haaptsprooch. An der Schoul léieren norwegesch Schüler a Schülerinnen haut souwuel Bokmål wéi och Nynorsk. Béid Sprooche gi mëndlech an enger sëllegen Dialekter geschwat. Nieft Norwegesch gëtt am Norde vum Land och nach [[Samesch]] a [[Finnesch]] vun den nationale Minoritéite geschwat. === Relioun === Norwegen huet eng Staatskierch (''D'Norske Kirke'') no evangeelesch-lutherescher Traditioun. Hir héchst Autoritéit ass de Kinnek. == Geschicht == Déi eelst Spuere vun Zivilisatioun haitegen Norwege si ronn 10 300 Joer al a goufen an der Géigend vum [[Nordkap]] fonnt. Den [[Harald Hårfagre]] ("Harald mat de schéinen Hoer") bréngt et an der [[Wikinger]]zäit ([[800]]-[[1050]]) fir d'éischt Kéier fäerdeg grouss Deeler vun Norwegen an engem Kinnekräich ze vereenegen. Norwegesch [[Wikinger]] bedreiwen an där Zäit net nëmmen Handel mat hiren europäeschen Noperen, mä bleiwen och wéinst hirem Geraafs a Gestiels a Kléischter an a Küstestied an Erënnerung. [[Island]], [[Faröerinselen|d'Faröerinselen]] a [[Grönland]] gi vun norwegesche Wikinger besidelt. Ëm [[1030]] gëtt d'Land [[Chrëschtentum|christianiséiert]]. [[1387]] stierft d'norwegesch Kinneksgeschlecht aus, an Norwege gëtt en Deel vun der [[Kalmarer Unioun]]. D'Land ass en zimmlech onbedeitende Member nieft [[Schweden]] an deem deemools dominanten [[Dänemark]]. Norwege gëtt als net méi wéi eng dänesch Provënz ugesinn an déi offiziell Sprooch ass dänesch. D'Personalunioun mat Dänemark hält bis [[1814]] (Schweden emanzipéiert sech ënner dem [[Gustav Vasa]] an ass zanter [[1523]] net méi an der Unioun). Dänemark-Norwegen steet an de Kricher vum [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] als Alliéierten op der Säit vu [[Frankräich]]. Als Konsequenz dovu gëtt Dänemark am [[Fridde vu Kiel]] ([[1814]]) dozou gezwongen, Norwegen u Schweden ofzeginn. [[Fichier:Eidsvoll 1814.jpeg|thumb|left|390px|Nationalversammlung zu Eidsvoll vun 1814]]D'Norweger probéiere vun där Iwwergankszäit ze profitéieren a gi sech de [[17. Mee 1814]] zu [[Eidsvoll]] eng [[Constitutioun]], an där se sech als onofhängeg deklaréieren. No engem kuerze Krich mat Schwede gëtt zu gudder Lescht de Kompromëss fonnt, datt Norwegen zwar en eegent Kinnekräich mat deelweis eegenen Institutioune bleiwen däerf, dat awer nëmmen am Kader vun enger Personalunioun mat Schweden. Den [[13. August]] [[1905]] stëmmt eng grouss Majoritéit vun den Norweger an engem Referendum fir d'Opléisung vun der Unioun, déi domat onbluddeg op en Enn bruecht gëtt. Neie Kinnek gëtt den dänesche Prënz Carl aus dem Haus [[Glücksburg]], dee sech [[Haakon VII. (Norwegen)|Haakon VII.]] nennt. Am [[éischte Weltkrich]] bleift Norwegen [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]]. [[1920]] trëtt d'Land dem [[Vëlkerbond]] (''Société des nations'') bäi. Den [[9. Abrëll]] [[1940]] iwwerfält [[Däitschland]] déi neutral Länner Dänemark an Norwegen ([[Operatioun Weserübung]]). D'Norweger wiere sech 6 Woche laang, mussen awer den [[10. Juni]] [[1940]] virun der däitscher Arméi kapituléieren. D'Zil vun der däitscher Invasioun war et d'norwegesch Häfen ënner Kontroll ze kréien. Engersäits sollt doduerch verhënnert ginn, datt [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a Kooperatioun mat Norwegen Däitschland den Zougang zum [[Nordmier]] kéint blockéieren, anerersäits war den Hafe vun [[Narvik]] eng wichteg Statioun fir den Transport vu [[Minett (Äerz)|Minett]] aus dem schweedesche [[Kiruna]] an d'''[[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtt Räich]]''. D'Majoritéit vun den Norweger war géint d'Besetzung an d'Ideologie vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Nazidäitschland]]. D'national [[Resistenz (Politik)|Resistenz]] huet dobäi eng wichteg Roll gespillt. Dogéint ass den Numm vum bekanntsten norwegeschen [[Nationalsozialismus|Nationalsozialist]], dem [[Vidkun Quisling]], zum [[Synonymie|Synonym]] vu [[Kollaboratioun|Kollaborateur]] ginn. Norwegen ass Member vun der [[NATO]], de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an der [[EFTA]] (''Association européenne de libre-échange''), huet d'[[Schengener Ofkommes]] ënnerschriwwen an ass en Deel vum [[Europäesche Wirtschaftsraum]]. Zweemol, an de Joren [[1972]] respektiv [[1994]] hunn d'Norweger a Referendume géint de Bäitrëtt an d'[[EU]] gestëmmt. === Politik === [[Fichier:OSLO Schlass.jpg|thumb|390px|D'kinneklecht Schlass zu Oslo]] [[Fichier:Storting Spring 2016.JPG|thumb|390px|D'Stortinget (Parlament) zu Oslo]] D'norwegesch Constitutioun vum [[17. Mee]] [[1814]] ass vun där franséischer vum Enn vum [[18. Joerhonnert]] inspiréiert. De Prinzip vum [[Montesquieu]] vun der Gewaltentrennung gëllt och hei. D'Duerchféierung vun deem Prinzip huet allerdéngs an der Praxis e puermol zu Ausenanersetzungen tëscht der Exekutiv, déi am wesentleche vum Kinnekshaus kontrolléiert gëtt, an dem [[Storting]], dem norwegesche [[Parlament]], gefouert. D'Kinnekshaus huet nämlech probéiert seng Privilegien als Executivmuecht auszebauen, andeems d'Parlament, opgrond vun der Constitutioun, dat verhënnere wollt. Dës Spannungen hu bis [[1884]] zougeholl, deem Joer, dat an Norwegen als dat Joer ugekuckt gëtt, wou de Parlamentarismus sech duerchgesat huet. De biergerlech-liberale Stortings-Deputéierte [[Johan Sverdrup]] huet trotz Widderstand vum Kinnek [[Oskar II. vun Norwegen|Oskar II.]] d'staatsrechtlecht Prinzip duerchgesat, no deem eng Regierung, fir kënne virun ze regéieren, d'Ënnerstëtzung vum [[Storting]], also dem Parlament brauch. No dëser Bestätegung huet de Kinnek missen de [[Sverdrup]] als neie Ministerpresident mat der Regierungsbildung chargéieren. D'Parlament besteet aus 165 Deputéiert. All 4 Joer gëtt gewielt (bis [[1936]] all drëtt Joer). D'Parlament, ''Stortinget'' (1:1 iwwersat „Déi grouss Saach“), besteet aus zwéin Deeler, ''Odelstinget'' a ''Lagtinget''. Well den Ënnerscheed awer net ganz kloer ass, gëtt den norwegesche System allgemeng als Eekummersystem ugesinn. Grousskoalitioune sinn an Norwegen net de Gebrauch. De Fall, datt Minoritéitsregierunge mat der Ënnerstëtzung vum Parlament regéieren, ass méi heefeg. A leschter Zäit hate Minoritéitsregierunge Problemer, soudatt och elo an Norwege fir de Prinzip vu Koalitioune plädéiert gëtt. No de leschte Walen, den [[12. September]] [[2005]] besteet d'Regierung aus enger Koalitioun vun "Arbeiderpartiet" (Sozialisten), "Sosialistisk Venstreparti" (Sozialistesch Lénkspartei) an der "Senterpartiet" (Zentrumspartei). Norwegesche Regierungschef ass de Sozialist Jens Stoltenberg. An Norwege gouf et bis elo 6 Referendumen: * 1905 iwwer d'Opléisung vun der Unioun mat Schweden. (Resultat:Jo) * 1905 iwwer d'Ernennung vum Prënz Carls vun Dänemark als Kinnek Haakon VII. (Resultat: Jo) * 1916 iwwer d'Alkoholverbuet. (Resultat: Jo) * 1927 iwwer d'Annulatioun vun dëser Interdictioun. (Resultat: Jo) * 1972 iwwer de Bäitrëtt zu der Europäescher Communautéit. (Resultat: Nee) * 1994 iwwer de Bäitrëtt an d'Europäesch Unioun. (Resultat: Nee) === Parteien === Am Storting sinn zurzäit vertrueden: * Arbeiderpartiet (Sozialdemokratesch Partei) * Høyre (Konservativ) * Fremskrittspartiet (Fortschrëttspartei) * Sosialistisk Venstreparti (Sozialistesch Lénkspartei) * Kristelig Folkeparti (Chrëschtlech Vollekspartei) * Senterpartiet (Zentrumspartei, vertrëtt d'Interesse vun de Baueren) * Venstre (Liberal) * Miljøpartiet De Grønne (Déi Gréng, eng Ëmweltspartei) * Aner kleng Parteien: ** Kystpartiet (Küstepartei, vertrëtt d'Interesse vun de Mënschen op der Küst an Nord-Norwegen) ** Arbeidernes kommunistparti (Kommunistesch Partei vun den Aarbechter) ** Norges Kommunistiske Parti (Kommunistesch Partei vun Norwegen) ** Rød Valgallianse (Rout Walallianz, gréisst kommunistesch Partei) ** Kristent Samlingsparti (Chrëschtlech Sammlungspartei, chrëschtlech, extrem-konservativ) ** Demokratene (D'Demokraten, extreem konservativ) ** Det Liberale Folkepartiet (Liberal Vollekspartei) ** Pensjonistpartiet (Rentner-Partei, Partäi fir al Leit) === Administrativ Ënnerdeelungen === D'Land ass an 15 Verwaltungsprovënzen ([[Fylker]]) agedeelt. Déi klengst der Fläch no ass d'Haaptstad Oslo.<ref name="fylker">{{Citation|URL=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|Titel=Fylkesinndelingen fra 2024 |Editeur=Regjeringen|Datum=05.07.2022|Gekuckt=01.03.2024|Sprooch=no}}</ref> [[Fichier:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|left|Verwaltungsprovënzen (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] {| class="wikitable sortable" width=25% !# !Verwaltungsprovënzen 2024 !Administrativen Zentrum |- | align=left|3||[[Fichier:Oslo_komm.svg| 28x28px]] [[Oslo]]||[[Oslo]] |- | align=left|11||[[Fichier:Rogaland_våpen.svg| 28x28px]] [[Rogaland]]||[[Stavanger]] |- | align=left|15||[[Fichier:Møre_og_Romsdal_våpen.svg| 27x27px]] [[Møre og Romsdal]]||[[Molde]] |- | align=left|18||[[Fichier:Nordland_våpen.svg| 28x28px]] [[Nordland]]||[[Bodø]] |- | align=left|31||[[Fichier:Østfold_våpen.svg| 28x28px]] [[Østfold]]||[[Sarpsborg]] |- | align=left|32||[[Fichier:Akershus_våpen.svg| 28x28px]] [[Akershus]]||[[Oslo]] |- | align=left|33||[[Fichier:Buskerud_våpen.svg| 28x28px]] [[Buskerud]]||[[Drammen]] |- | align=left|34||[[Fichier:Innlandet_våpen.svg| 28x28px]] [[Innlandet]]||[[Hamar]] |- | align=left|39||[[Fichier:Vestfold våpen.svg| 28x28px]] [[Vestfold]]||[[Tønsberg]] |- | align=left|40||[[Fichier:Telemark våpen.svg| 28x28px]] [[Telemark]]||[[Skien]] |- | align=left|42||[[Fichier:Agder_våpen.svg| 28x28px]] [[Agder]]||[[Kristiansand]] |- | align=left|46||[[Fichier:Vestland_våpen.svg| 28x28px]] [[Vestland]]||[[Bergen (Norwegen)|Bergen]] |- | align=left|50||[[Fichier:Trøndelag våpen.svg| tlo|28x28px]] [[Trøndelag]]||[[Steinkjer]] |- | align=left|55||[[Fichier:Troms våpen.svg| 28x28px]] [[Troms]]||[[Tromsø]] |- | align=left|56||[[Fichier:Finnmark våpen.svg| 28x28px]] [[Finnmark]]||[[Vadsø]] |} == Kultur == === Literatur === Norwegen huet an der leschter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] vun engem staarke kulturellen Opschwong profitéiert. Un him haten Auteure wéi den [[Henrik Ibsen]], de [[Bjørnstjerne Bjørnson]], den [[Alexander Kielland]], de [[Jonas Lie]], d'[[Amalie Skram]], den [[Arne Garborg]], [[Hans E. Kinck]] a [[Knut Hamsun]] e groussen Undeel. Dräi Norweger kruten den [[Nobelpräis fir Literatur]]: de [[Bjørnstjerne Bjørnson]] (1903), [[Knut Hamsun]] (1920) an d'[[Sigrid Undset]] (1928). De [[Friddensnobelpräis]] gëtt op Beschloss vum norwegeschen Nobelkommitee zu Oslo zouerkannt. === Musek, Theater a Konscht === De bekanntsten norwegesche Komponist ass den [[Edvard Grieg]]. Déi wichtegst Theaterbüne sinn d'[[Oper vun Oslo|Oper]] an d'''Nationaltheatret'' zu Oslo, d'national Scene zu Bergen an den neien Theater an norwegescher Sprooch: ''Det norske Teater'' zu Oslo. De bekanntste Moler ass den [[Edvard Munch]]. Seng Wierker kann een haaptsächlech am Munch-Musée zu Oslo gesinn. == Ekonomie == [[Fichier:StatfjordA(Jarvin1982).jpg|thumb|left|250px|D'[[Buerinsel]] Stratford A am [[Nordmier]] (1982)]] D'norwegesch Ekonomie baséiert op engem räiche ''Wuelfaartsstaat'' no [[Kapitalismus|kapitalisteschem]] Modell mat enger Kombinatioun vu fräiem Marché a staatleche Reguléierungen. Vital Beräicher wéi de petrocheemesche Secteur sinn a grousse Staatsbetriber organiséiert. D'Land ass räich un natierleche Ressourcen; [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Waasserkraaft]], [[Fësch]], [[Bësch]]er a [[Mineral]]ien. Norwegen ass ferm ofhängeg vu senger Äerduelegproduktioun an den internationale Pëtrolspräisser. [[1999]] louch den Undeel vum Äerduelegexport bei 35&nbsp;% vun den Exportrevenuen. [[Saudi-Arabien]] a [[Russland]] sinn déi eenzeg Länner déi nach méi Äerdueleg exportéieren. E groussen Deel vum Benefice gëtt vum norwegesche Staat an en nationalen Äerduelegfong (''Statens petroleumsfond'') placéiert, deen a senger Totalitéit an d'Ausland investéiert gëtt. De Wäert vum [[Äerdueleg|Pëtrol]]sfond louch am 2. Quartal [[2005]] bei 181,5 Milliarden [[US-Dollar]]. Norwegen ass net an der [[EU]], huet awer wéinst dem Accord iwwer den [[Espace Économique Européen]] Zougang zum europäesche Marché. == Kuckt och == * [[Fjorde vun Norwegen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.norway.info/ Offiziell Websäit vun Norwegen] * [http://odin.dep.no/odin/english/bn.html Gouvernement] * [http://www.norway.no/ Service Public] * [https://web.archive.org/web/20150815120425/http://www.reuber-norwegen.de/ Däitsche Site fir Leit déi an Norwege reesen] * [http://www.norvege-fr.com/ Franséischen Norwegen-Portal mat Touristinformatiounen] * [https://web.archive.org/web/20060812185859/http://dnfil.lu/ Den Norske Forening i Luxembourg]- Norweger zu Lëtzebuerg {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Norwegen| ]] cwu6si52beo14r4gg1dxotkvat9hwes 2689114 2689030 2026-08-05T14:06:09Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689114 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Kongeriket Norge<br>Kongeriket Noreg | Fändel = Flag of Norway.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Norwegen | Wopen = Coat of arms of Norway.svg | Wope Breet = 75px | Wopen Artikel = Wope vun Norwegen | National Devise = | Kaart= Europe-Norway.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Norwegesch]] ([[Bokmål]] an [[Nynorsk]]), [[Samesch Sproochen|Samesch]] | Haaptstad = [[Oslo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 385.207<ref name="kart_2019">{{Citation|URL=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|Titel=Arealstatistics for Norway 2019, Kartverket, mapping directory for Norway|Gekuckt=24.03.2019|Archiv-Datum=08.06.2019|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/}} (Fläch vum Kinnekräich mat [[Svalbard]] a [[Jan Mayen]])</ref> | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 5,7 | Bevëlkerung = 5.627.400<ref name="ssbf">{{Citation|URL=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|Titel=Population, 1.01.2026|Editeur=Statistics Norway|Datum=25.02.2026|Gekuckt=25.02.2026|Sprooch=en}}</ref> <small>(2026)</small> | Bevëlkerung Plaz = 120 | Bevëlkerungsdicht = 14,6 | Onofhängegkeet = vu [[Schweden]], deklaréiert de [[7. Juni]] [[1905]] | Nationalfeierdag = [[17. Mee]] | Nationalhymn = [[Ja, vi elsker dette landet]]<br>[[:Fichier:Norway (National Anthem).ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Norwegesch Kroun]] (NOK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.no]] | Telefonsprefix = +47 | Notizen = | Extra Bild = Nfjords.jpg | Extra Bild Text = Eng typesch norwegesch Fjordlandschaft }} D'Kinnekräich '''Norwegen''' (norw.: ''Kongeriket Norge/Noreg'') ass en [[Europa (Kontinent)|nordeuropäescht]] Land a läit am Weste vun der [[Skandinavesch Hallefinsel|skandinavescher Hallefinsel]]. Nopeschlänner sinn am Oste [[Schweden]], am Nordoste [[Finnland]] a [[Russland]]. Am Weste gëtt d'Land vum [[Nordatlantik]] begrenzt, dee sech deelweis wäit a Form vu [[Fjord]]en an d'Land era grieft. == Geographie == Norwegen ass e laangt, schmuelt Land. Vun der Südspëtzt zu [[Lindesnes]] bis op [[Kinnarodden]] um [[Nordkap]], deem nërdlechste Punkt an [[Europa (Kontinent)|Europa]], sinn et 1.752&nbsp;km Loftlinn. D'Breet variéiert tëscht den zwéin Extremer tëscht 6&nbsp;km a 430&nbsp;km. De [[Relief (Topographie)|Relief]] vum Land ass markéiert vu Bierger, [[Gletscher]]en a [[Fjord]]en. Mat de Fjorden abegraff bréngt et Norwegen op 25.148&nbsp;km Küst. Den héchste Bierg ass mat sengen 2.469 Meter de [[Galdhøpiggen]], dee gréisste [[Séi]] ass de [[Mjøsa]] mat 362&nbsp;km². D'Klima laanscht d'Küsten ass wéinst der vum [[Golfstroum]] transportéierter Wäermt verhältnesméisseg temperéiert. Méi kill gëtt et a Richtung Banneland an an deenen nërdlechste Regiounen herrschen am Wanter subarktesch Temperaturen. An deenen Deeler vum Land déi nërdlech vum arktesche [[Polarkrees]] leie, geet d'Sonn am Summer ni ënner (Mëtternuechtssonn) respektiv am Wanter ni op. Nieft [[Oslo]] gëtt et an Norwegen nach dräi aner Stied mat méi wéi 100.000 Awunner, nämlech [[Bergen (Norwegen)|Bergen]], [[Trondheim]] a [[Stavanger]]. Norwegen huet fënnef Regiounen an Iwwerséi: * [[Spitzbergen (Inselgrupp)|Svalbard]] mat der Insel [[Spitzbergen (Insel)|Spitzbergen]] an der [[Biereninsel]] am Nordatlantik an am Nordpolarmier * [[Jan Mayen]] am Nordatlantik * [[Bouvetinsel]] am Südpolarmier * [[Péiter-I.-Insel]] am Südpolarmier * [[Kinnigin-Maud-Land]] an der Antarktis == Bevëlkerung == === Zuel === Am Hierscht 2000 ass d'Zuel vun den Awunner an Norwegen op méi wéi 4,6 Mio. geklommen a si klëmmt nach virun, all Joer ëm ongeféier 30.000 Mënschen. Vill vun hinne sinn zougewandert Flüchtlingen. Ze berécksiichtegen ass och, datt d'Gebuertenzuel an Norwege méi héich wéi an deene meeschten europäesche Länner ass. === Zesummesetzung === 95,9&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn Norweger, dozou zielen och d'Minoritéite vun ongeféier 40.000 Saami (Lappen) an ongeféier 10.000 Finnen (Kvener). Den Auslännerundeel erreecht 4,1&nbsp;% (0,6&nbsp;% Schweden, 0,4&nbsp;% Dänen, 0,3&nbsp;% Bosnier, 0,2&nbsp;% Pakistaner, 0,2&nbsp;% Britten ënner aneren.) (Stand 2001). 75&nbsp;% vun der Populatioun liewen an de Stied. === Grouss Stied a vun Touriste besicht Uertschaften === * [[Oslo]], Haaptstad, 533.050 Awunner (2005) * [[Alesund]], 39.373 Awunner (2002) * [[Bergen (Norwegen)|Bergen]], 239.209 Awunner (2005) * [[Flåm]], (450 Awunner) * [[Hammerfest]], 9261 Awunner (2005) * [[Honningsvåg]], 3.500 Awunner (2005) * [[Kirkenes]], (4.900 Awunner) * [[Molde]], 23 975 Awunner (2003) * [[Svolvær]] ([[Lofoten]]), zirka 4.000 Awunner * [[Stavanger]], 114.401 Awunner (2005) * [[Trondheim]], 154.351 Awunner (2004) * [[Tromsø]], 67.904 Awunner (2005) === Sproochen === [[Norwegesch]] gehéiert zu den [[Germanesch Sproochen|nordgermanesche]] Sprooche wouvun et haut zwou offiziell Versioune gëtt, [[Bokmål]] an [[Nynorsk]]. Allebéid si [[Schrëftsprooch]]en. Bokmål ("Buchsprooch") geet op d'[[Norwegesch|Riksmål]] ("d'Sprooch vum Räich") zeréck d.&nbsp;h. op déi haaptsächlech vum [[Dänesch]]e markéiert Sprooch vun der Uniounszäit mat [[Dänemark]]. Nynorsk ("Neinorwegesch"), dat bis [[1929]] [[Norwegesch|Landsmål]] ("d'Sprooch vum Land") geheescht huet, ass u sech eng kënschtlech Sprooch an ass zanter [[1885]] déi zweet offiziell Schrëftsprooch. Nynorsk ass zu engem groussen Deel eng Sammlung aus verschiddene westnorwegeschen [[Dialekt]]er, déi an de Publikatioune vum [[Sproochwëssenschaft|Linguist]] [[Ivar Aasen]] systematiséiert goufen an hir allgemeng Verbreedung fonnt hunn. D'Majoritéit vun den Norweger schreift Bokmål. Nynorsk ass fir 10-12&nbsp;% d'Haaptsprooch. An der Schoul léieren norwegesch Schüler a Schülerinnen haut souwuel Bokmål wéi och Nynorsk. Béid Sprooche gi mëndlech an enger sëllegen Dialekter geschwat. Nieft Norwegesch gëtt am Norde vum Land och nach [[Samesch]] a [[Finnesch]] vun den nationale Minoritéite geschwat. === Relioun === Norwegen huet eng Staatskierch (''D'Norske Kirke'') no evangeelesch-lutherescher Traditioun. Hir héchst Autoritéit ass de Kinnek. == Geschicht == Déi eelst Spuere vun Zivilisatioun haitegen Norwege si ronn 10 300 Joer al a goufen an der Géigend vum [[Nordkap]] fonnt. Den [[Harald Hårfagre]] ("Harald mat de schéinen Hoer") bréngt et an der [[Wikinger]]zäit ([[800]]-[[1050]]) fir d'éischt Kéier fäerdeg grouss Deeler vun Norwegen an engem Kinnekräich ze vereenegen. Norwegesch [[Wikinger]] bedreiwen an där Zäit net nëmmen Handel mat hiren europäeschen Noperen, mä bleiwen och wéinst hirem Geraafs a Gestiels a Kléischter an a Küstestied an Erënnerung. [[Island]], [[Faröerinselen|d'Faröerinselen]] a [[Grönland]] gi vun norwegesche Wikinger besidelt. Ëm [[1030]] gëtt d'Land [[Chrëschtentum|christianiséiert]]. [[1387]] stierft d'norwegesch Kinneksgeschlecht aus, an Norwege gëtt en Deel vun der [[Kalmarer Unioun]]. D'Land ass en zimmlech onbedeitende Member nieft [[Schweden]] an deem deemools dominanten [[Dänemark]]. Norwege gëtt als net méi wéi eng dänesch Provënz ugesinn an déi offiziell Sprooch ass dänesch. D'Personalunioun mat Dänemark hält bis [[1814]] (Schweden emanzipéiert sech ënner dem [[Gustav Vasa]] an ass zanter [[1523]] net méi an der Unioun). Dänemark-Norwegen steet an de Kricher vum [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] als Alliéierten op der Säit vu [[Frankräich]]. Als Konsequenz dovu gëtt Dänemark am [[Fridde vu Kiel]] ([[1814]]) dozou gezwongen, Norwegen u Schweden ofzeginn. [[Fichier:Eidsvoll 1814.jpeg|thumb|left|390px|Nationalversammlung zu Eidsvoll vun 1814]]D'Norweger probéiere vun där Iwwergankszäit ze profitéieren a gi sech de [[17. Mee 1814]] zu [[Eidsvoll]] eng [[Constitutioun]], an där se sech als onofhängeg deklaréieren. No engem kuerze Krich mat Schwede gëtt zu gudder Lescht de Kompromëss fonnt, datt Norwegen zwar en eegent Kinnekräich mat deelweis eegenen Institutioune bleiwen däerf, dat awer nëmmen am Kader vun enger Personalunioun mat Schweden. Den [[13. August]] [[1905]] stëmmt eng grouss Majoritéit vun den Norweger an engem Referendum fir d'Opléisung vun der Unioun, déi domat onbluddeg op en Enn bruecht gëtt. Neie Kinnek gëtt den dänesche Prënz Carl aus dem Haus [[Glücksburg]], dee sech [[Haakon VII. (Norwegen)|Haakon VII.]] nennt. Am [[éischte Weltkrich]] bleift Norwegen [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]]. [[1920]] trëtt d'Land dem [[Vëlkerbond]] (''Société des nations'') bäi. Den [[9. Abrëll]] [[1940]] iwwerfält [[Däitschland]] déi neutral Länner Dänemark an Norwegen ([[Operatioun Weserübung]]). D'Norweger wiere sech 6 Woche laang, mussen awer den [[10. Juni]] [[1940]] virun der däitscher Arméi kapituléieren. D'Zil vun der däitscher Invasioun war et d'norwegesch Häfen ënner Kontroll ze kréien. Engersäits sollt doduerch verhënnert ginn, datt [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a Kooperatioun mat Norwegen Däitschland den Zougang zum [[Nordmier]] kéint blockéieren, anerersäits war den Hafe vun [[Narvik]] eng wichteg Statioun fir den Transport vu [[Minett (Äerz)|Minett]] aus dem schweedesche [[Kiruna]] an d'''[[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtt Räich]]''. D'Majoritéit vun den Norweger war géint d'Besetzung an d'Ideologie vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Nazidäitschland]]. D'national [[Resistenz (Politik)|Resistenz]] huet dobäi eng wichteg Roll gespillt. Dogéint ass den Numm vum bekanntsten norwegeschen [[Nationalsozialismus|Nationalsozialist]], dem [[Vidkun Quisling]], zum [[Synonymie|Synonym]] vu [[Kollaboratioun|Kollaborateur]] ginn. Norwegen ass Member vun der [[NATO]], de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an der [[EFTA]] (''Association européenne de libre-échange''), huet d'[[Schengener Ofkommes]] ënnerschriwwen an ass en Deel vum [[Europäesche Wirtschaftsraum]]. Zweemol, an de Joren [[1972]] respektiv [[1994]] hunn d'Norweger a Referendume géint de Bäitrëtt an d'[[EU]] gestëmmt. === Politik === [[Fichier:OSLO Schlass.jpg|thumb|390px|D'kinneklecht Schlass zu Oslo]] [[Fichier:Storting Spring 2016.JPG|thumb|390px|D'Stortinget (Parlament) zu Oslo]] D'norwegesch Constitutioun vum [[17. Mee]] [[1814]] ass vun där franséischer vum Enn vum [[18. Joerhonnert]] inspiréiert. De Prinzip vum [[Montesquieu]] vun der Gewaltentrennung gëllt och hei. D'Duerchféierung vun deem Prinzip huet allerdéngs an der Praxis e puermol zu Ausenanersetzungen tëscht der Exekutiv, déi am wesentleche vum Kinnekshaus kontrolléiert gëtt, an dem [[Storting]], dem norwegesche [[Parlament]], gefouert. D'Kinnekshaus huet nämlech probéiert seng Privilegien als Executivmuecht auszebauen, andeems d'Parlament, opgrond vun der Constitutioun, dat verhënnere wollt. Dës Spannungen hu bis [[1884]] zougeholl, deem Joer, dat an Norwegen als dat Joer ugekuckt gëtt, wou de Parlamentarismus sech duerchgesat huet. De biergerlech-liberale Stortings-Deputéierte [[Johan Sverdrup]] huet trotz Widderstand vum Kinnek [[Oskar II. vun Norwegen|Oskar II.]] d'staatsrechtlecht Prinzip duerchgesat, no deem eng Regierung, fir kënne virun ze regéieren, d'Ënnerstëtzung vum [[Storting]], also dem Parlament brauch. No dëser Bestätegung huet de Kinnek missen de [[Sverdrup]] als neie Ministerpresident mat der Regierungsbildung chargéieren. D'Parlament besteet aus 165 Deputéiert. All 4 Joer gëtt gewielt (bis [[1936]] all drëtt Joer). D'Parlament, ''Stortinget'' (1:1 iwwersat „Déi grouss Saach“), besteet aus zwéin Deeler, ''Odelstinget'' a ''Lagtinget''. Well den Ënnerscheed awer net ganz kloer ass, gëtt den norwegesche System allgemeng als Eekummersystem ugesinn. Grousskoalitioune sinn an Norwegen net de Gebrauch. De Fall, datt Minoritéitsregierunge mat der Ënnerstëtzung vum Parlament regéieren, ass méi heefeg. A leschter Zäit hate Minoritéitsregierunge Problemer, soudatt och elo an Norwege fir de Prinzip vu Koalitioune plädéiert gëtt. No de leschte Walen, den [[12. September]] [[2005]] besteet d'Regierung aus enger Koalitioun vun "Arbeiderpartiet" (Sozialisten), "Sosialistisk Venstreparti" (Sozialistesch Lénkspartei) an der "Senterpartiet" (Zentrumspartei). Norwegesche Regierungschef ass de Sozialist Jens Stoltenberg. An Norwege gouf et bis elo 6 Referendumen: * 1905 iwwer d'Opléisung vun der Unioun mat Schweden. (Resultat:Jo) * 1905 iwwer d'Ernennung vum Prënz Carls vun Dänemark als Kinnek Haakon VII. (Resultat: Jo) * 1916 iwwer d'Alkoholverbuet. (Resultat: Jo) * 1927 iwwer d'Annulatioun vun dëser Interdictioun. (Resultat: Jo) * 1972 iwwer de Bäitrëtt zu der Europäescher Communautéit. (Resultat: Nee) * 1994 iwwer de Bäitrëtt an d'Europäesch Unioun. (Resultat: Nee) === Parteien === Am Storting sinn zurzäit vertrueden: * Arbeiderpartiet (Sozialdemokratesch Partei) * Høyre (Konservativ) * Fremskrittspartiet (Fortschrëttspartei) * Sosialistisk Venstreparti (Sozialistesch Lénkspartei) * Kristelig Folkeparti (Chrëschtlech Vollekspartei) * Senterpartiet (Zentrumspartei, vertrëtt d'Interesse vun de Baueren) * Venstre (Liberal) * Miljøpartiet De Grønne (Déi Gréng, eng Ëmweltspartei) * Aner kleng Parteien: ** Kystpartiet (Küstepartei, vertrëtt d'Interesse vun de Mënschen op der Küst an Nord-Norwegen) ** Arbeidernes kommunistparti (Kommunistesch Partei vun den Aarbechter) ** Norges Kommunistiske Parti (Kommunistesch Partei vun Norwegen) ** Rød Valgallianse (Rout Walallianz, gréisst kommunistesch Partei) ** Kristent Samlingsparti (Chrëschtlech Sammlungspartei, chrëschtlech, extrem-konservativ) ** Demokratene (D'Demokraten, extreem konservativ) ** Det Liberale Folkepartiet (Liberal Vollekspartei) ** Pensjonistpartiet (Rentner-Partei, Partäi fir al Leit) === Administrativ Ënnerdeelungen === D'Land ass an 15 Verwaltungsprovënzen ([[Fylker]]) agedeelt. Déi klengst der Fläch no ass d'Haaptstad Oslo.<ref name="fylker">{{Citation|URL=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|Titel=Fylkesinndelingen fra 2024 |Editeur=Regjeringen|Datum=05.07.2022|Gekuckt=01.03.2024|Sprooch=no}}</ref> [[Fichier:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|left|Verwaltungsprovënzen (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] {| class="wikitable sortable" width=25% !# !Verwaltungsprovënzen 2024 !Administrativen Zentrum |- | align=left|3||[[Fichier:Oslo_komm.svg| 28x28px]] [[Oslo]]||[[Oslo]] |- | align=left|11||[[Fichier:Rogaland_våpen.svg| 28x28px]] [[Rogaland]]||[[Stavanger]] |- | align=left|15||[[Fichier:Møre_og_Romsdal_våpen.svg| 27x27px]] [[Møre og Romsdal]]||[[Molde]] |- | align=left|18||[[Fichier:Nordland_våpen.svg| 28x28px]] [[Nordland]]||[[Bodø]] |- | align=left|31||[[Fichier:Østfold_våpen.svg| 28x28px]] [[Østfold]]||[[Sarpsborg]] |- | align=left|32||[[Fichier:Akershus_våpen.svg| 28x28px]] [[Akershus]]||[[Oslo]] |- | align=left|33||[[Fichier:Buskerud_våpen.svg| 28x28px]] [[Buskerud]]||[[Drammen]] |- | align=left|34||[[Fichier:Innlandet_våpen.svg| 28x28px]] [[Innlandet]]||[[Hamar]] |- | align=left|39||[[Fichier:Vestfold våpen.svg| 28x28px]] [[Vestfold]]||[[Tønsberg]] |- | align=left|40||[[Fichier:Telemark våpen.svg| 28x28px]] [[Telemark]]||[[Skien]] |- | align=left|42||[[Fichier:Agder_våpen.svg| 28x28px]] [[Agder]]||[[Kristiansand]] |- | align=left|46||[[Fichier:Vestland_våpen.svg| 28x28px]] [[Vestland]]||[[Bergen (Norwegen)|Bergen]] |- | align=left|50||[[Fichier:Trøndelag våpen.svg| tlo|28x28px]] [[Trøndelag]]||[[Steinkjer]] |- | align=left|55||[[Fichier:Troms våpen.svg| 28x28px]] [[Troms]]||[[Tromsø]] |- | align=left|56||[[Fichier:Finnmark våpen.svg| 28x28px]] [[Finnmark]]||[[Vadsø]] |} == Kultur == === Literatur === Norwegen huet an der leschter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] vun engem staarke kulturellen Opschwong profitéiert. Un him haten Auteure wéi den [[Henrik Ibsen]], de [[Bjørnstjerne Bjørnson]], den [[Alexander Kielland]], de [[Jonas Lie]], d'[[Amalie Skram]], den [[Arne Garborg]], [[Hans E. Kinck]] a [[Knut Hamsun]] e groussen Undeel. Dräi Norweger kruten den [[Nobelpräis fir Literatur]]: de [[Bjørnstjerne Bjørnson]] (1903), [[Knut Hamsun]] (1920) an d'[[Sigrid Undset]] (1928). De [[Friddensnobelpräis]] gëtt op Beschloss vum norwegeschen Nobelkommitee zu Oslo zouerkannt. === Musek, Theater a Konscht === De bekanntsten norwegesche Komponist ass den [[Edvard Grieg]]. Déi wichtegst Theaterbüne sinn d'[[Oper vun Oslo|Oper]] an d'''Nationaltheatret'' zu Oslo, d'national Scene zu Bergen an den neien Theater an norwegescher Sprooch: ''Det norske Teater'' zu Oslo. De bekanntste Moler ass den [[Edvard Munch]]. Seng Wierker kann een haaptsächlech am Munch-Musée zu Oslo gesinn. == Ekonomie == [[Fichier:StatfjordA(Jarvin1982).jpg|thumb|left|250px|D'[[Buerinsel]] Stratford A am [[Nordmier]] (1982)]] D'norwegesch Ekonomie baséiert op engem räiche ''Wuelfaartsstaat'' no [[Kapitalismus|kapitalisteschem]] Modell mat enger Kombinatioun vu fräiem Marché a staatleche Reguléierungen. Vital Beräicher wéi de petrocheemesche Secteur sinn a grousse Staatsbetriber organiséiert. D'Land ass räich un natierleche Ressourcen; [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Waasserkraaft]], [[Fësch]], [[Bësch]]er a [[Mineral]]ien. Norwegen ass ferm ofhängeg vu senger Äerduelegproduktioun an den internationale Pëtrolspräisser. [[1999]] louch den Undeel vum Äerduelegexport bei 35&nbsp;% vun den Exportrevenuen. [[Saudi-Arabien]] a [[Russland]] sinn déi eenzeg Länner déi nach méi Äerdueleg exportéieren. E groussen Deel vum Benefice gëtt vum norwegesche Staat an en nationalen Äerduelegfong (''Statens petroleumsfond'') placéiert, deen a senger Totalitéit an d'Ausland investéiert gëtt. De Wäert vum [[Äerdueleg|Pëtrol]]sfond louch am 2. Quartal [[2005]] bei 181,5 Milliarden [[US-Dollar]]. Norwegen ass net an der [[EU]], huet awer wéinst dem Accord iwwer den [[Espace Économique Européen]] Zougang zum europäesche Marché. == Kuckt och == * [[Fjorde vun Norwegen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.norway.info/ Offiziell Websäit vun Norwegen] * [http://odin.dep.no/odin/english/bn.html Gouvernement] * [http://www.norway.no/ Service Public] * [https://web.archive.org/web/20150815120425/http://www.reuber-norwegen.de/ Däitsche Site fir Leit déi an Norwege reesen] * [http://www.norvege-fr.com/ Franséischen Norwegen-Portal mat Touristinformatiounen] * [https://web.archive.org/web/20060812185859/http://dnfil.lu/ Den Norske Forening i Luxembourg]- Norweger zu Lëtzebuerg {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Norwegen| ]] pvduvv1uqveppf8jelc6cpjdsaji2l2 0 13222 2689040 2652204 2026-08-05T14:00:19Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689040 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoKRO}} {{Infobox Land | Numm = Republika Hrvatska | Fändel = Flag of Croatia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kroatien | Wopen = Croatian Coat of Arms.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Kroatien | National Devise = | Kaart= EU-Croatia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kroatesch]], an [[Istrien]] zousätzlech [[Italieenesch]], lokal och [[Serbesch]] an [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Zagreb]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 56 594<ref name="dzs">Bevëlkerungszuel vum 31. Mäerz 2001 (Vollekszielung). Populatioun a Fläch aus dem Statistical Yearbook 2006 op [http://www.dzs.hr/ www.dzs.hr] (08/2007)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 437 460<ref name="dzs" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 78,41 | Onofhängegkeet = [[25. Juni]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[25. Juni]] | Nationalhymn = [[Lijepa naša domovino]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/5b/CroatiaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.hr]] | Telefonsprefix = +385 | Notizen = | Extra Bild = Hr-map.png | Extra Bild2 = }} '''Kroatien''' ([[kroatesch]]: ''Republika Hrvatska'') ass eng Republik am südëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land huet d'Form vun engem Croissant: de westleche Wutz besteet aus 1.777&nbsp;km Küst um [[Adriatesche Mier]], d'Häerzstéck mat der Haaptstad [[Zagreb]] läit agekäilt tëscht [[Slowenien]] am Norden a [[Bosnien an Herzegowina]] am Süden, an den ëstleche Wutz grenzt un [[Ungarn]] a [[Serbien]]. Kroatien gouf den 1. Abrëll 2009 Member vun der [[NATO]] an den [[1. Juli]] [[2013]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/448583.html|Titel=Kroatien ass vun elo u Member vun der EU|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Januar 2023 gouf Kroatie Member vun der [[Eurozon]], an dem [[Schengen-Raum]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2011291.html|Titel=Vum 1. Januar un: Kroatien huet offiziell den Euro an ass Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Geographie == === Stied === * [[Zagreb]], 973.667 Awunner * [[Split]], 205.694 Awunner * [[Rijeka]] (Fiume), 144.043 Awunner * [[Osijek]], 114.616 Awunner * [[Zadar]], 72.718 Awunner * [[Slavonski Brod]], 64.612 Awunner * ... * [[Dubrovnik]], 43.770 Awunner * [[Rovinj]], 14.234 Awunner === Inselen a Kroatien === * [[Krk]] 409,90&nbsp;km² * [[Cres]] 405,78&nbsp;km² * [[Brač]] 394,57&nbsp;km² * [[Hvar]] 299,66&nbsp;km² * [[Pag]] 284,56&nbsp;km² * [[Korčula]] 276,03&nbsp;km² Zu Kroatie gehéieren 1.185 Inselen, vun deenen der 47 bewunnt sinn. == Kuckt och == * [[Istrien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.vlada.hr/en Site vun der kroatescher Regierung] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20100723214958/http://www.mfa.hr/MVP.asp?pcpid=41 Basisfakten op der Säit vum kroateschen Ausseministère] * {{en}} [http://www.croatia.hr/ www.croatia.hr] Tourismus a Kroatien {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kroatien| ]] acdh2rmh8x8ncnyirxvmc44xo89n07l 2689125 2689040 2026-08-05T14:06:25Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689125 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoKRO}} {{Infobox Land | Numm = Republika Hrvatska | Fändel = Flag of Croatia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kroatien | Wopen = Croatian Coat of Arms.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Kroatien | National Devise = | Kaart= EU-Croatia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kroatesch]], an [[Istrien]] zousätzlech [[Italieenesch]], lokal och [[Serbesch]] an [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Zagreb]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 56 594<ref name="dzs">Bevëlkerungszuel vum 31. Mäerz 2001 (Vollekszielung). Populatioun a Fläch aus dem Statistical Yearbook 2006 op [http://www.dzs.hr/ www.dzs.hr] (08/2007)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 437 460<ref name="dzs" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 78,41 | Onofhängegkeet = [[25. Juni]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[25. Juni]] | Nationalhymn = [[Lijepa naša domovino]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/5b/CroatiaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.hr]] | Telefonsprefix = +385 | Notizen = | Extra Bild = Hr-map.png | Extra Bild2 = }} '''Kroatien''' ([[kroatesch]]: ''Republika Hrvatska'') ass eng Republik am südëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land huet d'Form vun engem Croissant: de westleche Wutz besteet aus 1.777&nbsp;km Küst um [[Adriatesche Mier]], d'Häerzstéck mat der Haaptstad [[Zagreb]] läit agekäilt tëscht [[Slowenien]] am Norden a [[Bosnien an Herzegowina]] am Süden, an den ëstleche Wutz grenzt un [[Ungarn]] a [[Serbien]]. Kroatien gouf den 1. Abrëll 2009 Member vun der [[NATO]] an den [[1. Juli]] [[2013]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/448583.html|Titel=Kroatien ass vun elo u Member vun der EU|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Januar 2023 gouf Kroatie Member vun der [[Eurozon]], an dem [[Schengen-Raum]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2011291.html|Titel=Vum 1. Januar un: Kroatien huet offiziell den Euro an ass Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Geographie == === Stied === * [[Zagreb]], 973.667 Awunner * [[Split]], 205.694 Awunner * [[Rijeka]] (Fiume), 144.043 Awunner * [[Osijek]], 114.616 Awunner * [[Zadar]], 72.718 Awunner * [[Slavonski Brod]], 64.612 Awunner * ... * [[Dubrovnik]], 43.770 Awunner * [[Rovinj]], 14.234 Awunner === Inselen a Kroatien === * [[Krk]] 409,90&nbsp;km² * [[Cres]] 405,78&nbsp;km² * [[Brač]] 394,57&nbsp;km² * [[Hvar]] 299,66&nbsp;km² * [[Pag]] 284,56&nbsp;km² * [[Korčula]] 276,03&nbsp;km² Zu Kroatie gehéieren 1.185 Inselen, vun deenen der 47 bewunnt sinn. == Kuckt och == * [[Istrien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.vlada.hr/en Site vun der kroatescher Regierung] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20100723214958/http://www.mfa.hr/MVP.asp?pcpid=41 Basisfakten op der Säit vum kroateschen Ausseministère] * {{en}} [http://www.croatia.hr/ www.croatia.hr] Tourismus a Kroatien {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kroatien| ]] m43b4aluw5n1brwvh314ff1kf4n5lzg 0 13316 2689024 2652214 2026-08-05T14:00:03Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689024 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Konungariket Sverige | Fändel = Flag of Sweden.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Schweden | Wopen = Great coat of arms of Sweden.svg | Wope Breet = 115px | Wopen Artikel = Wope vu Schweden | National Devise = | Kaart= EU-Sweden.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Stockholm]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = 59°21'N 18°4'O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 449.964 | Fläch Plaz = 55 | Waasserfläch = 8,67 | Bevëlkerung = 9.136.889<ref>Quell: [http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____25891.aspx scb.se (Mee 2007)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 84 | Bevëlkerungsdicht = 20 | Nationalfeierdag = [[6. Juni]] | Nationalhymn = [[Du gamla, du fria]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/c/ca/SwedenX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Schweedesch Kroun]] (SEK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.se]] | Telefonsprefix = +46 | Notizen = | Extra Bild = Sweden_from_cia.png | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Schweden''' (schweed.: ''Konungariket Sverige'') ass eng [[konstitutionell Monarchie]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. D'Land grenzt am Westen un [[Norwegen]] an am Nordosten u [[Finnland]]. Zu Schwede gehéieren och d'[[Insel]]e [[Gotland]] an [[Öland]]. Iwwer d'[[Öresund-Bréck]], am Südweste vum Land, ass d'[[Skandinavien|skandinavesch]] Hallefinsel mat [[Dänemark]] verbonnen. D'[[Haaptstad]] vu Schweden ass [[Stockholm]]. == Geographie == De [[Klima]] a Süd- a Mëttelschweden wéinst der Erwäermung duerch de [[Golfstroum]] relativ temperéiert. D'[[Temperatur]]en an Nordschweden sinn dogéint subarktesch. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'[[Sonn]] am [[Summer]] net ënner, dofir ass et an de [[Wanter]]méint dann och 24 Stonne laang däischter. Ëstlech vu Schweden mécht d'[[Ostmier]] d'natierlech Grenz an do leien och déi meescht vun deene ongeféier 221.800 schweedeschen Inselen. Déi zwou gréisst si [[Gotland]] (zirka 3000&nbsp;km²) an [[Öland]] (zirka 1300&nbsp;km²). Am Weste gëtt d'Land duerch de [[Bierg]]massiv [[Skanden]], vun [[Norwegen]] getrennt. Den héchste Bierg, de [[Kebnekaise]], ass mat sengen 2.111&nbsp;m gläichzäiteg och den héchsten am Land. Schweden huet 28 Nationalparken. Déi flächeméisseg gréissten dovu leien am Nordwesten. Wéinst besserem Buedem a Klima konzentréiert sech den [[Akerbau]] éischter a Südschweden. Wat ee méi nërdlech kënnt, wat d'[[Bësch]]er (virun allem [[Nolholzplanzen|Nolholzbëscher]]) méi dicht a méi grouss ginn. == Bevëlkerung == Schweden, e grousst Land, huet eng verhältnesméisseg kleng Populatioun. Iwwer d'Hallschent vun de Schwede liewen op 3&nbsp;% vum totale Staatsareal an déi méi urban an dicht bevëlkert Streech konzentréiere sech haaptsächlech am Süden. Waren et an den 1950er a 60er Joren éischter Immigranten op Sich no enger Aarbecht, sou fannen haut och vill politesch Flüchtlingen eng nei Heemecht a Schweden. Eng 6,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn Auslänner, déi meescht dovu [[Finbland|Finnen]] (zirka 100 000). Aner gréisser Gruppen Auslänner kommen aus [[Jugoslawien]], [[Polen]], dem [[Irak]] an och aus [[Däitschland]]. [[Sami]], [[Roma]], [[Sinti]], [[Judd]]en an déi finnesch [[Tornedalen|Tornedale]] sinn offiziell unerkannte schweedesch Minoritéiten. D'Geschicht vun der finnescher Minoritéit vun den Tornedalen ass déi vun enger muttwëlleger Siidlungspolitik tëscht [[Russland]] a Schweden am [[19. Joerhonnert]]. D'Tornedale liewen haaptsächlech an Nordschweden a schwätzen e ganz speziellen alfinneschen Dialekt dee sech staark vum moderne [[Finnesch]] ënnerscheet. Tornedale sinn net mat deene Finnen ze verwiesselen déi eréischt a leschter Zäit immigréiert sinn. Ronn 17.000 Samie liewen a Schweden. Obwuel gréisstendeels assimiléiert, gi samesch Kultur an Traditiounen hautdesdaags nees erëm méi bewosst gefleegt a gelieft. === Sproochen === Offiziell hat Schwede bis 2009 keng offiziell [[Sprooch]]. [[Schweedesch]] war ''de facto'' déi Sprooch, déi historesch do entstanen a gewuess ass an am Alldag och als dominant Landessprooch fungéiert huet. Säit dem [[1. Juli]] [[2009]] ass ''[[De jure / de facto|de jure]]'' festgeluecht ginn, datt Schweedesch déi offiziell Sprooch vu Schweden ass. Schweedesch gehéiert zu der [[Germanesch Sproochen|nordgermanescher]] Sproochefamill a gläicht deenen anere skandinavesche Sproochen. [[Finnesch]], [[Meänkieli]], [[Jiddesch]], [[Romani]] a [[Samesch]] sinn offiziell unerkannte Minoritéitesproochen. === Reliounen === Den [[1. Januar]] [[2000]] huet Schweden déi offiziell [[Protestantesch Kierch|lutheresch-evangeelesch]] Staatskierch ofgeschaaft. All d'Konfessiounen a [[Relioun]]e sinn zanterhier vu staatlecher Säit aus gläichgestallt. Obschonn net méi Staatskierch, bleiwen d'[[Protestant]]en an der Majoritéit. Eng 82&nbsp;% vun de Schwede sinn no lutheresch-evangeeleschem Glawe gedeeft (Stand 2003). Wéi a villen anere westeuropäesche Länner och ass awer d'Zuel vun deenen déi hire Glawe praktizéiere bedeitend méi kleng wéi dat wat um Pabeier steet. Déi zweetgréisst reliéis Grupp ass dee vun de [[Islam|Moslemen]] (250.000 - 300.000). Aner gréisser Communautéite sinn [[Kathoulesch Kierch|d'Kathoulesch Kierch]] (zirka 150.000), [[Syresch Orthodox Kierch|d'Syresch Orthodox Kierch]] (zirka 29.000) an [[Juddentum|d'jiddesch Communautéit]] (zirka 10.000). == Geschicht == Déi eelst Relikter déi um Territoire vum haitege Schwede fonnt goufe, sinn aus der Steenzäit. Schrëftlech ernimmt ginn d'Schweden déi éischt Kéier am [[1. Joerhonnert]] vum [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]]. D'''Suionen'', wéi hie se genannt huet, waren e Stamm am ëstleche Schweden deen haaptsächlech an der Géigend vum [[Séi]] [[Mälaren]] a vun de Stied [[Stockholm]] a [[Sigtuna]] doheem war (''Svealand''). Den Numm Schweden geet op dee Stamm zeréck. Am [[9. Joerhonnert|néngten]] an [[10. Joerhonnert|zéngte]] Joerhonnert, der Zäit vun de [[Wikinger]], ënnerhuele schweedesch Wikinger Expeditiounen a Richtung Ost- a Südosteuropa. Et gëtt gehandelt a geraibert, deelweis sech awer och niddergelooss. Sou geet zum Beispill d'Grënnung vu [[Kiew]] op Schweedesch Wikinger zeréck. D'Wikinger hannerloossen hir Spueren an de [[Baltikum|baltesche Länner]], [[Russland]] an dem [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]]. Iwwer déi russesch [[Floss|Flëss]] packe se et bis op [[Konstantinopel]]. Parallel zur [[Chrëschtentum|Christianiséierung]] am [[12. Joerhonnert]], wiisst och d'Muecht vum Kinnekshaus. D'Kinnekräich gëtt reorganiséiert an d'Land expandéiert no alle Säiten hin. Nei Territoirë wéi d<nowiki>'</nowiki>''Österland'', dat haitegt [[Finnland]], tëscht [[1362]] an [[1809]] en Deel vu Schweden, ginn entweeder eruewert oder, wéi d'''Gotaland'' am Westen, mat Kontrakter un d'Kroun gebonnen. [[1389]] ginn déi dräi Länner Norwegen, Dänemark a Schweden ënner dänescher Kroun am Kader vun der [[Kalmarer Unioun]] vereent. Am Laf vum [[15. Joerhonnert]] gëtt d'Resistenz géint d'Unioun awer ëmmer méi staark a [[1523]] gëtt Schweden zu gudder Lescht nees en onofhängegt Kinnekräich. Kinnek gëtt de Gustav Eriksson Vasa, dee sech duerno [[Gustav Vasa I. vu Schweden|Gustav I. vu Schweden]] genannt huet. An der Regierungsperiod vum Gustav I. gëtt Schweden protestantesch an duerch d'Grënnung vum ''Riksdag'', dem schweedesche Parlament, gëtt d'[[Bourgeoisie]] méi staark an d'Decisioune vum Staat integréiert. [[Fichier:Gustav Vasa.jpg|thumb|left|240px|De Kinnek Gustav Vasa I. vu Schweden]] Ënner der Vasa-Dynastie klëmmt Schweden am [[17. Joerhonnert]] zu enger europäescher Groussmuecht op. De Kinnek [[Gustav II. Adolf]] gräift mat Succès tëscht [[1612]] an [[1632]] op Säit vun de Protestanten an den [[Drëssegjärege Krich]] an. Nom [[Westfälesche Fridden]] ([[1648]]) ass Schweden, zesumme mat [[Frankräich]], eng vun den zwou Groussmuechten déi als Garant fir de Fridden an Europa antrieden. D'Kinnekräich Schwede beherrscht an dëser Period den Handel am ganzen Ostmiergebitt, Deeler vu Finnland, dem Baltikum an ass duerch de Besëtz vu [[Vorpommern]] Räichsstand vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich vun Däitscher Natioun]]. An den nächsten zwee Joerhonnerte sollt Schweden awer ëmmer méi an d'Defensiv geroden. De [[Schweedesch-russesche Krich]] ([[1808]]-[[1809]]), dee mat enger Nidderlag vu Schweden an dem Verloscht vu Finnland op en Enn geet, ass de Schlusspunkt vun de schweedeschen Ambitiounen als Groussmuecht. Nodeem de [[Karl XIII.]] keng Kanner huet, gëtt de franséische [[Karl XIV. Johann|Maréchal Jean Baptiste Bernadotte]] adoptéiert an [[1810]] als Trounierwen designéiert. Ënner dem Numm [[Karl XIV. Johann]] gëtt de Bernadotte [[1818]] Kinnek vu Schweden an Norwegen (Norwegen war [[1814]] no engem Krich géint Dänemark u Schweden ofgi ginn). [[1866]] gëtt d'Land e konstitutionelle Rechtsstat, mä d'Personalunioun tëscht Schweden an Norwegen huet nach bis [[1905]] bestanen. Wärend dem [[Éischte Weltkrich|Éischten]] an [[Zweete Weltkrich]] bleift Schweden [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]], spillt awer eng wichteg Roll als Asylland fir politesch Flüchtlingen. [[1973]] ginn d'Schwede sech eng nei [[Constitutioun]] an [[1995]] triede se der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. Eng Majoritéit vu 56&nbsp;% stëmmt [[2003]] an engem Referendum géint d'Aféierung vum [[Euro]]. De [[7. Mäerz]] [[2024]] gouf Schwede Member vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2172569.html|Titel=No méintelaanger Blockad: Ungarn ratifizéiert NATO-Bäitrëtt vu Schweden|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Riksdagen June 2011.jpg|thumb|280px|D'schweedescht Parlament, de ''Riksdag'']] Schweden ass eng [[konstitutionell Monarchie]]. De [[Carl XVI. Gustav]], zanter [[1973]] Kinnek vu Schweden, huet haaptsächlech eng zeremoniell a representativ Funktioun an ass ouni wierklech politesch Muecht. D'schweedescht Parlament, de ''Riksdag'', besteet aus enger Kummer, huet 349 Deputéierten a gëtt all véier Joer op en Neits gewielt. D'Parlament designéiert de Premierminister deen dann d'Ministere vu senger Regierung ernennt. D'Parlamentswale vun 2006 goufe vun der moderat rietser Koalitioun Allianz fir Schweden (''Allians för Sverige'') gewonnen. D'Koalitioun aus véier Parteie konnt fir d'éischt Kéier zanter der Aféierung vum allgemenge Walrecht d'Dominanz vun de Sozialdemokrate briechen. D'''Sveriges socialdemokratiska arbetareparti'' bleift awer mat 34,99&nbsp;% déi gréisst Partei am Parlament. Neie Premier ass den [[Fredrik Reinfeldt]] vun der ''Moderata samlingspartiet''. Schweden ass Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]], de [[Vereent Natiounen|Vereente Natiounen]], der [[OECD]] an dem [[Nordesche Rot]] an ass zanter dem [[Russesch-Ukrainesche Krich|Ugrëffskrich op d'Ukrain]] net méi [[Neutralitéit|neutral]] a gouf de 7. Mäerz 2024 NATO-Member. === Administrativ Ënnerdeelungen === Traditionell gëtt Schweden an dräi Groussregiounen (schwed.: ''landsdelar'') agedeelt: ''Götaland'', ''Svealand'' an ''Norrland''. Dat haitegt [[Finnland]] war bis [[1809]] déi véiert Regioun, d'''Österland''. D'Regioune waren nach eng Kéier an 25 ''landskap'' ënnerdeelt. [[1634]] gouf d'Administratioun vum deemolege Kanzler [[Axel Oxenstierna]] reforméiert an zanter deem besteet Schweden aus 21 Verwaltungseenheeten, de [[Län]], an 290 Gemengen. == Kultur == === Film === Schweden war eent vun de Pionéierlänner an den Ufankszäite vum [[Film]]. International bekannte Perséinlechkeete sinn de [[Mauritz Stiller]], de [[Victor Sjöström]], den [[Ingmar Bergman]] a [[Schauspiller]]inne wéi d'[[Greta Garbo]], d'[[Ingrid Bergman]] an d'[[Anita Ekberg]]. === Literatur === D'Land huet eng ganz Rëtsch international bekannte [[Schrëftsteller]]. Ënner hinne sinn Nimm wéi [[Emanuel Swedenborg]], [[August Strindberg]] an [[Astrid Lindgreen]]. === Musek === Schweden ass international fir seng Popmusek bekannt an huet den [[Eurovision Song Contest]] véiermol gewonnen. [[ABBA]] ass dobäi scho bal zu sou eppes wéi engem [[Synonymie|Synonym]] fir schweedesche Pop avancéiert. Mä och méi rezent Gruppe wéi [[Soundtrack of our lives]], [[Mando Diao]] an [[The Hives]] hunn internationale Succès. Och bekannt ass Schwede fir seng Metalgruppen, wei: [[Hammerfall]], [[In Flames]], [[Dark Tranquility]], [[Hypocrisy]], [[Deathstars]], [[Sabaton]], [[Amon Amarth]] an nach vill mei. === Sport === Schweden war [[1958]] op der [[Foussball-Weltmeeschterschaft]] am eegene Land an der Finall géint [[Brasilien]]. === Verschiddenes === Zu [[Stockholm]] ginn all Joer véier vun de fënnef [[Nobelpräis]]ser verdeelt. == Ekonomie == D'Industrialiséierung huet a Schweden laang op sech waarde gelooss a bis d'spéit [[19. Joerhonnert]] war d'Land eng batteraarm Agrarnatioun. D'Industrie ass nom Zweete Weltkrich dunn awer schëtzeg gewuess a Schweden zu engem Land mat enger héich kompetitiver [[Ekonomie]] a gudder Liewensqualitéit ginn. Den [[Akerbau]] mécht haut nëmmen nach 2&nbsp;% vum BIP aus a mëttlerweil ass och de sekundäre Secteur (28&nbsp;%) réckleefeg. De Gros vum BIP (70&nbsp;%) kennt iwwer den tertiäre Secteur, den Handel an d'Servicer, eran. Schweden ass räich un natierleche Ressourcen. Déi wichtegst si [[Bësch]]er, [[Waasserkraaft]] an [[Eisenäerz]]. Zu de weltwäit bekannte schweedesche Betriber gehéieren ënner anerem Electrolux, Ericsson, Hennes & Mauritz, IKEA, SAAB, Scania, Securitas, Tele2, Tetra Pak a [[Volvo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.sweden.se/ Offiziell Websäit vu Schweden] * [http://www.visitsweden.com/ Touristeninformatioun] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Schweden| ]] 2oo499iyb8br501bz3pkcl3vrx0si2w 2689108 2689024 2026-08-05T14:05:24Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689108 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Konungariket Sverige | Fändel = Flag of Sweden.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Schweden | Wopen = Great coat of arms of Sweden.svg | Wope Breet = 115px | Wopen Artikel = Wope vu Schweden | National Devise = | Kaart= EU-Sweden.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Stockholm]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = 59°21'N 18°4'O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 449.964 | Fläch Plaz = 55 | Waasserfläch = 8,67 | Bevëlkerung = 9.136.889<ref>Quell: [http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____25891.aspx scb.se (Mee 2007)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 84 | Bevëlkerungsdicht = 20 | Nationalfeierdag = [[6. Juni]] | Nationalhymn = [[Du gamla, du fria]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/c/ca/SwedenX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Schweedesch Kroun]] (SEK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.se]] | Telefonsprefix = +46 | Notizen = | Extra Bild = Sweden_from_cia.png | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Schweden''' (schweed.: ''Konungariket Sverige'') ass eng [[konstitutionell Monarchie]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. D'Land grenzt am Westen un [[Norwegen]] an am Nordosten u [[Finnland]]. Zu Schwede gehéieren och d'[[Insel]]e [[Gotland]] an [[Öland]]. Iwwer d'[[Öresund-Bréck]], am Südweste vum Land, ass d'[[Skandinavien|skandinavesch]] Hallefinsel mat [[Dänemark]] verbonnen. D'[[Haaptstad]] vu Schweden ass [[Stockholm]]. == Geographie == De [[Klima]] a Süd- a Mëttelschweden wéinst der Erwäermung duerch de [[Golfstroum]] relativ temperéiert. D'[[Temperatur]]en an Nordschweden sinn dogéint subarktesch. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'[[Sonn]] am [[Summer]] net ënner, dofir ass et an de [[Wanter]]méint dann och 24 Stonne laang däischter. Ëstlech vu Schweden mécht d'[[Ostmier]] d'natierlech Grenz an do leien och déi meescht vun deene ongeféier 221.800 schweedeschen Inselen. Déi zwou gréisst si [[Gotland]] (zirka 3000&nbsp;km²) an [[Öland]] (zirka 1300&nbsp;km²). Am Weste gëtt d'Land duerch de [[Bierg]]massiv [[Skanden]], vun [[Norwegen]] getrennt. Den héchste Bierg, de [[Kebnekaise]], ass mat sengen 2.111&nbsp;m gläichzäiteg och den héchsten am Land. Schweden huet 28 Nationalparken. Déi flächeméisseg gréissten dovu leien am Nordwesten. Wéinst besserem Buedem a Klima konzentréiert sech den [[Akerbau]] éischter a Südschweden. Wat ee méi nërdlech kënnt, wat d'[[Bësch]]er (virun allem [[Nolholzplanzen|Nolholzbëscher]]) méi dicht a méi grouss ginn. == Bevëlkerung == Schweden, e grousst Land, huet eng verhältnesméisseg kleng Populatioun. Iwwer d'Hallschent vun de Schwede liewen op 3&nbsp;% vum totale Staatsareal an déi méi urban an dicht bevëlkert Streech konzentréiere sech haaptsächlech am Süden. Waren et an den 1950er a 60er Joren éischter Immigranten op Sich no enger Aarbecht, sou fannen haut och vill politesch Flüchtlingen eng nei Heemecht a Schweden. Eng 6,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn Auslänner, déi meescht dovu [[Finbland|Finnen]] (zirka 100 000). Aner gréisser Gruppen Auslänner kommen aus [[Jugoslawien]], [[Polen]], dem [[Irak]] an och aus [[Däitschland]]. [[Sami]], [[Roma]], [[Sinti]], [[Judd]]en an déi finnesch [[Tornedalen|Tornedale]] sinn offiziell unerkannte schweedesch Minoritéiten. D'Geschicht vun der finnescher Minoritéit vun den Tornedalen ass déi vun enger muttwëlleger Siidlungspolitik tëscht [[Russland]] a Schweden am [[19. Joerhonnert]]. D'Tornedale liewen haaptsächlech an Nordschweden a schwätzen e ganz speziellen alfinneschen Dialekt dee sech staark vum moderne [[Finnesch]] ënnerscheet. Tornedale sinn net mat deene Finnen ze verwiesselen déi eréischt a leschter Zäit immigréiert sinn. Ronn 17.000 Samie liewen a Schweden. Obwuel gréisstendeels assimiléiert, gi samesch Kultur an Traditiounen hautdesdaags nees erëm méi bewosst gefleegt a gelieft. === Sproochen === Offiziell hat Schwede bis 2009 keng offiziell [[Sprooch]]. [[Schweedesch]] war ''de facto'' déi Sprooch, déi historesch do entstanen a gewuess ass an am Alldag och als dominant Landessprooch fungéiert huet. Säit dem [[1. Juli]] [[2009]] ass ''[[De jure / de facto|de jure]]'' festgeluecht ginn, datt Schweedesch déi offiziell Sprooch vu Schweden ass. Schweedesch gehéiert zu der [[Germanesch Sproochen|nordgermanescher]] Sproochefamill a gläicht deenen anere skandinavesche Sproochen. [[Finnesch]], [[Meänkieli]], [[Jiddesch]], [[Romani]] a [[Samesch]] sinn offiziell unerkannte Minoritéitesproochen. === Reliounen === Den [[1. Januar]] [[2000]] huet Schweden déi offiziell [[Protestantesch Kierch|lutheresch-evangeelesch]] Staatskierch ofgeschaaft. All d'Konfessiounen a [[Relioun]]e sinn zanterhier vu staatlecher Säit aus gläichgestallt. Obschonn net méi Staatskierch, bleiwen d'[[Protestant]]en an der Majoritéit. Eng 82&nbsp;% vun de Schwede sinn no lutheresch-evangeeleschem Glawe gedeeft (Stand 2003). Wéi a villen anere westeuropäesche Länner och ass awer d'Zuel vun deenen déi hire Glawe praktizéiere bedeitend méi kleng wéi dat wat um Pabeier steet. Déi zweetgréisst reliéis Grupp ass dee vun de [[Islam|Moslemen]] (250.000 - 300.000). Aner gréisser Communautéite sinn [[Kathoulesch Kierch|d'Kathoulesch Kierch]] (zirka 150.000), [[Syresch Orthodox Kierch|d'Syresch Orthodox Kierch]] (zirka 29.000) an [[Juddentum|d'jiddesch Communautéit]] (zirka 10.000). == Geschicht == Déi eelst Relikter déi um Territoire vum haitege Schwede fonnt goufe, sinn aus der Steenzäit. Schrëftlech ernimmt ginn d'Schweden déi éischt Kéier am [[1. Joerhonnert]] vum [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]]. D'''Suionen'', wéi hie se genannt huet, waren e Stamm am ëstleche Schweden deen haaptsächlech an der Géigend vum [[Séi]] [[Mälaren]] a vun de Stied [[Stockholm]] a [[Sigtuna]] doheem war (''Svealand''). Den Numm Schweden geet op dee Stamm zeréck. Am [[9. Joerhonnert|néngten]] an [[10. Joerhonnert|zéngte]] Joerhonnert, der Zäit vun de [[Wikinger]], ënnerhuele schweedesch Wikinger Expeditiounen a Richtung Ost- a Südosteuropa. Et gëtt gehandelt a geraibert, deelweis sech awer och niddergelooss. Sou geet zum Beispill d'Grënnung vu [[Kiew]] op Schweedesch Wikinger zeréck. D'Wikinger hannerloossen hir Spueren an de [[Baltikum|baltesche Länner]], [[Russland]] an dem [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]]. Iwwer déi russesch [[Floss|Flëss]] packe se et bis op [[Konstantinopel]]. Parallel zur [[Chrëschtentum|Christianiséierung]] am [[12. Joerhonnert]], wiisst och d'Muecht vum Kinnekshaus. D'Kinnekräich gëtt reorganiséiert an d'Land expandéiert no alle Säiten hin. Nei Territoirë wéi d<nowiki>'</nowiki>''Österland'', dat haitegt [[Finnland]], tëscht [[1362]] an [[1809]] en Deel vu Schweden, ginn entweeder eruewert oder, wéi d'''Gotaland'' am Westen, mat Kontrakter un d'Kroun gebonnen. [[1389]] ginn déi dräi Länner Norwegen, Dänemark a Schweden ënner dänescher Kroun am Kader vun der [[Kalmarer Unioun]] vereent. Am Laf vum [[15. Joerhonnert]] gëtt d'Resistenz géint d'Unioun awer ëmmer méi staark a [[1523]] gëtt Schweden zu gudder Lescht nees en onofhängegt Kinnekräich. Kinnek gëtt de Gustav Eriksson Vasa, dee sech duerno [[Gustav Vasa I. vu Schweden|Gustav I. vu Schweden]] genannt huet. An der Regierungsperiod vum Gustav I. gëtt Schweden protestantesch an duerch d'Grënnung vum ''Riksdag'', dem schweedesche Parlament, gëtt d'[[Bourgeoisie]] méi staark an d'Decisioune vum Staat integréiert. [[Fichier:Gustav Vasa.jpg|thumb|left|240px|De Kinnek Gustav Vasa I. vu Schweden]] Ënner der Vasa-Dynastie klëmmt Schweden am [[17. Joerhonnert]] zu enger europäescher Groussmuecht op. De Kinnek [[Gustav II. Adolf]] gräift mat Succès tëscht [[1612]] an [[1632]] op Säit vun de Protestanten an den [[Drëssegjärege Krich]] an. Nom [[Westfälesche Fridden]] ([[1648]]) ass Schweden, zesumme mat [[Frankräich]], eng vun den zwou Groussmuechten déi als Garant fir de Fridden an Europa antrieden. D'Kinnekräich Schwede beherrscht an dëser Period den Handel am ganzen Ostmiergebitt, Deeler vu Finnland, dem Baltikum an ass duerch de Besëtz vu [[Vorpommern]] Räichsstand vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich vun Däitscher Natioun]]. An den nächsten zwee Joerhonnerte sollt Schweden awer ëmmer méi an d'Defensiv geroden. De [[Schweedesch-russesche Krich]] ([[1808]]-[[1809]]), dee mat enger Nidderlag vu Schweden an dem Verloscht vu Finnland op en Enn geet, ass de Schlusspunkt vun de schweedeschen Ambitiounen als Groussmuecht. Nodeem de [[Karl XIII.]] keng Kanner huet, gëtt de franséische [[Karl XIV. Johann|Maréchal Jean Baptiste Bernadotte]] adoptéiert an [[1810]] als Trounierwen designéiert. Ënner dem Numm [[Karl XIV. Johann]] gëtt de Bernadotte [[1818]] Kinnek vu Schweden an Norwegen (Norwegen war [[1814]] no engem Krich géint Dänemark u Schweden ofgi ginn). [[1866]] gëtt d'Land e konstitutionelle Rechtsstat, mä d'Personalunioun tëscht Schweden an Norwegen huet nach bis [[1905]] bestanen. Wärend dem [[Éischte Weltkrich|Éischten]] an [[Zweete Weltkrich]] bleift Schweden [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]], spillt awer eng wichteg Roll als Asylland fir politesch Flüchtlingen. [[1973]] ginn d'Schwede sech eng nei [[Constitutioun]] an [[1995]] triede se der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. Eng Majoritéit vu 56&nbsp;% stëmmt [[2003]] an engem Referendum géint d'Aféierung vum [[Euro]]. De [[7. Mäerz]] [[2024]] gouf Schwede Member vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2172569.html|Titel=No méintelaanger Blockad: Ungarn ratifizéiert NATO-Bäitrëtt vu Schweden|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Riksdagen June 2011.jpg|thumb|280px|D'schweedescht Parlament, de ''Riksdag'']] Schweden ass eng [[konstitutionell Monarchie]]. De [[Carl XVI. Gustav]], zanter [[1973]] Kinnek vu Schweden, huet haaptsächlech eng zeremoniell a representativ Funktioun an ass ouni wierklech politesch Muecht. D'schweedescht Parlament, de ''Riksdag'', besteet aus enger Kummer, huet 349 Deputéierten a gëtt all véier Joer op en Neits gewielt. D'Parlament designéiert de Premierminister deen dann d'Ministere vu senger Regierung ernennt. D'Parlamentswale vun 2006 goufe vun der moderat rietser Koalitioun Allianz fir Schweden (''Allians för Sverige'') gewonnen. D'Koalitioun aus véier Parteie konnt fir d'éischt Kéier zanter der Aféierung vum allgemenge Walrecht d'Dominanz vun de Sozialdemokrate briechen. D'''Sveriges socialdemokratiska arbetareparti'' bleift awer mat 34,99&nbsp;% déi gréisst Partei am Parlament. Neie Premier ass den [[Fredrik Reinfeldt]] vun der ''Moderata samlingspartiet''. Schweden ass Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]], de [[Vereent Natiounen|Vereente Natiounen]], der [[OECD]] an dem [[Nordesche Rot]] an ass zanter dem [[Russesch-Ukrainesche Krich|Ugrëffskrich op d'Ukrain]] net méi [[Neutralitéit|neutral]] a gouf de 7. Mäerz 2024 NATO-Member. === Administrativ Ënnerdeelungen === Traditionell gëtt Schweden an dräi Groussregiounen (schwed.: ''landsdelar'') agedeelt: ''Götaland'', ''Svealand'' an ''Norrland''. Dat haitegt [[Finnland]] war bis [[1809]] déi véiert Regioun, d'''Österland''. D'Regioune waren nach eng Kéier an 25 ''landskap'' ënnerdeelt. [[1634]] gouf d'Administratioun vum deemolege Kanzler [[Axel Oxenstierna]] reforméiert an zanter deem besteet Schweden aus 21 Verwaltungseenheeten, de [[Län]], an 290 Gemengen. == Kultur == === Film === Schweden war eent vun de Pionéierlänner an den Ufankszäite vum [[Film]]. International bekannte Perséinlechkeete sinn de [[Mauritz Stiller]], de [[Victor Sjöström]], den [[Ingmar Bergman]] a [[Schauspiller]]inne wéi d'[[Greta Garbo]], d'[[Ingrid Bergman]] an d'[[Anita Ekberg]]. === Literatur === D'Land huet eng ganz Rëtsch international bekannte [[Schrëftsteller]]. Ënner hinne sinn Nimm wéi [[Emanuel Swedenborg]], [[August Strindberg]] an [[Astrid Lindgreen]]. === Musek === Schweden ass international fir seng Popmusek bekannt an huet den [[Eurovision Song Contest]] véiermol gewonnen. [[ABBA]] ass dobäi scho bal zu sou eppes wéi engem [[Synonymie|Synonym]] fir schweedesche Pop avancéiert. Mä och méi rezent Gruppe wéi [[Soundtrack of our lives]], [[Mando Diao]] an [[The Hives]] hunn internationale Succès. Och bekannt ass Schwede fir seng Metalgruppen, wei: [[Hammerfall]], [[In Flames]], [[Dark Tranquility]], [[Hypocrisy]], [[Deathstars]], [[Sabaton]], [[Amon Amarth]] an nach vill mei. === Sport === Schweden war [[1958]] op der [[Foussball-Weltmeeschterschaft]] am eegene Land an der Finall géint [[Brasilien]]. === Verschiddenes === Zu [[Stockholm]] ginn all Joer véier vun de fënnef [[Nobelpräis]]ser verdeelt. == Ekonomie == D'Industrialiséierung huet a Schweden laang op sech waarde gelooss a bis d'spéit [[19. Joerhonnert]] war d'Land eng batteraarm Agrarnatioun. D'Industrie ass nom Zweete Weltkrich dunn awer schëtzeg gewuess a Schweden zu engem Land mat enger héich kompetitiver [[Ekonomie]] a gudder Liewensqualitéit ginn. Den [[Akerbau]] mécht haut nëmmen nach 2&nbsp;% vum BIP aus a mëttlerweil ass och de sekundäre Secteur (28&nbsp;%) réckleefeg. De Gros vum BIP (70&nbsp;%) kennt iwwer den tertiäre Secteur, den Handel an d'Servicer, eran. Schweden ass räich un natierleche Ressourcen. Déi wichtegst si [[Bësch]]er, [[Waasserkraaft]] an [[Eisenäerz]]. Zu de weltwäit bekannte schweedesche Betriber gehéieren ënner anerem Electrolux, Ericsson, Hennes & Mauritz, IKEA, SAAB, Scania, Securitas, Tele2, Tetra Pak a [[Volvo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.sweden.se/ Offiziell Websäit vu Schweden] * [http://www.visitsweden.com/ Touristeninformatioun] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Schweden| ]] 44nm0d4zxk5lhwzznd0brkli95oda2p 0 13318 2689018 2678824 2026-08-05T13:59:54Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689018 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width: 100%; font-size: 95%; border-bottom-style: solid; margin-bottom: 1em; position:relative;" | style="width: 25px; vertical-align: middle;" | [[Fichier:Disambig.svg|25px]] | Dësen Artikel beschäftegt sech mam Land Holland ([[däitsch|dt.]]: Niederlande). Fir aner Bedeitunge, kuckt wgl. [[Holland (Homonymie)]] |} {{Infobox Land | Numm = Nederland (Koninkrijk der Nederlanden) | Fändel = Flag of the Netherlands.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Holland | Wopen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Holland | National Devise = Je Maintiendrai | Kaart= EU-Netherlands.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch]], [[Westfrisesch]] an der [[Provënz Frisland]], [[Englesch]] op [[Saba]] a [[Sint Eustatius]], [[Papiamento]] op [[Bonaire]]. | Haaptstad = [[Amsterdam]]<br>(Regierungssëtz: [[Den Haag]]) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 41.543 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 18,41 | Bevëlkerung = 18.045.532 (1-1-2025)<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 CBS: StatLine]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 434 | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]]<br>[[23. Mee]] [[1568]] (ausgeruff)<br>[[30. Januar]] [[1648]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[27. Abrëll]] | Nationalhymn = [[Het Wilhelmus]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/1e/NetherlandsX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.nl]] | Telefonsprefix = +31 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Map provinces Netherlands-de.svg|thumb|Provënz Kaart]] [[Fichier:Provincies relief 1440px.png|thumb|Héicht Kaart]] '''Holland''' ass den europäeschen Deel vum '''Kinnekräich vun den Nidderlanden''', dat nieft Holland nach aus den dräi Iwwerséigebidder [[Curaçao]], [[Sint Maarten]] an [[Aruba]] besteet. D'Iwwerséigebidder [[Bonaire]], [[Saba]] a [[Sint Eustatius]] gehéieren zu Holland. An der Ëmgangssprooch ass mat ''Holland'' dacks - och hei - dat ganzt Kinnekräich gemengt. Holland ass eng parlamentaresch Demokratie ënner engem konstitutionelle Monarch, am Nordweste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Et ass am Norden a Weste vum [[Nordmier]] begrenzt, am Süde vun der [[Belsch]] an am Oste vun [[Däitschland]]. Et ass ee vun den am dichtste besidelte Staate vun der Welt. == Geographie == Holland huet eng Fläch vun 41.543&nbsp;km², dovunner 33.647&nbsp;km² Land a 7.896&nbsp;km² Waasser.<ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> Ongeféier d'Hallschent vum Land läit op enger Héicht vu manner wéi engem Meter iwwer dem [[Mieresspigel]] a ronn ee Véirel drënner. Déi flaach Gebidder ginn an der Reegel duerch Däicher virun de Stierm mat héije Wellen (Stuermfluten) geschützt. Zesummen hu si eng Längt vu ronn 3.000&nbsp;km. Den héchste Punkt vum Festland, de [[Vaalserberg]], ganz am Süden am [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck|Dräilännereck mat Däitschland an der Belsch]], läit 322,50&nbsp;m iwwer dem [[Peegel vun Amsterdam|Amsterdamer Peegel]]. Grouss Deeler vun Holland, wéi z.&nbsp;B. bal déi ganz [[Provënz Flevoland]], goufen dem Mier ofgeknäppt an urbar gemaach. Dës nennt ee [[Polder]] oder [[Koog]]. Ongeféier ee Fënneftel vun der Landesfläch besteet aus Waasser. D'[[IJsselmeer]] mécht dovun de gréissten Deel aus; et ass eng fréier Bucht am [[Nordmier]] mam Numm [[Zuiderzee]], déi 1932 mat engem 29&nbsp;km laangen [[Däich]] agepoldert gouf. Déi wichtegst Flëss an Holland sinn de [[Rhäin]], de [[Waal]] (eigentlech een Aarm vum Rhäin), d'[[Meuse (Floss)|Meuse]] an d'[[Schelde]]. Si bilden zesummen ee risegen [[Delta]] a fléissen haaptsächlech an Ost-West-Richtung an d'Nordmier. De Rhäin an d'Meuse schneiden d'Land praktesch horizontal an zwéin ongläich Deeler. <div style="clear:left"></div> Holland ass an zwielef Provënzen agedeelt: {| | Norden * [[Provënz Drenthe|Drenthe]] * [[Provënz Frisland|Frisland]] * [[Provënz Groningen|Groningen]] | Osten * [[Provënz Flevoland|Flevoland]] * [[Provënz Gelderland|Gelderland]] * [[Provënz Overijssel|Overijssel]] | Süden * [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] * [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] * [[Provënz Zeeland|Zeeland]] | Westen * [[Provënz Nordholland|Nordholland]] * [[Provënz Südholland|Südholland]] * [[Provënz Utrecht|Utrecht]] |} Kuckt och: [[Hollännesch Provënzen]] {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=5 | Gréisst Gemengen<ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow Ranglijst van het aantal inwoners per gemeente in Nederland], AlleCijfers</ref> |- ! Nr. !! Gemeng !! Awunner <br> (2026) !! Provënz !! Agglomeratioun |- | 1 || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || [[Randstad]] |- | 2 || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 3 || [[Den Haag]] || 569.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 4 || [[Utrecht]] || 378.000 || [[Provënz Utrecht|Utrecht]] || Randstad |- | 5 || [[Eindhoven]] || 250.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 6 || [[Groningen]] || 245.000 || [[Provënz Groningen|Groningen]] || |- | 7 || [[Almere]] || 233.000 || [[Provënz Flevoland|Flevoland]] || Randstad |- | 8 || [[Tilburg]] || 231.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 9 || [[Breda]] || 190.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 10 || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 11 || [[Arnhem]] || 172.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 12 || [[Apeldoorn]] || 169.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 13 || [[Haarlem]] || 169.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 14 || [[Haarlemmermeer]] || 167.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 15 || [[Zaanstad]] || 165.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 16 || [[Amersfoort]] || 164.000 || [[Provënz Utrecht|Utrecht]] || Randstad |- | 17 || [[Enschede]] || 163.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 18 || [['s-Hertogenbosch]] || 162.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 19 || [[Zwolle]] || 134.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 20 || [[Zoetermeer]] || 131.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 21 || [[Leiden]] || 130.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 22 || [[Leeuwarden]] || 130.000 || [[Provënz Frisland|Frisland]] || |- | 23 || [[Maastricht]] || 126.000 || [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] || |- | 24 || [[Ede (Holland)|Ede]] || 125.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 25 || [[Dordrecht]] || 123.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 26 || [[Westland]] || 119.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 27 || [[Alphen aan den Rijn]] || 117.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 28 || [[Alkmaar]] || 113.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || |- | 29 || [[Delft]] || 110.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 30 || [[Emmen (Holland)|Emmen]] || 110.000 || [[Provënz Drenthe|Drenthe]] || |- | 31 || [[Deventer]] || 105.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 32 || [[Venlo]] || 104.000 || [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] || |- |} == Bevëlkerung == Holland zielt mat ongeféier 434 Awunner pro Quadratkilometer zu den am dichtste besidelte Staate vun der Welt (als Vergläich: [[Nordrhein-Westfalen]] 530, [[Däitschland]] 231, [[Monaco]] 16.923, [[Namibia]] 2,4)<ref>''Fischer Weltalmanach 2006. Zahlen, Daten, Fakten''. Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-596-72006-0; S. 334,117,126,321,325</ref>. Am Januar 2025 hat Holland 18.046.000 Awunner, dovun huet ongeféier d'Hallschent an der ''[[Randstad]]'', dem dicht bevëlkerte Weste vum Land, gewunnt. [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]] ass déi offiziell Sprooch am ganze Staat, och wann et an dëser Bezéiung keng gesetzlech Bestëmmunge gëtt. An der [[Provënz Frisland]] ass zousätzlech dat staark änlecht [[Westfrisesch]]t d'Verwaltungssprooch. Donieft gëtt et [[hollännesch Dialekter|Dialekter]]. An den Iwwerséigebidder vun Holland (an der Karibik) ass Hollännesch déi offiziell Sprooch, nieft [[Papiamento]] oder [[Englesch]]. Eng vum Hollänneschen ofgeleet Sprooch ass d'[[Afrikaans]] a [[Südafrika]]. D'Hollänner si statistesch gesinn déi gréisst Leit vun der Welt, mat engem Duerchschnëtt vun 1.83&nbsp;m (Männer) a 1.72&nbsp;m (Fraen). == Relioun == [[Fichier:Nederlandgodsdienst1849-de.PNG|thumb|Reliounsverhältnes an Holland, 1849]] Déi wichtegst Relioune sinn, opgrond vu statistesche Fuerschunge vun der Zentral fir Statistik (2021): * 18&nbsp;% [[Katholizismus|Katholicken]] * 14&nbsp;% [[Protestantismus|Protestanten]] (reforméiert, alreforméiert a lutherianesch) * 11&nbsp;% aner Reliounen (5&nbsp;% [[Islam|Moslemen]], [[Hinduismus|Hinduen]], [[Buddhismus|Buddhisten]], [[Juddentum|Judden]], Aner Kierchen,) * 58&nbsp;% ouni Konfessioun Der Zuel vu Memberen no (Stand: 31.12.2005) sinn déi zwou gréisst Kierchen déi [[Kathoulesch Kierch an Holland|Réimesch-kathoulesch Kierch an Holland]] (4,4 Millioune Memberen, 27&nbsp;% vun der Bevëlkerung) an d'[[Protestantesch Kierch an Holland]] (''Protestantse Kerk in Nederland'', PKN) (1,9 Millioune Memberen, 12&nbsp;% vun der Bevëlkerung). Déi aner Kierche sinn däitlech méi kleng a stellen all manner wéi ee Prozent vun der ganzer Populatioun duer. Bis an d'1960er Jore war d'Majoritéit vun der Bevëlkerung (55-60&nbsp;%) protestantesch, wat hei virun allem [[Calvinismus|calvinistesch]] bedeit. Eng grouss Minoritéit (bis 40&nbsp;%) war kathoulesch. De Norden a Weste vum Land ass traditiounsgeméiss protestantesch, wärend am Süden an Osten d'Katholicken op der éischter Plaz sinn. An der Mëtt vum Land gëtt et de sougenannte ''Bijbelbelt'' (Bibelceinture) mat engem méi héijen Undeel vu strenggleewege Calvinisten. == Wirtschaft == === Allgemenges === Holland huet e liberale Wirtschaftssystem, dee gutt funktionéiert. Zanter den [[1980er]] Joren, sou gëtt allgemeng behaapt, huet d'Regierung manner an d'Wirtschaft agegraff. Et stëmmt awer datt d'Salariat sech op d'Awierkung vun der Regierung, a senge Lounfuerderungen zeréckgehalen huet. D'Aarbechtslosequot ass relativ kleng, allerdéngs gëtt et wéinst hirem System vun Aarbechtsonfäegkeetsversécherung eng net onbedeitend verstoppt Aarbechtslosegkeet. Bei der industrieller Produktioun dominéieren d'[[Liewensmëttel]]- an d'[[cheemesch Industrie]], d'[[Pëtrol]]sraffinerien an d'Produktioun vun elektreschen Apparater. Laang viru sengen europäeschen Nopere war d'Land ëm en equilibréierte Budget beméit an huet mat Succès d'Stagnatioun um Aarbechtsmaart verhënnert. Déi modern a staark technesch entwéckelt [[Landwirtschaft]] ass aussergewéinlech [[Produktivitéit|produktiv]]: nieft [[Weess]]-, [[Geméis]]-, [[Uebst]]- a[[Schnëttblummen]]ubau - d'[[Tulpen]]ziichterei huet souguer d'Geschicht vum Land beaflosst - gëtt d'Mëllech- an d'Véiwirtschaft staark bedriwwen. Si liwwert de Kéis, e wichtegt Exportprodukt vun Holland. Holland ass, no den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a [[Frankräich]], weltwäit den drëttgréissten Exportateur vu landwirtschaftleche Produkter. Als Matgrënner vun der [[Euro]]-Zon huet Holland seng Wärung, de [[Gulden]], den [[1. Januar]] [[1999]] an de Bankgeschäfter duerch den Euro ergänzt. Dräi Joer méi spéit, den 1. Januar [[2002]], koumen d'Euromënzen a -Schäiner an Ëmlaf. Am Verglach mam [[Bruttoinlandsprodukt]] vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ass de Kafkraaftindex an Holland 26&nbsp;% méi héich. <!--=== Naturressourcen === Die Niederlande verfügen über [[Erdgas]]lager, aus denen nahe [[Groningen]] sowie in der südlichen [[Nordsee]] in großem Maßstab gefördert wird. [[1996]] wurden 75,8 [[Milliarde|Mrd.]] m³ (nach [[BP (Konzern)|BP]]) gefördert. Damit stehen die Niederlande im Ländervergleich bei der [[Erdgasförderung]] auf Platz fünf, nach [[Russland]] (561,1 Mrd. m³), [[Vereinigte Staaten|USA]] (546,9 Mrd. m³), [[Kanada]] (153,0 Mrd. m³) und [[Vereinigtes Königreich|Großbritannien]] (84,6 Mrd. m³). Weiterhin gibt es an der [[Emsland|emsländischen]] Grenze kleinere [[Erdöl]]reserven und größere [[Speisesalz|Salzlagerstätten]] bei [[Delfzijl]] und [[Hengelo]]. Abgesehen von [[Torf]] (u.&nbsp;a. im [[Bourtanger Moor]]) verfügen die Niederlande über keine weiteren nennenswerten [[Bodenschatz|Bodenschätze]].--> === Staatsausgaben === Tëscht [[1992]] an [[2005]] war den Undeel vun de Staatsausgabe fir * de [[Gesondheetssystem]] bei 31&nbsp;% * d'[[Educatiounswiesen]] bei 17&nbsp;% * d'[[Arméi]] bei 2,7&nbsp;% == Kultur == === Feierdeeg === [[Fichier:Queen's day 2004 Queen greeting.jpg|thumb|Kinnigin Beatrix um Koninginnedag]] {| class="prettytable" |-style="background:#efefef;" !| Datum|| Numm|| Lëtzebuerger Numm|| Bemierkungen |- | [[1. Januar]] || ''Nieuwjaar''|| [[Neijor]] |- | [[Mäerz]]/ [[Abrëll]] || ''Pasen'' || [[Ouschteren]] || [[Karfreideg]] (''Goede vrijdag '' ; hei an do fräien Dag), Ouschtersonndeg an Ouschterméindeg |- | [[27. Abrëll]] || ''Koningsdag '' || Kinneksdag | Gebuertsdag vum Kinnek Willem-Alexander): [[Nationalfeierdag]] (zënter 2014) |- | [[4. Mee]] || ''Dodenherdenking '' || Dag vun den Doudegen | Gedenkdag un déi déi am Krich gefall si (kee fräien Dag) |- | [[5. Mee]] || ''Bevrijdingsdag'' ||Liberatiounsdag |Erënnerung un d'Befreiung vun der däitscher Besatzung, ''dag van de vrijheid'' (fir munnech e fräien Dag) |- | 40 Deeg no Ouschteren || ''Hemelvaartsdag'' | [[Christi Himmelfaart]] || |- |7 Wochen no Ouschteren || ''Pinksteren'' || [[Päischten]] || Päischtsonndeg a Päischtméindeg |- |[[5. Dezember]] || ''Sinterklaasavond'' oder ''Pakjesavond '' ||[[Niklosowend]] | (kee fräien Dag), den Dag, wou d'Kanner Geschenker kréien |- | [[25. Dezember|25.]] und [[26. Dezember]] | ''Kerstmis'' ||[[Chrëschtdag]] ||1. an 2. Chrëschtfeierdag |- |[[31. Dezember]]|| ''Oudejaar(sdag)'' || [[Silvester]] || (kee fräien Dag) |} === Molerei === [[Fichier:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|thumb| [[Vincent van Gogh|Van Gogh]] „ Sonneblummen “]] Vill weltberüümt Moler waren Hollänner. Ee vun de bekanntste Kënschtler ass den [[Hieronymus Bosch]]. An der Glanzzäit vun der Republik am [[17. Joerhonnert]], am sougenannte Gëllenen Zäitalter hu grouss Kënschtler do gelieft an hir bedeitend Wierker geschaf, wéi de [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Vermeer]], [[Frans Hals]], [[Carel Fabritius]], [[Gerard Dou]], [[Paulus Potter]], [[Jacob Izaaksoon van Ruisdael]] oder [[Jan Steen]]. Berüümt Moler a spéideren Epoche waren ë.&nbsp;a. de [[Vincent van Gogh]] an de [[Piet Mondrian]]. Den [[M. C. Escher]] ass e bekannte Graphiker. === Architektur === Hollännesch Architekten hunn d'Architektur vum 20. Joerhonnert staark beaflosst. Et verdéngen an deem Zesummenhang ernimmt ze ginn: [[Hendrik Petrus Berlage]] d'Architekte vum [[De Stijl|De-Stijl]]-Grupp ([[Robert van't Hoff]], [[Jacobus Johannes Pieter Oud]], [[Gerrit Rietveld]]). De [[Johannes Duiker]] war e Vertrieder vum [[Neit Bauen|Neie Bauen]]. Déi sougenannt [[Amsterdamer Schoul (Architektur)|Amsterdamer Schoul]] ëm de [[Michel de Klerk]] huet eng wichteg Kontributioun am Hibléck op eng expressionistesch Architektur geleescht. === Wëssenschaft an Technologie === Aus Holland stamen: [[Erasmus vu Rotterdam]], [[Baruch Spinoza]], [[Christiaan Huygens]] an [[Antoni van Leeuwenhoek]]. De [[René Descartes]] huet laang an Holland gelieft an do e groussen Deel vu senge Schrëfte geschaf. Eng ganz Rei vu verfollegte Wëssenschaftler hu rezent an Holland Asyl fonnt an och nei Wierkungsméiglechkeeten. Zu [[Noordwijk]] huet d'''[[European Space Agency]]'' hire Sëtz. === Literatur === Am „[[Gëllent Zäitalter (Holland)|Gëllenen Zeitalter]]“ (''Gouden Eeuw'') ass, nieft der Molerei och d'Literatur opgeblitt: als bekannt Vertrieder sollten de [[Joost van den Vondel]] a [[Pieter Corneliszoon Hooft]] ernimmt ginn. Wärend der däitscher Besatzung (1940–1945) huet d'[[Anne Frank]] zu Amsterdam hiert weltbekannt [[Tagebuch der Anne Frank|Tagebuch]] geschriwwen. Als déi dräi wichtegst Auteuren aus der 2. Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] ginn den [[Harry Mulisch]] ("Die Entdeckung des Himmels", och verfilmt), de [[W. F. Hermans]] an de [[Gerard Reve]] ugekuckt. === Musek === Wann d'hollännesch klassesch Musek laang net de selwechten Niveau wéi an anere westlechen europäesche Länner erreecht huet, dann huet sech dach géint d'Enn vum [[19. Joerhonnert]] an Holland e méi staarke Professionalismus duerchgesat a vill Orchesteren a Museksensemble sinn entstanen. Grouss hollännesch Komponisten aus der Zäit ëm 1800 ware beispillsweis deen an Däitschland gebuerene [[Johann Wilhelm Wilms]] an och de [[Carolus Antonius Fodor]], déi sech allen zwéin no der Wiener klassescher Musek orientéiert hunn. Am 19. Joerhonnert hat déi däitsch Romantik e groussen Afloss op déi hollännesch Musek. De [[Bernard Zweers]] huet als éischte versicht, enger spezifesch hollännescher Musek zum Duerchbroch ze verhëllefen. Anerer si sengem Beispill gefollegt, wéi de [[Julius Röntgen]] an den [[Alphons Diepenbrock]]. Wichteg [[Komponist]]en am 20. Joerhonnert sinn: [[Willem Pijper]], [[Mathijs Vermeulen]], [[Louis Andriessen]], [[Otto Ketting]], [[Ton de Leeuw]], [[Theo Loevendie]], [[Misha Mengelberg]], [[Tristan Keuris]] a [[Klaas de Vries]]. Den all Joer organiséierten [[North Sea Jazz Festival]] zu [[Den Haag]] gehéiert weltwäit zu de wichtegsten Jazz-Events. == Geschicht == No der Opdeelung vum [[Frankeräich]] hunn déi "nidderech Länner" (niederen Lande) zum ostfränkesche Kinnekräich (Regnum Teutonicae) an duerno zum [[Hellegt Réimescht Räich|Hellege Réimesche Räich]] gehéiert. Ënner dem Keeser [[Karl V. (HRR)|Karl V.]], dee gläichzäiteg [[Spuenien|spuenesche]] Kinnek war, gouf d'Land a [[siwwenzéng Provënzen]] opgespléckt an huet och déi haiteg Belsch a Lëtzebuerg, mat Ausnam vum [[Fürstenbistum Léck]], an Deeler vun Nordfrankräich a Westdäitschland abegraff. De 15./16. Juli [[1572]] koumen d'Vertrieder vun de meeschte Stied vum haitegen Holland zu [[Dordrecht]] (am Gebai „Het Hof“) zesummen an hunn hir Onofhängegkeet vu Spuenien decidéiert. Si hunn de [[Wëllem vun Oranien]] zu hirem Spriecher gemaach. No der definitiver Onofhängegkeetserklärung vun de siwen nërdleche Provënzen (Allianz vun Utrecht) vum [[23. Januar]] [[1579]] am [[Achtzegjärege Krich]] géint de spueneschen Habsburger, deen duerno koum, gouf déi formell Onofhängegkeet vu [[Spuenien]] am [[Westfälesche Fridden|Fridde vu Münster]] de [[15. Mee]] 1648 bekräftegt. Deen Datum gëtt als Gebuertsstonn vun Holland vun haut betruecht. Duerno huet Holland oder („de nederen duitsche landen”) sech als [[Republik vun de Siwe Vereenegte Provënzen]] zu enger vun de gréisste Séi- a Wirtschaftsmuechte vum [[17. Joerhonnert]] entwéckelt. An där Zäit goufe [[Kolonie]]n an Handelspaarten op der ganzer Welt opgeriicht. Bekannt ass d'Grënnung vun Nei Amsterdam (''Nieuw Amsterdam''), dat spéider an "[[New York City|New York]]" ëmgedeeft ginn ass. An Asien hunn d'Hollänner hiert Kolonialräich Nidderlännesch-Indien (''Nederlands-Indië'') dat haitegt [[Indonesien]], opgebaut, dat am Dezember 1949 onofhängeg ginn ass. Och am nordëstleche Südamerika ([[Surinam]]) an an der [[Karibik]] sinn [[Hollännesch Kolonien]]: [[Aruba]], [[Bonaire]], [[Curaçao]], [[Saba (Insel)|Saba]], [[Sint Eustatius]] a [[Saint-Martin (Insel)|Sint Maarten]] entstanen; déi Inselen, [[Aruba]] a d'[[Nidderlännesch Antillen]] (déi fënnef aner Inselen), bilden haut een autonomen Deel vun der hollännescher Monarchie. Dat ass de Grond, firwat dat hollännescht Kinnekräich ''(„Koninkrijk der Nederlanden“)'' offiziell aus dräi Deeler besteet: Holland, [[Aruba]] an d'[[Hollännesch Antillen]]. [[1796]] gouf mat franséischer Hëllef d'[[Batavesch Republik]] (benannt nom germanesche Stamm vun de [[Bataver]], deen dat Gebitt tëscht dem [[Rhäin]] an der [[Meuse (Floss)|Meuse]] fir d'éischt besidelt hat) gegrënnt. [[1806]] huet den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon I.]] doraus d'[[Kinnekräich Holland]] gemaach, dat e sengem Brudder [[Louis Bonaparte|Louis]], uvertraut huet. Ënner dem Kinnek Louis sinn eng Partie wichteg Reformen oder Innovatiounen an Holland agefouert ginn. Wéinst ë. a. der Kontinentalblockad, déi vun den Hollänner nëmme schwéier bis widderwëlleg agehale gouf, gouf Holland 1810 an dat franséischt Keeserräich integréiert an deemno direkt vum Napoleon regéiert. Nom Napoleon I. senger éischter Ofdankung 1814 koum et zu engem Iwwergangsregimm, an deem de Prënz [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem vun Oranien-Nassau]] kloer seng Pretentiounen als zukünftegen Herrscher ausgedréckt huet. No der definitiver Nidderlag vum Napoléon I. an der [[Schluecht vu Waterloo]], huet de [[Wiener Kongress]] [[1815]] aus den hollänneschen a südnidderlänneschen oder [[Belsch (Semantik)|"belsche"]] Provënzen [[1815]] d'[[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden|Kinnekräich vun de Vereenegten Nidderlanden]] gemaach. Domat sinn déi verschidden Deeler vun den ursprénglechen Nidderlanden am politesche Sënn (an der Haaptsaach déi fréier [[Siwwenzéng Provënzen]]) nees zesummekomm. Éischte Kinnek gouf de [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] aus dem Haus [[Haus Oranien-Nassau|Oranien-Nassau]]. De Süde gouf no der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]] vun [[1830]] als [[Belsch|belscht Kinnekräich]] onofhängeg, eng Onofhängegkeet, déi allerdéngs eréischt [[1838]] vum Wëllem I. unerkannt an [[1839]] am [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] definitiv verankert gouf. Den hollännesche Kinnek war gläichzäiteg, als Prënz vun Oranien-Nassau, Groussherzog vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], wou d'[[Lex Salica]] (no där keng weiblech Persoun op den Troun duerft kommen) gegollt huet. Wéi de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]] bei sengem Doud [[1890]] nëmmen eng Duechter (d'Kinnigin [[Wilhelmina vun Holland|Wilhelmina]]) hannerlooss huet, ass de Lëtzebuerger Troun, nom [[Nassauer Familljepakt]], un déi aner Linn am [[Haus Nassau Weilburg|Haus Nassau]], um Wëllem säi [[Koseng]] [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolf vun Nassau]] iwwergaangen. Am [[Éischte Weltkrich]] war Holland offiziell neutral. Seng Truppe blouwen awer bis zum Enn vum Krich mobiliséiert. Wéi dunn den Däitsche Keeser [[Wilhelm II. vun Daïtschland|Wilhelm II.]] huet missen ofdanken, ass en an Holland an den Exil gaangen. D'Hollänner hunn en och net ausgeliwwert, wéi verschidde Staaten (z.&nbsp;B. Frankräich) hie wéinst Krichsverbrieche vun der däitscher Soldateska wollte viru Geriicht stellen. Och am [[Zweete Weltkrich]] huet d'hollännesch Regierung am Ufank probéiert, sech neutral ze verhalen. Den [[Adolf Hitler|Hitler]] ass awer an Holland agefall, fir Frankräich vum Norden aus z'iwwerfalen a sou d'[[Maginot-Linn]] z'ëmgoen. Nodeem d'hollännesch Arméi sech dräi Deeg laang gewiert hat, hunn déi däitsch Truppen de 14. Mee 1940 Holland gezwongen, opzeginn. Dat schrecklecht Bombardement vu [[Rotterdam]] an d'Drohung och grad sou mat dem zéi verdeedegten [[Utrecht]] ze verfueren, hat dofir den Ausschlag ginn. D'kinneklech Famill war an deem Moment schonn an England an den Exil gaangen. Vun do u blouf Holland vun der [[Wehrmacht]] besat. D'[[Nationaal-Socialistische Beweging]] (NSB) ënner dem [[Anton Adriaan Mussert]] huet mat den däitsche Besatzungstruppe kollaboréiert, huet awer kee signifikanten Aflooss erreecht, net bei der Bevëlkerung an och net bei de Besatzungsautoritéiten. Allerdéngs hate sech 60.000 Hollänner fräiwëlleg bei d'[[Waffen-SS]] gemellt, de stäerksten auslännesche Kontigent vun der Waffen-SS. No der däitscher Invasioun ass et mat der [[Juddeverfollgung]] lassgaangen. De [[Februarstreik]] 1941 géint d'Deportatioune gouf am Blutt ersoff. Vun den 160.000 Judden an Holland hunn der nëmmen 30.000 d'Enn vum Krich iwwerlieft. Symbol fir d'Juddeverfollgung ass de Fall vun der [[Anne Frank]]. Den 11. Januar 1942 huet Japan d'hollännescht Ostindien (haut [[Indonesien]]) iwwerfall. D'Hollänner hunn den 1. Mäerz 1942 kapituléiert. De südlechen Deel vun Holland gouf an der zweeter Hallschent vun [[1944]] vun den Alliéierten Truppen op hirem Virmarsch befreit; den Norde vum Land awer eréischt géint d'Krichsenn. Direkt no senger Befreiung vun der japanescher Besatzung (17. August 1945) huet dat hollännescht Ostindie sech onofhängeg erkläert a sech den Numm [[Indonesien]] ginn. D'hollännesch Truppen hunn zwar probéiert, dat ze verhënneren, hunn awer schliisslech de 27. Dezember 1949, no haarde Kämpf, Indonesien och formal an d'Onofhängegkeet entlooss. 1952 huet Holland zesumme mat [[Frankräich]], [[Däitschland]], [[Italien]], der Belsch a Lëtzebuerg d'[[CECA|Europäesch Communautéit fir Kuel a Stol]] (an domat déi spéider [[Europäesch Unioun]]) gegrënnt. Et zielt och zu de Grënnungsmembere vun der [[NATO]]. Am [[Februar]] [[1953]] huet eng [[Stuermflut]] de Südweste vun Holland iwwerschwemmt, 1800 Leit sinn dobäi ëm d'Liewe komm. Holland ass och e Grënnungsmember vun der [[Benelux]]-Wirtschaftsunioun (zanter 1944 geplangt, den 3. Februar 1958 festgeluecht an den 1. November [[1960]] a Kraaft getrueden). 1980 ass d'[[Beatrix vun Holland|Beatrix]] Kinnigin ginn, nodeem hir Mamm [[Juliana vun Holland|Juliana]] mat 71 Joer ofgedankt huet. Den [[30. Abrëll]] [[2013]] huet d'Beatrix ofgedankt. Hiere Bouf [[Willem-Alexander vun Holland|Willem-Alexander]] gouf neie Kinnek. D'Hollänner hu sech den 1. Juni 2005 mat enger grousser Majoritéit vun 61,6&nbsp;% géint de [[Vertrag iwwer eng europäesch Verfassung fir Europa]] ausgesprach. == Kuckt och == * [[Regioun Holland]] * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{nl}} [http://www.overheid.nl/ www.overheid.nl] Portal vum hollännesche Staat {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Provënzen an Holland}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Holland| ]] ak7ahailp6uvzthv9gcql772txs6bui 2689102 2689018 2026-08-05T14:05:18Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689102 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width: 100%; font-size: 95%; border-bottom-style: solid; margin-bottom: 1em; position:relative;" | style="width: 25px; vertical-align: middle;" | [[Fichier:Disambig.svg|25px]] | Dësen Artikel beschäftegt sech mam Land Holland ([[däitsch|dt.]]: Niederlande). Fir aner Bedeitunge, kuckt wgl. [[Holland (Homonymie)]] |} {{Infobox Land | Numm = Nederland (Koninkrijk der Nederlanden) | Fändel = Flag of the Netherlands.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Holland | Wopen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Holland | National Devise = Je Maintiendrai | Kaart= EU-Netherlands.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch]], [[Westfrisesch]] an der [[Provënz Frisland]], [[Englesch]] op [[Saba]] a [[Sint Eustatius]], [[Papiamento]] op [[Bonaire]]. | Haaptstad = [[Amsterdam]]<br>(Regierungssëtz: [[Den Haag]]) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 41.543 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 18,41 | Bevëlkerung = 18.045.532 (1-1-2025)<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 CBS: StatLine]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 434 | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]]<br>[[23. Mee]] [[1568]] (ausgeruff)<br>[[30. Januar]] [[1648]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[27. Abrëll]] | Nationalhymn = [[Het Wilhelmus]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/1e/NetherlandsX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.nl]] | Telefonsprefix = +31 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Map provinces Netherlands-de.svg|thumb|Provënz Kaart]] [[Fichier:Provincies relief 1440px.png|thumb|Héicht Kaart]] '''Holland''' ass den europäeschen Deel vum '''Kinnekräich vun den Nidderlanden''', dat nieft Holland nach aus den dräi Iwwerséigebidder [[Curaçao]], [[Sint Maarten]] an [[Aruba]] besteet. D'Iwwerséigebidder [[Bonaire]], [[Saba]] a [[Sint Eustatius]] gehéieren zu Holland. An der Ëmgangssprooch ass mat ''Holland'' dacks - och hei - dat ganzt Kinnekräich gemengt. Holland ass eng parlamentaresch Demokratie ënner engem konstitutionelle Monarch, am Nordweste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Et ass am Norden a Weste vum [[Nordmier]] begrenzt, am Süde vun der [[Belsch]] an am Oste vun [[Däitschland]]. Et ass ee vun den am dichtste besidelte Staate vun der Welt. == Geographie == Holland huet eng Fläch vun 41.543&nbsp;km², dovunner 33.647&nbsp;km² Land a 7.896&nbsp;km² Waasser.<ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> Ongeféier d'Hallschent vum Land läit op enger Héicht vu manner wéi engem Meter iwwer dem [[Mieresspigel]] a ronn ee Véirel drënner. Déi flaach Gebidder ginn an der Reegel duerch Däicher virun de Stierm mat héije Wellen (Stuermfluten) geschützt. Zesummen hu si eng Längt vu ronn 3.000&nbsp;km. Den héchste Punkt vum Festland, de [[Vaalserberg]], ganz am Süden am [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck|Dräilännereck mat Däitschland an der Belsch]], läit 322,50&nbsp;m iwwer dem [[Peegel vun Amsterdam|Amsterdamer Peegel]]. Grouss Deeler vun Holland, wéi z.&nbsp;B. bal déi ganz [[Provënz Flevoland]], goufen dem Mier ofgeknäppt an urbar gemaach. Dës nennt ee [[Polder]] oder [[Koog]]. Ongeféier ee Fënneftel vun der Landesfläch besteet aus Waasser. D'[[IJsselmeer]] mécht dovun de gréissten Deel aus; et ass eng fréier Bucht am [[Nordmier]] mam Numm [[Zuiderzee]], déi 1932 mat engem 29&nbsp;km laangen [[Däich]] agepoldert gouf. Déi wichtegst Flëss an Holland sinn de [[Rhäin]], de [[Waal]] (eigentlech een Aarm vum Rhäin), d'[[Meuse (Floss)|Meuse]] an d'[[Schelde]]. Si bilden zesummen ee risegen [[Delta]] a fléissen haaptsächlech an Ost-West-Richtung an d'Nordmier. De Rhäin an d'Meuse schneiden d'Land praktesch horizontal an zwéin ongläich Deeler. <div style="clear:left"></div> Holland ass an zwielef Provënzen agedeelt: {| | Norden * [[Provënz Drenthe|Drenthe]] * [[Provënz Frisland|Frisland]] * [[Provënz Groningen|Groningen]] | Osten * [[Provënz Flevoland|Flevoland]] * [[Provënz Gelderland|Gelderland]] * [[Provënz Overijssel|Overijssel]] | Süden * [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] * [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] * [[Provënz Zeeland|Zeeland]] | Westen * [[Provënz Nordholland|Nordholland]] * [[Provënz Südholland|Südholland]] * [[Provënz Utrecht|Utrecht]] |} Kuckt och: [[Hollännesch Provënzen]] {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=5 | Gréisst Gemengen<ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow Ranglijst van het aantal inwoners per gemeente in Nederland], AlleCijfers</ref> |- ! Nr. !! Gemeng !! Awunner <br> (2026) !! Provënz !! Agglomeratioun |- | 1 || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || [[Randstad]] |- | 2 || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 3 || [[Den Haag]] || 569.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 4 || [[Utrecht]] || 378.000 || [[Provënz Utrecht|Utrecht]] || Randstad |- | 5 || [[Eindhoven]] || 250.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 6 || [[Groningen]] || 245.000 || [[Provënz Groningen|Groningen]] || |- | 7 || [[Almere]] || 233.000 || [[Provënz Flevoland|Flevoland]] || Randstad |- | 8 || [[Tilburg]] || 231.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 9 || [[Breda]] || 190.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 10 || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 11 || [[Arnhem]] || 172.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 12 || [[Apeldoorn]] || 169.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 13 || [[Haarlem]] || 169.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 14 || [[Haarlemmermeer]] || 167.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 15 || [[Zaanstad]] || 165.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 16 || [[Amersfoort]] || 164.000 || [[Provënz Utrecht|Utrecht]] || Randstad |- | 17 || [[Enschede]] || 163.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 18 || [['s-Hertogenbosch]] || 162.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 19 || [[Zwolle]] || 134.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 20 || [[Zoetermeer]] || 131.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 21 || [[Leiden]] || 130.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 22 || [[Leeuwarden]] || 130.000 || [[Provënz Frisland|Frisland]] || |- | 23 || [[Maastricht]] || 126.000 || [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] || |- | 24 || [[Ede (Holland)|Ede]] || 125.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 25 || [[Dordrecht]] || 123.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 26 || [[Westland]] || 119.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 27 || [[Alphen aan den Rijn]] || 117.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 28 || [[Alkmaar]] || 113.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || |- | 29 || [[Delft]] || 110.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 30 || [[Emmen (Holland)|Emmen]] || 110.000 || [[Provënz Drenthe|Drenthe]] || |- | 31 || [[Deventer]] || 105.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 32 || [[Venlo]] || 104.000 || [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] || |- |} == Bevëlkerung == Holland zielt mat ongeféier 434 Awunner pro Quadratkilometer zu den am dichtste besidelte Staate vun der Welt (als Vergläich: [[Nordrhein-Westfalen]] 530, [[Däitschland]] 231, [[Monaco]] 16.923, [[Namibia]] 2,4)<ref>''Fischer Weltalmanach 2006. Zahlen, Daten, Fakten''. Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-596-72006-0; S. 334,117,126,321,325</ref>. Am Januar 2025 hat Holland 18.046.000 Awunner, dovun huet ongeféier d'Hallschent an der ''[[Randstad]]'', dem dicht bevëlkerte Weste vum Land, gewunnt. [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]] ass déi offiziell Sprooch am ganze Staat, och wann et an dëser Bezéiung keng gesetzlech Bestëmmunge gëtt. An der [[Provënz Frisland]] ass zousätzlech dat staark änlecht [[Westfrisesch]]t d'Verwaltungssprooch. Donieft gëtt et [[hollännesch Dialekter|Dialekter]]. An den Iwwerséigebidder vun Holland (an der Karibik) ass Hollännesch déi offiziell Sprooch, nieft [[Papiamento]] oder [[Englesch]]. Eng vum Hollänneschen ofgeleet Sprooch ass d'[[Afrikaans]] a [[Südafrika]]. D'Hollänner si statistesch gesinn déi gréisst Leit vun der Welt, mat engem Duerchschnëtt vun 1.83&nbsp;m (Männer) a 1.72&nbsp;m (Fraen). == Relioun == [[Fichier:Nederlandgodsdienst1849-de.PNG|thumb|Reliounsverhältnes an Holland, 1849]] Déi wichtegst Relioune sinn, opgrond vu statistesche Fuerschunge vun der Zentral fir Statistik (2021): * 18&nbsp;% [[Katholizismus|Katholicken]] * 14&nbsp;% [[Protestantismus|Protestanten]] (reforméiert, alreforméiert a lutherianesch) * 11&nbsp;% aner Reliounen (5&nbsp;% [[Islam|Moslemen]], [[Hinduismus|Hinduen]], [[Buddhismus|Buddhisten]], [[Juddentum|Judden]], Aner Kierchen,) * 58&nbsp;% ouni Konfessioun Der Zuel vu Memberen no (Stand: 31.12.2005) sinn déi zwou gréisst Kierchen déi [[Kathoulesch Kierch an Holland|Réimesch-kathoulesch Kierch an Holland]] (4,4 Millioune Memberen, 27&nbsp;% vun der Bevëlkerung) an d'[[Protestantesch Kierch an Holland]] (''Protestantse Kerk in Nederland'', PKN) (1,9 Millioune Memberen, 12&nbsp;% vun der Bevëlkerung). Déi aner Kierche sinn däitlech méi kleng a stellen all manner wéi ee Prozent vun der ganzer Populatioun duer. Bis an d'1960er Jore war d'Majoritéit vun der Bevëlkerung (55-60&nbsp;%) protestantesch, wat hei virun allem [[Calvinismus|calvinistesch]] bedeit. Eng grouss Minoritéit (bis 40&nbsp;%) war kathoulesch. De Norden a Weste vum Land ass traditiounsgeméiss protestantesch, wärend am Süden an Osten d'Katholicken op der éischter Plaz sinn. An der Mëtt vum Land gëtt et de sougenannte ''Bijbelbelt'' (Bibelceinture) mat engem méi héijen Undeel vu strenggleewege Calvinisten. == Wirtschaft == === Allgemenges === Holland huet e liberale Wirtschaftssystem, dee gutt funktionéiert. Zanter den [[1980er]] Joren, sou gëtt allgemeng behaapt, huet d'Regierung manner an d'Wirtschaft agegraff. Et stëmmt awer datt d'Salariat sech op d'Awierkung vun der Regierung, a senge Lounfuerderungen zeréckgehalen huet. D'Aarbechtslosequot ass relativ kleng, allerdéngs gëtt et wéinst hirem System vun Aarbechtsonfäegkeetsversécherung eng net onbedeitend verstoppt Aarbechtslosegkeet. Bei der industrieller Produktioun dominéieren d'[[Liewensmëttel]]- an d'[[cheemesch Industrie]], d'[[Pëtrol]]sraffinerien an d'Produktioun vun elektreschen Apparater. Laang viru sengen europäeschen Nopere war d'Land ëm en equilibréierte Budget beméit an huet mat Succès d'Stagnatioun um Aarbechtsmaart verhënnert. Déi modern a staark technesch entwéckelt [[Landwirtschaft]] ass aussergewéinlech [[Produktivitéit|produktiv]]: nieft [[Weess]]-, [[Geméis]]-, [[Uebst]]- a[[Schnëttblummen]]ubau - d'[[Tulpen]]ziichterei huet souguer d'Geschicht vum Land beaflosst - gëtt d'Mëllech- an d'Véiwirtschaft staark bedriwwen. Si liwwert de Kéis, e wichtegt Exportprodukt vun Holland. Holland ass, no den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a [[Frankräich]], weltwäit den drëttgréissten Exportateur vu landwirtschaftleche Produkter. Als Matgrënner vun der [[Euro]]-Zon huet Holland seng Wärung, de [[Gulden]], den [[1. Januar]] [[1999]] an de Bankgeschäfter duerch den Euro ergänzt. Dräi Joer méi spéit, den 1. Januar [[2002]], koumen d'Euromënzen a -Schäiner an Ëmlaf. Am Verglach mam [[Bruttoinlandsprodukt]] vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ass de Kafkraaftindex an Holland 26&nbsp;% méi héich. <!--=== Naturressourcen === Die Niederlande verfügen über [[Erdgas]]lager, aus denen nahe [[Groningen]] sowie in der südlichen [[Nordsee]] in großem Maßstab gefördert wird. [[1996]] wurden 75,8 [[Milliarde|Mrd.]] m³ (nach [[BP (Konzern)|BP]]) gefördert. Damit stehen die Niederlande im Ländervergleich bei der [[Erdgasförderung]] auf Platz fünf, nach [[Russland]] (561,1 Mrd. m³), [[Vereinigte Staaten|USA]] (546,9 Mrd. m³), [[Kanada]] (153,0 Mrd. m³) und [[Vereinigtes Königreich|Großbritannien]] (84,6 Mrd. m³). Weiterhin gibt es an der [[Emsland|emsländischen]] Grenze kleinere [[Erdöl]]reserven und größere [[Speisesalz|Salzlagerstätten]] bei [[Delfzijl]] und [[Hengelo]]. Abgesehen von [[Torf]] (u.&nbsp;a. im [[Bourtanger Moor]]) verfügen die Niederlande über keine weiteren nennenswerten [[Bodenschatz|Bodenschätze]].--> === Staatsausgaben === Tëscht [[1992]] an [[2005]] war den Undeel vun de Staatsausgabe fir * de [[Gesondheetssystem]] bei 31&nbsp;% * d'[[Educatiounswiesen]] bei 17&nbsp;% * d'[[Arméi]] bei 2,7&nbsp;% == Kultur == === Feierdeeg === [[Fichier:Queen's day 2004 Queen greeting.jpg|thumb|Kinnigin Beatrix um Koninginnedag]] {| class="prettytable" |-style="background:#efefef;" !| Datum|| Numm|| Lëtzebuerger Numm|| Bemierkungen |- | [[1. Januar]] || ''Nieuwjaar''|| [[Neijor]] |- | [[Mäerz]]/ [[Abrëll]] || ''Pasen'' || [[Ouschteren]] || [[Karfreideg]] (''Goede vrijdag '' ; hei an do fräien Dag), Ouschtersonndeg an Ouschterméindeg |- | [[27. Abrëll]] || ''Koningsdag '' || Kinneksdag | Gebuertsdag vum Kinnek Willem-Alexander): [[Nationalfeierdag]] (zënter 2014) |- | [[4. Mee]] || ''Dodenherdenking '' || Dag vun den Doudegen | Gedenkdag un déi déi am Krich gefall si (kee fräien Dag) |- | [[5. Mee]] || ''Bevrijdingsdag'' ||Liberatiounsdag |Erënnerung un d'Befreiung vun der däitscher Besatzung, ''dag van de vrijheid'' (fir munnech e fräien Dag) |- | 40 Deeg no Ouschteren || ''Hemelvaartsdag'' | [[Christi Himmelfaart]] || |- |7 Wochen no Ouschteren || ''Pinksteren'' || [[Päischten]] || Päischtsonndeg a Päischtméindeg |- |[[5. Dezember]] || ''Sinterklaasavond'' oder ''Pakjesavond '' ||[[Niklosowend]] | (kee fräien Dag), den Dag, wou d'Kanner Geschenker kréien |- | [[25. Dezember|25.]] und [[26. Dezember]] | ''Kerstmis'' ||[[Chrëschtdag]] ||1. an 2. Chrëschtfeierdag |- |[[31. Dezember]]|| ''Oudejaar(sdag)'' || [[Silvester]] || (kee fräien Dag) |} === Molerei === [[Fichier:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|thumb| [[Vincent van Gogh|Van Gogh]] „ Sonneblummen “]] Vill weltberüümt Moler waren Hollänner. Ee vun de bekanntste Kënschtler ass den [[Hieronymus Bosch]]. An der Glanzzäit vun der Republik am [[17. Joerhonnert]], am sougenannte Gëllenen Zäitalter hu grouss Kënschtler do gelieft an hir bedeitend Wierker geschaf, wéi de [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Vermeer]], [[Frans Hals]], [[Carel Fabritius]], [[Gerard Dou]], [[Paulus Potter]], [[Jacob Izaaksoon van Ruisdael]] oder [[Jan Steen]]. Berüümt Moler a spéideren Epoche waren ë.&nbsp;a. de [[Vincent van Gogh]] an de [[Piet Mondrian]]. Den [[M. C. Escher]] ass e bekannte Graphiker. === Architektur === Hollännesch Architekten hunn d'Architektur vum 20. Joerhonnert staark beaflosst. Et verdéngen an deem Zesummenhang ernimmt ze ginn: [[Hendrik Petrus Berlage]] d'Architekte vum [[De Stijl|De-Stijl]]-Grupp ([[Robert van't Hoff]], [[Jacobus Johannes Pieter Oud]], [[Gerrit Rietveld]]). De [[Johannes Duiker]] war e Vertrieder vum [[Neit Bauen|Neie Bauen]]. Déi sougenannt [[Amsterdamer Schoul (Architektur)|Amsterdamer Schoul]] ëm de [[Michel de Klerk]] huet eng wichteg Kontributioun am Hibléck op eng expressionistesch Architektur geleescht. === Wëssenschaft an Technologie === Aus Holland stamen: [[Erasmus vu Rotterdam]], [[Baruch Spinoza]], [[Christiaan Huygens]] an [[Antoni van Leeuwenhoek]]. De [[René Descartes]] huet laang an Holland gelieft an do e groussen Deel vu senge Schrëfte geschaf. Eng ganz Rei vu verfollegte Wëssenschaftler hu rezent an Holland Asyl fonnt an och nei Wierkungsméiglechkeeten. Zu [[Noordwijk]] huet d'''[[European Space Agency]]'' hire Sëtz. === Literatur === Am „[[Gëllent Zäitalter (Holland)|Gëllenen Zeitalter]]“ (''Gouden Eeuw'') ass, nieft der Molerei och d'Literatur opgeblitt: als bekannt Vertrieder sollten de [[Joost van den Vondel]] a [[Pieter Corneliszoon Hooft]] ernimmt ginn. Wärend der däitscher Besatzung (1940–1945) huet d'[[Anne Frank]] zu Amsterdam hiert weltbekannt [[Tagebuch der Anne Frank|Tagebuch]] geschriwwen. Als déi dräi wichtegst Auteuren aus der 2. Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] ginn den [[Harry Mulisch]] ("Die Entdeckung des Himmels", och verfilmt), de [[W. F. Hermans]] an de [[Gerard Reve]] ugekuckt. === Musek === Wann d'hollännesch klassesch Musek laang net de selwechten Niveau wéi an anere westlechen europäesche Länner erreecht huet, dann huet sech dach géint d'Enn vum [[19. Joerhonnert]] an Holland e méi staarke Professionalismus duerchgesat a vill Orchesteren a Museksensemble sinn entstanen. Grouss hollännesch Komponisten aus der Zäit ëm 1800 ware beispillsweis deen an Däitschland gebuerene [[Johann Wilhelm Wilms]] an och de [[Carolus Antonius Fodor]], déi sech allen zwéin no der Wiener klassescher Musek orientéiert hunn. Am 19. Joerhonnert hat déi däitsch Romantik e groussen Afloss op déi hollännesch Musek. De [[Bernard Zweers]] huet als éischte versicht, enger spezifesch hollännescher Musek zum Duerchbroch ze verhëllefen. Anerer si sengem Beispill gefollegt, wéi de [[Julius Röntgen]] an den [[Alphons Diepenbrock]]. Wichteg [[Komponist]]en am 20. Joerhonnert sinn: [[Willem Pijper]], [[Mathijs Vermeulen]], [[Louis Andriessen]], [[Otto Ketting]], [[Ton de Leeuw]], [[Theo Loevendie]], [[Misha Mengelberg]], [[Tristan Keuris]] a [[Klaas de Vries]]. Den all Joer organiséierten [[North Sea Jazz Festival]] zu [[Den Haag]] gehéiert weltwäit zu de wichtegsten Jazz-Events. == Geschicht == No der Opdeelung vum [[Frankeräich]] hunn déi "nidderech Länner" (niederen Lande) zum ostfränkesche Kinnekräich (Regnum Teutonicae) an duerno zum [[Hellegt Réimescht Räich|Hellege Réimesche Räich]] gehéiert. Ënner dem Keeser [[Karl V. (HRR)|Karl V.]], dee gläichzäiteg [[Spuenien|spuenesche]] Kinnek war, gouf d'Land a [[siwwenzéng Provënzen]] opgespléckt an huet och déi haiteg Belsch a Lëtzebuerg, mat Ausnam vum [[Fürstenbistum Léck]], an Deeler vun Nordfrankräich a Westdäitschland abegraff. De 15./16. Juli [[1572]] koumen d'Vertrieder vun de meeschte Stied vum haitegen Holland zu [[Dordrecht]] (am Gebai „Het Hof“) zesummen an hunn hir Onofhängegkeet vu Spuenien decidéiert. Si hunn de [[Wëllem vun Oranien]] zu hirem Spriecher gemaach. No der definitiver Onofhängegkeetserklärung vun de siwen nërdleche Provënzen (Allianz vun Utrecht) vum [[23. Januar]] [[1579]] am [[Achtzegjärege Krich]] géint de spueneschen Habsburger, deen duerno koum, gouf déi formell Onofhängegkeet vu [[Spuenien]] am [[Westfälesche Fridden|Fridde vu Münster]] de [[15. Mee]] 1648 bekräftegt. Deen Datum gëtt als Gebuertsstonn vun Holland vun haut betruecht. Duerno huet Holland oder („de nederen duitsche landen”) sech als [[Republik vun de Siwe Vereenegte Provënzen]] zu enger vun de gréisste Séi- a Wirtschaftsmuechte vum [[17. Joerhonnert]] entwéckelt. An där Zäit goufe [[Kolonie]]n an Handelspaarten op der ganzer Welt opgeriicht. Bekannt ass d'Grënnung vun Nei Amsterdam (''Nieuw Amsterdam''), dat spéider an "[[New York City|New York]]" ëmgedeeft ginn ass. An Asien hunn d'Hollänner hiert Kolonialräich Nidderlännesch-Indien (''Nederlands-Indië'') dat haitegt [[Indonesien]], opgebaut, dat am Dezember 1949 onofhängeg ginn ass. Och am nordëstleche Südamerika ([[Surinam]]) an an der [[Karibik]] sinn [[Hollännesch Kolonien]]: [[Aruba]], [[Bonaire]], [[Curaçao]], [[Saba (Insel)|Saba]], [[Sint Eustatius]] a [[Saint-Martin (Insel)|Sint Maarten]] entstanen; déi Inselen, [[Aruba]] a d'[[Nidderlännesch Antillen]] (déi fënnef aner Inselen), bilden haut een autonomen Deel vun der hollännescher Monarchie. Dat ass de Grond, firwat dat hollännescht Kinnekräich ''(„Koninkrijk der Nederlanden“)'' offiziell aus dräi Deeler besteet: Holland, [[Aruba]] an d'[[Hollännesch Antillen]]. [[1796]] gouf mat franséischer Hëllef d'[[Batavesch Republik]] (benannt nom germanesche Stamm vun de [[Bataver]], deen dat Gebitt tëscht dem [[Rhäin]] an der [[Meuse (Floss)|Meuse]] fir d'éischt besidelt hat) gegrënnt. [[1806]] huet den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon I.]] doraus d'[[Kinnekräich Holland]] gemaach, dat e sengem Brudder [[Louis Bonaparte|Louis]], uvertraut huet. Ënner dem Kinnek Louis sinn eng Partie wichteg Reformen oder Innovatiounen an Holland agefouert ginn. Wéinst ë. a. der Kontinentalblockad, déi vun den Hollänner nëmme schwéier bis widderwëlleg agehale gouf, gouf Holland 1810 an dat franséischt Keeserräich integréiert an deemno direkt vum Napoleon regéiert. Nom Napoleon I. senger éischter Ofdankung 1814 koum et zu engem Iwwergangsregimm, an deem de Prënz [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem vun Oranien-Nassau]] kloer seng Pretentiounen als zukünftegen Herrscher ausgedréckt huet. No der definitiver Nidderlag vum Napoléon I. an der [[Schluecht vu Waterloo]], huet de [[Wiener Kongress]] [[1815]] aus den hollänneschen a südnidderlänneschen oder [[Belsch (Semantik)|"belsche"]] Provënzen [[1815]] d'[[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden|Kinnekräich vun de Vereenegten Nidderlanden]] gemaach. Domat sinn déi verschidden Deeler vun den ursprénglechen Nidderlanden am politesche Sënn (an der Haaptsaach déi fréier [[Siwwenzéng Provënzen]]) nees zesummekomm. Éischte Kinnek gouf de [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] aus dem Haus [[Haus Oranien-Nassau|Oranien-Nassau]]. De Süde gouf no der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]] vun [[1830]] als [[Belsch|belscht Kinnekräich]] onofhängeg, eng Onofhängegkeet, déi allerdéngs eréischt [[1838]] vum Wëllem I. unerkannt an [[1839]] am [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] definitiv verankert gouf. Den hollännesche Kinnek war gläichzäiteg, als Prënz vun Oranien-Nassau, Groussherzog vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], wou d'[[Lex Salica]] (no där keng weiblech Persoun op den Troun duerft kommen) gegollt huet. Wéi de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]] bei sengem Doud [[1890]] nëmmen eng Duechter (d'Kinnigin [[Wilhelmina vun Holland|Wilhelmina]]) hannerlooss huet, ass de Lëtzebuerger Troun, nom [[Nassauer Familljepakt]], un déi aner Linn am [[Haus Nassau Weilburg|Haus Nassau]], um Wëllem säi [[Koseng]] [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolf vun Nassau]] iwwergaangen. Am [[Éischte Weltkrich]] war Holland offiziell neutral. Seng Truppe blouwen awer bis zum Enn vum Krich mobiliséiert. Wéi dunn den Däitsche Keeser [[Wilhelm II. vun Daïtschland|Wilhelm II.]] huet missen ofdanken, ass en an Holland an den Exil gaangen. D'Hollänner hunn en och net ausgeliwwert, wéi verschidde Staaten (z.&nbsp;B. Frankräich) hie wéinst Krichsverbrieche vun der däitscher Soldateska wollte viru Geriicht stellen. Och am [[Zweete Weltkrich]] huet d'hollännesch Regierung am Ufank probéiert, sech neutral ze verhalen. Den [[Adolf Hitler|Hitler]] ass awer an Holland agefall, fir Frankräich vum Norden aus z'iwwerfalen a sou d'[[Maginot-Linn]] z'ëmgoen. Nodeem d'hollännesch Arméi sech dräi Deeg laang gewiert hat, hunn déi däitsch Truppen de 14. Mee 1940 Holland gezwongen, opzeginn. Dat schrecklecht Bombardement vu [[Rotterdam]] an d'Drohung och grad sou mat dem zéi verdeedegten [[Utrecht]] ze verfueren, hat dofir den Ausschlag ginn. D'kinneklech Famill war an deem Moment schonn an England an den Exil gaangen. Vun do u blouf Holland vun der [[Wehrmacht]] besat. D'[[Nationaal-Socialistische Beweging]] (NSB) ënner dem [[Anton Adriaan Mussert]] huet mat den däitsche Besatzungstruppe kollaboréiert, huet awer kee signifikanten Aflooss erreecht, net bei der Bevëlkerung an och net bei de Besatzungsautoritéiten. Allerdéngs hate sech 60.000 Hollänner fräiwëlleg bei d'[[Waffen-SS]] gemellt, de stäerksten auslännesche Kontigent vun der Waffen-SS. No der däitscher Invasioun ass et mat der [[Juddeverfollgung]] lassgaangen. De [[Februarstreik]] 1941 géint d'Deportatioune gouf am Blutt ersoff. Vun den 160.000 Judden an Holland hunn der nëmmen 30.000 d'Enn vum Krich iwwerlieft. Symbol fir d'Juddeverfollgung ass de Fall vun der [[Anne Frank]]. Den 11. Januar 1942 huet Japan d'hollännescht Ostindien (haut [[Indonesien]]) iwwerfall. D'Hollänner hunn den 1. Mäerz 1942 kapituléiert. De südlechen Deel vun Holland gouf an der zweeter Hallschent vun [[1944]] vun den Alliéierten Truppen op hirem Virmarsch befreit; den Norde vum Land awer eréischt géint d'Krichsenn. Direkt no senger Befreiung vun der japanescher Besatzung (17. August 1945) huet dat hollännescht Ostindie sech onofhängeg erkläert a sech den Numm [[Indonesien]] ginn. D'hollännesch Truppen hunn zwar probéiert, dat ze verhënneren, hunn awer schliisslech de 27. Dezember 1949, no haarde Kämpf, Indonesien och formal an d'Onofhängegkeet entlooss. 1952 huet Holland zesumme mat [[Frankräich]], [[Däitschland]], [[Italien]], der Belsch a Lëtzebuerg d'[[CECA|Europäesch Communautéit fir Kuel a Stol]] (an domat déi spéider [[Europäesch Unioun]]) gegrënnt. Et zielt och zu de Grënnungsmembere vun der [[NATO]]. Am [[Februar]] [[1953]] huet eng [[Stuermflut]] de Südweste vun Holland iwwerschwemmt, 1800 Leit sinn dobäi ëm d'Liewe komm. Holland ass och e Grënnungsmember vun der [[Benelux]]-Wirtschaftsunioun (zanter 1944 geplangt, den 3. Februar 1958 festgeluecht an den 1. November [[1960]] a Kraaft getrueden). 1980 ass d'[[Beatrix vun Holland|Beatrix]] Kinnigin ginn, nodeem hir Mamm [[Juliana vun Holland|Juliana]] mat 71 Joer ofgedankt huet. Den [[30. Abrëll]] [[2013]] huet d'Beatrix ofgedankt. Hiere Bouf [[Willem-Alexander vun Holland|Willem-Alexander]] gouf neie Kinnek. D'Hollänner hu sech den 1. Juni 2005 mat enger grousser Majoritéit vun 61,6&nbsp;% géint de [[Vertrag iwwer eng europäesch Verfassung fir Europa]] ausgesprach. == Kuckt och == * [[Regioun Holland]] * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{nl}} [http://www.overheid.nl/ www.overheid.nl] Portal vum hollännesche Staat {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Provënzen an Holland}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Holland| ]] eunqk3pylpdc8stsiytaspkfht8l20t 0 13798 2689176 2688983 2026-08-05T14:58:22Z MMFE 16576 + Ref. fir Gebuertsdaten 2689176 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Georges Urwald''', gebuer den [[13. Mäerz]] [[1971]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]<ref>[https://persist.lu/ark:70795/zrj3mpgwr/pages/19/articles/DIVL1792?search=Urwald Gebuertsannonce] am Luxemburger Wort vum 16. Mäerz 1971 S.19</ref>, ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Komponist]], [[Arrangeur]], [[Musek]]er, Musekspedagog an Editeur. Hien ass zanter [[2004]] Professer fir ''éducation musicale'' am [[Lycée classique d'Echternach|Iechternacher Kolléisch]]. Nieweberufflech ass hien an enger Rei vu Museksprojeten a -gruppen aktiv. Mat ënnerschiddleche Formater frëscht hien zanter 2011 d'Lëtzebuerger Lidderkultur op. Zu Gréiwemaacher leet hien de [[Stuedtheater]]. == Formatioun == De Georges Urwald huet op der Musekshéichschoul zu [[Köln]] ''Schulmusik'' (mat Haaptfach Kierchenuergel) an ''Jazzinstrumentalpedagogik'' (Haaptfach Piano), an op der Kölner Universitéit ''Fachpedagogik'' studéiert. == Säi Liewen == {{Referenze feelen}} Vun [[1984]] bis 2016 war hie Pianist vum Kanner- a Jugendchouer [[Muselfénkelcher]] vu Gréiwemaacher, wou hie säin éischte Kontakt mat Begleeden, Arrangéieren an Improviséiere kritt hat. No sengem Auslandsstudium huet hien zu Lëtzebuerg beim Salonorchester [[Les Salonnards]] (1997-2005), beim [[Tango (Musek)|Tango]]squintett [[La Boca]] (2003-2007), am Ensembel ''Lettres'' ronderëm de Liddermécher [[Michel Clees]] an als Komponist a Pianist an der [[Raquel Barreira]] Acoustic Group gespillt. Tëscht 1998 an 2009 war hie reegelméisseg als Pianist a Komponist vum Lëtzebuerger Jazztrio [[Garlicks]] op Festivallen am Land an am Ausland ze héieren. Garlicks bréngt 4 CD-Alben eraus: ''Mutant Standards'' (2001), ''Mosaiamo'' (2003), ''Cold Rain'' (2005), ''Live at l'inouï'' (2007) Säin Duo-Projet mat der Lëtzebuerger [[Saxophon]]istin [[Nadine Kauffmann]], an deem klassesch Musek mat Improvisatioun kombinéiert gouf, huet zanter [[2004]] ''Quadrivium'' geheescht. Hir éischt Produktioun war en Hommage un d'[[Kastrat]]en: ''Il Canto dell'Usignolo'', fir Sopran Saxophon an [[Cembalo]], hir zweet huet de Moler [[Pieter Brueghel]] a säin Tableau ''Déi hollännesch [[Spréchwuert|Spréchwierder]]'' (1559) mat Baritonsaxofon an Harmonium geéiert. Am Beräich vu Musekstheaterproduktiounen a [[lëtzebuergesch|Lëtzebuerger Sprooch]] schafft hie mat Lëtzebuerger Auteure wéi [[Jemp Schuster]], [[Henri Losch]], [[Guy Rewenig]] a Roland Gelhausen zesummen. 2004 huet hien de Musekstheaterveräi [[Rhäifränsch]] an d'Liewe geruff, deen et sech als Zil gesat huet, nieft lëschtege Lëtzebuerger Owenter, nei lëtzebuergeschsproocheg Musekstheaterproduktiounen an Optrag ze ginn a selwer ëmzesetzen. Fir säi Schoulchouer schreift hie 'jugendlech' Lidder a Lëtzebuerger Sprooch, déi bis elo op den CDen ''Huddel a Fatz'' (2010), ''Wëlls de mat mer gon?'' (2011), ''DinA4-Kand'' (2012), ''iKnëff'' (2013), ''Mir hu Paus'' (2014), ''Wousst der schonn?'' (2016) an ''Ha Ha Ha'' (2017) erauskomm sinn. Zanter 2008 féiert hien zu [[Gréiwemaacher]] de private [[Stuedtheater]] fir Lëtzebuerger [[Klengkonscht]], deen hien am alen Atelier vu sengem Grousspapp, dem [[Jean-Pierre Urwald]] ageriicht huet. Aus de Stuedtheater-Produktioune gi reegelméisseg nei Opnamen, Programmer an Ensembelen ervir, sou z.&nbsp;B. am Joer 2011 de Gesanksquintett [[d'Cojellico's Jangen]], an deem hie Lëtzebuerger 'Schlager' am Stil vun de 'Comedian Harmonists' arrangéiert a matséngt. Fir de Stuedtheater bréngt hien och reegelméisseg thematesch Lëtzebuerger Lidderhefter a Livematschnëtter vu Concerten eraus. Op pedagogeschem Plang produzéiert hie reegelméisseg fachiwwergräifend, sougenannt 'Wëssens- a Léierlidder' fir déi offiziell Schoulprogrammer, fir den Intressi an d'Memoriséiere beim Schüler ze verstäerken. 2013 huet hie mat der Ënnerstëtzung vum Kultur- an Erzéiungsministère didaktesch Heftserie iwwer d'Lëtzebuerger Musekskultur ''De Litty'' fir Grondschoulen a Lycéeën, initiéiert. Bis 2024 huet hien als Mataarbechter vum Museksdepartement vun der Nationalbibliothéik (Cedom) 8 Litty-Hefter verëffentlecht. Tëscht 2020 an 2023 si seng dräi Lëtzebuerger Pianoshefter mat Arrangementer vu bekannte Lëtzebuerger Lidder vum Museksverlag Blueorangemusic publizéiert ginn. En ettlech vu senge Chouerarrangementer vu Lëtzebuerger Lidder gi vun LMP ([[Luxembourg Music Publishers]]) erausbruecht. An Zesummenaarbecht mam Lëtzebuerger Schauspiller a Regisseur [[Dan Tanson]] ass am Joer 2014 de Kannerprojet ''De Kapitän Mullebutz a seng Séisswaassermatrousen'' entstanen. 2018 huet hie mam Clown Joe Del Toe den Duo FLOTT gegrënnt an 2019 mat méi grousser Besetzung den Ensembel georges urwald & FLOTT, fir deen hien nei Lëtzebuerger Lidder an Instrumentalkompositioune geschriwwen huet (CD a Vinyl ''1971,'' 2021). 2020 hunn de Serge Tonnar (Gesank) an de Georges Urwald (Piano) hiren éischten Album ''Aus der Heemecht'' erausbruecht: radikal Neiinterpretatioune vu Lëtzebuerger Klassiker aus dem [[19. Joerhonnert]]. Am Joer 2025 kënnt hiren zweeten Album ''Kapoutty'' eraus, en Hommage un de Lëtzebuerger Auteur [[Putty Stein|Poutty Stein]]. 2023 grënnt hie mat senger Fra zesummen den Jazzquartett ''Charli Himmerot'' mat der Anne Kaftan, dem Georges Urwald, Jérôme Fohrer a Franck Hemmerlé. Hiren éischten Album ''Affaire de coeur'' kënnt am Joer 2024 eraus. Am Joer 2024 verëffentlecht de Lëtzebuerger Label ''Luxembourg classics'' säi Projet ''Lëtzebuerger Lidderflupp - eng Lidderrees'': déi bekanntst Lëtzebuerger Lidder aus 200 Joer a Form vun thematesche Potpourrien, interpretéiert vun der Sängerin [[Debbie Marinkovic]], dem Sänger a Pianist Georges Urwald an de [[Lëtzebuerger Philharmoniker]] ënnert der Leedung vum [[Ivan Boumans]]. De Georges Urwald ass och Editeur vu Sammlunge vu lëtzebueregesche Lidder: ''De Georgely'' (2023; eng Referenz un de Kieremessänger [[Georges Weyer]]) vereent eng 300 ''geselleg Lidder'' aus dem 19. an 20. Joerhonnert, iwwerdeems en an der Sammlung ''De Georgely 2'' (2026) politesch Lidder vun 1830 bis 2025 gesammelt huet.<ref>Bernard Thomas: "Face B." In: ''d'Lëtzebuerger Land'' 73. Jg., Nr.20 vum 24.07.2026, S.8-9.</ref> == Wierk == === Bünemuseken === * ''Maacher Fräiheet 2002'' fir Solisten, Chouer, Orchester a Rhythmusgrupp (2002) * ''De Beschte Klupp am Land'' (Text: [[Jemp Schuster]]) Koméidisstéck fir Männerchouer an Orchesterchen{{Sic}} (2004) * ''Chrëschtdag hautdesdaags'' (Text: [[Henri Losch]]) Chrëschtmusical fir Kannerchouer, 2 Jugendchéier a grousse Sträichorchester mat Perkussioun (2006) * ''Eläuter Fäi Jongen'' (Text/Regie: Jemp Schuster) Koméidisstéck fir Chouer an Orchesterchen (2007) *''Schöpfungen'' (in 5 Teilen) (Text: Klaj, Goethe, Schiller, Meyer) fir Jazztrio, Gesang a 4 Instrumentalsolisten (2007) *''Banda Limbo'' (Text: Guy Rewenig) Jazzlidder fir Kanner fir Kanner-, Jugend- an Erwuessenechouer mat Jazztrio (2008) *''Curriculart'' fir Jazztrio, Poesie, Danz a Film (op eng Billerserie vun der [[Marie-Pierre Trauden-Thill|Marie-Pierre Trauden]]) (2008) * ''Ultima Ora'' (Text: Danielle Hoffelt/Jean-Claude Degrell - Kokompositioun: [[Jean-Marie Kieffer]]) Ballad Opera fir Solisten, Chouer, Orchester a Rhythmusgrupp (2009) * ''Schéck en op d'Schëff'' (Text/Regie: Jemp Schuster) Koméidisstéck fir Solisten, Chouer an Orchesterchen (2010) * ''Mir sinn Tell'' (Text/Regie: Jemp Schuster) Koméidisstéck fir Solisten, Chouer an Orchesterchen (2013) * ''Recto Verso'' (Text/Regie: Jemp Schuster) Lidder fir Alt, Bariton a Piano (2014) * ''Ofgeschminkt'' (Marc Olinger, Jemp Schuster) Suite ''De leschten Danz'' fir Bassklarinett a Piano (2014) * ''Oratorium 1815'' (Text: Jean-Claude Degrell, Jeff Seyler) Musical fir Solisten, Chouer an Orchester (2014) * ''Schwuppdiwupp'' (Iddi: Martine Wallenborn) Bünemusek fir Sopran, Gei, Cello a Perkussioun (2016) * ''E Living an Amerika'' (Iddi: Yves Bourgnon, Text: [[Rol Gelhausen|Roland Gelhausen]], Regie: [[Jacqueline Posing-Van Dyck]]) - Musikalesch Satir fir Solisten, Chouer an Orchesterchen (2017) * ''Parterrewohnung'' - Ein Auftragsmonodrama (Text: [[Michel Clees]]) (2018) *''Autopsy'' (Text: Jemp Schuster) Solocabaret (2019) *''Fluppdifipps'' (Iddi: Martine Wallenborn) Kanneroperchen fir Alt, Flütt, Cello an Akkordeon (2022) *''Du Litty Do!'' Museksspektakel vum Iechternacher Kolléisch (2023) ===Editéiert Wierker=== *''Belle Epoque'' (pour Trompette sib et Piano) Blueorange Music (2017) *Motor 1 (pour Saxophone Alto et Piano) Blueorange Music (2017) *''Ofgeschminkt'' (for Bass Clarinet and Piano) Blueorange Music (2018) *''Epterquintette'' ('Spillereien iwwert d'Iechternacher Sprangpressessioun', pour Flûte, Clarinette en Sib, Saxophone ténor, violoncelle, Piano) Blueorange Music (2012/2020) *''Lëtzebuerger Pianosheft'' (an 3 Deeler) Blueorange Music (2020-2023) *''De Georgely - Lëtzebuerger Lidderbuch - Band 1: geselleg Lidder,'' BnL, Inecc, Stuedtheater (2023) *''De Litty'' (1-8) - didaktesch Heftserie iwwert d'Lëtzebuerger Musekskultur, BnL (2014-2023) *''Maacher am Léiderbouch'', Stuedtheater (2022) *''Ënnen'rëm'' ''(20 erotesch Lëtzebuerger Lidder)'', Stuedtheater (2021) *''Stuesend am Fued (20 Lëtzebuerger Lidder iwwert d'Fuesend)'', Stuedtheater (2019) *''Wupperätät'' ''(20 Lidder mat ausgeschriwwener Pianosbegleedung)'', Stuedtheater (2011) *''Kanner o Kanner o quel bonheur'' - Lidderheft vun der MIL asbl. (2020) *''Gloria (16 Dezemberlidder mat ausgeschriwwener Pianosbegleedung)'', d'Cojellico's Jangen asbl (2018) * ''De Georgely - Lëtzebuerger Lidderbuch - Band 2: Politesch Texter.'' mat enger Aféierung vum [[Marc Limpach]]. BnL, mam INECC a mam Stued Theater (2026). ===Bekannt Lidder=== * ''Den Trampels Jeff'' (Guy Rewenig/Georges Urwald) * ''Georg'ly, Georg'ly, dréi'' * ''Maacher lieft'' (Christiane Urwald/Georges Urwald) * ''O Joffer, Dir hutt eng kleng Rutsch an Ärer Strëmp'' (Yvon Streff/Georges Urwald) * ''Den Zockerféngerchen'' (Yvon Streff/Georges Urwald) * ''De Mullebutz op Séi'' * ''Chrëschtgedanken'' (Lou Ney/Georges Urwald) * ''Es lebe die Freiheit, es lebe der Wein'' *''Dat neit Joer'' (Yvon Streff/Georges Urwald) *''Wanterdag'' (Jeff Thill/Georges Urwald) *''Mëssel mam Schlëssel'' (Pir Kremer/Georges Urwald) *''Du Litty Do!'' ===Filmmusek=== * ''[[D'Belle Époque|D'Belle Epoque]]'' ([[Andy Bausch]], 2011) == Gielercher == * {{OCCCH|(Promotioun 2016)}}<ref>{{Citation|URL=http://men.public.lu/fr/actualites/communiques-conference-presse/2016/06/22-remise-distinctions-honorifiques.html|Titel=Remise de distinctions honorifiques|Gekuckt=2026-08-05|Datum=2016-06-22|Wierk=men.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> == Um Spaweck == * [http://www.urwald.lu Websäit vum Georges Urwald] * [https://www.youtube.com/@georgesurwald7766/videos Youtube Kanal vum Georges Urwald] * [https://www.youtube.com/@stuedtheater3541/videos Youtube Kanal vum Stuedtheater] {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Urwald Georges}} [[Kategorie:Gebuer 1971]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Komponisten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Pianisten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Lycéesprofesseren]] [[Kategorie:Chevalier de l'ordre de la couronne de chêne]] 91lgjj8d9w749mkud67dast8vmy3txt 0 14330 2689032 2678386 2026-08-05T14:00:11Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689032 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Suomen Tasavalta (Finnesch)<br>Republiken Finland (Schweedesch) | Fändel = Flag of Finland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Finnland | Wopen = Coat of arms of Finland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Finnland | National Devise = | Kaart= EU-Finland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Finnesch]], [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Helsinki]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 338.478,34 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 9,4 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]]<br>deklaréiert de [[6. Dezember]] [[1917]], unerkannt de [[4. Januar]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[6. Dezember]] | Nationalhymn = [[Maamme – Vårt land]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.fi]] | Telefonsprefix = +358 | Notizen = | Extra Bild = Finland-CIA_WFB_Map.png | Extra Bild2 = }} '''Finnland''' ([[Finnesch|fi]].: ''Suomi'', [[Schweedesch|sv]].: ''Finland'') ass eng [[Republik]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. Finnland grenzt u [[Schweden]], [[Norwegen]], [[Russland]] an d'[[Ostmier]]. D'[[Åland]] Inselen, déi südwestlech vun der Küst leien, sinn zwar ënner finnescher Souveränitéit wat d'Aussen- a Sécherheetspolitik ubelaangt, soss awer autonom. D'Haaptstad vu Finnland ass [[Helsinki]]. == Geographie == Finnland gëtt och nach heiansdo d'Land vun den dausend Séie genannt, ma dat ass am Fong nach ferm ënnerdriwwen: et sinn der genee 187.888. Nieft de Séie sinn et déi 179.584 Inselen an déi wäitleefeg Bëscher, déi dräivéierel vum Land bedecken, déi der finnescher Landschaft hire Stempel opdrécken. Topographesch gesinn ass d'Land am Süden éischter flaach, Richtung Norde gëtt et dann awer ëmmer méi koppeg an den héchste Bierg, den [[Haltitunturi]], ganz uewen am Nordweste vu Finnland, bréngt et op eng Spëtzt vun 1.328 Meter. Finnland läit tëscht dem 60. a 70. [[Geographesch Breet|Breedegrad]], mä well d'Klima vum Ostmier a vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, leien d'Temperaturen am Schnëtt ëm déi 5-10&nbsp;°C méi héich wéi an aner Gebidder déi op der selwechter Héicht leien. D'Land huet kal Wanteren a waarm Summeren. Op waarme Summerdeeg kann den Thermometer a Südfinnland bis op 30&nbsp;°C klammen. An de Wanterméint sinn dogéint –20&nbsp;°C och näischt Aussergewéinleches. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'Sonn an där Zäit wärend ronn 51 Deeg net op. D'Géigestéck vun der finnescher [[Polarnuecht]] (finn.: ''Kaamos'') ass d'[[Mëtternuechtssonn]] am Summer, wou et dann och 73 Deeg an engem Stéck hell ass. == Bevëlkerung == Finnland ass vun der Fläch hier dat fënneftgréisst Land an Europa, huet awer mat nëmme 17 Awunner pro Quadratkilometer gläichzäiteg och eng vun de klengste Bevëlkerungsdensitéiten um Kontinent. D'Majoritéit vun de Finnen (65&nbsp;%) liewen a Stied, a well déi meescht dovun am Süde vum Land leien, ass och do d'Bevëlkerungskonzentratioun bei wäitem am héchsten. Ongeféier 40&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen an der [[Provënz Südfinnland]], mat 62,6 Awunner op de Quadratkilometer. Eleng an der Regioun [[Uusimaa]], Helsinki an absënns d'Nopeschstied [[Espoo]] a [[Vantaa]], liewen ongeféier 1,638 Millioune Leit. === Sproochen === Finnland huet zwou offiziell Sproochen, [[Finnesch]] a [[Schweedesch]]. Finnesch gehéiert zu der [[finno-ugrescher]] Sproochefamill an ass d'Mammesprooch vun ongeféier 88,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung. Schweedesch hu 5,3&nbsp;% vun de Finnen als éischt Sprooch. Well déi jeeweils aner Sprooch als Flichtfach an der Schoul geléiert gi muss, sinn déi meescht Finnen zweesproocheg. Den offizielle Status vum Schweedeschen erkläert sech duerch d'Geschicht vum Land. Zanter dem Ufank vum [[13. Joerhonnert]] bis [[1809]] war Finnland en Deel vum schweedesche Kinnekräich. Op kommunalem Plang ass d'administrativ Zweesproochegkeet quotéiert d.&nbsp;h. wann op d'mannst 10&nbsp;% vun der Populatioun d'Minoritéitesprooch schwätzen (meeschtens Schweedesch), da gëtt dës automatesch och zur zweeter Verwaltungssprooch. Keng Reegel ouni Ausnamen: Zu [[Turku]], der aler Haaptstad aus schweedeschen Zäiten, huet Schweedesch den offizielle Staus aus historesche Grënn bäibehalen, obschonn et hei vu manner wéi 10&nbsp;% vun de Leit geschwat gëtt. Op der autonomer Inselgrupp [[Åland]] ass Finnesch nëmme Walfach an d'Schüler mussen et, wa se net wëllen, och net léieren. Eenzeg Administratiounssprooch vun Åland ass Schweedesch. [[Samesch]] ass och als offiziell Minoritéitesprooch unerkannt an ass an deenen traditionell samesch dominéierte Regiounen a Gemengen an der Verwaltung am Gebrauch. === Reliounen === [[1923]] gouf a Finnland d'Reliounsfräiheet agefouert. 60&nbsp;% vun de Finne sinn an der [[Evangeelesch Kierch|evangeelesch-lutherescher Kierch]], 1,1&nbsp;% an der [[Orthodox Kierch|orthodoxer]] an 2&nbsp;% gehéieren anere Glawensrichtungen un. Béid chrëschtlech Konfessioune ginn iwwer Kierchesteiere finanzéiert. == Geschicht == Déi eelst mënschlech Spueren um Territoire vum haitege Finnland loosse sech bis an d'[[Steenzäit]] zeréckdatéieren a sinn eng ronn 8500 Joer al. Nach ëm 100 v.&nbsp;Chr. beschreift de [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]] ''d'Fenni'' als Vollek ouni Waffen, Päerd an Heem, déi um Buedem schlofen, net méi wéi e Fell um Läif hunn an nawell zefridden a glécklech mat hirem haarde Liewe sinn. Tatsächlech war d'Gebitt vum haitege Finnland bis an d'[[12. Joerhonnert]] politesch relativ onbedeitend. [[1154]] gëtt West- a Südfinnland dunn ënner dem Kinnek [[Erik IX.]] en Deel vu Schweden a sollt et déi nächst 700 Joer och bleiwen. Den ëstlechen Deel fält dogéint un dat russescht [[Novgorod]]. Ënner dem schweedesche Kinnekshaus fënnt Westfinnland Uschloss un de westeuropäesche Kulturkrees a gëtt missionéiert. Schweedesch gëtt d'Administratiounssprooch an entwéckelt sech zu der Sprooch vun der Elitt. Anescht wéi deen iwwer Joerhonnerte russesch-byzantinesch gepräägten ëstlechen Deel vu Finnland gouf an der schweedescher Provënz och ni de [[Feudalsystem]] agefouert. Am 16. Jh. ass Finnland, besonnesch ënner dem Afloss vum Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]], zur Reformatioun iwwergetrueden. [[1808]] gëtt Finnland vum [[Alexander I.]] vu Russland eruewert, deen et zu engem hallef autonome [[Groussherzogtum]] ënner russescher Kontroll mécht. [[Groussherzog]] ass den [[Zar]], representéiert duerch e Generalgouverneur. Finnland bleift bis zu der [[Russesch Revolutioun|russescher Revolutioun]] [[1917]] en Deel vum russesche Räich. An där Zäit entwéckelt sech d'finnesch national Beweegung. A patriotescher Atmosphär gëtt [[1835]] den Nationaleepos ''Kalevala'' niddergeschriwwen an d'[[Finnesch]] gëtt [[1892]] dem schweedesche juristesch gläichgestallt. [[Fichier:Turku castle.jpg|thumb|left|250px|D'Buerg vun Turku war am Mëttelalter de politeschen Zentrum vu Finnland]] Kuerz no der bolschewistescher Revolutioun a Russland, de [[6. Dezember]] [[1917]], deklaréiert Finnland sech onofhängeg. D'Onofhängegkeet gëtt zwar relativ séier vun de Bolschewisten unerkannt, mä Kricher a Russland an a Finnland maachen d'Saach méi komplizéiert. Zum enge brécht [[1918]] e kuerze, mä battere Biergerkrich tëscht deene vun [[Däitschland]] ënnerstëtzen „Wäissen“ (Unhänger vum deemolege Gouvernement; d'konservativ riets Elitt an d'Baueren) an hirem politesche Géigepol, de radikale „Rouden“ (Unhänger vun de sozialistesche Lénksparteien – Leit ouni Grond a Buedem an d'Aarbechter) a Finnland aus. Zum anere gëtt déi oppe Fro ëm d'finnesch-russesch Grenz duerch d'russesch Revolutioun an d'Längt gezunn. E Kompromëss tëscht Finnland a Russland gëtt eréischt [[1920]] am ''Accord vun Tartu'' fonnt. D'Relatiounen tëscht der nach jonker Republik Finnland an der [[Sowjetunioun]] hu sech an den 1930er-Jore relativ stabiliséiert. Wéi d'Sowjets sech dunn awer [[1939]] drop behaapt hunn, datt si e Recht drop hätte grouss Deeler vum finneschen Territoire zeréckzekréien, koum et zum Eclat. De sougenannten éischte [[Wanterkrich]] tëscht Finnland an der Sowjetunioun ass ausgebrach, huet awer nëmmen ee Joer gedauert (bis [[1940]]). De Konflikt gouf awer net geléist a fënnt tëscht [[1941]] an [[1944]] seng Fortsetzung am Zweete Wanterkrich ([[Fortsetzungskrich]]). Dat deemools mat [[Nationalsozialismus|Nazi]]-[[Däitschland]] alliéiert Finnland gëtt zwar net ageholl, muss awer als Konsequenz vum verluerene Krich en Deel vu sengem Gebitt nees un d'Sowjetunioun oftrieden. Nom [[Zweete Weltkrich]] féiert Finnland offiziell d'Neutralitéit an a beweegt sech bis zum Fall vun der Sowjetunioun aussepolitesch an der Grozon tëscht West an Ost. [[1955]] gëtt Finnland Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an dem [[Nordesche Rot]]. [[1995]] trëtt d'Land der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2048411.html|Titel=Um Dënschdeg: Finnland ass offiziell Member vun der NATO|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Stairs of Finnish Parliament.jpg|thumb|300px|D'finnescht Parlament ''[[Eduskunta]]'']] Finnland ass eng parlamentaresch Demokratie nom presidiale Prinzip. De President, respektiv d'Presidentin vun der Republik huet historesch eng zentral Roll an der finnescher Politik gespillt. Bis zu der Verfassungsännerung am Joer [[2000]] hat de President d'Méiglechkeet d'Parlament opzeléisen, e Vetorecht op all Gesetz an huet de Premierminister ernannt. Dës relativ dominant Positioun gouf gläichzäiteg mat der Wal vum [[Tarja Halonen]] (Februar 2000) staark zeréckgestallt, soudatt de President haut éischter eng méi representativ Funktioun huet. D'Presidentschaftswale sinn all sechs Joer. Den aktuelle President ass de(n) {{wikidata|property|linked|P35}}<ref name=":0">Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>. D'legislativ Autoritéit am Staat huet d'Parlament (''[[Eduskunta]]'' op Finnesch, ''Riksdag'' op Schweedesch). D'Parlament huet eng Kummer, 200 Deputéiert a gëtt all véier Joer nei gewielt. D'Regierung (fi. ''valtioneuvosto'') gëtt aktuell vum Premierminister {{wikidata|property|linked|P6}} geleet<ref name=":0" />. Finnland war zanter dem [[Zweete Weltkrich]] aussepolitesch neutral, huet awer am Juni [[2022]] zesumme mat [[Schweden|Schwede]] gefrot fir Member an der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] ze ginn. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. NATO-Member, nodeems et iwwer 9 Méint haaptsächlech vun der [[Tierkei]] blockéiert gouf. == Administrativ Ënnerdeelungen == === Historesch Regiounen === Déi néng '''historesch Regioune''' vu Finnland (och nach ''historesch Landschaften'', fi. ''historialliset maakunnat'', sv. ''historiska landskap'') bezéie sech op déi [[Historesch Regioune vu Schweden|historesch]] [[Historesch Regioune vu Schweden|Regioune vu Schweden]] (sv''. landskap''), déi haut en Deel vum onofhängege Finnland sinn. Se ware bis 1634 administrativ Eenheete vum Kinnekräich Schweden. Well Finnland zu där Zäit keen onofhängege Staat war, ass den Ausdrock „historesch Regioune vu Finnland“ ierféierend. Och wa s'um Niveau vun der Administratioun keng Roll méi spillen, se präge bis haut awer nach d'Identitéit, de [[Folklor]], d'[[Dialekt|Dialekter]], d'[[Heraldik]], asw. vu ville Regiounen. {{Méi Info 1|Historesch Regioune vu Finnland}} === Provënzen === Déi historesch Regioune si 1634 als administrativ Entitéiten ofgeschaaft a mat '''Provënzen''' (fi. ''läänit'', sv. ''län'') ersat ginn. D'Provënze goufen e puermol nei organiséiert, awer hir weesentlech Charakteristike blouwe bestoen. An der [[Nokrichszäit]] gouf et ufanks zéng Provënzen, a vun 1960 un der zwielef. No enger Rëtsch Reformen ass d'Zuel vun de Provënzen am Joer 1997 op sechs zeréckgaangen. Op den 1. Januar 2010 si se schliisslech komplett ofgeschaaft a mat enger neier regionaler administrativer Struktur ersat ginn. {{Méi Info 1|Provënz (Finnland)}} === Aktuell Andeelung === Finnland ass an zwee Gebidder agedeelt: engersäits Festland-Finnland mat 19 '''Regiounen''' (fi. ''maakunta'', sv. ''landskap'') an anersäits d'autonom Insel Åland. {{Méi Info 2|Regioun (Finnland)|Åland}} D'Regioune sinn hirersäits a 70 '''Sub-Regiounen''' (fi. ''seutukunta'', sv. ''ekonomisk region'') agedeelt, enger Gruppéierung vu verschiddenen Nopeschgemengen, déi zu der selwechter Regioun gehéieren. Um Festland gëtt et 67 Sub-Regiounen an op Åland der dräi. Den ënneschten Niveau vun der administrativer Andeelung bilden déi 308 '''Gemengen''' (fi. ''kunta'', sv. ''kommun'')^{(Stand: 2026)}<ref>{{Citation|URL=https://stat.fi/en/luokitukset/kunta/kunta_1_20260101|Titel=Municipalities 2026 {{!}} Statistics Finland|Gekuckt=2026-04-20|Auteur=Statistics Finland|Datum=2026-01-01|Wierk=stat.fi|Sprooch=en}}</ref>. {{Méi Info 2|Sub-Regioun (Finnland)|Gemeng (Finnland)}} == Kultur == === Design an Architektur === Finnland huet eng Rëtsch aflossräich Architekten an Designer eropbruecht. Zu deene renomméiertste gehéieren den [[Arichitektur|Architekt]] [[Eliel Saarinen]] ([[Jugendstil]]) an den [[Design]]er/[[Arichitektur|Architekt]] [[Alvar Aalto]] ([[Funktionalismus (Design)|Funktionalismus]]). === Film === D'Gebridder [[Mika Kaurismäki]] an [[Aki Kaurismäki]] hunn alle béid internationale Succès als [[Regisseur]]. === Literatur === D'Literatursprooch vu Finnland geet op den Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]] (16. Jh.) zeréck. Den Nationaleepos [[Kalevala]], deen [[1835]] vum [[Elias Lönnrot]] zesummegestallt a publizéiert gouf, war vu fundamentaler politescher a kultureller Bedeitung fir Finnland. Als Papp vun der moderner finnescher Literatur gëllt den [[Aleksis Kivi]] ([[1834]]-[[1872]]). Den [[1954]] vum [[Väinö Linna]] verëffentlechten Antikrichsroman ''Tuntematon sotilas'' ("Den onbekannten Zaldot"), ass nieft der [[Bibel]] dat meeschtverkaaft Buch a Finnland. De [[Frans Eemil Sillanpää]] krut [[1939]] de [[Literaturnobelpräis]]. Wichteg Auteuren am Ufank vum 21. Joerhonnert sinn den [[Arto Paasilinna]] an d'[[Sofi Oksanen]]. [[Fichier:Jean Sibelius 1939.jpg|thumb|De Komponist [[Jean Sibelius]] ([[1865]]–[[1957]])]] === Musek === E weltwäit renomméierte finnesche Komponist ass de [[Jean Sibelius]] ([[1865]]-[[1957]]). Finnland ass och bekannt fir seng Danzmusek, de [[Finneschen Tango]], d'[[Humppa]] an d'[[Jenkka]]. Bekannt Pop/Rock Gruppe sinn z.&nbsp;B. [[The Rasmus]], [[Sunrise Avenue]] oder Negative. Finnland ass och fir seng [[Metal]]gruppe bekannt wéi [[HIM]], [[The 69 Eyes]], [[Nightwish]], [[Children of Bodom]] an och [[Lordi]] (Gewënner vum [[Eurovision Song Contest 2006]]). Op der Säit [http://www.metalfromfinland.com/] fënnt ee weider finnesch Banden aus dem Metalgenre. === Sport === De finneschen Nationalsport ass de [[Pesäpallo]]. Dat bausst de Landesgrenze relativ onbekannt Spill ass eng Zort finnesche [[Baseball]] a gouf [[1922]] vum [[Lauri Pihkala]] agefouert. Beléift sinn och déi klassesch Wantersportaarten, woubäi den [[Äishockey]] besonnesch populär ass. Zanter dem Succès vum zweemolege Weltmeeschter [[Mika Häkkinen]] gehéiert och d'[[Formel 1]], nieft dem traditionelle populäre [[Rallye]], zu de Favoritte beim, bei de Finnen allgemeng beléifte, [[Motorsport]]. [[1952]] waren zu [[Helsinki]] d'[[Olympesch Summerspiller]] bei deenen de Lëtzebuerger [[Josy Barthel]] d'Goldmedail am [[1.500-Meter-Laf]] gewonnen huet. == Ekonomie == Finnland ass haut eng héich entwéckelt [[Industriegesellschaft]]. Nieft der traditionell staarker [[Holz (Material)|Holz]]- a [[Pabeier]]sindustrie huet sech d'[[Telekommunikatioun]] zanter den [[1990]]er-Joren – virun allem wéinst dem weltwäite Succès vun [[Nokia]] – als zentral Wirtschaftsbranche etabléiere kënnen. Finnland ass eent vun deene wéinege Länner an Europa, déi méi Daten- a Kommunikatiounstechnologien exportéiere wéi importéieren. Och de [[Maschinnebau]] spillt eng wichteg Roll. ''Valmet'' a ''Sisu'' si grouss finnesch [[Firma]]en déi sech op d'Produktioun vu Camionen an Traktere spezialiséiert hunn. De [[Betribssystem]] [[Linux]] gouf vum Finn [[Linus Torvalds]] erfonnt. [[Fichier:Syväri1.jpg|thumb|Finnesch Séielandschaft Syväri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20051125162238/http://valtioneuvosto.fi/vn/liston/base.lsp?k=en Finnesche Gouvernement] * [http://www.virtual.finland.fi/ Virtual Finland] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Finnland| ]] [[Kategorie:Republicken]] rf4hz0els9v362m85bd8p218wn9jt5b 2689117 2689032 2026-08-05T14:06:12Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689117 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Suomen Tasavalta (Finnesch)<br>Republiken Finland (Schweedesch) | Fändel = Flag of Finland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Finnland | Wopen = Coat of arms of Finland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Finnland | National Devise = | Kaart= EU-Finland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Finnesch]], [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Helsinki]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 338.478,34 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 9,4 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]]<br>deklaréiert de [[6. Dezember]] [[1917]], unerkannt de [[4. Januar]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[6. Dezember]] | Nationalhymn = [[Maamme – Vårt land]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.fi]] | Telefonsprefix = +358 | Notizen = | Extra Bild = Finland-CIA_WFB_Map.png | Extra Bild2 = }} '''Finnland''' ([[Finnesch|fi]].: ''Suomi'', [[Schweedesch|sv]].: ''Finland'') ass eng [[Republik]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. Finnland grenzt u [[Schweden]], [[Norwegen]], [[Russland]] an d'[[Ostmier]]. D'[[Åland]] Inselen, déi südwestlech vun der Küst leien, sinn zwar ënner finnescher Souveränitéit wat d'Aussen- a Sécherheetspolitik ubelaangt, soss awer autonom. D'Haaptstad vu Finnland ass [[Helsinki]]. == Geographie == Finnland gëtt och nach heiansdo d'Land vun den dausend Séie genannt, ma dat ass am Fong nach ferm ënnerdriwwen: et sinn der genee 187.888. Nieft de Séie sinn et déi 179.584 Inselen an déi wäitleefeg Bëscher, déi dräivéierel vum Land bedecken, déi der finnescher Landschaft hire Stempel opdrécken. Topographesch gesinn ass d'Land am Süden éischter flaach, Richtung Norde gëtt et dann awer ëmmer méi koppeg an den héchste Bierg, den [[Haltitunturi]], ganz uewen am Nordweste vu Finnland, bréngt et op eng Spëtzt vun 1.328 Meter. Finnland läit tëscht dem 60. a 70. [[Geographesch Breet|Breedegrad]], mä well d'Klima vum Ostmier a vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, leien d'Temperaturen am Schnëtt ëm déi 5-10&nbsp;°C méi héich wéi an aner Gebidder déi op der selwechter Héicht leien. D'Land huet kal Wanteren a waarm Summeren. Op waarme Summerdeeg kann den Thermometer a Südfinnland bis op 30&nbsp;°C klammen. An de Wanterméint sinn dogéint –20&nbsp;°C och näischt Aussergewéinleches. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'Sonn an där Zäit wärend ronn 51 Deeg net op. D'Géigestéck vun der finnescher [[Polarnuecht]] (finn.: ''Kaamos'') ass d'[[Mëtternuechtssonn]] am Summer, wou et dann och 73 Deeg an engem Stéck hell ass. == Bevëlkerung == Finnland ass vun der Fläch hier dat fënneftgréisst Land an Europa, huet awer mat nëmme 17 Awunner pro Quadratkilometer gläichzäiteg och eng vun de klengste Bevëlkerungsdensitéiten um Kontinent. D'Majoritéit vun de Finnen (65&nbsp;%) liewen a Stied, a well déi meescht dovun am Süde vum Land leien, ass och do d'Bevëlkerungskonzentratioun bei wäitem am héchsten. Ongeféier 40&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen an der [[Provënz Südfinnland]], mat 62,6 Awunner op de Quadratkilometer. Eleng an der Regioun [[Uusimaa]], Helsinki an absënns d'Nopeschstied [[Espoo]] a [[Vantaa]], liewen ongeféier 1,638 Millioune Leit. === Sproochen === Finnland huet zwou offiziell Sproochen, [[Finnesch]] a [[Schweedesch]]. Finnesch gehéiert zu der [[finno-ugrescher]] Sproochefamill an ass d'Mammesprooch vun ongeféier 88,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung. Schweedesch hu 5,3&nbsp;% vun de Finnen als éischt Sprooch. Well déi jeeweils aner Sprooch als Flichtfach an der Schoul geléiert gi muss, sinn déi meescht Finnen zweesproocheg. Den offizielle Status vum Schweedeschen erkläert sech duerch d'Geschicht vum Land. Zanter dem Ufank vum [[13. Joerhonnert]] bis [[1809]] war Finnland en Deel vum schweedesche Kinnekräich. Op kommunalem Plang ass d'administrativ Zweesproochegkeet quotéiert d.&nbsp;h. wann op d'mannst 10&nbsp;% vun der Populatioun d'Minoritéitesprooch schwätzen (meeschtens Schweedesch), da gëtt dës automatesch och zur zweeter Verwaltungssprooch. Keng Reegel ouni Ausnamen: Zu [[Turku]], der aler Haaptstad aus schweedeschen Zäiten, huet Schweedesch den offizielle Staus aus historesche Grënn bäibehalen, obschonn et hei vu manner wéi 10&nbsp;% vun de Leit geschwat gëtt. Op der autonomer Inselgrupp [[Åland]] ass Finnesch nëmme Walfach an d'Schüler mussen et, wa se net wëllen, och net léieren. Eenzeg Administratiounssprooch vun Åland ass Schweedesch. [[Samesch]] ass och als offiziell Minoritéitesprooch unerkannt an ass an deenen traditionell samesch dominéierte Regiounen a Gemengen an der Verwaltung am Gebrauch. === Reliounen === [[1923]] gouf a Finnland d'Reliounsfräiheet agefouert. 60&nbsp;% vun de Finne sinn an der [[Evangeelesch Kierch|evangeelesch-lutherescher Kierch]], 1,1&nbsp;% an der [[Orthodox Kierch|orthodoxer]] an 2&nbsp;% gehéieren anere Glawensrichtungen un. Béid chrëschtlech Konfessioune ginn iwwer Kierchesteiere finanzéiert. == Geschicht == Déi eelst mënschlech Spueren um Territoire vum haitege Finnland loosse sech bis an d'[[Steenzäit]] zeréckdatéieren a sinn eng ronn 8500 Joer al. Nach ëm 100 v.&nbsp;Chr. beschreift de [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]] ''d'Fenni'' als Vollek ouni Waffen, Päerd an Heem, déi um Buedem schlofen, net méi wéi e Fell um Läif hunn an nawell zefridden a glécklech mat hirem haarde Liewe sinn. Tatsächlech war d'Gebitt vum haitege Finnland bis an d'[[12. Joerhonnert]] politesch relativ onbedeitend. [[1154]] gëtt West- a Südfinnland dunn ënner dem Kinnek [[Erik IX.]] en Deel vu Schweden a sollt et déi nächst 700 Joer och bleiwen. Den ëstlechen Deel fält dogéint un dat russescht [[Novgorod]]. Ënner dem schweedesche Kinnekshaus fënnt Westfinnland Uschloss un de westeuropäesche Kulturkrees a gëtt missionéiert. Schweedesch gëtt d'Administratiounssprooch an entwéckelt sech zu der Sprooch vun der Elitt. Anescht wéi deen iwwer Joerhonnerte russesch-byzantinesch gepräägten ëstlechen Deel vu Finnland gouf an der schweedescher Provënz och ni de [[Feudalsystem]] agefouert. Am 16. Jh. ass Finnland, besonnesch ënner dem Afloss vum Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]], zur Reformatioun iwwergetrueden. [[1808]] gëtt Finnland vum [[Alexander I.]] vu Russland eruewert, deen et zu engem hallef autonome [[Groussherzogtum]] ënner russescher Kontroll mécht. [[Groussherzog]] ass den [[Zar]], representéiert duerch e Generalgouverneur. Finnland bleift bis zu der [[Russesch Revolutioun|russescher Revolutioun]] [[1917]] en Deel vum russesche Räich. An där Zäit entwéckelt sech d'finnesch national Beweegung. A patriotescher Atmosphär gëtt [[1835]] den Nationaleepos ''Kalevala'' niddergeschriwwen an d'[[Finnesch]] gëtt [[1892]] dem schweedesche juristesch gläichgestallt. [[Fichier:Turku castle.jpg|thumb|left|250px|D'Buerg vun Turku war am Mëttelalter de politeschen Zentrum vu Finnland]] Kuerz no der bolschewistescher Revolutioun a Russland, de [[6. Dezember]] [[1917]], deklaréiert Finnland sech onofhängeg. D'Onofhängegkeet gëtt zwar relativ séier vun de Bolschewisten unerkannt, mä Kricher a Russland an a Finnland maachen d'Saach méi komplizéiert. Zum enge brécht [[1918]] e kuerze, mä battere Biergerkrich tëscht deene vun [[Däitschland]] ënnerstëtzen „Wäissen“ (Unhänger vum deemolege Gouvernement; d'konservativ riets Elitt an d'Baueren) an hirem politesche Géigepol, de radikale „Rouden“ (Unhänger vun de sozialistesche Lénksparteien – Leit ouni Grond a Buedem an d'Aarbechter) a Finnland aus. Zum anere gëtt déi oppe Fro ëm d'finnesch-russesch Grenz duerch d'russesch Revolutioun an d'Längt gezunn. E Kompromëss tëscht Finnland a Russland gëtt eréischt [[1920]] am ''Accord vun Tartu'' fonnt. D'Relatiounen tëscht der nach jonker Republik Finnland an der [[Sowjetunioun]] hu sech an den 1930er-Jore relativ stabiliséiert. Wéi d'Sowjets sech dunn awer [[1939]] drop behaapt hunn, datt si e Recht drop hätte grouss Deeler vum finneschen Territoire zeréckzekréien, koum et zum Eclat. De sougenannten éischte [[Wanterkrich]] tëscht Finnland an der Sowjetunioun ass ausgebrach, huet awer nëmmen ee Joer gedauert (bis [[1940]]). De Konflikt gouf awer net geléist a fënnt tëscht [[1941]] an [[1944]] seng Fortsetzung am Zweete Wanterkrich ([[Fortsetzungskrich]]). Dat deemools mat [[Nationalsozialismus|Nazi]]-[[Däitschland]] alliéiert Finnland gëtt zwar net ageholl, muss awer als Konsequenz vum verluerene Krich en Deel vu sengem Gebitt nees un d'Sowjetunioun oftrieden. Nom [[Zweete Weltkrich]] féiert Finnland offiziell d'Neutralitéit an a beweegt sech bis zum Fall vun der Sowjetunioun aussepolitesch an der Grozon tëscht West an Ost. [[1955]] gëtt Finnland Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an dem [[Nordesche Rot]]. [[1995]] trëtt d'Land der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2048411.html|Titel=Um Dënschdeg: Finnland ass offiziell Member vun der NATO|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Stairs of Finnish Parliament.jpg|thumb|300px|D'finnescht Parlament ''[[Eduskunta]]'']] Finnland ass eng parlamentaresch Demokratie nom presidiale Prinzip. De President, respektiv d'Presidentin vun der Republik huet historesch eng zentral Roll an der finnescher Politik gespillt. Bis zu der Verfassungsännerung am Joer [[2000]] hat de President d'Méiglechkeet d'Parlament opzeléisen, e Vetorecht op all Gesetz an huet de Premierminister ernannt. Dës relativ dominant Positioun gouf gläichzäiteg mat der Wal vum [[Tarja Halonen]] (Februar 2000) staark zeréckgestallt, soudatt de President haut éischter eng méi representativ Funktioun huet. D'Presidentschaftswale sinn all sechs Joer. Den aktuelle President ass de(n) {{wikidata|property|linked|P35}}<ref name=":0">Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>. D'legislativ Autoritéit am Staat huet d'Parlament (''[[Eduskunta]]'' op Finnesch, ''Riksdag'' op Schweedesch). D'Parlament huet eng Kummer, 200 Deputéiert a gëtt all véier Joer nei gewielt. D'Regierung (fi. ''valtioneuvosto'') gëtt aktuell vum Premierminister {{wikidata|property|linked|P6}} geleet<ref name=":0" />. Finnland war zanter dem [[Zweete Weltkrich]] aussepolitesch neutral, huet awer am Juni [[2022]] zesumme mat [[Schweden|Schwede]] gefrot fir Member an der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] ze ginn. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. NATO-Member, nodeems et iwwer 9 Méint haaptsächlech vun der [[Tierkei]] blockéiert gouf. == Administrativ Ënnerdeelungen == === Historesch Regiounen === Déi néng '''historesch Regioune''' vu Finnland (och nach ''historesch Landschaften'', fi. ''historialliset maakunnat'', sv. ''historiska landskap'') bezéie sech op déi [[Historesch Regioune vu Schweden|historesch]] [[Historesch Regioune vu Schweden|Regioune vu Schweden]] (sv''. landskap''), déi haut en Deel vum onofhängege Finnland sinn. Se ware bis 1634 administrativ Eenheete vum Kinnekräich Schweden. Well Finnland zu där Zäit keen onofhängege Staat war, ass den Ausdrock „historesch Regioune vu Finnland“ ierféierend. Och wa s'um Niveau vun der Administratioun keng Roll méi spillen, se präge bis haut awer nach d'Identitéit, de [[Folklor]], d'[[Dialekt|Dialekter]], d'[[Heraldik]], asw. vu ville Regiounen. {{Méi Info 1|Historesch Regioune vu Finnland}} === Provënzen === Déi historesch Regioune si 1634 als administrativ Entitéiten ofgeschaaft a mat '''Provënzen''' (fi. ''läänit'', sv. ''län'') ersat ginn. D'Provënze goufen e puermol nei organiséiert, awer hir weesentlech Charakteristike blouwe bestoen. An der [[Nokrichszäit]] gouf et ufanks zéng Provënzen, a vun 1960 un der zwielef. No enger Rëtsch Reformen ass d'Zuel vun de Provënzen am Joer 1997 op sechs zeréckgaangen. Op den 1. Januar 2010 si se schliisslech komplett ofgeschaaft a mat enger neier regionaler administrativer Struktur ersat ginn. {{Méi Info 1|Provënz (Finnland)}} === Aktuell Andeelung === Finnland ass an zwee Gebidder agedeelt: engersäits Festland-Finnland mat 19 '''Regiounen''' (fi. ''maakunta'', sv. ''landskap'') an anersäits d'autonom Insel Åland. {{Méi Info 2|Regioun (Finnland)|Åland}} D'Regioune sinn hirersäits a 70 '''Sub-Regiounen''' (fi. ''seutukunta'', sv. ''ekonomisk region'') agedeelt, enger Gruppéierung vu verschiddenen Nopeschgemengen, déi zu der selwechter Regioun gehéieren. Um Festland gëtt et 67 Sub-Regiounen an op Åland der dräi. Den ënneschten Niveau vun der administrativer Andeelung bilden déi 308 '''Gemengen''' (fi. ''kunta'', sv. ''kommun'')^{(Stand: 2026)}<ref>{{Citation|URL=https://stat.fi/en/luokitukset/kunta/kunta_1_20260101|Titel=Municipalities 2026 {{!}} Statistics Finland|Gekuckt=2026-04-20|Auteur=Statistics Finland|Datum=2026-01-01|Wierk=stat.fi|Sprooch=en}}</ref>. {{Méi Info 2|Sub-Regioun (Finnland)|Gemeng (Finnland)}} == Kultur == === Design an Architektur === Finnland huet eng Rëtsch aflossräich Architekten an Designer eropbruecht. Zu deene renomméiertste gehéieren den [[Arichitektur|Architekt]] [[Eliel Saarinen]] ([[Jugendstil]]) an den [[Design]]er/[[Arichitektur|Architekt]] [[Alvar Aalto]] ([[Funktionalismus (Design)|Funktionalismus]]). === Film === D'Gebridder [[Mika Kaurismäki]] an [[Aki Kaurismäki]] hunn alle béid internationale Succès als [[Regisseur]]. === Literatur === D'Literatursprooch vu Finnland geet op den Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]] (16. Jh.) zeréck. Den Nationaleepos [[Kalevala]], deen [[1835]] vum [[Elias Lönnrot]] zesummegestallt a publizéiert gouf, war vu fundamentaler politescher a kultureller Bedeitung fir Finnland. Als Papp vun der moderner finnescher Literatur gëllt den [[Aleksis Kivi]] ([[1834]]-[[1872]]). Den [[1954]] vum [[Väinö Linna]] verëffentlechten Antikrichsroman ''Tuntematon sotilas'' ("Den onbekannten Zaldot"), ass nieft der [[Bibel]] dat meeschtverkaaft Buch a Finnland. De [[Frans Eemil Sillanpää]] krut [[1939]] de [[Literaturnobelpräis]]. Wichteg Auteuren am Ufank vum 21. Joerhonnert sinn den [[Arto Paasilinna]] an d'[[Sofi Oksanen]]. [[Fichier:Jean Sibelius 1939.jpg|thumb|De Komponist [[Jean Sibelius]] ([[1865]]–[[1957]])]] === Musek === E weltwäit renomméierte finnesche Komponist ass de [[Jean Sibelius]] ([[1865]]-[[1957]]). Finnland ass och bekannt fir seng Danzmusek, de [[Finneschen Tango]], d'[[Humppa]] an d'[[Jenkka]]. Bekannt Pop/Rock Gruppe sinn z.&nbsp;B. [[The Rasmus]], [[Sunrise Avenue]] oder Negative. Finnland ass och fir seng [[Metal]]gruppe bekannt wéi [[HIM]], [[The 69 Eyes]], [[Nightwish]], [[Children of Bodom]] an och [[Lordi]] (Gewënner vum [[Eurovision Song Contest 2006]]). Op der Säit [http://www.metalfromfinland.com/] fënnt ee weider finnesch Banden aus dem Metalgenre. === Sport === De finneschen Nationalsport ass de [[Pesäpallo]]. Dat bausst de Landesgrenze relativ onbekannt Spill ass eng Zort finnesche [[Baseball]] a gouf [[1922]] vum [[Lauri Pihkala]] agefouert. Beléift sinn och déi klassesch Wantersportaarten, woubäi den [[Äishockey]] besonnesch populär ass. Zanter dem Succès vum zweemolege Weltmeeschter [[Mika Häkkinen]] gehéiert och d'[[Formel 1]], nieft dem traditionelle populäre [[Rallye]], zu de Favoritte beim, bei de Finnen allgemeng beléifte, [[Motorsport]]. [[1952]] waren zu [[Helsinki]] d'[[Olympesch Summerspiller]] bei deenen de Lëtzebuerger [[Josy Barthel]] d'Goldmedail am [[1.500-Meter-Laf]] gewonnen huet. == Ekonomie == Finnland ass haut eng héich entwéckelt [[Industriegesellschaft]]. Nieft der traditionell staarker [[Holz (Material)|Holz]]- a [[Pabeier]]sindustrie huet sech d'[[Telekommunikatioun]] zanter den [[1990]]er-Joren – virun allem wéinst dem weltwäite Succès vun [[Nokia]] – als zentral Wirtschaftsbranche etabléiere kënnen. Finnland ass eent vun deene wéinege Länner an Europa, déi méi Daten- a Kommunikatiounstechnologien exportéiere wéi importéieren. Och de [[Maschinnebau]] spillt eng wichteg Roll. ''Valmet'' a ''Sisu'' si grouss finnesch [[Firma]]en déi sech op d'Produktioun vu Camionen an Traktere spezialiséiert hunn. De [[Betribssystem]] [[Linux]] gouf vum Finn [[Linus Torvalds]] erfonnt. [[Fichier:Syväri1.jpg|thumb|Finnesch Séielandschaft Syväri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20051125162238/http://valtioneuvosto.fi/vn/liston/base.lsp?k=en Finnesche Gouvernement] * [http://www.virtual.finland.fi/ Virtual Finland] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Finnland| ]] [[Kategorie:Republicken]] 89bj8jbl2dt5l9skj4us63rtd3klrqi 0 14539 2689130 2642672 2026-08-05T14:06:33Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689130 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoARG}} {{Infobox Land | Numm = República Argentina | Fändel = Flag of Argentina.svg | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vun Argentinien | Wopen = Coat_of_arms_of_Argentina.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Argentinien | National Devise = En Unión y Libertad<br>(''An Eenegkeet a Fräiheet'') | Kaart= Argentina in its region (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Buenos Aires]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 2 780 403 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} ({{small|{{wikidata|qualifier|P1082|P585}}}}) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 16,9 | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]], den<br>[[9. Juli]] [[1816]] | Nationalfeierdag = [[25. Mee]] | Nationalhymn = [[Himno Nacional Argentino]]<br>([http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/54/ArgentinaX.ogg Lauschteren]) | Wärung = [[Argentinesche Peso]] (ARS) | Zäitzon = -3 | Internet TLD = [[.ar]] | Telefonsprefix = +54 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Argentinien''' ([[Spuenesch|sp]].: ''República Argentina'') ass e [[Staat]] am Süde vu [[Südamerika]]. Argentinie grenzt am Norden u [[Bolivien]] a [[Paraguay]], am Osten un [[Uruguay]] a [[Brasilien]] an am Westen un [[Chile]]. Am Südoste mécht den [[Atlanteschen Ozean]] eng natierlech Grenz. Argentinien ass vun der Fläch hier, no Brasilien, den zweetgréisste Staat um südamerikanesche [[Kontinent]]. D'Haaptstad an an engems gréisst Stad ass [[Buenos Aires]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Argentina|Argentinien}} * {{es}} {{en}} [http://www.argentina.gov.ar/ argentina.gov.ar] Offiziellt nationaalt Portal * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070416201620/http://www.turismo.gov.ar/eng/menu.htm Tourismus-Portal] [[Fichier:ViñedoCafayate.jpg|thumb|left|250px|Salta]] {{Navigatioun CSN-Staaten}} [[Kategorie:Argentinien| ]] [[Kategorie:Republicken]] iulx60rk786kw4vl02g665splikiy8v 0 14582 2689029 2677453 2026-08-05T14:00:08Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689029 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoHU}} {{Infobox Land | Numm = Magyar Köztársaság | Fändel = Flag of Hungary.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Ungarn | Wopen = Coat of arms of Hungary.png | Wope Breet = 60px | Wopen Artikel = Wope vun Ungarn | National Devise = | Kaart= EU-Hungary.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Budapest]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresche Regierungssystem|Parlamentaresch]] [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 93 036 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10 053 000<ref>Geschat fir 2007 vum [http://portal.ksh.hu/pls/ksh/docs/eng/xftp/gyor/nep/enep20708.pdf Ungaresche Büro fir Statistik (KSH)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 108 | Onofhängegkeet = [[31. Oktober]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[21. Juli]] | Nationalhymn = [[Himnusz]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/66/HungaryX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Forint]] (HUF) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.hu]] | Telefonsprefix = +36 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Ungarn''' ([[ungaresch]]: ''Magyarország'') ass eng [[Republik]] am Südoste vu [[Mëtteleuropa]]. D'Land grenzt am Norden un d'[[Slowakei]], am Nordosten un d'[[Ukrain]], am Osten u [[Rumänien]] an am Süden u [[Serbien]], [[Kroatien]] a [[Slowenien]]. Am Westen ass [[Éisträich]] den Noper. Ungarn ass Member vun der [[OECD]], der [[NATO]] an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. D'[[Haaptstad]] an anengems och déi gréisst Stad vum Land ass [[Budapest]]. == Geographie == D'[[Puszta]], eng typesch ungaresch Steppelandschaft, hëlt e groussen Deel vum Land an. Den héchste [[Bierg]] ass de Kékes (1014 m). Grouss [[Floss|Flëss]] an Ungarn sinn d'[[Donau]], d'[[Tisza]], d'[[Drava]], d'[[Mura]], d'[[Zala]], a d'[[Kőrös]]. Déi greisste [[Séi]]e sinn de [[Balaton]], de [[Fertő tó]] an de [[Velencei tó]]. == Sprooch == [[Ungaresch]] ass eng [[Finno-ugresch Sproochen|Finno-Ugresch Sprooch]] an domat eng vun de wéinege Sproochen an [[Europa (Kontinent)|Europa]] déi keng [[Indoeuropäesch Sproochen|indoeuropäesch]] Wuerzelen huet. Dofir ass se dann och fir Mammesproochler aus dem indoeuropäesche Raum relativ schwéier ze léieren. Ungaresch gläicht dem [[Finnesch]]en an [[Estesch]]en, allebéid finno-ugresch Sproochen, just e bëssen um Niveau vun der Grammaire. == Kuckt och == * [[Ungaresche Volleksopstand]] 1956 * [[Mihály Munkácsy]] (1844-1900). Ungaresche Moler, deen eng Zäit zu [[Schlass Kolpech|Kolpech]] gewunnt huet. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{de}} {{en}}[http://www.magyarorszag.hu/ www.magyarorszag.hu] Ungarn-Portal * {{en}} [http://www.parlament.hu/ Site vum ungaresche Parlament] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Ungarn| ]] lonewljuzrdbnrzl2f2hoblkm64g8f3 2689113 2689029 2026-08-05T14:06:07Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689113 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoHU}} {{Infobox Land | Numm = Magyar Köztársaság | Fändel = Flag of Hungary.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Ungarn | Wopen = Coat of arms of Hungary.png | Wope Breet = 60px | Wopen Artikel = Wope vun Ungarn | National Devise = | Kaart= EU-Hungary.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Budapest]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresche Regierungssystem|Parlamentaresch]] [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 93 036 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10 053 000<ref>Geschat fir 2007 vum [http://portal.ksh.hu/pls/ksh/docs/eng/xftp/gyor/nep/enep20708.pdf Ungaresche Büro fir Statistik (KSH)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 108 | Onofhängegkeet = [[31. Oktober]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[21. Juli]] | Nationalhymn = [[Himnusz]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/66/HungaryX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Forint]] (HUF) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.hu]] | Telefonsprefix = +36 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Ungarn''' ([[ungaresch]]: ''Magyarország'') ass eng [[Republik]] am Südoste vu [[Mëtteleuropa]]. D'Land grenzt am Norden un d'[[Slowakei]], am Nordosten un d'[[Ukrain]], am Osten u [[Rumänien]] an am Süden u [[Serbien]], [[Kroatien]] a [[Slowenien]]. Am Westen ass [[Éisträich]] den Noper. Ungarn ass Member vun der [[OECD]], der [[NATO]] an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. D'[[Haaptstad]] an anengems och déi gréisst Stad vum Land ass [[Budapest]]. == Geographie == D'[[Puszta]], eng typesch ungaresch Steppelandschaft, hëlt e groussen Deel vum Land an. Den héchste [[Bierg]] ass de Kékes (1014 m). Grouss [[Floss|Flëss]] an Ungarn sinn d'[[Donau]], d'[[Tisza]], d'[[Drava]], d'[[Mura]], d'[[Zala]], a d'[[Kőrös]]. Déi greisste [[Séi]]e sinn de [[Balaton]], de [[Fertő tó]] an de [[Velencei tó]]. == Sprooch == [[Ungaresch]] ass eng [[Finno-ugresch Sproochen|Finno-Ugresch Sprooch]] an domat eng vun de wéinege Sproochen an [[Europa (Kontinent)|Europa]] déi keng [[Indoeuropäesch Sproochen|indoeuropäesch]] Wuerzelen huet. Dofir ass se dann och fir Mammesproochler aus dem indoeuropäesche Raum relativ schwéier ze léieren. Ungaresch gläicht dem [[Finnesch]]en an [[Estesch]]en, allebéid finno-ugresch Sproochen, just e bëssen um Niveau vun der Grammaire. == Kuckt och == * [[Ungaresche Volleksopstand]] 1956 * [[Mihály Munkácsy]] (1844-1900). Ungaresche Moler, deen eng Zäit zu [[Schlass Kolpech|Kolpech]] gewunnt huet. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{de}} {{en}}[http://www.magyarorszag.hu/ www.magyarorszag.hu] Ungarn-Portal * {{en}} [http://www.parlament.hu/ Site vum ungaresche Parlament] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Ungarn| ]] bt1kfxbbi3a0zsr4sj91n077syxzcon 0 14586 2689023 2678435 2026-08-05T14:00:02Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689023 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm =日本国<br>Nihon-koku/Nippon-koku | Fändel = Flag of Japan.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Japan | Wopen = Imperial Seal of Japan.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Japan | National Devise = | Kaart = Japan in Asia (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Japanesch]] | Haaptstad = [[Tokio]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = [[Tennō]] | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 377.873<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen] (2004)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,8 | Bevëlkerung = 127.710.000<ref>Geschat fir den 1. Juli 2008. Quell: [http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm stat.go.jp] (Juli 2008)<br> Bei der leschter Vollekszielung, den 1. Oktober 2005 goufen 127 767 994 Leit gezielt. Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 338 | Onofhängegkeet = [[3. Mee]] [[1947]]<br>(haiteg [[Constitutioun]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Kimi Ga Yo]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/f/f8/JapanX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Yen]] | Zäitzon = +9 | Internet TLD = [[.jp]] | Telefonsprefix = +81 | Notizen = | Extra Bild = Japan Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} '''Japan''', op [[Japanesch]] 日本 ''nihon'' oder ''nippon'' „Urspronk/Wuerzel vun der Sonn”, ass en [[Asien|ostasiateschen]] [[Inselstaat]], deen op 6852 Insele verdeelt am [[Pazifeschen Ozean]] läit. Zum Westen hi fënnt een [[Demokratesch Volleksrepublik Korea|Nord-]] a [[Republik Korea|Südkorea]], zum Norden hi [[Russland]] an zum Südwesten hi [[Volleksrepublik China|China]] an [[Taiwan]]. Japan ass als [[G7]]-Land eng vun de féierenden Industrienatioune vun der Welt. == Geschicht == [[Fichier:Emperor Jimmu.jpg|thumb|left|200px|Den [[Tennō]] [[Jimmu]], mythesche Grënner vum Keeserräich Japan]] Der Seechen no gouf Japan am [[7. Joerhonnert v. Chr.]] vum [[Tennō]] (''jap. Keeser'') [[Jimmu]] gegrënnt. Schonn am [[5. Joerhonnert|5.]] a [[6. Joerhonnert]] hate sech d'chineesesch Schreifweis an de [[Buddhismus]] etabléiere kënnen, éischt Zeeche fir de staarken Afloss dee China op d'japanesch Kultur sollt hunn. Bedeitung a Roll vum Keeser hunn am Laf vun der Geschicht staark variéiert. Bis an d'[[8. Joerhonnert]] war den Tennō déi héchst Autoritéit am Räich, an der Zäit duerno war seng Muecht éischter begrenzt an dacks nëmme vu symboleschem Wäert. D'Soen hat vereenzelt d'Noblesse aus dem Entourage vum Haff, meeschtens awer waren et d'[[Shōgun]] déi d'Land ënner Kontroll haten. Japan war [[De jure / de facto|de facto]] fir Joerhonnerten ënner der Herrschaft vu verschiddene Shogunaten (Militärdynastien) déi - mat relativ kuerzen Ënnerbriechungen - vum [[12. Joerhonnert|12.]] bis an d'éischt Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] un der Muecht waren. Am [[16. Joerhonnert]] hunn Handelsleit a [[Chrëschtentum|chrëschtlech]] Missionnairen aus [[Portugal]], [[Spuenien]], [[Holland]] an [[England]] Japan fir sech entdeckt. Den [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Interessi um Land huet d'Shogunat zwar skeptesch gemaach, gouf awer ufanks toleréiert. Nodeem d'Aktivitéite vun de kathoulesche Missionnairen awer weider zougeholl hunn, gouf d'Chrëschtentum [[1636]] verbueden. Virun allem d'Verbreedung vum Katholizismus war an den Ae vun de Shogun en éischte Schrëtt a Richtung Kolonialiséierung vu Japan duerch d'Iberer. Zu gudder Lescht gouf jiddwer Kontakt mat Europäer verbueden. Eenzeg Ausnam: protestantesch Hollänner hunn däerfe kontrolléierten Handel bedreiwen, dat awer och just op der Insel [[Dejima]] bei [[Nagasaki]]. [[Fichier:Tokugawa Ieyasu2.JPG|thumb|200px|left|Tokugawa Ieyasu]] Déi sougenannt [[Edo-Period]] ([[1603]]-[[1868]]), an där d'Shogunat vun der [[Tokugawa]]-Famill un der Muecht war, war d'Zäit vun internationaler Isolatioun, mä anengems och déi längst Friddensperiod vun der [[Neizäit]]. Et sollten 251 Joer vergoe bis datt d'Japaner [[1854]] - ënner Drock vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerikaner]] - nees wëlles waren d'Relatioune mam Westen erëm opzehuelen an der Isolatiounspolitik en Enn ze maachen. De Kontakt mat den Europäer an den Amerikaner léist bannent kierzter Zäit eng ganz Rëtsch vun Evenementer aus, déi déi traditionell politesch Kultur a gesellschaftlech Verhältnesser an e Koup trëlle loossen. De politeschen Ëmbroch kënnt [[1868]] mat der sougenannter [[Meiji-Restauratioun]]. D'Shogun verléieren d'Muecht an de Keeser gëtt nees als héchst Regierungsinstanz unerkannt. Eng sëllege Reforme ginn an deene Jore lancéiert: de Feudalsystem gëtt ofgeschaaft, staatlech Institutiounen no westlechem Modell ginn etabléiert, d'Schoulflicht gëtt agefouert an d'Land kritt eng nei Verfassung. Aus dem Keeserräich gëtt um Enn eng [[konstitutionell Monarchie]], aus dem Agrarland eng Industrienatioun. Déi schëtzeg Moderniséierung an d'Fale loosse vun der Isolatiounspolitik verännere Land a Gesellschaft fundamental. D'Japaner ginn aussepolitesch méi king a si Wëlles hir Positioun als regional Wirtschafts- a Militärmuecht weider auszebauen. D'Konsequenz dovu sollt eng Expansiounspolitik sonnergläiche sinn. An de Joren [[1894]]/[[1895|95]] kënnt et zum [[éischte chineesesch-japanesche Krich]]. China verléiert [[Taiwan]], d'Insel bleift bis [[1945]] japanesch Provënz. D'Engagement vun de [[Russland|Russen]] an der [[Mandschurei]] am Nordoste vu China féiert [[1905]] zum [[russesch-japanesche Krich]] . D'Konfrontatioun goung zu Gonschte vu Japan aus a markéiert déi éischt Defaite vun enger europäescher Groussmuecht géint en asiatescht Land. Japan kënnt an de Besëtz vu [[Sakhalin]] an de [[Kurilen]], d'Mandschurei gëtt nees u China zeréckginn. [[1910]] annektéiert Japan [[Korea]]. Am [[Éischte Weltkrich]] stinn d'Japaner op der Säit vun der [[Entente]]. [[1920]] trëtt d'Land dem [[Vëlkerbond]] bäi a gëtt Member vum Sécherheetsrot. De Westen erkennt Japan als nei Regionalmuecht am Pazifikraum un, an akzeptéiert déi nei Territoiren. Et sollt net fir laang sinn. Parlament, Regierung a Keeser hunn am Laf vun den [[1930]]er-Joren ëmmer méi d'Kontroll un d'Militär verluer. [[1932]] besetzen d'Japaner d'[[Mandschurei]] a grënnen de Marionettestaat ''Mandschuko''. No massiver internationaler Kritik trëtt Japan [[1933]] nees aus dem Vëlkerbond aus. [[1936]] ënnerschreiwe Japan an Däitschland den [[Antikominternpakt]]. Et bleift zwar en éischter symbolescht Schreiwes, ass awer och en éischte Schrëtt a Richtung ''Achs Berlin-Roum-Tokio'' vun [[1941]]. [[Fichier:nagasakibomb.jpg|230px|thumb|Detonatioun vun der Atombomm ''Fat Man'' iwwer [[Nagasaki]]]] [[1937]] eskaléiert d'Situatioun an der Mandschurei an et kënnt zum [[zweete chinesch-japanesche Krich]]. [[1938]] iwwerdréit d'Parlament all Entscheedungsautoritéit a krichsrelevante Froen op d'Militär. Den zweete Krich mat China markéiert och gläichzäiteg den Ufank vum [[Pazifikkrich]] an dem [[Zweete Weltkrich]] an Asien. Een Dag no der [[Ugrëff op Pearl Harbor|Fligersattaque op d'amerikanech Pazifikbase zu Pearl Harbor]] op [[Hawaii]] ([[7. Dezember]] [[1941]]) erklären d'Amerikaner Japan de Krich. D'Japaner waren den Alliéierten an der Ufankszäit vum Krich ëmmer e Schratt viraus a konnten hiren Afloss iwwer ganz Südostasien ausbreeden. D'[[Philippinnen]], [[Neiguinea]], [[Myanmar|Birma]] an [[Indonesien|Indonesie]] ginn am Laf vun nëmmen e puer Méint okkupéiert. Mat der japanescher Nidderlag an der [[Schluecht vu Guadalcanal]] op de [[Salomonen]] (1942-43) konnt d'japanesch Expansioun gestoppt ginn. Japan verléiert duerch d'Géigenoffensive vun den Alliéierten no an no ëmmer méi Territoiren. [[1945]] gëtt Okinawa op de Ryūkyūinsele vun den Alliérten ageholl, Tokio an Ōsaka bombardéiert. De [[6. August]] [[1945]] gehaien d'Amerikaner eng éischt [[Atombomm]] op [[Hiroshima]], den [[9. August]] explodéiert eng zweet iwwer [[Nagasaki]]. Sechs Deeg drop kapituléiert Japan bedingungslos; formell ënnerschriwwe gouf d'Kapitulatioun den [[2. September]] [[1945]]. D'Haaptacteuere vun der aggressiver Annexiounspolitik sinn an den internationale [[Krichsverbriecherprozesser vun Tokio]] tëscht 1946-48 ugeklot a verurteelt ginn. Bis Enn Abrëll [[1952]] war Japan vun den Amerikaner okkupéiert. [[1956]] trëtt d'Land de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] bäi. Tëscht 1955-1973 ass d'japanesch Ekonomie formidabel gewuess an d'Land huet sech politesch stabiliséiert. == Geographie == [[Fichier:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|thumb|left|Satelittefoto vu Japan]] Japan läit op engem [[Archipel]] ëstlech vum asiatesche Festland. Den [[Inselstaat]] grenzt am Norden un d'[[Ochotskescht Mier]], am Osten un de [[Pazifeschen Ozean]], am Süden un d'[[Ostchineesescht Mier]] an am Westen un d'[[Japanescht Mier]]. Nieft sëllege méi klengen Insele (6848 Stéck<ref name="stat">http://www.stat.go.jp/english/data/nenkan/index.htm</ref>) sinn d'Haaptinselen - vun Norden no Süden - [[Hokkaidō]], [[Honshū]] (déi gréisst), [[Shikoku]], an [[Kyūshū]]. Ëm déi 73&nbsp;% vun der Landmass si Bierger. Deen héchsten ass de [[Fujisan]] mat 3776 Meter<ref name="stat"/>. Déi riseg Biergformatiounen aus vulkaneschem Gestengs si knapps fir Landwirtschaft, Industrie oder als Bauland ze gebrauchen. Besidelt sinn haaptsächlech d'Küsteregiounen, wat och eng vun den Haaptursaaachen ass datt Japan eng vun deenen héchste Bevëlkerungsdensitéiten op der Welt huet. Am Groussraum [[Tokio]] op der Pazifikküst wunnen eleng schonn 30 Millioune Leit. Japan läit matzen an enger [[Tektonik|Subduktiounszon]], enger Regioun an där sech dräi [[Tektonik|tektonesche Placke]] laanschtenee reiwen, d'[[Eurasesch Plack|eurasesch]], d'[[Philippinnesch Plack|philippinnesch]] an d'[[Pazifesch Plack]]. Et kënnt dofir reegelméisseg zu [[Äerdbiewen]] a [[Vulkan]]ausbréch. Vun deene ronn 240 [[Vulkan]]er sinn der eng 40 aktiv. Besonnesch geféierlech si Séibiewen, déi am schlëmmste Fall en [[Tsunami]] ausléise kënnen. == Klima == Japan huet e relativ variéiert Klima. Et kann tëscht sechs Haaptklimaregiounen ënnerscheet ginn: * [[Hokkaidō]]: net vill [[Reen]], laang kal Wantere mat vill Schnéi. * [[Japanescht Mier]]/Ostmier: Den Norwestwand am Wanter bréngt vill Schnéi. Am Summer ass et méi kill wéi an der pazifescher Regioun. Dacks [[Fön (Wand)|Fön]]. * Zentraalt Héichland (''[[Chūō-kōchi]]''): grouss Temperaturënnerscheeder tëscht Summer a Wanter, Dag an Nuecht. Net vill Reen. * [[Seto-Séi]]: D'Bierger aus der Regioun [[Chūgoku]] a [[Shikoku]] blockéieren d'Loftstréim a féieren d'ganzt Joer iwwer zu engem temperéierte Klima. * [[Pazifeschen Ozean|Pazifikregioun]]: kal Wantere mat wéineg Schnéi, dréchen a waarm Summeren. * [[Nansei-Inselen]] ([[Ryūkyū-Inselen]]): Subtropeschet Klima mat waarme Wanteren a Summeren. Staark Reeschauere virun allem an der [[Reenzäit]], reegelméisseg [[Taifun]]en. D'[[Monsun]]saison fänkt an de südleche Regioune schonn ufanks Mee un. D'Reefront wandert da Richtung Norde virun, an erreecht Enn Juli d'Insel Hokkaidō. De Monsun dauert ongeféier 6 Wochen. Enn Summer, Ufank Hierscht heefe sech d'Taifunen. Bis zu 20 där tropescher Wirelstierm ploen d'Land pro Saison. == Bevëlkerung == [[Fichier:Shibuya night.jpg|thumb|290px|D'[[Shibuya]]-Kräizung zu Tokio]] === Sproochen a Schrëften === D'Sproochsituatioun a Japan ass eng relativ homogeen. [[Japanesch]], op Japanesch 日本語 ''nihongo'', ass d'Nationalsprooch a gëtt vun der Quasitotalitéit vun der Populatioun a vun deene meeschte Minoritéite geschwat. Wéi déi meescht Sproochen huet och d'Japanesch eng sëllege regional Dialekter opweises. Déi japanesch Sprooch benotzt nieft de [[Chineesesch Schrëft|chineesesche Schrëftzeechen]] ([[Kanji]]) zwee eege Silbeschrëftsystemer ([[Hiragana]] a [[Katakana]]), déi vu chineesesche Schrëftzeechen ofgeleet sinn. Stroossen, Garen a.s.w si meeschtens a Kanji an a laténgescher Ëmschrëft ([[Rōmaji]]) beschëldert. D'[[Ryūkyū-Sproochen]], déi gemenkerhand als Ënnergrupp vum Japanesche gesi ginn, ginn hautdesdaags nëmmen nach vun enger Minoritéit zu [[Okinawa]] op de [[Ryūkyū-Inselen|Ryūkyū-Insele]] geschwat. [[Ainu (Sprooch)|Ainu]], eng indigène Minoritéitssproooch déi net mam Japanesche Famill ass, kënnen nëmmen nach vereenzelt eeler Leit am Norde vun der Insel Hokkaido. [[Englesch]] ass nach viru [[Chineesesch]] déi Friemsprooch, déi am meeschten an de Schoule geléiert gëtt. Allerdéngs gëtt dacks kritiséiert, datt de japaneschen Engleschcours ze vill op d'Bestoe vum [[Test of English for International Communication|TOEIC-Test]] ausgeriicht ass an net genuch Kommunikatiounsfäegkeete vermëttelt. Déi drëttheefegst Friemsprooch ass [[Däitsch]]. === Reliounen === [[Fichier:shinto heirat.jpg|thumb|left|Hochzäit am Meiji-Schräin, Tokio 2002]] Japan gouf mat der Constitutioun vun [[1947]] zu engem [[Laizismus|laizistesche]] Staat an huet mam selwechten Dokument d'absolut Reliounsfräiheet agefouert. De [[Buddhismus]] an de [[Schintoismus]] sinn déi historesch wichtegst Reliounen an hu bis haut groussen Afloss op Kultur a Gesellschaft vum Land. Aus westlecher Perspektiv éischter gelungen ass datt den offizielle Statistiken<ref>{{Citation|URL=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html#People |Titel=CIA World Factbook; Japan - People |Gekuckt=13.07.2008 |Archiv-Datum=28.12.2010 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20101228224107/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html#People }}</ref> no eng grouss Majoritéit (iwwer 80&nbsp;%) vun de Japaner net nëmmen zu enger, mä zu en allenzwou gehéiert. Eng Ursaach dofir ass datt de Buddhismus an de Schintoismus an hirer reliéiser a philosophescher Traditioun no beienee leien a sech am Laf vun der Zäit zu enger eegener, typesch japanescher Spirutualitéit vermëscht hunn. De reliéise [[Synkretismus]] erkläert och datt sech d'Iddi vun där enger, exklusiver Relioun ni richteg duerchgesat huet. De Buddhismus an de Schintoismus gehéieren haut zum soziokulturelle Patrimoine vun de Japaner a liewen an der Traditioun vun de gesellschaftleche Gebraich virun. Hochzäite ginn dacks mat enger schintoistescher Zeremonie gefeiert, Doudesritualer wéi d'Begriefnes an d'Gebied fir déi Verstuerwe si meeschtens a buddhistescher Traditioun gehalen. De Buddhismus, op Japanesch 仏教 ''bukkyo'', koum am [[6. Joerhonnert]] iwwer den Emwee vu Korea an d'Land. Anescht wéi am Schintoismus gëtt et am Buddhismus eng persounifizéiert Hellegkeet an d'Méiglechkeet nom Doud an d'Paradäis ze kommen. De [[Schintoismus]], deen aus de japaneschen Urreliounen entstanen ass, baséiert dogéint op der Veréierung vun Naturgottheeten an de Virfueren. Et gëtt iwwer 200 Richtungen. Zanter dem [[19. Joerhonnert]] sinn a Japan eng Hellewull nei reliéis Beweegungen, déi sougenannt ''Nei Reliounen'', op Japanesch 新宗教 ''shinshūkyō'', entstanen. Déi meescht si vun traditionelle Relioune wéi dem Schintoismus, dem Buddhismus, dem Hinduismus an dem Chrëschtentum beaflosst. D'Chrëschtentum an den Islam spillen a Japa sou gutt wéi keng Roll. == Administrativ Ënnerdeelungen == === Prefekturen === [[Fichier:Japan prefectures.png|230px|right]] {| border="0" |- | '''Insel [[Hokkaidō]]''' * {{small|1}} [[Hokkaidō]] '''Insel [[Honshū]]''' * {{small|2}} [[Prefektur Aomori|Aomori]] * {{small|3}} [[Prefektur Iwate|Iwate]] * {{small|4}} [[Prefektur Miyagi|Miyagi]] * {{small|5}} [[Prefektur Akita|Akita]] * {{small|6}} [[Prefektur Yamagata|Yamagata]] * {{small|7}} [[Prefektur Fukushima|Fukushima]] * {{small|8}} [[Prefektur Ibaraki|Ibaraki]] * {{small|9}} [[Prefektur Tochigi|Tochigi]] * {{small|10}} [[Prefektur Gunma|Gunma]] * {{small|11}} [[Prefektur Saitama|Saitama]] | valign="top" | * {{small|12}} [[Prefektur Chiba|Chiba]] * {{small|13}} [[Prefektur Tokio|Tokio]] * {{small|14}} [[Prefektur Kanagawa|Kanagawa]] * {{small|15}} [[Prefektur Niigata|Niigata]] * {{small|16}} [[Prefektur Toyama|Toyama]] * {{small|17}} [[Prefektur Ishikawa|Ishikawa]] * {{small|18}} [[Prefektur Fukui|Fukui]] * {{small|19}} [[Prefektur Yamanashi|Yamanashi]] * {{small|20}} [[Prefektur Nagano|Nagano]] * {{small|21}} [[Prefektur Gifu|Gifu]] * {{small|22}} [[Prefektur Shizuoka|Shizuoka]] * {{small|23}} [[Prefektur Aichi|Aichi]] * {{small|24}} [[Prefektur Mie|Mie]] | valign="top" | * {{small|25}} [[Prefektur Shiga|Shiga]] * {{small|26}} [[Prefektur Kyōto|Kyōto]] * {{small|27}} [[Prefektur Ōsaka|Ōsaka]] * {{small|28}} [[Prefektur Hyōgo|Hyōgo]] * {{small|29}} [[Prefektur Nara|Nara]] * {{small|30}} [[Prefektur Wakayama|Wakayama]] * {{small|31}} [[Prefektur Tottori|Tottori]] * {{small|32}} [[Prefektur Shimane|Shimane]] * {{small|33}} [[Prefektur Okayama|Okayama]] * {{small|34}} [[Prefektur Hiroshima|Hiroshima]] * {{small|35}} [[Prefektur Yamaguchi|Yamaguchi]] '''Insel [[Shikoku]]''' * {{small|36}} [[Prefektur Tokushima|Tokushima]] | valign="top" | * {{small|37}} [[Prefektur Kagawa|Kagawa]] * {{small|38}} [[Prefektur Ehime|Ehime]] * {{small|39}} [[Prefektur Kōchi|Kōchi]] '''Insel [[Kyūshū]]''' * {{small|40}} [[Prefektur Fukuoka|Fukuoka]] * {{small|41}} [[Prefektur Saga|Saga]] * {{small|42}} [[Prefektur Nagasaki|Nagasaki]] * {{small|43}} [[Prefektur Kumamoto|Kumamoto]] * {{small|44}} [[Prefektur Ōita|Ōita]] * {{small|45}} [[Prefektur Miyazaki|Miyazaki]] * {{small|46}} [[Prefektur Kagoshima|Kagoshima]] '''[[Ryūkyū-Inselen]]''' * {{small|47}} [[Prefektur Okinawa|Okinawa]] |} Japan ass a 47 Prefecturen agedeelt. Administréiert ginn d'Prefecture vu gewieltene Gouverneuren a Parlamenter. Déi eenzel Prefecture sinn nach emol a Gemengen opgedeelt. D'Gemengeversammlunge gi gradewéi d'Prefecturesparlamenter gewielt. D'Gemenge kontrolléieren ë.&nbsp;a. den ëffentlechen Enseignement an hunn d'Recht eege Steieren anzeféieren. == Literatur zum Theema == * Dambmann, Gerhard: ''Gebrauchsanweisung für Japan'', Piper, 2002 * Barthes, Roland: ''L'empire des signes'', Éditions du Seuil, collection Points Essais, 2005 * Henshall, Kenneth G.: ''A history of Japan'', Palgrave Macmillan, 2001 == Kuckt och == * [[Japanesch]] * [[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.kantei.go.jp/foreign/index-e.html Säit vum japaneschem Gouvernement] * {{en}} [http://www.kunaicho.go.jp/eindex.html Offiziell Säit vun der keeserlecher Famill] * {{en}} [http://www.jnto.go.jp/eng/ D'japanesch Organisatioun fir nationalen Tourismus] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20080612194837/http://www.lu.emb-japan.go.jp/index_f.htm D'japanesch Ambassade zu Lëtzebuerg] {{Referenzen}} {{Naviblock |Navigatioun G7 |Navigatioun Länner an Asien }} [[Kategorie:Japan| ]] 0hlje02tbqssmb03h13kq5r0m8c48m2 2689105 2689023 2026-08-05T14:05:23Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689105 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm =日本国<br>Nihon-koku/Nippon-koku | Fändel = Flag of Japan.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Japan | Wopen = Imperial Seal of Japan.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Japan | National Devise = | Kaart = Japan in Asia (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Japanesch]] | Haaptstad = [[Tokio]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = [[Tennō]] | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 377.873<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen] (2004)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,8 | Bevëlkerung = 127.710.000<ref>Geschat fir den 1. Juli 2008. Quell: [http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm stat.go.jp] (Juli 2008)<br> Bei der leschter Vollekszielung, den 1. Oktober 2005 goufen 127 767 994 Leit gezielt. Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 338 | Onofhängegkeet = [[3. Mee]] [[1947]]<br>(haiteg [[Constitutioun]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Kimi Ga Yo]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/f/f8/JapanX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Yen]] | Zäitzon = +9 | Internet TLD = [[.jp]] | Telefonsprefix = +81 | Notizen = | Extra Bild = Japan Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} '''Japan''', op [[Japanesch]] 日本 ''nihon'' oder ''nippon'' „Urspronk/Wuerzel vun der Sonn”, ass en [[Asien|ostasiateschen]] [[Inselstaat]], deen op 6852 Insele verdeelt am [[Pazifeschen Ozean]] läit. Zum Westen hi fënnt een [[Demokratesch Volleksrepublik Korea|Nord-]] a [[Republik Korea|Südkorea]], zum Norden hi [[Russland]] an zum Südwesten hi [[Volleksrepublik China|China]] an [[Taiwan]]. Japan ass als [[G7]]-Land eng vun de féierenden Industrienatioune vun der Welt. == Geschicht == [[Fichier:Emperor Jimmu.jpg|thumb|left|200px|Den [[Tennō]] [[Jimmu]], mythesche Grënner vum Keeserräich Japan]] Der Seechen no gouf Japan am [[7. Joerhonnert v. Chr.]] vum [[Tennō]] (''jap. Keeser'') [[Jimmu]] gegrënnt. Schonn am [[5. Joerhonnert|5.]] a [[6. Joerhonnert]] hate sech d'chineesesch Schreifweis an de [[Buddhismus]] etabléiere kënnen, éischt Zeeche fir de staarken Afloss dee China op d'japanesch Kultur sollt hunn. Bedeitung a Roll vum Keeser hunn am Laf vun der Geschicht staark variéiert. Bis an d'[[8. Joerhonnert]] war den Tennō déi héchst Autoritéit am Räich, an der Zäit duerno war seng Muecht éischter begrenzt an dacks nëmme vu symboleschem Wäert. D'Soen hat vereenzelt d'Noblesse aus dem Entourage vum Haff, meeschtens awer waren et d'[[Shōgun]] déi d'Land ënner Kontroll haten. Japan war [[De jure / de facto|de facto]] fir Joerhonnerten ënner der Herrschaft vu verschiddene Shogunaten (Militärdynastien) déi - mat relativ kuerzen Ënnerbriechungen - vum [[12. Joerhonnert|12.]] bis an d'éischt Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] un der Muecht waren. Am [[16. Joerhonnert]] hunn Handelsleit a [[Chrëschtentum|chrëschtlech]] Missionnairen aus [[Portugal]], [[Spuenien]], [[Holland]] an [[England]] Japan fir sech entdeckt. Den [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Interessi um Land huet d'Shogunat zwar skeptesch gemaach, gouf awer ufanks toleréiert. Nodeem d'Aktivitéite vun de kathoulesche Missionnairen awer weider zougeholl hunn, gouf d'Chrëschtentum [[1636]] verbueden. Virun allem d'Verbreedung vum Katholizismus war an den Ae vun de Shogun en éischte Schrëtt a Richtung Kolonialiséierung vu Japan duerch d'Iberer. Zu gudder Lescht gouf jiddwer Kontakt mat Europäer verbueden. Eenzeg Ausnam: protestantesch Hollänner hunn däerfe kontrolléierten Handel bedreiwen, dat awer och just op der Insel [[Dejima]] bei [[Nagasaki]]. [[Fichier:Tokugawa Ieyasu2.JPG|thumb|200px|left|Tokugawa Ieyasu]] Déi sougenannt [[Edo-Period]] ([[1603]]-[[1868]]), an där d'Shogunat vun der [[Tokugawa]]-Famill un der Muecht war, war d'Zäit vun internationaler Isolatioun, mä anengems och déi längst Friddensperiod vun der [[Neizäit]]. Et sollten 251 Joer vergoe bis datt d'Japaner [[1854]] - ënner Drock vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerikaner]] - nees wëlles waren d'Relatioune mam Westen erëm opzehuelen an der Isolatiounspolitik en Enn ze maachen. De Kontakt mat den Europäer an den Amerikaner léist bannent kierzter Zäit eng ganz Rëtsch vun Evenementer aus, déi déi traditionell politesch Kultur a gesellschaftlech Verhältnesser an e Koup trëlle loossen. De politeschen Ëmbroch kënnt [[1868]] mat der sougenannter [[Meiji-Restauratioun]]. D'Shogun verléieren d'Muecht an de Keeser gëtt nees als héchst Regierungsinstanz unerkannt. Eng sëllege Reforme ginn an deene Jore lancéiert: de Feudalsystem gëtt ofgeschaaft, staatlech Institutiounen no westlechem Modell ginn etabléiert, d'Schoulflicht gëtt agefouert an d'Land kritt eng nei Verfassung. Aus dem Keeserräich gëtt um Enn eng [[konstitutionell Monarchie]], aus dem Agrarland eng Industrienatioun. Déi schëtzeg Moderniséierung an d'Fale loosse vun der Isolatiounspolitik verännere Land a Gesellschaft fundamental. D'Japaner ginn aussepolitesch méi king a si Wëlles hir Positioun als regional Wirtschafts- a Militärmuecht weider auszebauen. D'Konsequenz dovu sollt eng Expansiounspolitik sonnergläiche sinn. An de Joren [[1894]]/[[1895|95]] kënnt et zum [[éischte chineesesch-japanesche Krich]]. China verléiert [[Taiwan]], d'Insel bleift bis [[1945]] japanesch Provënz. D'Engagement vun de [[Russland|Russen]] an der [[Mandschurei]] am Nordoste vu China féiert [[1905]] zum [[russesch-japanesche Krich]] . D'Konfrontatioun goung zu Gonschte vu Japan aus a markéiert déi éischt Defaite vun enger europäescher Groussmuecht géint en asiatescht Land. Japan kënnt an de Besëtz vu [[Sakhalin]] an de [[Kurilen]], d'Mandschurei gëtt nees u China zeréckginn. [[1910]] annektéiert Japan [[Korea]]. Am [[Éischte Weltkrich]] stinn d'Japaner op der Säit vun der [[Entente]]. [[1920]] trëtt d'Land dem [[Vëlkerbond]] bäi a gëtt Member vum Sécherheetsrot. De Westen erkennt Japan als nei Regionalmuecht am Pazifikraum un, an akzeptéiert déi nei Territoiren. Et sollt net fir laang sinn. Parlament, Regierung a Keeser hunn am Laf vun den [[1930]]er-Joren ëmmer méi d'Kontroll un d'Militär verluer. [[1932]] besetzen d'Japaner d'[[Mandschurei]] a grënnen de Marionettestaat ''Mandschuko''. No massiver internationaler Kritik trëtt Japan [[1933]] nees aus dem Vëlkerbond aus. [[1936]] ënnerschreiwe Japan an Däitschland den [[Antikominternpakt]]. Et bleift zwar en éischter symbolescht Schreiwes, ass awer och en éischte Schrëtt a Richtung ''Achs Berlin-Roum-Tokio'' vun [[1941]]. [[Fichier:nagasakibomb.jpg|230px|thumb|Detonatioun vun der Atombomm ''Fat Man'' iwwer [[Nagasaki]]]] [[1937]] eskaléiert d'Situatioun an der Mandschurei an et kënnt zum [[zweete chinesch-japanesche Krich]]. [[1938]] iwwerdréit d'Parlament all Entscheedungsautoritéit a krichsrelevante Froen op d'Militär. Den zweete Krich mat China markéiert och gläichzäiteg den Ufank vum [[Pazifikkrich]] an dem [[Zweete Weltkrich]] an Asien. Een Dag no der [[Ugrëff op Pearl Harbor|Fligersattaque op d'amerikanech Pazifikbase zu Pearl Harbor]] op [[Hawaii]] ([[7. Dezember]] [[1941]]) erklären d'Amerikaner Japan de Krich. D'Japaner waren den Alliéierten an der Ufankszäit vum Krich ëmmer e Schratt viraus a konnten hiren Afloss iwwer ganz Südostasien ausbreeden. D'[[Philippinnen]], [[Neiguinea]], [[Myanmar|Birma]] an [[Indonesien|Indonesie]] ginn am Laf vun nëmmen e puer Méint okkupéiert. Mat der japanescher Nidderlag an der [[Schluecht vu Guadalcanal]] op de [[Salomonen]] (1942-43) konnt d'japanesch Expansioun gestoppt ginn. Japan verléiert duerch d'Géigenoffensive vun den Alliéierten no an no ëmmer méi Territoiren. [[1945]] gëtt Okinawa op de Ryūkyūinsele vun den Alliérten ageholl, Tokio an Ōsaka bombardéiert. De [[6. August]] [[1945]] gehaien d'Amerikaner eng éischt [[Atombomm]] op [[Hiroshima]], den [[9. August]] explodéiert eng zweet iwwer [[Nagasaki]]. Sechs Deeg drop kapituléiert Japan bedingungslos; formell ënnerschriwwe gouf d'Kapitulatioun den [[2. September]] [[1945]]. D'Haaptacteuere vun der aggressiver Annexiounspolitik sinn an den internationale [[Krichsverbriecherprozesser vun Tokio]] tëscht 1946-48 ugeklot a verurteelt ginn. Bis Enn Abrëll [[1952]] war Japan vun den Amerikaner okkupéiert. [[1956]] trëtt d'Land de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] bäi. Tëscht 1955-1973 ass d'japanesch Ekonomie formidabel gewuess an d'Land huet sech politesch stabiliséiert. == Geographie == [[Fichier:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|thumb|left|Satelittefoto vu Japan]] Japan läit op engem [[Archipel]] ëstlech vum asiatesche Festland. Den [[Inselstaat]] grenzt am Norden un d'[[Ochotskescht Mier]], am Osten un de [[Pazifeschen Ozean]], am Süden un d'[[Ostchineesescht Mier]] an am Westen un d'[[Japanescht Mier]]. Nieft sëllege méi klengen Insele (6848 Stéck<ref name="stat">http://www.stat.go.jp/english/data/nenkan/index.htm</ref>) sinn d'Haaptinselen - vun Norden no Süden - [[Hokkaidō]], [[Honshū]] (déi gréisst), [[Shikoku]], an [[Kyūshū]]. Ëm déi 73&nbsp;% vun der Landmass si Bierger. Deen héchsten ass de [[Fujisan]] mat 3776 Meter<ref name="stat"/>. Déi riseg Biergformatiounen aus vulkaneschem Gestengs si knapps fir Landwirtschaft, Industrie oder als Bauland ze gebrauchen. Besidelt sinn haaptsächlech d'Küsteregiounen, wat och eng vun den Haaptursaaachen ass datt Japan eng vun deenen héchste Bevëlkerungsdensitéiten op der Welt huet. Am Groussraum [[Tokio]] op der Pazifikküst wunnen eleng schonn 30 Millioune Leit. Japan läit matzen an enger [[Tektonik|Subduktiounszon]], enger Regioun an där sech dräi [[Tektonik|tektonesche Placke]] laanschtenee reiwen, d'[[Eurasesch Plack|eurasesch]], d'[[Philippinnesch Plack|philippinnesch]] an d'[[Pazifesch Plack]]. Et kënnt dofir reegelméisseg zu [[Äerdbiewen]] a [[Vulkan]]ausbréch. Vun deene ronn 240 [[Vulkan]]er sinn der eng 40 aktiv. Besonnesch geféierlech si Séibiewen, déi am schlëmmste Fall en [[Tsunami]] ausléise kënnen. == Klima == Japan huet e relativ variéiert Klima. Et kann tëscht sechs Haaptklimaregiounen ënnerscheet ginn: * [[Hokkaidō]]: net vill [[Reen]], laang kal Wantere mat vill Schnéi. * [[Japanescht Mier]]/Ostmier: Den Norwestwand am Wanter bréngt vill Schnéi. Am Summer ass et méi kill wéi an der pazifescher Regioun. Dacks [[Fön (Wand)|Fön]]. * Zentraalt Héichland (''[[Chūō-kōchi]]''): grouss Temperaturënnerscheeder tëscht Summer a Wanter, Dag an Nuecht. Net vill Reen. * [[Seto-Séi]]: D'Bierger aus der Regioun [[Chūgoku]] a [[Shikoku]] blockéieren d'Loftstréim a féieren d'ganzt Joer iwwer zu engem temperéierte Klima. * [[Pazifeschen Ozean|Pazifikregioun]]: kal Wantere mat wéineg Schnéi, dréchen a waarm Summeren. * [[Nansei-Inselen]] ([[Ryūkyū-Inselen]]): Subtropeschet Klima mat waarme Wanteren a Summeren. Staark Reeschauere virun allem an der [[Reenzäit]], reegelméisseg [[Taifun]]en. D'[[Monsun]]saison fänkt an de südleche Regioune schonn ufanks Mee un. D'Reefront wandert da Richtung Norde virun, an erreecht Enn Juli d'Insel Hokkaidō. De Monsun dauert ongeféier 6 Wochen. Enn Summer, Ufank Hierscht heefe sech d'Taifunen. Bis zu 20 där tropescher Wirelstierm ploen d'Land pro Saison. == Bevëlkerung == [[Fichier:Shibuya night.jpg|thumb|290px|D'[[Shibuya]]-Kräizung zu Tokio]] === Sproochen a Schrëften === D'Sproochsituatioun a Japan ass eng relativ homogeen. [[Japanesch]], op Japanesch 日本語 ''nihongo'', ass d'Nationalsprooch a gëtt vun der Quasitotalitéit vun der Populatioun a vun deene meeschte Minoritéite geschwat. Wéi déi meescht Sproochen huet och d'Japanesch eng sëllege regional Dialekter opweises. Déi japanesch Sprooch benotzt nieft de [[Chineesesch Schrëft|chineesesche Schrëftzeechen]] ([[Kanji]]) zwee eege Silbeschrëftsystemer ([[Hiragana]] a [[Katakana]]), déi vu chineesesche Schrëftzeechen ofgeleet sinn. Stroossen, Garen a.s.w si meeschtens a Kanji an a laténgescher Ëmschrëft ([[Rōmaji]]) beschëldert. D'[[Ryūkyū-Sproochen]], déi gemenkerhand als Ënnergrupp vum Japanesche gesi ginn, ginn hautdesdaags nëmmen nach vun enger Minoritéit zu [[Okinawa]] op de [[Ryūkyū-Inselen|Ryūkyū-Insele]] geschwat. [[Ainu (Sprooch)|Ainu]], eng indigène Minoritéitssproooch déi net mam Japanesche Famill ass, kënnen nëmmen nach vereenzelt eeler Leit am Norde vun der Insel Hokkaido. [[Englesch]] ass nach viru [[Chineesesch]] déi Friemsprooch, déi am meeschten an de Schoule geléiert gëtt. Allerdéngs gëtt dacks kritiséiert, datt de japaneschen Engleschcours ze vill op d'Bestoe vum [[Test of English for International Communication|TOEIC-Test]] ausgeriicht ass an net genuch Kommunikatiounsfäegkeete vermëttelt. Déi drëttheefegst Friemsprooch ass [[Däitsch]]. === Reliounen === [[Fichier:shinto heirat.jpg|thumb|left|Hochzäit am Meiji-Schräin, Tokio 2002]] Japan gouf mat der Constitutioun vun [[1947]] zu engem [[Laizismus|laizistesche]] Staat an huet mam selwechten Dokument d'absolut Reliounsfräiheet agefouert. De [[Buddhismus]] an de [[Schintoismus]] sinn déi historesch wichtegst Reliounen an hu bis haut groussen Afloss op Kultur a Gesellschaft vum Land. Aus westlecher Perspektiv éischter gelungen ass datt den offizielle Statistiken<ref>{{Citation|URL=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html#People |Titel=CIA World Factbook; Japan - People |Gekuckt=13.07.2008 |Archiv-Datum=28.12.2010 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20101228224107/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html#People }}</ref> no eng grouss Majoritéit (iwwer 80&nbsp;%) vun de Japaner net nëmmen zu enger, mä zu en allenzwou gehéiert. Eng Ursaach dofir ass datt de Buddhismus an de Schintoismus an hirer reliéiser a philosophescher Traditioun no beienee leien a sech am Laf vun der Zäit zu enger eegener, typesch japanescher Spirutualitéit vermëscht hunn. De reliéise [[Synkretismus]] erkläert och datt sech d'Iddi vun där enger, exklusiver Relioun ni richteg duerchgesat huet. De Buddhismus an de Schintoismus gehéieren haut zum soziokulturelle Patrimoine vun de Japaner a liewen an der Traditioun vun de gesellschaftleche Gebraich virun. Hochzäite ginn dacks mat enger schintoistescher Zeremonie gefeiert, Doudesritualer wéi d'Begriefnes an d'Gebied fir déi Verstuerwe si meeschtens a buddhistescher Traditioun gehalen. De Buddhismus, op Japanesch 仏教 ''bukkyo'', koum am [[6. Joerhonnert]] iwwer den Emwee vu Korea an d'Land. Anescht wéi am Schintoismus gëtt et am Buddhismus eng persounifizéiert Hellegkeet an d'Méiglechkeet nom Doud an d'Paradäis ze kommen. De [[Schintoismus]], deen aus de japaneschen Urreliounen entstanen ass, baséiert dogéint op der Veréierung vun Naturgottheeten an de Virfueren. Et gëtt iwwer 200 Richtungen. Zanter dem [[19. Joerhonnert]] sinn a Japan eng Hellewull nei reliéis Beweegungen, déi sougenannt ''Nei Reliounen'', op Japanesch 新宗教 ''shinshūkyō'', entstanen. Déi meescht si vun traditionelle Relioune wéi dem Schintoismus, dem Buddhismus, dem Hinduismus an dem Chrëschtentum beaflosst. D'Chrëschtentum an den Islam spillen a Japa sou gutt wéi keng Roll. == Administrativ Ënnerdeelungen == === Prefekturen === [[Fichier:Japan prefectures.png|230px|right]] {| border="0" |- | '''Insel [[Hokkaidō]]''' * {{small|1}} [[Hokkaidō]] '''Insel [[Honshū]]''' * {{small|2}} [[Prefektur Aomori|Aomori]] * {{small|3}} [[Prefektur Iwate|Iwate]] * {{small|4}} [[Prefektur Miyagi|Miyagi]] * {{small|5}} [[Prefektur Akita|Akita]] * {{small|6}} [[Prefektur Yamagata|Yamagata]] * {{small|7}} [[Prefektur Fukushima|Fukushima]] * {{small|8}} [[Prefektur Ibaraki|Ibaraki]] * {{small|9}} [[Prefektur Tochigi|Tochigi]] * {{small|10}} [[Prefektur Gunma|Gunma]] * {{small|11}} [[Prefektur Saitama|Saitama]] | valign="top" | * {{small|12}} [[Prefektur Chiba|Chiba]] * {{small|13}} [[Prefektur Tokio|Tokio]] * {{small|14}} [[Prefektur Kanagawa|Kanagawa]] * {{small|15}} [[Prefektur Niigata|Niigata]] * {{small|16}} [[Prefektur Toyama|Toyama]] * {{small|17}} [[Prefektur Ishikawa|Ishikawa]] * {{small|18}} [[Prefektur Fukui|Fukui]] * {{small|19}} [[Prefektur Yamanashi|Yamanashi]] * {{small|20}} [[Prefektur Nagano|Nagano]] * {{small|21}} [[Prefektur Gifu|Gifu]] * {{small|22}} [[Prefektur Shizuoka|Shizuoka]] * {{small|23}} [[Prefektur Aichi|Aichi]] * {{small|24}} [[Prefektur Mie|Mie]] | valign="top" | * {{small|25}} [[Prefektur Shiga|Shiga]] * {{small|26}} [[Prefektur Kyōto|Kyōto]] * {{small|27}} [[Prefektur Ōsaka|Ōsaka]] * {{small|28}} [[Prefektur Hyōgo|Hyōgo]] * {{small|29}} [[Prefektur Nara|Nara]] * {{small|30}} [[Prefektur Wakayama|Wakayama]] * {{small|31}} [[Prefektur Tottori|Tottori]] * {{small|32}} [[Prefektur Shimane|Shimane]] * {{small|33}} [[Prefektur Okayama|Okayama]] * {{small|34}} [[Prefektur Hiroshima|Hiroshima]] * {{small|35}} [[Prefektur Yamaguchi|Yamaguchi]] '''Insel [[Shikoku]]''' * {{small|36}} [[Prefektur Tokushima|Tokushima]] | valign="top" | * {{small|37}} [[Prefektur Kagawa|Kagawa]] * {{small|38}} [[Prefektur Ehime|Ehime]] * {{small|39}} [[Prefektur Kōchi|Kōchi]] '''Insel [[Kyūshū]]''' * {{small|40}} [[Prefektur Fukuoka|Fukuoka]] * {{small|41}} [[Prefektur Saga|Saga]] * {{small|42}} [[Prefektur Nagasaki|Nagasaki]] * {{small|43}} [[Prefektur Kumamoto|Kumamoto]] * {{small|44}} [[Prefektur Ōita|Ōita]] * {{small|45}} [[Prefektur Miyazaki|Miyazaki]] * {{small|46}} [[Prefektur Kagoshima|Kagoshima]] '''[[Ryūkyū-Inselen]]''' * {{small|47}} [[Prefektur Okinawa|Okinawa]] |} Japan ass a 47 Prefecturen agedeelt. Administréiert ginn d'Prefecture vu gewieltene Gouverneuren a Parlamenter. Déi eenzel Prefecture sinn nach emol a Gemengen opgedeelt. D'Gemengeversammlunge gi gradewéi d'Prefecturesparlamenter gewielt. D'Gemenge kontrolléieren ë.&nbsp;a. den ëffentlechen Enseignement an hunn d'Recht eege Steieren anzeféieren. == Literatur zum Theema == * Dambmann, Gerhard: ''Gebrauchsanweisung für Japan'', Piper, 2002 * Barthes, Roland: ''L'empire des signes'', Éditions du Seuil, collection Points Essais, 2005 * Henshall, Kenneth G.: ''A history of Japan'', Palgrave Macmillan, 2001 == Kuckt och == * [[Japanesch]] * [[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.kantei.go.jp/foreign/index-e.html Säit vum japaneschem Gouvernement] * {{en}} [http://www.kunaicho.go.jp/eindex.html Offiziell Säit vun der keeserlecher Famill] * {{en}} [http://www.jnto.go.jp/eng/ D'japanesch Organisatioun fir nationalen Tourismus] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20080612194837/http://www.lu.emb-japan.go.jp/index_f.htm D'japanesch Ambassade zu Lëtzebuerg] {{Referenzen}} {{Naviblock |Navigatioun G7 |Navigatioun Länner an Asien }} [[Kategorie:Japan| ]] 4bgem1rsqih53y3nhcbr9ue1o9ye9ki 0 14604 2689049 2645339 2026-08-05T14:00:45Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689049 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoARM}} {{Infobox Land | Numm = Հայաստանի Հանրապետություն<br>Hayastani Hanrapetut‘yun | Fändel = Flag_of_Armenia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Armeenesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Armenia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Armeenesche Wopen | National Devise = | Kaart= Armenia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Armeenesch]] | Haaptstad = [[Eriwan]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 29 800<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 4,5 | Bevëlkerung = 3.264.500 <small>(Juni 2011)</small><ref>[http://www.armstat.am/en/?nid=126&id=11001 Nationale Statistesche Service vun der Republik vun Armenien]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 100,8 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br> den [[21. September]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[Mer Hayrenik]] | Wärung = [[Dram]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.am]] | Telefonsprefix = +374 | Notizen = | Extra Bild = Un-armenia.png | Extra Bild2 = }} '''Armenien''' ([[Armeenesch|armen]].: ''Հայաստան/Hayastan'') ass eng Republik a [[Asien|Westasien]], am [[Kaukasus]]. D'Land grenzt am Norden u [[Georgien]], am Osten un den [[Aserbaidjan]], an am Süden un den [[Iran]] an un d'aserbaidjanesch [[Exklav]] [[Nachitschewan]]. Am Westen ass d'[[Tierkei]] den direkten Noper. Déi fréier [[Armeenesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] gouf [[1991]] vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg. D'baussepolitesch Relatioune mat der Tierkei, an apaart déi mat Asberbaidschan bleiwe viru ferm strapazéiert. [[1992]] sinn d'Konflikter ëm d'Regioun [[Biergkarabach]] am haitegen Aserbaidjan zu engem bluddege [[Krich]] mam Nopeschland eskaléiert. Och nach nom [[Waffestëllstand]] vun [[1994]] besetzt Armenien ronn 15&nbsp;% vun der Géigend. D'Friddensverhandlungen tëscht de Parteie stagnéieren zanterhier. == Kuckt och == * [[Armeenier]] * [[Vëlkermuerd un den Armeenier]] * [[Lëscht vu bekannten Armeenier]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.am/en/ Regierung vun der Republik Armenien] {{en}} * [http://www.armenica.org Geschicht vun Armenien] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20220211192145/http://theforgotten.org/ Den tierkesche Genozid um armeenesche Vollek] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20080516144258/http://www.armenianow.com/ Online-Zeitung ArmeniaNow.com] {{en}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Armenien| ]] [[Kategorie:Republicken]] 74f8fycvnv2xgo0gfd0zuaud3dyc30d 2689135 2689049 2026-08-05T14:06:41Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689135 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoARM}} {{Infobox Land | Numm = Հայաստանի Հանրապետություն<br>Hayastani Hanrapetut‘yun | Fändel = Flag_of_Armenia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Armeenesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Armenia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Armeenesche Wopen | National Devise = | Kaart= Armenia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Armeenesch]] | Haaptstad = [[Eriwan]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 29 800<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 4,5 | Bevëlkerung = 3.264.500 <small>(Juni 2011)</small><ref>[http://www.armstat.am/en/?nid=126&id=11001 Nationale Statistesche Service vun der Republik vun Armenien]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 100,8 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br> den [[21. September]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[Mer Hayrenik]] | Wärung = [[Dram]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.am]] | Telefonsprefix = +374 | Notizen = | Extra Bild = Un-armenia.png | Extra Bild2 = }} '''Armenien''' ([[Armeenesch|armen]].: ''Հայաստան/Hayastan'') ass eng Republik a [[Asien|Westasien]], am [[Kaukasus]]. D'Land grenzt am Norden u [[Georgien]], am Osten un den [[Aserbaidjan]], an am Süden un den [[Iran]] an un d'aserbaidjanesch [[Exklav]] [[Nachitschewan]]. Am Westen ass d'[[Tierkei]] den direkten Noper. Déi fréier [[Armeenesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] gouf [[1991]] vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg. D'baussepolitesch Relatioune mat der Tierkei, an apaart déi mat Asberbaidschan bleiwe viru ferm strapazéiert. [[1992]] sinn d'Konflikter ëm d'Regioun [[Biergkarabach]] am haitegen Aserbaidjan zu engem bluddege [[Krich]] mam Nopeschland eskaléiert. Och nach nom [[Waffestëllstand]] vun [[1994]] besetzt Armenien ronn 15&nbsp;% vun der Géigend. D'Friddensverhandlungen tëscht de Parteie stagnéieren zanterhier. == Kuckt och == * [[Armeenier]] * [[Vëlkermuerd un den Armeenier]] * [[Lëscht vu bekannten Armeenier]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.am/en/ Regierung vun der Republik Armenien] {{en}} * [http://www.armenica.org Geschicht vun Armenien] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20220211192145/http://theforgotten.org/ Den tierkesche Genozid um armeenesche Vollek] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20080516144258/http://www.armenianow.com/ Online-Zeitung ArmeniaNow.com] {{en}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Armenien| ]] [[Kategorie:Republicken]] afafld2t1ttvmsb89hsgkylf88hnfe0 0 14670 2689035 2675693 2026-08-05T14:00:14Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689035 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Česká republika, Česko | Fändel = Flag of the Czech Republic.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Tschechien | Wopen = Coat of arms of the Czech Republic.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun Tschechien | National Devise = Pravda vítězí<br>("D'Wouregt gewënnt") | Kaart= EU-Czechia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tschechesch]] | Haaptstad = [[Prag]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 78 871 | Fläch Plaz = 115 | Waasserfläch = 2,12 | Bevëlkerung = 10 701 777<ref>{{Citation|Titel=Population of Municipalities – 1 January 2021|URL=https://www.czso.cz/csu/czso/population-of-municipalities-1-january-2021|Editeur= [[Czech Statistical Office]]|Datum=30 April 2021}}</ref> | Bevëlkerung Plaz = 86 | Bevëlkerungsdicht = 136 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1993]] (Tschechien)<br>[[28. Oktober]] [[1918]] (Tschechoslowakei) | Nationalfeierdag = [[28. Oktober]] | Nationalhymn = [[Kde domov můj]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/d/dd/CzechX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Tschechesch Kroun]] (CZK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cz]] | Telefonsprefix = +420 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Tschechesch Republik''' ([[tschechesch]]: ''Česká republika'') oder '''Tschechien''' (''Česko'') ass e Land a Mëtteleuropa. Et grenzt am Norden u [[Polen]], am Osten un d'[[Slowakei]], [[Éisträich]] am Süden, an [[Däitschland]] am Westen. [[1918]], nodeem d'[[Éisträich-Ungarn|éisträischech-ungaresch]] Duebelmonarchie nom [[Éischte Weltkrich]] an d'Gette gaange war, gouf d'[[Tschechoslowakei]], de Virgängerstaat vum haitegen Tschechien an der Slowakei gegrënnt. Vun [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Nazidäitschland]] besat an opgeléist gouf d'Tschechoslowakei [[1945]] frësch opgeriicht a war vun [[1948]] un e kommunistesch regéierte Staat. D'Federatioun huet d<nowiki>'</nowiki>''Tschechesch Sozialistesch Republik'' an d'''Slowakesch Sozialistesch Republik'' um Pabeier gläichgestallt, gouf an der Praxis awer staark vun den Tscheschen dominéiert. Enn [[1989]], no de [[Samette Revolutioun|sametter Revolutioun]] huet d'Kommunistesch Partei der Oppositioun misse Plaz maachen. Den [[1. Januar]] [[1993]] sinn Tschechien an d'Slowakei offiziell vun enee getrennt hirer eegener Wee an d'Onofhängegkeet gaangen. D'Tschechesch Republik ass zanter [[1999]] Member vun der [[NATO]] a vun [[2004]] un an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Haaptstad a gréisst Stad am Land ass [[Prag]]. == Kuckt och == * [[Regiounen an Tschechien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.czech.cz Offiziell Säit vun der Tschechescher Republik: czech.cz] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Tschechien| ]] nnv9qs21090302zc9eq6wi7ra4sxyzb 2689119 2689035 2026-08-05T14:06:16Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689119 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Česká republika, Česko | Fändel = Flag of the Czech Republic.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Tschechien | Wopen = Coat of arms of the Czech Republic.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun Tschechien | National Devise = Pravda vítězí<br>("D'Wouregt gewënnt") | Kaart= EU-Czechia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tschechesch]] | Haaptstad = [[Prag]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 78 871 | Fläch Plaz = 115 | Waasserfläch = 2,12 | Bevëlkerung = 10 701 777<ref>{{Citation|Titel=Population of Municipalities – 1 January 2021|URL=https://www.czso.cz/csu/czso/population-of-municipalities-1-january-2021|Editeur= [[Czech Statistical Office]]|Datum=30 April 2021}}</ref> | Bevëlkerung Plaz = 86 | Bevëlkerungsdicht = 136 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1993]] (Tschechien)<br>[[28. Oktober]] [[1918]] (Tschechoslowakei) | Nationalfeierdag = [[28. Oktober]] | Nationalhymn = [[Kde domov můj]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/d/dd/CzechX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Tschechesch Kroun]] (CZK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cz]] | Telefonsprefix = +420 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Tschechesch Republik''' ([[tschechesch]]: ''Česká republika'') oder '''Tschechien''' (''Česko'') ass e Land a Mëtteleuropa. Et grenzt am Norden u [[Polen]], am Osten un d'[[Slowakei]], [[Éisträich]] am Süden, an [[Däitschland]] am Westen. [[1918]], nodeem d'[[Éisträich-Ungarn|éisträischech-ungaresch]] Duebelmonarchie nom [[Éischte Weltkrich]] an d'Gette gaange war, gouf d'[[Tschechoslowakei]], de Virgängerstaat vum haitegen Tschechien an der Slowakei gegrënnt. Vun [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Nazidäitschland]] besat an opgeléist gouf d'Tschechoslowakei [[1945]] frësch opgeriicht a war vun [[1948]] un e kommunistesch regéierte Staat. D'Federatioun huet d<nowiki>'</nowiki>''Tschechesch Sozialistesch Republik'' an d'''Slowakesch Sozialistesch Republik'' um Pabeier gläichgestallt, gouf an der Praxis awer staark vun den Tscheschen dominéiert. Enn [[1989]], no de [[Samette Revolutioun|sametter Revolutioun]] huet d'Kommunistesch Partei der Oppositioun misse Plaz maachen. Den [[1. Januar]] [[1993]] sinn Tschechien an d'Slowakei offiziell vun enee getrennt hirer eegener Wee an d'Onofhängegkeet gaangen. D'Tschechesch Republik ass zanter [[1999]] Member vun der [[NATO]] a vun [[2004]] un an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Haaptstad a gréisst Stad am Land ass [[Prag]]. == Kuckt och == * [[Regiounen an Tschechien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.czech.cz Offiziell Säit vun der Tschechescher Republik: czech.cz] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Tschechien| ]] 0ws5furmzkelavh28ewhxuo4qfklv9t 0 14681 2689051 2652843 2026-08-05T14:00:47Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689051 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoKAS}} {{Infobox Land | Numm = Қазақстан Республикасы<br>Qazaqstan Respublïkas | Fändel = Flag of Kazakhstan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kasachstan | Wopen =Emblem of Kazakhstan latin.svg <!-- Fichier:WopeKasachstan.gif --> | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Kasachstan | National Devise = | Kaart= Kazakhstan in Asia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kasachesch]] (Nationalsprooch),<br>[[Russesch]] (offiziell Sprooch) | Haaptstad = [[Astana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 2.724.900<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,7 | Bevëlkerung = 14.953.126<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 26. Februar 1999 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 5,48 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]],<br> de [[16. Dezember]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[16. Dezember]] | Nationalhymn = [[Meniń Qazaqstanym]] | Wärung = [[Tenge|Teńge]] (KZT) | Zäitzon = +5<ref>{{Citation|URL=https://www.zakon.kz/obshestvo/6425975-kazakhstan-perekhodit-na-edinyy-chasovoy-poyas-chto-nuzhno-znat.html|Titel=Казахстан переходит на единый часовой пояс: что нужно знать|Sprooch=ru|Virnumm=|Familljennumm=|Editeur=[[zakon.kz]]|Datum=29.02.2024|Gekuckt=}}</ref> | Internet TLD = [[.kz]] | Telefonsprefix = +7 | Notizen = | Extra Bild = Un-kazakhstan.png | Extra Bild2 = }} '''Kasachstan''' (op [[Kasachesch]]: ''Qasaqstan'', op [[Russesch]]: ''Казахстан'') ass e Staat an [[Zentralasien]]. D'Land grenzt am Norden u [[Russland]], am Osten u [[China]], am Süden u [[Kirgisistan]], [[Usbekistan]] an [[Turkmenistan]] an am Westen u Russland an d'[[Kaspescht Mier]]. Streng geholl gehéiert de westleche Wupp vu Kasachstan geographesch nach zu [[Europa (Kontinent)|Europa]] well en nach westlech vum [[Ural (Floss)|Ural]] läit (ronn 5 % vum Staatsterritoire). Den haitege Staat ass [[1991]] aus der fréierer [[Kasachesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] ervirgaangen. D'Haaptstad vu Kasachstan ass zanter 1997 [[Astana]]. De [[Weltraumgare|Kosmodrom]] am kasachesche [[Baikonur]] ass déi gréisst Rakéitestartplaz op der Welt. D'Infrastruktur ass bis 2050 un d'Russesch Federatioun verlount. == Politik == Kasachstan ass zanter [[1991]] eng [[Presidialrepublik]], an där de Staatschef all 7 Joer direkt gewielt gëtt. D'Parlament besteet aus dem [[Ënnerhaus]] mat 77 Memberen, déi all 5 Joer gewielt ginn, an dem [[Senat]] mat 39 Memberen, déi fir 6 Joer gewielt sinn a vun deenen der 7 vum Staatpresident ernannt ginn. All 3 Joer sinn Deelwalen. De Mindestalter fir kënne wielen ze goen ass 18 Joer. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20190810182052/http://en.government.kz/ Site vun der Regierung vu Kasachstan] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080927012949/http://www.akorda.kz/www/www_akorda_kz.nsf/index?openform&lang=en Site vum President vu Kasachstan] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kasachstan| ]] 16fb3hpjkn2js2b7vzigx8vr6krq0yn 2689137 2689051 2026-08-05T14:06:44Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689137 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoKAS}} {{Infobox Land | Numm = Қазақстан Республикасы<br>Qazaqstan Respublïkas | Fändel = Flag of Kazakhstan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kasachstan | Wopen =Emblem of Kazakhstan latin.svg <!-- Fichier:WopeKasachstan.gif --> | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Kasachstan | National Devise = | Kaart= Kazakhstan in Asia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kasachesch]] (Nationalsprooch),<br>[[Russesch]] (offiziell Sprooch) | Haaptstad = [[Astana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 2.724.900<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,7 | Bevëlkerung = 14.953.126<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 26. Februar 1999 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 5,48 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]],<br> de [[16. Dezember]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[16. Dezember]] | Nationalhymn = [[Meniń Qazaqstanym]] | Wärung = [[Tenge|Teńge]] (KZT) | Zäitzon = +5<ref>{{Citation|URL=https://www.zakon.kz/obshestvo/6425975-kazakhstan-perekhodit-na-edinyy-chasovoy-poyas-chto-nuzhno-znat.html|Titel=Казахстан переходит на единый часовой пояс: что нужно знать|Sprooch=ru|Virnumm=|Familljennumm=|Editeur=[[zakon.kz]]|Datum=29.02.2024|Gekuckt=}}</ref> | Internet TLD = [[.kz]] | Telefonsprefix = +7 | Notizen = | Extra Bild = Un-kazakhstan.png | Extra Bild2 = }} '''Kasachstan''' (op [[Kasachesch]]: ''Qasaqstan'', op [[Russesch]]: ''Казахстан'') ass e Staat an [[Zentralasien]]. D'Land grenzt am Norden u [[Russland]], am Osten u [[China]], am Süden u [[Kirgisistan]], [[Usbekistan]] an [[Turkmenistan]] an am Westen u Russland an d'[[Kaspescht Mier]]. Streng geholl gehéiert de westleche Wupp vu Kasachstan geographesch nach zu [[Europa (Kontinent)|Europa]] well en nach westlech vum [[Ural (Floss)|Ural]] läit (ronn 5 % vum Staatsterritoire). Den haitege Staat ass [[1991]] aus der fréierer [[Kasachesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] ervirgaangen. D'Haaptstad vu Kasachstan ass zanter 1997 [[Astana]]. De [[Weltraumgare|Kosmodrom]] am kasachesche [[Baikonur]] ass déi gréisst Rakéitestartplaz op der Welt. D'Infrastruktur ass bis 2050 un d'Russesch Federatioun verlount. == Politik == Kasachstan ass zanter [[1991]] eng [[Presidialrepublik]], an där de Staatschef all 7 Joer direkt gewielt gëtt. D'Parlament besteet aus dem [[Ënnerhaus]] mat 77 Memberen, déi all 5 Joer gewielt ginn, an dem [[Senat]] mat 39 Memberen, déi fir 6 Joer gewielt sinn a vun deenen der 7 vum Staatpresident ernannt ginn. All 3 Joer sinn Deelwalen. De Mindestalter fir kënne wielen ze goen ass 18 Joer. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20190810182052/http://en.government.kz/ Site vun der Regierung vu Kasachstan] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080927012949/http://www.akorda.kz/www/www_akorda_kz.nsf/index?openform&lang=en Site vum President vu Kasachstan] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kasachstan| ]] 6edirrlk3oryuoaezjd7domsz1lkchk 0 14712 2689039 2687106 2026-08-05T14:00:18Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689039 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republika Slovenija | Fändel = Flag of Slovenia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Slowenien | Wopen = Coat of Arms of Slovenia.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Slowenien | National Devise = | Kaart= EU-Slovenia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sloweenesch]] | Haaptstad = [[Ljubljana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|46|03|05.11|N|14|30|21,54|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 20 273 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 013 597<ref>Stand: 31. Mäerz 2007. Quell: [http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=1048 stat.si]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 99,32 | Onofhängegkeet = [[25. Juni]] [[1991]]<br>(Onofhängegkeetserklärung) | Nationalfeierdag = [[25. Juni]] | Nationalhymn = [[Zdravljica]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/1d/SloveniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.si]] | Telefonsprefix = +386 | Notizen = | Extra Bild = Slovenia map.png | Extra Bild2 = }} '''Slowenien''' (Sloweenesch: Slovenija) ass eng Republik an Europa, déi un [[Italien]], [[Éisträich]], [[Ungarn]], [[Kroatien]] an d'[[Adria]] grenzt. De Süde vu Slowenie gëtt dem [[Balkan]] respektiv der [[Balkanhallefinsel]] zougerechent. Slowenien huet sech de 25. Juni 1991 vu Jugoslawien onofhängeg gemaach. D'Land gouf den 1. Mee 2004 mat néng anere Länner Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2007 gouf den [[Euro]], deen de [[sloweeneschen Tolar]] ofgeléist huet, agefouert. Haaptstad vu Slowenien ass mat ronn 260.000 Awunner [[Ljubljana]]. Si läit zentral an ass doduerch Dréischeif vum Verkéier. == Geographie == [[Fichier:Triglav.jpg|thumb|left|250px|Den [[Triglav]] an de [[Julesch Alpen|Juleschen Alpen]]]] Trotz senge klengen Dimensiounen (24 % vun Éisträich) sinn a Slowenien d'Landschafte ganz verschidden. Am Nordweste läit d'Biergkette vun de [[Julesch Alpen|Juleschen Alpen]], [[Karawanken]] a [[Steiner Alpen]], déi geologesch zu de südleche [[Südlech Kalkalpen|Kalkalpe]] gehéieren. Am Nationalpark Triglav läit déi héchst Spëtzt vum [[Triglav]] (2.864 m), héchste Punkt vum Land, no deem de sloweenesche Nationalpark genannt ass, deen och am sloweeneschen Nationalwope säin Ausdrock fënnt. Vun de véier wichtegste [[Floss|Flëss]] hunn der zwéin hir Quell an de Juleschen Alpen – d'[[Isonzo|Soča]] (ital. Isonzo) an d'[[Save]] (slow. Sava). Déi zwéi gréisst Flëss kommen awer aus [[Éisträich]], nämlech d'[[Drau]] (slow. Drava) an d'[[Mur]] (slow. Mura). Wärend d'Soča an hirem ënneschte Laf italieenesche Buedem bewässert, an an d'[[Adriatescht Mier|Adria]] leeft, fléissen d'Save, d'Drau an hiren Niewefloss, d'Mur, no Osten an d'[[Donau]] (D'Mëndung ass a [[Kroatien]] respektiv Serbien). <br> Iwwer d'Hallschent vun der Landesfläch besteet aus Bëscher. Am Nordoste vum Land dominéiere mëttelhéich Bierger an hiwweleg Landschaften, déi nordëstlech vun der Mur an d'Flaachland an an d'Hiwwele vum [[Iwwermur]]-Gebitt (sloween. [[Prekmurje]]) iwwergeet, wärend an der Mëndungsgéigend Drau-Mur déi 50x20&nbsp;km² grouss "Murinsel" [[Medimurje]] scho gréisstendeels op kroateschem Staatsgebitt läit. An der Mëtt an am Süde vum Land, en Deel vun der Hallefinsel [[Istrien]], fënnt ee grouss typesch [[Karst]]flächen. Am äusserste Südweste vum Land läit déi 47&nbsp;km laang Küst laanscht d'Adriatescht Mier. Dat ass den déifste Punkt vum Land. Zanter datt Slowenien sech vum fréiere Jugoslawie getrennt huet, huet Slowenien en eegene Mierkorridor, iwwer deen et elo mat [[Kroatien]] abezunn iwwer de Schëffsverkéier verhandelt. == Klima == De Südweste vum Land ass e [[mediterrane Klima]] mat waarme Summeren a mëlle, fiichte Wanteren. Bannen am Land huet d'Klima e kontinentale Charakter. == Bevëlkerung == * Ethnesch Struktur: 83,06 % [[Sloweenen]], 1,98 % [[Serben]], 1,81 % [[Kroaten]], 1,1 % [[Bosnier]], kleng autochthon Minoritéite vun [[Italieener]] an [[Istrien]] (0,11 %), [[Magyaren|Ungarn]] an der ëstlecher Regioun [[Prekmurje]] (0,32 %), souwéi Aléisträicher (0,03 %, dt. Mammesprooch: 0,1 %, dorënner eng kleng Grupp vu [[Gottscheer]] déi iwwereg bliwwe sinn). Bei 8,90 % vun der Bevëlkerung ass et net méiglech se ethnesch ze klasséieren, well keng Donnéeë virleien. === Gréisser Stied === * Stied: [[Ljubljana]] 264.012 Awunner, [[Maribor]] (110.000), [[Celje]] (''Cilli'', 41.000), [[Kranj]] (37.000), [[Nova Gorica]] (36.000), [[Velenje]] (26.500), [[Koper]] (25.000), [[Novo Mesto]] (23.000) a [[Ptuj]] (23.000). === Relioun === Bei enger Vollekszielung vun 2002 bekenne sech 57,8 % vun de Sloweenen zur [[Réimesch-Katholesch Kirche|Réimesch-Katholescher Kierch]], 2,5 % si [[Moslem]]en, 2,3 % [[Orthodox Kierch|orthodox]], 0,9 % [[Protestanten]].(Als "Gleeweg, ouni Konfessioun" bezeechne sech 3,5 % vun de Sloweenen, als [[Atheismus|Atheisten]] 10,1 %. Bei 22,8 % vun de Sloweene feelt d'Ausso). == Geschicht == Et gëtt allgemeng ugeholl, datt sech déi slawesch Virfare vun de Sloweenen am [[6. Joerhonnert]] an d'Gebitt vum haitege Slowenien komm sinn a sech do niddergelooss hunn. Am [[7. Joerhonnert]] ass dat slawescht Fürstentum [[Karantanien]] (Karantanija) am haitege Kärnten entstanen, den éischte Staat, slawescher Herkunft dee villes mat de sloweenesche Virfare gemeinsam hat. Och wann et weeder eng territorial nach eng politesch Verbindung mat de Sloweene gouf, gëtt dëst Fürstentum allgemeng a Slovenien als éischte Sloweenestaat gesinn. Am Verlaf vun den zwee follgende Joerhonnerte koum Karantanie fir d'éischt ënner bayeresch, an du fränkesch Herrschaft. An der Mëtt vum 10. Joerhonnert war no der Victoire vum Kinnek a spéidere Keeser [[Otto I. (HRR)|Otto I.]] an der [[Schluecht um Lechfeld]] (bei Augsburg) de Wee fir d'Kolonisatioun am Oste vum [[Hellegt Réimesche Räich|Hellege Réimesche Räich]] fräi. An der Mëtt vum 13. Joerhonnert goufe grouss Géigende vu Slowenien habsburgesch, mat Ausnam vun der Grofschaft vun der Sanegg zu [[Cilli]] (Celje). Duerno stoung Slowenien bis zum Enn vum [[Éischte Weltkrich]] - mat enger kurzer Ënnerbriechung wärend den [[Koalitiounskricher|Napoleonesche Kricher]] - ënner habsburgescher Herrschaft. Am [[19. Joerhonnert]] huet d'''Nationalbewusstsein'' ëmmer méi zougeholl an dat huet 1918 zur Proklamatioun vum [[Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweenen|Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweene]] gefouert; [[Italien]] huet duerop hin d'sloweenesch Küsteregioun, déi d'Kinnekräich dunn 1920 am [[Grenzvertrag vu Rapallo]] offiziell kritt hat, missen ofginn. Dat huet zu Ausenanersetzunge mat Italie gefouert. Okkupéiert vun de slaweschen Truppe gouf déi deemoleg Untersteiermark mat der Haaptstad Marburg ouni Referendum u Jugoslawien ugeschloss. 1929 ass d'Land dunn no engem Staatsstreech an d'[[Kinnekräich Jugoslawien]] ëmbenannt gi. Doduerch hunn d'Serben am Kinnekräich ëmmer méi dominéiert. Ausserdeem hunn d'Sloweenen de Verloscht vun hirer Küsteregioun staark bedauert. Well sech de Kinnek den Achsemuechte rapprochéiert huet, koum et zu Opstänn, an de Kinnek gouf ofgesat. Doropshin hunn d'Achsemuechte reagéiert; si sinn 1941 kurzerhand a ganz Jugoslawien ageréckt an hu Slowenien ënner Italien, Ungarn an Däitschland opgedeelt. Dat hat zur Folleg, datt onmëttelbar duerno eng vu Kommunisten dominéiert Fräiheetsfront ([[Osvobodilna Fronta]]) gegrënnt gouf. Eng Rei vu Partisaneverbänn hu sech forméiert. Nom [[Zweete Weltkrich]] gouf souzesoen déi ganz däitschsproocheg Minoritéit aus Revanche verdriwwen. Massakere sinn och net ausbliwwen. Nom zweete Weltkrich ass den 29. November 1945 d'[[Jugoslawien|Demokratesch Federativ Volleksrepublik Jugoslawien]], déi sech 1963 a Sozialistesch Federativ Republik Jugoslawien (SFRJ) ëmgedeeft huet, gegrënnt ginn. Déi staark Onzefriddenheet mat der [[Belgrad]]er Regierung ass an den 1980er Joren ëmmer méi gewuess an et koum de 25. Juni 1991 zu enger [[Onofhängegkeetserklärung]] vu Slowenien. Jugoslawesch Truppe sinn amarschéiert an d'Sloweenen hu sech mat Erfolleg géint si gewiert. D'Ausscheedung aus der Jugoslawescher Republik ass zimmlech ouni gréisser Problemer erfollegt an den 23. Dezember 1991 huet sech Slowenien eng demokratesch Verfassung nom europäesche Virbild ginn. Slowenie gouf kuerzerhand vun allen europäesche Länner unerkannt, Bäitrëttsverhandlunge mat der EU opgeholl, wat den 1. Mee 2004 zu sengem Bäitrëtt gefouert huet. Vum 8. Oktober 1991 bis den 31. Dezember 2006 war déi offiziell Wärung den [[Tolar]]. Den 1. Januar 2007 gouf et Member vun der [[Eurozon]]. [[Fichier:Piran Tartini-Platz Panoramabild.jpg|thumb|center|900px|Tartini-Plaz zu Piran]] == Politesch Situatioun == Ieweschte Chef vun der Republik Slowenien ass de [[Statspresident (Slowenien)|President]], deen awer haaptsächlech nëmmen eng representativ Funktion ausübt an all fënnef Joer direkt vum Vollek gewielt gëtt. Hien ass en Deel vum exekutive Pouvoir, deen hien zesumme mam Ministerpresident a mat der Ënnerstëtzung vum Ministerrot ausübt. Dës béid gi vun der Nationalversammlung gewielt. Dat sloweenescht Parlament besteet aus zwou Chamberen: Der [[Nationalversammlung (Slowenien)|Nationalversammlung]] (''Državni zbor'') a dem [[Nationalrot (Slowenien)|Nationalrot]] (''Državni svet''). D'Nationalversammlung setzt sech aus 90 Deputéierten zesummen, déi zum Deel duerch eng direkt Wal respektiv op Basis vun engem Proporzsystem bestëmmt ginn. Déi autonom Minoritéite vun Italieener an Ungarn profitéiere vun engem garantéierte Volleksgruppemandat. A Froen, déi sech exklusiv op d'Rechter vun der Minoritéit bezéien, hunn dës Volleksgruppendeputéiert en absolut [[Vetorecht]]. An den Nationalrot gi 40 Deputéierten aus sozialen, wirtschaftlechen a regionalen Interessesgruppe geschéckt. D'Parlamentswale ginn all véier Joer ofgehalen. Am Kader vun der [[NATO-Osterweiderung]] gouf Slowenien den 29. Mäerz 2004 Member vun der [[NATO]]. Zanter dem 1. Mee 2004 ass et an der [[Europäesch Unioun|Europäeschen Unioun]]. == Verwaltungsglidderung == Slowenien ass an '''210 Gemengen''' (sloweenesch ''občine'', Sg. ''občina''), dorënner eelef Stadgemengen, opgedeelt. Iwwer d'Schafe vu Regioune gëtt nogeduecht. === Bezéiungen zu Lëtzebuerg === Slowenien ënnerhält gutt Bezéiungen zu Lëtzebuerg. Am Zweete Weltkrich gouf nämlech déi lëtzebuergesch Fräiwellegekompanie vun den Däitschen no Slowenien versat, fir do géint d'Partisanen agesat kënne ze ginn. D'Lëtzebuerger hunn du gemeutert a goufen du vun den Däitschen an de Prisong oder an d'Kazett gestach. D'Sloweenen, déi zu hinnen Zougank haten hu si heemlech versuergt. D'Sloweenen hunn hinnen héich ugerechent, datt si sech geweigert hunn, fir op d'Partisanen ze schéissen. Zanter deemools sti lëtzebuergesch a sloweenesch betraffe Familljen nach ëmmer an enker Bezéiung. An der [[Weltbank]] an am [[Internationale Wärungsfong]] si Lëtzebuer a Slwenien des Weideren an der selwechter Grupp a ginn an hire Verwaltungsréit duerch een an de selwechten Exekutivdirekter vertrueden. Dat trëfft och fir d'[[Banque Européenne pour la Reconstruction et le Développement|BERD]] zou. == Wirtschaft a Verkéier == [[Fichier:Pogled na Koper iz Semedele.jpg|left|thumb|300px|De Mierhafe vu Koper]] Vu sämtleche Länner aus Osteuropa, déi der Europäescher Communautéit nei bäigetratt sinn, ass Slowenien de Musterschüler, dat Land, wou d'Privatisatioun am beschten iwwer d'Bün gaangen ass a wou d'Ekonomie sech eenegermoossen, ouni allzegrouss Schwieregkeeten, un de westleche Standard ugepasst huet. Slowenien huet eng gemëscht Wirtschaft, déi op der enger Säit op déi lokal Traditioune vum Handwierk an der Landwirtschaft opgebaut ass, an zum aneren den Usprëch vu modernen Dengschtleeschtunge gerecht gëtt. Slowenien ass mat knapps zwou Milliounen Awunner zwar e klengt Land, ass awer wirtschaftlech ganz gesond. Pro-Kapp läit d'Akommes vun de Sloweenen am europäesche Mëttelfeld. Zanter dem 1. Januar 2007 ass den [[Euro]] déi offiziell Wärung vu Slowenien. === Landwirtschaft === Slowenien ass bekannt fir säi Wäibau. Virun allem de Wäin aus der Ënnersteiermark gëtt gréisstendeels no Däitschland an Éisträich exportiert. === Industrie === An der Industrie si ronn 40 % vun der aktiver Bevëlkerung beschäftegt. D'Liewensmëttelindustrie huet mat iwwer 10 % de gréissten Undeel un der gesamter Industrieproduktioun. Nieft hir sinn d'Elektro- an d'Elektronikindustrie (zirka 10 %), d'Metallveraarbechtung an de Maschinnebau (10 %) wéi och déi cheemesch a pharmazeutesch Industrie (9 %) vu gréisserer Bedeitung. Eng nei Industriebranche, déi ëmmer méi Bedeitung kritt ass d'Automobilindustrie (an d'Automobilzouliwwerungsbranche am wäitste Sënn) ë.&nbsp;a. wéinst den neie Renault-Wierker. === Déngschtleeschtungen === Zanter senger Onofhänegkeet am Joer [[1991]] huet Slowenien säin [[Déngschtleeschtungssecteur]] staark ausgebaut; e begräift mëttlerweil 53 % vun den Aarbechtsplazen am Land. Slowenien huet ee fir Mëtteleuropa gutt ausgebaute Verkéierssystem. Nieft de kulturellen a wirtschaftlechen Zentren zu [[Ljubljana]], Haaptstad mat eegenem internationale [[Fluchhafen]]) a [[Maribor]] besti virun allem an de Juleschen Alpen an un der Küst vum [[Adriatescht Mier|Adriatesche Mier]] gutt ausgebaut Strukture fir d'Entwécklung vum Tourismus. Iwwer de Mierhafe vu [[Koper]] huet Slowenien Schëffsverbindunge mat der ganzer Welt an ass en Duerchganksland fir Wueren no Mëtteleuropa. == Literatur == * Hösler, Joachim: ''Slowenien. Von den Anfängen bis zur Gegenwart.'' Regensburg: Friedrich Pustet, 2006. ISBN 3-7917-2004-X * Rehder, Petra: ''Slowenien''. München, 1999. ISBN 978-3-406-39879-7 * Sowards, Steven W.: ''Moderne Geschichte des Balkans. Der Balkan im Zeitalter des Nationalismus''. Seuzach, Schweiz: G. Liebetrau, 2004. ISBN 3-8334-0977-0 (BoD) * MERIAN: ''Slowenien'', Jahreszeiten Verlag GmbH, Hamburg == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.slovenia.si/ Slovenia.si Informationssäit iwwer Slowenien (en)] * [http://hiking.slovenia.flowiktionary.org Bierger a Slowenien (en)] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Slowenien| ]] kgy0c3tad6hsp5b1dvf1j8cz0iky3gp 2689124 2689039 2026-08-05T14:06:24Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689124 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republika Slovenija | Fändel = Flag of Slovenia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Slowenien | Wopen = Coat of Arms of Slovenia.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Slowenien | National Devise = | Kaart= EU-Slovenia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sloweenesch]] | Haaptstad = [[Ljubljana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|46|03|05.11|N|14|30|21,54|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 20 273 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 013 597<ref>Stand: 31. Mäerz 2007. Quell: [http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=1048 stat.si]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 99,32 | Onofhängegkeet = [[25. Juni]] [[1991]]<br>(Onofhängegkeetserklärung) | Nationalfeierdag = [[25. Juni]] | Nationalhymn = [[Zdravljica]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/1d/SloveniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.si]] | Telefonsprefix = +386 | Notizen = | Extra Bild = Slovenia map.png | Extra Bild2 = }} '''Slowenien''' (Sloweenesch: Slovenija) ass eng Republik an Europa, déi un [[Italien]], [[Éisträich]], [[Ungarn]], [[Kroatien]] an d'[[Adria]] grenzt. De Süde vu Slowenie gëtt dem [[Balkan]] respektiv der [[Balkanhallefinsel]] zougerechent. Slowenien huet sech de 25. Juni 1991 vu Jugoslawien onofhängeg gemaach. D'Land gouf den 1. Mee 2004 mat néng anere Länner Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2007 gouf den [[Euro]], deen de [[sloweeneschen Tolar]] ofgeléist huet, agefouert. Haaptstad vu Slowenien ass mat ronn 260.000 Awunner [[Ljubljana]]. Si läit zentral an ass doduerch Dréischeif vum Verkéier. == Geographie == [[Fichier:Triglav.jpg|thumb|left|250px|Den [[Triglav]] an de [[Julesch Alpen|Juleschen Alpen]]]] Trotz senge klengen Dimensiounen (24 % vun Éisträich) sinn a Slowenien d'Landschafte ganz verschidden. Am Nordweste läit d'Biergkette vun de [[Julesch Alpen|Juleschen Alpen]], [[Karawanken]] a [[Steiner Alpen]], déi geologesch zu de südleche [[Südlech Kalkalpen|Kalkalpe]] gehéieren. Am Nationalpark Triglav läit déi héchst Spëtzt vum [[Triglav]] (2.864 m), héchste Punkt vum Land, no deem de sloweenesche Nationalpark genannt ass, deen och am sloweeneschen Nationalwope säin Ausdrock fënnt. Vun de véier wichtegste [[Floss|Flëss]] hunn der zwéin hir Quell an de Juleschen Alpen – d'[[Isonzo|Soča]] (ital. Isonzo) an d'[[Save]] (slow. Sava). Déi zwéi gréisst Flëss kommen awer aus [[Éisträich]], nämlech d'[[Drau]] (slow. Drava) an d'[[Mur]] (slow. Mura). Wärend d'Soča an hirem ënneschte Laf italieenesche Buedem bewässert, an an d'[[Adriatescht Mier|Adria]] leeft, fléissen d'Save, d'Drau an hiren Niewefloss, d'Mur, no Osten an d'[[Donau]] (D'Mëndung ass a [[Kroatien]] respektiv Serbien). <br> Iwwer d'Hallschent vun der Landesfläch besteet aus Bëscher. Am Nordoste vum Land dominéiere mëttelhéich Bierger an hiwweleg Landschaften, déi nordëstlech vun der Mur an d'Flaachland an an d'Hiwwele vum [[Iwwermur]]-Gebitt (sloween. [[Prekmurje]]) iwwergeet, wärend an der Mëndungsgéigend Drau-Mur déi 50x20&nbsp;km² grouss "Murinsel" [[Medimurje]] scho gréisstendeels op kroateschem Staatsgebitt läit. An der Mëtt an am Süde vum Land, en Deel vun der Hallefinsel [[Istrien]], fënnt ee grouss typesch [[Karst]]flächen. Am äusserste Südweste vum Land läit déi 47&nbsp;km laang Küst laanscht d'Adriatescht Mier. Dat ass den déifste Punkt vum Land. Zanter datt Slowenien sech vum fréiere Jugoslawie getrennt huet, huet Slowenien en eegene Mierkorridor, iwwer deen et elo mat [[Kroatien]] abezunn iwwer de Schëffsverkéier verhandelt. == Klima == De Südweste vum Land ass e [[mediterrane Klima]] mat waarme Summeren a mëlle, fiichte Wanteren. Bannen am Land huet d'Klima e kontinentale Charakter. == Bevëlkerung == * Ethnesch Struktur: 83,06 % [[Sloweenen]], 1,98 % [[Serben]], 1,81 % [[Kroaten]], 1,1 % [[Bosnier]], kleng autochthon Minoritéite vun [[Italieener]] an [[Istrien]] (0,11 %), [[Magyaren|Ungarn]] an der ëstlecher Regioun [[Prekmurje]] (0,32 %), souwéi Aléisträicher (0,03 %, dt. Mammesprooch: 0,1 %, dorënner eng kleng Grupp vu [[Gottscheer]] déi iwwereg bliwwe sinn). Bei 8,90 % vun der Bevëlkerung ass et net méiglech se ethnesch ze klasséieren, well keng Donnéeë virleien. === Gréisser Stied === * Stied: [[Ljubljana]] 264.012 Awunner, [[Maribor]] (110.000), [[Celje]] (''Cilli'', 41.000), [[Kranj]] (37.000), [[Nova Gorica]] (36.000), [[Velenje]] (26.500), [[Koper]] (25.000), [[Novo Mesto]] (23.000) a [[Ptuj]] (23.000). === Relioun === Bei enger Vollekszielung vun 2002 bekenne sech 57,8 % vun de Sloweenen zur [[Réimesch-Katholesch Kirche|Réimesch-Katholescher Kierch]], 2,5 % si [[Moslem]]en, 2,3 % [[Orthodox Kierch|orthodox]], 0,9 % [[Protestanten]].(Als "Gleeweg, ouni Konfessioun" bezeechne sech 3,5 % vun de Sloweenen, als [[Atheismus|Atheisten]] 10,1 %. Bei 22,8 % vun de Sloweene feelt d'Ausso). == Geschicht == Et gëtt allgemeng ugeholl, datt sech déi slawesch Virfare vun de Sloweenen am [[6. Joerhonnert]] an d'Gebitt vum haitege Slowenien komm sinn a sech do niddergelooss hunn. Am [[7. Joerhonnert]] ass dat slawescht Fürstentum [[Karantanien]] (Karantanija) am haitege Kärnten entstanen, den éischte Staat, slawescher Herkunft dee villes mat de sloweenesche Virfare gemeinsam hat. Och wann et weeder eng territorial nach eng politesch Verbindung mat de Sloweene gouf, gëtt dëst Fürstentum allgemeng a Slovenien als éischte Sloweenestaat gesinn. Am Verlaf vun den zwee follgende Joerhonnerte koum Karantanie fir d'éischt ënner bayeresch, an du fränkesch Herrschaft. An der Mëtt vum 10. Joerhonnert war no der Victoire vum Kinnek a spéidere Keeser [[Otto I. (HRR)|Otto I.]] an der [[Schluecht um Lechfeld]] (bei Augsburg) de Wee fir d'Kolonisatioun am Oste vum [[Hellegt Réimesche Räich|Hellege Réimesche Räich]] fräi. An der Mëtt vum 13. Joerhonnert goufe grouss Géigende vu Slowenien habsburgesch, mat Ausnam vun der Grofschaft vun der Sanegg zu [[Cilli]] (Celje). Duerno stoung Slowenien bis zum Enn vum [[Éischte Weltkrich]] - mat enger kurzer Ënnerbriechung wärend den [[Koalitiounskricher|Napoleonesche Kricher]] - ënner habsburgescher Herrschaft. Am [[19. Joerhonnert]] huet d'''Nationalbewusstsein'' ëmmer méi zougeholl an dat huet 1918 zur Proklamatioun vum [[Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweenen|Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweene]] gefouert; [[Italien]] huet duerop hin d'sloweenesch Küsteregioun, déi d'Kinnekräich dunn 1920 am [[Grenzvertrag vu Rapallo]] offiziell kritt hat, missen ofginn. Dat huet zu Ausenanersetzunge mat Italie gefouert. Okkupéiert vun de slaweschen Truppe gouf déi deemoleg Untersteiermark mat der Haaptstad Marburg ouni Referendum u Jugoslawien ugeschloss. 1929 ass d'Land dunn no engem Staatsstreech an d'[[Kinnekräich Jugoslawien]] ëmbenannt gi. Doduerch hunn d'Serben am Kinnekräich ëmmer méi dominéiert. Ausserdeem hunn d'Sloweenen de Verloscht vun hirer Küsteregioun staark bedauert. Well sech de Kinnek den Achsemuechte rapprochéiert huet, koum et zu Opstänn, an de Kinnek gouf ofgesat. Doropshin hunn d'Achsemuechte reagéiert; si sinn 1941 kurzerhand a ganz Jugoslawien ageréckt an hu Slowenien ënner Italien, Ungarn an Däitschland opgedeelt. Dat hat zur Folleg, datt onmëttelbar duerno eng vu Kommunisten dominéiert Fräiheetsfront ([[Osvobodilna Fronta]]) gegrënnt gouf. Eng Rei vu Partisaneverbänn hu sech forméiert. Nom [[Zweete Weltkrich]] gouf souzesoen déi ganz däitschsproocheg Minoritéit aus Revanche verdriwwen. Massakere sinn och net ausbliwwen. Nom zweete Weltkrich ass den 29. November 1945 d'[[Jugoslawien|Demokratesch Federativ Volleksrepublik Jugoslawien]], déi sech 1963 a Sozialistesch Federativ Republik Jugoslawien (SFRJ) ëmgedeeft huet, gegrënnt ginn. Déi staark Onzefriddenheet mat der [[Belgrad]]er Regierung ass an den 1980er Joren ëmmer méi gewuess an et koum de 25. Juni 1991 zu enger [[Onofhängegkeetserklärung]] vu Slowenien. Jugoslawesch Truppe sinn amarschéiert an d'Sloweenen hu sech mat Erfolleg géint si gewiert. D'Ausscheedung aus der Jugoslawescher Republik ass zimmlech ouni gréisser Problemer erfollegt an den 23. Dezember 1991 huet sech Slowenien eng demokratesch Verfassung nom europäesche Virbild ginn. Slowenie gouf kuerzerhand vun allen europäesche Länner unerkannt, Bäitrëttsverhandlunge mat der EU opgeholl, wat den 1. Mee 2004 zu sengem Bäitrëtt gefouert huet. Vum 8. Oktober 1991 bis den 31. Dezember 2006 war déi offiziell Wärung den [[Tolar]]. Den 1. Januar 2007 gouf et Member vun der [[Eurozon]]. [[Fichier:Piran Tartini-Platz Panoramabild.jpg|thumb|center|900px|Tartini-Plaz zu Piran]] == Politesch Situatioun == Ieweschte Chef vun der Republik Slowenien ass de [[Statspresident (Slowenien)|President]], deen awer haaptsächlech nëmmen eng representativ Funktion ausübt an all fënnef Joer direkt vum Vollek gewielt gëtt. Hien ass en Deel vum exekutive Pouvoir, deen hien zesumme mam Ministerpresident a mat der Ënnerstëtzung vum Ministerrot ausübt. Dës béid gi vun der Nationalversammlung gewielt. Dat sloweenescht Parlament besteet aus zwou Chamberen: Der [[Nationalversammlung (Slowenien)|Nationalversammlung]] (''Državni zbor'') a dem [[Nationalrot (Slowenien)|Nationalrot]] (''Državni svet''). D'Nationalversammlung setzt sech aus 90 Deputéierten zesummen, déi zum Deel duerch eng direkt Wal respektiv op Basis vun engem Proporzsystem bestëmmt ginn. Déi autonom Minoritéite vun Italieener an Ungarn profitéiere vun engem garantéierte Volleksgruppemandat. A Froen, déi sech exklusiv op d'Rechter vun der Minoritéit bezéien, hunn dës Volleksgruppendeputéiert en absolut [[Vetorecht]]. An den Nationalrot gi 40 Deputéierten aus sozialen, wirtschaftlechen a regionalen Interessesgruppe geschéckt. D'Parlamentswale ginn all véier Joer ofgehalen. Am Kader vun der [[NATO-Osterweiderung]] gouf Slowenien den 29. Mäerz 2004 Member vun der [[NATO]]. Zanter dem 1. Mee 2004 ass et an der [[Europäesch Unioun|Europäeschen Unioun]]. == Verwaltungsglidderung == Slowenien ass an '''210 Gemengen''' (sloweenesch ''občine'', Sg. ''občina''), dorënner eelef Stadgemengen, opgedeelt. Iwwer d'Schafe vu Regioune gëtt nogeduecht. === Bezéiungen zu Lëtzebuerg === Slowenien ënnerhält gutt Bezéiungen zu Lëtzebuerg. Am Zweete Weltkrich gouf nämlech déi lëtzebuergesch Fräiwellegekompanie vun den Däitschen no Slowenien versat, fir do géint d'Partisanen agesat kënne ze ginn. D'Lëtzebuerger hunn du gemeutert a goufen du vun den Däitschen an de Prisong oder an d'Kazett gestach. D'Sloweenen, déi zu hinnen Zougank haten hu si heemlech versuergt. D'Sloweenen hunn hinnen héich ugerechent, datt si sech geweigert hunn, fir op d'Partisanen ze schéissen. Zanter deemools sti lëtzebuergesch a sloweenesch betraffe Familljen nach ëmmer an enker Bezéiung. An der [[Weltbank]] an am [[Internationale Wärungsfong]] si Lëtzebuer a Slwenien des Weideren an der selwechter Grupp a ginn an hire Verwaltungsréit duerch een an de selwechten Exekutivdirekter vertrueden. Dat trëfft och fir d'[[Banque Européenne pour la Reconstruction et le Développement|BERD]] zou. == Wirtschaft a Verkéier == [[Fichier:Pogled na Koper iz Semedele.jpg|left|thumb|300px|De Mierhafe vu Koper]] Vu sämtleche Länner aus Osteuropa, déi der Europäescher Communautéit nei bäigetratt sinn, ass Slowenien de Musterschüler, dat Land, wou d'Privatisatioun am beschten iwwer d'Bün gaangen ass a wou d'Ekonomie sech eenegermoossen, ouni allzegrouss Schwieregkeeten, un de westleche Standard ugepasst huet. Slowenien huet eng gemëscht Wirtschaft, déi op der enger Säit op déi lokal Traditioune vum Handwierk an der Landwirtschaft opgebaut ass, an zum aneren den Usprëch vu modernen Dengschtleeschtunge gerecht gëtt. Slowenien ass mat knapps zwou Milliounen Awunner zwar e klengt Land, ass awer wirtschaftlech ganz gesond. Pro-Kapp läit d'Akommes vun de Sloweenen am europäesche Mëttelfeld. Zanter dem 1. Januar 2007 ass den [[Euro]] déi offiziell Wärung vu Slowenien. === Landwirtschaft === Slowenien ass bekannt fir säi Wäibau. Virun allem de Wäin aus der Ënnersteiermark gëtt gréisstendeels no Däitschland an Éisträich exportiert. === Industrie === An der Industrie si ronn 40 % vun der aktiver Bevëlkerung beschäftegt. D'Liewensmëttelindustrie huet mat iwwer 10 % de gréissten Undeel un der gesamter Industrieproduktioun. Nieft hir sinn d'Elektro- an d'Elektronikindustrie (zirka 10 %), d'Metallveraarbechtung an de Maschinnebau (10 %) wéi och déi cheemesch a pharmazeutesch Industrie (9 %) vu gréisserer Bedeitung. Eng nei Industriebranche, déi ëmmer méi Bedeitung kritt ass d'Automobilindustrie (an d'Automobilzouliwwerungsbranche am wäitste Sënn) ë.&nbsp;a. wéinst den neie Renault-Wierker. === Déngschtleeschtungen === Zanter senger Onofhänegkeet am Joer [[1991]] huet Slowenien säin [[Déngschtleeschtungssecteur]] staark ausgebaut; e begräift mëttlerweil 53 % vun den Aarbechtsplazen am Land. Slowenien huet ee fir Mëtteleuropa gutt ausgebaute Verkéierssystem. Nieft de kulturellen a wirtschaftlechen Zentren zu [[Ljubljana]], Haaptstad mat eegenem internationale [[Fluchhafen]]) a [[Maribor]] besti virun allem an de Juleschen Alpen an un der Küst vum [[Adriatescht Mier|Adriatesche Mier]] gutt ausgebaut Strukture fir d'Entwécklung vum Tourismus. Iwwer de Mierhafe vu [[Koper]] huet Slowenien Schëffsverbindunge mat der ganzer Welt an ass en Duerchganksland fir Wueren no Mëtteleuropa. == Literatur == * Hösler, Joachim: ''Slowenien. Von den Anfängen bis zur Gegenwart.'' Regensburg: Friedrich Pustet, 2006. ISBN 3-7917-2004-X * Rehder, Petra: ''Slowenien''. München, 1999. ISBN 978-3-406-39879-7 * Sowards, Steven W.: ''Moderne Geschichte des Balkans. Der Balkan im Zeitalter des Nationalismus''. Seuzach, Schweiz: G. Liebetrau, 2004. ISBN 3-8334-0977-0 (BoD) * MERIAN: ''Slowenien'', Jahreszeiten Verlag GmbH, Hamburg == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.slovenia.si/ Slovenia.si Informationssäit iwwer Slowenien (en)] * [http://hiking.slovenia.flowiktionary.org Bierger a Slowenien (en)] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Slowenien| ]] 854hn6poy3ay7y0plelukymrywb347u 0 14713 2689045 2652215 2026-08-05T14:00:25Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689045 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoSlowakei}} {{Infobox Land | Numm = Slovenská republika | Fändel = Flag of Slovakia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Slowakei | Wopen = Coat of Arms of Slovakia.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun der Slowakei | National Devise = | Kaart= EU-Slovakia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Slowakesch]] | Haaptstad = [[Bratislava]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 49 034<ref name="statsk_2007">Zuele fir den 31. Dezember 2006.<br>Quell: [http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=10925 ''Slovak Republic in figures in 2007''] (op [http://portal.statistics.sk/ Štatistický úrad SR])</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 5 394 000<ref name="statsk_2007" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 110 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1993]] | Nationalfeierdag = [[1. September]] | Nationalhymn = [[Nad Tatrou sa blýska]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/4a/SlovakX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.sk]] | Telefonsprefix = +421 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Slowakei''' ([[slowakesch]]: ''Slovensko'') ass eng Republik a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Slowakei grenzt am Westen un d'[[Tschechesch Republik]] an [[Éisträich]], am Norden u [[Polen]], am Osten un d'[[Ukrain]] an am Süden un [[Ungarn]]. D'Slowakesch Republik ass zanter [[2004]] Member an der [[NATO]] an der [[Europäesch Unioun|EU]]. Gréisst Stad an anengems d'Haaptstad ass [[Bratislava]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} D'Slowakesch Republik gouf a Konsequenz vun der [[Samette Revolutioun|sametter Revolutioun]]<ref>An der Slowakei gouf se ''douce Revolutioun'' genannt.</ref> den [[1. Januar]] [[1993]] onofhängeg. Dovirdru waren d'Slowakei an Tschechien zwou Deelrepublike vum gemeinsame Virgängerstaat [[Tschechoslowakei]]. Vun 1993 bis 2008 war déi offiziell Wärung d'[[Slowakesch Kroun]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}}[http://www.government.gov.sk/ Slowakesch Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Slowakei| ]] ivvf6owxdzmjwspekdni7k89mmr510r 2689131 2689045 2026-08-05T14:06:34Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689131 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoSlowakei}} {{Infobox Land | Numm = Slovenská republika | Fändel = Flag of Slovakia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Slowakei | Wopen = Coat of Arms of Slovakia.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun der Slowakei | National Devise = | Kaart= EU-Slovakia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Slowakesch]] | Haaptstad = [[Bratislava]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 49 034<ref name="statsk_2007">Zuele fir den 31. Dezember 2006.<br>Quell: [http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=10925 ''Slovak Republic in figures in 2007''] (op [http://portal.statistics.sk/ Štatistický úrad SR])</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 5 394 000<ref name="statsk_2007" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 110 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1993]] | Nationalfeierdag = [[1. September]] | Nationalhymn = [[Nad Tatrou sa blýska]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/4a/SlovakX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.sk]] | Telefonsprefix = +421 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Slowakei''' ([[slowakesch]]: ''Slovensko'') ass eng Republik a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Slowakei grenzt am Westen un d'[[Tschechesch Republik]] an [[Éisträich]], am Norden u [[Polen]], am Osten un d'[[Ukrain]] an am Süden un [[Ungarn]]. D'Slowakesch Republik ass zanter [[2004]] Member an der [[NATO]] an der [[Europäesch Unioun|EU]]. Gréisst Stad an anengems d'Haaptstad ass [[Bratislava]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} D'Slowakesch Republik gouf a Konsequenz vun der [[Samette Revolutioun|sametter Revolutioun]]<ref>An der Slowakei gouf se ''douce Revolutioun'' genannt.</ref> den [[1. Januar]] [[1993]] onofhängeg. Dovirdru waren d'Slowakei an Tschechien zwou Deelrepublike vum gemeinsame Virgängerstaat [[Tschechoslowakei]]. Vun 1993 bis 2008 war déi offiziell Wärung d'[[Slowakesch Kroun]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}}[http://www.government.gov.sk/ Slowakesch Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Slowakei| ]] 30hyiyur67w12b26v93vur61inwko90 0 14726 2689022 2652203 2026-08-05T14:00:01Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689022 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Canada | Fändel = Flag of Canada.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Kanada | Wopen = Royal Coat of arms of Canada.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Kanada | National Devise = A Mari Usque Ad Mare<br>([[Latäin|lat.]] fir ''Vu Mier zu Mier'') | Kaart= Location Canada.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Franséisch]], <br>regional [[Inuktitut]] | Haaptstad = [[Ottawa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 9 984 670 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 8,62 | Bevëlkerung = 33 091 228<ref>Geschat fir den 1. Oktober 2007 vu [http://www.statcan.ca/ Statistique Canada]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>formell de [[17. Abrëll]] [[1982]] | Nationalfeierdag = [[1. Juli]] | Nationalhymn = [[O Canada]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/12/CanadaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Kanadeschen Dollar]] (CAD) | Zäitzon = -3 bis -10 | Internet TLD = [[.ca]] | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kanada''' ([[Englesch|engl.]]/[[Franséisch|frans.]] ''Canada'') ass e Staat an [[Nordamerika]]. D'Land grenzt am Norden un d'[[Nordpolarmier]], am Osten un den [[Atlanteschen Ozean]], am Süden un d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] an am Westen un de [[Pazifeschen Ozean|Pazifik]] an den US-amerikanesche Staat [[Alaska]]. D'Land ass mat enger Fläch vu ronn 9 984 670&nbsp;km² den zweetgréisste Staat iwwerhaapt. Kanada ass Member vum [[G7]]-Grupp. == Administrativ Ënnerdeelungen == {{Méi Info 1|Provënzen an Territoirë vu Kanada}} Kanada ass an zéng Provënzen an dräi Territoiren ënnerdeelt. D'Provënzen hunn eege Regierungen a si fir de gréissten Deel selbststänneg. D'Territoire stinn dogéint ënner direkter Kontroll vum Staat. [[Fichier:Canada, administrative divisions - de - colored.svg|450px|thumb|Politesch Kaart vu Kanada.]] {| class="wikitable sortable" |- style="background-color:#ddd;" ! Provënz ! Haaptstad ! Fläch<br>a km² ! Bevëlkerung<br>{{small|(2011)}}<ref>[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/index.cfm Census 2011] vu [[Statistics Canada]]</ref> |- | [[Alberta]] || [[Edmonton]] || style="text-align:right;"| 640.082 || style="text-align:right;"| 3.645.257 |- | [[British Columbia]] || [[Victoria (British Columbia)|Victoria]] || style="text-align:right;"| 922.510 || style="text-align:right;"| 4.400.057 |- | [[Manitoba]] || [[Winnipeg]] || style="text-align:right;"| 552.330 || style="text-align:right;"| 1.208.268 |- | [[Neifundland a Labrador]] || [[St. John's (Neifundland)|St. John's]] || style="text-align:right;"| 370.511 || style="text-align:right;"| 514.536 |- | [[New Brunswick]] || [[Fredericton]] || style="text-align:right;"| 71.377 || style="text-align:right;"| 751.171 |- | [[Nordwest-Territoiren]] {{small|(Territoire)}}|| [[Yellowknife]] || style="text-align:right;"| 1.143.794 || style="text-align:right;"| 41.462 |- | [[Nova Scotia]] || [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] || style="text-align:right;"| 52.939 || style="text-align:right;"| 921.727 |- | [[Nunavut]] {{small|(Territoire)}}|| [[Iqaluit]] || style="text-align:right;"| 1.877.788 || style="text-align:right;"| 31.906 |- | [[Ontario]] || [[Toronto]] || style="text-align:right;"| 908.608 || style="text-align:right;"| 12.851.821 |- | [[Prince Edward Island]] || [[Charlottetown]] || style="text-align:right;"| 5.686 || style="text-align:right;"| 140.204 |- | [[Québec]] || [[Québec (Stad)|Québec]] || style="text-align:right;"| 1.356.547 || style="text-align:right;"| 7.903.001 |- | [[Saskatchewan]] || [[Regina (Saskatchewan)|Regina]] || style="text-align:right;"| 588.240 || style="text-align:right;"| 1.033.381 |- | [[Yukon]] {{small|(Territoire)}}|| [[Whitehorse]] || style="text-align:right;"| 474.713 || style="text-align:right;"| 33.897 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{fr}} {{en}} [http://www.gc.ca/ Offiziell Websäit vun der kanadescher Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kanada| ]] 0y5i5fpzz0q4t6nkkm3b6ddkeymvub4 2689107 2689022 2026-08-05T14:05:22Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689107 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Canada | Fändel = Flag of Canada.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Kanada | Wopen = Royal Coat of arms of Canada.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Kanada | National Devise = A Mari Usque Ad Mare<br>([[Latäin|lat.]] fir ''Vu Mier zu Mier'') | Kaart= Location Canada.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Franséisch]], <br>regional [[Inuktitut]] | Haaptstad = [[Ottawa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 9 984 670 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 8,62 | Bevëlkerung = 33 091 228<ref>Geschat fir den 1. Oktober 2007 vu [http://www.statcan.ca/ Statistique Canada]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>formell de [[17. Abrëll]] [[1982]] | Nationalfeierdag = [[1. Juli]] | Nationalhymn = [[O Canada]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/12/CanadaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Kanadeschen Dollar]] (CAD) | Zäitzon = -3 bis -10 | Internet TLD = [[.ca]] | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kanada''' ([[Englesch|engl.]]/[[Franséisch|frans.]] ''Canada'') ass e Staat an [[Nordamerika]]. D'Land grenzt am Norden un d'[[Nordpolarmier]], am Osten un den [[Atlanteschen Ozean]], am Süden un d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] an am Westen un de [[Pazifeschen Ozean|Pazifik]] an den US-amerikanesche Staat [[Alaska]]. D'Land ass mat enger Fläch vu ronn 9 984 670&nbsp;km² den zweetgréisste Staat iwwerhaapt. Kanada ass Member vum [[G7]]-Grupp. == Administrativ Ënnerdeelungen == {{Méi Info 1|Provënzen an Territoirë vu Kanada}} Kanada ass an zéng Provënzen an dräi Territoiren ënnerdeelt. D'Provënzen hunn eege Regierungen a si fir de gréissten Deel selbststänneg. D'Territoire stinn dogéint ënner direkter Kontroll vum Staat. [[Fichier:Canada, administrative divisions - de - colored.svg|450px|thumb|Politesch Kaart vu Kanada.]] {| class="wikitable sortable" |- style="background-color:#ddd;" ! Provënz ! Haaptstad ! Fläch<br>a km² ! Bevëlkerung<br>{{small|(2011)}}<ref>[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/index.cfm Census 2011] vu [[Statistics Canada]]</ref> |- | [[Alberta]] || [[Edmonton]] || style="text-align:right;"| 640.082 || style="text-align:right;"| 3.645.257 |- | [[British Columbia]] || [[Victoria (British Columbia)|Victoria]] || style="text-align:right;"| 922.510 || style="text-align:right;"| 4.400.057 |- | [[Manitoba]] || [[Winnipeg]] || style="text-align:right;"| 552.330 || style="text-align:right;"| 1.208.268 |- | [[Neifundland a Labrador]] || [[St. John's (Neifundland)|St. John's]] || style="text-align:right;"| 370.511 || style="text-align:right;"| 514.536 |- | [[New Brunswick]] || [[Fredericton]] || style="text-align:right;"| 71.377 || style="text-align:right;"| 751.171 |- | [[Nordwest-Territoiren]] {{small|(Territoire)}}|| [[Yellowknife]] || style="text-align:right;"| 1.143.794 || style="text-align:right;"| 41.462 |- | [[Nova Scotia]] || [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] || style="text-align:right;"| 52.939 || style="text-align:right;"| 921.727 |- | [[Nunavut]] {{small|(Territoire)}}|| [[Iqaluit]] || style="text-align:right;"| 1.877.788 || style="text-align:right;"| 31.906 |- | [[Ontario]] || [[Toronto]] || style="text-align:right;"| 908.608 || style="text-align:right;"| 12.851.821 |- | [[Prince Edward Island]] || [[Charlottetown]] || style="text-align:right;"| 5.686 || style="text-align:right;"| 140.204 |- | [[Québec]] || [[Québec (Stad)|Québec]] || style="text-align:right;"| 1.356.547 || style="text-align:right;"| 7.903.001 |- | [[Saskatchewan]] || [[Regina (Saskatchewan)|Regina]] || style="text-align:right;"| 588.240 || style="text-align:right;"| 1.033.381 |- | [[Yukon]] {{small|(Territoire)}}|| [[Whitehorse]] || style="text-align:right;"| 474.713 || style="text-align:right;"| 33.897 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{fr}} {{en}} [http://www.gc.ca/ Offiziell Websäit vun der kanadescher Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kanada| ]] 6rwbe91bslrjzvrzw9si040ryr0d6xi 0 14735 2689033 2662175 2026-08-05T14:00:12Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689033 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = România | Fändel = Flag_of_Romania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Rumänesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Romania.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Rumänescht Wopen | National Devise = | Kaart= EU-Romania.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Rumänesch]] | Haaptstad = [[Bukarest]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 238 391<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q218|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q218|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 84 | Onofhängegkeet = [[9. Mee]] [[1877]] | Nationalfeierdag = [[1. Dezember]] | Nationalhymn = [[Desteapta-te, romane!|Deşteaptă-te, române!]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/69/RomaniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Rumänesche Leu|Leu]] (RON) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ro]] | Telefonsprefix = +40 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Rumänien''' ([[rumänesch]]: ''România'') ass eng Republik am südëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]], am Nordoste vun der [[Balkanhallefinsel]]. Rumänie grenzt am Norden un d'[[Ukrain]], am Osten u [[Moldawien]], am Südosten un d'[[Schwaarzt Mier]], am Süden u [[Bulgarien]], am Südwesten u [[Serbien]] an am Westen un [[Ungarn]]. D'[[Donau]] mécht am Süden eng natierlech Grenz mat Bulgarien a Serbien. D'Haaptstad an anengems och déi gréisst Stad vum Land ass [[Bukarest]].<br>[[Sibiu]] (dt. ''Hermannstadt''), a [[Siwebiergen]], wou zanter dem [[Mëttelalter]] och eng däitschsproocheg Minoritéit mat deelweis [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Wuerzele lieft, war [[2007]] zesumme mat der [[Groussregioun]] Lëtzebuerg [[Europäesch Kulturhaaptstad|Kulturhaaptstad vun Europa]]. Rumänien ass den [[29. Mäerz]] [[2004]] der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] bäigetrueden a gouf den [[1. Januar]] [[2007]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2025 gouf Rumänie vollstännege Member vum [[Schengen-Raum]], vum 31. Mäerz 2024 bis den 31. Dezember 2024 war et nëmmen am Schëffs- a Fluchverkéier.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2263559.html|Titel=No 13 Joer Waardezäit: Rumänien a Bulgarien sinn offiziell Deel vum Schengen-Raum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2153097.html|Titel=Vum 31. Mäerz 2024 un: Bulgarien a Rumänien ginn zum Deel Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070814102619/http://www.guv.ro/engleza/ Websäit vun der rumänescher Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Rumänien| ]] 5uledk3sn29vunr8pzei1mjp6l3v8h9 2689116 2689033 2026-08-05T14:06:13Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689116 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = România | Fändel = Flag_of_Romania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Rumänesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Romania.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Rumänescht Wopen | National Devise = | Kaart= EU-Romania.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Rumänesch]] | Haaptstad = [[Bukarest]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 238 391<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q218|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q218|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 84 | Onofhängegkeet = [[9. Mee]] [[1877]] | Nationalfeierdag = [[1. Dezember]] | Nationalhymn = [[Desteapta-te, romane!|Deşteaptă-te, române!]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/69/RomaniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Rumänesche Leu|Leu]] (RON) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ro]] | Telefonsprefix = +40 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Rumänien''' ([[rumänesch]]: ''România'') ass eng Republik am südëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]], am Nordoste vun der [[Balkanhallefinsel]]. Rumänie grenzt am Norden un d'[[Ukrain]], am Osten u [[Moldawien]], am Südosten un d'[[Schwaarzt Mier]], am Süden u [[Bulgarien]], am Südwesten u [[Serbien]] an am Westen un [[Ungarn]]. D'[[Donau]] mécht am Süden eng natierlech Grenz mat Bulgarien a Serbien. D'Haaptstad an anengems och déi gréisst Stad vum Land ass [[Bukarest]].<br>[[Sibiu]] (dt. ''Hermannstadt''), a [[Siwebiergen]], wou zanter dem [[Mëttelalter]] och eng däitschsproocheg Minoritéit mat deelweis [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Wuerzele lieft, war [[2007]] zesumme mat der [[Groussregioun]] Lëtzebuerg [[Europäesch Kulturhaaptstad|Kulturhaaptstad vun Europa]]. Rumänien ass den [[29. Mäerz]] [[2004]] der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] bäigetrueden a gouf den [[1. Januar]] [[2007]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2025 gouf Rumänie vollstännege Member vum [[Schengen-Raum]], vum 31. Mäerz 2024 bis den 31. Dezember 2024 war et nëmmen am Schëffs- a Fluchverkéier.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2263559.html|Titel=No 13 Joer Waardezäit: Rumänien a Bulgarien sinn offiziell Deel vum Schengen-Raum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2153097.html|Titel=Vum 31. Mäerz 2024 un: Bulgarien a Rumänien ginn zum Deel Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070814102619/http://www.guv.ro/engleza/ Websäit vun der rumänescher Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Rumänien| ]] t0cgy6n69kz3gck8lxq9dkgcfs1voug 0 14758 2689037 2669035 2026-08-05T14:00:16Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689037 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Lýðveldið Ísland | Fändel = Flag_of_Iceland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Island | Wopen = Coat of arms of Iceland.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Island | National Devise = keng | Kaart = Location Iceland Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Islännesch]] | Haaptstad = [[Reykjavík]] | Haaptstad Awunner = 117 898 {{small|([[3. Abrëll]] [[2008]])}} | Haaptstad Koordinaten = 64°08'N, 21°56'W | Staatsform = parlamentaresch [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 103 000 | Fläch Plaz = 104 | Waasserfläch = 2,7&nbsp;% | Bevëlkerung = 313 376 {{small|([[1. Januar]] [[2008]])}} | Bevëlkerung Plaz = 169 | Bevëlkerungsdicht = 2,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = 17. Juni | Nationalhymn = [[Ó Guð Vors Lands]] [[Media:IcelandX.ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Islännesch Kroun]] (ISK) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.is]] | Telefonsprefix = +354 | Notizen = | Extra Bild = Island-karte.png | Extra Bild2 = }} '''Island''' ass en [[Inselstaat]] am Norde vum europäesche Kontinent, an no [[England]] deen zweetgréissten Inselstaat vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Island läit am Nordatlantik a bësse südlech vum nërdleche [[Polarkrees]]. ==Geographie== {{Kapitel Info feelt}} ==Geschicht== {{Kapitel Info feelt}} == Politik == Island gouf den 1. Januar 1918 souverän, blouf awer a [[Personalunioun]] mat der dänescher Kroun. De 17. Juni 1944 huet et déi Unioun gekënnegt an d'[[Republik]] ausgeruff. Am [[Parlament]], dem [[Althing]], sinn 63 Deputéiert. All véier Joer gëtt gewielt. Island hat besonnesch staark ënner der [[Finanzkris 2007/2008]] ze leiden. An deem Zesummenhank war och d'Demande ze gesinn, der [[EU|Europäescher Unioun]] bäizetrieden, déi de [[16. Juli]] [[2009]] vum Althing guttgeheescht gouf. Am Mee 2013 huet déi nei konservativ-liberal Regierung ënner dem Premier [[Sigmundur Gunnlaugsson]] ugekënnegt, d'Bäitrëttsverhandlungen ze stoppen an e Referendum z'organiséieren, ob d'Bevëlkerung fir e Bäitrëtt wier. Den 12. Mäerz 2015 huet d'Parlament decidéiert, d'Demande op EU-Memberschaft zeréckzezéien. E Referendum gouf et bis ewell nach keen. Nodeems bei de virgezunnene Parlamentswalen vum 30. November 2024 déi sozialdemokratesch Partei gewonnen hat, gouf de Bäitrëtt an d'EU erëm méi e grousst Theema. Déi nei Regierung wëll dofir bis 2027 e Referendum ofhalen, ob Island der EU bäitriede sollt.<ref>{{Citation|URL=https://de.euronews.com/my-europe/2024/12/22/islands-neue-regierung-will-ein-referendum-uber-eu-mitgliedschaft|Titel=Islands neue Regierung will ein Referendum über eine EU-Mitgliedschaft|Gekuckt=16.03.2025|Datum=22.12.2024|Wierk=euronews|Sprooch=de}}</ref> == Bevëlkerung == Den 3. Abrëll 2008, hunn dem [[Statistesche Büro vun Island]] no<ref name="www.statice.is">[http://www.statice.is/Statistics/Population/Citizenship-and-country-of-birth www.statice.is]</ref> 313.376 Leit op der Insel gelieft. Dovu waren der 291.942 Islänner. Am Géigesaz zu villen anere westleche Staaten ass d'Bevëlkerungszuel an Island, wéi och zu Lëtzebuerg, an de leschte Joren ëmmer méi grouss ginn, an an de leschte 5 Joer ass déi souguer nach méi séier eropgaangen. Den Trend gëtt ënnerstëtzt well den Auslännerundeel duerchschnëttlech ëm zirka 1,5&nbsp;% all Joer tëscht 1950 an 1990, an ëm 3,5&nbsp;% am Joer 2003 an d'Luucht goung. 2008 ware 6,83 Prozent vun der islännescher Bevëlkerung Auslänner. Et sinn dat ënner anerem 2,7&nbsp;% Polen, 0,3&nbsp;% Dänen, 0,2&nbsp;% Philippinoen a 0,3&nbsp;% Däitscher. == Stied == Eng 93&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen a Stied<ref name="www.statice.is"/>. Déi gréisst sinn: * [[Reykjavík]]: 117.898 Awunner * [[Kópavogur]]: 28.665 Awunner * [[Hafnarfjörður]]: 24.895 Awunner * [[Akureyri]]: 17.278 Awunner * [[Reykjanesbær]]: 13.282 Awunner * [[Garðabær]]: 9.931 Awunner D'Awunnerzuel bezitt sech jeeweils op den 3. Abrëll 2008 an déi ganz Gemeng (Municipality) == Kuckeswäertes == * d'Haaptstad [[Reykjavík]]; * [[Akureyri]], déi véiertgréisst Stad an Island, mam [[Myvatn]] (''Méckeséi'') an dem [[Goðafoss]] (''Gëtterwaasserfall''); * d'Hallefinsel [[Reykjanes]] mat der [[Bláa Lonið]] (''Blo Lagun''), engem [[Thermalbad]], gespeist vum waarme Waasser aus der [[geothermik|Geothermescher]] Statioun ; * [[Þingvellir]], den traditionelle Versammlungsuert vum ''Althing'', gouf 1928 Nationalpark an ass 2004 als [[Weltierwen|Weltkulturierwen]] erkläert ginn; * [[Gullfoss]] (''gëllene Waasserfall''); * [[Haukadalur]] mat senge [[Geysir]]en (de bekanntste Geysir ass de [[Strokkur]]); * [[Vatnajökull]], dee gréisste [[Gletscher]] an Europa mat 8.100&nbsp;km², ronn 8&nbsp;% vun Island, mat sengem Gletscherséi [[Jökulsárlón]]; * [[Vestmannaeyjar]], eng Inselgrupp mat vulkanaartegem Ursprong am Süde vun Island. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20070119085950/http://www.islandcounty.net/ Offiziell Säit vun der Regierung vun Island, op engl.] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041020153739/www.eyjar.is/eyjar/ Offiziell Säit vun der Insel Vestmanneyjar] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Island| ]] 0mwua7xklc5wwwj9uzm9xnhmrbyfqdt 2689122 2689037 2026-08-05T14:06:21Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689122 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Lýðveldið Ísland | Fändel = Flag_of_Iceland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Island | Wopen = Coat of arms of Iceland.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Island | National Devise = keng | Kaart = Location Iceland Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Islännesch]] | Haaptstad = [[Reykjavík]] | Haaptstad Awunner = 117 898 {{small|([[3. Abrëll]] [[2008]])}} | Haaptstad Koordinaten = 64°08'N, 21°56'W | Staatsform = parlamentaresch [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 103 000 | Fläch Plaz = 104 | Waasserfläch = 2,7&nbsp;% | Bevëlkerung = 313 376 {{small|([[1. Januar]] [[2008]])}} | Bevëlkerung Plaz = 169 | Bevëlkerungsdicht = 2,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = 17. Juni | Nationalhymn = [[Ó Guð Vors Lands]] [[Media:IcelandX.ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Islännesch Kroun]] (ISK) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.is]] | Telefonsprefix = +354 | Notizen = | Extra Bild = Island-karte.png | Extra Bild2 = }} '''Island''' ass en [[Inselstaat]] am Norde vum europäesche Kontinent, an no [[England]] deen zweetgréissten Inselstaat vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Island läit am Nordatlantik a bësse südlech vum nërdleche [[Polarkrees]]. ==Geographie== {{Kapitel Info feelt}} ==Geschicht== {{Kapitel Info feelt}} == Politik == Island gouf den 1. Januar 1918 souverän, blouf awer a [[Personalunioun]] mat der dänescher Kroun. De 17. Juni 1944 huet et déi Unioun gekënnegt an d'[[Republik]] ausgeruff. Am [[Parlament]], dem [[Althing]], sinn 63 Deputéiert. All véier Joer gëtt gewielt. Island hat besonnesch staark ënner der [[Finanzkris 2007/2008]] ze leiden. An deem Zesummenhank war och d'Demande ze gesinn, der [[EU|Europäescher Unioun]] bäizetrieden, déi de [[16. Juli]] [[2009]] vum Althing guttgeheescht gouf. Am Mee 2013 huet déi nei konservativ-liberal Regierung ënner dem Premier [[Sigmundur Gunnlaugsson]] ugekënnegt, d'Bäitrëttsverhandlungen ze stoppen an e Referendum z'organiséieren, ob d'Bevëlkerung fir e Bäitrëtt wier. Den 12. Mäerz 2015 huet d'Parlament decidéiert, d'Demande op EU-Memberschaft zeréckzezéien. E Referendum gouf et bis ewell nach keen. Nodeems bei de virgezunnene Parlamentswalen vum 30. November 2024 déi sozialdemokratesch Partei gewonnen hat, gouf de Bäitrëtt an d'EU erëm méi e grousst Theema. Déi nei Regierung wëll dofir bis 2027 e Referendum ofhalen, ob Island der EU bäitriede sollt.<ref>{{Citation|URL=https://de.euronews.com/my-europe/2024/12/22/islands-neue-regierung-will-ein-referendum-uber-eu-mitgliedschaft|Titel=Islands neue Regierung will ein Referendum über eine EU-Mitgliedschaft|Gekuckt=16.03.2025|Datum=22.12.2024|Wierk=euronews|Sprooch=de}}</ref> == Bevëlkerung == Den 3. Abrëll 2008, hunn dem [[Statistesche Büro vun Island]] no<ref name="www.statice.is">[http://www.statice.is/Statistics/Population/Citizenship-and-country-of-birth www.statice.is]</ref> 313.376 Leit op der Insel gelieft. Dovu waren der 291.942 Islänner. Am Géigesaz zu villen anere westleche Staaten ass d'Bevëlkerungszuel an Island, wéi och zu Lëtzebuerg, an de leschte Joren ëmmer méi grouss ginn, an an de leschte 5 Joer ass déi souguer nach méi séier eropgaangen. Den Trend gëtt ënnerstëtzt well den Auslännerundeel duerchschnëttlech ëm zirka 1,5&nbsp;% all Joer tëscht 1950 an 1990, an ëm 3,5&nbsp;% am Joer 2003 an d'Luucht goung. 2008 ware 6,83 Prozent vun der islännescher Bevëlkerung Auslänner. Et sinn dat ënner anerem 2,7&nbsp;% Polen, 0,3&nbsp;% Dänen, 0,2&nbsp;% Philippinoen a 0,3&nbsp;% Däitscher. == Stied == Eng 93&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen a Stied<ref name="www.statice.is"/>. Déi gréisst sinn: * [[Reykjavík]]: 117.898 Awunner * [[Kópavogur]]: 28.665 Awunner * [[Hafnarfjörður]]: 24.895 Awunner * [[Akureyri]]: 17.278 Awunner * [[Reykjanesbær]]: 13.282 Awunner * [[Garðabær]]: 9.931 Awunner D'Awunnerzuel bezitt sech jeeweils op den 3. Abrëll 2008 an déi ganz Gemeng (Municipality) == Kuckeswäertes == * d'Haaptstad [[Reykjavík]]; * [[Akureyri]], déi véiertgréisst Stad an Island, mam [[Myvatn]] (''Méckeséi'') an dem [[Goðafoss]] (''Gëtterwaasserfall''); * d'Hallefinsel [[Reykjanes]] mat der [[Bláa Lonið]] (''Blo Lagun''), engem [[Thermalbad]], gespeist vum waarme Waasser aus der [[geothermik|Geothermescher]] Statioun ; * [[Þingvellir]], den traditionelle Versammlungsuert vum ''Althing'', gouf 1928 Nationalpark an ass 2004 als [[Weltierwen|Weltkulturierwen]] erkläert ginn; * [[Gullfoss]] (''gëllene Waasserfall''); * [[Haukadalur]] mat senge [[Geysir]]en (de bekanntste Geysir ass de [[Strokkur]]); * [[Vatnajökull]], dee gréisste [[Gletscher]] an Europa mat 8.100&nbsp;km², ronn 8&nbsp;% vun Island, mat sengem Gletscherséi [[Jökulsárlón]]; * [[Vestmannaeyjar]], eng Inselgrupp mat vulkanaartegem Ursprong am Süde vun Island. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20070119085950/http://www.islandcounty.net/ Offiziell Säit vun der Regierung vun Island, op engl.] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041020153739/www.eyjar.is/eyjar/ Offiziell Säit vun der Insel Vestmanneyjar] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Island| ]] thh6dip595j4s5cjtuwnqn2v8iv9x2k 0 14768 2689061 2652228 2026-08-05T14:00:57Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689061 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Republica Moldova | Fändel = Flag of Moldova.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Moldawien | Wopen = Coat of arms of Moldova.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Molawien | National Devise = | Kaart = Europe-Moldova.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Rumänesch]] | Haaptstad = [[Chişinău]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 33.851<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,4 | Bevëlkerung = 2.500.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 83 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]] <br> de [[27. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[27. August]] | Nationalhymn = [[Limba Noastră]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/0/0e/MoldovaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Moldawesche Leu|Leu]] (MDL) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.md]] | Telefonsprefix = +373 | Notizen = | Extra Bild = Karte_Moldawien_03_03.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Moldawien''' (op [[Rumänesch]]<ref>https://www.rferl.org/a/moldova-romanian-official-language/25191455.html</ref>/[[Moldawesch]]: ''Republica Moldova'') ass en onofhängege [[Staat]] am Oste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Am Weste an am Süde grenzt d'Land u [[Rumänien]] an am Norden an Oste stéisst s'un d'[[Ukrain]] an huet domat och keen direkten Zougank zum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20080201104525/http://www.moldova.md/en/start/ Offiziell Websäit vun der Republik Moldawien] {{en}} * [http://gov.md/index.php?lng=en Site vun der moldawescher Regierung] {{en}} * [http://www.turism.md/eng/ Moldawien Tourismus] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Moldawien| ]] ejv554r1fqx54dh12epbrp41efuooxu 2689148 2689061 2026-08-05T14:07:00Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689148 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Republica Moldova | Fändel = Flag of Moldova.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Moldawien | Wopen = Coat of arms of Moldova.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Molawien | National Devise = | Kaart = Europe-Moldova.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Rumänesch]] | Haaptstad = [[Chişinău]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 33.851<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,4 | Bevëlkerung = 2.500.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 83 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]] <br> de [[27. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[27. August]] | Nationalhymn = [[Limba Noastră]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/0/0e/MoldovaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Moldawesche Leu|Leu]] (MDL) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.md]] | Telefonsprefix = +373 | Notizen = | Extra Bild = Karte_Moldawien_03_03.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Moldawien''' (op [[Rumänesch]]<ref>https://www.rferl.org/a/moldova-romanian-official-language/25191455.html</ref>/[[Moldawesch]]: ''Republica Moldova'') ass en onofhängege [[Staat]] am Oste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Am Weste an am Süde grenzt d'Land u [[Rumänien]] an am Norden an Oste stéisst s'un d'[[Ukrain]] an huet domat och keen direkten Zougank zum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20080201104525/http://www.moldova.md/en/start/ Offiziell Websäit vun der Republik Moldawien] {{en}} * [http://gov.md/index.php?lng=en Site vun der moldawescher Regierung] {{en}} * [http://www.turism.md/eng/ Moldawien Tourismus] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Moldawien| ]] 9isq2kogb2cc0ens7c5dkcqandxdw3n 0 14805 2689063 2658042 2026-08-05T14:00:59Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689063 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Fürstentum Liechtenstein | Fändel = Flag of Liechtenstein.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Liechtenstein | Wopen = Staatswappen-Liechtensteins.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Liechtenstein | National Devise = Für Gott, Fürst und Vaterland | Kaart= Location Liechtenstein Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Vaduz]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Fürst | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 160,475<ref name="fläch">Nodeem d'Grenzen 2006 nei vermoosst gi sinn, gouf gewisen, datt Liechtenstein vun der Fläch hier eng 50 Foussballterraine méi grouss ass wéi laang Zäit geduecht.<br>Sourcen: [http://www.focus.de/politik/ausland/ueberraschung_aid_121735.html Focus Online] an [http://www.msnbc.msn.com/id/16381664/ msnbc] (August 2007)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 35 174<ref>Stand: 31. Dezember 2006, <br>Quell: [http://www.llv.li/pdf-llv-avw-statistik-0612bevstatinfo Statistische Information, Landesverwaltung Liechtenstein]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[1806]] | Nationalfeierdag = [[15. August]] | Nationalhymn = [[Oben am jungen Rhein]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6a/LiechtensteinX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Schwäizer Frang]] (CHF) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.li]] | Telefonsprefix = +423 | Notizen = | Extra Bild = Liechtenstein Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D'Fürstentum '''Liechtenstein''' ass e [[Zwergstaat|butzegen]] [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Staat an der [[Alpen|Alperegioun]], agekäilt tëscht der [[Schwäiz]] an [[Éisträich]]. Liechtenstein ass eng konstitutionell Ierfmonarchie op demokratesch-parlamentarescher Basis. Zanter [[1923]] ass d'Fürstentum an [[Zollunioun|Zoll-]] a [[Wärungsunioun]] mat der Schwäiz. Liechtenstein ass Member an der [[EFTA]], huet awer, anescht wéi d'Schwäiz, zousätzlech nach den Accord iwwer den [[Espace Économique Européen]] ënnerschriwwen a kann dowéinst och vun engem direkten Zougank op den europäesche Marché profitéieren. == Geschicht == D'Fürstentum ass réischt [[1719]] entstanen, wéi de Fürst vu Liechtenstein seng zwou Herrschafte beim [[Rhäin]], [[Vaduz]] a [[Schellenberg]], mat Erlabnis vum deemolege Keeser vum Hellege Réimesche Räich, zu engem neie Fürstentum zesummegeschloen huet. Ënner dem [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]] war Liechtenstein ee vun de Staate vum [[Rhäinbond]] (''Rheinbund''/''Confédération du Rhin''), dee vun [[1806]] bis [[1813]] als Protektorat vu Frankräich eng Pufferzoon tëscht engersäits dem franséische Keeserräich an anerersäits Preisen, Éisträich a Russland gebilt huet. Tëscht [[1815]] an [[1866]] war d'Fürstentum, gradewéi och d'[[Groussherzogtum Lëtzebuerg]], ee vun den 39 Staaten a fräie Stied vum [[Däitsche Bond]] (''Confédération germanique''). Zënter [[1921]] ass Liechtenstein eng konstitutionnel Monarchie ënner hirem souveräne Fürst. An [[1923]] huet d'Land eng Zoll- a Wärungsunioun mat der [[Schwäiz]] ofgeschloss déi nach ëmmer besteet. [[1990]] ass Liechtenstein Member vun der [[UNO]] ginn. An [[1991]] ass d'Land der [[EFTA]] bäigetratt. Anescht wéi d'Schwäiz ass Liechtenstein am [[EWR]] (Europäesche Wirtschaftsraum) oder [[EEE]] (''Espace économique européen'') integréiert. Den [[19. Dezember]] gouf Liechtenstein Member am [[Schengen-Raum]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/172975.html|Titel=Schengen-Raum: Lichtenstein ass neie Member|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Geographie == [[Fichier:Lichtenstein NASA.png|thumb|250px|left|[[NASA]]-Satelittefoto vu Liechtenstein]]Liechtenstein huet eng Fläch vu ronn 160 Quadratkilometer<ref name="fläch" /> an am Ganze 77,9&nbsp;km Staatsgrenz. Am Westen a Süde grenzt d'Land op der Schwäizer Grenz un d'Kantone [[Kanton St. Gallen|St.Gallen]] a [[Kanton Graubünden|Graubünden]], am Osten an Norden un d'[[éisträich]]escht Bundesland [[Vorarlberg]]. Laanscht d'Westgrenz mat der Schwäiz leeft de [[Rhäin]] (Oberrhein). De Rhäindall hëlt bal d'Hallschent vum Territoire an, an ass dowéinst och déi Géigend déi landwirtschaftlech ze gebrauchen ass, an an där déi meescht Leit wunnen. [[Sand]], [[Torf]], [[Leem]] an äerde Biedem ginn am Rhäindall aneneen iwwer. De Rescht vum Land ass geologesch an topographesch vu Gestengs a Bierger dominéiert. D'Ausleefer vum [[Rätikon]], engem Deel vun den [[Alpen|Ostalpen]], zéie sech vum Süde bis an den Nordosten. Héchste Punkt, ganz am Süde vum Land, ass mat 2 599 Meter de [[Bierg]] [[Grauspitz]]. D'''Ruggeller Riet'' -am Norde vum Fürstentum- ass den déifste Punkt a läit op enger Héicht vu 430 Meter. == Kultur == Den Nationalfeierdag vu Liechtenstein ass de [[15. August]], op [[Léiffrawëschdag]]. Gefeiert gëtt de Gebuertsdag vum fréiere Monarch Fürst [[Franz Josef II. (Liechtenstein)|Franz Josef II.]] (1906–1989), deem säin Dag u sech zwar de 16. August ass, mä awer schonn zanter [[1940]] mam [[Chrëschtentum|chrëschtleche]] Feierdag zesummegeluecht gëtt. Den Dag ass och nom Doud vum Fürst bäigehale ginn. == Kuckt och == * [[Administrativ Andeelung vu Liechtenstein]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Liechtenstein}} * [http://www.liechtenstein.li/ Offiziell Säite vu Liechtenstein] {{de}} * [https://web.archive.org/web/20060204072810/http://www.fuerstenhaus.li/ Säit vum Fürstenhaus vu Liechtenstein] {{de}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Liechtenstein| ]] 2lkeycjcrjwexf0r2yrdvgjhoem92a1 2689151 2689063 2026-08-05T14:07:04Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689151 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Fürstentum Liechtenstein | Fändel = Flag of Liechtenstein.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Liechtenstein | Wopen = Staatswappen-Liechtensteins.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Liechtenstein | National Devise = Für Gott, Fürst und Vaterland | Kaart= Location Liechtenstein Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Vaduz]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = Fürst | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 160,475<ref name="fläch">Nodeem d'Grenzen 2006 nei vermoosst gi sinn, gouf gewisen, datt Liechtenstein vun der Fläch hier eng 50 Foussballterraine méi grouss ass wéi laang Zäit geduecht.<br>Sourcen: [http://www.focus.de/politik/ausland/ueberraschung_aid_121735.html Focus Online] an [http://www.msnbc.msn.com/id/16381664/ msnbc] (August 2007)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 35 174<ref>Stand: 31. Dezember 2006, <br>Quell: [http://www.llv.li/pdf-llv-avw-statistik-0612bevstatinfo Statistische Information, Landesverwaltung Liechtenstein]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[1806]] | Nationalfeierdag = [[15. August]] | Nationalhymn = [[Oben am jungen Rhein]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6a/LiechtensteinX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Schwäizer Frang]] (CHF) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.li]] | Telefonsprefix = +423 | Notizen = | Extra Bild = Liechtenstein Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D'Fürstentum '''Liechtenstein''' ass e [[Zwergstaat|butzegen]] [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Staat an der [[Alpen|Alperegioun]], agekäilt tëscht der [[Schwäiz]] an [[Éisträich]]. Liechtenstein ass eng konstitutionell Ierfmonarchie op demokratesch-parlamentarescher Basis. Zanter [[1923]] ass d'Fürstentum an [[Zollunioun|Zoll-]] a [[Wärungsunioun]] mat der Schwäiz. Liechtenstein ass Member an der [[EFTA]], huet awer, anescht wéi d'Schwäiz, zousätzlech nach den Accord iwwer den [[Espace Économique Européen]] ënnerschriwwen a kann dowéinst och vun engem direkten Zougank op den europäesche Marché profitéieren. == Geschicht == D'Fürstentum ass réischt [[1719]] entstanen, wéi de Fürst vu Liechtenstein seng zwou Herrschafte beim [[Rhäin]], [[Vaduz]] a [[Schellenberg]], mat Erlabnis vum deemolege Keeser vum Hellege Réimesche Räich, zu engem neie Fürstentum zesummegeschloen huet. Ënner dem [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]] war Liechtenstein ee vun de Staate vum [[Rhäinbond]] (''Rheinbund''/''Confédération du Rhin''), dee vun [[1806]] bis [[1813]] als Protektorat vu Frankräich eng Pufferzoon tëscht engersäits dem franséische Keeserräich an anerersäits Preisen, Éisträich a Russland gebilt huet. Tëscht [[1815]] an [[1866]] war d'Fürstentum, gradewéi och d'[[Groussherzogtum Lëtzebuerg]], ee vun den 39 Staaten a fräie Stied vum [[Däitsche Bond]] (''Confédération germanique''). Zënter [[1921]] ass Liechtenstein eng konstitutionnel Monarchie ënner hirem souveräne Fürst. An [[1923]] huet d'Land eng Zoll- a Wärungsunioun mat der [[Schwäiz]] ofgeschloss déi nach ëmmer besteet. [[1990]] ass Liechtenstein Member vun der [[UNO]] ginn. An [[1991]] ass d'Land der [[EFTA]] bäigetratt. Anescht wéi d'Schwäiz ass Liechtenstein am [[EWR]] (Europäesche Wirtschaftsraum) oder [[EEE]] (''Espace économique européen'') integréiert. Den [[19. Dezember]] gouf Liechtenstein Member am [[Schengen-Raum]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/172975.html|Titel=Schengen-Raum: Lichtenstein ass neie Member|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Geographie == [[Fichier:Lichtenstein NASA.png|thumb|250px|left|[[NASA]]-Satelittefoto vu Liechtenstein]]Liechtenstein huet eng Fläch vu ronn 160 Quadratkilometer<ref name="fläch" /> an am Ganze 77,9&nbsp;km Staatsgrenz. Am Westen a Süde grenzt d'Land op der Schwäizer Grenz un d'Kantone [[Kanton St. Gallen|St.Gallen]] a [[Kanton Graubünden|Graubünden]], am Osten an Norden un d'[[éisträich]]escht Bundesland [[Vorarlberg]]. Laanscht d'Westgrenz mat der Schwäiz leeft de [[Rhäin]] (Oberrhein). De Rhäindall hëlt bal d'Hallschent vum Territoire an, an ass dowéinst och déi Géigend déi landwirtschaftlech ze gebrauchen ass, an an där déi meescht Leit wunnen. [[Sand]], [[Torf]], [[Leem]] an äerde Biedem ginn am Rhäindall aneneen iwwer. De Rescht vum Land ass geologesch an topographesch vu Gestengs a Bierger dominéiert. D'Ausleefer vum [[Rätikon]], engem Deel vun den [[Alpen|Ostalpen]], zéie sech vum Süde bis an den Nordosten. Héchste Punkt, ganz am Süde vum Land, ass mat 2 599 Meter de [[Bierg]] [[Grauspitz]]. D'''Ruggeller Riet'' -am Norde vum Fürstentum- ass den déifste Punkt a läit op enger Héicht vu 430 Meter. == Kultur == Den Nationalfeierdag vu Liechtenstein ass de [[15. August]], op [[Léiffrawëschdag]]. Gefeiert gëtt de Gebuertsdag vum fréiere Monarch Fürst [[Franz Josef II. (Liechtenstein)|Franz Josef II.]] (1906–1989), deem säin Dag u sech zwar de 16. August ass, mä awer schonn zanter [[1940]] mam [[Chrëschtentum|chrëschtleche]] Feierdag zesummegeluecht gëtt. Den Dag ass och nom Doud vum Fürst bäigehale ginn. == Kuckt och == * [[Administrativ Andeelung vu Liechtenstein]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Liechtenstein}} * [http://www.liechtenstein.li/ Offiziell Säite vu Liechtenstein] {{de}} * [https://web.archive.org/web/20060204072810/http://www.fuerstenhaus.li/ Säit vum Fürstenhaus vu Liechtenstein] {{de}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Liechtenstein| ]] rw4p368st3yoo5n1z41c49rgxzqlbqw 0 15908 2689226 2657750 2026-08-05T22:19:01Z Volvox 4050 + Bild vum Stroosseschëlf 2689226 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie | Bild = Pensishenri.jpg | Schëld = [[File:Luxembourg - rue Henri Pensis - nom de rue.jpg|150px]] | Schëldtext = [[Stroosseschëld]] vun der ''Rue Henri Pensis'' an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] }} Den '''Henri Pensis''', gebuer den [[3. November]] [[1900]] am [[Pafendall]], a gestuerwen den [[1. Juni]] [[1958]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]<ref name=":0">{{Citation|URL=https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/m3sn2k20q/pages/7/articles/DIVL749?search=Henri%20Pensis|Titel=Doudesannonce vum Henri Pensis|Gekuckt=10.01.2023|Datum=3 Juni 1958|Wierk=Luxemburger Wort|Editeur=eluxemburgensia.lu}}</ref>, war den éischten Dirigent vum Sinfoneschen Orchester vu Radio Lëtzebuerg<ref>Offiziellen deemolege franséischsproochegen Numm: Orchestre de Radio Luxembourg.</ref>, aus deem [[1996]] den [[Orchestre philharmonique du Luxembourg]] (OPL) ervirgaangen ass. An dëser Funktioun war hien de Virgänger vum [[Carl Melles]]. == Liewen == Den Henri Pensis gouf am Haus 10 [[Rue des Trois-Glands|An der Hiel]] am Pafendall, als Fils vum Henri Victor Pensis an der Anna Jonas gebuer. Hien huet am Conservatoire vu Lëtzebuerg studéiert, duerno zu Bréissel an an der ''Musikhochschule'' zu Köln. Seng Carrière huet hien als [[Gei|Violonist]] ugefaangen. 1926 gouf hien no engem internationale Concours zum „Konzertmeister des Symphonie-Orchesters Köln-Langenberg“ genannt. Hie fält dem [[Hermann Abendroth]] op, deen him proposéiert, säi Schüler an der ''Musikhochschule'' ze ginn. Den Henri Pensis hëlt un, hie kritt eng zolidd Bourse an erschaaft sech eng ausseruerdentlech musikalesch an technesch Basis. 1932 gouf hie vu Radio Lëtzebuerg beoptragt, e Radiosorchester op d'Been ze stellen. 1939 huet RTL wéinst der Krichsgefor missen zoumaachen. Den 29. Februar 1940 goung den Henri Pensis op eng Invitatioun hin an d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. Hien huet fir d'éischt den „New Jersey Philharmonic Orchestra“ geleet, 1942 de „Sioux-City Symphony Orchestra“ gradewéi de „Lincoln Symphony Orchestra“. Hien huet dräi Concerten an der weltbekannter [[Carnegie Hall]] dirigéiert. Nom Krich ass hien 1946 op Lëtzebuerg zeréckkomm an huet de ''Service musical'' vu Radio Lëtzebuerg reorganiséiert. Vun 1955 un huet hien ënner enger schlëmmer Aekränkt gelidden. Säi leschte Concert huet hien den 19. Mee 1958 bei der [[Expo 58]], der [[Weltausstellung]] zu Bréissel, ginn. Den Henri Pensis ass den 1. Juni 1958 gestuerwen. Den Henri Pensis war als Dirigent sou ausgefëllt, datt en net vill Zäit hat fir ze komponéieren an nëmme wéineg Wierker hannerlooss huet. Den [[Isaak Stern]] schreift: ''" I knew Henri Pensis and made music with him both in US and on the Radio Luxembourg many times. He was an excellent conductor and musician, always devoted to the service of music on the highest standard".'' {{Source?}} == Wierk (Auswiel) == {{Div col}} * Soir d'été (poème symphonique) * Fugue classique * Suite pour orchestre * Scène de danse pour orchestre * Nockes an Nackes (comédie musicale) * Hymne solennel * Fantaisie de Noël '''Populär Melodien:''' * Fir d'Fräiheet * Op der Juegd * D'Fréijoerslidd {{Div col end}} == Undenken un den Henri Pensis == [[Fichier:Luxembourg, plaque Henri Pensis (rue des Trois-Glands).jpg|thumb|400px|Gedenkplack um Henri Pensis sengem Gebuertshaus]] * Fir un hien ze erënnere gouf zu [[Gaasperech]] eng Strooss no him genannt: d'[[Rue Henri-Pensis|Rue Henri Pensis]]. * De 15. November 2020 gouf op sengem Gebuertshaus am Pafendall eng Gedenkplack devoiléiert<ref>{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/actualites/inauguration-plaque-henri-pensis-pfaffenthal|Titel=Inauguration Plaque Henri Pensis - Pfaffenthal|Gekuckt=22.11.2020|Datum=16.11.2020|Editeur=vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Op der Plack steet follgenden Text: <div style="width: 750px; margin: 5px; text-align: center; letter-spacing: 2px"> <big>Henri Pensis</big><br> 3 novembre 1900-1er juin 1958 Chef d'orchestre, violoniste, compositeur<br> fils de Henri Victor Pensis et de Anna Jonas Ici naquit Henri Pensis, co-fondateur et premier chef de l'''Orchestre de Radio Luxembourg'', le 3 novembre 1900.<br> En exil de 1940 à 1946, dirigea le ''New Jersey Philharmonic Orchestra'', le ''Sioux City'', le ''Lincoln Symphony Orchestra'' et donna des concerts au ''Carnegie Hall'' de New York. Henri Pensis a fait honneur à son pays à travers le monde et fut apprécié pour ses connaissances musicales et son dévouement passionné au service de la musique. Luxembourg-Pfaffenthal en novembre 2020 </div> == Gielercher<ref name=":0" /> == * {{OCCCH}} * {{OMANO}} * {{LHCH| (Promotioun 1951)<ref>[http://www.gouvernement.lu/1823930/BID_1951_1-2 BULLETIN D'INFORMATION vum Service «Information et Presse», N°1/2] (7e année) Luxembourg, le 28 février 1951</ref>}} * {{OL1CH}} == Literatur == * Thill, Norbert, 2000. Licht und Schatten eines Dirigentenlebens: Erinnerungen an Henri Pensis zu seinem 100. Geburtstag. ''Die Warte'' Année 52, Nr. 37: 1-2 (Nr. 1944, 30. November). Luxembourg. * Weber, Loll, 1983. Hommage à Henri Pensis. {{Nos cahiers}} 2. * Weber, Loll, 1998. Henri Pensis, ein Dirigent aus Luxemburg (1900 - 1958). Institut grand-ducal, Section des arts et lettres. Impr. Saint-Paul. 307 S. ISBN 2-9599954-0-6. * Weber, Loll, 2001. Vom Radioorchester zum Orchestre Philharmonique. [[Ons Stad]] 66: 17-21. * Weber, Loll, 2008. "Lieber Pensis... Cher Pensis...": Zum 50. Todestag des Dirigenten: Blick in seine Privatkorrespondenz. {{Nos cahiers}}, Joer 29, Nr. 1: 23-50. Luxembourg == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20100420083147/http://www.opl.lu/ Offiziell Websäit vum OPL] *[https://www.melusinapress.lu/read/pensis-henri-henricus-paulus Den Henri Pensis am Musikerlexikon] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Dirigente vun de Lëtzebuerger Philharmoniker}} {{Notten}} {{DEFAULTSORT:Pensis Henri}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Violonisten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Komponisten]] [[Kategorie:Gebuer 1900]] [[Kategorie:Gestuerwen 1958]] [[Kategorie:Chevalier de la Légion d'honneur]] [[Kategorie:Chevalier de l'ordre de la couronne de chêne]] [[Kategorie:Officier de l'ordre de mérite civil et militaire d'Adolphe de Nassau]] [[Kategorie:Chevalier vum Ordre de Léopold]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] [[Kategorie:Dirigente vun de Lëtzebuerger Philharmoniker]] 6it28rcmricu80qvwlliekq8zfyxbef 0 18218 2689038 2676658 2026-08-05T14:00:17Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689038 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoISR}} {{Infobox Land | Numm = מדינת ישראל <br>Medinat Jisra′el {{small|(hebr.)}}<br>دولة إسرائيل<br>Daulat Isrā′īl {{small|(arab.)}}<br>Staat Israel | Fändel = Flag of Israel.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Israel | Wopen = Coat_of_arms_of_Israel.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Israel | National Devise = | Kaart = Israel in its region (de-facto details).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hebräesch]] / [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Jerusalem]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= (Land selwer ouni besat Gebidder) 20.991 | Fläch Plaz = 147 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = zirka 8.134.100 | Bevëlkerung Plaz = 97 | Bevëlkerungsdicht = 331 | Onofhängegkeet = 14. Mee 1948 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''haTikwa'',<br>(lb.: d'Hoffnung), [[Media:IsraelX.ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Schekel]] (ILS) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.il]] | Telefonsprefix = +972 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Israel''', offiziell '''Staat Israel''' (''hebr.:'' '''מדינת ישראל Medinat Jisra′el''', ''arab.:'' '''دولة إسرائيل Daulat Isrā′īl''') ass e [[Staat]] am [[Noen Osten]], deen u [[Syrien]], de [[Libanon]], [[Egypten]], [[Jordanien]] an un déi vun Israel besate Gebidder grenzt. == Geographie == Der Längt no miesst d'Land vun Norden no Süde 470&nbsp;km. Déi breetst Plaz huet 135&nbsp;km vu Westen no Osten. Obschonn Israel nëmmen e klengt Land ass, huet et puer Klimazonen. Am Norde gëtt et Bëscher an et ass mëttelméisseg waarm, wärend et am Süden eng grouss Hëtzt gëtt an net vill an de wüstenaartege Géigende wiisst. D'[[Negev]]-Wüst bedeckt do déi gréisst Fläch. Op der [[Mëttelmier]]küst, souwéi am Dall vum [[Jordan]] ass de Klima subtropesch. Am Dall vum Jordan läit den déifste Punkt vun der Uewerfläch vun der [[Äerd|Welt]]. Dat ass beim [[Doudegt Mier|Doudege Mier]], e Mier dat isoléiert ass, keen Offloss huet an extreem salzhalteg ass. == Bevëlkerung == [[Fichier:Multikulturell Gesellschaft zu Nazareth.jpg|left|thumb|180px|Israeelesch multikulturell Gesellschaft]] Mat sengen net ganz 7 Milliounen Awunner zielt Israel bevëlkerungsméisseg zu de klenge Staaten (97. Plaz). Ongeféier 91 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung liewen an de Stied. Déi israeelesch Gesellschaft setzt sech aus verschiddene [[Relioun]]en a Kulture mat ënnerschiddlechen Traditiounen zesummen. D'Nationalitéit kritt een duerch d'Gebuert oder duerch d'Zouwanderung. Eng duebel Nationalitéit ass méiglech. An der Onofhängegkeetserklärung vum Staat Israel ass d'reliéis Fräiheet garantéiert. Iwwer d'reliéis Zougehéieregkeet an hir Ausübung däerf jiddweree selwer entscheeden. An den offizielle Statistike gëtt tëscht Judden an Netjudden ënnerscheet. Am Joer 2001 waren 81 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung Judden oder hu vu Judden ofgestaamt, an dëser Zuel ass d'Bevëlkerung vun de besate Gebidder net ageschloss. Déi jiddesch Bevëlkerung gëtt opgedeelt an: : d'[[Watikim]], dat sinn d'Awunner vum [[Jischuw]], der aler jiddescher Siidlung an deenen déi virun der Grënnung vum Staat Israel zougezu sinn : d'[[Olim]], déi no der Staatsgrënnung agewandert sinn : d'[[Tzabar]]im, déi am Land gebuer goufen Eng 20&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn [[Araber]], dovu geschaten 170.000 [[Beduinen]]. Weider gëtt et kleng Minoritéite wéi [[Drusen]] (1,5 Prozent), eng kleng [[Armenien|armeenesch]] Gemeng, d'[[Bahai]], d'[[Alawiten]], d'[[Achmediten]] an zwee Dierfer mat [[Tscherkessen]]. Aus der fréierer [[Sowjetunioun]] si méi wéi eng Millioun Judden agewandert, dovu 750.000 an de Joren tëscht 1989 a 1999. Den [[31. Dezember]] [[2003]] hunn 224.200 israeelesch Bierger an illegale Kolonien am zanter [[1967]] besate [[Westjordanland]] (inkl. Westjerusalem) gelieft a geschafft. Offiziell [[Sprooch]]e sinn, nieft dem [[Englesch]]en, d'[[Arabesch Sprooch|Arabesch]] an d'[[Hebräesch Sprooch|Hebräesch]]. Déi hebräesch Sprooch ass a jéngster Zäit opgewäert ginn a gëtt vun der Majoritéit vun den Israelie geschwat. Arabesch ass donieft d'Ëmgankssprooch vun iwwer enger Millioun arabeschen an drusesche Staatsbierger. An den arabesche [[Schoul]]en ass Arabesch d'Aarbechtssprooch, an de jiddesche Schoulen kann, nieft Englesch, Arabesch als zweet Friemsprooch gewielt ginn. D'Gesetzestexter sinn an Hebräesch an an Arabesch verfaasst. D'Liewenserwaardung an Israel zielt mat zu den héchsten op der Welt an erreecht fir d'Fraen 80,9 Joer an 76,7 Joer fir d'Männer (2003). === Vun Touristen am meeschte besicht Plazen === * [[Beersheba]] * [[Betlehem]] (Westjordanland) * [[Caesarea]] * [[Doudegt Mier]] * [[Elat]] * [[Golan]] (''Golan Héichten'', ee syrescht Gebitt, dat 1967 besat an 1981 illegal annektéiert gouf). * [[Jaffa]] (eng arabesch Uertschaft déi haut, als Jaffo ee Viruert vun Tel Aviv bilt). * [[Haifa]] * [[Jordan (Israel)|Jordan Floss]] * [[Jericho]] am Dall vum Jordan * [[Masada]] beim Doudege Mier, wou wäertvoll historesch Dokumenter fonnt goufen * [[Mount Carmel, Israel|Mount Carmel]], wou sech de Weltzentrum vun der Ba'hai-Relioun befënnt. * [[Negev]] (Wüst) * [[Nazareth]], wou [[Jesus Christus]] gelieft huet bis hien ~30 Joer al war. * [[Sharon, Israel|Sharon]] * [[Séi Genesareth]] oder (Sea of Galilee) och (Lac de Tibériade), wou Jesus Christus dréchenefouss iwwer d'Waasser goung) * [[Tel Aviv]] (Jaffa) * [[Tiberias]] ''um Séi Genezareth'' * ''Biblesch Plazen ëm de Séi Genezareth'': [[Kafarnaum]] (Ruine vun enger Synagog aus der Zäit vum Jesus), Plaz vun der [[Biergpriedegt]] a vun de [[Séilegsprechungen]], Haus vum [[Simon Petrus]],<br> [[Kana]] (Brotvermehrung op der Hochzäit vu Kana) == Relioun == Sechs Prozent vun den israeelesche Judde bezeechne sech als ''[[Haredi]]m'' (ultra-orthodox reliéis), weider 9 Prozent als „reliéis”, 34 Prozent bezeechne sech selwer als ''Traditionalisten'', déi sech net strikt un déi jiddesch [[Halacha]] halen, an 51 Prozent als „''säkular''”. Ongeféier 2,1 Prozent vun der Bevëlkerung si [[Chrëschtentum|Chrëschten]]. Vun den 138.500 Chrëschte sinn der eng 75.000 [[Katholizismus|Katholicken]]. D'[[israeelesch Araber]] stellen ongeféier 18 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung duer. D'Majoritéit dovun ass [[Sunitten|sunittesch]], mee et gëtt och Chrëschten ënner den Araber, souwuel an Israel wéi och an de palestinensesche Gebidder. == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vun de Judden (Israel)}} Am 13. Jh. v. Chr. gouf d'Land vu verschiddenen nomadesche Stämm besidelt. [[Jerusalem]] gouf, der [[Bibel]] no ëm 1.000 v. Chr., [[Haaptstad]] vum David sengem Kinnekräich Israel, e Räich dat allerdéngs zerfall an ënnerjocht ginn ass (eruewert vun den Assyrer am Norden an de [[Babylon]]er am Süden). Duerno huet et zum [[Persien|Perserräich]] gehéiert, an duerno zum [[Alexander de Groussen|Alexander dem Grousse]] sengem Groussräich. Den Opstand vun de Makkabäer 165 v.&nbsp;Chr. huet Israel fir eng kuerz Zäit d'Fräiheet bruecht. Awer net laang, well vun 63 v. Chr. un haten d'Réimer d'Soen zu Jerusalem. Den Tempel an déi ganz Stad goufe 70 n. Chr. vun hinnen zerstéiert. D'Opstänn vun de Judde goufen néiergeschloen, och de ''Bar-Kochba-Opstand'', an d'Judde sinn duerch d'Welt zerstreet ginn (Diaspora). D'Land huet dunn den Numm Palestina kritt. Mir iwwersprangen d'Zäit vun de Kräizzich an och d'osmanesch Zäit, ouni awer ze vergiessen dat schonn [[1882]] Judden, déi an hire Länner aus reliéisen oder politeschen Ursaachen ënnerdréckt goufen, sech massiv no Palestina ofgesat hunn (Alija). Eng zweet Alija geet op d'Joren 1904-1914 zeréck. === Mandatszäit === Wéi nom [[Éischte Weltkrich]] d'osmanesch Zäit eriwwer war, huet d'Vereenegt Kinnekräich [[1922]] op der Konferenz vu [[Paräis]] vum [[Vëlkerbond]] den Optrag kritt, d'Gebitt vu [[Palestina]] an och dat, wat Jordanien an Israel sech elo deelen, ënner hiren Hutt ze huelen an ze verwalten. Hir Missioun war et, fir der ''Balfour Deklaratioun'' zum Duerchbroch ze verhëllefen an e Gebitt als Heem fir d'Judden ze schafen. Well dat Gebitt awer net genee festgeluecht war, war d'Ausübung vun deem Mandat mat grousse Schwieregkeete verbonnen. Groussbritannien huet sech also agesat, fir de Judden d'Méiglechkeet ze ginn, massiv anzewanderen a si och zesummen unzesidelen, ouni awer, wéi hiren Optrag et wollt, d'Rechter vun der usässeger Bevëlkerung a Fro ze stellen. D'Problemer si méi grouss ginn, wéi et tëscht den zwéi Weltkricher zu neien Immigratiounswelle vu Judde koum an d'Noutwennegkeet fir eng Opdeelung vum Gebitt erbäizeféiere sech mat enger grousser Drénglechkeet gestallt huet. Déi Beméiunge sinn awer feelgeschloen. Kritesch gouf d'Situatioun nom [[Zweete Weltkrich]], wéi déi vun den Nazie verfollegt Judde befreit waren an ënner dramateschen Ëmstänn en neit Heem gesicht hunn. === Den Deelungsplang vun 1947 === Den [[29. November]] [[1947]] huet d'Generalversammlung vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] du mat enger 2/3 Majoritéit decidéiert, d'Gebitt vu Westpalestina an e jiddeschen an en arabeschen Territoire opzedeelen. Déi Decisioun hunn d'Judde mol akzeptéiert, d'Araber awer net. Dat war den Ufank vun de Streidereien, déi duerch d'Verdreiwe vun engem groussen Deel vun den Araber aus dem Gebitt, dat Israel zouerkannt gouf, zu vill Misär gefouert huet. === D'Onofhängegkeet vun Israel === Gestäerkt duerch dës Decisioun hunn d'israeelesch Vertrieder ënner dem [[Ben Gourion]] de [[14. Mee]] [[1948]] d'Onofhängegkeet vun Israel ausgeruff. Nach an der Grënnungsnuecht hunn doropshin [[Egypten]], [[Saudi-Arabien]], [[Jordanien]], de [[Libanon]], den [[Irak]] a [[Syrien]] Israel de [[Krich]] erkläert. Dësen [[Palestinakrich|Israeelesch-Arabesche Krich]] huet du bis de Juli 1949 gedauert a fir Israel zu engem Gebittszouwuess geféiert. Déi Gebidder déi ursprénglech am Deelungsplang fir d'Palestinenser virgesi waren, sinn dunn u Jordanien (Westjordanland, inkl. d'Alstad vu Jerusalem) an un Egypten (Gazasträif) gefall. D'Spannunge waren awer net entschäerft. [[1952]] gouf am Stater Stadhaus d'[[Lëtzebuerger Ofkommes]] tëscht der Bundesrepublik Däitschland engersäits an Israel an der Jewish Claims Conference anerersäits ënnerschriwwen. == Politik == === Politesche System === {{Méi Info 1|Politesche System vun Israel}} * '''Lëscht vun de Staatspresidente vun Israel''' # [[Chaim Weizmann]] ([[1949]] - [[1952]]) # [[Jitzhak Ben Zwi]] (1952 - [[1963]]) # [[Salman Schasar]] (1963 - [[1973]]) # [[Ephraim Katzir]] (1973 - [[1978]]) # [[Jitzhak Navon]] (1978 - [[1983]]) # [[Chaim Herzog]] (1983 - [[1993]]) # [[Ezer Weizmann]] (1993 - [[2000]]) # [[Moshe Katsav]] (2000 - [[2007]]) # [[Shimon Peres]] (2007 - [[2014]]) # [[Reuven Rivlin]] (2014 - [[2021]]) # [[Jitzchak Herzog]] (zanter 2021) * Lëscht vun de [[Premierministere vun Israel]] == Ekonomie == == Kultur == === Literatur === === Musek === == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.il/firstgov/english Offiziell Websäit vun der israeelescher Regierung] op Englesch * [https://web.archive.org/web/20150314190821/http://www.bibleplaces.com/beersheba.htm Biblesch Plazen an Israel] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Israel| ]] n9pmgzjhz8qmkmv00g39f32hnnn6gg7 2689123 2689038 2026-08-05T14:06:22Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689123 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoISR}} {{Infobox Land | Numm = מדינת ישראל <br>Medinat Jisra′el {{small|(hebr.)}}<br>دولة إسرائيل<br>Daulat Isrā′īl {{small|(arab.)}}<br>Staat Israel | Fändel = Flag of Israel.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Israel | Wopen = Coat_of_arms_of_Israel.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Israel | National Devise = | Kaart = Israel in its region (de-facto details).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hebräesch]] / [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Jerusalem]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= (Land selwer ouni besat Gebidder) 20.991 | Fläch Plaz = 147 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = zirka 8.134.100 | Bevëlkerung Plaz = 97 | Bevëlkerungsdicht = 331 | Onofhängegkeet = 14. Mee 1948 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''haTikwa'',<br>(lb.: d'Hoffnung), [[Media:IsraelX.ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Schekel]] (ILS) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.il]] | Telefonsprefix = +972 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Israel''', offiziell '''Staat Israel''' (''hebr.:'' '''מדינת ישראל Medinat Jisra′el''', ''arab.:'' '''دولة إسرائيل Daulat Isrā′īl''') ass e [[Staat]] am [[Noen Osten]], deen u [[Syrien]], de [[Libanon]], [[Egypten]], [[Jordanien]] an un déi vun Israel besate Gebidder grenzt. == Geographie == Der Längt no miesst d'Land vun Norden no Süde 470&nbsp;km. Déi breetst Plaz huet 135&nbsp;km vu Westen no Osten. Obschonn Israel nëmmen e klengt Land ass, huet et puer Klimazonen. Am Norde gëtt et Bëscher an et ass mëttelméisseg waarm, wärend et am Süden eng grouss Hëtzt gëtt an net vill an de wüstenaartege Géigende wiisst. D'[[Negev]]-Wüst bedeckt do déi gréisst Fläch. Op der [[Mëttelmier]]küst, souwéi am Dall vum [[Jordan]] ass de Klima subtropesch. Am Dall vum Jordan läit den déifste Punkt vun der Uewerfläch vun der [[Äerd|Welt]]. Dat ass beim [[Doudegt Mier|Doudege Mier]], e Mier dat isoléiert ass, keen Offloss huet an extreem salzhalteg ass. == Bevëlkerung == [[Fichier:Multikulturell Gesellschaft zu Nazareth.jpg|left|thumb|180px|Israeelesch multikulturell Gesellschaft]] Mat sengen net ganz 7 Milliounen Awunner zielt Israel bevëlkerungsméisseg zu de klenge Staaten (97. Plaz). Ongeféier 91 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung liewen an de Stied. Déi israeelesch Gesellschaft setzt sech aus verschiddene [[Relioun]]en a Kulture mat ënnerschiddlechen Traditiounen zesummen. D'Nationalitéit kritt een duerch d'Gebuert oder duerch d'Zouwanderung. Eng duebel Nationalitéit ass méiglech. An der Onofhängegkeetserklärung vum Staat Israel ass d'reliéis Fräiheet garantéiert. Iwwer d'reliéis Zougehéieregkeet an hir Ausübung däerf jiddweree selwer entscheeden. An den offizielle Statistike gëtt tëscht Judden an Netjudden ënnerscheet. Am Joer 2001 waren 81 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung Judden oder hu vu Judden ofgestaamt, an dëser Zuel ass d'Bevëlkerung vun de besate Gebidder net ageschloss. Déi jiddesch Bevëlkerung gëtt opgedeelt an: : d'[[Watikim]], dat sinn d'Awunner vum [[Jischuw]], der aler jiddescher Siidlung an deenen déi virun der Grënnung vum Staat Israel zougezu sinn : d'[[Olim]], déi no der Staatsgrënnung agewandert sinn : d'[[Tzabar]]im, déi am Land gebuer goufen Eng 20&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn [[Araber]], dovu geschaten 170.000 [[Beduinen]]. Weider gëtt et kleng Minoritéite wéi [[Drusen]] (1,5 Prozent), eng kleng [[Armenien|armeenesch]] Gemeng, d'[[Bahai]], d'[[Alawiten]], d'[[Achmediten]] an zwee Dierfer mat [[Tscherkessen]]. Aus der fréierer [[Sowjetunioun]] si méi wéi eng Millioun Judden agewandert, dovu 750.000 an de Joren tëscht 1989 a 1999. Den [[31. Dezember]] [[2003]] hunn 224.200 israeelesch Bierger an illegale Kolonien am zanter [[1967]] besate [[Westjordanland]] (inkl. Westjerusalem) gelieft a geschafft. Offiziell [[Sprooch]]e sinn, nieft dem [[Englesch]]en, d'[[Arabesch Sprooch|Arabesch]] an d'[[Hebräesch Sprooch|Hebräesch]]. Déi hebräesch Sprooch ass a jéngster Zäit opgewäert ginn a gëtt vun der Majoritéit vun den Israelie geschwat. Arabesch ass donieft d'Ëmgankssprooch vun iwwer enger Millioun arabeschen an drusesche Staatsbierger. An den arabesche [[Schoul]]en ass Arabesch d'Aarbechtssprooch, an de jiddesche Schoulen kann, nieft Englesch, Arabesch als zweet Friemsprooch gewielt ginn. D'Gesetzestexter sinn an Hebräesch an an Arabesch verfaasst. D'Liewenserwaardung an Israel zielt mat zu den héchsten op der Welt an erreecht fir d'Fraen 80,9 Joer an 76,7 Joer fir d'Männer (2003). === Vun Touristen am meeschte besicht Plazen === * [[Beersheba]] * [[Betlehem]] (Westjordanland) * [[Caesarea]] * [[Doudegt Mier]] * [[Elat]] * [[Golan]] (''Golan Héichten'', ee syrescht Gebitt, dat 1967 besat an 1981 illegal annektéiert gouf). * [[Jaffa]] (eng arabesch Uertschaft déi haut, als Jaffo ee Viruert vun Tel Aviv bilt). * [[Haifa]] * [[Jordan (Israel)|Jordan Floss]] * [[Jericho]] am Dall vum Jordan * [[Masada]] beim Doudege Mier, wou wäertvoll historesch Dokumenter fonnt goufen * [[Mount Carmel, Israel|Mount Carmel]], wou sech de Weltzentrum vun der Ba'hai-Relioun befënnt. * [[Negev]] (Wüst) * [[Nazareth]], wou [[Jesus Christus]] gelieft huet bis hien ~30 Joer al war. * [[Sharon, Israel|Sharon]] * [[Séi Genesareth]] oder (Sea of Galilee) och (Lac de Tibériade), wou Jesus Christus dréchenefouss iwwer d'Waasser goung) * [[Tel Aviv]] (Jaffa) * [[Tiberias]] ''um Séi Genezareth'' * ''Biblesch Plazen ëm de Séi Genezareth'': [[Kafarnaum]] (Ruine vun enger Synagog aus der Zäit vum Jesus), Plaz vun der [[Biergpriedegt]] a vun de [[Séilegsprechungen]], Haus vum [[Simon Petrus]],<br> [[Kana]] (Brotvermehrung op der Hochzäit vu Kana) == Relioun == Sechs Prozent vun den israeelesche Judde bezeechne sech als ''[[Haredi]]m'' (ultra-orthodox reliéis), weider 9 Prozent als „reliéis”, 34 Prozent bezeechne sech selwer als ''Traditionalisten'', déi sech net strikt un déi jiddesch [[Halacha]] halen, an 51 Prozent als „''säkular''”. Ongeféier 2,1 Prozent vun der Bevëlkerung si [[Chrëschtentum|Chrëschten]]. Vun den 138.500 Chrëschte sinn der eng 75.000 [[Katholizismus|Katholicken]]. D'[[israeelesch Araber]] stellen ongeféier 18 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung duer. D'Majoritéit dovun ass [[Sunitten|sunittesch]], mee et gëtt och Chrëschten ënner den Araber, souwuel an Israel wéi och an de palestinensesche Gebidder. == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vun de Judden (Israel)}} Am 13. Jh. v. Chr. gouf d'Land vu verschiddenen nomadesche Stämm besidelt. [[Jerusalem]] gouf, der [[Bibel]] no ëm 1.000 v. Chr., [[Haaptstad]] vum David sengem Kinnekräich Israel, e Räich dat allerdéngs zerfall an ënnerjocht ginn ass (eruewert vun den Assyrer am Norden an de [[Babylon]]er am Süden). Duerno huet et zum [[Persien|Perserräich]] gehéiert, an duerno zum [[Alexander de Groussen|Alexander dem Grousse]] sengem Groussräich. Den Opstand vun de Makkabäer 165 v.&nbsp;Chr. huet Israel fir eng kuerz Zäit d'Fräiheet bruecht. Awer net laang, well vun 63 v. Chr. un haten d'Réimer d'Soen zu Jerusalem. Den Tempel an déi ganz Stad goufe 70 n. Chr. vun hinnen zerstéiert. D'Opstänn vun de Judde goufen néiergeschloen, och de ''Bar-Kochba-Opstand'', an d'Judde sinn duerch d'Welt zerstreet ginn (Diaspora). D'Land huet dunn den Numm Palestina kritt. Mir iwwersprangen d'Zäit vun de Kräizzich an och d'osmanesch Zäit, ouni awer ze vergiessen dat schonn [[1882]] Judden, déi an hire Länner aus reliéisen oder politeschen Ursaachen ënnerdréckt goufen, sech massiv no Palestina ofgesat hunn (Alija). Eng zweet Alija geet op d'Joren 1904-1914 zeréck. === Mandatszäit === Wéi nom [[Éischte Weltkrich]] d'osmanesch Zäit eriwwer war, huet d'Vereenegt Kinnekräich [[1922]] op der Konferenz vu [[Paräis]] vum [[Vëlkerbond]] den Optrag kritt, d'Gebitt vu [[Palestina]] an och dat, wat Jordanien an Israel sech elo deelen, ënner hiren Hutt ze huelen an ze verwalten. Hir Missioun war et, fir der ''Balfour Deklaratioun'' zum Duerchbroch ze verhëllefen an e Gebitt als Heem fir d'Judden ze schafen. Well dat Gebitt awer net genee festgeluecht war, war d'Ausübung vun deem Mandat mat grousse Schwieregkeete verbonnen. Groussbritannien huet sech also agesat, fir de Judden d'Méiglechkeet ze ginn, massiv anzewanderen a si och zesummen unzesidelen, ouni awer, wéi hiren Optrag et wollt, d'Rechter vun der usässeger Bevëlkerung a Fro ze stellen. D'Problemer si méi grouss ginn, wéi et tëscht den zwéi Weltkricher zu neien Immigratiounswelle vu Judde koum an d'Noutwennegkeet fir eng Opdeelung vum Gebitt erbäizeféiere sech mat enger grousser Drénglechkeet gestallt huet. Déi Beméiunge sinn awer feelgeschloen. Kritesch gouf d'Situatioun nom [[Zweete Weltkrich]], wéi déi vun den Nazie verfollegt Judde befreit waren an ënner dramateschen Ëmstänn en neit Heem gesicht hunn. === Den Deelungsplang vun 1947 === Den [[29. November]] [[1947]] huet d'Generalversammlung vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] du mat enger 2/3 Majoritéit decidéiert, d'Gebitt vu Westpalestina an e jiddeschen an en arabeschen Territoire opzedeelen. Déi Decisioun hunn d'Judde mol akzeptéiert, d'Araber awer net. Dat war den Ufank vun de Streidereien, déi duerch d'Verdreiwe vun engem groussen Deel vun den Araber aus dem Gebitt, dat Israel zouerkannt gouf, zu vill Misär gefouert huet. === D'Onofhängegkeet vun Israel === Gestäerkt duerch dës Decisioun hunn d'israeelesch Vertrieder ënner dem [[Ben Gourion]] de [[14. Mee]] [[1948]] d'Onofhängegkeet vun Israel ausgeruff. Nach an der Grënnungsnuecht hunn doropshin [[Egypten]], [[Saudi-Arabien]], [[Jordanien]], de [[Libanon]], den [[Irak]] a [[Syrien]] Israel de [[Krich]] erkläert. Dësen [[Palestinakrich|Israeelesch-Arabesche Krich]] huet du bis de Juli 1949 gedauert a fir Israel zu engem Gebittszouwuess geféiert. Déi Gebidder déi ursprénglech am Deelungsplang fir d'Palestinenser virgesi waren, sinn dunn u Jordanien (Westjordanland, inkl. d'Alstad vu Jerusalem) an un Egypten (Gazasträif) gefall. D'Spannunge waren awer net entschäerft. [[1952]] gouf am Stater Stadhaus d'[[Lëtzebuerger Ofkommes]] tëscht der Bundesrepublik Däitschland engersäits an Israel an der Jewish Claims Conference anerersäits ënnerschriwwen. == Politik == === Politesche System === {{Méi Info 1|Politesche System vun Israel}} * '''Lëscht vun de Staatspresidente vun Israel''' # [[Chaim Weizmann]] ([[1949]] - [[1952]]) # [[Jitzhak Ben Zwi]] (1952 - [[1963]]) # [[Salman Schasar]] (1963 - [[1973]]) # [[Ephraim Katzir]] (1973 - [[1978]]) # [[Jitzhak Navon]] (1978 - [[1983]]) # [[Chaim Herzog]] (1983 - [[1993]]) # [[Ezer Weizmann]] (1993 - [[2000]]) # [[Moshe Katsav]] (2000 - [[2007]]) # [[Shimon Peres]] (2007 - [[2014]]) # [[Reuven Rivlin]] (2014 - [[2021]]) # [[Jitzchak Herzog]] (zanter 2021) * Lëscht vun de [[Premierministere vun Israel]] == Ekonomie == == Kultur == === Literatur === === Musek === == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.il/firstgov/english Offiziell Websäit vun der israeelescher Regierung] op Englesch * [https://web.archive.org/web/20150314190821/http://www.bibleplaces.com/beersheba.htm Biblesch Plazen an Israel] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Israel| ]] kl4w2cclshbjssbhqxzv6s7bkki6a7i 0 18706 2689059 2676442 2026-08-05T14:00:55Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689059 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoVAE}} {{Infobox Land | Numm = الإمارات العربيّة المتّحدة<br>Al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttahidah | Fändel = Flag_of_the_United_Arab_Emirates.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Vereenegten Arabeschen Emirater | Wopen = Coat of arms of the United Arab Emirates.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Vereenegten Arabeschen Emirater | National Devise = | Kaart = United Arab Emirates in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Abu Dhabi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Federatioun]] vu 7 [[Emirater]] / [[Konstitutionell Monarchie]]n | Landeschef Titel = Staatspresident Scheich | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 77.700 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q878|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q878|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 130 | Onofhängegkeet = [[2. Dezember]] [[1971]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[2. Dezember]] | Nationalhymn = [[ʿĪschī bilādī]] | Wärung = [[VAE-Dirham]] (AED) | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.ae]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Arabesch Emirater''', kuerz '''VAE''', leien op der [[Arabesch Hallefinsel|Arabescher Hallefinsel]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Staatsform == D'Vereenegt Arabesch Emirater sinn eng [[Federatioun]] vu [[Siwen|siwen]] autonomen Emirater: * [[Abu Dhabi]] * [[Adschman]] * [[Dubai]] * [[Fudschaira]] * [[Ras al Chaima]] * [[Schardscha]] * [[Umm al Kaiwan]] == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Infrastruktur == {{Kapitel Info feelt}} == Kultur == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Vereenegt Arabesch Emirater| ]] imdjds8aokp7h0gapls83j0s4zi4ip2 2689146 2689059 2026-08-05T14:06:57Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689146 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoVAE}} {{Infobox Land | Numm = الإمارات العربيّة المتّحدة<br>Al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttahidah | Fändel = Flag_of_the_United_Arab_Emirates.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Vereenegten Arabeschen Emirater | Wopen = Coat of arms of the United Arab Emirates.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Vereenegten Arabeschen Emirater | National Devise = | Kaart = United Arab Emirates in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Abu Dhabi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Federatioun]] vu 7 [[Emirater]] / [[Konstitutionell Monarchie]]n | Landeschef Titel = Staatspresident Scheich | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 77.700 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q878|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q878|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 130 | Onofhängegkeet = [[2. Dezember]] [[1971]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[2. Dezember]] | Nationalhymn = [[ʿĪschī bilādī]] | Wärung = [[VAE-Dirham]] (AED) | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.ae]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Arabesch Emirater''', kuerz '''VAE''', leien op der [[Arabesch Hallefinsel|Arabescher Hallefinsel]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Staatsform == D'Vereenegt Arabesch Emirater sinn eng [[Federatioun]] vu [[Siwen|siwen]] autonomen Emirater: * [[Abu Dhabi]] * [[Adschman]] * [[Dubai]] * [[Fudschaira]] * [[Ras al Chaima]] * [[Schardscha]] * [[Umm al Kaiwan]] == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Infrastruktur == {{Kapitel Info feelt}} == Kultur == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Vereenegt Arabesch Emirater| ]] sr21ph9more8x13jzl56osnwqp2zf9b 0 28412 2689144 2663613 2026-08-05T14:06:54Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689144 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = República del Perú | Fändel = Flag of Peru.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vum Peru | Wopen = Escudo nacional del Perú.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vum Peru | National Devise = Firme y feliz por la unión | Kaart= Peru in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]], [[Quechua]], [[Aymara]] | Haaptstad = [[Lima]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.285.216<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q419|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q419|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 23 | Onofhängegkeet = vu Spuenien,<br>den [[28. Juli]] [[1821]] | Nationalfeierdag = [[28. Juli]] | Nationalhymn = [[Somos libres, seámoslo siempre]] | Wärung = [[Peruanesche Sol|Sol]] (PEN) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.pe]] | Telefonsprefix = +51 | Notizen = | Extra Bild = Un-peru.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Peru''' (''República del Perú'') ass e Staat am Weste vu [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Lima]]. D'Land grenzt am Norden un den [[Ecuador]] an u [[Kolumbien]], am Westen un de [[Pazifik]], am Südosten u [[Bolivien]], am Süden un de [[Chile]] an am Osten u [[Brasilien]]. De Peru huet eng Fläch vun 1.285.216&nbsp;km². == Kultur == === Kuckeswäertes === * [[Gocta-Waasserfall]] an der [[Provënz Chachapoyas]] mat enger Fallhéicht vu 770 Meter * [[Machu Picchu]], eng Inka-Stad, déi op der Lëscht vun de [[Weltierwen|Weltkulturierwe]] vun der [[UNESCO]] steet [[Fichier:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.2.jpg|thumb|left|De [[Machu Picchu]]]] {{clearleft}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{es}} [http://www.peru.gob.pe/ peru.gob.pe] Portal vum peruanesche Staat {{Autoritéitskontroll}} {{CSN-Staaten}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Peru| ]] j56llp7mbddsnv9r1nqnff19n5il73g 2689184 2689144 2026-08-05T18:55:23Z Martin Macha 2111 48001 /* */ 2689184 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = República del Perú | Fändel = Flag of Peru.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vum Peru | Wopen = Escudo nacional del Perú.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vum Peru | National Devise = Firme y feliz por la unión | Kaart= Peru in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]], [[Quechua]], [[Aymara]] | Haaptstad = [[Lima]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = [[Keiko Fujimori]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef =[[Luis Galarreta]] | Total Fläch= 1.285.216<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q419|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q419|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 23 | Onofhängegkeet = vu Spuenien,<br>den [[28. Juli]] [[1821]] | Nationalfeierdag = [[28. Juli]] | Nationalhymn = [[Somos libres, seámoslo siempre]] | Wärung = [[Peruanesche Sol|Sol]] (PEN) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.pe]] | Telefonsprefix = +51 | Notizen = | Extra Bild = Un-peru.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Peru''' (''República del Perú'') ass e Staat am Weste vu [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Lima]]. D'Land grenzt am Norden un den [[Ecuador]] an u [[Kolumbien]], am Westen un de [[Pazifik]], am Südosten u [[Bolivien]], am Süden un de [[Chile]] an am Osten u [[Brasilien]]. De Peru huet eng Fläch vun 1.285.216&nbsp;km². == Kultur == === Kuckeswäertes === * [[Gocta-Waasserfall]] an der [[Provënz Chachapoyas]] mat enger Fallhéicht vu 770 Meter * [[Machu Picchu]], eng Inka-Stad, déi op der Lëscht vun de [[Weltierwen|Weltkulturierwe]] vun der [[UNESCO]] steet [[Fichier:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.2.jpg|thumb|left|De [[Machu Picchu]]]] {{clearleft}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{es}} [http://www.peru.gob.pe/ peru.gob.pe] Portal vum peruanesche Staat {{Autoritéitskontroll}} {{CSN-Staaten}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Peru| ]] m3q6y0k5wcb18k2j29zltmlu070s648 2689197 2689184 2026-08-05T21:19:33Z Zinneke 34 Ännerung [[Special:Diff/2689184|2689184]] vum [[Special:Contributions/Martin Macha 2111|Martin Macha 2111]] ([[User talk:Martin Macha 2111|Diskussioun]]) annuléieren 2689197 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = República del Perú | Fändel = Flag of Peru.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vum Peru | Wopen = Escudo nacional del Perú.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vum Peru | National Devise = Firme y feliz por la unión | Kaart= Peru in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]], [[Quechua]], [[Aymara]] | Haaptstad = [[Lima]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.285.216<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q419|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q419|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 23 | Onofhängegkeet = vu Spuenien,<br>den [[28. Juli]] [[1821]] | Nationalfeierdag = [[28. Juli]] | Nationalhymn = [[Somos libres, seámoslo siempre]] | Wärung = [[Peruanesche Sol|Sol]] (PEN) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.pe]] | Telefonsprefix = +51 | Notizen = | Extra Bild = Un-peru.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Peru''' (''República del Perú'') ass e Staat am Weste vu [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Lima]]. D'Land grenzt am Norden un den [[Ecuador]] an u [[Kolumbien]], am Westen un de [[Pazifik]], am Südosten u [[Bolivien]], am Süden un de [[Chile]] an am Osten u [[Brasilien]]. De Peru huet eng Fläch vun 1.285.216&nbsp;km². == Kultur == === Kuckeswäertes === * [[Gocta-Waasserfall]] an der [[Provënz Chachapoyas]] mat enger Fallhéicht vu 770 Meter * [[Machu Picchu]], eng Inka-Stad, déi op der Lëscht vun de [[Weltierwen|Weltkulturierwe]] vun der [[UNESCO]] steet [[Fichier:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.2.jpg|thumb|left|De [[Machu Picchu]]]] {{clearleft}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{es}} [http://www.peru.gob.pe/ peru.gob.pe] Portal vum peruanesche Staat {{Autoritéitskontroll}} {{CSN-Staaten}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Peru| ]] j56llp7mbddsnv9r1nqnff19n5il73g 2689198 2689197 2026-08-05T21:20:10Z Zinneke 34 President*in* 2689198 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = República del Perú | Fändel = Flag of Peru.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vum Peru | Wopen = Escudo nacional del Perú.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vum Peru | National Devise = Firme y feliz por la unión | Kaart= Peru in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]], [[Quechua]], [[Aymara]] | Haaptstad = [[Lima]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.285.216<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q419|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q419|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 23 | Onofhängegkeet = vu Spuenien,<br>den [[28. Juli]] [[1821]] | Nationalfeierdag = [[28. Juli]] | Nationalhymn = [[Somos libres, seámoslo siempre]] | Wärung = [[Peruanesche Sol|Sol]] (PEN) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.pe]] | Telefonsprefix = +51 | Notizen = | Extra Bild = Un-peru.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Peru''' (''República del Perú'') ass e Staat am Weste vu [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Lima]]. D'Land grenzt am Norden un den [[Ecuador]] an u [[Kolumbien]], am Westen un de [[Pazifik]], am Südosten u [[Bolivien]], am Süden un de [[Chile]] an am Osten u [[Brasilien]]. De Peru huet eng Fläch vun 1.285.216&nbsp;km². == Kultur == === Kuckeswäertes === * [[Gocta-Waasserfall]] an der [[Provënz Chachapoyas]] mat enger Fallhéicht vu 770 Meter * [[Machu Picchu]], eng Inka-Stad, déi op der Lëscht vun de [[Weltierwen|Weltkulturierwe]] vun der [[UNESCO]] steet [[Fichier:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.2.jpg|thumb|left|De [[Machu Picchu]]]] {{clearleft}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{es}} [http://www.peru.gob.pe/ peru.gob.pe] Portal vum peruanesche Staat {{Autoritéitskontroll}} {{CSN-Staaten}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Peru| ]] qy3d6qvcx4cyspxl662hov1mi26sanu 10 32267 2689200 2688907 2026-08-05T21:24:02Z Volvox 4050 http → https 2689200 wikitext text/x-wiki <span class="coordinates">[https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=de&params={{{1}}} {{{2}}}]</span><noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> jzeswshrrnyc7ccjbw9lyr447ffvjf3 0 34679 2689267 2688888 2026-08-06T11:48:53Z Mobby 12 60927 /* Um Spaweck */ 2689267 wikitext text/x-wiki {{Infobox Vëloscourse}} Den '''Tour des Alpes-Maritimes et du Var''', bis 2019 '''Tour du Haut-Var''', ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi zanter 1969 a [[Frankräich]] gefuer gëtt. 1987 an 2009 ass dës Course a Form vun enger Etappecourse iwwer zwéin Deeg ausgedroe ginn. Zanter [[2005]] gehéiert se zum [[UCI Europe Tour]]. == Palmarès == {{Cycling race/listofwinners|Q505782}} == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20110207212939/http://tourduhautvar.com/ Aktuell Websäit vum ''Tour du Haut-Var''] * [https://web.archive.org/web/20070226160824/http://www.ass-thv.com/ Fréier Websäit vum ''Tour du Haut-Var'' (bis 2005)] * [http://www.memoire-du-cyclisme.eu/ligne/cla_haut_var.php Resultater vum ''Tour du Haut-Var'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''] {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Coupe de France am Vëlossport}} [[Kategorie:Tour du Haut-Var| ]] 47960zu30u9d6mv1qs6f9hvmcwmj3fm 2689268 2689267 2026-08-06T11:49:20Z Mobby 12 60927 /* Um Spaweck */ Referenzen no ënnen 2689268 wikitext text/x-wiki {{Infobox Vëloscourse}} Den '''Tour des Alpes-Maritimes et du Var''', bis 2019 '''Tour du Haut-Var''', ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi zanter 1969 a [[Frankräich]] gefuer gëtt. 1987 an 2009 ass dës Course a Form vun enger Etappecourse iwwer zwéin Deeg ausgedroe ginn. Zanter [[2005]] gehéiert se zum [[UCI Europe Tour]]. == Palmarès == {{Cycling race/listofwinners|Q505782}} == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20110207212939/http://tourduhautvar.com/ Aktuell Websäit vum ''Tour du Haut-Var''] * [https://web.archive.org/web/20070226160824/http://www.ass-thv.com/ Fréier Websäit vum ''Tour du Haut-Var'' (bis 2005)] * [http://www.memoire-du-cyclisme.eu/ligne/cla_haut_var.php Resultater vum ''Tour du Haut-Var'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''] {{Navigatioun Coupe de France am Vëlossport}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Tour du Haut-Var| ]] b1osa9d5269y1v8bhg8s8jcsi4gdtpw 0 40923 2689260 2644892 2026-08-06T10:30:57Z Les Meloures 580 /* Filmographie */ k 2689260 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} D''''Catherine''' '''"Cathy"''' '''Richard''', gebuer den [[8. November]] [[1975]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Filmregisseurin]]. Si huet op der [[Université Sorbonne Nouvelle - Paris 3|Sorbonne Nouvelle]] eng Maîtrise a Filmstudie gemaach an duerno zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] a verschiddene Beräicher vum audiovisuelle Secteur, ë.&nbsp;a. [[2000]] beim [[CNA]], Erfarunge gesammelt. == Filmographie == *2002: ''Laterna Magica'', [[Kuerzfilm]], ''Prix Kieslowski'' fir d'Dréibuch *2003: ''[[Ons Arméi]]'', Documentaire, mam [[Tom Alesch]] *2007: ''Ëmmer bereet'', Documentaire {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Richard Cathy}} [[Kategorie:Gebuer 1975]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmregisseuren]] izuson1zgn8obp7dfyot2bhemdyjvij 0 42581 2689064 2631407 2026-08-05T14:01:00Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689064 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Commonwealth of Jamaica | Fändel = Flag of Jamaica.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Jamaica | Wopen = Coat of arms of Jamaica.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Jamaica | National Devise = | Kaart = Jamaica in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Kingston (Jamaika)|Kingston]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q766|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|17|59|33|N|76|47|31|W}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 10.991 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q766|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 260 | Onofhängegkeet = [[6. August]] [[1952]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[6. Januar]] | Nationalhymn = [[Jamaica, Land We Love]] | Wärung = [[Jamaika-Dollar]] (JMD) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.jm]] | Telefonsprefix = +61 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Jamaika''' [{{IPA|jaˈmaɪ̯ka}}] (engl. ''Jamaica'') ass e souveränen [[Inselstaat]] am ''[[Commonwealth of Nations]]'' an der [[Karibik]]. D'Haaptstad ass [[Kingston (Jamaika)|Kingston]]. Den Numm staamt vum [[Arawakesch|arawakesche]] ''Xaymaca'' oder ''Chaymaka'' of, wat souvill wéi ''Quelleland'' oder ''Holz- a Waasserland'' bedeit. Déi fréier brittesch Kolonie ass fir déi villsäiteg Kultur a wéinst hire sozialen a wirtschaftleche Problemer bekannt. == Geographie an Natur == === Lag === [[Fichier:JamaicaKokosnoss.jpg|thumb|200px|E Jamaikaner beim Opmaache vu [[Kokospalm|Kokosnëss]]]] Jamaika ass déi drëttgréisst [[Insel]] vun de [[Grouss Antillen|groussen Antillen]] a läit 145&nbsp;km südlech vu [[Kuba]] an 160&nbsp;km westlech vun [[Hispaniola]] mat de Staaten [[Haiti]] an der [[Dominikanesch Republik|Dominikanescher Republik]]. Dat [[mëttelamerika]]nescht Festland ass 635&nbsp;km vun der Westspëtzt vun der Insel ewech. D'Haaptinsel ass 235&nbsp;km laang an tëscht 35 an 82&nbsp;km breet. Mat enger Fläch vun 10.991&nbsp;km² ass Jamaika de gréisste Member vum Commonwealth an der Karibik an ongeféier véiermol sou grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. 50 bis 70&nbsp;km virun der Südküst läit d'[[Pedro Bank]], eng vun deene gréisste [[Sandbänk|Sandbänken]] an der Karibik. Op enger Fläch vun 2.400&nbsp;km² bedréit d'Waasserdéift manner wéi 20 m. An dëser Bänk leien d'[[Pedro Cays]] déi zu Jamaika gehéieren. Et ass eng kleng Inselgrupp mat enger Fläch vun 23 [[Hektar]]. 30&nbsp;km südlech vu [[Morant Bay]] leien d'[[Morant Cays]]. === Landschaft a Geologie === [[Fichier:Lovers' Leap.jpg|thumb|left|Lovers' Leap]] Jamaika läit am Norden op der [[Karibesch Plack|karibescher Plack]] op der Grenz mat der [[Nordamerikanesch Plack|nordamerikanescher Plack]]. Nieft Formatiounen aus ofgekilltem [[Magma]], [[Gneis|Gneisen]] a [[Schifer]] besteet d'Insel virun allem aus [[Kallek|Kalleksteen]], de sech iwwerlagert huet éier Jamaika viru ronn zéng Millioune Joer duerch [[Tektonik|tektonesch]] Prozesser aus dem [[Mier]] gehuewe gouf. Déi Kallekschicht ass op verschiddene Plazen e puer honnert Meter déck. Wéinst der Noperschaft vun enger [[Tektonesch Plack|Plackegrenz]] kënnt et ëmmer erëm zu staarken [[Äerdbiewen]]. 1692 gouf [[Port Royal (Jamaika)|Port Royal]] bei engem Äerdbiewen zerstéiert. De wichtegste Buedemräichtum ass nieft dem [[Gips]] a [[Marmer]] de [[Bauxit]], deen ëstlech vu [[Montego Bay]] a westlech vu [[Kingston]] optrëtt. Jamaika léisst sech landschaftlech an dräi Gebidder ënnerdeelen: * d'[[Blue Mountains (Jamaika)|Blue Mountains]] * dat zentraalt Héichland * d'Küst Den Oste gëtt vun de Blue Mountains markéiert, enger [[Bierg]]ketten, déi sech op enger Längt vu ronn 100&nbsp;km vun Nordwesten no Südosten erstreckt, mat vill Ausleefer no Norden a Süden. Den héchste Punkt op der Insel, den 2.256 m héije [[Blue Mountain Peak]] gehéiert zu där Biergketten. Den Zentrum vum Land bilt en Héichplateau aus [[Kallek]]steen. Dat Gebitt, dat ronn zwéin Drëttel vun der Insel bedeckt, läit op enger Héicht vu bis zu 900 m. Am mëlle Gestengs sinn déif Däller, [[Doline]]n an Hielen, souwéi ënnerierdesch [[Floss|Flëss]] entstanen. === Klima === De Klima vu Jamaika ass [[Tropen|tropesch]] a gëtt vum [[Passat (Wandsystem)|Nordpassat]] bestëmmt. D'Temperaturënnerscheeder am Laf vum Joer si kleng. == Literatur == * F. Abiola Irele, Simon Gikandi (Hrsg.): ''The Cambridge History of African and Caribbean Literature.'' Volume 1+2. Cambridge University Press, Cambridge 2003 * Wendelin Ettmayer: ''Jamaika – mehr als Rum und Reggae. Chancen und Probleme eines Entwicklungslandes.'' Trauner Verlag, Linz 2004, ISBN 3-85487-557-6 * Kathleen Monteith, Glen Richards (Hrsg.): ''Jamaica in slavery and freedom: history, heritage and culture.'' University of the West Indies Press, [[Kingston (Jamaika)]] 2002. * Tracey Skelton (Hrsg.): ''Introduction to the Pan-Caribbean.'' Arnold, London, 2004. * Caroline Sullivan: ''Jamaikanische Küche: traditionelle Kochrezepte aus dem Jahre 1893.'' Asfahani, Hamburg 1997, ISBN 3-927459-85-2 * Peter Paul Zahl: ''Jamaika''. C.H. Beck, München 2002. == Um Spaweck == {{Commonscat|Jamaica|Jamaika}} * [http://www.jamaican-embassy-berlin.de/ Websäit vun der Ambassade vu Jamaika zu Berlin] * [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laender/Jamaika.html Land- a Reesinformatiounen iwwer Jamaika] vum [[Auswärtiges Amt|däitschen Ausseministère]] * [https://web.archive.org/web/20181224150649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jm.html www.cia.gov] - Informatiounen iwwer Jamaika aus dem [[CIA World Factbook]] (engl.) * [http://www.statinja.com/index.html Statistical Institute of Jamaica] (engl.) * [http://www.cabinet.gov.jm Cabinet Office of the Government of Jamaica] (engl.) * [http://www.discoverjamaica.com/gleaner/discover/geography/ Websäit mat Informatiounen iwwer d'Geschicht vu Jamaika] {{Autoritéitskontroll}}{{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Jamaika]] sz6f77d5m0mjqrnnhjynzvbazzs9hgo 2689152 2689064 2026-08-05T14:07:06Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689152 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Commonwealth of Jamaica | Fändel = Flag of Jamaica.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Jamaica | Wopen = Coat of arms of Jamaica.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Jamaica | National Devise = | Kaart = Jamaica in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Kingston (Jamaika)|Kingston]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q766|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|17|59|33|N|76|47|31|W}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 10.991 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q766|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 260 | Onofhängegkeet = [[6. August]] [[1952]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[6. Januar]] | Nationalhymn = [[Jamaica, Land We Love]] | Wärung = [[Jamaika-Dollar]] (JMD) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.jm]] | Telefonsprefix = +61 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Jamaika''' [{{IPA|jaˈmaɪ̯ka}}] (engl. ''Jamaica'') ass e souveränen [[Inselstaat]] am ''[[Commonwealth of Nations]]'' an der [[Karibik]]. D'Haaptstad ass [[Kingston (Jamaika)|Kingston]]. Den Numm staamt vum [[Arawakesch|arawakesche]] ''Xaymaca'' oder ''Chaymaka'' of, wat souvill wéi ''Quelleland'' oder ''Holz- a Waasserland'' bedeit. Déi fréier brittesch Kolonie ass fir déi villsäiteg Kultur a wéinst hire sozialen a wirtschaftleche Problemer bekannt. == Geographie an Natur == === Lag === [[Fichier:JamaicaKokosnoss.jpg|thumb|200px|E Jamaikaner beim Opmaache vu [[Kokospalm|Kokosnëss]]]] Jamaika ass déi drëttgréisst [[Insel]] vun de [[Grouss Antillen|groussen Antillen]] a läit 145&nbsp;km südlech vu [[Kuba]] an 160&nbsp;km westlech vun [[Hispaniola]] mat de Staaten [[Haiti]] an der [[Dominikanesch Republik|Dominikanescher Republik]]. Dat [[mëttelamerika]]nescht Festland ass 635&nbsp;km vun der Westspëtzt vun der Insel ewech. D'Haaptinsel ass 235&nbsp;km laang an tëscht 35 an 82&nbsp;km breet. Mat enger Fläch vun 10.991&nbsp;km² ass Jamaika de gréisste Member vum Commonwealth an der Karibik an ongeféier véiermol sou grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. 50 bis 70&nbsp;km virun der Südküst läit d'[[Pedro Bank]], eng vun deene gréisste [[Sandbänk|Sandbänken]] an der Karibik. Op enger Fläch vun 2.400&nbsp;km² bedréit d'Waasserdéift manner wéi 20 m. An dëser Bänk leien d'[[Pedro Cays]] déi zu Jamaika gehéieren. Et ass eng kleng Inselgrupp mat enger Fläch vun 23 [[Hektar]]. 30&nbsp;km südlech vu [[Morant Bay]] leien d'[[Morant Cays]]. === Landschaft a Geologie === [[Fichier:Lovers' Leap.jpg|thumb|left|Lovers' Leap]] Jamaika läit am Norden op der [[Karibesch Plack|karibescher Plack]] op der Grenz mat der [[Nordamerikanesch Plack|nordamerikanescher Plack]]. Nieft Formatiounen aus ofgekilltem [[Magma]], [[Gneis|Gneisen]] a [[Schifer]] besteet d'Insel virun allem aus [[Kallek|Kalleksteen]], de sech iwwerlagert huet éier Jamaika viru ronn zéng Millioune Joer duerch [[Tektonik|tektonesch]] Prozesser aus dem [[Mier]] gehuewe gouf. Déi Kallekschicht ass op verschiddene Plazen e puer honnert Meter déck. Wéinst der Noperschaft vun enger [[Tektonesch Plack|Plackegrenz]] kënnt et ëmmer erëm zu staarken [[Äerdbiewen]]. 1692 gouf [[Port Royal (Jamaika)|Port Royal]] bei engem Äerdbiewen zerstéiert. De wichtegste Buedemräichtum ass nieft dem [[Gips]] a [[Marmer]] de [[Bauxit]], deen ëstlech vu [[Montego Bay]] a westlech vu [[Kingston]] optrëtt. Jamaika léisst sech landschaftlech an dräi Gebidder ënnerdeelen: * d'[[Blue Mountains (Jamaika)|Blue Mountains]] * dat zentraalt Héichland * d'Küst Den Oste gëtt vun de Blue Mountains markéiert, enger [[Bierg]]ketten, déi sech op enger Längt vu ronn 100&nbsp;km vun Nordwesten no Südosten erstreckt, mat vill Ausleefer no Norden a Süden. Den héchste Punkt op der Insel, den 2.256 m héije [[Blue Mountain Peak]] gehéiert zu där Biergketten. Den Zentrum vum Land bilt en Héichplateau aus [[Kallek]]steen. Dat Gebitt, dat ronn zwéin Drëttel vun der Insel bedeckt, läit op enger Héicht vu bis zu 900 m. Am mëlle Gestengs sinn déif Däller, [[Doline]]n an Hielen, souwéi ënnerierdesch [[Floss|Flëss]] entstanen. === Klima === De Klima vu Jamaika ass [[Tropen|tropesch]] a gëtt vum [[Passat (Wandsystem)|Nordpassat]] bestëmmt. D'Temperaturënnerscheeder am Laf vum Joer si kleng. == Literatur == * F. Abiola Irele, Simon Gikandi (Hrsg.): ''The Cambridge History of African and Caribbean Literature.'' Volume 1+2. Cambridge University Press, Cambridge 2003 * Wendelin Ettmayer: ''Jamaika – mehr als Rum und Reggae. Chancen und Probleme eines Entwicklungslandes.'' Trauner Verlag, Linz 2004, ISBN 3-85487-557-6 * Kathleen Monteith, Glen Richards (Hrsg.): ''Jamaica in slavery and freedom: history, heritage and culture.'' University of the West Indies Press, [[Kingston (Jamaika)]] 2002. * Tracey Skelton (Hrsg.): ''Introduction to the Pan-Caribbean.'' Arnold, London, 2004. * Caroline Sullivan: ''Jamaikanische Küche: traditionelle Kochrezepte aus dem Jahre 1893.'' Asfahani, Hamburg 1997, ISBN 3-927459-85-2 * Peter Paul Zahl: ''Jamaika''. C.H. Beck, München 2002. == Um Spaweck == {{Commonscat|Jamaica|Jamaika}} * [http://www.jamaican-embassy-berlin.de/ Websäit vun der Ambassade vu Jamaika zu Berlin] * [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laender/Jamaika.html Land- a Reesinformatiounen iwwer Jamaika] vum [[Auswärtiges Amt|däitschen Ausseministère]] * [https://web.archive.org/web/20181224150649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jm.html www.cia.gov] - Informatiounen iwwer Jamaika aus dem [[CIA World Factbook]] (engl.) * [http://www.statinja.com/index.html Statistical Institute of Jamaica] (engl.) * [http://www.cabinet.gov.jm Cabinet Office of the Government of Jamaica] (engl.) * [http://www.discoverjamaica.com/gleaner/discover/geography/ Websäit mat Informatiounen iwwer d'Geschicht vu Jamaika] {{Autoritéitskontroll}}{{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Jamaika]] 2uszcxaxueikv36e6ptgn0zwu2vn9mr 0 42773 2689065 2676076 2026-08-05T14:01:01Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689065 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm = Република Црна Гора<br>Republika Crna Gora | Fändel = Flag of Montenegro.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Montenegro | Wopen = Coat of arms of Montenegro.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Montenegro | National Devise = | Kaart= Europe-Montenegro.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Montenegrinesch]] | Haaptstad = [[Podgorica]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 13.812 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = 620.145<ref>[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Zensus vun 2003 (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 45 | Onofhängegkeet = vu [[Serbien a Montenegro]],<br>den [[3. Juni]] [[2006]] | Nationalfeierdag = [[13. Juli]] | Nationalhymn = [[Oj svijetla majska zoro]] | Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.me]] | Telefonsprefix = +382 | Extra Bild = Municipalities of Montenegro.svg }} '''Montenegro''' (an der Landessprooch '''Crna Gora'''; kyrillech '''Црна Гора''' [<span><span class="IPA">[[Internationaalt Phoneetescht Alphabet|<span title="Aussprooch, IPA">'t͡sr̩naː 'ɡɔra</span>]]</span></span>]) ass eng Republik a [[Südosteuropa]], déi u [[Kroatien]], [[Bosnien an Herzegowina]], [[Serbien]] an [[Albanien]] grenzt. Am südwestlechen Deel vum Land mécht d'[[Adriatescht Mier]] eng natierlech Grenz. Montenegro, dat en Deelstaat vum fréiere [[Jugoslawien]] an duerno vu [[Serbien a Montenegro]] war, ass zanter 2006 en onofhängege Staat. D'Republik huet 620.000 Awunner, eng Fläch vu ronn 14.000&nbsp;km², a gehéiert domat zu de klenge Staaten an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land besteet haaptsächlech aus Bierglandschaften an ass dënn besidelt. D'Haaptstad vu Montenegro ass [[Podgorica]]. Eng Uertschaft, déi wéinst hirer Alstad vill vun Touriste besicht gëtt, ass [[Kotor]]. Duerch hir kulturell a musikalesch Offere beim Jonktem beléift ass dogéint [[Budva]] op der Adria. Eng grouss reliéis Bedeitung net nëmme fir déi orthodox Kierch huet [[Klouschter Ostrog]] dat matzen an de Fiels gebaut gouf. Haaptatout vu Montenegro ass awer seng Natur, wou besonnesch d'Naturschutz- a Schigebitt [[Durmitor]], déi bis zu 1300&nbsp;m déif [[Tara (Drina)|Taraschlucht]] an de fëschräiche [[Skutariséi]] ervirstiechen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20070825230510/http://www.vlada.cg.yu/eng/index.php Offiziell Säit vun der Regierung vu Montenegro] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Montenegro| ]] n9yw32rh8kxogb03sp20ooba4cvlu5n 2689153 2689065 2026-08-05T14:07:07Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689153 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm = Република Црна Гора<br>Republika Crna Gora | Fändel = Flag of Montenegro.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Montenegro | Wopen = Coat of arms of Montenegro.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Montenegro | National Devise = | Kaart= Europe-Montenegro.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Montenegrinesch]] | Haaptstad = [[Podgorica]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 13.812 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = 620.145<ref>[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Zensus vun 2003 (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 45 | Onofhängegkeet = vu [[Serbien a Montenegro]],<br>den [[3. Juni]] [[2006]] | Nationalfeierdag = [[13. Juli]] | Nationalhymn = [[Oj svijetla majska zoro]] | Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.me]] | Telefonsprefix = +382 | Extra Bild = Municipalities of Montenegro.svg }} '''Montenegro''' (an der Landessprooch '''Crna Gora'''; kyrillech '''Црна Гора''' [<span><span class="IPA">[[Internationaalt Phoneetescht Alphabet|<span title="Aussprooch, IPA">'t͡sr̩naː 'ɡɔra</span>]]</span></span>]) ass eng Republik a [[Südosteuropa]], déi u [[Kroatien]], [[Bosnien an Herzegowina]], [[Serbien]] an [[Albanien]] grenzt. Am südwestlechen Deel vum Land mécht d'[[Adriatescht Mier]] eng natierlech Grenz. Montenegro, dat en Deelstaat vum fréiere [[Jugoslawien]] an duerno vu [[Serbien a Montenegro]] war, ass zanter 2006 en onofhängege Staat. D'Republik huet 620.000 Awunner, eng Fläch vu ronn 14.000&nbsp;km², a gehéiert domat zu de klenge Staaten an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land besteet haaptsächlech aus Bierglandschaften an ass dënn besidelt. D'Haaptstad vu Montenegro ass [[Podgorica]]. Eng Uertschaft, déi wéinst hirer Alstad vill vun Touriste besicht gëtt, ass [[Kotor]]. Duerch hir kulturell a musikalesch Offere beim Jonktem beléift ass dogéint [[Budva]] op der Adria. Eng grouss reliéis Bedeitung net nëmme fir déi orthodox Kierch huet [[Klouschter Ostrog]] dat matzen an de Fiels gebaut gouf. Haaptatout vu Montenegro ass awer seng Natur, wou besonnesch d'Naturschutz- a Schigebitt [[Durmitor]], déi bis zu 1300&nbsp;m déif [[Tara (Drina)|Taraschlucht]] an de fëschräiche [[Skutariséi]] ervirstiechen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20070825230510/http://www.vlada.cg.yu/eng/index.php Offiziell Säit vun der Regierung vu Montenegro] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Montenegro| ]] qej1dbb9ddt1hh4q5212az06flvbzna 0 44887 2689073 2632013 2026-08-05T14:01:09Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689073 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Antigua a Barbuda | Fändel = Flag of Antigua and Barbuda.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Antigua a Barbuda | Wopen = Coat of arms of Antigua and Barbuda.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Antigua a Barbuda | National Devise = Effort individuel, Succès collectif. | Kaart= Antigua and Barbuda in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|properties|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms1|17|07|16|N|61|50|41|W}} | Staatsform = [[Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 440,29 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung ={{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[1. November]] [[1981]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Fair Antigua, We Salute Thee]] | Wärung = [[Dollar vun den Ost-Karaiben]] (XCD) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.ag]] | Telefonsprefix = + 1-268 | Notizen = | Extra Bild = ATG orthographic.svg | Extra Bild2 = }} '''Antigua a Barbuda''' ass en [[Inselstaat]] an der [[Karibik|Ostkaribik]], den zu den [[Antillen|Antille]] gehéiert. Seng Haaptstad ass [[Saint John's (Antigua a Barbuda)|Saint John's]]. De [[Staat]] besteet aus den zwou Haaptinselen [[Antigua (Kleng Antillen)|Antigua]] a [[Barbuda]], an e puer méi klengen [[Insel]]en. Antigua a Barbuda ass Member vum [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] a vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]] == Staatsform == Antigua a Barbuda ass zanter [[1981]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]]. == Sproochen == [[Englesch]] a [[Kreolesch]]. [[Fichier:Antigua banner beach.jpg|700px|center]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Antigua and Barbuda}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Antigua a Barbuda]] 79f0an9hq92sbuy5ilbapuqqqfokx1g 0 45810 2689066 2631201 2026-08-05T14:01:02Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689066 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ripablik blong Vanuatu (Republic of Vanuatu, République du Vanuatu) | Fändel = Flag of Vanuatu.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Vanuatu | Wopen = Coat of Arms of Vanuatu.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Vanuatu | National Devise = | Kaart= Vanuatu in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Bislama]], [[Englesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Port Vila]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 12.200 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q686|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q686|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 24 | Onofhängegkeet = [[30. Juli]] [[1980]] vu [[Frankräich]] an dem [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[30. Juli]] | Nationalhymn = [[Yuki, Yumi, Yumi]] | Währung = [[Vatu]] (VUV) | Zäitzon = +11 | Internet TLD = [[.vu]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Map OC-Melanesia Revised by Tom Emphasizing Vanuatu.PNG | Extra Bild2 = }} D''''Republik Vanuatu''' ass en [[Inselstaat]] an [[Ozeanien]]. Den [[Archipel]], deen aus 83 Insele respektiv Inselgruppe besteet, gouf bis 1980 '''Nei Hebriden''' genannt an huet knapps 300.000 Awunner (Stand 2020). D'[[Ekonomie|Wirtschaft]] besteet haaptsächlech aus [[Landwirtschaft]], [[Fëscherei]] an [[Tourismus]] (ongeféier 60.000 Touristen am Joer 2005). Vanuatu huet keng nennenswäert Buedemschätz. Eng Etude vun der brittescher [[New Economics Foundation]] aus dem Joer 2006 huet d'Gléck vun den Awunner op Vanuatu am weltwäite Verglach als dat héchst bewäert. Ënnersicht goufe Facteure wéi Zefriddenheet, Liewenserwaardung an den Ëmgang mat der Ëmwelt.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5169448.stm „Happiness doesn't cost the Earth“], BBC News, 12. Juli 2006. [https://web.archive.org/web/20070306080812/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5169448.stm Archivéiert Versioun] vum 6. Mäerz 2007.</ref> D'Haaptstad vu Vanuatu ass [[Port Vila]]. De 14. a 15. Mäerz 2015 huet den [[Zyklon]] ''Pam'' grouss Deeler vum Inselstaat zerstéiert. Eng 24 Leit koumen dobäi ëm d'Liewen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Vanuatu| ]] lhyb5gi7uzr57nu77czrf1icbj6skjy 2689155 2689066 2026-08-05T14:07:10Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689155 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ripablik blong Vanuatu (Republic of Vanuatu, République du Vanuatu) | Fändel = Flag of Vanuatu.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Vanuatu | Wopen = Coat of Arms of Vanuatu.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Vanuatu | National Devise = | Kaart= Vanuatu in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Bislama]], [[Englesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Port Vila]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 12.200 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q686|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q686|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 24 | Onofhängegkeet = [[30. Juli]] [[1980]] vu [[Frankräich]] an dem [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[30. Juli]] | Nationalhymn = [[Yuki, Yumi, Yumi]] | Währung = [[Vatu]] (VUV) | Zäitzon = +11 | Internet TLD = [[.vu]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Map OC-Melanesia Revised by Tom Emphasizing Vanuatu.PNG | Extra Bild2 = }} D''''Republik Vanuatu''' ass en [[Inselstaat]] an [[Ozeanien]]. Den [[Archipel]], deen aus 83 Insele respektiv Inselgruppe besteet, gouf bis 1980 '''Nei Hebriden''' genannt an huet knapps 300.000 Awunner (Stand 2020). D'[[Ekonomie|Wirtschaft]] besteet haaptsächlech aus [[Landwirtschaft]], [[Fëscherei]] an [[Tourismus]] (ongeféier 60.000 Touristen am Joer 2005). Vanuatu huet keng nennenswäert Buedemschätz. Eng Etude vun der brittescher [[New Economics Foundation]] aus dem Joer 2006 huet d'Gléck vun den Awunner op Vanuatu am weltwäite Verglach als dat héchst bewäert. Ënnersicht goufe Facteure wéi Zefriddenheet, Liewenserwaardung an den Ëmgang mat der Ëmwelt.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5169448.stm „Happiness doesn't cost the Earth“], BBC News, 12. Juli 2006. [https://web.archive.org/web/20070306080812/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5169448.stm Archivéiert Versioun] vum 6. Mäerz 2007.</ref> D'Haaptstad vu Vanuatu ass [[Port Vila]]. De 14. a 15. Mäerz 2015 huet den [[Zyklon]] ''Pam'' grouss Deeler vum Inselstaat zerstéiert. Eng 24 Leit koumen dobäi ëm d'Liewen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Vanuatu| ]] dknetmcm0sypz5d7l2cmaynh2f20ywl 0 45847 2689071 2643628 2026-08-05T14:01:07Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689071 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Ribaberikin Kiribati | Fändel = Flag of Kiribati.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Kiribati | Wopen = Coat of arms of Kiribati.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Kiribati | National Devise = | Kaart = Kiribati in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kiribatesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[South Tarawa]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q710|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q710|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 811 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q710|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q710|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 147 | Onofhängegkeet = [[12. Juli]] [[1979]] vum [[Vereengt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[12. Juli]] | Nationalhymn = [[Teirake kaaini Kiribati]] | Wärung = [[Kiribati-Dollar]] (KID)<br>[[Australeschen Dollar]] (AUD) | Zäitzon = +12 a +14 | Internet TLD = [[.ki]] | Telefonsprefix = +686 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kiribati''', op [[Gilbertesesch]]: ''Ribaberikin Kiribati'' an op [[Englesch]]: ''Republic of Kiribati'', ass en Inselstaat an [[Ozeanien]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Gilbertesesch an Englesch. == Inselgruppen == Den Inselstaat besteet aus [[Zweeandrësseg|32]] [[Atoll]]en an dräi Inselgruppen an der Insel Banaba. {| class="wikitable" ! Kaart|| Numm || Struktur || Fläch<br>(km²) || Awunner<br>(2020) |- | [[Fichier:LocationBanaba.PNG|100px|Kaart]] | [[Banaba]] | {{0}}1 Insel || style="text-align:center" | {{0|00}}6,29 || style="text-align:center" | {{0|000.}}{{wikidata|eid=Q271901|property|P1082}} |- | [[Fichier:LocationGilbert.png|100px|Kaart]] | [[Gilbertinseln]] | 16 Atoller || style="text-align:center" | 279,22 || style="text-align:center" | 107.812 |- | [[Fichier:LocationPhoenix.png|100px|Kaart]] | [[Phoenixinseln]] | {{0}}8 Atoller || style="text-align:center" | {{0}}28,66 || style="text-align:center" | {{0|000.0}} {{wikidata|eid=Q271674|property|P1082}} |- | [[Fichier:LocationLineIslands.PNG|100px|Kaart]] | [[Line Islands]] | {{0}}8 Atoller || style="text-align:center" | 496,56 || style="text-align:center" | {{0}}{{wikidata|eid=Q31866835|property|P1082}} |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Kiribati| ]] fy84nvtmmcluip0zksntb6zojewcfqy 2689160 2689071 2026-08-05T14:07:19Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689160 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Ribaberikin Kiribati | Fändel = Flag of Kiribati.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Kiribati | Wopen = Coat of arms of Kiribati.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Kiribati | National Devise = | Kaart = Kiribati in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kiribatesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[South Tarawa]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q710|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q710|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 811 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q710|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q710|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 147 | Onofhängegkeet = [[12. Juli]] [[1979]] vum [[Vereengt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[12. Juli]] | Nationalhymn = [[Teirake kaaini Kiribati]] | Wärung = [[Kiribati-Dollar]] (KID)<br>[[Australeschen Dollar]] (AUD) | Zäitzon = +12 a +14 | Internet TLD = [[.ki]] | Telefonsprefix = +686 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kiribati''', op [[Gilbertesesch]]: ''Ribaberikin Kiribati'' an op [[Englesch]]: ''Republic of Kiribati'', ass en Inselstaat an [[Ozeanien]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Gilbertesesch an Englesch. == Inselgruppen == Den Inselstaat besteet aus [[Zweeandrësseg|32]] [[Atoll]]en an dräi Inselgruppen an der Insel Banaba. {| class="wikitable" ! Kaart|| Numm || Struktur || Fläch<br>(km²) || Awunner<br>(2020) |- | [[Fichier:LocationBanaba.PNG|100px|Kaart]] | [[Banaba]] | {{0}}1 Insel || style="text-align:center" | {{0|00}}6,29 || style="text-align:center" | {{0|000.}}{{wikidata|eid=Q271901|property|P1082}} |- | [[Fichier:LocationGilbert.png|100px|Kaart]] | [[Gilbertinseln]] | 16 Atoller || style="text-align:center" | 279,22 || style="text-align:center" | 107.812 |- | [[Fichier:LocationPhoenix.png|100px|Kaart]] | [[Phoenixinseln]] | {{0}}8 Atoller || style="text-align:center" | {{0}}28,66 || style="text-align:center" | {{0|000.0}} {{wikidata|eid=Q271674|property|P1082}} |- | [[Fichier:LocationLineIslands.PNG|100px|Kaart]] | [[Line Islands]] | {{0}}8 Atoller || style="text-align:center" | 496,56 || style="text-align:center" | {{0}}{{wikidata|eid=Q31866835|property|P1082}} |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Kiribati| ]] 9m4jc7ifjylhwwho687uypynlf0nda7 0 45986 2689070 2632011 2026-08-05T14:01:06Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689070 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Matanitu ko Viti<br>फ़िजी गणराज्य / Fijī Gaṇarājya<br>Republic of Fiji | Fändel = Flag of Fiji.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somoa | Wopen = Coat of arms of Fiji.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Fidschi | National Devise = | Kaart = Fiji in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Fidschi (Sprooch)|Fidschi]], [[Fidschi-Hindi]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Suva]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q712|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q712|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 18.274 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q712|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q712|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 51 | Onofhängegkeet = [[10. Oktober]] [[1970]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[10. Oktober]] | Nationalhymn = [[Meda Dau Doka]] | Wärung = [[Fidschi-Dollar]] (FJD) | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.fj]] | Telefonsprefix = +679 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Fidschi''', op [[Fidschianesch]] ''Matanitu Tu-Vaka-i-Koya Ko Viti'' an op [[Englesch]] ''Republic of the Fiji Islands'', ass en [[Inselstaat]] an [[Ozeanien]]. [[Suva]] ass d'[[Haaptstad]] vum Inselstaat. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Fidschianesch an Englesch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Fiji}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Fidschi| ]] qza9obhxoz3jy8cgiros0cmoyvpq5zr 2689169 2689070 2026-08-05T14:07:17Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689169 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Matanitu ko Viti<br>फ़िजी गणराज्य / Fijī Gaṇarājya<br>Republic of Fiji | Fändel = Flag of Fiji.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somoa | Wopen = Coat of arms of Fiji.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Fidschi | National Devise = | Kaart = Fiji in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Fidschi (Sprooch)|Fidschi]], [[Fidschi-Hindi]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Suva]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q712|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q712|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 18.274 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q712|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q712|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 51 | Onofhängegkeet = [[10. Oktober]] [[1970]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[10. Oktober]] | Nationalhymn = [[Meda Dau Doka]] | Wärung = [[Fidschi-Dollar]] (FJD) | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.fj]] | Telefonsprefix = +679 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Fidschi''', op [[Fidschianesch]] ''Matanitu Tu-Vaka-i-Koya Ko Viti'' an op [[Englesch]] ''Republic of the Fiji Islands'', ass en [[Inselstaat]] an [[Ozeanien]]. [[Suva]] ass d'[[Haaptstad]] vum Inselstaat. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Fidschianesch an Englesch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Fiji}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Fidschi| ]] ag5otwwt5iunugidhu1l41t4v14fqw3 0 45991 2689154 2649691 2026-08-05T14:07:09Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689154 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Bolivien, Estado Plurinacional de Bolivia (Spuenesch), Bulibya Republika (Quechua), Wuliwya Suyu (Aymara) | Fändel = Flag of Bolivia.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Bolivien | Wopen = Coat of arms of Bolivia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Bolivien | National Devise = | Kaart = Bolivia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]], [[Quechua]], [[Aymara]], [[Guaraní]] | Haaptstad = [[Sucre]]<br>(Regierungssëtz: [[La Paz]]) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.098.581 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11.365.333 {{small|(2024)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 10,3 | Onofhängegkeet = 6. August 1825 (vu [[Spuenien]]) | Nationalfeierdag = [[6. August]] | Nationalhymn = [[Bolivianos, el hado propicio]] | Währung = [[Boliviano]] (BOB) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.bo]] | Telefonsprefix = +591 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Bolivien''', op [[Spuenesch]] ''República de Bolivia'', ass e [[Staat]] a [[Südamerika]]. == Sproochen == Zanter dem Oktober 2008 sinn am Artikel 5 vun der [[Constitutioun]] 37 offiziell Sproochen ernimmt:<br> Spuenesch, aymara, araona, baure, bésiro, canichana, cavineño, cayubaba, chácobo, chimán, ese ejja, guaraní, guarasu'we, guarayu, itonama, leco, machajuyai-kallawaya, machineri, maropa, mojeño- trinitario, mojeño-ignaciano, moré, mosetén, movima, pacawara, puquina, quechua, sirionó, tacana, tapiete, toromona, uru-chipaya, weenhayek, yaminawa, yuki, yuracaré an zamuco. == Um Spaweck == {{Commonscat|Bolivia|Bolivien}} {{Navigatioun CSN-Staaten}} [[Kategorie:Bolivien| ]] [[Kategorie:Republicken]] 81r53i6yaxrc69qzyc8pwltbrfypudi 0 46028 2689062 2625823 2026-08-05T14:00:58Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689062 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République Gabonaise<br>Gabunesch Republik | Fändel = Flag of Gabon.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Gabun | Wopen = Coat of arms of Gabon.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Gabun | National Devise = "Union, Travail, Justice" <br>{{small|(Eenegkeet, Aarbecht, Gerechtegkeet)}} | Kaart = Location Gabon AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Libreville]] | Haaptstad Awunner = 800.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|9|1|0|N|38|45|0|O}} | Staatsform = [[Militärdiktatur]] | Landeschef Titel = President | Landeschef ={{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 267.667 | Fläch Plaz = 76 | Waasserfläch = 3,76 | Bevëlkerung = 1.475.000 (2009) | Bevëlkerung Plaz = 150 | Bevëlkerungsdicht = 5,5 | Onofhängegkeet = [[17. August]] [[1960]]<br>(vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = [[17. August]] | Nationalhymn = [[La Concorde]] | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ga]] | Telefonsprefix = +241 | Notizen = | Extra Bild = Carte gabon.png | Extra Bild2 = }} De '''Gabun''', offiziell ''Gabunesch Republik'' ([[Franséisch|fr.]]: ''République gabonaise''), ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Et ass eng [[Presidialrepublik]] mat der Haaptstad [[Libreville]]. D'Amtssprooch ass Franséisch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Gabon|Gabun}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Gabun| ]] [[Kategorie:OPEC]] ga7grdxgfmact72vig4lw4yh9bj0cfm 2689149 2689062 2026-08-05T14:07:01Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689149 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République Gabonaise<br>Gabunesch Republik | Fändel = Flag of Gabon.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Gabun | Wopen = Coat of arms of Gabon.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Gabun | National Devise = "Union, Travail, Justice" <br>{{small|(Eenegkeet, Aarbecht, Gerechtegkeet)}} | Kaart = Location Gabon AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Libreville]] | Haaptstad Awunner = 800.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|9|1|0|N|38|45|0|O}} | Staatsform = [[Militärdiktatur]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 267.667 | Fläch Plaz = 76 | Waasserfläch = 3,76 | Bevëlkerung = 1.475.000 (2009) | Bevëlkerung Plaz = 150 | Bevëlkerungsdicht = 5,5 | Onofhängegkeet = [[17. August]] [[1960]]<br>(vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = [[17. August]] | Nationalhymn = [[La Concorde]] | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ga]] | Telefonsprefix = +241 | Notizen = | Extra Bild = Carte gabon.png | Extra Bild2 = }} De '''Gabun''', offiziell ''Gabunesch Republik'' ([[Franséisch|fr.]]: ''République gabonaise''), ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Et ass eng [[Presidialrepublik]] mat der Haaptstad [[Libreville]]. D'Amtssprooch ass Franséisch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Gabon|Gabun}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Gabun| ]] [[Kategorie:OPEC]] 925d346u0dvlgztd7qdlest241m4ldp 0 46039 2689150 2653136 2026-08-05T14:07:03Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689150 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm =República Bolivariana de Venezuela<br>''Bolivaresch Republik Venezuela'' | Fändel =Flag of Venezuela.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Venezuela | Wopen = Coat of arms of Venezuela.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Venezuela | National Devise = | Kaart= Venezuela in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Caracas]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 916.445 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 31.250.000 {{small|(2024)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 31 | Onofhängegkeet = [[5. Juli 1811]] (vu [[Spuenien]])<br>1821 unerkannt | Nationalfeierdag = [[5. Juli]] | Nationalhymn = [[Gloria al bravo pueblo]] | Wärung = [[Bolívar digital]] (VED) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.ve]] | Telefonsprefix = +58 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Venezuela''', op [[Spuenesch]] ''República Bolivariana de Venezuela'', ass e Staat am Norde vu [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Caracas]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch am Land ass Spuenesch. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun OPEC}} {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Venezuela| ]] [[Kategorie:OPEC]] 4avjhsabczsaw0o11yvgp2q2e4rv54m 0 46382 2689068 2687031 2026-08-05T14:01:04Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689068 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat an Ozeanien|aner Bedeitungen|Samoa (Homonymie)}} {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Mālō Saʻoloto Tūtoʻatasi o Sāmoa<br>Independent State of Samoa | Fändel = Flag of Samoa.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somoa | Wopen = Public Seal of Samoa.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Samoa | National Devise = | Kaart = Samoa in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Samoanesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Apia]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q683|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q683|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = O le Ao o le Malo | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 2.842 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q683|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q683|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 72 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1962]] vun [[Neiséiland]] | Nationalfeierdag = [[1. Juni]] | Nationalhymn = [[Sāmoa Tūlaʻi]] | Wärung = [[Tālā]] (WST) | Zäitzon = +13 | Internet TLD = [[.ws]] | Telefonsprefix = +685 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Samoa''', op [[Samoanesch]] ''Malo Tuto'atasi o Samoa-i-Sisifo'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. D'Haaptstad vun Samoa ass [[Apia]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Samoa| ]] beeckh5pqporuhu8hq185qv8n3zozx4 2689158 2689068 2026-08-05T14:07:15Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689158 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat an Ozeanien|aner Bedeitungen|Samoa (Homonymie)}} {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Mālō Saʻoloto Tūtoʻatasi o Sāmoa<br>Independent State of Samoa | Fändel = Flag of Samoa.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somoa | Wopen = Public Seal of Samoa.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Samoa | National Devise = | Kaart = Samoa in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Samoanesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Apia]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q683|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q683|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = O le Ao o le Malo | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 2.842 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q683|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q683|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 72 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1962]] vun [[Neiséiland]] | Nationalfeierdag = [[1. Juni]] | Nationalhymn = [[Sāmoa Tūlaʻi]] | Wärung = [[Tālā]] (WST) | Zäitzon = +13 | Internet TLD = [[.ws]] | Telefonsprefix = +685 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Samoa''', op [[Samoanesch]] ''Malo Tuto'atasi o Samoa-i-Sisifo'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. D'Haaptstad vun Samoa ass [[Apia]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Samoa| ]] fzfol284h8il10kl476nqp71hyqcc5z 0 46649 2689011 2426747 2026-08-05T13:37:00Z Puscas 735 k 2689011 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Paul Kieffer''', gebuer de [[16. Mäerz]] [[1957]] zu [[Diddeleng]], ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Journalist, Film- an Theaterregisseur. De Paul Kieffer huet um CUEJ zu [[Stroossbuerg]] [[Journalismus]] studéiert, an duerno bei [[RTL Radio Lëtzebuerg]] als Noriichte-Journalist a -Speaker geschafft, ier e sech als Journalist selbstänneg gemaach huet. [[1986]] war hien ee vun de Grënnungsmembere vu [[Samsa Film]], der Produktiounsgesellschaft vu ''[[Die Reise das Land]]'', sengem éischte Film, deen en zesumme mam [[Frank Hoffmann]] realiséiert huet. Déi zwéin hunn och d'Dréibuch vu ''[[Schacko Klak]]'' (1989) geschriwwen. Tëscht [[1993]] an [[1994]] war hien Direkter vum [[Radio 100,7|Soziokulturelle Radio 100,7]]. Duerno huet hie Regie bei enger bis ewell 15 Theaterstécker gefouert. Hien huet och eng sëllege Reportagen a Court-métragë gemaach, dorënner ''[[De Präis vun der Fräiheet]]'' (1987), 2 Filmer aus der Serie [[Portraits d'artistes]] (1996 an 1997), ''[[Ech war am Congo]]'' (2001) an ''[[D'Lëtzebuerger am Tour de France]]'' (2002). [[2007]] koum säi Spillfilm ''[[Nuits d'Arabie]]'' eraus. {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Kieffer Paul}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Gebuer 1957]] 200mprb76h8i11imvuu7bvp25xwxsoy 0 46921 2689156 2675618 2026-08-05T14:07:12Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689156 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = República Oriental del Uruguay | Fändel = Flag of Uruguay.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vum Uruguay | Wopen =Coat_of_arms_of_Uruguay.svg | Wope Breet = 85px | Wopen Artikel = Wope vum Uruguay | National Devise = Libertad o muerte<br>(''Fräiheet oder Doud'') | Kaart= Uruguay in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Montevideo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = President | Regierungschef = | Total Fläch= 175 016<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = 3 163 763<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, den 22. Mee 1996.[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 18,1 | Onofhängegkeet = vu [[Brasilien]]<br>[[25. August]] [[1825]] (deklaréiert)<br>[[27. August]] [[1828]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[25. August]] | Nationalhymn = [[Orientales, la Patria o la tumba]] | Wärung = [[Uruguayësche Peso]] (UYU) | Zäitzon = -3 | Internet TLD = [[.uy]] | Telefonsprefix = +598 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Uruguay''', mat offiziellem Numm '''República Oriental del Uruguay''' ([[spuenesch]] fir ''Republik ëstlech vum [[Uruguay (Floss)|(Floss) Uruguay]]'', ass e Staat am Südoste vu [[Südamerika]]. D'Land grenzt am Norden u [[Brasilien]], am Osten un den [[Atlanteschen Ozean]], am Süden un de [[Rio de la Plata]] an am Westen, duerch de Río Uruguay getrennt, un [[Argentinien]]. D'Haaptstad ass [[Montevideo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{es}} [https://web.archive.org/web/20060830014018/http://www.uruguay.gub.uy/ Offizielt Portal vun Uruguay] {{CSN-Staaten}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Uruguay| ]] k5eyoew4qx8kcb5p3mkrebuo1frhr4v 0 47010 2689072 2633766 2026-08-05T14:01:08Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689072 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Belize | Fändel = Flag of Belize.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Belize | Wopen = Coat of arms of Belize.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Belize | National Devise = | Kaart = Belize in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Belmopan]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Gouverneurin | Regierungschef = | Total Fläch = 22.966 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = [[21. September]] [[1981]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[Land of the Free]] | Wärung = [[Belize-Dollar]] (BZD) | Zäitzon = -6 | Internet TLD = [[.bz]] | Telefonsprefix = +502 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Belize''' (virun 1973 ''Brittesch-Honduras)'' ass e [[Staat]] an [[Zentralamerika]]; d'Haaptstad ass [[Belmopan]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Belize| ]] 0x3zlb2hlbvmu2lu6bnr2yyrleb7ec7 2689161 2689072 2026-08-05T14:07:21Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689161 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Belize | Fändel = Flag of Belize.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Belize | Wopen = Coat of arms of Belize.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Belize | National Devise = | Kaart = Belize in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Belmopan]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Gouverneurin | Regierungschef = | Total Fläch = 22.966 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = [[21. September]] [[1981]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[Land of the Free]] | Wärung = [[Belize-Dollar]] (BZD) | Zäitzon = -6 | Internet TLD = [[.bz]] | Telefonsprefix = +502 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Belize''' (virun 1973 ''Brittesch-Honduras)'' ass e [[Staat]] an [[Zentralamerika]]; d'Haaptstad ass [[Belmopan]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Belize| ]] q6pvqxutew8f2ncnsifdmxcw9f5ygxx 2689194 2689161 2026-08-05T20:53:42Z Volvox 4050 Haaptstad-Koordinate verbessert 2689194 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Belize | Fändel = Flag of Belize.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Belize | Wopen = Coat of arms of Belize.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Belize | National Devise = | Kaart = Belize in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Belmopan]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|17|15|00|N|88|46|00|W}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Gouverneurin | Regierungschef = | Total Fläch = 22.966 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = [[21. September]] [[1981]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[Land of the Free]] | Wärung = [[Belize-Dollar]] (BZD) | Zäitzon = -6 | Internet TLD = [[.bz]] | Telefonsprefix = +502 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Belize''' (virun 1973 ''Brittesch-Honduras)'' ass e [[Staat]] an [[Zentralamerika]]; d'Haaptstad ass [[Belmopan]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Belize| ]] 79cgiyxqm5wb0zsuermdeijwbcy0c51 2689195 2689194 2026-08-05T20:54:23Z Volvox 4050 2689195 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = Belize | Fändel = Flag of Belize.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Belize | Wopen = Coat of arms of Belize.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Belize | National Devise = | Kaart = Belize in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Belmopan]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|17|15|00|N|88|46|00|W}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Gouverneurin | Regierungschef = | Total Fläch = 22.966 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = [[21. September]] [[1981]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[Land of the Free]] | Wärung = [[Belize-Dollar]] (BZD) | Zäitzon = -6 | Internet TLD = [[.bz]] | Telefonsprefix = +502 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Belize''' (virun 1973 ''Brittesch-Honduras)'' ass e [[Staat]] an [[Zentralamerika]]; d'Haaptstad ass [[Belmopan]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Belize| ]] s777s377re78axb0nxa83x2e8aicje5 0 47722 2689262 2457127 2026-08-06T10:47:48Z Les Meloures 580 k 2689262 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Joseph "Joy" Hoffmann''', gebuer de 17. Mee 1950 an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]],<ref>[http://www.etat.lu/memorial/2007/C/Html/0368/2007016906.html memorial.lu]</ref> ass e [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Staatsfonctionnaire, Filmkritiker a [[Filmproduzent]]. Hien as sum [[Lampertsbierg]] opgewuess, wou en an d'Primärschoul an an de [[Lycée de garçons Luxembourg|Jongelycée]] goung. Dono huet hie vun 1971 bis 1974 um [[University College Dublin]] studéiert a war bis 1990 Engleschproff um [[Institut supérieur de technologie]], am Stater Jongelycée an an der [[École de commerce et de gestion - School of business and management|École de commerce et gestion]].<ref name=bio>[https://cna.public.lu/content/dam/cna/projects/Pressedossier-De-Lampertsbierg-FR.pdf ''Biographie de Joy Hoffmann''.] Pressedossier ''De Lampertsbierg'', S. 6 (gekuckt 2021-12-18).</ref> Tëscht 1995 an 2015 huet hie beim [[CNA]] geschafft, wou e responsabel fir de Filmdepartement war. Hie war och Produzent vun enger Rëtsch Filmer déi vum CNA (ko-)produzéiert goufen, dorënner ''[[René Deltgen - Der sanfte Rebell]], [[Germaine Damar - Der tanzende Stern]], [[Luxemburg, USA]], [[Heim ins Reich (Film)|Heim ins Reich]], [[Ech war am Congo]], [[D'Lëtzebuerger beim Tour de France]], [[Ëmmer bereet]], [[Bloë Steen]], [[Léif Lëtzebuerger]], [[De Bauereblues]]'' an ''[[Ashcan (Film)|Ashcan]].''<ref name=bio/> Hie war am [[Ciné-Club 80|Ciné-Club 70/80/90]] engagéiert. Duerch Weiderentwécklung vum Ciné-Club 80 iwwer Utopia Sàrl bis zu der [[Utopia Group]] gouf de Joy Hoffmann Aktionär an der Utopia S.A.<ref>Article Woxx - http://www.woxx.lu/id_article/508</ref> Hie war vun 1989 bis 2009 Representant vu Lëtzebuerg beim [[Eurimages]]-Programm, tëscht 1990 an 2012 e puermol Member vum Verwaltungsrot a vum Auswielcomité vum [[Lëtzebuerger Filmfong]], an vun 2011 bis 2017 Matgrënner a Member vum Auswielcomité vum [[Luxembourg City Film Festival]].<ref name=bio/> Zanter 1983 ass de Joy Hoffmann och Filmkritiker bei [[RTL Radio Lëtzebuerg|RTL Radio]] an [[RTL Tele Lëtzebuerg|Tele Lëtzebuerg]]. 2021 huet hie säi éischten eegene Film, den [[Documentaire]] ''[[De Lampertsbierg]]'', erausbruecht.<ref>[https://cna.public.lu/fr/projects/2021/lampertsbierg.html Fiche] op cna.public.lu.</ref> == Kuckt och == * [[Lëtzebuergesche Film]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Hoffmann Joy}} [[Kategorie:Gebuer 1950]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmkritiker]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Lycéesprofesseren]] 1vajjizt5q0yhogfpbbah2inmhr1f7v 0 47747 2689053 2644895 2026-08-05T14:00:49Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689053 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam | Fändel = Flag of Vietnam.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Vietnam | Wopen = Emblem of Vietnam.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Vietnam | National Devise = keng | Kaart = Vietnam in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Vietnameesesch]] | Haaptstad = [[Hanoi]] | Haaptstad Awunner = 8.435.700 <small>([[2022]])</small> | Haaptstad Koordinaten = 20°55'N, 106°23'E | Staatsform = [[Sozialistesch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 331.345 | Fläch Plaz = 66 | Waasserfläch = 6,4 | Bevëlkerung = 100.300.000 <small>([[2023]])</small> | Bevëlkerung Plaz = 15 | Bevëlkerungsdicht = 302,7 | Onofhängegkeet = [[2. September]] [[1945]] (Staatsgrënnung) | Nationalfeierdag = [[2. September]] | Nationalhymn = [[Tien quan ca]] | Wärung = [[Vietnameeseschen Dong]] (VND) | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.vn]] | Telefonsprefix = +84 | Notizen = | Extra Bild = Ha Long Bay.jpg | Extra Bild2 = }} De '''Vietnam''', op [[Vietnameesesch]] ''Việt Nam'', amtlech ''Sozialistesch Republik Vietnam'', op Vietnameesesch ''Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam'', ass e Staat a Südostasien. E grenzt un d'[[Volleksrepublik China]], [[Laos]], [[Kambodja]] an d'[[Südchineesescht Mier]]. Haaptstad, [[Hanoi]] (Hà Nội), läit no bei der Ostküst vum Vietnam. == Geschicht == Virun [[1976]] war de Vietnam an zwee gedeelt: Am [[Norden]], den [[Nordvietnam]], an am [[Süden]], de [[Südvietnam]]. == Geographie == == Klima == == Politik == == Ekonomie == == Kultur == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Vietnam| ]] rxakdcf4lt6wyajh0k64pjte69lh3fj 2689139 2689053 2026-08-05T14:06:47Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689139 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam | Fändel = Flag of Vietnam.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Vietnam | Wopen = Emblem of Vietnam.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Vietnam | National Devise = keng | Kaart = Vietnam in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Vietnameesesch]] | Haaptstad = [[Hanoi]] | Haaptstad Awunner = 8.435.700 <small>([[2022]])</small> | Haaptstad Koordinaten = 20°55'N, 106°23'E | Staatsform = [[Sozialistesch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 331.345 | Fläch Plaz = 66 | Waasserfläch = 6,4 | Bevëlkerung = 100.300.000 <small>([[2023]])</small> | Bevëlkerung Plaz = 15 | Bevëlkerungsdicht = 302,7 | Onofhängegkeet = [[2. September]] [[1945]] (Staatsgrënnung) | Nationalfeierdag = [[2. September]] | Nationalhymn = [[Tien quan ca]] | Wärung = [[Vietnameeseschen Dong]] (VND) | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.vn]] | Telefonsprefix = +84 | Notizen = | Extra Bild = Ha Long Bay.jpg | Extra Bild2 = }} De '''Vietnam''', op [[Vietnameesesch]] ''Việt Nam'', amtlech ''Sozialistesch Republik Vietnam'', op Vietnameesesch ''Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam'', ass e Staat a Südostasien. E grenzt un d'[[Volleksrepublik China]], [[Laos]], [[Kambodja]] an d'[[Südchineesescht Mier]]. Haaptstad, [[Hanoi]] (Hà Nội), läit no bei der Ostküst vum Vietnam. == Geschicht == Virun [[1976]] war de Vietnam an zwee gedeelt: Am [[Norden]], den [[Nordvietnam]], an am [[Süden]], de [[Südvietnam]]. == Geographie == == Klima == == Politik == == Ekonomie == == Kultur == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Vietnam| ]] 7odyba1v0ob3zn98vayxkp4d73amnh9 0 48395 2689167 2628426 2026-08-05T14:07:30Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689167 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Palau | Fändel = Flag of Palau.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Palau | Wopen = Seal of Palau.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Palau | National Devise = {{wikidata|property|linked|P885}} | Kaart = Palau on the globe (Southeast Asia centered) (small islands magnified).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = [[Ngerulmud]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = presidentiell Republik | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 459 | Fläch Plaz = 184 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} ({{small|{{wikidata|qualifier|P1082|P585}}}}) | Bevëlkerung Plaz = 192 | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = 1. Oktober 1994 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Belau rekid | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = +9 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Palau''', op [[Palauesch]] ''Belu'u era Belau'' an op [[Englesch]] ''Republic of Palau'', ass en [[Inselstaat]] an [[Ozeanien]]. D'Haaptstad vu Palau ass zanter dem 7. Oktober 2006 [[Ngerulmud]] am [[Melekeok State]] op der Insel [[Babeldaob]]. == Ënnerdeelung == Palau ass a 16 administrativ Staaten ënnerdeelt: {| | valign="top"width="25%" | * Aimeliik State * Airai State * Angaur State * Hatohobei State * Kayangel State * Koror State * [[Melekeok State]] * Ngaraard State | valign="top"width="25%" | * Ngarchelong State * Ngardmau State * Ngaremlengui State * Ngatpang State * Ngchesar State * Ngiwal State * Peleliu State * Sonsorol State |} == Sproochen == Déi offiziell Sproochen op Palau si Palauesch an Englesch. <br> Donieft ginn e puer [[Mikronesien|mikroneesesch]] Sprooche geschwat. Um [[Inselstaat]] [[Angaur]] gëtt [[Japanesch]] geschwat. == Um Spaweck == {{Commonscat|Palau}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Palau| ]] [[Kategorie:Inselen am Pazifeschen Ozean]] [[Kategorie:Länner an Ozeanien]] h6s31p3pobuey4ur2911h0h30z19f3y 0 48426 2689231 2683552 2026-08-06T07:06:17Z ~2026-43179-23 72513 2689231 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} D''''Section des sciences morales et politiques''', ass eng vun de Sektioune vum ''[[Institut grand-ducal]].'' == Historique == D'''Section des sciences morales et politiques'' gouf duerch Gesetz vum [[23. November]] [[1966]] gegrënnt. == Presidenten<ref>[http://www.igd-smp.lu/index.php?nom=membres.html www.igd-smp.lu (gelies den 23. Juli 2012)]</ref> == * 1967 - 1978: [[Alphonse Huss]] * 1978 - 1983: [[Carlo Hemmer]] * 1983 - 2004: [[Edmond Wagner]] * 2004 - 2014: [[André Elvinger]] * 2014 - 2026: [[André Prüm]] * Zanter 2026: [[Luc Heuschling]] == Um Spaweck == * [http://www.institutgrandducal.lu/Joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=12&Itemid=36 D'''Section des sciences morales et politiques op der Websäit vum Institut grand-ducal''] * [https://web.archive.org/web/20070316125255/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1966/0651912/0651912.pdf#page=2 ''Règlement ministériel du 23 novembre 1966 portant création d'une section des sciences morales et politiques de l´Institut grand-ducal''] {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20070316125255/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1966/0651912/0651912.pdf#page=3 ''Règlement organique de la Section des sciences morales et politiques de l´Institut grand-ducal''] {{fr}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Section des sciences morales et politiques (Institut grand-ducal)]] qg2u7w62dovhjrktegtj3jx1gnudxr0 0 48627 2689057 2642743 2026-08-05T14:00:53Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689057 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der Insel Madagaskar|den Animatiounsfilm|Madagascar (Film 2005)}} {{Infobox Land | Numm = Repoblikan'i Madagasikara (Malgache)<br>République de Madagascar (Franséisch)<br><small>Republik Madagaskar</small> | Fändel = Flag_of_Madagascar.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Madagaskar | Wopen = Seal_of_Madagascar.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Madagaskar | National Devise = "Fitiavana, Tanindrazana, Fandrosoana" (mg.)<br>"Amour, patrie, progrès" (fr.) | Kaart= Location_Madagascar_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malgache]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Antananarivo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 587.041 | Fläch Plaz = 47 | Waasserfläch = 0,009 | Bevëlkerung = 22.000.000 | Bevëlkerung Plaz = 53 | Bevëlkerungsdicht = 35,2 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[26. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalhymn = ''Ry Tanindrazanay malala ô!'' | Wärung = [[Ariary]] (MGA) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.mg]] | Telefonsprefix = +261 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Madagaskar''' ass en [[Inselstaat]] am [[Indeschen Ozean]] ëstlech vun [[Afrika]]. D'[[Haaptstad]] vu Madagaskar ass [[Antananarivo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Madagascar|Madagaskar}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Madagaskar| ]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] 6ss53plr1fc9wlswe4w46g3v09c0igc 2689143 2689057 2026-08-05T14:06:53Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689143 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der Insel Madagaskar|den Animatiounsfilm|Madagascar (Film 2005)}} {{Infobox Land | Numm = Repoblikan'i Madagasikara (Malgache)<br>République de Madagascar (Franséisch)<br><small>Republik Madagaskar</small> | Fändel = Flag_of_Madagascar.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Madagaskar | Wopen = Seal_of_Madagascar.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Madagaskar | National Devise = "Fitiavana, Tanindrazana, Fandrosoana" (mg.)<br>"Amour, patrie, progrès" (fr.) | Kaart= Location_Madagascar_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malgache]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Antananarivo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 587.041 | Fläch Plaz = 47 | Waasserfläch = 0,009 | Bevëlkerung = 22.000.000 | Bevëlkerung Plaz = 53 | Bevëlkerungsdicht = 35,2 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[26. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalhymn = ''Ry Tanindrazanay malala ô!'' | Wärung = [[Ariary]] (MGA) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.mg]] | Telefonsprefix = +261 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Madagaskar''' ass en [[Inselstaat]] am [[Indeschen Ozean]] ëstlech vun [[Afrika]]. D'[[Haaptstad]] vu Madagaskar ass [[Antananarivo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Madagascar|Madagaskar}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Madagaskar| ]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] d2aa3114immfu53h0s2lxw36boztzhx 0 49280 2689165 2638039 2026-08-05T14:07:26Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689165 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de El Salvador<br><small>Republik El Salvador</small> | Fändel = Flag_of_El_Salvador.svg | Fändel Bildbreet = Fändel vun El Salvador | Fändel Artikel = 140px | Wopen = Coat of arms of El Salvador.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun El Salvador | National Devise = | Kaart = El Salvador in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[San Salvador]] | Haaptstad Awunner = ''Dios, Unión, Libertad''<br> (Spuenesch: Gott, Eenegkeet, Fräiheet) | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 21.041 km² | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 7.332.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 348 | Onofhängegkeet = 13. April 1838 (vun der [[Zentralamerikanesch Konfëderatioun|Zentralamerikanescher Konfëderatioun]]) | Nationalfeierdag = [[15. September]] | Nationalhymn = | Wärung = [[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = −6 | Internet TLD = [[.sv]] | Telefonsprefix = +503 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''El Salvador''' (iwwersat: d''en Erléiser'') ass e Staat a [[Nord- a Mëttelamerika|Zentralamerika]]. E grenzt am Nordwesten u [[Guatemala]], am Nordosten un [[Honduras]] an e stéisst am Süden un de [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]]. El Salvador ass dat klengst Land a Mëttelamerika. D'Haaptstad ass [[San Salvador]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:El Salvador]] [[Kategorie:Republicken]] ha85jphi66af6pgksx2am34xdd9m2pb 0 49342 2689069 2631406 2026-08-05T14:01:05Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689069 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Independen Stet bilong Papua Niugini | Fändel = Flag of Papua New Guinea.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Papua-Neiguinea | Wopen = Coat of arms of Papua New Guinea.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Papua-Neiguinea | National Devise = | Kaart = Papua New Guinea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hiri Motu]], [[Tok Pisin]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Port Moresby]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q691|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q691|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|9|28|S|147|10|E}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 462.840 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q691|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q691|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 23 | Onofhängegkeet = [[16. September]] [[1975]] vun [[Australien]] | Nationalfeierdag = [[13. Juli]] | Nationalhymn = [[O Arise All You Sons of This Land]] | Wärung = [[Kina]] (PGK) | Zäitzon = +10 bis +11 | Internet TLD = [[.pg]] | Telefonsprefix = +675 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Papua-Neiguinea''', op [[Englesch]] ''Independent State of Papua New Guinea'', op [[Tok Pisin]] ''Papua Niugini'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. Et ass no [[Indonesien]] a [[Madagaskar]] deen drëttgréissten [[Inselstaat]] op der Äerd. D'Haaptstad ass [[Port Moresby]]. == Sproochen == Déi offiziell Sproochen am Land sinn Englesch, Tok Pisin an [[Hiri Motu]]. == Staats- a Regierungsform == Papua-Neiguinea ass zanter [[1975]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Papua New Guinea|{{PAGENAME}}}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Papua-Neiguinea| ]] rnqvzrl122jauoqpp6pfzp41r5kjtxx 2689159 2689069 2026-08-05T14:07:16Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689159 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Independen Stet bilong Papua Niugini | Fändel = Flag of Papua New Guinea.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Papua-Neiguinea | Wopen = Coat of arms of Papua New Guinea.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Papua-Neiguinea | National Devise = | Kaart = Papua New Guinea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hiri Motu]], [[Tok Pisin]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Port Moresby]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q691|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q691|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|9|28|S|147|10|E}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 462.840 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q691|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q691|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 23 | Onofhängegkeet = [[16. September]] [[1975]] vun [[Australien]] | Nationalfeierdag = [[13. Juli]] | Nationalhymn = [[O Arise All You Sons of This Land]] | Wärung = [[Kina]] (PGK) | Zäitzon = +10 bis +11 | Internet TLD = [[.pg]] | Telefonsprefix = +675 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Papua-Neiguinea''', op [[Englesch]] ''Independent State of Papua New Guinea'', op [[Tok Pisin]] ''Papua Niugini'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. Et ass no [[Indonesien]] a [[Madagaskar]] deen drëttgréissten [[Inselstaat]] op der Äerd. D'Haaptstad ass [[Port Moresby]]. == Sproochen == Déi offiziell Sproochen am Land sinn Englesch, Tok Pisin an [[Hiri Motu]]. == Staats- a Regierungsform == Papua-Neiguinea ass zanter [[1975]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Papua New Guinea|{{PAGENAME}}}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Papua-Neiguinea| ]] 2yku3hwt7x82sy34fiy832wrpusr38q 0 49928 2689047 2620113 2026-08-05T14:00:43Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689047 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 대한민국<br>大韓民國<br>Daehan Minguk<br>Republik Korea | Fändel = Flag of South Korea.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Südkorea | Wopen = Coat of arms of South Korea.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Südkorea | National Devise = | Kaart= South Korea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Koreanesch Sprooch|Koreanesch]] | Haaptstad = [[Seoul]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch=99.392 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =49.024.737 {{small|(Stand Februar 2007)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =489 | Onofhängegkeet =15. August 1948 | Nationalfeierdag =15. August, ([[Gwangbokjeol|Onofhängegkeetsdag]]) | Nationalhymn = | Wärung = [[Südkoreanesche Won]] | Zäitzon = +9 ([[Korea Standard Time|KST]]) | Internet TLD = [[.kr]] | Telefonsprefix = +82 | Notizen = | Extra Bild =Korea south map.png | Extra Bild2 =Satellite image of South Korea in January 2004.jpg }} D''''Republik Korea''' (op [[Koreanesch]]: ''Daehan Minguk''), och '''Südkorea''' genannt, ass e Staat an [[Ostasien]]. == Staat a Regierungsform == D'Land ass zanter dem Ausruffe vun der Republik de [[15. August]] [[1948]] eng [[Presidialrepublik]] mat enger [[Nationalversammlung (Korea)|Nationalversammlung]], der ''Kuk Hoe'', déi 299 Memberen huet an all 4 Joer gewielt gëtt. De [[Staatschef]], deen all 5 Joer gewielt gëtt, kann net fir d'zweet gewielt ginn. == Um Spaweck == {{Commonscat|South Korea|Republik Korea}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Südkorea]] 9lv65d1gka9yhfl63w26pdh01rpsqeh 2689133 2689047 2026-08-05T14:06:37Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689133 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 대한민국<br>大韓民國<br>Daehan Minguk<br>Republik Korea | Fändel = Flag of South Korea.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Südkorea | Wopen = Coat of arms of South Korea.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Südkorea | National Devise = | Kaart= South Korea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Koreanesch Sprooch|Koreanesch]] | Haaptstad = [[Seoul]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch=99.392 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =49.024.737 {{small|(Stand Februar 2007)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =489 | Onofhängegkeet =15. August 1948 | Nationalfeierdag =15. August, ([[Gwangbokjeol|Onofhängegkeetsdag]]) | Nationalhymn = | Wärung = [[Südkoreanesche Won]] | Zäitzon = +9 ([[Korea Standard Time|KST]]) | Internet TLD = [[.kr]] | Telefonsprefix = +82 | Notizen = | Extra Bild =Korea south map.png | Extra Bild2 =Satellite image of South Korea in January 2004.jpg }} D''''Republik Korea''' (op [[Koreanesch]]: ''Daehan Minguk''), och '''Südkorea''' genannt, ass e Staat an [[Ostasien]]. == Staat a Regierungsform == D'Land ass zanter dem Ausruffe vun der Republik de [[15. August]] [[1948]] eng [[Presidialrepublik]] mat enger [[Nationalversammlung (Korea)|Nationalversammlung]], der ''Kuk Hoe'', déi 299 Memberen huet an all 4 Joer gewielt gëtt. De [[Staatschef]], deen all 5 Joer gewielt gëtt, kann net fir d'zweet gewielt ginn. == Um Spaweck == {{Commonscat|South Korea|Republik Korea}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Südkorea]] kmbmd8tni8y4gofxbfii9yfek2u4al9 0 50214 2689271 2637439 2026-08-06T11:54:34Z Mobby 12 60927 2689271 wikitext text/x-wiki {{SkizzSport}} {{Infobox Vëloscourse}} Den '''Trofeo Calvia''' ass eng Vëloscourse, déi op der [[Balearesch Inselen|Baleareninsel]] [[Mallorca]] gefuer gëtt. Zanter [[2005]] gehéiert dës Course zum [[UCI Europe Tour]] an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft. 2012 gouf déi lescht Editioun vun der Trofeo Calvia gefuer, bis se 2021 erëm opgeholl gouf. ==Klassementer== {{Cycling race/listofwinners|Q10969927}} == Um Spaweck == * [http://www.vueltamallorca.com/ Offiziell Websäit] * [https://web.archive.org/web/20160215184935/http://www.memoire-du-cyclisme.eu/ligne/cla_calvia.php Resultater vun der ''Trofeo Calvia'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''] {{fr}} {{Challenge Illes Balears}} [[Kategorie:Vëlossport a Spuenien]] [[Kategorie:UCI Europe Tour]] [[Kategorie:Challenge de Mallorca]] gnp0zogr2geu2kc0ldhj1q2m8oj5mo6 0 50217 2689269 2591436 2026-08-06T11:50:48Z Mobby 12 60927 + 2689269 wikitext text/x-wiki {{SkizzSport}} {{Infobox Vëloscourse}} Den '''Trofeo Serra de Tramuntana''' ass eng Vëloscourse, déi op der [[Balearesch Inselen|Baleareninsel]] [[Mallorca]] am Kader vum [[Challenge de Mallorca]] gefuer gëtt. Zanter [[2005]] gehéiert dës Course zum [[UCI Europe Tour]] an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft. == Nimm vun der Course == * '''Trofeo Soller''' (bis 2008) * '''Trofeo Inca''' (bis 2012) == D'Gewënner == {{Cycling race/listofwinners|Q16764906}} == Um Spaweck == * [http://www.vueltamallorca.com/ Offiziell Websäit] * [https://web.archive.org/web/20160202124805/http://www.memoire-du-cyclisme.eu/ligne/cla_soller.php Resultater vun der ''Trofeo Soller'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''] {{fr}} {{Challenge Illes Balears}} [[Kategorie:Trofeo Serra de Tramuntana| ]] ifoa9tsxscr7u5dppyun2fykuugsdpn 0 50221 2689270 2591435 2026-08-06T11:51:56Z Mobby 12 60927 2689270 wikitext text/x-wiki {{SkizzSport}} {{Infobox Vëloscourse}} Den '''Trofeo Pollenca''' ass eng Vëloscourse, déi op der [[Balearesch Inselen|Baleareninsel]] [[Mallorca]] gefuer gëtt. Zanter [[2005]] gehéiert dës Course zum [[UCI Europe Tour]] an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft. == Nimm vun der Course == * 1992 - 2005: '''Trofeo Manacor''' * zanter 2006: '''Trofeo Pollenca''' == D'Gewënner == {{Cycling race/listofwinners|Q13105293}} == Um Spaweck == * [http://www.vueltamallorca.com/ Offiziell Websäit] * [https://web.archive.org/web/20160202125711/http://www.memoire-du-cyclisme.eu/ligne/cla_manacor.php Resultater vun der ''Trofeo Pollenca'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''] {{fr}} {{Challenge Illes Balears}} [[Kategorie:Vëlossport a Spuenien]] [[Kategorie:UCI Europe Tour]] [[Kategorie:Challenge de Mallorca]] cx7tr1tr6g3c619l6wzrhujm4t81mwg 0 50230 2689055 2652226 2026-08-05T14:00:51Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689055 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm = Република Србија<br>Republika Srbija | Fändel = Flag of Serbia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= Fändel vu Serbien | Fändel Artikel = 100px | Wopen = Coat of arms of Serbia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Serbien | National Devise = Само Слога Србина Спашава<br>{{small|(Nëmmen d'Eenegung rett d'Serben)}} | Kaart= Europe-Serbia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Serbesch]] | Haaptstad = [[Belgrad]] | Staatsform = [[parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch= 88.361 {{small|(mam Kosovo)}}<br>77.474 {{small|(ouni de Kosovo)}} | Fläch Plaz = 110 {{small|(mam Kosovo)}} | Waasserfläch = 0,13% | Bevëlkerung = 9.184.177 {{small|(2009; mam Kosovo)}}<br>7.146.759 {{small|(2014; ouni de Kosovo)}} | Bevëlkerung Plaz = 81 {{small|(mam Kosovo)}} | Bevëlkerungsdicht = 104 {{small|(mam Kosovo)}} | Onofhängegkeet = [[25. Mäerz]] [[1867]] | Nationalfeierdag = [[15. Februar]] | Nationalhymn = [[Bože Pravde]] [[Media:Serbian National Anthem, instrumental.oga|Lauschteren]] | Wärung = [[Serbeschen Dinar|Dinar]] (RSD) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.rs]] | Telefonsprefix = +381 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Serbien''' (serbesch: ''Република Србија'' / ''Republika Srbija'') oder einfach '''Serbien''' ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Südosteuropa]]. Serbien läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]] a grenzt am Norden un [[Ungarn]], am Osten u [[Rumänien]] a [[Bulgarien]], am Süden un [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], am Südwesten u [[Montenegro]] an am Westen u [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Am Süde läit de [[Kosovo]], deen 2008 unilateral seng Onofhängegkeet vu Serbien erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik Kosovo iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen ''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien''. D'Haaptstad vu Serbien ass [[Belgrad]]. Serbien ass Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an offizielle Kandidat fir Member an der [[EU|Europäescher Unioun]] ze ginn. == Geographie == Serbien läit am Südosten vun Europa op der [[Balkanhallefinsel]]. Déi néng Nopechlänner sinn [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], [[Montenegro]], [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Zanter 2008 grenzt de [[Kosovo]] u Serbien, nodeems sie sech als Onofhänegkeet erkläert haten. <!-- == Bevëlkerung == == Geschicht == == Politik == == Wirtschaft == == Kultur == == Literatur == --> == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Fichier:Serbia DisputedKosovo Map.png|thumb|left|300px|Kaart vu Serbien mam [[Kosovo]] abegraff]] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Serbien| ]] p1k058e1bv4eg7id11y7idk8wscbp8v 2689141 2689055 2026-08-05T14:06:50Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689141 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm = Република Србија<br>Republika Srbija | Fändel = Flag of Serbia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= Fändel vu Serbien | Fändel Artikel = 100px | Wopen = Coat of arms of Serbia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Serbien | National Devise = Само Слога Србина Спашава<br>{{small|(Nëmmen d'Eenegung rett d'Serben)}} | Kaart= Europe-Serbia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Serbesch]] | Haaptstad = [[Belgrad]] | Staatsform = [[parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch= 88.361 {{small|(mam Kosovo)}}<br>77.474 {{small|(ouni de Kosovo)}} | Fläch Plaz = 110 {{small|(mam Kosovo)}} | Waasserfläch = 0,13% | Bevëlkerung = 9.184.177 {{small|(2009; mam Kosovo)}}<br>7.146.759 {{small|(2014; ouni de Kosovo)}} | Bevëlkerung Plaz = 81 {{small|(mam Kosovo)}} | Bevëlkerungsdicht = 104 {{small|(mam Kosovo)}} | Onofhängegkeet = [[25. Mäerz]] [[1867]] | Nationalfeierdag = [[15. Februar]] | Nationalhymn = [[Bože Pravde]] [[Media:Serbian National Anthem, instrumental.oga|Lauschteren]] | Wärung = [[Serbeschen Dinar|Dinar]] (RSD) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.rs]] | Telefonsprefix = +381 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Serbien''' (serbesch: ''Република Србија'' / ''Republika Srbija'') oder einfach '''Serbien''' ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Südosteuropa]]. Serbien läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]] a grenzt am Norden un [[Ungarn]], am Osten u [[Rumänien]] a [[Bulgarien]], am Süden un [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], am Südwesten u [[Montenegro]] an am Westen u [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Am Süde läit de [[Kosovo]], deen 2008 unilateral seng Onofhängegkeet vu Serbien erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik Kosovo iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen ''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien''. D'Haaptstad vu Serbien ass [[Belgrad]]. Serbien ass Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an offizielle Kandidat fir Member an der [[EU|Europäescher Unioun]] ze ginn. == Geographie == Serbien läit am Südosten vun Europa op der [[Balkanhallefinsel]]. Déi néng Nopechlänner sinn [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], [[Montenegro]], [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Zanter 2008 grenzt de [[Kosovo]] u Serbien, nodeems sie sech als Onofhänegkeet erkläert haten. <!-- == Bevëlkerung == == Geschicht == == Politik == == Wirtschaft == == Kultur == == Literatur == --> == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Fichier:Serbia DisputedKosovo Map.png|thumb|left|300px|Kaart vu Serbien mam [[Kosovo]] abegraff]] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Serbien| ]] 4dzse0h8wlqo1ajko4s6nsagm81avku 0 51889 2689266 2591423 2026-08-06T11:47:45Z Mobby 12 60927 k 2689266 wikitext text/x-wiki {{SkizzSport}} {{Infobox Vëloscourse}} Den '''Tour du Poitou-Charentes''' ass eng Etappecourse mam Vëlo, déi a [[Frankräich]] an der [[Franséisch Regiounen|Regioun]] [[Poitou-Charentes]] gefuer gëtt. [[1987]], [[1988]] an [[1990]] gouf den Tour als Amateur-Course disputéiert, [[1989]] als Open-Course. Zanter [[2005]] gehéiert dës Course zum [[UCI Europe Tour]] an ass zanterhier an der Klass 2.1 agestuuft. Zoustänneg fir déi technesch Organisatioun vun der Course ass ''Poitou-Charentes Animation'' vu [[Chasseneuil-du-Poitou]]. == D'Gewënner == {{Cycling race/listofwinners|Q1533156}} == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20080609123538/http://www.tour-poitou-charentes.com/ Offiziell Websäit vum ''Tour du Poitou-Charentes''] {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20160303212812/http://www.memoire-du-cyclisme.eu/etapes/eta_poitou.php Resultater vum ''Tour du Poitou-Charentes'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''] {{fr}} [[Kategorie:Vëlossport a Frankräich|Tour Poitou-Charentes]] [[Kategorie:UCI Europe Tour|Tour Poitou Charentes]] 2u9hw1vzmi7qr6kd3jt33u41g650j03 0 58709 2689074 2683466 2026-08-05T14:01:10Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689074 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm =Republika e Kosovës<br>Република Косово / Republika Kosovo<br>Republik Kosovo<br> | Fändel =Flag of Kosovo.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vum Kosovo | Wopen =Emblem of the Republic of Kosovo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vum Kosovo | National Devise = | Kaart= Europe-Republic of Kosovo.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Albanesch]], [[Serbesch]]<ref>[http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/01-Laender/Kosovo.html Lännerinformatioun Kosovo vum Auswärtegen Amt Däitschland] (Zougrëffsdatum 23. Februar 2008)</ref> | Haaptstad = [[Pristina]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch=10.887 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =1.733.872<ref>[http://esk.rks-gov.net/rekos2011/?cid=2,40,265 Statistescht Amt vum Kosovo: Virleefeg Resultater vun der Vollekszielung 2011] (Zougrëffsdatum 13. November 2011)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =159,3 | Onofhängegkeet = [[17. Februar]] [[2008]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Evropa]]'' | Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.xk]]<ref>gouf temporär vum UN-Sécherheetsrot verginn</ref> | Telefonsprefix =+383 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kosovo''' (op Albanesch: ''Kosova''; op Serbesch: ''Косово'' / ''Kosovo'') ass en deelweis unerkannte Staat am Südoste vun Europa, deen am Februar 2008 seng Onofhängegkeet vu [[Serbien]] als '''Republik Kosovo''' erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen '''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien'''. ==Geographie== Kosovo huet keen Accès zum Mier a läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]]. D'Haaptstad a gréisste Stad ass [[Pristina]]. E grenzt un [[Albanien]] an [[Nordmazedonien]] am Süden, u [[Montenegro]] am Westen an u Serbien am Norden an Osten. ==Geschicht== An der [[Antiquitéit]] waren an där Regioun d'Kinnekräich [[Dardania]] an déi spéider réimesch Provënz Dardania. Am Mëttelalter war s'en Deel vu Serbien éier se vum 15. bis an d'fréit 20. Joerhonnert en Deel vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] war. Enn des 19. Joerhonnert gouf de Kosovo den Zentrum vun der albanescher Onofhängegkeetsbeweegung mat der [[Liga vu Prizren]]. Als Resultat vun der Defaite vum Osmanesche Räich am [[Balkankricher|éischte Balkankrich]] (1912-1913) gouf et an d'Kinnekräich Serbien integréiert. No enger Vereenegungsperiod am Kinnekräich vu [[Jugoslawien]] gouf an der jugoslawescher Verfassung nom [[Zweete Weltkrich]] déi Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien als Deel vun der jugoslawescher Deelrepublik Serbie geschaf. Laang undauernd ethnesch Spannungen tëscht dem Kosovo senger albanescher a senger serbescher Bevëlkerung huet de Kosovo ethnesch dividéiert gelooss, wat zu interethnescher Gewalt gefouert huet, dorënner dem Kosovokrich (1998-99). De Krich ass mat enger Militärinterventioun vun der [[NATO]] zu Enn gaangen, déi d'Bundesrepublik Jugoslawien dozou gezwongen huet hir Truppen aus dem Kosovo zeréckzezéien. De Kosovo ass doropshin en [[Vereent Natiounen|UN]]-[[Protektorat]] ginn. De 17. Februar 2008 huet dem Kosovo säi Parlament d'Onofhängegkeet erkläert. D'Republik Kosovo gëtt diplomatesch als eegene Staat vun 96 UN-Memberstate unerkannt. Serbie weigert sech, de Kosovo als Staat unzeerkennen, obwuel et mam Accord vu Bréissel 2013 d'Legitimitéit vun de kosovareschen Institutiounen an dem Territoire säi spezielle Status a Serbien unerkannt huet. Am Accord steet, datt déi ëffentlech Institutiounen am Kosovo vun der Regierung vu Pristina an net vu [[Belgrad]] aus operéiert ginn. De Kosovo ass zanter Juni 2009 Member beim [[Internationale Wärungsfong]] a bei der [[Weltbank]], an zanter 2012 och bei der [[Europäesch Bank fir Neiopbau an Entwécklung|Europäescher Bank fir Neiopbau an Entwécklung]]. 22 vun de 27 [[EU]]-Memberstaten hunn d'Onofhängegkeet vum Kosovo unerkannt; [[Zypern]], [[Griicheland]], [[Rumänien]], d'[[Slowakei]] a [[Spuenien]] hunn et net. == Wirtschaft == === Wärung === Nom [[Kosovokrich]], hat d'[[UNO]] d'[[Däitsch Mark|D-Mark]] als offiziell Wärung agefouert, déi sech dunn als Bezuelmëttel och sou duerchgesat huet. Zanter datt et den [[Euro]] gëtt, gëtt am Kosovo domat bezuelt. De Kosovo gehéiert awer net zur [[Europäesch Wirtschafts- a Wärungsunioun|Europäescher Wärungsunioun]]. A verschiddene serbeschen [[Enklav]]e gëtt mam [[Serbeschen Dinar]] bezuelt. ==Administrativ Andeelung== De Kosovo ass an 38 Gemengen agedeelt, déi sech aus de grousse Stied an den Dierfer an hirer Ëmgéigend zesummesetzen. ===Déi gréisst Gemengen=== {| class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe6" ! Rang !! Numm {{small|(albanesch / serbesch) !! Awunner}}<ref>Schätzung vun der kosovarescher Agence fir Statistik fir den 31. Dezember 2012 (Quell: [https://web.archive.org/web/20141029225836/https://ask.rks-gov.net/ENG/pop/tables ask.rks-gov.net] "ESTIMATED DATA FOR 2012 BY MUNICIPALITY.xls")</ref> |- class="hintergrundfarbe8" | 1. || [[Pristina|Prishtina / Priština]] || 205.133 |- | 2. || [[Prizren|Prizren / Prizren]] || 181.756 |- | 3. || [[Ferizaj|Ferizaj / Uroševac]] || 111.141 |- | 4. || [[Peja|Peja / Peć]] || 98.237 |- | 5. || [[Gjakova|Gjakovë / Đakovica]] || 96.071 |- | 6. || [[Gjilan|Gjilani / Gnjilane]] || 91.413 |- | 7. || [[Podujeva|Podujeva / Podujevo]] || 89.185 |- | 8. || [[Mitrovica|Mitrovica / Kosovska Mitrovica]] || 73.160 |- | 9. || [[Vushtrria|Vushtrria / Vučitrn]] || 71.042 |- | 10. || [[Suhareka|Suharekë / Suva Reka]] || 61.190 |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Kosovo}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kosovo| ]] s3d6nm9bmy58lj42eg8y3s643v0tjv4 2689162 2689074 2026-08-05T14:07:22Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689162 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm =Republika e Kosovës<br>Република Косово / Republika Kosovo<br>Republik Kosovo<br> | Fändel =Flag of Kosovo.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vum Kosovo | Wopen =Emblem of the Republic of Kosovo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vum Kosovo | National Devise = | Kaart= Europe-Republic of Kosovo.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Albanesch]], [[Serbesch]]<ref>[http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/01-Laender/Kosovo.html Lännerinformatioun Kosovo vum Auswärtegen Amt Däitschland] (Zougrëffsdatum 23. Februar 2008)</ref> | Haaptstad = [[Pristina]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch=10.887 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =1.733.872<ref>[http://esk.rks-gov.net/rekos2011/?cid=2,40,265 Statistescht Amt vum Kosovo: Virleefeg Resultater vun der Vollekszielung 2011] (Zougrëffsdatum 13. November 2011)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =159,3 | Onofhängegkeet = [[17. Februar]] [[2008]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Evropa]]'' | Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.xk]]<ref>gouf temporär vum UN-Sécherheetsrot verginn</ref> | Telefonsprefix =+383 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kosovo''' (op Albanesch: ''Kosova''; op Serbesch: ''Косово'' / ''Kosovo'') ass en deelweis unerkannte Staat am Südoste vun Europa, deen am Februar 2008 seng Onofhängegkeet vu [[Serbien]] als '''Republik Kosovo''' erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen '''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien'''. ==Geographie== Kosovo huet keen Accès zum Mier a läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]]. D'Haaptstad a gréisste Stad ass [[Pristina]]. E grenzt un [[Albanien]] an [[Nordmazedonien]] am Süden, u [[Montenegro]] am Westen an u Serbien am Norden an Osten. ==Geschicht== An der [[Antiquitéit]] waren an där Regioun d'Kinnekräich [[Dardania]] an déi spéider réimesch Provënz Dardania. Am Mëttelalter war s'en Deel vu Serbien éier se vum 15. bis an d'fréit 20. Joerhonnert en Deel vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] war. Enn des 19. Joerhonnert gouf de Kosovo den Zentrum vun der albanescher Onofhängegkeetsbeweegung mat der [[Liga vu Prizren]]. Als Resultat vun der Defaite vum Osmanesche Räich am [[Balkankricher|éischte Balkankrich]] (1912-1913) gouf et an d'Kinnekräich Serbien integréiert. No enger Vereenegungsperiod am Kinnekräich vu [[Jugoslawien]] gouf an der jugoslawescher Verfassung nom [[Zweete Weltkrich]] déi Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien als Deel vun der jugoslawescher Deelrepublik Serbie geschaf. Laang undauernd ethnesch Spannungen tëscht dem Kosovo senger albanescher a senger serbescher Bevëlkerung huet de Kosovo ethnesch dividéiert gelooss, wat zu interethnescher Gewalt gefouert huet, dorënner dem Kosovokrich (1998-99). De Krich ass mat enger Militärinterventioun vun der [[NATO]] zu Enn gaangen, déi d'Bundesrepublik Jugoslawien dozou gezwongen huet hir Truppen aus dem Kosovo zeréckzezéien. De Kosovo ass doropshin en [[Vereent Natiounen|UN]]-[[Protektorat]] ginn. De 17. Februar 2008 huet dem Kosovo säi Parlament d'Onofhängegkeet erkläert. D'Republik Kosovo gëtt diplomatesch als eegene Staat vun 96 UN-Memberstate unerkannt. Serbie weigert sech, de Kosovo als Staat unzeerkennen, obwuel et mam Accord vu Bréissel 2013 d'Legitimitéit vun de kosovareschen Institutiounen an dem Territoire säi spezielle Status a Serbien unerkannt huet. Am Accord steet, datt déi ëffentlech Institutiounen am Kosovo vun der Regierung vu Pristina an net vu [[Belgrad]] aus operéiert ginn. De Kosovo ass zanter Juni 2009 Member beim [[Internationale Wärungsfong]] a bei der [[Weltbank]], an zanter 2012 och bei der [[Europäesch Bank fir Neiopbau an Entwécklung|Europäescher Bank fir Neiopbau an Entwécklung]]. 22 vun de 27 [[EU]]-Memberstaten hunn d'Onofhängegkeet vum Kosovo unerkannt; [[Zypern]], [[Griicheland]], [[Rumänien]], d'[[Slowakei]] a [[Spuenien]] hunn et net. == Wirtschaft == === Wärung === Nom [[Kosovokrich]], hat d'[[UNO]] d'[[Däitsch Mark|D-Mark]] als offiziell Wärung agefouert, déi sech dunn als Bezuelmëttel och sou duerchgesat huet. Zanter datt et den [[Euro]] gëtt, gëtt am Kosovo domat bezuelt. De Kosovo gehéiert awer net zur [[Europäesch Wirtschafts- a Wärungsunioun|Europäescher Wärungsunioun]]. A verschiddene serbeschen [[Enklav]]e gëtt mam [[Serbeschen Dinar]] bezuelt. ==Administrativ Andeelung== De Kosovo ass an 38 Gemengen agedeelt, déi sech aus de grousse Stied an den Dierfer an hirer Ëmgéigend zesummesetzen. ===Déi gréisst Gemengen=== {| class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe6" ! Rang !! Numm {{small|(albanesch / serbesch) !! Awunner}}<ref>Schätzung vun der kosovarescher Agence fir Statistik fir den 31. Dezember 2012 (Quell: [https://web.archive.org/web/20141029225836/https://ask.rks-gov.net/ENG/pop/tables ask.rks-gov.net] "ESTIMATED DATA FOR 2012 BY MUNICIPALITY.xls")</ref> |- class="hintergrundfarbe8" | 1. || [[Pristina|Prishtina / Priština]] || 205.133 |- | 2. || [[Prizren|Prizren / Prizren]] || 181.756 |- | 3. || [[Ferizaj|Ferizaj / Uroševac]] || 111.141 |- | 4. || [[Peja|Peja / Peć]] || 98.237 |- | 5. || [[Gjakova|Gjakovë / Đakovica]] || 96.071 |- | 6. || [[Gjilan|Gjilani / Gnjilane]] || 91.413 |- | 7. || [[Podujeva|Podujeva / Podujevo]] || 89.185 |- | 8. || [[Mitrovica|Mitrovica / Kosovska Mitrovica]] || 73.160 |- | 9. || [[Vushtrria|Vushtrria / Vučitrn]] || 71.042 |- | 10. || [[Suhareka|Suharekë / Suva Reka]] || 61.190 |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Kosovo}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kosovo| ]] 9hsrkt9cdjgur2zhn1qzy8uysurv9g5 0 58877 2689164 2642728 2026-08-05T14:07:25Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689164 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = Republik Surinam | Fändel = Flag of Suriname.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Surinam | Wopen = Coat of arms of Suriname.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Surinam | National Devise =Justitia - Pietas - Fides <br>("Gerechtegkeet - Flicht - Trei") | Kaart= Suriname in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch]] | Haaptstad = [[Paramaribo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 163 820<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,1 | Bevëlkerung = 492 829<ref>Lescht Vollekszielung den 2. August 2004. (Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Vereent Natiounen])</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3 | Onofhängegkeet = vun [[Holland]],<br>de [[25. November]] [[1975]] | Nationalfeierdag = [[25. November]] | Nationalhymn = [[God zij met ons Suriname]] | Wärung = [[Surinam-Dollar]] (SRD) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.sr]] | Telefonsprefix = +597 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Surinam''', och ''Surinam'' (Hollännesch: ''Republiek Suriname'' [{{IPA|repyˈbli:k syɾiˈna:mə}}]; [[Sranan Tongo]]: ''Sranan'' [{{IPA|sra:ˈnaŋ}}]) läit a [[Südamerika]], op der Nordwestküst vum [[Atlanteschen Ozean]] bei 4° Nord a 56° West. D'Land grenzt am Osten u [[Guyane|Franséisch-Guayana]], am Süden u [[Brasilien]] an am Westen u [[Guyana]]. Den Numm ''Surinam'' kënnt warscheinlech vum Stamm vun de [[Surinen]], deen duerch d'[[Arawak]]en aus dësem Gebitt verdriwwe gouf. De 25. November 1975 gouf Surinam onofhängeg vun [[Holland]]. Zanterhier si vill Surinamer an Holland ausgewandert. == Geographie == Surinam ass mat enger Fläch vun 163.820&nbsp;km² dat klengst onofhängegt Land vu Südamerika. === Klima === D'Klima huet en [[Tropen|tropesche]] Charakter. Ufank Dezember bis Ufank Februar ass déi sougenannt kleng [[Reenzäit]]- an Enn Abrëll bis Mëtt August déi grouss Reenzäit. Dertëscht leie vun Ufank Februar bis Enn Abrëll déi kleng Dréchenzäit a vu Mëtt August bis Ufank Dezember déi grouss Dréchenzäit. Déi duerchschnëttlech Temperatur variéiert tëscht 24 a 36 Grad Celsius. == Sprooch == Déi offiziell Sprooch a Surinam ass Hollännesch. == Literatur == * C.F.A. Bruijning an de J. Voorhoeve (Ed.): ''Encyclopedie van Suriname'', Amsterdam a. Bréissel, 1977, B.V. Uitgeversmaatschappij Argus Elsevier == Um Spaweck == {{Commonscat|Suriname|Surinam}} * [https://web.archive.org/web/20080916055407/http://www.kabinet.sr.org/ Site vun der Regierung vu Surinam] {{nl}} {{CSN-Staaten}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Surinam| ]] nqe3wk9wtwu971mxds394e1ebx2s1ee 0 60886 2689252 2665100 2026-08-06T09:37:19Z Les Meloures 580 /* Kuckt och */ k 2689252 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = [[Éisträich]]<br>[[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Produktiounsjoer = 2003-2005 |Première = 23. Februar 2007 |Dauer = 82 min |Originalsprooch = [[Däitsch]] |Regie = Udo Maurer |Dréibuch = Udo Maurer |Fotografie = Attila Boa, Udo Maurer |Faarftechnik = |Format = |Filmformat = 35 mm |Musek = [[Serge Tonnar]] |Dekoren = |Schnëtt = Emily Artmann, Ilse Buchelt, Oliver Neumann |Produzent = Erich Lackner, [[Anne Schroeder]] |Produktiounsgesellschaft = [[Lotus Film]]<br>[[Samsa Film]] |Haaptacteuren = keng (Documentaire) }} '''''Über Wasser - Menschen und gelbe Kanister''''' ass en [[éisträich]]esch-[[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Dokumentarfilm vum Regisseur [[Udo Maurer]] aus dem Joer [[2007]]. == Ëm wat geet et am Film? == Aus dräi verschiddenen Deeler vun der Welt erzielt den Documentaire den Ëmgank mam [[Waasser]] um Rand vun der mënschlecher [[Zivilisatioun]]. Ugefaangen am [[Bangladesch]], wou aus den Haiser Booter gi wann d'Iwwerschwemmunge kommen, fiert de Film weider am [[Kasachstan]], wou ganz Fëscherdierfer duerch de Réckgank vum [[Aralséi]] an der Wüst stinn an zu gudder lescht aus de [[Slum]]s vun [[Nairobi]], wou d'Drénkwaasser eng rar [[Marchandise]] ass. == Produktiounsgeschicht == Gedréint gouf de Film tëscht August 2003 an August 2005 am [[Kasachstan]], a [[Bangladesch]] an am [[Kenia]].<ref>[https://filminstitut.at/filme/ueber-wasser De Film op filminstitut.at]</ref> D'Produktioun gouf vum [[Lëtzebuerger Filmfong]] an dem europäeschen [[Eurimages]] ënnerstëtzt. == Auszeechnungen == De Film gouf op enger ganzer Rei Festivalle gewisen, dorënner am kanadesche [[Saskatoon]], am taiwaneschen [[Yilan]], zu [[Buenos Aires]], [[Oslo]], [[Seattle]], [[Würzburg]], [[Sydney]], [[Verviers]] an zu [[Riga]].<ref name=lotus>{{Citation |URL=https://www.lotus-film.at/filme/ueber-wasser |Titel=De Film um Site vun der Produktiounsgesellschaft lotus-film.at |Gekuckt=2021-12-25 |archivedate=2021-12-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211225181448/https://www.lotus-film.at/filme/ueber-wasser }}</ref> E krut de "WWF Award" um Filmfestival vun [[Thessaloniki]]<ref name=lotus/> == Kuckt och == * [[Lëtzebuergesche Film]] == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Uber Wasser}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Éisträichesch Documentairen]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 2007]] d32x2bg2j5gynbmb5h1yzm6kpippdqz 0 61305 2689083 2462637 2026-08-05T14:01:18Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689083 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Sint Maarten | Fändel = Flag of Sint Maarten.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Sint Maarten | Wopen = Coat of arms of Sint Maarten.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Sint Maarten | National Devise = | Kaart = Sint Maarten on the globe (Americas centered).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|18|01|55|N|63|04|04|O}} | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 35,2 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = {{wikidata|property|linked|P421}} | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = Sint Maarten-CIA WFB Map.png | Extra Bild2 = }} '''Sint Maarten''' ass en autonoomt Land bannent dem [[Holland|Kinnekräich vun Holland]]. Sint Maarten besteet aus dem südlechen Deel vun der [[Karibik|Karibikinsel]] [[Saint-Martin (Insel)|Saint-Martin]] souwéi den onbewunnten [[Insel|Nieweninselen]] a Fielsen (Guana Key, Cow & Calf, Hen & Chicken, Molly Beday a Pelikan Key). Um nërdlechen Deel vun der Insel läit dat [[Franséisch Iwwerséigebidder|franséischt Iwwerséigebitt]] [[Saint-Martin (Franséisch Antillen)|Saint-Martin]]. [[Fichier:St Maarten (8624354806) (banner).jpg|center|700px]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Sint Maarten, Dutch Caribbean|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Sint Maarten| ]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] [[Kategorie:Hollännesch Antillen]] 90ly8c11octh3kwa5w9xtmpu7jg5s8q 3 61811 2689235 2678217 2026-08-06T07:30:51Z Les Meloures 580 k 2689235 wikitext text/x-wiki --[[Benotzer:Cornischong|Cornischong]] 17:36, 14. Dez. 2008 (UTC) Merci. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] Gudde Moien, Ech hunn de Kasparow an den Einstein déi Dir nëmmen als Familljennimm weidergeleet hat, erëm geläscht. Dofir ginn et zwou Ursaachen: 1) et gëtt méi Einsteienen a Kasparowen. 2) et ass net de Gebrauch datt Familljennimm virugeleet ginn, ausser et ass eng Persoun déi esou ënner deem Numm pertinent bekannt ass, an et gëtt keen zweeten. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 18:59, 17. Dez. 2008 (UTC) D'acccord. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] Moien, Kuck emol w.e.g. [[Schabloun Diskussioun:Commonscat]] [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 12:24, 11. Jan. 2009 (UTC) Moien, bei den Zortéierungen an der Katorie komme keng Accenten op d'Buschtawen, soss zortéiert d'Maschinn net richteg. Et brauch en och kee Komma ze setzen. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 21:48, 11. Jan. 2009 (UTC) :Gudde Moien, :Kann du emol [[Kategorie Diskussioun:Mattbiller|Do Kucken]] :[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:45, 20. Mee 2009 (UTC) Remoien, Kuck emol w.e.g. nach eng Kéier [[Kategorie Diskussioun:Mattbiller#Mattbiller|Do]] [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:14, 20. Mee 2009 (UTC) Resalut, Flott, Ech hat net gesinn datts de Link scho gasat has. Merci fir Mataarbecht. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:20, 20. Mee 2009 (UTC) Et huet mech gefreet. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] 14:55, 20. Mee 2009 (UTC) Moien, Kuck emol w.e.g. an deng Mailkëscht, ech hunn der eppes geschéckt. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 11:16, 21. Mee 2009 (UTC) Remoien, Tip top Merci. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 11:50, 21. Mee 2009 (UTC) Moien, Ech hunn eng Kéier séier gekuckt, dat schéngt mer kloer ze sinn. Esou ka jiddreen deen eppes net versteet dohinner kucke goen. Gutt gemaach :-) [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:03, 21. Mee 2009 (UTC) Moien. Wei ech gesinn bedeelegst du dech vill bei Wikipedia. majo ech wenschen dir nach vill Spaaß :) [[Benotzer:Potterstein|Potterstein]] 22:03 21 Mai 2009 Vilmols merci. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] 15:29, 22. Mee 2009 (UTC) Salut, Et gëtt zwou Kategorien, déi eng heescht Volleksrepublik China an déi aner China. Geet eng net duer? :Ech mengen, déi eng beschäftegt sech mam Staat China (Volleksrepublik China), an déi aner mam historesche China (China). [[Benotzer:Volvox|Volvox]] 11:47, 14. Jul. 2009 (UTC) Salut, Du proposéiers d'Schabloun YUGO ze läschen. Gouf se iwwerall entlinkt an duerch déi nei ersat? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 16:10, 22. Jul. 2009 (UTC) Merci, déi al gouf geläscht. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 17:37, 22. Jul. 2009 (UTC) Moien, Gëtt '''ee''' Gambit gesot oder '''eent''' Gambit? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:55, 7. Aug. 2009 (UTC) :Remoien, :Ech sinn emol frou datts de de vestanen hues wat ech gemengt hat. Meng Fro war nämlech net esou kloer, dat koum doduerch datt ech se am fonng wollt verbesseren, awer dommerweis hat ech iergendweéi de Knäpche vum Späicheren erwëscht. Duerno krut ech en Telefon dee mech e bësselchen opgehalen hat, mä an der Tëschenzäit has de mer schonns geäntwert. :Déi Saach ass net sou einfach mat dem Neutrum vu datt dat Wuert jo net vu lëtzebuergeschen Originnen ass. :Dofir hunn ech mer mol einfach d'Fro gestallt wéi ee géif op dëse Saz äntwerten. :Has de déi Gambitte gesinn? :Äntwerten als Beispill: #Ech hat den Éischte gesinn awer net den Zweeten oder #Ech hat dat Éischt gesinn awer net dat Zweet. Perséinlech hätt ech éischter Tendenz zu der éischter Äntwert. :[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:42, 7. Aug. 2009 (UTC) == 1-Propanol vs Propan-1-ol == Salut, Kannst du w.e.g. e Bléck op d'[[Diskussioun:1-Propanol]] werfen?--[[Benotzer:Fliedermaus|Fliedermaus]] 18:10, 8. Jan. 2010 (UTC) Gudden Owend, Als guer net Spezialist, an och soss wéineg iwwer Schach informéiert, wollt ech awer mol eng Fro stellen, well ech esou e komescht Gefill mat den Genus vum Gambit am Lëtzebuergeschen hunn. Ass et/en sächlech oder männlech. Duerfir mol d'Fro: "Géif gesot ginn, et huet '''dee''' Gambit gespillt oder en huet '''dat''' Gambit gespillt, oder och '''wateree''' Gambit oder '''watereent''' Gambitt? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:10, 28. Sep. 2010 (UTC) Renowend, ech gesinn elo grad dat hat ech anscheinend schonns eng Kéier gefrot, weess dommerweis net méi wat d'Äntwert war. Ech ginn emol nosichen. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:15, 28. Sep. 2010 (UTC) Wat de Genus vum Wuert „Gambit“ ubelaangt, sinn ech mer selwer net 100-prozenteg secher, mais wann ech dat Wuert a verschidde Kontexter setzen, kommen ech ëmmer neess zum Schluss, dat „Gambit“ sächlech ass. Ech froe mech mol an deenen nächsten Deeg ëm, a setzte meng Conclusioun op [[Diskussioun:Gambit]], fir datt jiddfereen et direkt nokucke kann. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] 20:29, 28. Sep. 2010 (UTC) ::Dat wier flott. Merci [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:49, 28. Sep. 2010 (UTC) == May I kindly ask for your help? == Dear Volvox, My name is [[:pl:Wikipedysta:Wojtek_C|Wojtek Czombik]] and I am an editor of Polish Wikipedia. As a participant of a "Degree Confluence Project" I would like to kindly request your help. I chose you from these users of Luxembourgish Wikipedia that are native speakers of Luxembourgish language. I would like to assure you that the matter is not-commercial in any way and that it is related both to Wikipedia and your country. First let me make a short introduction: There is a web project called "Degree Confluence Project" (http://www.confluence.org/). The idea is "to visit each of the latitude and longitude integer degree intersections in the world, and to take pictures at each location. The pictures, along with a narrative describing the adventures it took to get there are then posted on the web site. This creates an organized sampling of the world." (http://www.confluence.org/infodcp.php#goals). Of course, the exact points of intersections are located using GPS receivers. I have been participating in the project since 2004 and it has brought me a lot of fun and let me visit many interesting places. So far I have visited more that 100 different "degree confluences" (that term stands for "the exact spot where an integer degree of latitude and an integer degree of longitude meet") – my visits are described at http://www.confluence.org/visitor.php?id=7411. In Polish Wikipedia I created an article about the [[:pl:Degree Confluence Project|Degree Confluence Project]]. During my journey to Luxembourg in April I visited "the one and only" confluence point in your country 50N 06E (http://www.confluence.org/confluence.php?lat=50&lon=6), located near Wilwerwiltz-Enscherange and according to the project rules I have prepared a short narrative describing my way there. The narratives are usually in English, but as it was my first confluence visit in Luxembourg, I though it would be nice to provide a Luxembourgish version as well. The narrative in the language of the host country I have already provided for my first visits in Germany, Czech Republic, the Netherlands, Italy, France, Slovakia, and Austria. Of course I don’t speak all these languages – I used to ask native speakers from those countries for the translation (some of them were editors of Wikipedia, too). And now I have come with such a request to you :-) Would you please be so kind and translate the narrative from German or English into Luxemburgish? It is not very long – some 900 words. English, German, and Polish versions are available at http://wojtek_c.republika.pl/DCP/50N06E.htm. Of course, I can also send these texts in a file, but then I would need your e-mail address. My address is wojtek_c (at sign) op.pl, we may also communicate in Wikipedia – through the [[:pl:Dyskusja_wikipedysty:Wojtek_C|discussion page]]. I am sorry for troubling you, but I don’t know personally anyone who would speak Luxemburgish. It came to my mind that a fellow-editor from Luxemburgish Wikipedia would perhaps agree to help me. I would really appreciate your help and would like to thank you very much for it in advance. But if it causes any problem - just let me know and forget about my request - it is nothing that important. Once again - I am sorry for troubling you and thank you very much for your help. I hope you will not find my request too insolent... Best regards, Wojtek Czombik --[[Benotzer:Wojtek C|Wojtek C]] 18:18, 30. Okt. 2010 (UTC) == ... matt == Moien, ech hat net gesinn, datt "Schach" scho bei de Portaler stéing. Kloer kann et ënner "Sport" stoen. Merci sou oder sou, fir d'Uleeën, an deng Aarbecht an deem Rayon (a soss doruechter). --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 17:00, 14. Nov. 2010 (UTC) Moien, Luuss emol vläicht eng Kéier '''[[Wikipedia:De Staminee#Neien Admin|dohinner]]'''. Merci am Viraus -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 09:06, 21. Feb. 2011 (UTC) Tipptopp, datt s D'e bëssen no de Kategorië kucks. Do geet sielen een derhannert, a munneches ass do nach e bëssen hott an har. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 16:29, 28. Feb. 2011 (UTC) * Salut, Ech well dech drop opmierksam maachen, datt d'Kategorie "Stärebiller" schonns ëmmer do war (hu si selwer gemaach) a komplett ass, also w.e.g. net opléisen !! Nei Kategorien sinn d'Ënnerglidderung vun deenen eenzelnen Stärebiller, dat heescht do kommen d'Stären, Galaxien, Meteorstréim an all aner himmlesch Objeten dran!! Merci fir d'Stoeloossen vun den Kategorien. ... Wisou Dir {{en}} hannendrun maacht, ass mäer och e Räetsel, well ech sinn dat am Ufank (2006) sou geléiert ginn ! mä domadde kann ech liewen, e schéinen Dag nach --[[Benotzer:SITCK|SITCK]] 10:37, 13. Aug. 2011 (UTC) == Kylie Minogue == Hi. I just created the article about Australian singer [[Kylie Minogue]] in Luxemburgish. It's a stub and needs more information. Please let me know if it's possible to have your contribution. Danke schön. [[Brukar:Mustashy|Mustashy]] 14:45, 11 Nov. 2011 (UTC) ==Illusiounen an Täuschungen== Moien, Den DFL iwwersetzt '''Illusion''' mat Illusioun an an zweeter Linn mat Täuschung. Firwat gräife mir elo op dat typescht germanescht Wuert zréck --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:38, 23. Dez. 2012 (UTC) :Da wier et vläicht méi einfach gewiescht den Haaptartikel op Illusioun ze réckelen. Schliisslech war d'Kategorie 6 Joer laang gutt. Mer hunn och bis elo ëmmer versicht pur transmuselanesch Wierder z'ëmgoen, wann Ersatz do war. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:58, 23. Dez. 2012 (UTC) ::Et kann een effektiv laang driwwer diskutéieren, ech versti just net firwat ee sech an aneren Arbecht mécht fir eppes wat gutt ass duerch eppes wat net onbedingt besser ass z'ersetzen. Dovunner ofgesinn ass am Haaptartikel an deem Sënn näischt g'ännert ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 15:47, 23. Dez. 2012 (UTC) ::::D'Kategorie gouf geläscht, an d'Interwikien an de gréisste Wikipediaen goufen och g'ännert, soss schloen Botten e Kopplabunz nom aneren. (Dat war déi zousätzlech Aarbecht un déi meeschtens keen denkt) [[Fichier:Face-wink.svg]] --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:04, 23. Dez. 2012 (UTC) == Wiki-Iessen e Samsden == Moie Volvox, Um Stamminee gouf kierzlech de Plang vun engem Iessen tëscht de Wiki-Mataarbechter konkretiséiert (dëse Samschde vu 16.00 un am "Juegdschlass" um Bridel). Vläit hues de och Loscht an Zäit, laanscht ze kommen? --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 11:04, 21. Feb. 2013 (UTC) == Schabloun:Coordinate == Gudde Moien! So, mär hunn eng Fro iwwer d'Schabloun hei am Titel. Kéins de w.e.g. [[Benotzer_Diskussioun:Otets#Schabloun|hei]] an [[Benutzer_Diskussion:Les_Meloures#Geo-Schablounen déi feelen|hei]] kucken? --[[User:Otets|Otets]] 15:47, 30. Abr. 2014 (UTC) == Global account == Hi Volvox! As a [[:m:Stewards|Steward]] I'm involved in the upcoming [[:m:Help:Unified login|unification]] of all accounts organized by the Wikimedia Foundation (see [[:m:Single User Login finalisation announcement]]). By looking at [[Special:CentralAuth/Volvox|your account]], I realized that you don't have a global account yet. In order to secure your name, I recommend you to create such account on your own by submitting your password on [[Special:MergeAccount]] and unifying your local accounts. If you have any problems with doing that or further questions, please don't hesitate to contact me on my [[User talk:DerHexer|talk page]]. Cheers, [[Benotzer:DerHexer|DerHexer]] ([[Benotzer Diskussioun:DerHexer|Diskussioun]]) 22:14, 16. Jan. 2015 (UTC) ==[[Messina]]== Moien, a merci fir deng Mataarbecht dodrun, ma ech fäerten, dat goung eppes iwwer d'Zil eraus: Déi südafrikanesch Stiedchen heescht, no der de:Wii, zanter engem Strapp [[Musina]] (se housch fréier Messina). Dofir solle mer dat Lemma, un dat ee gemenkerhand denkt, wann ee vu "Messina" schwätzt, och der [[Messina|sizilianescher Stad]] loossen, a mat "[[Messina (Homonymie)]]" d'Méiglechkeet ginn, op méi oder manner obskur Niewebedeitungen hinzeweisen. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 13:26, 4. Dez. 2019 (UTC) == Toyota == @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] Hello, I am a car fanatic, and mostly of Toyota brand. I want to ask you can you create an article for Toyota on Luxembourgish Wiki since I don't understand this language. I have seen that you last edited BMW article on this Wiki. Thanks [[Benotzer:MBAJRA|MBAJRA]] ([[Benotzer Diskussioun:MBAJRA|Diskussioun]]) 15:04, 16. Dez. 2022 (UTC) @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] Can you create it please? Thank you [[Spezial:Kontributiounen/188.172.109.36|188.172.109.36]] 10:03, 22. Dez. 2022 (UTC) :Hi. Sorry, but I'm more active on maintaining categories and stuff like that than on writing articles. Furthermore, I have no special knowledge or interest in cars (on the BMW article I just reverted a spam edit and changed a sorting key). You would have to find somebody else, I'm afraid. :-- [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 10:43, 22. Dez. 2022 (UTC) == Kategorien == Tëschenduerch e klenge Merci fir Deng Aarbecht zanter e puer Deeg, mam Nokucke vun de Kategorien, an domat, wou néideg, méi Systematik do anzeféieren. [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:09, 20. Dez. 2022 (UTC) :Merci! Et mécht mer zwar och Spaass an de Kategorien ze botzen an ze poléieren, mee ee Merci ze kréien ass nach eng Kéier ee schéinen Extra. :-- [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:16, 20. Dez. 2022 (UTC) ==Juegdgéigner-Komitee== Salut, dat war den Numm wéi de Veräin geheescht huet. Ob dat lo falsch geschriwwe war oder net, dat spillt keng Roll. Et ass en Numm deen eeben demools sou war. B.G. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 20:19, 2. Feb. 2023 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 22:25, 3. Feb. 2024 (UTC) </div> <!-- Message gouf vum User:Doc James@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 benotzt huet--> == Gebuer a gestuerwen == Gudde Mëtteg, Ass de Komma wierklech néideg am Standardsaz „gebuer den … zu …''',''' a gestuerwen den …“? Ech hunn dee bis elo ni gemaach, gesinn awer elo, datt dat reegelméisseg verbessert gëtt. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:09, 6. Okt. 2024 (UTC) :@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] Gudde Mëtteg, reng grammatesch ass en net zwéngend néideg. :Allerdéngs war et deemools, virun iwwer 15 Joer, wou ech hei ugefaangen hunn eng bestoend Konventioun, datt een „gebuer ..., a gestuerwen..., war...“ – also mat engem Komma dertëschent – schreift an aus Grënn vun der Eenheetlechkeet hunn ech dat ëmmer bäibehalen an a méi rezenter Zäit och systematesch verbessert. :An deem Fall si „gebuer den...“ an „a gestuerwen den...“ zwou Appositiounen, also Bäisätz, déi jeeweils mat Kommaen ofzegrenze sinn. Allerdéngs wier och d'Interpretatioun méiglech, datt „gebuer den... a gestuerwen den...“ eng eenzeg Appositioun ass, déi aus zwee Deeler mat engem „a(n)“, dee bekanntlech kee Komma kritt, zesummegesat ass; ënnert där Interpretatioun kann een de fragleche Komma och ewechloossen. Et kann een also am Wesentleche maachen, wat ee wëll. :Ee praktesche Virdeel vum fragleche Komma ass a mengen Aen allerdéngs, datt en den Text besser strukturéiert, war virun allem dann hëlleft, wann ee Konstruktiounen huet wéi „gebuer den 21. September 1910 zu Courbevoie a Frankräich a gestuerwen...“. Well déi Introsätz souwisou schonn deels relativ laang sinn fannen ech et nëtzlech, wann d'Kommaen engem d'Bléck visuell kloer uweisen: Wou ass den Numm, alternativ Nimm oder an anere Schrëftsystemer, wou d'Gebuertsdonnéeën, dann d'Doudesdonnéën, an da wat d'Persoun iwwerhaapt gemaach huet a wou se hierkoum. :Eng drëtt Méiglechkeet wier de fragleche Komma bäizebehalen awer dofir den „a(n)“ ewechzeloossen. Dann hätt een nach ëmmer déi visuell Strukturéierung vum Aleedungssaz, awer ouni déi komesch Situatioun virun engem „a(n)“ ee Komma stoen ze hunn. :Alles an allem ass et mir awer relativ egal, ob mer dee Komma setzen (mat od r ouni „a(n)“) oder net, soulaang et op der ganzer lb.wiki eenheetlech ass. Falls eng Kéier déi kollektiv Decisioun sollt geholl ginn, datt mer dee Komma oder den „a(n)“ net wëllen, da wier dat och mam AutoWikiBrowser machbar, fir deen e puer zéngdausend Mol ewechzehuelen. Se rëm dranzesetze wier awer méi komplizéiert. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:38, 6. Okt. 2024 (UTC) ==Kategorie:Brasilianesch Foussballspiller== Moien, dës Kategorie gëtt a ville Säiten, wou se näicht veluer huet anscheinend automatesch irgendwou am Hannergrond generéiert. Ech hunn net erausfonnt u wat dat lei kéint. ? --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661|2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661]] 17:27, 21. Abr. 2025 (UTC) :Merci fir den Hinweis. Ech hu mat „insource:/:Brasilianesch Foussballspiller/“ an allen Nummraim nom Ursprong gesicht an de [[Modul:DateLb]] als schëllege fonnt. Do gouf déi Kategorie als Trackingkategorie fir Fäll, wou eppes schif geet, agesat a vergiess. Ech hunn se mol duerch [[:Kategorie:Modul:DateLb-Trackingkategorie]] ersat a gi lo der Fro no, firwat déi schlëmm Fäll iwwerhaapt optrieden, do schéngt eppes mam verschaffe vu Wikidata-Datume futti gaangen ze sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 19:32, 21. Abr. 2025 (UTC) ::Merci och fir d'Nosich. --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661|2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661]] 19:52, 21. Abr. 2025 (UTC) :::De Problem ass behuewen an no an no missten d'Säite vum selwen aus deene Kategorië verschwannen. :::Fir d'Nowelt: Am [[Modul:Wd]] hunn ech gëschter an der Funktioun <code>parseDate</code> d'Konkatenatioun mat engem Punkt vun der Dageszuel erausgeholl, well soss d'Funktioun <code>datePrecedesDate</code> net funktionéiert (den Dag wier da keng Zuel méi, mee eng Zeecheketten) an deemno d'[[Schabloun:Wikidata]] net mat de Flags <code>former</code>, <code>current</code> a <code>future</code> fir Datumen benotzt ka ginn. Doduerch huet awer natierlech de Punkt hannert der Dageszuel gefeelt, wat net nëmmen zu engem falschen Affichage vu Wikidata-Datume gefouert huet, mee och d'[[Modul:DateLb]] gestéiert huet (en huet probéiert falsch formatéiert Datumen ze verschaffen an déi entspriechend Säiten an enger Trackingkategorie gesat). Fir de Punkt rëm derbäizekréien ouni éigendeppes anescht futti ze maachen (hoffentlech), hunn ech an der Funktioun <code>Config:getValue</code> am Fall <code>datatype == 'time'</code> op entspriechender Plaz rëm e Punkt derbäikonkatenéiert. :::@[[Benotzer:Soued031|Soued031]] pour info. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 21. Abr. 2025 (UTC) == Ännerungskonflikt bei „Luxembourg Song Contest 2025“ == Zu [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg_Song_Contest_2025&direction=next&oldid=2605036 dëser Ännerung] mam Resumé „an no der Ännerung ass de feeler nees do. gesitt dir dat net?“: Wann een op déi verlinkte Säit https://ogaegreece.com/luxembourg-lsc-2025-songs-poll/ geet, da gesäit een, datt den Titel vun der Säit „LUXEMBOURG: Listen to the songs of LSC 2025 & vote for your favorite one [Poll]!“ ass. Déi eckeg Klammeren ewechzehuelen ass also keng Verbesserung, mee e Feeler. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:08, 27. Abr. 2025 (UTC) :@ Benotzer:Volvox: Neen et ass kee Feeler fir se ewech ze huelen, well se jo net korrekt ugewise ginn, well se den Inertnetlink falsch zoumaachen. Dat gesäit een dach wann een an d'Referenze kucke geet. An et gëtt als Lint-Feeler ugewisen. --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE|2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE]] 20:27, 27. Abr. 2025 (UTC) ::Stëmmt. Mäi Feeler, datt ech net gesinn hunn, datt de Link falsch interpretéiert gëtt, wann een déi eckeg Klammeren aus dem Titel einfach sou dohinner setzt. Se ewechzehuelen ass trotzdeem net richteg (well se jo Deel vum Titel sinn), mee do kann ee sech hëllefen, andeems een de Linktitel tëscht nowiki-Tags setzt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:37, 27. Abr. 2025 (UTC) :::OK merci --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE|2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE]] 20:43, 27. Abr. 2025 (UTC) ==MediaWiki:Scribunto-doc-page-show== Moien, op dëser Säit ass eng Dokumentatioun agebonnen déi eng Schabloun generéiert déi et net gëtt. --[[Spezial:Kontributiounen/91.179.127.81|91.179.127.81]] 16:09, 30. Jun. 2025 (UTC) :Moien, louch dodrunner, datt op [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show/doc]] vun iergendwouhier (translatewiki villäicht? Ech hunn zwar net direkt eppes fonnt…) den Inhalt :<code><nowiki>{{$1}}</nowiki><br><nowiki><hr /></nowiki></code> :agebonne gouf. Dat hat lo keng weider negativ Effekter, ausser datt et komesch ausgesinn huet an d'Schabloun:$1 op der automatescher Wonschlëscht opgetaucht ass. Mee ech hunn d'Säit einfach mol duerch eng „richteg“ Dokumentatioun ersat, déi dann och zoufällegerweis op [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]] agebonne gëtt, well déi Säit d'Schabloun {{tl|Dokumentatioun}} als fir a Moduler mat /doc-Ënnersäiten anzebannen definéiert. Dat ass a mengen Aen zwar eng onsystematesch, ''ad-hoc''-Léisung, awer schlëmmer wéi virdrun ass et warscheinlech net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:57, 30. Jun. 2025 (UTC) Moien, war net gär geschitt mam Link beim Gusty Graas. Merci fir d'Richtegstellen --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 08:48, 26. Aug. 2025 (UTC) == Mentoring == Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]]. Du hues dech beim Mentoring Programm ugemellt. Ech stinn Dir als Mentor bei Froen zur Verfügung. (Dëst ass en Test Message am Kader vum genannte Programm; esou wéi ech dat gesinn, geet de ganzen Echange Mentor - Mentee iwwer d'Benotzer-Diskussiounssäiten). | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:32, 3. Sep. 2025 (UTC) :Esou schéngt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:33, 3. Sep. 2025 (UTC) == Thank you! == [[File:Translation Barnstar Velvet.svg|left|150px|Thank you, Volvox, for translating the user interfaces of tools like the Growth feature and others into Luxembourgish.]] [[Benotzer:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Benotzer Diskussioun:UOzurumba (WMF)|Diskussioun]]) 02:15, 4. Sep. 2025 (UTC) == [[Schabloun:Schachpartie]] == I'm happy to see you are interested in the template. The template (more specifically [[template:Calculator]]) does depend on the gadget at [[w:MediaWiki:Gadget-calculator.js]] in order to work, so you'll have to copy that over and enable it to make the template work [[Benotzer:Bawolff|Bawolff]] ([[Benotzer Diskussioun:Bawolff|Diskussioun]]) 21:29, 3. Jan. 2026 (UTC) :Thanks for your comment! I actually already did this and made it a gadget on lbwiki [[MediaWiki:Gadget-Calculator.js]] and started documenting it on [[Wikipedia:Calculator]]. It is still opt-in, but I intend to make it a default gadget, once I have community consense for this. I also imported [[Schabloun:Calculator]], [[Schabloun:Calculator label]], [[Schabloun:Calculator button]], [[Modul:Chess viewer]], [[Modul:Chess viewer/styles.css]], [[Modul:Pgn]] and [[Modul:Chessboard/styles.css]] and it seems to work. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 01:19, 4. Jan. 2026 (UTC) ==Portal Schach== Salut ech hu gesinn datt s de e puer <nowiki></div></nowiki>-Taggen erausgeholl huel. Wat war d'Ursaach oder den Zweck dovun? Lo gesäit d'Säit net méi sou gutt aus, a produzéiert Feelermeldungen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 12:53, 15. Jan. 2026 (UTC) :Salut, ech huelen un, dass de mat Feelermeldunge „Schluss-Tag feelt“ gemengt hues. Déi waren doduerch bedéngt, datt d'Ufank-Kader-Schabloune weeder mat engem <nowiki></div></nowiki> nach mat der Enn-Kader-Schabloun zougemaach goufen. Dat hunn ech elo behuewen. Déi div-Tags, déi ech an der vireger Ännerung erausgeholl hunn, hu just den Text an der jeeweileger Këscht zentréiert. Dat ass eng affaire de goût, mee ech fannen et léksbënneg méi schéin. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:59, 15. Jan. 2026 (UTC) ::Vläicht sollte mer dann nach e puer Leit froen ob se all lénksbënneg méi schéi fannen, an da fir konsequent ze bleiwen dat och bei den anere Portaler uwennen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 16:57, 15. Jan. 2026 (UTC) :::Éierlech gesot fannen ech et net onbedéngt néideg, datt all d'Portaler eenheetlech ausgesinn. Och ass et mir net esou wichteg wéi am Portal:Schach den Text formatéiert ass. Ech iwwerloossen et dir ze änneren an anerer ze froen, wéi s de et fir richteg häls. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:22, 16. Jan. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28. Abr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message gouf vum User:Keegan (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 benotzt huet--> == Lëtzebuergesch == Hello. I'm looking for Luxembourgish translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Benotzer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Benotzer Diskussioun:Eurohunter|Diskussioun]]) 08:22, 16. Mee 2026 (UTC) :Hi. It's difficult to say if you would like to help, as I don't know exactly what you're asking for. If it's only a few items and only once, I can try to help. If it is too many items or a recurring task, then rather not. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:29, 16. Mee 2026 (UTC) ::Salut, éiers de deng Lescht Ännerungen an der Stroossekëscht gemaach hues, stoungen d'Biller korrekt an der Këscht. Firwat ass dat lo net méi esou? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:30, 6. Aug. 2026 (UTC) fvs35gj6gpeu7y8527amo6tu8sdxfxe 2689239 2689235 2026-08-06T08:08:43Z Volvox 4050 /* Lëtzebuergesch */ Neien Anschnitt fir nei Diskussioun 2689239 wikitext text/x-wiki --[[Benotzer:Cornischong|Cornischong]] 17:36, 14. Dez. 2008 (UTC) Merci. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] Gudde Moien, Ech hunn de Kasparow an den Einstein déi Dir nëmmen als Familljennimm weidergeleet hat, erëm geläscht. Dofir ginn et zwou Ursaachen: 1) et gëtt méi Einsteienen a Kasparowen. 2) et ass net de Gebrauch datt Familljennimm virugeleet ginn, ausser et ass eng Persoun déi esou ënner deem Numm pertinent bekannt ass, an et gëtt keen zweeten. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 18:59, 17. Dez. 2008 (UTC) D'acccord. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] Moien, Kuck emol w.e.g. [[Schabloun Diskussioun:Commonscat]] [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 12:24, 11. Jan. 2009 (UTC) Moien, bei den Zortéierungen an der Katorie komme keng Accenten op d'Buschtawen, soss zortéiert d'Maschinn net richteg. Et brauch en och kee Komma ze setzen. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 21:48, 11. Jan. 2009 (UTC) :Gudde Moien, :Kann du emol [[Kategorie Diskussioun:Mattbiller|Do Kucken]] :[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:45, 20. Mee 2009 (UTC) Remoien, Kuck emol w.e.g. nach eng Kéier [[Kategorie Diskussioun:Mattbiller#Mattbiller|Do]] [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:14, 20. Mee 2009 (UTC) Resalut, Flott, Ech hat net gesinn datts de Link scho gasat has. Merci fir Mataarbecht. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:20, 20. Mee 2009 (UTC) Et huet mech gefreet. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] 14:55, 20. Mee 2009 (UTC) Moien, Kuck emol w.e.g. an deng Mailkëscht, ech hunn der eppes geschéckt. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 11:16, 21. Mee 2009 (UTC) Remoien, Tip top Merci. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 11:50, 21. Mee 2009 (UTC) Moien, Ech hunn eng Kéier séier gekuckt, dat schéngt mer kloer ze sinn. Esou ka jiddreen deen eppes net versteet dohinner kucke goen. Gutt gemaach :-) [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:03, 21. Mee 2009 (UTC) Moien. Wei ech gesinn bedeelegst du dech vill bei Wikipedia. majo ech wenschen dir nach vill Spaaß :) [[Benotzer:Potterstein|Potterstein]] 22:03 21 Mai 2009 Vilmols merci. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] 15:29, 22. Mee 2009 (UTC) Salut, Et gëtt zwou Kategorien, déi eng heescht Volleksrepublik China an déi aner China. Geet eng net duer? :Ech mengen, déi eng beschäftegt sech mam Staat China (Volleksrepublik China), an déi aner mam historesche China (China). [[Benotzer:Volvox|Volvox]] 11:47, 14. Jul. 2009 (UTC) Salut, Du proposéiers d'Schabloun YUGO ze läschen. Gouf se iwwerall entlinkt an duerch déi nei ersat? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 16:10, 22. Jul. 2009 (UTC) Merci, déi al gouf geläscht. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 17:37, 22. Jul. 2009 (UTC) Moien, Gëtt '''ee''' Gambit gesot oder '''eent''' Gambit? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:55, 7. Aug. 2009 (UTC) :Remoien, :Ech sinn emol frou datts de de vestanen hues wat ech gemengt hat. Meng Fro war nämlech net esou kloer, dat koum doduerch datt ech se am fonng wollt verbesseren, awer dommerweis hat ech iergendweéi de Knäpche vum Späicheren erwëscht. Duerno krut ech en Telefon dee mech e bësselchen opgehalen hat, mä an der Tëschenzäit has de mer schonns geäntwert. :Déi Saach ass net sou einfach mat dem Neutrum vu datt dat Wuert jo net vu lëtzebuergeschen Originnen ass. :Dofir hunn ech mer mol einfach d'Fro gestallt wéi ee géif op dëse Saz äntwerten. :Has de déi Gambitte gesinn? :Äntwerten als Beispill: #Ech hat den Éischte gesinn awer net den Zweeten oder #Ech hat dat Éischt gesinn awer net dat Zweet. Perséinlech hätt ech éischter Tendenz zu der éischter Äntwert. :[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:42, 7. Aug. 2009 (UTC) == 1-Propanol vs Propan-1-ol == Salut, Kannst du w.e.g. e Bléck op d'[[Diskussioun:1-Propanol]] werfen?--[[Benotzer:Fliedermaus|Fliedermaus]] 18:10, 8. Jan. 2010 (UTC) Gudden Owend, Als guer net Spezialist, an och soss wéineg iwwer Schach informéiert, wollt ech awer mol eng Fro stellen, well ech esou e komescht Gefill mat den Genus vum Gambit am Lëtzebuergeschen hunn. Ass et/en sächlech oder männlech. Duerfir mol d'Fro: "Géif gesot ginn, et huet '''dee''' Gambit gespillt oder en huet '''dat''' Gambit gespillt, oder och '''wateree''' Gambit oder '''watereent''' Gambitt? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:10, 28. Sep. 2010 (UTC) Renowend, ech gesinn elo grad dat hat ech anscheinend schonns eng Kéier gefrot, weess dommerweis net méi wat d'Äntwert war. Ech ginn emol nosichen. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:15, 28. Sep. 2010 (UTC) Wat de Genus vum Wuert „Gambit“ ubelaangt, sinn ech mer selwer net 100-prozenteg secher, mais wann ech dat Wuert a verschidde Kontexter setzen, kommen ech ëmmer neess zum Schluss, dat „Gambit“ sächlech ass. Ech froe mech mol an deenen nächsten Deeg ëm, a setzte meng Conclusioun op [[Diskussioun:Gambit]], fir datt jiddfereen et direkt nokucke kann. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] 20:29, 28. Sep. 2010 (UTC) ::Dat wier flott. Merci [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:49, 28. Sep. 2010 (UTC) == May I kindly ask for your help? == Dear Volvox, My name is [[:pl:Wikipedysta:Wojtek_C|Wojtek Czombik]] and I am an editor of Polish Wikipedia. As a participant of a "Degree Confluence Project" I would like to kindly request your help. I chose you from these users of Luxembourgish Wikipedia that are native speakers of Luxembourgish language. I would like to assure you that the matter is not-commercial in any way and that it is related both to Wikipedia and your country. First let me make a short introduction: There is a web project called "Degree Confluence Project" (http://www.confluence.org/). The idea is "to visit each of the latitude and longitude integer degree intersections in the world, and to take pictures at each location. The pictures, along with a narrative describing the adventures it took to get there are then posted on the web site. This creates an organized sampling of the world." (http://www.confluence.org/infodcp.php#goals). Of course, the exact points of intersections are located using GPS receivers. I have been participating in the project since 2004 and it has brought me a lot of fun and let me visit many interesting places. So far I have visited more that 100 different "degree confluences" (that term stands for "the exact spot where an integer degree of latitude and an integer degree of longitude meet") – my visits are described at http://www.confluence.org/visitor.php?id=7411. In Polish Wikipedia I created an article about the [[:pl:Degree Confluence Project|Degree Confluence Project]]. During my journey to Luxembourg in April I visited "the one and only" confluence point in your country 50N 06E (http://www.confluence.org/confluence.php?lat=50&lon=6), located near Wilwerwiltz-Enscherange and according to the project rules I have prepared a short narrative describing my way there. The narratives are usually in English, but as it was my first confluence visit in Luxembourg, I though it would be nice to provide a Luxembourgish version as well. The narrative in the language of the host country I have already provided for my first visits in Germany, Czech Republic, the Netherlands, Italy, France, Slovakia, and Austria. Of course I don’t speak all these languages – I used to ask native speakers from those countries for the translation (some of them were editors of Wikipedia, too). And now I have come with such a request to you :-) Would you please be so kind and translate the narrative from German or English into Luxemburgish? It is not very long – some 900 words. English, German, and Polish versions are available at http://wojtek_c.republika.pl/DCP/50N06E.htm. Of course, I can also send these texts in a file, but then I would need your e-mail address. My address is wojtek_c (at sign) op.pl, we may also communicate in Wikipedia – through the [[:pl:Dyskusja_wikipedysty:Wojtek_C|discussion page]]. I am sorry for troubling you, but I don’t know personally anyone who would speak Luxemburgish. It came to my mind that a fellow-editor from Luxemburgish Wikipedia would perhaps agree to help me. I would really appreciate your help and would like to thank you very much for it in advance. But if it causes any problem - just let me know and forget about my request - it is nothing that important. Once again - I am sorry for troubling you and thank you very much for your help. I hope you will not find my request too insolent... Best regards, Wojtek Czombik --[[Benotzer:Wojtek C|Wojtek C]] 18:18, 30. Okt. 2010 (UTC) == ... matt == Moien, ech hat net gesinn, datt "Schach" scho bei de Portaler stéing. Kloer kann et ënner "Sport" stoen. Merci sou oder sou, fir d'Uleeën, an deng Aarbecht an deem Rayon (a soss doruechter). --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 17:00, 14. Nov. 2010 (UTC) Moien, Luuss emol vläicht eng Kéier '''[[Wikipedia:De Staminee#Neien Admin|dohinner]]'''. Merci am Viraus -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 09:06, 21. Feb. 2011 (UTC) Tipptopp, datt s D'e bëssen no de Kategorië kucks. Do geet sielen een derhannert, a munneches ass do nach e bëssen hott an har. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 16:29, 28. Feb. 2011 (UTC) * Salut, Ech well dech drop opmierksam maachen, datt d'Kategorie "Stärebiller" schonns ëmmer do war (hu si selwer gemaach) a komplett ass, also w.e.g. net opléisen !! Nei Kategorien sinn d'Ënnerglidderung vun deenen eenzelnen Stärebiller, dat heescht do kommen d'Stären, Galaxien, Meteorstréim an all aner himmlesch Objeten dran!! Merci fir d'Stoeloossen vun den Kategorien. ... Wisou Dir {{en}} hannendrun maacht, ass mäer och e Räetsel, well ech sinn dat am Ufank (2006) sou geléiert ginn ! mä domadde kann ech liewen, e schéinen Dag nach --[[Benotzer:SITCK|SITCK]] 10:37, 13. Aug. 2011 (UTC) == Kylie Minogue == Hi. I just created the article about Australian singer [[Kylie Minogue]] in Luxemburgish. It's a stub and needs more information. Please let me know if it's possible to have your contribution. Danke schön. [[Brukar:Mustashy|Mustashy]] 14:45, 11 Nov. 2011 (UTC) ==Illusiounen an Täuschungen== Moien, Den DFL iwwersetzt '''Illusion''' mat Illusioun an an zweeter Linn mat Täuschung. Firwat gräife mir elo op dat typescht germanescht Wuert zréck --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:38, 23. Dez. 2012 (UTC) :Da wier et vläicht méi einfach gewiescht den Haaptartikel op Illusioun ze réckelen. Schliisslech war d'Kategorie 6 Joer laang gutt. Mer hunn och bis elo ëmmer versicht pur transmuselanesch Wierder z'ëmgoen, wann Ersatz do war. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:58, 23. Dez. 2012 (UTC) ::Et kann een effektiv laang driwwer diskutéieren, ech versti just net firwat ee sech an aneren Arbecht mécht fir eppes wat gutt ass duerch eppes wat net onbedingt besser ass z'ersetzen. Dovunner ofgesinn ass am Haaptartikel an deem Sënn näischt g'ännert ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 15:47, 23. Dez. 2012 (UTC) ::::D'Kategorie gouf geläscht, an d'Interwikien an de gréisste Wikipediaen goufen och g'ännert, soss schloen Botten e Kopplabunz nom aneren. (Dat war déi zousätzlech Aarbecht un déi meeschtens keen denkt) [[Fichier:Face-wink.svg]] --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:04, 23. Dez. 2012 (UTC) == Wiki-Iessen e Samsden == Moie Volvox, Um Stamminee gouf kierzlech de Plang vun engem Iessen tëscht de Wiki-Mataarbechter konkretiséiert (dëse Samschde vu 16.00 un am "Juegdschlass" um Bridel). Vläit hues de och Loscht an Zäit, laanscht ze kommen? --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 11:04, 21. Feb. 2013 (UTC) == Schabloun:Coordinate == Gudde Moien! So, mär hunn eng Fro iwwer d'Schabloun hei am Titel. Kéins de w.e.g. [[Benotzer_Diskussioun:Otets#Schabloun|hei]] an [[Benutzer_Diskussion:Les_Meloures#Geo-Schablounen déi feelen|hei]] kucken? --[[User:Otets|Otets]] 15:47, 30. Abr. 2014 (UTC) == Global account == Hi Volvox! As a [[:m:Stewards|Steward]] I'm involved in the upcoming [[:m:Help:Unified login|unification]] of all accounts organized by the Wikimedia Foundation (see [[:m:Single User Login finalisation announcement]]). By looking at [[Special:CentralAuth/Volvox|your account]], I realized that you don't have a global account yet. In order to secure your name, I recommend you to create such account on your own by submitting your password on [[Special:MergeAccount]] and unifying your local accounts. If you have any problems with doing that or further questions, please don't hesitate to contact me on my [[User talk:DerHexer|talk page]]. Cheers, [[Benotzer:DerHexer|DerHexer]] ([[Benotzer Diskussioun:DerHexer|Diskussioun]]) 22:14, 16. Jan. 2015 (UTC) ==[[Messina]]== Moien, a merci fir deng Mataarbecht dodrun, ma ech fäerten, dat goung eppes iwwer d'Zil eraus: Déi südafrikanesch Stiedchen heescht, no der de:Wii, zanter engem Strapp [[Musina]] (se housch fréier Messina). Dofir solle mer dat Lemma, un dat ee gemenkerhand denkt, wann ee vu "Messina" schwätzt, och der [[Messina|sizilianescher Stad]] loossen, a mat "[[Messina (Homonymie)]]" d'Méiglechkeet ginn, op méi oder manner obskur Niewebedeitungen hinzeweisen. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 13:26, 4. Dez. 2019 (UTC) == Toyota == @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] Hello, I am a car fanatic, and mostly of Toyota brand. I want to ask you can you create an article for Toyota on Luxembourgish Wiki since I don't understand this language. I have seen that you last edited BMW article on this Wiki. Thanks [[Benotzer:MBAJRA|MBAJRA]] ([[Benotzer Diskussioun:MBAJRA|Diskussioun]]) 15:04, 16. Dez. 2022 (UTC) @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] Can you create it please? Thank you [[Spezial:Kontributiounen/188.172.109.36|188.172.109.36]] 10:03, 22. Dez. 2022 (UTC) :Hi. Sorry, but I'm more active on maintaining categories and stuff like that than on writing articles. Furthermore, I have no special knowledge or interest in cars (on the BMW article I just reverted a spam edit and changed a sorting key). You would have to find somebody else, I'm afraid. :-- [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 10:43, 22. Dez. 2022 (UTC) == Kategorien == Tëschenduerch e klenge Merci fir Deng Aarbecht zanter e puer Deeg, mam Nokucke vun de Kategorien, an domat, wou néideg, méi Systematik do anzeféieren. [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:09, 20. Dez. 2022 (UTC) :Merci! Et mécht mer zwar och Spaass an de Kategorien ze botzen an ze poléieren, mee ee Merci ze kréien ass nach eng Kéier ee schéinen Extra. :-- [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:16, 20. Dez. 2022 (UTC) ==Juegdgéigner-Komitee== Salut, dat war den Numm wéi de Veräin geheescht huet. Ob dat lo falsch geschriwwe war oder net, dat spillt keng Roll. Et ass en Numm deen eeben demools sou war. B.G. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 20:19, 2. Feb. 2023 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 22:25, 3. Feb. 2024 (UTC) </div> <!-- Message gouf vum User:Doc James@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 benotzt huet--> == Gebuer a gestuerwen == Gudde Mëtteg, Ass de Komma wierklech néideg am Standardsaz „gebuer den … zu …''',''' a gestuerwen den …“? Ech hunn dee bis elo ni gemaach, gesinn awer elo, datt dat reegelméisseg verbessert gëtt. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:09, 6. Okt. 2024 (UTC) :@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] Gudde Mëtteg, reng grammatesch ass en net zwéngend néideg. :Allerdéngs war et deemools, virun iwwer 15 Joer, wou ech hei ugefaangen hunn eng bestoend Konventioun, datt een „gebuer ..., a gestuerwen..., war...“ – also mat engem Komma dertëschent – schreift an aus Grënn vun der Eenheetlechkeet hunn ech dat ëmmer bäibehalen an a méi rezenter Zäit och systematesch verbessert. :An deem Fall si „gebuer den...“ an „a gestuerwen den...“ zwou Appositiounen, also Bäisätz, déi jeeweils mat Kommaen ofzegrenze sinn. Allerdéngs wier och d'Interpretatioun méiglech, datt „gebuer den... a gestuerwen den...“ eng eenzeg Appositioun ass, déi aus zwee Deeler mat engem „a(n)“, dee bekanntlech kee Komma kritt, zesummegesat ass; ënnert där Interpretatioun kann een de fragleche Komma och ewechloossen. Et kann een also am Wesentleche maachen, wat ee wëll. :Ee praktesche Virdeel vum fragleche Komma ass a mengen Aen allerdéngs, datt en den Text besser strukturéiert, war virun allem dann hëlleft, wann ee Konstruktiounen huet wéi „gebuer den 21. September 1910 zu Courbevoie a Frankräich a gestuerwen...“. Well déi Introsätz souwisou schonn deels relativ laang sinn fannen ech et nëtzlech, wann d'Kommaen engem d'Bléck visuell kloer uweisen: Wou ass den Numm, alternativ Nimm oder an anere Schrëftsystemer, wou d'Gebuertsdonnéeën, dann d'Doudesdonnéën, an da wat d'Persoun iwwerhaapt gemaach huet a wou se hierkoum. :Eng drëtt Méiglechkeet wier de fragleche Komma bäizebehalen awer dofir den „a(n)“ ewechzeloossen. Dann hätt een nach ëmmer déi visuell Strukturéierung vum Aleedungssaz, awer ouni déi komesch Situatioun virun engem „a(n)“ ee Komma stoen ze hunn. :Alles an allem ass et mir awer relativ egal, ob mer dee Komma setzen (mat od r ouni „a(n)“) oder net, soulaang et op der ganzer lb.wiki eenheetlech ass. Falls eng Kéier déi kollektiv Decisioun sollt geholl ginn, datt mer dee Komma oder den „a(n)“ net wëllen, da wier dat och mam AutoWikiBrowser machbar, fir deen e puer zéngdausend Mol ewechzehuelen. Se rëm dranzesetze wier awer méi komplizéiert. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:38, 6. Okt. 2024 (UTC) ==Kategorie:Brasilianesch Foussballspiller== Moien, dës Kategorie gëtt a ville Säiten, wou se näicht veluer huet anscheinend automatesch irgendwou am Hannergrond generéiert. Ech hunn net erausfonnt u wat dat lei kéint. ? --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661|2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661]] 17:27, 21. Abr. 2025 (UTC) :Merci fir den Hinweis. Ech hu mat „insource:/:Brasilianesch Foussballspiller/“ an allen Nummraim nom Ursprong gesicht an de [[Modul:DateLb]] als schëllege fonnt. Do gouf déi Kategorie als Trackingkategorie fir Fäll, wou eppes schif geet, agesat a vergiess. Ech hunn se mol duerch [[:Kategorie:Modul:DateLb-Trackingkategorie]] ersat a gi lo der Fro no, firwat déi schlëmm Fäll iwwerhaapt optrieden, do schéngt eppes mam verschaffe vu Wikidata-Datume futti gaangen ze sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 19:32, 21. Abr. 2025 (UTC) ::Merci och fir d'Nosich. --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661|2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661]] 19:52, 21. Abr. 2025 (UTC) :::De Problem ass behuewen an no an no missten d'Säite vum selwen aus deene Kategorië verschwannen. :::Fir d'Nowelt: Am [[Modul:Wd]] hunn ech gëschter an der Funktioun <code>parseDate</code> d'Konkatenatioun mat engem Punkt vun der Dageszuel erausgeholl, well soss d'Funktioun <code>datePrecedesDate</code> net funktionéiert (den Dag wier da keng Zuel méi, mee eng Zeecheketten) an deemno d'[[Schabloun:Wikidata]] net mat de Flags <code>former</code>, <code>current</code> a <code>future</code> fir Datumen benotzt ka ginn. Doduerch huet awer natierlech de Punkt hannert der Dageszuel gefeelt, wat net nëmmen zu engem falschen Affichage vu Wikidata-Datume gefouert huet, mee och d'[[Modul:DateLb]] gestéiert huet (en huet probéiert falsch formatéiert Datumen ze verschaffen an déi entspriechend Säiten an enger Trackingkategorie gesat). Fir de Punkt rëm derbäizekréien ouni éigendeppes anescht futti ze maachen (hoffentlech), hunn ech an der Funktioun <code>Config:getValue</code> am Fall <code>datatype == 'time'</code> op entspriechender Plaz rëm e Punkt derbäikonkatenéiert. :::@[[Benotzer:Soued031|Soued031]] pour info. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 21. Abr. 2025 (UTC) == Ännerungskonflikt bei „Luxembourg Song Contest 2025“ == Zu [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg_Song_Contest_2025&direction=next&oldid=2605036 dëser Ännerung] mam Resumé „an no der Ännerung ass de feeler nees do. gesitt dir dat net?“: Wann een op déi verlinkte Säit https://ogaegreece.com/luxembourg-lsc-2025-songs-poll/ geet, da gesäit een, datt den Titel vun der Säit „LUXEMBOURG: Listen to the songs of LSC 2025 & vote for your favorite one [Poll]!“ ass. Déi eckeg Klammeren ewechzehuelen ass also keng Verbesserung, mee e Feeler. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:08, 27. Abr. 2025 (UTC) :@ Benotzer:Volvox: Neen et ass kee Feeler fir se ewech ze huelen, well se jo net korrekt ugewise ginn, well se den Inertnetlink falsch zoumaachen. Dat gesäit een dach wann een an d'Referenze kucke geet. An et gëtt als Lint-Feeler ugewisen. --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE|2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE]] 20:27, 27. Abr. 2025 (UTC) ::Stëmmt. Mäi Feeler, datt ech net gesinn hunn, datt de Link falsch interpretéiert gëtt, wann een déi eckeg Klammeren aus dem Titel einfach sou dohinner setzt. Se ewechzehuelen ass trotzdeem net richteg (well se jo Deel vum Titel sinn), mee do kann ee sech hëllefen, andeems een de Linktitel tëscht nowiki-Tags setzt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:37, 27. Abr. 2025 (UTC) :::OK merci --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE|2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE]] 20:43, 27. Abr. 2025 (UTC) ==MediaWiki:Scribunto-doc-page-show== Moien, op dëser Säit ass eng Dokumentatioun agebonnen déi eng Schabloun generéiert déi et net gëtt. --[[Spezial:Kontributiounen/91.179.127.81|91.179.127.81]] 16:09, 30. Jun. 2025 (UTC) :Moien, louch dodrunner, datt op [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show/doc]] vun iergendwouhier (translatewiki villäicht? Ech hunn zwar net direkt eppes fonnt…) den Inhalt :<code><nowiki>{{$1}}</nowiki><br><nowiki><hr /></nowiki></code> :agebonne gouf. Dat hat lo keng weider negativ Effekter, ausser datt et komesch ausgesinn huet an d'Schabloun:$1 op der automatescher Wonschlëscht opgetaucht ass. Mee ech hunn d'Säit einfach mol duerch eng „richteg“ Dokumentatioun ersat, déi dann och zoufällegerweis op [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]] agebonne gëtt, well déi Säit d'Schabloun {{tl|Dokumentatioun}} als fir a Moduler mat /doc-Ënnersäiten anzebannen definéiert. Dat ass a mengen Aen zwar eng onsystematesch, ''ad-hoc''-Léisung, awer schlëmmer wéi virdrun ass et warscheinlech net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:57, 30. Jun. 2025 (UTC) Moien, war net gär geschitt mam Link beim Gusty Graas. Merci fir d'Richtegstellen --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 08:48, 26. Aug. 2025 (UTC) == Mentoring == Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]]. Du hues dech beim Mentoring Programm ugemellt. Ech stinn Dir als Mentor bei Froen zur Verfügung. (Dëst ass en Test Message am Kader vum genannte Programm; esou wéi ech dat gesinn, geet de ganzen Echange Mentor - Mentee iwwer d'Benotzer-Diskussiounssäiten). | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:32, 3. Sep. 2025 (UTC) :Esou schéngt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:33, 3. Sep. 2025 (UTC) == Thank you! == [[File:Translation Barnstar Velvet.svg|left|150px|Thank you, Volvox, for translating the user interfaces of tools like the Growth feature and others into Luxembourgish.]] [[Benotzer:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Benotzer Diskussioun:UOzurumba (WMF)|Diskussioun]]) 02:15, 4. Sep. 2025 (UTC) == [[Schabloun:Schachpartie]] == I'm happy to see you are interested in the template. The template (more specifically [[template:Calculator]]) does depend on the gadget at [[w:MediaWiki:Gadget-calculator.js]] in order to work, so you'll have to copy that over and enable it to make the template work [[Benotzer:Bawolff|Bawolff]] ([[Benotzer Diskussioun:Bawolff|Diskussioun]]) 21:29, 3. Jan. 2026 (UTC) :Thanks for your comment! I actually already did this and made it a gadget on lbwiki [[MediaWiki:Gadget-Calculator.js]] and started documenting it on [[Wikipedia:Calculator]]. It is still opt-in, but I intend to make it a default gadget, once I have community consense for this. I also imported [[Schabloun:Calculator]], [[Schabloun:Calculator label]], [[Schabloun:Calculator button]], [[Modul:Chess viewer]], [[Modul:Chess viewer/styles.css]], [[Modul:Pgn]] and [[Modul:Chessboard/styles.css]] and it seems to work. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 01:19, 4. Jan. 2026 (UTC) ==Portal Schach== Salut ech hu gesinn datt s de e puer <nowiki></div></nowiki>-Taggen erausgeholl huel. Wat war d'Ursaach oder den Zweck dovun? Lo gesäit d'Säit net méi sou gutt aus, a produzéiert Feelermeldungen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 12:53, 15. Jan. 2026 (UTC) :Salut, ech huelen un, dass de mat Feelermeldunge „Schluss-Tag feelt“ gemengt hues. Déi waren doduerch bedéngt, datt d'Ufank-Kader-Schabloune weeder mat engem <nowiki></div></nowiki> nach mat der Enn-Kader-Schabloun zougemaach goufen. Dat hunn ech elo behuewen. Déi div-Tags, déi ech an der vireger Ännerung erausgeholl hunn, hu just den Text an der jeeweileger Këscht zentréiert. Dat ass eng affaire de goût, mee ech fannen et léksbënneg méi schéin. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:59, 15. Jan. 2026 (UTC) ::Vläicht sollte mer dann nach e puer Leit froen ob se all lénksbënneg méi schéi fannen, an da fir konsequent ze bleiwen dat och bei den anere Portaler uwennen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 16:57, 15. Jan. 2026 (UTC) :::Éierlech gesot fannen ech et net onbedéngt néideg, datt all d'Portaler eenheetlech ausgesinn. Och ass et mir net esou wichteg wéi am Portal:Schach den Text formatéiert ass. Ech iwwerloossen et dir ze änneren an anerer ze froen, wéi s de et fir richteg häls. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:22, 16. Jan. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28. Abr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message gouf vum User:Keegan (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 benotzt huet--> == Lëtzebuergesch == Hello. I'm looking for Luxembourgish translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Benotzer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Benotzer Diskussioun:Eurohunter|Diskussioun]]) 08:22, 16. Mee 2026 (UTC) :Hi. It's difficult to say if you would like to help, as I don't know exactly what you're asking for. If it's only a few items and only once, I can try to help. If it is too many items or a recurring task, then rather not. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:29, 16. Mee 2026 (UTC) == Stroossekëscht == Salut, éiers de deng Lescht Ännerungen an der Stroossekëscht gemaach hues, stoungen d'Biller korrekt an der Këscht. Firwat ass dat lo net méi esou? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:30, 6. Aug. 2026 (UTC) 61c2kq8da9fmsseqla13wjbau4aapjw 2689240 2689239 2026-08-06T08:10:49Z Volvox 4050 /* Stroossekëscht */ Äntweren 2689240 wikitext text/x-wiki --[[Benotzer:Cornischong|Cornischong]] 17:36, 14. Dez. 2008 (UTC) Merci. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] Gudde Moien, Ech hunn de Kasparow an den Einstein déi Dir nëmmen als Familljennimm weidergeleet hat, erëm geläscht. Dofir ginn et zwou Ursaachen: 1) et gëtt méi Einsteienen a Kasparowen. 2) et ass net de Gebrauch datt Familljennimm virugeleet ginn, ausser et ass eng Persoun déi esou ënner deem Numm pertinent bekannt ass, an et gëtt keen zweeten. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 18:59, 17. Dez. 2008 (UTC) D'acccord. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] Moien, Kuck emol w.e.g. [[Schabloun Diskussioun:Commonscat]] [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 12:24, 11. Jan. 2009 (UTC) Moien, bei den Zortéierungen an der Katorie komme keng Accenten op d'Buschtawen, soss zortéiert d'Maschinn net richteg. Et brauch en och kee Komma ze setzen. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 21:48, 11. Jan. 2009 (UTC) :Gudde Moien, :Kann du emol [[Kategorie Diskussioun:Mattbiller|Do Kucken]] :[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:45, 20. Mee 2009 (UTC) Remoien, Kuck emol w.e.g. nach eng Kéier [[Kategorie Diskussioun:Mattbiller#Mattbiller|Do]] [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:14, 20. Mee 2009 (UTC) Resalut, Flott, Ech hat net gesinn datts de Link scho gasat has. Merci fir Mataarbecht. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:20, 20. Mee 2009 (UTC) Et huet mech gefreet. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] 14:55, 20. Mee 2009 (UTC) Moien, Kuck emol w.e.g. an deng Mailkëscht, ech hunn der eppes geschéckt. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 11:16, 21. Mee 2009 (UTC) Remoien, Tip top Merci. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 11:50, 21. Mee 2009 (UTC) Moien, Ech hunn eng Kéier séier gekuckt, dat schéngt mer kloer ze sinn. Esou ka jiddreen deen eppes net versteet dohinner kucke goen. Gutt gemaach :-) [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:03, 21. Mee 2009 (UTC) Moien. Wei ech gesinn bedeelegst du dech vill bei Wikipedia. majo ech wenschen dir nach vill Spaaß :) [[Benotzer:Potterstein|Potterstein]] 22:03 21 Mai 2009 Vilmols merci. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] 15:29, 22. Mee 2009 (UTC) Salut, Et gëtt zwou Kategorien, déi eng heescht Volleksrepublik China an déi aner China. Geet eng net duer? :Ech mengen, déi eng beschäftegt sech mam Staat China (Volleksrepublik China), an déi aner mam historesche China (China). [[Benotzer:Volvox|Volvox]] 11:47, 14. Jul. 2009 (UTC) Salut, Du proposéiers d'Schabloun YUGO ze läschen. Gouf se iwwerall entlinkt an duerch déi nei ersat? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 16:10, 22. Jul. 2009 (UTC) Merci, déi al gouf geläscht. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 17:37, 22. Jul. 2009 (UTC) Moien, Gëtt '''ee''' Gambit gesot oder '''eent''' Gambit? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:55, 7. Aug. 2009 (UTC) :Remoien, :Ech sinn emol frou datts de de vestanen hues wat ech gemengt hat. Meng Fro war nämlech net esou kloer, dat koum doduerch datt ech se am fonng wollt verbesseren, awer dommerweis hat ech iergendweéi de Knäpche vum Späicheren erwëscht. Duerno krut ech en Telefon dee mech e bësselchen opgehalen hat, mä an der Tëschenzäit has de mer schonns geäntwert. :Déi Saach ass net sou einfach mat dem Neutrum vu datt dat Wuert jo net vu lëtzebuergeschen Originnen ass. :Dofir hunn ech mer mol einfach d'Fro gestallt wéi ee géif op dëse Saz äntwerten. :Has de déi Gambitte gesinn? :Äntwerten als Beispill: #Ech hat den Éischte gesinn awer net den Zweeten oder #Ech hat dat Éischt gesinn awer net dat Zweet. Perséinlech hätt ech éischter Tendenz zu der éischter Äntwert. :[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:42, 7. Aug. 2009 (UTC) == 1-Propanol vs Propan-1-ol == Salut, Kannst du w.e.g. e Bléck op d'[[Diskussioun:1-Propanol]] werfen?--[[Benotzer:Fliedermaus|Fliedermaus]] 18:10, 8. Jan. 2010 (UTC) Gudden Owend, Als guer net Spezialist, an och soss wéineg iwwer Schach informéiert, wollt ech awer mol eng Fro stellen, well ech esou e komescht Gefill mat den Genus vum Gambit am Lëtzebuergeschen hunn. Ass et/en sächlech oder männlech. Duerfir mol d'Fro: "Géif gesot ginn, et huet '''dee''' Gambit gespillt oder en huet '''dat''' Gambit gespillt, oder och '''wateree''' Gambit oder '''watereent''' Gambitt? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:10, 28. Sep. 2010 (UTC) Renowend, ech gesinn elo grad dat hat ech anscheinend schonns eng Kéier gefrot, weess dommerweis net méi wat d'Äntwert war. Ech ginn emol nosichen. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:15, 28. Sep. 2010 (UTC) Wat de Genus vum Wuert „Gambit“ ubelaangt, sinn ech mer selwer net 100-prozenteg secher, mais wann ech dat Wuert a verschidde Kontexter setzen, kommen ech ëmmer neess zum Schluss, dat „Gambit“ sächlech ass. Ech froe mech mol an deenen nächsten Deeg ëm, a setzte meng Conclusioun op [[Diskussioun:Gambit]], fir datt jiddfereen et direkt nokucke kann. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] 20:29, 28. Sep. 2010 (UTC) ::Dat wier flott. Merci [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:49, 28. Sep. 2010 (UTC) == May I kindly ask for your help? == Dear Volvox, My name is [[:pl:Wikipedysta:Wojtek_C|Wojtek Czombik]] and I am an editor of Polish Wikipedia. As a participant of a "Degree Confluence Project" I would like to kindly request your help. I chose you from these users of Luxembourgish Wikipedia that are native speakers of Luxembourgish language. I would like to assure you that the matter is not-commercial in any way and that it is related both to Wikipedia and your country. First let me make a short introduction: There is a web project called "Degree Confluence Project" (http://www.confluence.org/). The idea is "to visit each of the latitude and longitude integer degree intersections in the world, and to take pictures at each location. The pictures, along with a narrative describing the adventures it took to get there are then posted on the web site. This creates an organized sampling of the world." (http://www.confluence.org/infodcp.php#goals). Of course, the exact points of intersections are located using GPS receivers. I have been participating in the project since 2004 and it has brought me a lot of fun and let me visit many interesting places. So far I have visited more that 100 different "degree confluences" (that term stands for "the exact spot where an integer degree of latitude and an integer degree of longitude meet") – my visits are described at http://www.confluence.org/visitor.php?id=7411. In Polish Wikipedia I created an article about the [[:pl:Degree Confluence Project|Degree Confluence Project]]. During my journey to Luxembourg in April I visited "the one and only" confluence point in your country 50N 06E (http://www.confluence.org/confluence.php?lat=50&lon=6), located near Wilwerwiltz-Enscherange and according to the project rules I have prepared a short narrative describing my way there. The narratives are usually in English, but as it was my first confluence visit in Luxembourg, I though it would be nice to provide a Luxembourgish version as well. The narrative in the language of the host country I have already provided for my first visits in Germany, Czech Republic, the Netherlands, Italy, France, Slovakia, and Austria. Of course I don’t speak all these languages – I used to ask native speakers from those countries for the translation (some of them were editors of Wikipedia, too). And now I have come with such a request to you :-) Would you please be so kind and translate the narrative from German or English into Luxemburgish? It is not very long – some 900 words. English, German, and Polish versions are available at http://wojtek_c.republika.pl/DCP/50N06E.htm. Of course, I can also send these texts in a file, but then I would need your e-mail address. My address is wojtek_c (at sign) op.pl, we may also communicate in Wikipedia – through the [[:pl:Dyskusja_wikipedysty:Wojtek_C|discussion page]]. I am sorry for troubling you, but I don’t know personally anyone who would speak Luxemburgish. It came to my mind that a fellow-editor from Luxemburgish Wikipedia would perhaps agree to help me. I would really appreciate your help and would like to thank you very much for it in advance. But if it causes any problem - just let me know and forget about my request - it is nothing that important. Once again - I am sorry for troubling you and thank you very much for your help. I hope you will not find my request too insolent... Best regards, Wojtek Czombik --[[Benotzer:Wojtek C|Wojtek C]] 18:18, 30. Okt. 2010 (UTC) == ... matt == Moien, ech hat net gesinn, datt "Schach" scho bei de Portaler stéing. Kloer kann et ënner "Sport" stoen. Merci sou oder sou, fir d'Uleeën, an deng Aarbecht an deem Rayon (a soss doruechter). --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 17:00, 14. Nov. 2010 (UTC) Moien, Luuss emol vläicht eng Kéier '''[[Wikipedia:De Staminee#Neien Admin|dohinner]]'''. Merci am Viraus -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 09:06, 21. Feb. 2011 (UTC) Tipptopp, datt s D'e bëssen no de Kategorië kucks. Do geet sielen een derhannert, a munneches ass do nach e bëssen hott an har. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 16:29, 28. Feb. 2011 (UTC) * Salut, Ech well dech drop opmierksam maachen, datt d'Kategorie "Stärebiller" schonns ëmmer do war (hu si selwer gemaach) a komplett ass, also w.e.g. net opléisen !! Nei Kategorien sinn d'Ënnerglidderung vun deenen eenzelnen Stärebiller, dat heescht do kommen d'Stären, Galaxien, Meteorstréim an all aner himmlesch Objeten dran!! Merci fir d'Stoeloossen vun den Kategorien. ... Wisou Dir {{en}} hannendrun maacht, ass mäer och e Räetsel, well ech sinn dat am Ufank (2006) sou geléiert ginn ! mä domadde kann ech liewen, e schéinen Dag nach --[[Benotzer:SITCK|SITCK]] 10:37, 13. Aug. 2011 (UTC) == Kylie Minogue == Hi. I just created the article about Australian singer [[Kylie Minogue]] in Luxemburgish. It's a stub and needs more information. Please let me know if it's possible to have your contribution. Danke schön. [[Brukar:Mustashy|Mustashy]] 14:45, 11 Nov. 2011 (UTC) ==Illusiounen an Täuschungen== Moien, Den DFL iwwersetzt '''Illusion''' mat Illusioun an an zweeter Linn mat Täuschung. Firwat gräife mir elo op dat typescht germanescht Wuert zréck --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:38, 23. Dez. 2012 (UTC) :Da wier et vläicht méi einfach gewiescht den Haaptartikel op Illusioun ze réckelen. Schliisslech war d'Kategorie 6 Joer laang gutt. Mer hunn och bis elo ëmmer versicht pur transmuselanesch Wierder z'ëmgoen, wann Ersatz do war. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:58, 23. Dez. 2012 (UTC) ::Et kann een effektiv laang driwwer diskutéieren, ech versti just net firwat ee sech an aneren Arbecht mécht fir eppes wat gutt ass duerch eppes wat net onbedingt besser ass z'ersetzen. Dovunner ofgesinn ass am Haaptartikel an deem Sënn näischt g'ännert ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 15:47, 23. Dez. 2012 (UTC) ::::D'Kategorie gouf geläscht, an d'Interwikien an de gréisste Wikipediaen goufen och g'ännert, soss schloen Botten e Kopplabunz nom aneren. (Dat war déi zousätzlech Aarbecht un déi meeschtens keen denkt) [[Fichier:Face-wink.svg]] --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:04, 23. Dez. 2012 (UTC) == Wiki-Iessen e Samsden == Moie Volvox, Um Stamminee gouf kierzlech de Plang vun engem Iessen tëscht de Wiki-Mataarbechter konkretiséiert (dëse Samschde vu 16.00 un am "Juegdschlass" um Bridel). Vläit hues de och Loscht an Zäit, laanscht ze kommen? --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 11:04, 21. Feb. 2013 (UTC) == Schabloun:Coordinate == Gudde Moien! So, mär hunn eng Fro iwwer d'Schabloun hei am Titel. Kéins de w.e.g. [[Benotzer_Diskussioun:Otets#Schabloun|hei]] an [[Benutzer_Diskussion:Les_Meloures#Geo-Schablounen déi feelen|hei]] kucken? --[[User:Otets|Otets]] 15:47, 30. Abr. 2014 (UTC) == Global account == Hi Volvox! As a [[:m:Stewards|Steward]] I'm involved in the upcoming [[:m:Help:Unified login|unification]] of all accounts organized by the Wikimedia Foundation (see [[:m:Single User Login finalisation announcement]]). By looking at [[Special:CentralAuth/Volvox|your account]], I realized that you don't have a global account yet. In order to secure your name, I recommend you to create such account on your own by submitting your password on [[Special:MergeAccount]] and unifying your local accounts. If you have any problems with doing that or further questions, please don't hesitate to contact me on my [[User talk:DerHexer|talk page]]. Cheers, [[Benotzer:DerHexer|DerHexer]] ([[Benotzer Diskussioun:DerHexer|Diskussioun]]) 22:14, 16. Jan. 2015 (UTC) ==[[Messina]]== Moien, a merci fir deng Mataarbecht dodrun, ma ech fäerten, dat goung eppes iwwer d'Zil eraus: Déi südafrikanesch Stiedchen heescht, no der de:Wii, zanter engem Strapp [[Musina]] (se housch fréier Messina). Dofir solle mer dat Lemma, un dat ee gemenkerhand denkt, wann ee vu "Messina" schwätzt, och der [[Messina|sizilianescher Stad]] loossen, a mat "[[Messina (Homonymie)]]" d'Méiglechkeet ginn, op méi oder manner obskur Niewebedeitungen hinzeweisen. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 13:26, 4. Dez. 2019 (UTC) == Toyota == @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] Hello, I am a car fanatic, and mostly of Toyota brand. I want to ask you can you create an article for Toyota on Luxembourgish Wiki since I don't understand this language. I have seen that you last edited BMW article on this Wiki. Thanks [[Benotzer:MBAJRA|MBAJRA]] ([[Benotzer Diskussioun:MBAJRA|Diskussioun]]) 15:04, 16. Dez. 2022 (UTC) @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] Can you create it please? Thank you [[Spezial:Kontributiounen/188.172.109.36|188.172.109.36]] 10:03, 22. Dez. 2022 (UTC) :Hi. Sorry, but I'm more active on maintaining categories and stuff like that than on writing articles. Furthermore, I have no special knowledge or interest in cars (on the BMW article I just reverted a spam edit and changed a sorting key). You would have to find somebody else, I'm afraid. :-- [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 10:43, 22. Dez. 2022 (UTC) == Kategorien == Tëschenduerch e klenge Merci fir Deng Aarbecht zanter e puer Deeg, mam Nokucke vun de Kategorien, an domat, wou néideg, méi Systematik do anzeféieren. [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:09, 20. Dez. 2022 (UTC) :Merci! Et mécht mer zwar och Spaass an de Kategorien ze botzen an ze poléieren, mee ee Merci ze kréien ass nach eng Kéier ee schéinen Extra. :-- [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:16, 20. Dez. 2022 (UTC) ==Juegdgéigner-Komitee== Salut, dat war den Numm wéi de Veräin geheescht huet. Ob dat lo falsch geschriwwe war oder net, dat spillt keng Roll. Et ass en Numm deen eeben demools sou war. B.G. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 20:19, 2. Feb. 2023 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 22:25, 3. Feb. 2024 (UTC) </div> <!-- Message gouf vum User:Doc James@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 benotzt huet--> == Gebuer a gestuerwen == Gudde Mëtteg, Ass de Komma wierklech néideg am Standardsaz „gebuer den … zu …''',''' a gestuerwen den …“? Ech hunn dee bis elo ni gemaach, gesinn awer elo, datt dat reegelméisseg verbessert gëtt. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:09, 6. Okt. 2024 (UTC) :@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] Gudde Mëtteg, reng grammatesch ass en net zwéngend néideg. :Allerdéngs war et deemools, virun iwwer 15 Joer, wou ech hei ugefaangen hunn eng bestoend Konventioun, datt een „gebuer ..., a gestuerwen..., war...“ – also mat engem Komma dertëschent – schreift an aus Grënn vun der Eenheetlechkeet hunn ech dat ëmmer bäibehalen an a méi rezenter Zäit och systematesch verbessert. :An deem Fall si „gebuer den...“ an „a gestuerwen den...“ zwou Appositiounen, also Bäisätz, déi jeeweils mat Kommaen ofzegrenze sinn. Allerdéngs wier och d'Interpretatioun méiglech, datt „gebuer den... a gestuerwen den...“ eng eenzeg Appositioun ass, déi aus zwee Deeler mat engem „a(n)“, dee bekanntlech kee Komma kritt, zesummegesat ass; ënnert där Interpretatioun kann een de fragleche Komma och ewechloossen. Et kann een also am Wesentleche maachen, wat ee wëll. :Ee praktesche Virdeel vum fragleche Komma ass a mengen Aen allerdéngs, datt en den Text besser strukturéiert, war virun allem dann hëlleft, wann ee Konstruktiounen huet wéi „gebuer den 21. September 1910 zu Courbevoie a Frankräich a gestuerwen...“. Well déi Introsätz souwisou schonn deels relativ laang sinn fannen ech et nëtzlech, wann d'Kommaen engem d'Bléck visuell kloer uweisen: Wou ass den Numm, alternativ Nimm oder an anere Schrëftsystemer, wou d'Gebuertsdonnéeën, dann d'Doudesdonnéën, an da wat d'Persoun iwwerhaapt gemaach huet a wou se hierkoum. :Eng drëtt Méiglechkeet wier de fragleche Komma bäizebehalen awer dofir den „a(n)“ ewechzeloossen. Dann hätt een nach ëmmer déi visuell Strukturéierung vum Aleedungssaz, awer ouni déi komesch Situatioun virun engem „a(n)“ ee Komma stoen ze hunn. :Alles an allem ass et mir awer relativ egal, ob mer dee Komma setzen (mat od r ouni „a(n)“) oder net, soulaang et op der ganzer lb.wiki eenheetlech ass. Falls eng Kéier déi kollektiv Decisioun sollt geholl ginn, datt mer dee Komma oder den „a(n)“ net wëllen, da wier dat och mam AutoWikiBrowser machbar, fir deen e puer zéngdausend Mol ewechzehuelen. Se rëm dranzesetze wier awer méi komplizéiert. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:38, 6. Okt. 2024 (UTC) ==Kategorie:Brasilianesch Foussballspiller== Moien, dës Kategorie gëtt a ville Säiten, wou se näicht veluer huet anscheinend automatesch irgendwou am Hannergrond generéiert. Ech hunn net erausfonnt u wat dat lei kéint. ? --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661|2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661]] 17:27, 21. Abr. 2025 (UTC) :Merci fir den Hinweis. Ech hu mat „insource:/:Brasilianesch Foussballspiller/“ an allen Nummraim nom Ursprong gesicht an de [[Modul:DateLb]] als schëllege fonnt. Do gouf déi Kategorie als Trackingkategorie fir Fäll, wou eppes schif geet, agesat a vergiess. Ech hunn se mol duerch [[:Kategorie:Modul:DateLb-Trackingkategorie]] ersat a gi lo der Fro no, firwat déi schlëmm Fäll iwwerhaapt optrieden, do schéngt eppes mam verschaffe vu Wikidata-Datume futti gaangen ze sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 19:32, 21. Abr. 2025 (UTC) ::Merci och fir d'Nosich. --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661|2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661]] 19:52, 21. Abr. 2025 (UTC) :::De Problem ass behuewen an no an no missten d'Säite vum selwen aus deene Kategorië verschwannen. :::Fir d'Nowelt: Am [[Modul:Wd]] hunn ech gëschter an der Funktioun <code>parseDate</code> d'Konkatenatioun mat engem Punkt vun der Dageszuel erausgeholl, well soss d'Funktioun <code>datePrecedesDate</code> net funktionéiert (den Dag wier da keng Zuel méi, mee eng Zeecheketten) an deemno d'[[Schabloun:Wikidata]] net mat de Flags <code>former</code>, <code>current</code> a <code>future</code> fir Datumen benotzt ka ginn. Doduerch huet awer natierlech de Punkt hannert der Dageszuel gefeelt, wat net nëmmen zu engem falschen Affichage vu Wikidata-Datume gefouert huet, mee och d'[[Modul:DateLb]] gestéiert huet (en huet probéiert falsch formatéiert Datumen ze verschaffen an déi entspriechend Säiten an enger Trackingkategorie gesat). Fir de Punkt rëm derbäizekréien ouni éigendeppes anescht futti ze maachen (hoffentlech), hunn ech an der Funktioun <code>Config:getValue</code> am Fall <code>datatype == 'time'</code> op entspriechender Plaz rëm e Punkt derbäikonkatenéiert. :::@[[Benotzer:Soued031|Soued031]] pour info. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 21. Abr. 2025 (UTC) == Ännerungskonflikt bei „Luxembourg Song Contest 2025“ == Zu [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg_Song_Contest_2025&direction=next&oldid=2605036 dëser Ännerung] mam Resumé „an no der Ännerung ass de feeler nees do. gesitt dir dat net?“: Wann een op déi verlinkte Säit https://ogaegreece.com/luxembourg-lsc-2025-songs-poll/ geet, da gesäit een, datt den Titel vun der Säit „LUXEMBOURG: Listen to the songs of LSC 2025 & vote for your favorite one [Poll]!“ ass. Déi eckeg Klammeren ewechzehuelen ass also keng Verbesserung, mee e Feeler. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:08, 27. Abr. 2025 (UTC) :@ Benotzer:Volvox: Neen et ass kee Feeler fir se ewech ze huelen, well se jo net korrekt ugewise ginn, well se den Inertnetlink falsch zoumaachen. Dat gesäit een dach wann een an d'Referenze kucke geet. An et gëtt als Lint-Feeler ugewisen. --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE|2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE]] 20:27, 27. Abr. 2025 (UTC) ::Stëmmt. Mäi Feeler, datt ech net gesinn hunn, datt de Link falsch interpretéiert gëtt, wann een déi eckeg Klammeren aus dem Titel einfach sou dohinner setzt. Se ewechzehuelen ass trotzdeem net richteg (well se jo Deel vum Titel sinn), mee do kann ee sech hëllefen, andeems een de Linktitel tëscht nowiki-Tags setzt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:37, 27. Abr. 2025 (UTC) :::OK merci --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE|2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE]] 20:43, 27. Abr. 2025 (UTC) ==MediaWiki:Scribunto-doc-page-show== Moien, op dëser Säit ass eng Dokumentatioun agebonnen déi eng Schabloun generéiert déi et net gëtt. --[[Spezial:Kontributiounen/91.179.127.81|91.179.127.81]] 16:09, 30. Jun. 2025 (UTC) :Moien, louch dodrunner, datt op [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show/doc]] vun iergendwouhier (translatewiki villäicht? Ech hunn zwar net direkt eppes fonnt…) den Inhalt :<code><nowiki>{{$1}}</nowiki><br><nowiki><hr /></nowiki></code> :agebonne gouf. Dat hat lo keng weider negativ Effekter, ausser datt et komesch ausgesinn huet an d'Schabloun:$1 op der automatescher Wonschlëscht opgetaucht ass. Mee ech hunn d'Säit einfach mol duerch eng „richteg“ Dokumentatioun ersat, déi dann och zoufällegerweis op [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]] agebonne gëtt, well déi Säit d'Schabloun {{tl|Dokumentatioun}} als fir a Moduler mat /doc-Ënnersäiten anzebannen definéiert. Dat ass a mengen Aen zwar eng onsystematesch, ''ad-hoc''-Léisung, awer schlëmmer wéi virdrun ass et warscheinlech net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:57, 30. Jun. 2025 (UTC) Moien, war net gär geschitt mam Link beim Gusty Graas. Merci fir d'Richtegstellen --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 08:48, 26. Aug. 2025 (UTC) == Mentoring == Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]]. Du hues dech beim Mentoring Programm ugemellt. Ech stinn Dir als Mentor bei Froen zur Verfügung. (Dëst ass en Test Message am Kader vum genannte Programm; esou wéi ech dat gesinn, geet de ganzen Echange Mentor - Mentee iwwer d'Benotzer-Diskussiounssäiten). | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:32, 3. Sep. 2025 (UTC) :Esou schéngt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:33, 3. Sep. 2025 (UTC) == Thank you! == [[File:Translation Barnstar Velvet.svg|left|150px|Thank you, Volvox, for translating the user interfaces of tools like the Growth feature and others into Luxembourgish.]] [[Benotzer:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Benotzer Diskussioun:UOzurumba (WMF)|Diskussioun]]) 02:15, 4. Sep. 2025 (UTC) == [[Schabloun:Schachpartie]] == I'm happy to see you are interested in the template. The template (more specifically [[template:Calculator]]) does depend on the gadget at [[w:MediaWiki:Gadget-calculator.js]] in order to work, so you'll have to copy that over and enable it to make the template work [[Benotzer:Bawolff|Bawolff]] ([[Benotzer Diskussioun:Bawolff|Diskussioun]]) 21:29, 3. Jan. 2026 (UTC) :Thanks for your comment! I actually already did this and made it a gadget on lbwiki [[MediaWiki:Gadget-Calculator.js]] and started documenting it on [[Wikipedia:Calculator]]. It is still opt-in, but I intend to make it a default gadget, once I have community consense for this. I also imported [[Schabloun:Calculator]], [[Schabloun:Calculator label]], [[Schabloun:Calculator button]], [[Modul:Chess viewer]], [[Modul:Chess viewer/styles.css]], [[Modul:Pgn]] and [[Modul:Chessboard/styles.css]] and it seems to work. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 01:19, 4. Jan. 2026 (UTC) ==Portal Schach== Salut ech hu gesinn datt s de e puer <nowiki></div></nowiki>-Taggen erausgeholl huel. Wat war d'Ursaach oder den Zweck dovun? Lo gesäit d'Säit net méi sou gutt aus, a produzéiert Feelermeldungen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 12:53, 15. Jan. 2026 (UTC) :Salut, ech huelen un, dass de mat Feelermeldunge „Schluss-Tag feelt“ gemengt hues. Déi waren doduerch bedéngt, datt d'Ufank-Kader-Schabloune weeder mat engem <nowiki></div></nowiki> nach mat der Enn-Kader-Schabloun zougemaach goufen. Dat hunn ech elo behuewen. Déi div-Tags, déi ech an der vireger Ännerung erausgeholl hunn, hu just den Text an der jeeweileger Këscht zentréiert. Dat ass eng affaire de goût, mee ech fannen et léksbënneg méi schéin. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:59, 15. Jan. 2026 (UTC) ::Vläicht sollte mer dann nach e puer Leit froen ob se all lénksbënneg méi schéi fannen, an da fir konsequent ze bleiwen dat och bei den anere Portaler uwennen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 16:57, 15. Jan. 2026 (UTC) :::Éierlech gesot fannen ech et net onbedéngt néideg, datt all d'Portaler eenheetlech ausgesinn. Och ass et mir net esou wichteg wéi am Portal:Schach den Text formatéiert ass. Ech iwwerloossen et dir ze änneren an anerer ze froen, wéi s de et fir richteg häls. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:22, 16. Jan. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28. Abr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message gouf vum User:Keegan (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 benotzt huet--> == Lëtzebuergesch == Hello. I'm looking for Luxembourgish translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Benotzer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Benotzer Diskussioun:Eurohunter|Diskussioun]]) 08:22, 16. Mee 2026 (UTC) :Hi. It's difficult to say if you would like to help, as I don't know exactly what you're asking for. If it's only a few items and only once, I can try to help. If it is too many items or a recurring task, then rather not. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:29, 16. Mee 2026 (UTC) == Stroossekëscht == Salut, éiers de deng Lescht Ännerungen an der Stroossekëscht gemaach hues, stoungen d'Biller korrekt an der Këscht. Firwat ass dat lo net méi esou? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:30, 6. Aug. 2026 (UTC) :Kanns de mir wgl. e Beispill ginn, op wat fir enger Säit e Problem mat de Biller ass? Ech sinn all Artikele mat {{tl|Infobox Strooss}} duerchgaangen an entweeder huet d'Bild mer normal geschéngt oder et gouf guer kee Bild, weeder als Infobox-Parameter nach op Wikidata. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:10, 6. Aug. 2026 (UTC) ntj4xohv5t13j701g4z7naxnr9l9ncu 2689245 2689240 2026-08-06T08:50:14Z Les Meloures 580 /* Stroossekëscht */ Äntweren 2689245 wikitext text/x-wiki --[[Benotzer:Cornischong|Cornischong]] 17:36, 14. Dez. 2008 (UTC) Merci. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] Gudde Moien, Ech hunn de Kasparow an den Einstein déi Dir nëmmen als Familljennimm weidergeleet hat, erëm geläscht. Dofir ginn et zwou Ursaachen: 1) et gëtt méi Einsteienen a Kasparowen. 2) et ass net de Gebrauch datt Familljennimm virugeleet ginn, ausser et ass eng Persoun déi esou ënner deem Numm pertinent bekannt ass, an et gëtt keen zweeten. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 18:59, 17. Dez. 2008 (UTC) D'acccord. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] Moien, Kuck emol w.e.g. [[Schabloun Diskussioun:Commonscat]] [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 12:24, 11. Jan. 2009 (UTC) Moien, bei den Zortéierungen an der Katorie komme keng Accenten op d'Buschtawen, soss zortéiert d'Maschinn net richteg. Et brauch en och kee Komma ze setzen. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 21:48, 11. Jan. 2009 (UTC) :Gudde Moien, :Kann du emol [[Kategorie Diskussioun:Mattbiller|Do Kucken]] :[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:45, 20. Mee 2009 (UTC) Remoien, Kuck emol w.e.g. nach eng Kéier [[Kategorie Diskussioun:Mattbiller#Mattbiller|Do]] [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:14, 20. Mee 2009 (UTC) Resalut, Flott, Ech hat net gesinn datts de Link scho gasat has. Merci fir Mataarbecht. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:20, 20. Mee 2009 (UTC) Et huet mech gefreet. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] 14:55, 20. Mee 2009 (UTC) Moien, Kuck emol w.e.g. an deng Mailkëscht, ech hunn der eppes geschéckt. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 11:16, 21. Mee 2009 (UTC) Remoien, Tip top Merci. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 11:50, 21. Mee 2009 (UTC) Moien, Ech hunn eng Kéier séier gekuckt, dat schéngt mer kloer ze sinn. Esou ka jiddreen deen eppes net versteet dohinner kucke goen. Gutt gemaach :-) [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:03, 21. Mee 2009 (UTC) Moien. Wei ech gesinn bedeelegst du dech vill bei Wikipedia. majo ech wenschen dir nach vill Spaaß :) [[Benotzer:Potterstein|Potterstein]] 22:03 21 Mai 2009 Vilmols merci. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] 15:29, 22. Mee 2009 (UTC) Salut, Et gëtt zwou Kategorien, déi eng heescht Volleksrepublik China an déi aner China. Geet eng net duer? :Ech mengen, déi eng beschäftegt sech mam Staat China (Volleksrepublik China), an déi aner mam historesche China (China). [[Benotzer:Volvox|Volvox]] 11:47, 14. Jul. 2009 (UTC) Salut, Du proposéiers d'Schabloun YUGO ze läschen. Gouf se iwwerall entlinkt an duerch déi nei ersat? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 16:10, 22. Jul. 2009 (UTC) Merci, déi al gouf geläscht. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 17:37, 22. Jul. 2009 (UTC) Moien, Gëtt '''ee''' Gambit gesot oder '''eent''' Gambit? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:55, 7. Aug. 2009 (UTC) :Remoien, :Ech sinn emol frou datts de de vestanen hues wat ech gemengt hat. Meng Fro war nämlech net esou kloer, dat koum doduerch datt ech se am fonng wollt verbesseren, awer dommerweis hat ech iergendweéi de Knäpche vum Späicheren erwëscht. Duerno krut ech en Telefon dee mech e bësselchen opgehalen hat, mä an der Tëschenzäit has de mer schonns geäntwert. :Déi Saach ass net sou einfach mat dem Neutrum vu datt dat Wuert jo net vu lëtzebuergeschen Originnen ass. :Dofir hunn ech mer mol einfach d'Fro gestallt wéi ee géif op dëse Saz äntwerten. :Has de déi Gambitte gesinn? :Äntwerten als Beispill: #Ech hat den Éischte gesinn awer net den Zweeten oder #Ech hat dat Éischt gesinn awer net dat Zweet. Perséinlech hätt ech éischter Tendenz zu der éischter Äntwert. :[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:42, 7. Aug. 2009 (UTC) == 1-Propanol vs Propan-1-ol == Salut, Kannst du w.e.g. e Bléck op d'[[Diskussioun:1-Propanol]] werfen?--[[Benotzer:Fliedermaus|Fliedermaus]] 18:10, 8. Jan. 2010 (UTC) Gudden Owend, Als guer net Spezialist, an och soss wéineg iwwer Schach informéiert, wollt ech awer mol eng Fro stellen, well ech esou e komescht Gefill mat den Genus vum Gambit am Lëtzebuergeschen hunn. Ass et/en sächlech oder männlech. Duerfir mol d'Fro: "Géif gesot ginn, et huet '''dee''' Gambit gespillt oder en huet '''dat''' Gambit gespillt, oder och '''wateree''' Gambit oder '''watereent''' Gambitt? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:10, 28. Sep. 2010 (UTC) Renowend, ech gesinn elo grad dat hat ech anscheinend schonns eng Kéier gefrot, weess dommerweis net méi wat d'Äntwert war. Ech ginn emol nosichen. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:15, 28. Sep. 2010 (UTC) Wat de Genus vum Wuert „Gambit“ ubelaangt, sinn ech mer selwer net 100-prozenteg secher, mais wann ech dat Wuert a verschidde Kontexter setzen, kommen ech ëmmer neess zum Schluss, dat „Gambit“ sächlech ass. Ech froe mech mol an deenen nächsten Deeg ëm, a setzte meng Conclusioun op [[Diskussioun:Gambit]], fir datt jiddfereen et direkt nokucke kann. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] 20:29, 28. Sep. 2010 (UTC) ::Dat wier flott. Merci [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:49, 28. Sep. 2010 (UTC) == May I kindly ask for your help? == Dear Volvox, My name is [[:pl:Wikipedysta:Wojtek_C|Wojtek Czombik]] and I am an editor of Polish Wikipedia. As a participant of a "Degree Confluence Project" I would like to kindly request your help. I chose you from these users of Luxembourgish Wikipedia that are native speakers of Luxembourgish language. I would like to assure you that the matter is not-commercial in any way and that it is related both to Wikipedia and your country. First let me make a short introduction: There is a web project called "Degree Confluence Project" (http://www.confluence.org/). The idea is "to visit each of the latitude and longitude integer degree intersections in the world, and to take pictures at each location. The pictures, along with a narrative describing the adventures it took to get there are then posted on the web site. This creates an organized sampling of the world." (http://www.confluence.org/infodcp.php#goals). Of course, the exact points of intersections are located using GPS receivers. I have been participating in the project since 2004 and it has brought me a lot of fun and let me visit many interesting places. So far I have visited more that 100 different "degree confluences" (that term stands for "the exact spot where an integer degree of latitude and an integer degree of longitude meet") – my visits are described at http://www.confluence.org/visitor.php?id=7411. In Polish Wikipedia I created an article about the [[:pl:Degree Confluence Project|Degree Confluence Project]]. During my journey to Luxembourg in April I visited "the one and only" confluence point in your country 50N 06E (http://www.confluence.org/confluence.php?lat=50&lon=6), located near Wilwerwiltz-Enscherange and according to the project rules I have prepared a short narrative describing my way there. The narratives are usually in English, but as it was my first confluence visit in Luxembourg, I though it would be nice to provide a Luxembourgish version as well. The narrative in the language of the host country I have already provided for my first visits in Germany, Czech Republic, the Netherlands, Italy, France, Slovakia, and Austria. Of course I don’t speak all these languages – I used to ask native speakers from those countries for the translation (some of them were editors of Wikipedia, too). And now I have come with such a request to you :-) Would you please be so kind and translate the narrative from German or English into Luxemburgish? It is not very long – some 900 words. English, German, and Polish versions are available at http://wojtek_c.republika.pl/DCP/50N06E.htm. Of course, I can also send these texts in a file, but then I would need your e-mail address. My address is wojtek_c (at sign) op.pl, we may also communicate in Wikipedia – through the [[:pl:Dyskusja_wikipedysty:Wojtek_C|discussion page]]. I am sorry for troubling you, but I don’t know personally anyone who would speak Luxemburgish. It came to my mind that a fellow-editor from Luxemburgish Wikipedia would perhaps agree to help me. I would really appreciate your help and would like to thank you very much for it in advance. But if it causes any problem - just let me know and forget about my request - it is nothing that important. Once again - I am sorry for troubling you and thank you very much for your help. I hope you will not find my request too insolent... Best regards, Wojtek Czombik --[[Benotzer:Wojtek C|Wojtek C]] 18:18, 30. Okt. 2010 (UTC) == ... matt == Moien, ech hat net gesinn, datt "Schach" scho bei de Portaler stéing. Kloer kann et ënner "Sport" stoen. Merci sou oder sou, fir d'Uleeën, an deng Aarbecht an deem Rayon (a soss doruechter). --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 17:00, 14. Nov. 2010 (UTC) Moien, Luuss emol vläicht eng Kéier '''[[Wikipedia:De Staminee#Neien Admin|dohinner]]'''. Merci am Viraus -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 09:06, 21. Feb. 2011 (UTC) Tipptopp, datt s D'e bëssen no de Kategorië kucks. Do geet sielen een derhannert, a munneches ass do nach e bëssen hott an har. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 16:29, 28. Feb. 2011 (UTC) * Salut, Ech well dech drop opmierksam maachen, datt d'Kategorie "Stärebiller" schonns ëmmer do war (hu si selwer gemaach) a komplett ass, also w.e.g. net opléisen !! Nei Kategorien sinn d'Ënnerglidderung vun deenen eenzelnen Stärebiller, dat heescht do kommen d'Stären, Galaxien, Meteorstréim an all aner himmlesch Objeten dran!! Merci fir d'Stoeloossen vun den Kategorien. ... Wisou Dir {{en}} hannendrun maacht, ass mäer och e Räetsel, well ech sinn dat am Ufank (2006) sou geléiert ginn ! mä domadde kann ech liewen, e schéinen Dag nach --[[Benotzer:SITCK|SITCK]] 10:37, 13. Aug. 2011 (UTC) == Kylie Minogue == Hi. I just created the article about Australian singer [[Kylie Minogue]] in Luxemburgish. It's a stub and needs more information. Please let me know if it's possible to have your contribution. Danke schön. [[Brukar:Mustashy|Mustashy]] 14:45, 11 Nov. 2011 (UTC) ==Illusiounen an Täuschungen== Moien, Den DFL iwwersetzt '''Illusion''' mat Illusioun an an zweeter Linn mat Täuschung. Firwat gräife mir elo op dat typescht germanescht Wuert zréck --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:38, 23. Dez. 2012 (UTC) :Da wier et vläicht méi einfach gewiescht den Haaptartikel op Illusioun ze réckelen. Schliisslech war d'Kategorie 6 Joer laang gutt. Mer hunn och bis elo ëmmer versicht pur transmuselanesch Wierder z'ëmgoen, wann Ersatz do war. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:58, 23. Dez. 2012 (UTC) ::Et kann een effektiv laang driwwer diskutéieren, ech versti just net firwat ee sech an aneren Arbecht mécht fir eppes wat gutt ass duerch eppes wat net onbedingt besser ass z'ersetzen. Dovunner ofgesinn ass am Haaptartikel an deem Sënn näischt g'ännert ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 15:47, 23. Dez. 2012 (UTC) ::::D'Kategorie gouf geläscht, an d'Interwikien an de gréisste Wikipediaen goufen och g'ännert, soss schloen Botten e Kopplabunz nom aneren. (Dat war déi zousätzlech Aarbecht un déi meeschtens keen denkt) [[Fichier:Face-wink.svg]] --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:04, 23. Dez. 2012 (UTC) == Wiki-Iessen e Samsden == Moie Volvox, Um Stamminee gouf kierzlech de Plang vun engem Iessen tëscht de Wiki-Mataarbechter konkretiséiert (dëse Samschde vu 16.00 un am "Juegdschlass" um Bridel). Vläit hues de och Loscht an Zäit, laanscht ze kommen? --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 11:04, 21. Feb. 2013 (UTC) == Schabloun:Coordinate == Gudde Moien! So, mär hunn eng Fro iwwer d'Schabloun hei am Titel. Kéins de w.e.g. [[Benotzer_Diskussioun:Otets#Schabloun|hei]] an [[Benutzer_Diskussion:Les_Meloures#Geo-Schablounen déi feelen|hei]] kucken? --[[User:Otets|Otets]] 15:47, 30. Abr. 2014 (UTC) == Global account == Hi Volvox! As a [[:m:Stewards|Steward]] I'm involved in the upcoming [[:m:Help:Unified login|unification]] of all accounts organized by the Wikimedia Foundation (see [[:m:Single User Login finalisation announcement]]). By looking at [[Special:CentralAuth/Volvox|your account]], I realized that you don't have a global account yet. In order to secure your name, I recommend you to create such account on your own by submitting your password on [[Special:MergeAccount]] and unifying your local accounts. If you have any problems with doing that or further questions, please don't hesitate to contact me on my [[User talk:DerHexer|talk page]]. Cheers, [[Benotzer:DerHexer|DerHexer]] ([[Benotzer Diskussioun:DerHexer|Diskussioun]]) 22:14, 16. Jan. 2015 (UTC) ==[[Messina]]== Moien, a merci fir deng Mataarbecht dodrun, ma ech fäerten, dat goung eppes iwwer d'Zil eraus: Déi südafrikanesch Stiedchen heescht, no der de:Wii, zanter engem Strapp [[Musina]] (se housch fréier Messina). Dofir solle mer dat Lemma, un dat ee gemenkerhand denkt, wann ee vu "Messina" schwätzt, och der [[Messina|sizilianescher Stad]] loossen, a mat "[[Messina (Homonymie)]]" d'Méiglechkeet ginn, op méi oder manner obskur Niewebedeitungen hinzeweisen. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 13:26, 4. Dez. 2019 (UTC) == Toyota == @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] Hello, I am a car fanatic, and mostly of Toyota brand. I want to ask you can you create an article for Toyota on Luxembourgish Wiki since I don't understand this language. I have seen that you last edited BMW article on this Wiki. Thanks [[Benotzer:MBAJRA|MBAJRA]] ([[Benotzer Diskussioun:MBAJRA|Diskussioun]]) 15:04, 16. Dez. 2022 (UTC) @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] Can you create it please? Thank you [[Spezial:Kontributiounen/188.172.109.36|188.172.109.36]] 10:03, 22. Dez. 2022 (UTC) :Hi. Sorry, but I'm more active on maintaining categories and stuff like that than on writing articles. Furthermore, I have no special knowledge or interest in cars (on the BMW article I just reverted a spam edit and changed a sorting key). You would have to find somebody else, I'm afraid. :-- [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 10:43, 22. Dez. 2022 (UTC) == Kategorien == Tëschenduerch e klenge Merci fir Deng Aarbecht zanter e puer Deeg, mam Nokucke vun de Kategorien, an domat, wou néideg, méi Systematik do anzeféieren. [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:09, 20. Dez. 2022 (UTC) :Merci! Et mécht mer zwar och Spaass an de Kategorien ze botzen an ze poléieren, mee ee Merci ze kréien ass nach eng Kéier ee schéinen Extra. :-- [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:16, 20. Dez. 2022 (UTC) ==Juegdgéigner-Komitee== Salut, dat war den Numm wéi de Veräin geheescht huet. Ob dat lo falsch geschriwwe war oder net, dat spillt keng Roll. Et ass en Numm deen eeben demools sou war. B.G. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 20:19, 2. Feb. 2023 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 22:25, 3. Feb. 2024 (UTC) </div> <!-- Message gouf vum User:Doc James@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 benotzt huet--> == Gebuer a gestuerwen == Gudde Mëtteg, Ass de Komma wierklech néideg am Standardsaz „gebuer den … zu …''',''' a gestuerwen den …“? Ech hunn dee bis elo ni gemaach, gesinn awer elo, datt dat reegelméisseg verbessert gëtt. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:09, 6. Okt. 2024 (UTC) :@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] Gudde Mëtteg, reng grammatesch ass en net zwéngend néideg. :Allerdéngs war et deemools, virun iwwer 15 Joer, wou ech hei ugefaangen hunn eng bestoend Konventioun, datt een „gebuer ..., a gestuerwen..., war...“ – also mat engem Komma dertëschent – schreift an aus Grënn vun der Eenheetlechkeet hunn ech dat ëmmer bäibehalen an a méi rezenter Zäit och systematesch verbessert. :An deem Fall si „gebuer den...“ an „a gestuerwen den...“ zwou Appositiounen, also Bäisätz, déi jeeweils mat Kommaen ofzegrenze sinn. Allerdéngs wier och d'Interpretatioun méiglech, datt „gebuer den... a gestuerwen den...“ eng eenzeg Appositioun ass, déi aus zwee Deeler mat engem „a(n)“, dee bekanntlech kee Komma kritt, zesummegesat ass; ënnert där Interpretatioun kann een de fragleche Komma och ewechloossen. Et kann een also am Wesentleche maachen, wat ee wëll. :Ee praktesche Virdeel vum fragleche Komma ass a mengen Aen allerdéngs, datt en den Text besser strukturéiert, war virun allem dann hëlleft, wann ee Konstruktiounen huet wéi „gebuer den 21. September 1910 zu Courbevoie a Frankräich a gestuerwen...“. Well déi Introsätz souwisou schonn deels relativ laang sinn fannen ech et nëtzlech, wann d'Kommaen engem d'Bléck visuell kloer uweisen: Wou ass den Numm, alternativ Nimm oder an anere Schrëftsystemer, wou d'Gebuertsdonnéeën, dann d'Doudesdonnéën, an da wat d'Persoun iwwerhaapt gemaach huet a wou se hierkoum. :Eng drëtt Méiglechkeet wier de fragleche Komma bäizebehalen awer dofir den „a(n)“ ewechzeloossen. Dann hätt een nach ëmmer déi visuell Strukturéierung vum Aleedungssaz, awer ouni déi komesch Situatioun virun engem „a(n)“ ee Komma stoen ze hunn. :Alles an allem ass et mir awer relativ egal, ob mer dee Komma setzen (mat od r ouni „a(n)“) oder net, soulaang et op der ganzer lb.wiki eenheetlech ass. Falls eng Kéier déi kollektiv Decisioun sollt geholl ginn, datt mer dee Komma oder den „a(n)“ net wëllen, da wier dat och mam AutoWikiBrowser machbar, fir deen e puer zéngdausend Mol ewechzehuelen. Se rëm dranzesetze wier awer méi komplizéiert. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:38, 6. Okt. 2024 (UTC) ==Kategorie:Brasilianesch Foussballspiller== Moien, dës Kategorie gëtt a ville Säiten, wou se näicht veluer huet anscheinend automatesch irgendwou am Hannergrond generéiert. Ech hunn net erausfonnt u wat dat lei kéint. ? --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661|2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661]] 17:27, 21. Abr. 2025 (UTC) :Merci fir den Hinweis. Ech hu mat „insource:/:Brasilianesch Foussballspiller/“ an allen Nummraim nom Ursprong gesicht an de [[Modul:DateLb]] als schëllege fonnt. Do gouf déi Kategorie als Trackingkategorie fir Fäll, wou eppes schif geet, agesat a vergiess. Ech hunn se mol duerch [[:Kategorie:Modul:DateLb-Trackingkategorie]] ersat a gi lo der Fro no, firwat déi schlëmm Fäll iwwerhaapt optrieden, do schéngt eppes mam verschaffe vu Wikidata-Datume futti gaangen ze sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 19:32, 21. Abr. 2025 (UTC) ::Merci och fir d'Nosich. --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661|2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661]] 19:52, 21. Abr. 2025 (UTC) :::De Problem ass behuewen an no an no missten d'Säite vum selwen aus deene Kategorië verschwannen. :::Fir d'Nowelt: Am [[Modul:Wd]] hunn ech gëschter an der Funktioun <code>parseDate</code> d'Konkatenatioun mat engem Punkt vun der Dageszuel erausgeholl, well soss d'Funktioun <code>datePrecedesDate</code> net funktionéiert (den Dag wier da keng Zuel méi, mee eng Zeecheketten) an deemno d'[[Schabloun:Wikidata]] net mat de Flags <code>former</code>, <code>current</code> a <code>future</code> fir Datumen benotzt ka ginn. Doduerch huet awer natierlech de Punkt hannert der Dageszuel gefeelt, wat net nëmmen zu engem falschen Affichage vu Wikidata-Datume gefouert huet, mee och d'[[Modul:DateLb]] gestéiert huet (en huet probéiert falsch formatéiert Datumen ze verschaffen an déi entspriechend Säiten an enger Trackingkategorie gesat). Fir de Punkt rëm derbäizekréien ouni éigendeppes anescht futti ze maachen (hoffentlech), hunn ech an der Funktioun <code>Config:getValue</code> am Fall <code>datatype == 'time'</code> op entspriechender Plaz rëm e Punkt derbäikonkatenéiert. :::@[[Benotzer:Soued031|Soued031]] pour info. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 21. Abr. 2025 (UTC) == Ännerungskonflikt bei „Luxembourg Song Contest 2025“ == Zu [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg_Song_Contest_2025&direction=next&oldid=2605036 dëser Ännerung] mam Resumé „an no der Ännerung ass de feeler nees do. gesitt dir dat net?“: Wann een op déi verlinkte Säit https://ogaegreece.com/luxembourg-lsc-2025-songs-poll/ geet, da gesäit een, datt den Titel vun der Säit „LUXEMBOURG: Listen to the songs of LSC 2025 & vote for your favorite one [Poll]!“ ass. Déi eckeg Klammeren ewechzehuelen ass also keng Verbesserung, mee e Feeler. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:08, 27. Abr. 2025 (UTC) :@ Benotzer:Volvox: Neen et ass kee Feeler fir se ewech ze huelen, well se jo net korrekt ugewise ginn, well se den Inertnetlink falsch zoumaachen. Dat gesäit een dach wann een an d'Referenze kucke geet. An et gëtt als Lint-Feeler ugewisen. --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE|2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE]] 20:27, 27. Abr. 2025 (UTC) ::Stëmmt. Mäi Feeler, datt ech net gesinn hunn, datt de Link falsch interpretéiert gëtt, wann een déi eckeg Klammeren aus dem Titel einfach sou dohinner setzt. Se ewechzehuelen ass trotzdeem net richteg (well se jo Deel vum Titel sinn), mee do kann ee sech hëllefen, andeems een de Linktitel tëscht nowiki-Tags setzt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:37, 27. Abr. 2025 (UTC) :::OK merci --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE|2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE]] 20:43, 27. Abr. 2025 (UTC) ==MediaWiki:Scribunto-doc-page-show== Moien, op dëser Säit ass eng Dokumentatioun agebonnen déi eng Schabloun generéiert déi et net gëtt. --[[Spezial:Kontributiounen/91.179.127.81|91.179.127.81]] 16:09, 30. Jun. 2025 (UTC) :Moien, louch dodrunner, datt op [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show/doc]] vun iergendwouhier (translatewiki villäicht? Ech hunn zwar net direkt eppes fonnt…) den Inhalt :<code><nowiki>{{$1}}</nowiki><br><nowiki><hr /></nowiki></code> :agebonne gouf. Dat hat lo keng weider negativ Effekter, ausser datt et komesch ausgesinn huet an d'Schabloun:$1 op der automatescher Wonschlëscht opgetaucht ass. Mee ech hunn d'Säit einfach mol duerch eng „richteg“ Dokumentatioun ersat, déi dann och zoufällegerweis op [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]] agebonne gëtt, well déi Säit d'Schabloun {{tl|Dokumentatioun}} als fir a Moduler mat /doc-Ënnersäiten anzebannen definéiert. Dat ass a mengen Aen zwar eng onsystematesch, ''ad-hoc''-Léisung, awer schlëmmer wéi virdrun ass et warscheinlech net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:57, 30. Jun. 2025 (UTC) Moien, war net gär geschitt mam Link beim Gusty Graas. Merci fir d'Richtegstellen --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 08:48, 26. Aug. 2025 (UTC) == Mentoring == Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]]. Du hues dech beim Mentoring Programm ugemellt. Ech stinn Dir als Mentor bei Froen zur Verfügung. (Dëst ass en Test Message am Kader vum genannte Programm; esou wéi ech dat gesinn, geet de ganzen Echange Mentor - Mentee iwwer d'Benotzer-Diskussiounssäiten). | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:32, 3. Sep. 2025 (UTC) :Esou schéngt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:33, 3. Sep. 2025 (UTC) == Thank you! == [[File:Translation Barnstar Velvet.svg|left|150px|Thank you, Volvox, for translating the user interfaces of tools like the Growth feature and others into Luxembourgish.]] [[Benotzer:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Benotzer Diskussioun:UOzurumba (WMF)|Diskussioun]]) 02:15, 4. Sep. 2025 (UTC) == [[Schabloun:Schachpartie]] == I'm happy to see you are interested in the template. The template (more specifically [[template:Calculator]]) does depend on the gadget at [[w:MediaWiki:Gadget-calculator.js]] in order to work, so you'll have to copy that over and enable it to make the template work [[Benotzer:Bawolff|Bawolff]] ([[Benotzer Diskussioun:Bawolff|Diskussioun]]) 21:29, 3. Jan. 2026 (UTC) :Thanks for your comment! I actually already did this and made it a gadget on lbwiki [[MediaWiki:Gadget-Calculator.js]] and started documenting it on [[Wikipedia:Calculator]]. It is still opt-in, but I intend to make it a default gadget, once I have community consense for this. I also imported [[Schabloun:Calculator]], [[Schabloun:Calculator label]], [[Schabloun:Calculator button]], [[Modul:Chess viewer]], [[Modul:Chess viewer/styles.css]], [[Modul:Pgn]] and [[Modul:Chessboard/styles.css]] and it seems to work. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 01:19, 4. Jan. 2026 (UTC) ==Portal Schach== Salut ech hu gesinn datt s de e puer <nowiki></div></nowiki>-Taggen erausgeholl huel. Wat war d'Ursaach oder den Zweck dovun? Lo gesäit d'Säit net méi sou gutt aus, a produzéiert Feelermeldungen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 12:53, 15. Jan. 2026 (UTC) :Salut, ech huelen un, dass de mat Feelermeldunge „Schluss-Tag feelt“ gemengt hues. Déi waren doduerch bedéngt, datt d'Ufank-Kader-Schabloune weeder mat engem <nowiki></div></nowiki> nach mat der Enn-Kader-Schabloun zougemaach goufen. Dat hunn ech elo behuewen. Déi div-Tags, déi ech an der vireger Ännerung erausgeholl hunn, hu just den Text an der jeeweileger Këscht zentréiert. Dat ass eng affaire de goût, mee ech fannen et léksbënneg méi schéin. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:59, 15. Jan. 2026 (UTC) ::Vläicht sollte mer dann nach e puer Leit froen ob se all lénksbënneg méi schéi fannen, an da fir konsequent ze bleiwen dat och bei den anere Portaler uwennen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 16:57, 15. Jan. 2026 (UTC) :::Éierlech gesot fannen ech et net onbedéngt néideg, datt all d'Portaler eenheetlech ausgesinn. Och ass et mir net esou wichteg wéi am Portal:Schach den Text formatéiert ass. Ech iwwerloossen et dir ze änneren an anerer ze froen, wéi s de et fir richteg häls. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:22, 16. Jan. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28. Abr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message gouf vum User:Keegan (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 benotzt huet--> == Lëtzebuergesch == Hello. I'm looking for Luxembourgish translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Benotzer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Benotzer Diskussioun:Eurohunter|Diskussioun]]) 08:22, 16. Mee 2026 (UTC) :Hi. It's difficult to say if you would like to help, as I don't know exactly what you're asking for. If it's only a few items and only once, I can try to help. If it is too many items or a recurring task, then rather not. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:29, 16. Mee 2026 (UTC) == Stroossekëscht == Salut, éiers de deng Lescht Ännerungen an der Stroossekëscht gemaach hues, stoungen d'Biller korrekt an der Këscht. Firwat ass dat lo net méi esou? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:30, 6. Aug. 2026 (UTC) :Kanns de mir wgl. e Beispill ginn, op wat fir enger Säit e Problem mat de Biller ass? Ech sinn all Artikele mat {{tl|Infobox Strooss}} duerchgaangen an entweeder huet d'Bild mer normal geschéngt oder et gouf guer kee Bild, weeder als Infobox-Parameter nach op Wikidata. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:10, 6. Aug. 2026 (UTC) ::Salut, de Problem weisst sech wann een d'Säit an der Breet reduzéiert. Beim Artikel Krautmaart, bleift d'Bild zentréiert a beim Artikel Unter den Linden a bei villen anere rutscht et no lénks. Et ass mer eréischt no denger Ännerung opgefall, et kann awer natierlech och gutt sinn datt et un eppes anescht läit. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:50, 6. Aug. 2026 (UTC) 2t1291z9zh3jynn9y1yavinflvhvqay 2689248 2689245 2026-08-06T09:03:06Z Les Meloures 580 /* Stroossekëscht */ k 2689248 wikitext text/x-wiki --[[Benotzer:Cornischong|Cornischong]] 17:36, 14. Dez. 2008 (UTC) Merci. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] Gudde Moien, Ech hunn de Kasparow an den Einstein déi Dir nëmmen als Familljennimm weidergeleet hat, erëm geläscht. Dofir ginn et zwou Ursaachen: 1) et gëtt méi Einsteienen a Kasparowen. 2) et ass net de Gebrauch datt Familljennimm virugeleet ginn, ausser et ass eng Persoun déi esou ënner deem Numm pertinent bekannt ass, an et gëtt keen zweeten. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 18:59, 17. Dez. 2008 (UTC) D'acccord. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] Moien, Kuck emol w.e.g. [[Schabloun Diskussioun:Commonscat]] [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 12:24, 11. Jan. 2009 (UTC) Moien, bei den Zortéierungen an der Katorie komme keng Accenten op d'Buschtawen, soss zortéiert d'Maschinn net richteg. Et brauch en och kee Komma ze setzen. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 21:48, 11. Jan. 2009 (UTC) :Gudde Moien, :Kann du emol [[Kategorie Diskussioun:Mattbiller|Do Kucken]] :[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:45, 20. Mee 2009 (UTC) Remoien, Kuck emol w.e.g. nach eng Kéier [[Kategorie Diskussioun:Mattbiller#Mattbiller|Do]] [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:14, 20. Mee 2009 (UTC) Resalut, Flott, Ech hat net gesinn datts de Link scho gasat has. Merci fir Mataarbecht. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:20, 20. Mee 2009 (UTC) Et huet mech gefreet. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] 14:55, 20. Mee 2009 (UTC) Moien, Kuck emol w.e.g. an deng Mailkëscht, ech hunn der eppes geschéckt. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 11:16, 21. Mee 2009 (UTC) Remoien, Tip top Merci. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 11:50, 21. Mee 2009 (UTC) Moien, Ech hunn eng Kéier séier gekuckt, dat schéngt mer kloer ze sinn. Esou ka jiddreen deen eppes net versteet dohinner kucke goen. Gutt gemaach :-) [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:03, 21. Mee 2009 (UTC) Moien. Wei ech gesinn bedeelegst du dech vill bei Wikipedia. majo ech wenschen dir nach vill Spaaß :) [[Benotzer:Potterstein|Potterstein]] 22:03 21 Mai 2009 Vilmols merci. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] 15:29, 22. Mee 2009 (UTC) Salut, Et gëtt zwou Kategorien, déi eng heescht Volleksrepublik China an déi aner China. Geet eng net duer? :Ech mengen, déi eng beschäftegt sech mam Staat China (Volleksrepublik China), an déi aner mam historesche China (China). [[Benotzer:Volvox|Volvox]] 11:47, 14. Jul. 2009 (UTC) Salut, Du proposéiers d'Schabloun YUGO ze läschen. Gouf se iwwerall entlinkt an duerch déi nei ersat? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 16:10, 22. Jul. 2009 (UTC) Merci, déi al gouf geläscht. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 17:37, 22. Jul. 2009 (UTC) Moien, Gëtt '''ee''' Gambit gesot oder '''eent''' Gambit? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 13:55, 7. Aug. 2009 (UTC) :Remoien, :Ech sinn emol frou datts de de vestanen hues wat ech gemengt hat. Meng Fro war nämlech net esou kloer, dat koum doduerch datt ech se am fonng wollt verbesseren, awer dommerweis hat ech iergendweéi de Knäpche vum Späicheren erwëscht. Duerno krut ech en Telefon dee mech e bësselchen opgehalen hat, mä an der Tëschenzäit has de mer schonns geäntwert. :Déi Saach ass net sou einfach mat dem Neutrum vu datt dat Wuert jo net vu lëtzebuergeschen Originnen ass. :Dofir hunn ech mer mol einfach d'Fro gestallt wéi ee géif op dëse Saz äntwerten. :Has de déi Gambitte gesinn? :Äntwerten als Beispill: #Ech hat den Éischte gesinn awer net den Zweeten oder #Ech hat dat Éischt gesinn awer net dat Zweet. Perséinlech hätt ech éischter Tendenz zu der éischter Äntwert. :[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 14:42, 7. Aug. 2009 (UTC) == 1-Propanol vs Propan-1-ol == Salut, Kannst du w.e.g. e Bléck op d'[[Diskussioun:1-Propanol]] werfen?--[[Benotzer:Fliedermaus|Fliedermaus]] 18:10, 8. Jan. 2010 (UTC) Gudden Owend, Als guer net Spezialist, an och soss wéineg iwwer Schach informéiert, wollt ech awer mol eng Fro stellen, well ech esou e komescht Gefill mat den Genus vum Gambit am Lëtzebuergeschen hunn. Ass et/en sächlech oder männlech. Duerfir mol d'Fro: "Géif gesot ginn, et huet '''dee''' Gambit gespillt oder en huet '''dat''' Gambit gespillt, oder och '''wateree''' Gambit oder '''watereent''' Gambitt? [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:10, 28. Sep. 2010 (UTC) Renowend, ech gesinn elo grad dat hat ech anscheinend schonns eng Kéier gefrot, weess dommerweis net méi wat d'Äntwert war. Ech ginn emol nosichen. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:15, 28. Sep. 2010 (UTC) Wat de Genus vum Wuert „Gambit“ ubelaangt, sinn ech mer selwer net 100-prozenteg secher, mais wann ech dat Wuert a verschidde Kontexter setzen, kommen ech ëmmer neess zum Schluss, dat „Gambit“ sächlech ass. Ech froe mech mol an deenen nächsten Deeg ëm, a setzte meng Conclusioun op [[Diskussioun:Gambit]], fir datt jiddfereen et direkt nokucke kann. [[Benotzer:Volvox|Volvox]] 20:29, 28. Sep. 2010 (UTC) ::Dat wier flott. Merci [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 20:49, 28. Sep. 2010 (UTC) == May I kindly ask for your help? == Dear Volvox, My name is [[:pl:Wikipedysta:Wojtek_C|Wojtek Czombik]] and I am an editor of Polish Wikipedia. As a participant of a "Degree Confluence Project" I would like to kindly request your help. I chose you from these users of Luxembourgish Wikipedia that are native speakers of Luxembourgish language. I would like to assure you that the matter is not-commercial in any way and that it is related both to Wikipedia and your country. First let me make a short introduction: There is a web project called "Degree Confluence Project" (http://www.confluence.org/). The idea is "to visit each of the latitude and longitude integer degree intersections in the world, and to take pictures at each location. The pictures, along with a narrative describing the adventures it took to get there are then posted on the web site. This creates an organized sampling of the world." (http://www.confluence.org/infodcp.php#goals). Of course, the exact points of intersections are located using GPS receivers. I have been participating in the project since 2004 and it has brought me a lot of fun and let me visit many interesting places. So far I have visited more that 100 different "degree confluences" (that term stands for "the exact spot where an integer degree of latitude and an integer degree of longitude meet") – my visits are described at http://www.confluence.org/visitor.php?id=7411. In Polish Wikipedia I created an article about the [[:pl:Degree Confluence Project|Degree Confluence Project]]. During my journey to Luxembourg in April I visited "the one and only" confluence point in your country 50N 06E (http://www.confluence.org/confluence.php?lat=50&lon=6), located near Wilwerwiltz-Enscherange and according to the project rules I have prepared a short narrative describing my way there. The narratives are usually in English, but as it was my first confluence visit in Luxembourg, I though it would be nice to provide a Luxembourgish version as well. The narrative in the language of the host country I have already provided for my first visits in Germany, Czech Republic, the Netherlands, Italy, France, Slovakia, and Austria. Of course I don’t speak all these languages – I used to ask native speakers from those countries for the translation (some of them were editors of Wikipedia, too). And now I have come with such a request to you :-) Would you please be so kind and translate the narrative from German or English into Luxemburgish? It is not very long – some 900 words. English, German, and Polish versions are available at http://wojtek_c.republika.pl/DCP/50N06E.htm. Of course, I can also send these texts in a file, but then I would need your e-mail address. My address is wojtek_c (at sign) op.pl, we may also communicate in Wikipedia – through the [[:pl:Dyskusja_wikipedysty:Wojtek_C|discussion page]]. I am sorry for troubling you, but I don’t know personally anyone who would speak Luxemburgish. It came to my mind that a fellow-editor from Luxemburgish Wikipedia would perhaps agree to help me. I would really appreciate your help and would like to thank you very much for it in advance. But if it causes any problem - just let me know and forget about my request - it is nothing that important. Once again - I am sorry for troubling you and thank you very much for your help. I hope you will not find my request too insolent... Best regards, Wojtek Czombik --[[Benotzer:Wojtek C|Wojtek C]] 18:18, 30. Okt. 2010 (UTC) == ... matt == Moien, ech hat net gesinn, datt "Schach" scho bei de Portaler stéing. Kloer kann et ënner "Sport" stoen. Merci sou oder sou, fir d'Uleeën, an deng Aarbecht an deem Rayon (a soss doruechter). --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 17:00, 14. Nov. 2010 (UTC) Moien, Luuss emol vläicht eng Kéier '''[[Wikipedia:De Staminee#Neien Admin|dohinner]]'''. Merci am Viraus -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] 09:06, 21. Feb. 2011 (UTC) Tipptopp, datt s D'e bëssen no de Kategorië kucks. Do geet sielen een derhannert, a munneches ass do nach e bëssen hott an har. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 16:29, 28. Feb. 2011 (UTC) * Salut, Ech well dech drop opmierksam maachen, datt d'Kategorie "Stärebiller" schonns ëmmer do war (hu si selwer gemaach) a komplett ass, also w.e.g. net opléisen !! Nei Kategorien sinn d'Ënnerglidderung vun deenen eenzelnen Stärebiller, dat heescht do kommen d'Stären, Galaxien, Meteorstréim an all aner himmlesch Objeten dran!! Merci fir d'Stoeloossen vun den Kategorien. ... Wisou Dir {{en}} hannendrun maacht, ass mäer och e Räetsel, well ech sinn dat am Ufank (2006) sou geléiert ginn ! mä domadde kann ech liewen, e schéinen Dag nach --[[Benotzer:SITCK|SITCK]] 10:37, 13. Aug. 2011 (UTC) == Kylie Minogue == Hi. I just created the article about Australian singer [[Kylie Minogue]] in Luxemburgish. It's a stub and needs more information. Please let me know if it's possible to have your contribution. Danke schön. [[Brukar:Mustashy|Mustashy]] 14:45, 11 Nov. 2011 (UTC) ==Illusiounen an Täuschungen== Moien, Den DFL iwwersetzt '''Illusion''' mat Illusioun an an zweeter Linn mat Täuschung. Firwat gräife mir elo op dat typescht germanescht Wuert zréck --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:38, 23. Dez. 2012 (UTC) :Da wier et vläicht méi einfach gewiescht den Haaptartikel op Illusioun ze réckelen. Schliisslech war d'Kategorie 6 Joer laang gutt. Mer hunn och bis elo ëmmer versicht pur transmuselanesch Wierder z'ëmgoen, wann Ersatz do war. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:58, 23. Dez. 2012 (UTC) ::Et kann een effektiv laang driwwer diskutéieren, ech versti just net firwat ee sech an aneren Arbecht mécht fir eppes wat gutt ass duerch eppes wat net onbedingt besser ass z'ersetzen. Dovunner ofgesinn ass am Haaptartikel an deem Sënn näischt g'ännert ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 15:47, 23. Dez. 2012 (UTC) ::::D'Kategorie gouf geläscht, an d'Interwikien an de gréisste Wikipediaen goufen och g'ännert, soss schloen Botten e Kopplabunz nom aneren. (Dat war déi zousätzlech Aarbecht un déi meeschtens keen denkt) [[Fichier:Face-wink.svg]] --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:04, 23. Dez. 2012 (UTC) == Wiki-Iessen e Samsden == Moie Volvox, Um Stamminee gouf kierzlech de Plang vun engem Iessen tëscht de Wiki-Mataarbechter konkretiséiert (dëse Samschde vu 16.00 un am "Juegdschlass" um Bridel). Vläit hues de och Loscht an Zäit, laanscht ze kommen? --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 11:04, 21. Feb. 2013 (UTC) == Schabloun:Coordinate == Gudde Moien! So, mär hunn eng Fro iwwer d'Schabloun hei am Titel. Kéins de w.e.g. [[Benotzer_Diskussioun:Otets#Schabloun|hei]] an [[Benutzer_Diskussion:Les_Meloures#Geo-Schablounen déi feelen|hei]] kucken? --[[User:Otets|Otets]] 15:47, 30. Abr. 2014 (UTC) == Global account == Hi Volvox! As a [[:m:Stewards|Steward]] I'm involved in the upcoming [[:m:Help:Unified login|unification]] of all accounts organized by the Wikimedia Foundation (see [[:m:Single User Login finalisation announcement]]). By looking at [[Special:CentralAuth/Volvox|your account]], I realized that you don't have a global account yet. In order to secure your name, I recommend you to create such account on your own by submitting your password on [[Special:MergeAccount]] and unifying your local accounts. If you have any problems with doing that or further questions, please don't hesitate to contact me on my [[User talk:DerHexer|talk page]]. Cheers, [[Benotzer:DerHexer|DerHexer]] ([[Benotzer Diskussioun:DerHexer|Diskussioun]]) 22:14, 16. Jan. 2015 (UTC) ==[[Messina]]== Moien, a merci fir deng Mataarbecht dodrun, ma ech fäerten, dat goung eppes iwwer d'Zil eraus: Déi südafrikanesch Stiedchen heescht, no der de:Wii, zanter engem Strapp [[Musina]] (se housch fréier Messina). Dofir solle mer dat Lemma, un dat ee gemenkerhand denkt, wann ee vu "Messina" schwätzt, och der [[Messina|sizilianescher Stad]] loossen, a mat "[[Messina (Homonymie)]]" d'Méiglechkeet ginn, op méi oder manner obskur Niewebedeitungen hinzeweisen. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 13:26, 4. Dez. 2019 (UTC) == Toyota == @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] Hello, I am a car fanatic, and mostly of Toyota brand. I want to ask you can you create an article for Toyota on Luxembourgish Wiki since I don't understand this language. I have seen that you last edited BMW article on this Wiki. Thanks [[Benotzer:MBAJRA|MBAJRA]] ([[Benotzer Diskussioun:MBAJRA|Diskussioun]]) 15:04, 16. Dez. 2022 (UTC) @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] Can you create it please? Thank you [[Spezial:Kontributiounen/188.172.109.36|188.172.109.36]] 10:03, 22. Dez. 2022 (UTC) :Hi. Sorry, but I'm more active on maintaining categories and stuff like that than on writing articles. Furthermore, I have no special knowledge or interest in cars (on the BMW article I just reverted a spam edit and changed a sorting key). You would have to find somebody else, I'm afraid. :-- [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 10:43, 22. Dez. 2022 (UTC) == Kategorien == Tëschenduerch e klenge Merci fir Deng Aarbecht zanter e puer Deeg, mam Nokucke vun de Kategorien, an domat, wou néideg, méi Systematik do anzeféieren. [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:09, 20. Dez. 2022 (UTC) :Merci! Et mécht mer zwar och Spaass an de Kategorien ze botzen an ze poléieren, mee ee Merci ze kréien ass nach eng Kéier ee schéinen Extra. :-- [[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:16, 20. Dez. 2022 (UTC) ==Juegdgéigner-Komitee== Salut, dat war den Numm wéi de Veräin geheescht huet. Ob dat lo falsch geschriwwe war oder net, dat spillt keng Roll. Et ass en Numm deen eeben demools sou war. B.G. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 20:19, 2. Feb. 2023 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 22:25, 3. Feb. 2024 (UTC) </div> <!-- Message gouf vum User:Doc James@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 benotzt huet--> == Gebuer a gestuerwen == Gudde Mëtteg, Ass de Komma wierklech néideg am Standardsaz „gebuer den … zu …''',''' a gestuerwen den …“? Ech hunn dee bis elo ni gemaach, gesinn awer elo, datt dat reegelméisseg verbessert gëtt. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:09, 6. Okt. 2024 (UTC) :@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] Gudde Mëtteg, reng grammatesch ass en net zwéngend néideg. :Allerdéngs war et deemools, virun iwwer 15 Joer, wou ech hei ugefaangen hunn eng bestoend Konventioun, datt een „gebuer ..., a gestuerwen..., war...“ – also mat engem Komma dertëschent – schreift an aus Grënn vun der Eenheetlechkeet hunn ech dat ëmmer bäibehalen an a méi rezenter Zäit och systematesch verbessert. :An deem Fall si „gebuer den...“ an „a gestuerwen den...“ zwou Appositiounen, also Bäisätz, déi jeeweils mat Kommaen ofzegrenze sinn. Allerdéngs wier och d'Interpretatioun méiglech, datt „gebuer den... a gestuerwen den...“ eng eenzeg Appositioun ass, déi aus zwee Deeler mat engem „a(n)“, dee bekanntlech kee Komma kritt, zesummegesat ass; ënnert där Interpretatioun kann een de fragleche Komma och ewechloossen. Et kann een also am Wesentleche maachen, wat ee wëll. :Ee praktesche Virdeel vum fragleche Komma ass a mengen Aen allerdéngs, datt en den Text besser strukturéiert, war virun allem dann hëlleft, wann ee Konstruktiounen huet wéi „gebuer den 21. September 1910 zu Courbevoie a Frankräich a gestuerwen...“. Well déi Introsätz souwisou schonn deels relativ laang sinn fannen ech et nëtzlech, wann d'Kommaen engem d'Bléck visuell kloer uweisen: Wou ass den Numm, alternativ Nimm oder an anere Schrëftsystemer, wou d'Gebuertsdonnéeën, dann d'Doudesdonnéën, an da wat d'Persoun iwwerhaapt gemaach huet a wou se hierkoum. :Eng drëtt Méiglechkeet wier de fragleche Komma bäizebehalen awer dofir den „a(n)“ ewechzeloossen. Dann hätt een nach ëmmer déi visuell Strukturéierung vum Aleedungssaz, awer ouni déi komesch Situatioun virun engem „a(n)“ ee Komma stoen ze hunn. :Alles an allem ass et mir awer relativ egal, ob mer dee Komma setzen (mat od r ouni „a(n)“) oder net, soulaang et op der ganzer lb.wiki eenheetlech ass. Falls eng Kéier déi kollektiv Decisioun sollt geholl ginn, datt mer dee Komma oder den „a(n)“ net wëllen, da wier dat och mam AutoWikiBrowser machbar, fir deen e puer zéngdausend Mol ewechzehuelen. Se rëm dranzesetze wier awer méi komplizéiert. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:38, 6. Okt. 2024 (UTC) ==Kategorie:Brasilianesch Foussballspiller== Moien, dës Kategorie gëtt a ville Säiten, wou se näicht veluer huet anscheinend automatesch irgendwou am Hannergrond generéiert. Ech hunn net erausfonnt u wat dat lei kéint. ? --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661|2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661]] 17:27, 21. Abr. 2025 (UTC) :Merci fir den Hinweis. Ech hu mat „insource:/:Brasilianesch Foussballspiller/“ an allen Nummraim nom Ursprong gesicht an de [[Modul:DateLb]] als schëllege fonnt. Do gouf déi Kategorie als Trackingkategorie fir Fäll, wou eppes schif geet, agesat a vergiess. Ech hunn se mol duerch [[:Kategorie:Modul:DateLb-Trackingkategorie]] ersat a gi lo der Fro no, firwat déi schlëmm Fäll iwwerhaapt optrieden, do schéngt eppes mam verschaffe vu Wikidata-Datume futti gaangen ze sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 19:32, 21. Abr. 2025 (UTC) ::Merci och fir d'Nosich. --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661|2A02:A03F:A199:6C00:7040:6221:25B4:661]] 19:52, 21. Abr. 2025 (UTC) :::De Problem ass behuewen an no an no missten d'Säite vum selwen aus deene Kategorië verschwannen. :::Fir d'Nowelt: Am [[Modul:Wd]] hunn ech gëschter an der Funktioun <code>parseDate</code> d'Konkatenatioun mat engem Punkt vun der Dageszuel erausgeholl, well soss d'Funktioun <code>datePrecedesDate</code> net funktionéiert (den Dag wier da keng Zuel méi, mee eng Zeecheketten) an deemno d'[[Schabloun:Wikidata]] net mat de Flags <code>former</code>, <code>current</code> a <code>future</code> fir Datumen benotzt ka ginn. Doduerch huet awer natierlech de Punkt hannert der Dageszuel gefeelt, wat net nëmmen zu engem falschen Affichage vu Wikidata-Datume gefouert huet, mee och d'[[Modul:DateLb]] gestéiert huet (en huet probéiert falsch formatéiert Datumen ze verschaffen an déi entspriechend Säiten an enger Trackingkategorie gesat). Fir de Punkt rëm derbäizekréien ouni éigendeppes anescht futti ze maachen (hoffentlech), hunn ech an der Funktioun <code>Config:getValue</code> am Fall <code>datatype == 'time'</code> op entspriechender Plaz rëm e Punkt derbäikonkatenéiert. :::@[[Benotzer:Soued031|Soued031]] pour info. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 21. Abr. 2025 (UTC) == Ännerungskonflikt bei „Luxembourg Song Contest 2025“ == Zu [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg_Song_Contest_2025&direction=next&oldid=2605036 dëser Ännerung] mam Resumé „an no der Ännerung ass de feeler nees do. gesitt dir dat net?“: Wann een op déi verlinkte Säit https://ogaegreece.com/luxembourg-lsc-2025-songs-poll/ geet, da gesäit een, datt den Titel vun der Säit „LUXEMBOURG: Listen to the songs of LSC 2025 & vote for your favorite one [Poll]!“ ass. Déi eckeg Klammeren ewechzehuelen ass also keng Verbesserung, mee e Feeler. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:08, 27. Abr. 2025 (UTC) :@ Benotzer:Volvox: Neen et ass kee Feeler fir se ewech ze huelen, well se jo net korrekt ugewise ginn, well se den Inertnetlink falsch zoumaachen. Dat gesäit een dach wann een an d'Referenze kucke geet. An et gëtt als Lint-Feeler ugewisen. --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE|2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE]] 20:27, 27. Abr. 2025 (UTC) ::Stëmmt. Mäi Feeler, datt ech net gesinn hunn, datt de Link falsch interpretéiert gëtt, wann een déi eckeg Klammeren aus dem Titel einfach sou dohinner setzt. Se ewechzehuelen ass trotzdeem net richteg (well se jo Deel vum Titel sinn), mee do kann ee sech hëllefen, andeems een de Linktitel tëscht nowiki-Tags setzt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:37, 27. Abr. 2025 (UTC) :::OK merci --[[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE|2A02:A03F:A199:6C00:48BF:5B03:8DDC:B8DE]] 20:43, 27. Abr. 2025 (UTC) ==MediaWiki:Scribunto-doc-page-show== Moien, op dëser Säit ass eng Dokumentatioun agebonnen déi eng Schabloun generéiert déi et net gëtt. --[[Spezial:Kontributiounen/91.179.127.81|91.179.127.81]] 16:09, 30. Jun. 2025 (UTC) :Moien, louch dodrunner, datt op [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show/doc]] vun iergendwouhier (translatewiki villäicht? Ech hunn zwar net direkt eppes fonnt…) den Inhalt :<code><nowiki>{{$1}}</nowiki><br><nowiki><hr /></nowiki></code> :agebonne gouf. Dat hat lo keng weider negativ Effekter, ausser datt et komesch ausgesinn huet an d'Schabloun:$1 op der automatescher Wonschlëscht opgetaucht ass. Mee ech hunn d'Säit einfach mol duerch eng „richteg“ Dokumentatioun ersat, déi dann och zoufällegerweis op [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]] agebonne gëtt, well déi Säit d'Schabloun {{tl|Dokumentatioun}} als fir a Moduler mat /doc-Ënnersäiten anzebannen definéiert. Dat ass a mengen Aen zwar eng onsystematesch, ''ad-hoc''-Léisung, awer schlëmmer wéi virdrun ass et warscheinlech net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:57, 30. Jun. 2025 (UTC) Moien, war net gär geschitt mam Link beim Gusty Graas. Merci fir d'Richtegstellen --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 08:48, 26. Aug. 2025 (UTC) == Mentoring == Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]]. Du hues dech beim Mentoring Programm ugemellt. Ech stinn Dir als Mentor bei Froen zur Verfügung. (Dëst ass en Test Message am Kader vum genannte Programm; esou wéi ech dat gesinn, geet de ganzen Echange Mentor - Mentee iwwer d'Benotzer-Diskussiounssäiten). | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:32, 3. Sep. 2025 (UTC) :Esou schéngt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:33, 3. Sep. 2025 (UTC) == Thank you! == [[File:Translation Barnstar Velvet.svg|left|150px|Thank you, Volvox, for translating the user interfaces of tools like the Growth feature and others into Luxembourgish.]] [[Benotzer:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Benotzer Diskussioun:UOzurumba (WMF)|Diskussioun]]) 02:15, 4. Sep. 2025 (UTC) == [[Schabloun:Schachpartie]] == I'm happy to see you are interested in the template. The template (more specifically [[template:Calculator]]) does depend on the gadget at [[w:MediaWiki:Gadget-calculator.js]] in order to work, so you'll have to copy that over and enable it to make the template work [[Benotzer:Bawolff|Bawolff]] ([[Benotzer Diskussioun:Bawolff|Diskussioun]]) 21:29, 3. Jan. 2026 (UTC) :Thanks for your comment! I actually already did this and made it a gadget on lbwiki [[MediaWiki:Gadget-Calculator.js]] and started documenting it on [[Wikipedia:Calculator]]. It is still opt-in, but I intend to make it a default gadget, once I have community consense for this. I also imported [[Schabloun:Calculator]], [[Schabloun:Calculator label]], [[Schabloun:Calculator button]], [[Modul:Chess viewer]], [[Modul:Chess viewer/styles.css]], [[Modul:Pgn]] and [[Modul:Chessboard/styles.css]] and it seems to work. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 01:19, 4. Jan. 2026 (UTC) ==Portal Schach== Salut ech hu gesinn datt s de e puer <nowiki></div></nowiki>-Taggen erausgeholl huel. Wat war d'Ursaach oder den Zweck dovun? Lo gesäit d'Säit net méi sou gutt aus, a produzéiert Feelermeldungen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 12:53, 15. Jan. 2026 (UTC) :Salut, ech huelen un, dass de mat Feelermeldunge „Schluss-Tag feelt“ gemengt hues. Déi waren doduerch bedéngt, datt d'Ufank-Kader-Schabloune weeder mat engem <nowiki></div></nowiki> nach mat der Enn-Kader-Schabloun zougemaach goufen. Dat hunn ech elo behuewen. Déi div-Tags, déi ech an der vireger Ännerung erausgeholl hunn, hu just den Text an der jeeweileger Këscht zentréiert. Dat ass eng affaire de goût, mee ech fannen et léksbënneg méi schéin. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:59, 15. Jan. 2026 (UTC) ::Vläicht sollte mer dann nach e puer Leit froen ob se all lénksbënneg méi schéi fannen, an da fir konsequent ze bleiwen dat och bei den anere Portaler uwennen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 16:57, 15. Jan. 2026 (UTC) :::Éierlech gesot fannen ech et net onbedéngt néideg, datt all d'Portaler eenheetlech ausgesinn. Och ass et mir net esou wichteg wéi am Portal:Schach den Text formatéiert ass. Ech iwwerloossen et dir ze änneren an anerer ze froen, wéi s de et fir richteg häls. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:22, 16. Jan. 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28. Abr. 2026 (UTC) </div> <!-- Message gouf vum User:Keegan (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 benotzt huet--> == Lëtzebuergesch == Hello. I'm looking for Luxembourgish translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Benotzer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Benotzer Diskussioun:Eurohunter|Diskussioun]]) 08:22, 16. Mee 2026 (UTC) :Hi. It's difficult to say if you would like to help, as I don't know exactly what you're asking for. If it's only a few items and only once, I can try to help. If it is too many items or a recurring task, then rather not. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:29, 16. Mee 2026 (UTC) == Stroossekëscht == Salut, éiers de deng Lescht Ännerungen an der Stroossekëscht gemaach hues, stoungen d'Biller korrekt an der Këscht. Firwat ass dat lo net méi esou? --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:30, 6. Aug. 2026 (UTC) :Kanns de mir wgl. e Beispill ginn, op wat fir enger Säit e Problem mat de Biller ass? Ech sinn all Artikele mat {{tl|Infobox Strooss}} duerchgaangen an entweeder huet d'Bild mer normal geschéngt oder et gouf guer kee Bild, weeder als Infobox-Parameter nach op Wikidata. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:10, 6. Aug. 2026 (UTC) ::Salut, de Problem weisst sech wann een d'Säit an der Breet reduzéiert. Beim Artikel Krautmaart, bleift d'Bild zentréiert a beim Artikel Unter den Linden a bei villen anere rutscht et no lénks. Et ass mer eréischt no denger Ännerung opgefall, et kann awer natierlech och gutt sinn datt et un eppes anescht läit. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:50, 6. Aug. 2026 (UTC) :::Et läit un eppes anescht an huet näischt mat denger Ännerung ze dinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 09:02, 6. Aug. 2026 (UTC) 82qz7sfourvnbrwteeq77fkx9tgsn73 4 63668 2689202 2687813 2026-08-05T21:49:16Z Volvox 4050 Neien Abschnitt /* „Project Streaks“ – nei Säit mat Statistiken */ 2689202 wikitext text/x-wiki {{Schabloun:Stamminee}} == „Easter Eggs“ fir 25 Joer Wikipedia == Ech sinn dorop gestouss, datt et fir 25 Joer Wikipedia eng [[:meta:Wikipedia 25/Easter egg experiments|Easter-Egg-Campagne]] gëtt, déi de 16. Februar bis de 16. Mäerz 2026 lafe soll. Dat ass eng kleng Spillerei, wou op vereenzelten Artikele jee no Theema e passende Beebee-Globus gewise gëtt, deen eppes mécht, wann een en uklickt. Wa mir dëse sougenannte „Gebuertsdagsmodus“ op der lbwiki wëllen hunn, brauche mer de Konsens vun der Communautéit a kënnen dann ufroen, datt mer de Gebuertsdagsmodus hei zur Verfügung gestallt kréien. Doropshi kënne mir (resp. Adminen) selwer iwwer d'Spezialsäite vun der Community Configuration festleeën, op wat fir Säiten iwwerhaapt ee Beebee-Globus gewise soll ginn a wat fir een dat da soll sinn. Ausserdeem kënne mir selwer d'Astellung maachen a spéider änneren, ob de Gebuertsdagsmodus ''opt-out'' ass (also datt all Lieser déi verstreete Beebee-Globusse gesäit, et sief dann en deaktivéiert de Modus) oder ''opt-in'' (et gesäit kee Lieser d'Beebee-Globussen, et sief dann e géif de Modus explizitt aktivéieren). Ech fannen dat eng witzeg Spillerei, déi keng Méi mécht (ech hunn déi néideg Interface-Messagë schonn all iwwersat a „Wëllkomm op der Wikipedia“ op Lëtzebuergesch als Audio-Fichier opgeholl – de Beebee-Globus schwätzt och heiansdo), a géif dat flott fannen, wa mer dat hei ee Mount laang hätten. Mir kënne jo mol mat der ''Opt-In''-Versioun starte fir ze kucken, ob et éischter flott oder nerveg ass, an da jee nodeems d'Palett erweideren oder de Beebee-Globus ganz ofschalten. Wat sot Dir dozou:<br/> '''Sidd dir dofir, datt ech ufroen, datt mir d'Erweiderung ''WP25 Easter Eggs'' op der lëtzebuergescher Wikipedia installéiert kréien?'''<br/> --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:27, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} Ech sinn natierlech dofir, dofir hunn ech jo gefrot. ;-) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:30, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} Weess net richteg wéi et funktionéiert, mä komm, mir probéieren dat emol aus | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:07, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{pro}} Net grad Ménges, mee firwat net. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:26, 9. Feb. 2026 (UTC) : {{pro}} wéi den Zinneke hei driwwer. --[[Benotzer:Cayambe|Cayambe]] ([[Benotzer Diskussioun:Cayambe|Diskussioun]]) 21:43, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} mol probéieren --[[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 23:07, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 09:52, 10. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Robby|Robby]] ([[Benotzer Diskussioun:Robby|Diskussioun]]) 11:54, 10. Feb. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} Well et net méi laang bis de 16. Februar ass, hunn ech elo schonn op [[:meta:Talk:Wikipedia 25/Easter egg experiments#Enable on Luxembourgish Wikipedia]] op dës Ofstëmmung verlinkt a gefrot fir de Gebuertsdagsmodus ''opt-in'' z'aktivéieren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:42, 10. Feb. 2026 (UTC) === Update === Den Gebuertsdagsmodus gouf op den Zäitraum vum 23. Februar bis de 6. Abrëll no hanne geréckelt, fir nach kënnen deen een oder anere Problem ze behiewen. D'Funktioun kann awer schonn ab dem 16. Februar hei getest ginn, allerdéngs net standardméisseg fir all Benotzer aktiv (wat mer jo souwisou fir d'éischt emol net wëllen). Et gëtt och elo eng Lëscht, op wat fir Säite wat fir ee Beebee-Globus optaucht: [[:meta:Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration]]. Ënner [[Spezial:CommunityConfiguration/WP25EasterEggs]] kann all Admin de Gebuertsdagsmodus konfiguréieren. Hei kann een alles noliesen: [[:meta:Wikipedia 25/Easter egg experiments#Go-live date and configuration update – 12 Feb]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:46, 15. Feb. 2026 (UTC) :Lo, wou en aktiv ass: De Gebuertsdagsmodus kann all Benotzer, dee wëll, selwer aktivéieren, andeems een en an den Astellunge vum Ausgesinn – dat ass dee „Brëll“ uewe riets nieft dem Benotzernumm, wou een och d'Schrëftgréisst, d'Breet an d'Faarfscheema astelle kann – aktivéiert. Da kënnt riets iwwer d'Geschierkëscht eng thematesch passend Globusanimatioun, wann een op bestëmmten Artikele geréit. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:05, 16. Feb. 2026 (UTC) == Wikiiessen 2026 a Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg == Gudde Mëtteg alleguer, wéi all Joer invitéiere mir op eist traditionellt Wikiiessen, wat dëst Joer samschdes, de 7. Mäerz, vun 11:45 Auer un zu Leideleng am Restaurant „De Spackelter“ ass. Hei kënne sech all Wikipedianer treffe fir gemittlech zesummen e Maufel z'iessen a sech iwwer Erfarungen, Problemer oder Projeten op der Wikipedia auszetauschen. Et ass och eng gutt Geleeënheet fir aner Wikipedianer perséinlech kennenzeléieren. Nom Iessen ass ab 14:00 Auer d'Generalversammlung vu [[Wikimedia Lëtzebuerg]] zu Leideleng am Kulturzenter „An der Eech“, op déi och jiddereen – ob Member vu Wikimedia Lëtzebuerg oder net – häerzlechst invitéiert ass. '''Umeldung''': Fir d'Wikiiessen kann ee sech iwwer d'Säit [[Wikipedia:Wikiiessen 2026]] umellen a fir d'Generalversammlung iwwer d'Säit [[Wikipedia:Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026]]. Alternativ kann ee sech och mat engem Kommentar hei drënner umellen; ech setzen déi Leit da bei déi offiziell Umeldungen iwwer déi zwou Evenementssäiten derbäi. Mellt iech wgl. bis '''spéitstens den 02.03.''' u fir d'Reservatiounen! --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:26, 15. Feb. 2026 (UTC) Schéine gudde Moien. Heimat mellen ech mech fir d’Wikiiesesen an d’Assemblée Générale 2026 un. Ech kommen och dëst Joer mam Zuch op de Leidelenger Gare. Villmoos Merci Marco Braun == Weider Deletion requests op Commons == Salut, De User A1Cafel wütet weider zu Lëtzebuerg op Commons.</br> Hien huet elo en Deletion request gesat fir d'Biller op [[:Commons:Commons:Deletion requests/Files in Category:Centre Hamilius|Commons:Deletion requests/Files in Category:Centre Hamilius]].<br> Op der Säit hunn ech e [[commons:Keep|Keep!]] gesat mam Zousaz:<br> :Do not delete these files. The building was demolished in 2015; it no longer exists. See here: [https://lb.wikipedia.org/wiki/Centre_%C3%89mile-Hamilius]<br> Ob dat hëlleft weess ech awer net. BG, --Cayambe (talk) 22:17, 23 March 2026 (UTC) This page was last edited on 23 March 2 [[Benotzer:Cayambe|Cayambe]] ([[Benotzer Diskussioun:Cayambe|Diskussioun]]) 18:26, 24. Mäe. 2026 (UTC) == Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch fir Wikimedia Lëtzebuerg == Stellvertriedend fir '''all''' Mataarbechter op dëser Wikipedia-Versioun a Lëtzebuerger Sprooch gëtt Wikimedia Lëtzebuerg asbl dëst Joer mam [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] ausgezeechent. Déi offiziell Zeremonie ass de 5. Mee 2026 um 19 Auer an der Nationalbibliothéik. Jiddereen ass häerzlech invitéiert; Méi Informatioune fënnt een, a umelle kann ee serch, [https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html HEI] (Communiqué op bnl.public.lu, 27.03.2026). -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:20, 27. Mäe. 2026 (UTC) == Grofschaft oder County? == Gudde Mëtteg, Beim Iwwerschaffe vum [[Kenia]] sinn ech op déi administrativ Andeelung vum Land a „Counties“ gefall. Ech stelle mer elo d'Fro op mer bei der anglophoner Form vu ''County ''bleiwe sollen oder awer „Grofschaft“ huele sollen (dat ass dem LOD no d'Iwwersetzung vu County). Déi Däitsch huele „County“ an d'Fransousen „Comté“. An déi déi aner Fro: ass et fir de Lemma éischter „County / Grofschaft Kakamega“ oder „Kakamega County / Grofschaft“ (also den Numm vir oder hannen)? Well mer normalerweis och Provënz xy hunn, géif ech mengen, datt „County / Grofschaft Kakamega“ besser wär. Wat mengt Dir? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 14:47, 2. Abr. 2026 (UTC) ::Ausser de Countien an England, wat gewuessen traditionell Grofschafte waren, géif ech fir all déi aner County virzéien. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:59, 2. Abr. 2026 (UTC) :Moien, ech halen et mam Les Meloures: well 'Grofschaft' eng eendeiteg historesch Bedeitung huet, géif ech do (an englesch beaflosste Länner), wou et am iwwerdroene Sënn fir eng administrativ Andeelung gebraucht gëtt (am Sënn vun Arrondissement, Kanton o ä.) d Wuert am Original als Terminus techniczs benotzen (also County ). [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:10, 2. Abr. 2026 (UTC) Okee, da leie mer op enger Linn. Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:42, 3. Abr. 2026 (UTC) == Inhaltsiwwersetzung limitéieren op (automatesch) confirméiert Benotzer == Ech proposéieren, de Gebrauch vum Tool „[[Special:ContentTranslation|Inhaltsiwwersetzung]]“ ([[:mw:Content translation]]) op automatesch confirméiert a confirméiert Benotzer anzeschränken. === Wat heescht dat? === D'„Inhaltsiwwersetzung“ ass en Interface fir Wikipedia-Artikelen tëscht verschiddene Sproochversiounen z'iwwersetzen. Et ginn och Maschinneniwwersetzungen ugebueden. E Benotzer gehéiert op der lbwiki zur Benotzergrupp vun den automatesch confirméierte Benotzer (<code>autoconfirmed</code>), wann e säit mindestens 4 Deeg ugemellt ass<ref>Op https://noc.wikimedia.org/conf/InitialiseSettings.php.txt liest een ënner <code>wgAutoConfirmAge</code> <code>'default' => 4 * 3600 * 24</code> a keng Iwwerschreiwung fir lbwiki, souwéi ënner <code>wgAutoConfirmCount</code> <code>'default' => 0</code> a keng Iwwerschreiwung fir lbwiki.</ref>. Et kéint een och envisagéieren, eng Mindestännerungszuel vun 10 oder 5 ze fuerderen, wéi dat op enger Rei anere Wikien de Fall ass. E Bürokrat kann ee Benotzer, deen d'Bedingunge vum automatesch confirméierte Benotzer nach net erfëllt, och manuell an de Benotzergrupp vun de confirméierte Benotzer (<code>confirmed</code>) setzen, deen déi selwecht Rechter mat sech bréngt. Cf. [[Special:UserGroupRights]]. <references/> === Firwat? === Duerch d'Maschinneniwwersetzung vun der „Inhaltsiwwersetzung“ ass d'Hemmschwell zimmlech niddereg fir schlecht Iwwersetzungen op der lbwiki ze maachen, och fir Benotzer, déi hei nach ni eppes geännert hunn an eventuell mat der Sprooch net vill um Hutt hunn. Doduerch, datt dat Geschier u gewësse Bedingungen gebonne géif ginn, déi awer relativ schwaach sinn, géif d'Warscheinlechkeet méi kleng ginn, datt Leit ouni Effort schlecht Iwwersetzungen uleeën, ouni datt et eng Aschränkung fir seriö Benotzer wier, déi scho säit méi wéi 4 Deeg derbäi sinn. Déi aner Méiglechkeet wier, alles un Iwwersetzungen eranzeloossen an ze hoffen, datt ee sech fënnt fir d'Artikelen an d'Rei ze setzen, éint se geläscht ginn. Déi rezent Artikelen, déi iwwer d'„Inhaltsiwwersetzung“ ugeluecht goufen, kann een hei nokucken: :https://lb.wikipedia.org/wiki/Spezial:Rezent_%C3%84nnerungen?tagfilter=contenttranslation&limit=1000&days=30&urlversion=2 === Wéi? === Am Aklang mat [[:meta:Requesting wiki configuration changes]] géif ech op {{Phabricator}} en Ticket opmaachen a mat Verweis op dës Ofstëmmung – falls se favorabel ass – déi néideg Ännerungen ufroen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:23, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}}, well et mäi Virschlag ass. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:24, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} mat der Propos fir d'Zuel vun de Mindestännerunge wa méiglech op d'mannst op 20 ze setzen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:35, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 15:35, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} | Komm mer probéieren emol mat 10 Ännerungen. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 16:54, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{pro}} -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 18:43, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} Hei den Ticket {{Phabricator|T423100}}, deen ech opgemaach hunn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:13, 13. Abr. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} Den Ticket ass elo zou, d'Ännerung ass ëmgesat. Ab elo kënne just Adminen, automatesch confirméiert a confirméiert Benotzer den Inhaltsiwwersetzungstool benotzen. Lo misst et e bësse méi roueg gi mat neie Maschinneniwwersetzungen, déi net iwwerlies goufen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:20, 29. Abr. 2026 (UTC) == Mindestens 10 Ännerunge fir automatesch confirméierte Benotzer ze ginn == Wéi ënner [[#Inhaltsiwwersetzung limitéieren op (automatesch) confirméiert Benotzer]] ernimmt, gëtt een op der lbwiki an d'Benotzergrupp vun den automatesch confirméierte Benotzer (<code>autoconfirmed</code>) gesat (cf. [[Special:UserGroupRights]] fir déi entspriechend Rechter ze gesinn), wann de Benotzerkont 4 Deeg al ass, ouni datt een eng Mindestzuel vun Ännerunge gemaach muss hunn. Et schéngt mer awer absurd, engem Benotzer gewëss Rechter ze ginn, just well e véier Deeg gewaart huet; dat seet näischt doriwwer aus, ob e konstruktiv gesënnt ass oder net, respektiv ob en eens gëtt oder net. Dofir proposéieren ech op {{Phabricator}} unzefroen, datt ee Benotzer och mindestens 10 Ännerunge gemaach muss hunn, fir automatesch confirméiert ze ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:44, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:45, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} Ech gesinn, datt de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] hei driwwer vun enger Mindestzuel vun Ännerunge vun 20 geschriwwen huet. Dat ass natierlech eng Fro vum Ofweien. A mengen Aen sollten et sou vill Ännerunge sinn, datt ee gesäit, ob de Benotzer konstruktiv ass an eenegermoossen eens gëtt, awer net méi wéi néideg, fir kee motivéierten Neien onnéideg ze blockéieren. Ech hat lo einfach mol 10 virgeschloen ... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:48, 10. Abr. 2026 (UTC) :Kann och vläicht duergoen, an da gesäit ee jo a sengen Editen wat mat em lass ass. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:05, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 16:55, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{pro}} --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 18:46, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 18:58, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} Hei den Ticket op Phabricator, deen ech opgemaach hunn {{Phabricator|T423102}}. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:22, 13. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Cayambe|Cayambe]] ([[Benotzer Diskussioun:Cayambe|Diskussioun]]) 09:28, 13. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 09:41, 13. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 12:17, 14. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 15:56, 14. Abr. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} D'Ännerung misst elo ëmgesat sinn. Den Ticket gouf zwar nach net zougemaach, mee hei ass d'Ännerung schonn ze gesinn: https://noc.wikimedia.org/conf/InitialiseSettings.php.txt. Merci un all, déi ofgestëmmt hunn! --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:36, 16. Abr. 2026 (UTC) == WikiProjet Eng Richtlinn pro Mount == Salut alleguer, wéi op der [[Wikipedia:Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026|Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026]] proposéiert an diskutéiert hunn ech mech amuséiert d'Säit [[Wikipedia:WikiProjet Eng Richtlinn pro Mount]] unzeleeën, fir de WikiProjet „Eng Richtlinn pro Mount“ ze koordinéieren. De But vun deem Projet ass et, all Mount zu engem bestëmmte Beräich Richtlinnen zesummen auszeschaffen, déi duerno gestëmmt ginn an am positive Fall verbindlech sinn. Dat sou laang, wéi de Bedarf besteet. Sidd der mat der allgemenger Virgoensweis, wéi ech se op der verlinkter Säit skizzéiert hunn averstanen? De konkreete Programm mengen ech domat net, dee kann ee jo op der Säit selwer diskutéieren an upassen; hei geet et mer ëm dat Prinzipiellt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:50, 10. Abr. 2026 (UTC) :D'aacord mam Prinzip, a Merci fir d'Initiativ! Warscheinlech wäert sech e gewësse Pragmatismus an d'Offolleg vun de Méint aschläichen, jee no Joreszäit an Disponibilitéit vun den interesséierte Mataarbechter. Loosse mer d'Saach emol rullen. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 18:06, 10. Abr. 2026 (UTC) : {{Pro}}; och d'accord. |--[[Benotzer:GilPe|GilPe]] : Ech fannen dat eng gutt Initiativ, mee sinn net averstanen mat: "''Wa mindestens 3 Benotzer ofstëmmen a mindestens 2/3 dofir sinn, ass d'Richtlinn ugeholl''". Dat schéngt mir vill ze wéineg, fir eng Richtlinn verbindlech ze maachen. Op der Homepage steet, et géif 130 aktiv Benotzer ginn. Ech géif 10 Benotzer, déi ofstëmmen, viséieren (oder zumindest 7-8). Vläicht wier et och gutt, explizitt ze ernimmen, wat "ofstëmme" bedeit: {{Pro}}; {{Contra}}; an {{Neutral}}.<br>De proposéierte Programm ass gutt.<br>--[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 12:27, 14. Abr. 2026 (UTC) ::@[[Benotzer:Bdx|Bdx]]: Merci fir de Feedback! Ech hunn eng Erklärung derbäi gesat, wéi ofgestëmmt soll ginn. Bei {{tl|Neutral}} war ech mer net 100%eg sécher, ob dat och als Ofstëmmung ziele soll, mee ech hunn et mol matgeholl. De {{tl|Kommentar}} soll allerdéngs net matzielen. ::Zur Mindestzuel u Votten: 3 Votte schéngt wéineg, wann ee se mat ronn 130 aktive Benotzer vergläicht. Mee net nëmme beinhalten déi „aktiv Benotzer“ och temporär Konten (déi virdrun als IP-Adress guer net matgezielt goufen; deemools lounge mer éischter ëm 90), mee et muss ee kucken, wéi vill Benotzer iwwerhaapt eligibel wiere fir ofzestëmmen. An der aktueller Propos stinn als Krittäre fir kënnen ofzestëmmen: <blockquote> ::# Zanter 2 Méint op der lëtzebuergescher Wikipedia ugemellt. ::# Insgesamt mindestens 50 Ännerungen. ::# Um Enn vun der Ofstëmmung mindestens 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg. </blockquote> ::Wann ech mer Stand elo déi [[Special:ActiveUsers|aktiv Benotzer]] ukucken, dann erfëllen der just 8 déi dräi Krittären (Bdx, GilPe, Johnny Chicago, Les Meloures, Mobby 12, Puscas, Volvox an Zinneke). Deemno hu mer net vill Loft no uewen, fir méi eng staark Bedeelegung un der Ofstëmmung ze fuerderen. Mindestens 10 Ofstëmmunge sinn also net dran, ausser et géif een d'Krittären opweechen; och 7-8 schéngt mer e bësse vill, well dann och jidderee matmaache muss. Gefillt géif ech héchstens op 4 oder allerhéchstens 5 goen. ::Wat mengs du (oder déi aner) dozou? --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:46, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Bei {{Neutral}} war ech mer net 100%eg sécher, ob dat och als Ofstëmmung ziele soll. :::Dat froen ech mech och, an zwar an deem Sënnn datt jo net gesot als wat et ziele soll, ausser eng Rei ze fëllen an där ee wëll soen dat e keng Meenung huet. Nëtzt menger Meenung no bei enger Ofstëmmung kee Paff. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 14:06, 14. Abr. 2026 (UTC) ::::Et géif een Ënnerscheed maachen, ob een d'Mindestzuel vun Ofstëmmungen erreecht huet (ob der dat lo 3 oder méi sinn). Bei zwou Pro-Stëmmen an enger neutraler, wier d'Richtlinn ugeholl, wann déi neutral als Ofstëmmung zielt, well mer dann zwou Stëmmen dofir hunn an insgesamt 3 Stëmmen. ::::P.S.: Ech hunn d'Krittäre liicht méi schaarf resp. kloer formuléiert: ::::<blockquote> ::::# Mindestens 2 Méint zanter der éischter Ännerung op der lëtzebuergescher Wikipedia. ::::# Insgesamt mindestens 50 Ännerungen op der lëtzebuergescher Wikipedia. ::::# Um Enn vun der Ofstëmmung mindestens 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg op der lëtzebuergescher Wikipedia.</blockquote> ::::Mee et kann ee se natierlech och inhaltlech upassen en vue vun der Diskussioun uewen, falls néideg. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:13, 14. Abr. 2026 (UTC) :::::Ech realiséiere grad, datt dat heesche géif, datt eng Neutral-Stëmm sech de facto wéi eng Kontra-Stëmm auswierke géif, wat definitiv net de Sënn vun der Saach ass. Et kéint ee soen, datt eng Neutral-Stëmm zwar fir d'Mindestzuel u Stëmme matzielt awer fir d'Unhuele vun der Richtlinn just 2/3 vun de Pro- a Kontra-Stëmmen néideg sinn, mee dat gëtt dann onnéideg komplizéiert. Ech huelen d'Neutral-Optioun mol rëm eraus. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:22, 14. Abr. 2026 (UTC) ::::::Um Enn vun der Ofstëmmung mindestens 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg. ::::::Ech fannen dat net ganz gutt. Do géife mer z.B. Benotzer aussschléissen déi iwwwer Dausende vun Artikelen oder Ännerunge gemaach hunn an duerch Zoufall ee Mount net aktiv waren. Ech fannen dat wier eng Diskrimination par Rapport zu deene Benotzer. ::::::Wat den neutral ugeet do mengen ech datt déi Ausso näischt bréngt, dat ass wéi bei engem ongëltege Walziedel, do war zwar e wielen, awer dat wat e gewielt huet, gëllt net. Neutral oder Abstinenz ginn néirens als Stëmm gezielt.--[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:28, 14. Abr. 2026 (UTC) :::::::@[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] Wat géifs de da virschloen? D'Zuel vun den Ännerungen an de leschten 30 Deeg erofsetzen? Oder den Zäitraum eropsetzen, fir datt Schwankungen an der Aktivitéit méi ausgeglach ginn? Oder de Krittär fir eng rezent Mindestaktivitéit ganz ewechloossen a just eng Gesamtännerungszuel fuerderen? --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:09, 14. Abr. 2026 (UTC) ::::::::@[[Benotzer:Volvox|Volvox]]: Ech géif proposéieren fir am Allgemengen, Benotzer déi scho méi wéi ee Joer aktiv sinn an am Laf vum Joer aktiv waren vun deene Konditiounen auszeschléissen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 06:48, 15. Abr. 2026 (UTC) :::::::::Merci fir déi weider Erklärungen. Krittären 1 an 2 si fir mech an der Rei. Dat, wat de Les Meloures an der Linn hei driwwer proposéiert, ass och gutt. Och OK fir den "Neutral" net als Stëmm ze zielen. Menger Meenung no sollen awer weider mindestens 5 Benotzer dofir stëmme mussen, fir datt eng Richtlinn a Kraaft trëtt. Well et bleift eng Richtlinn, an net just en Recommandatioun.<br>Alternativ kéint een och bei 3 "Jo"-Stëmme bleiwen, an da gëtt d'Richtlinn "ad experimentum" fir ee Joer ugeholl. No engem Joer gëtt nach eng Kéier iwwer e méi laangen Zäitraum doriwwer ofgestëmmt, ob se dauerhaft ugeholl soll ginn. Mee dat mécht dat ganzt eventuell ze komplex. --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 13:41, 15. Abr. 2026 (UTC) ::::::::::Mat just de Krittären 1. an 2. kommen ech aktuell op 26 walberechtegt Net-Bot-Benotzer (dorënner der och, déi hei just ''maintenance tasks'' maachen an deemno souwisou net ofstëmme wäerten). Ech géif awer trotz allem net just fuerderen, datt de Benotzer am leschte Joer aktiv war, mee och eng Mindestzuel vun Ännerungen am leschte Joer gemaach huet. Dofir hunn ech mech amüséiert d'Ännerungszuel am leschte Joer fir déi aktiv Net-Bot-Benotzer zesummenzedroen (ech hoffen, datt ech mech néierens graff verdoen hunn): {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: 5px;" |55polo55 | align="right" |7 |- |Bdx | align="right" |1155 |- |Benemlu | align="right" |28 |- |Cayambe | align="right" |72 |- |Christian Ries | align="right" |225 |- |Corto lu | align="right" |234 |- |Dewilda | align="right" |17 |- |GilPe | align="right" |8724 |- |GuthJan | align="right" |11 |- |Ioni | align="right" |30 |- |Jamcelsus | align="right" |80 |- |Johnny Chicago | align="right" |2824 |- |Jwh | align="right" |25 |- |Kontributor 2K | align="right" |23 |- |Kwamikagami | align="right" |46 |- |Les Meloures | align="right" |5713 |- |MMFE | align="right" |460 |- |Makenzis | align="right" |126 |- |Mobby 12 | align="right" |6122 |- |Niegodzisie | align="right" |7 |- |Puscas | align="right" |785 |- |Soued031 | align="right" |1305 |- |Sultan Edijingo | align="right" |487 |- |Volvox | align="right" |5518 |- |Zinneke | align="right" |7630 |- |Ziv | align="right" |223 |} ::::::::::::Dës Lëscht schéngt déi op [[Spezial:Aktiv_Benotzer]] baséiert schéngt mir feelerhaft ze sinn wann ech meng eege Kontributiounen [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Spezial:Kontributiounen/Robby&target=Robby&offset=&limit=500 Meng 500 lescht Kontributiounen] (500 Kontributiounen zanter Dezember 2025) kucken.[[Benotzer:Robby|Robby]] ([[Benotzer Diskussioun:Robby|Diskussioun]]) 23:27, 17. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::Merci fir den Hiweis! Tatsächlech schéngt d'Lëscht vun den aktive Benotzer falsch gewiescht ze sinn. Dat ass beonrouegend an ech wéisst net, wourunner dat geleeë kann hunn. Mëttlerweil ass de Robby awer rëm richtegerweis op der Lëscht a feelt just nach a menger Tabell uewen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 10:05, 21. Abr. 2026 (UTC) ::::::::::Ech géif proposéieren, mindestens 50 Ännerungen am leschte Joer ze hunn, da géifen aktuell nach ëmmer 17 walberechtegt Benotzer iwweregbleiwen an et kéint een 2. an 3. zesummenzefaassen zu: ::::::::::<blockquote>Mindestens 50 Ännerungen am Joer virum Enn vun der Ofstëmmung op der lëtzebuergescher Wikipedia.</blockquote> ::::::::::Ënnert der Hypothees, datt déi Gréissenuerdnung vu 17 sou ongeféiert gläich bleift gëtt, kéint ee sech och trauen op eng Mindestzuel vu 7 Stëmmen ze goen. ::::::::::D'Unhuelen ''ad experimentum'' schéngt mer schwiereg, well een, dee sech souwisou un d'Richtlinnspropos hale wëll, dat och ouni Unhuelen ad exp. maache kann, resp. een, dee sech souwisou net drun hale wëll, dat och net bei Unhuelen ad. exp. maache muss. Et hätt deemno kee richtegen Effekt, falls ech dat richteg verstinn. ::::::::::Schéngt „Mindestens 50 Ännerungen am Joer virum Enn vun der Ofstëmmung op der lëtzebuergescher Wikipedia“ plus „mindestens 7 Stëmmen“ akzeptabel? ::::::::::--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:21, 16. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::Mëtteg, :::::::::::Wann ech dat elo richteg resuméieren, da wäre mer also elo bei: :::::::::::<blockquote> :::::::::::# {{Duerchgestrach|Mindestens}} Op d'mannst 2 Méint zanter der éischter Ännerung op der lëtzebuergescher Wikipedia; :::::::::::# {{Duerchgestrach|Mindestens}} op d'mannst 50 Ännerungen am Joer virum Enn vun der Ofstëmmung op der lëtzebuergescher Wikipedia; :::::::::::# {{Duerchgestrach|Mindestens}} op d'mannst 7 Stëmmen; :::::::::::# et sinn ⅔ {{Pro}}-Stëmmen néideg fir datt d'Richtlinn ugeholl ass. :::::::::::</blockquote> :::::::::::{{Pro}} Fir mech schéngt dat okee. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:44, 17. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{pro}} - schéngt mer räsonabel. [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 21:38, 17. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{pro}} - ok fir mech (mat der Ausnam dat et fir mech esou ausgesäit wéi wann d'lëscht vun den aktive Benotzer aktuell net ëmmer korrekt ass) [[Benotzer:Robby|Robby]] ([[Benotzer Diskussioun:Robby|Diskussioun]]) 23:27, 17. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{pro}} Super! --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 11:15, 18. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{pro}} OK -- [[Benotzer:Johnny Chicago|Johnny Chicago]] 18. Abr. 2026 :::::::::::{{pro}} --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 10:55, 21. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{Pro}} Ech hunn [[Wikipedia:WikiProjet Eng Richtlinn pro Mount]] à jour gesat. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 11:20, 21. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{Pro}} --[[Benotzer:Cayambe|Cayambe]] ([[Benotzer Diskussioun:Cayambe|Diskussioun]]) 17:56, 29. Abr. 2026 (UTC) ::::::::::::Tipptopp, da consideréieren ech de Prinzip als ugeholl a mir kënnen ufänke mat [[Wikipedia:Wikiprojet Eng Richtlinn pro Mount/Direktläschkrittären]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:02, 30. Abr. 2026 (UTC) ==Nimm vu Schoulen== Kuckt Iech wgl. [[Wikipedia Diskussioun:WikiProjet Eng Richtlinn pro Mount/Schreifweisen op der Wikipedia|dës Diskussioun]] un, a sot wgl. och är Meenung. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 12:09, 30. Abr. 2026 (UTC) ==Kategoriendoublon== Moien, et gëtt dës 2 Kategorien: * Säiten, déi duebel Argumenter a Schablounenopriff benotzen *Säiten, déi duebel Argumenter a Schablounenopriff gebrauchen Eng dervu schéngt zevill ze sinn. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 11:52, 19. Mee 2026 (UTC) :A wat fir eng Kategorie Säite mat duebelen Argumenter a Schablounenopriff gesat ginn, gëtt [https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Duplicate-args-category/lb op translatewiki] definéiert. [https://translatewiki.net/w/i.php?title=MediaWiki:Duplicate-args-category/lb&action=history Am Historique] gesäit een, datt de Robby den Numm am Oktober 2021 vu „[...] gebrauchen“ op „[...] benotzen“ geännert gouf. Zënterhier ass d'Kategorie mat „[...] gebrauchen“ vereelzt an dowéinst hunn ech se elo grad geläscht. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:34, 19. Mee 2026 (UTC) ::Déi heite ''Seiten, die fehlerhafte Argumente in Vorlagen aufrufen'' schengt et néirens méi ze ginn. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 14:16, 19. Mee 2026 (UTC) :::Ech verstinn net, wat mat där Ausso gemengt ass. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:30, 19. Mee 2026 (UTC) :::Déi pakt sech op näischt op Translate un. (Ech hunn näischt fonn). Vu wou aus géif déi gefiddert ginn? --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 14:33, 19. Mee 2026 (UTC) ::::Mee wat ass dann ''Seiten, die fehlerhafte Argumente in Vorlagen aufrufen''? E Link géif mer hëllefen ze verstoen, vu wat genau s de schwätz. Well am Ufank vun dësem Abschnitt ass et ëm d'Säite „Kategorie:Säiten, déi duebel Argumenter a Schablounenopriff benotzen“ a „Kategorie:Säiten, déi duebel Argumenter a Schablounenopriff gebrauchen“ gaangen. An déi gi vun https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Duplicate-args-category/lb definéiert. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:39, 19. Mee 2026 (UTC) :::::Ah pardon, mäi Feeler, ech kann anscheinend net richteg sichen, mir hunn eng Säit „Kategorie:Seiten, die fehlerhafte Argumente in Vorlagenaufrufen verwenden“, déi ech elo och fonnt hunn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:43, 19. Mee 2026 (UTC) ::::::D'„Kategorie:Seiten, die fehlerhafte Argumente in Vorlagenaufrufen verwenden“ gëtt vum [[Modul:Aux]] definéiert an dat Modul schéngt – wann ech näischt iwwersinn – just vun der [[Schabloun:WebRef]] benotzt ze ginn, déi néierens am Asaz ass. Ob dat lo sënnvoll ass, ass nach eng aner Fro. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:50, 19. Mee 2026 (UTC) :::::::Et war mäi Feeler ech hat mech net kloer augedréckt --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 14:52, 19. Mee 2026 (UTC) ::::::::Déi Schabloun kann ee jo da vläicht läschen, et gëtt se och soss nach just op 2 klenge Wikien. An d'Kategorie dann och. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 14:56, 19. Mee 2026 (UTC) :::::::::Ech hu mol hei eng Läschdiskussioun lancéiert: [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:WebRef]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:28, 19. Mee 2026 (UTC) == Historesch Recherchen a Wikipedia: Wéi eng Symbios fonktionéiere kann == Moien, Frësch publizéiert: En intressanten Artikel vum C2DH vun der Uni Lëtzebuerg iwwer d'Wëssensvermëttlung vun Daten, déi s'am Kader vun engem Projet zesummegedroen hunn, a wéi a firwat d'Wikipedia a Wikidata dofir kënnen (a sollte) genotzt ginn, fir dës Informatiounen engem méi breede Public zougänglech ze maachen (an d'Méiglechkeet ze ginn, se weider auszebauen). Et geet konkreet ëm den ERC Projet ''Digital Archaeology of Shell Companies'', a betrëfft op der lb:Wikipedia rezent [[:en:Wikipedia:Benelux_Education_Program/University_of_Luxembourg/2026|Artikelen zu fréiere Banken zu Lëtzebuerg a vereenzelt Biographien]] déi domat am Zesummenhang stinn. Fir nozeliesen: Luxembourg Centre for Contemporary and Digital History (C2DH): [https://www.uni.lu/c2dh-en/articles/the-history-of-shell-companies-on-wikipedia/ "Why put the history of shell companies on Wikipedia?"] uni.lu, 25.06.2026. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:51, 25. Jun. 2026 (UTC) :Merci fir d'Deelen, interessant. --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 12:15, 2. Jul. 2026 (UTC) == Fläche vun de Gemengen zu Lëtzebuerg == Gudde Mëtteg, An de lëtzebuergesche Geographie-Artikelen (Gemengen, Kantonen, asw.) sti gemenkerhand Donnéeën iwwer d'Fläch dran, déi deels aus enger aler Datebank vum Kadaster (vun 2009) oder aus enger Lëscht vum STATEC (vun 2018) hierkommen. Déi éischt gëtt et net méi an där Form an déi aner ass net à jour. Op Nofro krut ech gesot, datt „de STATEC an dëser Saach net zoustänneg ass“ an datt si bis elo „einfach d'Fläche vun de Gemengen, déi fusionéiert hunn, zesummegerechent“ hunn (Grenzännerungen wéi z. B. tëscht Péiteng a Käerjeng sinn deemno net berécksiichtegt). Op Open Data fënnt een eng „[https://data.public.lu/fr/datasets/limites-administratives-du-grand-duche-de-luxembourg/#/resources Liste des communes, cantons, districts, circonscriptions électorales et arrondissements judiciaires]“ an där och d'Flächen dra stinn. Et ass just esou, datt wann een d'Zomm vun de kommunale Fläche mécht, en Total fir d'Land vun 2.593 km² erauskënnt, wat ronn 7 km² méi ass wéi déi 2.586 km², déi bis elo allgemeng fir d'Land bekannt sinn. Eng Erklärung doriwwer fënnt en [https://data.public.lu/fr/datasets/limites-administratives-du-grand-duche-de-luxembourg/#/discussions/6a42701a04618d00484ededb an dëser Diskussioun] an där awer och preziséiert gëtt, datt an deenen Zuelen d'Upassungen vun de Limitten an d'Echange vun Parzellen mat dra sinn. D'Fro ass elo: schwätzt eppes derfir fir bei den historeschen Donnéeën (ongenee bis falsch) ze bleiwen? Am anere Fall géif ech mech drëm këmmeren fir déi méi genee „surface géométrique“ aus der Lëscht vum Kadaster anzesetzen. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 16:34, 27. Jul. 2026 (UTC) :Moien, :m. M. no mécht et wéineg Sënn bei den 'historeschen' Donnéeën ze bleiwen, well se jo ongenee / falsch sinn. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 17:50, 27. Jul. 2026 (UTC) :Ech schléisse mech dem Mobby 12 un. Wann et méi genau Zuele gëtt, wier et schued, se net ze berücksichtegen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:48, 27. Jul. 2026 (UTC) == „Project Streaks“ – nei Säit mat Statistiken == Salut, ech hu viru kuerzem eng flott Säit vun [[:meta:User:Msz2001]] entdeckt, wou ee pro Wikipedia-Versioun Statistiken iwwer Benotzer mat deene längsten onënnerbrache Serië vun Deeg mat mindestens enger Ännerung oder enger neier Säit (am Artikelnummraum oder insgesamt) gesi kann. Ech hunn natierlech direkt gefrot, ob et méiglech wier, d'lbwiki derbäizesetzen, at dat gouf direkt ëmgesat ^_^ <br /> :https://project-streaks.toolforge.org/lbwiki.html<br /> --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:49, 5. Aug. 2026 (UTC) fqsuirn60yionlqhms18yye3knid4o7 2689203 2689202 2026-08-05T21:50:39Z Volvox 4050 /* „Project Streaks“ – nei Säit mat Statistiken */ vertippt 2689203 wikitext text/x-wiki {{Schabloun:Stamminee}} == „Easter Eggs“ fir 25 Joer Wikipedia == Ech sinn dorop gestouss, datt et fir 25 Joer Wikipedia eng [[:meta:Wikipedia 25/Easter egg experiments|Easter-Egg-Campagne]] gëtt, déi de 16. Februar bis de 16. Mäerz 2026 lafe soll. Dat ass eng kleng Spillerei, wou op vereenzelten Artikele jee no Theema e passende Beebee-Globus gewise gëtt, deen eppes mécht, wann een en uklickt. Wa mir dëse sougenannte „Gebuertsdagsmodus“ op der lbwiki wëllen hunn, brauche mer de Konsens vun der Communautéit a kënnen dann ufroen, datt mer de Gebuertsdagsmodus hei zur Verfügung gestallt kréien. Doropshi kënne mir (resp. Adminen) selwer iwwer d'Spezialsäite vun der Community Configuration festleeën, op wat fir Säiten iwwerhaapt ee Beebee-Globus gewise soll ginn a wat fir een dat da soll sinn. Ausserdeem kënne mir selwer d'Astellung maachen a spéider änneren, ob de Gebuertsdagsmodus ''opt-out'' ass (also datt all Lieser déi verstreete Beebee-Globusse gesäit, et sief dann en deaktivéiert de Modus) oder ''opt-in'' (et gesäit kee Lieser d'Beebee-Globussen, et sief dann e géif de Modus explizitt aktivéieren). Ech fannen dat eng witzeg Spillerei, déi keng Méi mécht (ech hunn déi néideg Interface-Messagë schonn all iwwersat a „Wëllkomm op der Wikipedia“ op Lëtzebuergesch als Audio-Fichier opgeholl – de Beebee-Globus schwätzt och heiansdo), a géif dat flott fannen, wa mer dat hei ee Mount laang hätten. Mir kënne jo mol mat der ''Opt-In''-Versioun starte fir ze kucken, ob et éischter flott oder nerveg ass, an da jee nodeems d'Palett erweideren oder de Beebee-Globus ganz ofschalten. Wat sot Dir dozou:<br/> '''Sidd dir dofir, datt ech ufroen, datt mir d'Erweiderung ''WP25 Easter Eggs'' op der lëtzebuergescher Wikipedia installéiert kréien?'''<br/> --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:27, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} Ech sinn natierlech dofir, dofir hunn ech jo gefrot. ;-) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:30, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} Weess net richteg wéi et funktionéiert, mä komm, mir probéieren dat emol aus | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:07, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{pro}} Net grad Ménges, mee firwat net. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:26, 9. Feb. 2026 (UTC) : {{pro}} wéi den Zinneke hei driwwer. --[[Benotzer:Cayambe|Cayambe]] ([[Benotzer Diskussioun:Cayambe|Diskussioun]]) 21:43, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} mol probéieren --[[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 23:07, 9. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 09:52, 10. Feb. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Robby|Robby]] ([[Benotzer Diskussioun:Robby|Diskussioun]]) 11:54, 10. Feb. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} Well et net méi laang bis de 16. Februar ass, hunn ech elo schonn op [[:meta:Talk:Wikipedia 25/Easter egg experiments#Enable on Luxembourgish Wikipedia]] op dës Ofstëmmung verlinkt a gefrot fir de Gebuertsdagsmodus ''opt-in'' z'aktivéieren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:42, 10. Feb. 2026 (UTC) === Update === Den Gebuertsdagsmodus gouf op den Zäitraum vum 23. Februar bis de 6. Abrëll no hanne geréckelt, fir nach kënnen deen een oder anere Problem ze behiewen. D'Funktioun kann awer schonn ab dem 16. Februar hei getest ginn, allerdéngs net standardméisseg fir all Benotzer aktiv (wat mer jo souwisou fir d'éischt emol net wëllen). Et gëtt och elo eng Lëscht, op wat fir Säite wat fir ee Beebee-Globus optaucht: [[:meta:Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration]]. Ënner [[Spezial:CommunityConfiguration/WP25EasterEggs]] kann all Admin de Gebuertsdagsmodus konfiguréieren. Hei kann een alles noliesen: [[:meta:Wikipedia 25/Easter egg experiments#Go-live date and configuration update – 12 Feb]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:46, 15. Feb. 2026 (UTC) :Lo, wou en aktiv ass: De Gebuertsdagsmodus kann all Benotzer, dee wëll, selwer aktivéieren, andeems een en an den Astellunge vum Ausgesinn – dat ass dee „Brëll“ uewe riets nieft dem Benotzernumm, wou een och d'Schrëftgréisst, d'Breet an d'Faarfscheema astelle kann – aktivéiert. Da kënnt riets iwwer d'Geschierkëscht eng thematesch passend Globusanimatioun, wann een op bestëmmten Artikele geréit. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:05, 16. Feb. 2026 (UTC) == Wikiiessen 2026 a Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg == Gudde Mëtteg alleguer, wéi all Joer invitéiere mir op eist traditionellt Wikiiessen, wat dëst Joer samschdes, de 7. Mäerz, vun 11:45 Auer un zu Leideleng am Restaurant „De Spackelter“ ass. Hei kënne sech all Wikipedianer treffe fir gemittlech zesummen e Maufel z'iessen a sech iwwer Erfarungen, Problemer oder Projeten op der Wikipedia auszetauschen. Et ass och eng gutt Geleeënheet fir aner Wikipedianer perséinlech kennenzeléieren. Nom Iessen ass ab 14:00 Auer d'Generalversammlung vu [[Wikimedia Lëtzebuerg]] zu Leideleng am Kulturzenter „An der Eech“, op déi och jiddereen – ob Member vu Wikimedia Lëtzebuerg oder net – häerzlechst invitéiert ass. '''Umeldung''': Fir d'Wikiiessen kann ee sech iwwer d'Säit [[Wikipedia:Wikiiessen 2026]] umellen a fir d'Generalversammlung iwwer d'Säit [[Wikipedia:Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026]]. Alternativ kann ee sech och mat engem Kommentar hei drënner umellen; ech setzen déi Leit da bei déi offiziell Umeldungen iwwer déi zwou Evenementssäiten derbäi. Mellt iech wgl. bis '''spéitstens den 02.03.''' u fir d'Reservatiounen! --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:26, 15. Feb. 2026 (UTC) Schéine gudde Moien. Heimat mellen ech mech fir d’Wikiiesesen an d’Assemblée Générale 2026 un. Ech kommen och dëst Joer mam Zuch op de Leidelenger Gare. Villmoos Merci Marco Braun == Weider Deletion requests op Commons == Salut, De User A1Cafel wütet weider zu Lëtzebuerg op Commons.</br> Hien huet elo en Deletion request gesat fir d'Biller op [[:Commons:Commons:Deletion requests/Files in Category:Centre Hamilius|Commons:Deletion requests/Files in Category:Centre Hamilius]].<br> Op der Säit hunn ech e [[commons:Keep|Keep!]] gesat mam Zousaz:<br> :Do not delete these files. The building was demolished in 2015; it no longer exists. See here: [https://lb.wikipedia.org/wiki/Centre_%C3%89mile-Hamilius]<br> Ob dat hëlleft weess ech awer net. BG, --Cayambe (talk) 22:17, 23 March 2026 (UTC) This page was last edited on 23 March 2 [[Benotzer:Cayambe|Cayambe]] ([[Benotzer Diskussioun:Cayambe|Diskussioun]]) 18:26, 24. Mäe. 2026 (UTC) == Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch fir Wikimedia Lëtzebuerg == Stellvertriedend fir '''all''' Mataarbechter op dëser Wikipedia-Versioun a Lëtzebuerger Sprooch gëtt Wikimedia Lëtzebuerg asbl dëst Joer mam [[Nationale Präis fir d'Verdéngschter ëm d'Lëtzebuerger Sprooch]] ausgezeechent. Déi offiziell Zeremonie ass de 5. Mee 2026 um 19 Auer an der Nationalbibliothéik. Jiddereen ass häerzlech invitéiert; Méi Informatioune fënnt een, a umelle kann ee serch, [https://bnl.public.lu/fr/a-la-une/agenda/2026/letzebuerger-sprooch.html HEI] (Communiqué op bnl.public.lu, 27.03.2026). -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:20, 27. Mäe. 2026 (UTC) == Grofschaft oder County? == Gudde Mëtteg, Beim Iwwerschaffe vum [[Kenia]] sinn ech op déi administrativ Andeelung vum Land a „Counties“ gefall. Ech stelle mer elo d'Fro op mer bei der anglophoner Form vu ''County ''bleiwe sollen oder awer „Grofschaft“ huele sollen (dat ass dem LOD no d'Iwwersetzung vu County). Déi Däitsch huele „County“ an d'Fransousen „Comté“. An déi déi aner Fro: ass et fir de Lemma éischter „County / Grofschaft Kakamega“ oder „Kakamega County / Grofschaft“ (also den Numm vir oder hannen)? Well mer normalerweis och Provënz xy hunn, géif ech mengen, datt „County / Grofschaft Kakamega“ besser wär. Wat mengt Dir? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 14:47, 2. Abr. 2026 (UTC) ::Ausser de Countien an England, wat gewuessen traditionell Grofschafte waren, géif ech fir all déi aner County virzéien. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:59, 2. Abr. 2026 (UTC) :Moien, ech halen et mam Les Meloures: well 'Grofschaft' eng eendeiteg historesch Bedeitung huet, géif ech do (an englesch beaflosste Länner), wou et am iwwerdroene Sënn fir eng administrativ Andeelung gebraucht gëtt (am Sënn vun Arrondissement, Kanton o ä.) d Wuert am Original als Terminus techniczs benotzen (also County ). [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:10, 2. Abr. 2026 (UTC) Okee, da leie mer op enger Linn. Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:42, 3. Abr. 2026 (UTC) == Inhaltsiwwersetzung limitéieren op (automatesch) confirméiert Benotzer == Ech proposéieren, de Gebrauch vum Tool „[[Special:ContentTranslation|Inhaltsiwwersetzung]]“ ([[:mw:Content translation]]) op automatesch confirméiert a confirméiert Benotzer anzeschränken. === Wat heescht dat? === D'„Inhaltsiwwersetzung“ ass en Interface fir Wikipedia-Artikelen tëscht verschiddene Sproochversiounen z'iwwersetzen. Et ginn och Maschinneniwwersetzungen ugebueden. E Benotzer gehéiert op der lbwiki zur Benotzergrupp vun den automatesch confirméierte Benotzer (<code>autoconfirmed</code>), wann e säit mindestens 4 Deeg ugemellt ass<ref>Op https://noc.wikimedia.org/conf/InitialiseSettings.php.txt liest een ënner <code>wgAutoConfirmAge</code> <code>'default' => 4 * 3600 * 24</code> a keng Iwwerschreiwung fir lbwiki, souwéi ënner <code>wgAutoConfirmCount</code> <code>'default' => 0</code> a keng Iwwerschreiwung fir lbwiki.</ref>. Et kéint een och envisagéieren, eng Mindestännerungszuel vun 10 oder 5 ze fuerderen, wéi dat op enger Rei anere Wikien de Fall ass. E Bürokrat kann ee Benotzer, deen d'Bedingunge vum automatesch confirméierte Benotzer nach net erfëllt, och manuell an de Benotzergrupp vun de confirméierte Benotzer (<code>confirmed</code>) setzen, deen déi selwecht Rechter mat sech bréngt. Cf. [[Special:UserGroupRights]]. <references/> === Firwat? === Duerch d'Maschinneniwwersetzung vun der „Inhaltsiwwersetzung“ ass d'Hemmschwell zimmlech niddereg fir schlecht Iwwersetzungen op der lbwiki ze maachen, och fir Benotzer, déi hei nach ni eppes geännert hunn an eventuell mat der Sprooch net vill um Hutt hunn. Doduerch, datt dat Geschier u gewësse Bedingungen gebonne géif ginn, déi awer relativ schwaach sinn, géif d'Warscheinlechkeet méi kleng ginn, datt Leit ouni Effort schlecht Iwwersetzungen uleeën, ouni datt et eng Aschränkung fir seriö Benotzer wier, déi scho säit méi wéi 4 Deeg derbäi sinn. Déi aner Méiglechkeet wier, alles un Iwwersetzungen eranzeloossen an ze hoffen, datt ee sech fënnt fir d'Artikelen an d'Rei ze setzen, éint se geläscht ginn. Déi rezent Artikelen, déi iwwer d'„Inhaltsiwwersetzung“ ugeluecht goufen, kann een hei nokucken: :https://lb.wikipedia.org/wiki/Spezial:Rezent_%C3%84nnerungen?tagfilter=contenttranslation&limit=1000&days=30&urlversion=2 === Wéi? === Am Aklang mat [[:meta:Requesting wiki configuration changes]] géif ech op {{Phabricator}} en Ticket opmaachen a mat Verweis op dës Ofstëmmung – falls se favorabel ass – déi néideg Ännerungen ufroen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:23, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}}, well et mäi Virschlag ass. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:24, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} mat der Propos fir d'Zuel vun de Mindestännerunge wa méiglech op d'mannst op 20 ze setzen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:35, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 15:35, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} | Komm mer probéieren emol mat 10 Ännerungen. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 16:54, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{pro}} -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 18:43, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} Hei den Ticket {{Phabricator|T423100}}, deen ech opgemaach hunn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:13, 13. Abr. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} Den Ticket ass elo zou, d'Ännerung ass ëmgesat. Ab elo kënne just Adminen, automatesch confirméiert a confirméiert Benotzer den Inhaltsiwwersetzungstool benotzen. Lo misst et e bësse méi roueg gi mat neie Maschinneniwwersetzungen, déi net iwwerlies goufen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 15:20, 29. Abr. 2026 (UTC) == Mindestens 10 Ännerunge fir automatesch confirméierte Benotzer ze ginn == Wéi ënner [[#Inhaltsiwwersetzung limitéieren op (automatesch) confirméiert Benotzer]] ernimmt, gëtt een op der lbwiki an d'Benotzergrupp vun den automatesch confirméierte Benotzer (<code>autoconfirmed</code>) gesat (cf. [[Special:UserGroupRights]] fir déi entspriechend Rechter ze gesinn), wann de Benotzerkont 4 Deeg al ass, ouni datt een eng Mindestzuel vun Ännerunge gemaach muss hunn. Et schéngt mer awer absurd, engem Benotzer gewëss Rechter ze ginn, just well e véier Deeg gewaart huet; dat seet näischt doriwwer aus, ob e konstruktiv gesënnt ass oder net, respektiv ob en eens gëtt oder net. Dofir proposéieren ech op {{Phabricator}} unzefroen, datt ee Benotzer och mindestens 10 Ännerunge gemaach muss hunn, fir automatesch confirméiert ze ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:44, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:45, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} Ech gesinn, datt de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] hei driwwer vun enger Mindestzuel vun Ännerunge vun 20 geschriwwen huet. Dat ass natierlech eng Fro vum Ofweien. A mengen Aen sollten et sou vill Ännerunge sinn, datt ee gesäit, ob de Benotzer konstruktiv ass an eenegermoossen eens gëtt, awer net méi wéi néideg, fir kee motivéierten Neien onnéideg ze blockéieren. Ech hat lo einfach mol 10 virgeschloen ... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:48, 10. Abr. 2026 (UTC) :Kann och vläicht duergoen, an da gesäit ee jo a sengen Editen wat mat em lass ass. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:05, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 16:55, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{pro}} --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 18:46, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 18:58, 10. Abr. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} Hei den Ticket op Phabricator, deen ech opgemaach hunn {{Phabricator|T423102}}. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:22, 13. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Cayambe|Cayambe]] ([[Benotzer Diskussioun:Cayambe|Diskussioun]]) 09:28, 13. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 09:41, 13. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 12:17, 14. Abr. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 15:56, 14. Abr. 2026 (UTC) :{{Kommentar}} D'Ännerung misst elo ëmgesat sinn. Den Ticket gouf zwar nach net zougemaach, mee hei ass d'Ännerung schonn ze gesinn: https://noc.wikimedia.org/conf/InitialiseSettings.php.txt. Merci un all, déi ofgestëmmt hunn! --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:36, 16. Abr. 2026 (UTC) == WikiProjet Eng Richtlinn pro Mount == Salut alleguer, wéi op der [[Wikipedia:Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026|Generalversammlung Wikimedia Lëtzebuerg 2026]] proposéiert an diskutéiert hunn ech mech amuséiert d'Säit [[Wikipedia:WikiProjet Eng Richtlinn pro Mount]] unzeleeën, fir de WikiProjet „Eng Richtlinn pro Mount“ ze koordinéieren. De But vun deem Projet ass et, all Mount zu engem bestëmmte Beräich Richtlinnen zesummen auszeschaffen, déi duerno gestëmmt ginn an am positive Fall verbindlech sinn. Dat sou laang, wéi de Bedarf besteet. Sidd der mat der allgemenger Virgoensweis, wéi ech se op der verlinkter Säit skizzéiert hunn averstanen? De konkreete Programm mengen ech domat net, dee kann ee jo op der Säit selwer diskutéieren an upassen; hei geet et mer ëm dat Prinzipiellt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:50, 10. Abr. 2026 (UTC) :D'aacord mam Prinzip, a Merci fir d'Initiativ! Warscheinlech wäert sech e gewësse Pragmatismus an d'Offolleg vun de Méint aschläichen, jee no Joreszäit an Disponibilitéit vun den interesséierte Mataarbechter. Loosse mer d'Saach emol rullen. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 18:06, 10. Abr. 2026 (UTC) : {{Pro}}; och d'accord. |--[[Benotzer:GilPe|GilPe]] : Ech fannen dat eng gutt Initiativ, mee sinn net averstanen mat: "''Wa mindestens 3 Benotzer ofstëmmen a mindestens 2/3 dofir sinn, ass d'Richtlinn ugeholl''". Dat schéngt mir vill ze wéineg, fir eng Richtlinn verbindlech ze maachen. Op der Homepage steet, et géif 130 aktiv Benotzer ginn. Ech géif 10 Benotzer, déi ofstëmmen, viséieren (oder zumindest 7-8). Vläicht wier et och gutt, explizitt ze ernimmen, wat "ofstëmme" bedeit: {{Pro}}; {{Contra}}; an {{Neutral}}.<br>De proposéierte Programm ass gutt.<br>--[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 12:27, 14. Abr. 2026 (UTC) ::@[[Benotzer:Bdx|Bdx]]: Merci fir de Feedback! Ech hunn eng Erklärung derbäi gesat, wéi ofgestëmmt soll ginn. Bei {{tl|Neutral}} war ech mer net 100%eg sécher, ob dat och als Ofstëmmung ziele soll, mee ech hunn et mol matgeholl. De {{tl|Kommentar}} soll allerdéngs net matzielen. ::Zur Mindestzuel u Votten: 3 Votte schéngt wéineg, wann ee se mat ronn 130 aktive Benotzer vergläicht. Mee net nëmme beinhalten déi „aktiv Benotzer“ och temporär Konten (déi virdrun als IP-Adress guer net matgezielt goufen; deemools lounge mer éischter ëm 90), mee et muss ee kucken, wéi vill Benotzer iwwerhaapt eligibel wiere fir ofzestëmmen. An der aktueller Propos stinn als Krittäre fir kënnen ofzestëmmen: <blockquote> ::# Zanter 2 Méint op der lëtzebuergescher Wikipedia ugemellt. ::# Insgesamt mindestens 50 Ännerungen. ::# Um Enn vun der Ofstëmmung mindestens 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg. </blockquote> ::Wann ech mer Stand elo déi [[Special:ActiveUsers|aktiv Benotzer]] ukucken, dann erfëllen der just 8 déi dräi Krittären (Bdx, GilPe, Johnny Chicago, Les Meloures, Mobby 12, Puscas, Volvox an Zinneke). Deemno hu mer net vill Loft no uewen, fir méi eng staark Bedeelegung un der Ofstëmmung ze fuerderen. Mindestens 10 Ofstëmmunge sinn also net dran, ausser et géif een d'Krittären opweechen; och 7-8 schéngt mer e bësse vill, well dann och jidderee matmaache muss. Gefillt géif ech héchstens op 4 oder allerhéchstens 5 goen. ::Wat mengs du (oder déi aner) dozou? --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:46, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Bei {{Neutral}} war ech mer net 100%eg sécher, ob dat och als Ofstëmmung ziele soll. :::Dat froen ech mech och, an zwar an deem Sënnn datt jo net gesot als wat et ziele soll, ausser eng Rei ze fëllen an där ee wëll soen dat e keng Meenung huet. Nëtzt menger Meenung no bei enger Ofstëmmung kee Paff. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 14:06, 14. Abr. 2026 (UTC) ::::Et géif een Ënnerscheed maachen, ob een d'Mindestzuel vun Ofstëmmungen erreecht huet (ob der dat lo 3 oder méi sinn). Bei zwou Pro-Stëmmen an enger neutraler, wier d'Richtlinn ugeholl, wann déi neutral als Ofstëmmung zielt, well mer dann zwou Stëmmen dofir hunn an insgesamt 3 Stëmmen. ::::P.S.: Ech hunn d'Krittäre liicht méi schaarf resp. kloer formuléiert: ::::<blockquote> ::::# Mindestens 2 Méint zanter der éischter Ännerung op der lëtzebuergescher Wikipedia. ::::# Insgesamt mindestens 50 Ännerungen op der lëtzebuergescher Wikipedia. ::::# Um Enn vun der Ofstëmmung mindestens 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg op der lëtzebuergescher Wikipedia.</blockquote> ::::Mee et kann ee se natierlech och inhaltlech upassen en vue vun der Diskussioun uewen, falls néideg. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:13, 14. Abr. 2026 (UTC) :::::Ech realiséiere grad, datt dat heesche géif, datt eng Neutral-Stëmm sech de facto wéi eng Kontra-Stëmm auswierke géif, wat definitiv net de Sënn vun der Saach ass. Et kéint ee soen, datt eng Neutral-Stëmm zwar fir d'Mindestzuel u Stëmme matzielt awer fir d'Unhuele vun der Richtlinn just 2/3 vun de Pro- a Kontra-Stëmmen néideg sinn, mee dat gëtt dann onnéideg komplizéiert. Ech huelen d'Neutral-Optioun mol rëm eraus. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:22, 14. Abr. 2026 (UTC) ::::::Um Enn vun der Ofstëmmung mindestens 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg. ::::::Ech fannen dat net ganz gutt. Do géife mer z.B. Benotzer aussschléissen déi iwwwer Dausende vun Artikelen oder Ännerunge gemaach hunn an duerch Zoufall ee Mount net aktiv waren. Ech fannen dat wier eng Diskrimination par Rapport zu deene Benotzer. ::::::Wat den neutral ugeet do mengen ech datt déi Ausso näischt bréngt, dat ass wéi bei engem ongëltege Walziedel, do war zwar e wielen, awer dat wat e gewielt huet, gëllt net. Neutral oder Abstinenz ginn néirens als Stëmm gezielt.--[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 14:28, 14. Abr. 2026 (UTC) :::::::@[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] Wat géifs de da virschloen? D'Zuel vun den Ännerungen an de leschten 30 Deeg erofsetzen? Oder den Zäitraum eropsetzen, fir datt Schwankungen an der Aktivitéit méi ausgeglach ginn? Oder de Krittär fir eng rezent Mindestaktivitéit ganz ewechloossen a just eng Gesamtännerungszuel fuerderen? --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:09, 14. Abr. 2026 (UTC) ::::::::@[[Benotzer:Volvox|Volvox]]: Ech géif proposéieren fir am Allgemengen, Benotzer déi scho méi wéi ee Joer aktiv sinn an am Laf vum Joer aktiv waren vun deene Konditiounen auszeschléissen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 06:48, 15. Abr. 2026 (UTC) :::::::::Merci fir déi weider Erklärungen. Krittären 1 an 2 si fir mech an der Rei. Dat, wat de Les Meloures an der Linn hei driwwer proposéiert, ass och gutt. Och OK fir den "Neutral" net als Stëmm ze zielen. Menger Meenung no sollen awer weider mindestens 5 Benotzer dofir stëmme mussen, fir datt eng Richtlinn a Kraaft trëtt. Well et bleift eng Richtlinn, an net just en Recommandatioun.<br>Alternativ kéint een och bei 3 "Jo"-Stëmme bleiwen, an da gëtt d'Richtlinn "ad experimentum" fir ee Joer ugeholl. No engem Joer gëtt nach eng Kéier iwwer e méi laangen Zäitraum doriwwer ofgestëmmt, ob se dauerhaft ugeholl soll ginn. Mee dat mécht dat ganzt eventuell ze komplex. --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 13:41, 15. Abr. 2026 (UTC) ::::::::::Mat just de Krittären 1. an 2. kommen ech aktuell op 26 walberechtegt Net-Bot-Benotzer (dorënner der och, déi hei just ''maintenance tasks'' maachen an deemno souwisou net ofstëmme wäerten). Ech géif awer trotz allem net just fuerderen, datt de Benotzer am leschte Joer aktiv war, mee och eng Mindestzuel vun Ännerungen am leschte Joer gemaach huet. Dofir hunn ech mech amüséiert d'Ännerungszuel am leschte Joer fir déi aktiv Net-Bot-Benotzer zesummenzedroen (ech hoffen, datt ech mech néierens graff verdoen hunn): {| class="wikitable" style="margin-left: auto; margin-right: 5px;" |55polo55 | align="right" |7 |- |Bdx | align="right" |1155 |- |Benemlu | align="right" |28 |- |Cayambe | align="right" |72 |- |Christian Ries | align="right" |225 |- |Corto lu | align="right" |234 |- |Dewilda | align="right" |17 |- |GilPe | align="right" |8724 |- |GuthJan | align="right" |11 |- |Ioni | align="right" |30 |- |Jamcelsus | align="right" |80 |- |Johnny Chicago | align="right" |2824 |- |Jwh | align="right" |25 |- |Kontributor 2K | align="right" |23 |- |Kwamikagami | align="right" |46 |- |Les Meloures | align="right" |5713 |- |MMFE | align="right" |460 |- |Makenzis | align="right" |126 |- |Mobby 12 | align="right" |6122 |- |Niegodzisie | align="right" |7 |- |Puscas | align="right" |785 |- |Soued031 | align="right" |1305 |- |Sultan Edijingo | align="right" |487 |- |Volvox | align="right" |5518 |- |Zinneke | align="right" |7630 |- |Ziv | align="right" |223 |} ::::::::::::Dës Lëscht schéngt déi op [[Spezial:Aktiv_Benotzer]] baséiert schéngt mir feelerhaft ze sinn wann ech meng eege Kontributiounen [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Spezial:Kontributiounen/Robby&target=Robby&offset=&limit=500 Meng 500 lescht Kontributiounen] (500 Kontributiounen zanter Dezember 2025) kucken.[[Benotzer:Robby|Robby]] ([[Benotzer Diskussioun:Robby|Diskussioun]]) 23:27, 17. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::Merci fir den Hiweis! Tatsächlech schéngt d'Lëscht vun den aktive Benotzer falsch gewiescht ze sinn. Dat ass beonrouegend an ech wéisst net, wourunner dat geleeë kann hunn. Mëttlerweil ass de Robby awer rëm richtegerweis op der Lëscht a feelt just nach a menger Tabell uewen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 10:05, 21. Abr. 2026 (UTC) ::::::::::Ech géif proposéieren, mindestens 50 Ännerungen am leschte Joer ze hunn, da géifen aktuell nach ëmmer 17 walberechtegt Benotzer iwweregbleiwen an et kéint een 2. an 3. zesummenzefaassen zu: ::::::::::<blockquote>Mindestens 50 Ännerungen am Joer virum Enn vun der Ofstëmmung op der lëtzebuergescher Wikipedia.</blockquote> ::::::::::Ënnert der Hypothees, datt déi Gréissenuerdnung vu 17 sou ongeféiert gläich bleift gëtt, kéint ee sech och trauen op eng Mindestzuel vu 7 Stëmmen ze goen. ::::::::::D'Unhuelen ''ad experimentum'' schéngt mer schwiereg, well een, dee sech souwisou un d'Richtlinnspropos hale wëll, dat och ouni Unhuelen ad exp. maache kann, resp. een, dee sech souwisou net drun hale wëll, dat och net bei Unhuelen ad. exp. maache muss. Et hätt deemno kee richtegen Effekt, falls ech dat richteg verstinn. ::::::::::Schéngt „Mindestens 50 Ännerungen am Joer virum Enn vun der Ofstëmmung op der lëtzebuergescher Wikipedia“ plus „mindestens 7 Stëmmen“ akzeptabel? ::::::::::--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:21, 16. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::Mëtteg, :::::::::::Wann ech dat elo richteg resuméieren, da wäre mer also elo bei: :::::::::::<blockquote> :::::::::::# {{Duerchgestrach|Mindestens}} Op d'mannst 2 Méint zanter der éischter Ännerung op der lëtzebuergescher Wikipedia; :::::::::::# {{Duerchgestrach|Mindestens}} op d'mannst 50 Ännerungen am Joer virum Enn vun der Ofstëmmung op der lëtzebuergescher Wikipedia; :::::::::::# {{Duerchgestrach|Mindestens}} op d'mannst 7 Stëmmen; :::::::::::# et sinn ⅔ {{Pro}}-Stëmmen néideg fir datt d'Richtlinn ugeholl ass. :::::::::::</blockquote> :::::::::::{{Pro}} Fir mech schéngt dat okee. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:44, 17. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{pro}} - schéngt mer räsonabel. [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 21:38, 17. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{pro}} - ok fir mech (mat der Ausnam dat et fir mech esou ausgesäit wéi wann d'lëscht vun den aktive Benotzer aktuell net ëmmer korrekt ass) [[Benotzer:Robby|Robby]] ([[Benotzer Diskussioun:Robby|Diskussioun]]) 23:27, 17. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{pro}} Super! --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 11:15, 18. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{pro}} OK -- [[Benotzer:Johnny Chicago|Johnny Chicago]] 18. Abr. 2026 :::::::::::{{pro}} --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 10:55, 21. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{Pro}} Ech hunn [[Wikipedia:WikiProjet Eng Richtlinn pro Mount]] à jour gesat. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 11:20, 21. Abr. 2026 (UTC) :::::::::::{{Pro}} --[[Benotzer:Cayambe|Cayambe]] ([[Benotzer Diskussioun:Cayambe|Diskussioun]]) 17:56, 29. Abr. 2026 (UTC) ::::::::::::Tipptopp, da consideréieren ech de Prinzip als ugeholl a mir kënnen ufänke mat [[Wikipedia:Wikiprojet Eng Richtlinn pro Mount/Direktläschkrittären]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:02, 30. Abr. 2026 (UTC) ==Nimm vu Schoulen== Kuckt Iech wgl. [[Wikipedia Diskussioun:WikiProjet Eng Richtlinn pro Mount/Schreifweisen op der Wikipedia|dës Diskussioun]] un, a sot wgl. och är Meenung. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 12:09, 30. Abr. 2026 (UTC) ==Kategoriendoublon== Moien, et gëtt dës 2 Kategorien: * Säiten, déi duebel Argumenter a Schablounenopriff benotzen *Säiten, déi duebel Argumenter a Schablounenopriff gebrauchen Eng dervu schéngt zevill ze sinn. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 11:52, 19. Mee 2026 (UTC) :A wat fir eng Kategorie Säite mat duebelen Argumenter a Schablounenopriff gesat ginn, gëtt [https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Duplicate-args-category/lb op translatewiki] definéiert. [https://translatewiki.net/w/i.php?title=MediaWiki:Duplicate-args-category/lb&action=history Am Historique] gesäit een, datt de Robby den Numm am Oktober 2021 vu „[...] gebrauchen“ op „[...] benotzen“ geännert gouf. Zënterhier ass d'Kategorie mat „[...] gebrauchen“ vereelzt an dowéinst hunn ech se elo grad geläscht. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:34, 19. Mee 2026 (UTC) ::Déi heite ''Seiten, die fehlerhafte Argumente in Vorlagen aufrufen'' schengt et néirens méi ze ginn. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 14:16, 19. Mee 2026 (UTC) :::Ech verstinn net, wat mat där Ausso gemengt ass. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:30, 19. Mee 2026 (UTC) :::Déi pakt sech op näischt op Translate un. (Ech hunn näischt fonn). Vu wou aus géif déi gefiddert ginn? --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 14:33, 19. Mee 2026 (UTC) ::::Mee wat ass dann ''Seiten, die fehlerhafte Argumente in Vorlagen aufrufen''? E Link géif mer hëllefen ze verstoen, vu wat genau s de schwätz. Well am Ufank vun dësem Abschnitt ass et ëm d'Säite „Kategorie:Säiten, déi duebel Argumenter a Schablounenopriff benotzen“ a „Kategorie:Säiten, déi duebel Argumenter a Schablounenopriff gebrauchen“ gaangen. An déi gi vun https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Duplicate-args-category/lb definéiert. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:39, 19. Mee 2026 (UTC) :::::Ah pardon, mäi Feeler, ech kann anscheinend net richteg sichen, mir hunn eng Säit „Kategorie:Seiten, die fehlerhafte Argumente in Vorlagenaufrufen verwenden“, déi ech elo och fonnt hunn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:43, 19. Mee 2026 (UTC) ::::::D'„Kategorie:Seiten, die fehlerhafte Argumente in Vorlagenaufrufen verwenden“ gëtt vum [[Modul:Aux]] definéiert an dat Modul schéngt – wann ech näischt iwwersinn – just vun der [[Schabloun:WebRef]] benotzt ze ginn, déi néierens am Asaz ass. Ob dat lo sënnvoll ass, ass nach eng aner Fro. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 14:50, 19. Mee 2026 (UTC) :::::::Et war mäi Feeler ech hat mech net kloer augedréckt --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 14:52, 19. Mee 2026 (UTC) ::::::::Déi Schabloun kann ee jo da vläicht läschen, et gëtt se och soss nach just op 2 klenge Wikien. An d'Kategorie dann och. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 14:56, 19. Mee 2026 (UTC) :::::::::Ech hu mol hei eng Läschdiskussioun lancéiert: [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:WebRef]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:28, 19. Mee 2026 (UTC) == Historesch Recherchen a Wikipedia: Wéi eng Symbios fonktionéiere kann == Moien, Frësch publizéiert: En intressanten Artikel vum C2DH vun der Uni Lëtzebuerg iwwer d'Wëssensvermëttlung vun Daten, déi s'am Kader vun engem Projet zesummegedroen hunn, a wéi a firwat d'Wikipedia a Wikidata dofir kënnen (a sollte) genotzt ginn, fir dës Informatiounen engem méi breede Public zougänglech ze maachen (an d'Méiglechkeet ze ginn, se weider auszebauen). Et geet konkreet ëm den ERC Projet ''Digital Archaeology of Shell Companies'', a betrëfft op der lb:Wikipedia rezent [[:en:Wikipedia:Benelux_Education_Program/University_of_Luxembourg/2026|Artikelen zu fréiere Banken zu Lëtzebuerg a vereenzelt Biographien]] déi domat am Zesummenhang stinn. Fir nozeliesen: Luxembourg Centre for Contemporary and Digital History (C2DH): [https://www.uni.lu/c2dh-en/articles/the-history-of-shell-companies-on-wikipedia/ "Why put the history of shell companies on Wikipedia?"] uni.lu, 25.06.2026. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:51, 25. Jun. 2026 (UTC) :Merci fir d'Deelen, interessant. --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 12:15, 2. Jul. 2026 (UTC) == Fläche vun de Gemengen zu Lëtzebuerg == Gudde Mëtteg, An de lëtzebuergesche Geographie-Artikelen (Gemengen, Kantonen, asw.) sti gemenkerhand Donnéeën iwwer d'Fläch dran, déi deels aus enger aler Datebank vum Kadaster (vun 2009) oder aus enger Lëscht vum STATEC (vun 2018) hierkommen. Déi éischt gëtt et net méi an där Form an déi aner ass net à jour. Op Nofro krut ech gesot, datt „de STATEC an dëser Saach net zoustänneg ass“ an datt si bis elo „einfach d'Fläche vun de Gemengen, déi fusionéiert hunn, zesummegerechent“ hunn (Grenzännerungen wéi z. B. tëscht Péiteng a Käerjeng sinn deemno net berécksiichtegt). Op Open Data fënnt een eng „[https://data.public.lu/fr/datasets/limites-administratives-du-grand-duche-de-luxembourg/#/resources Liste des communes, cantons, districts, circonscriptions électorales et arrondissements judiciaires]“ an där och d'Flächen dra stinn. Et ass just esou, datt wann een d'Zomm vun de kommunale Fläche mécht, en Total fir d'Land vun 2.593 km² erauskënnt, wat ronn 7 km² méi ass wéi déi 2.586 km², déi bis elo allgemeng fir d'Land bekannt sinn. Eng Erklärung doriwwer fënnt en [https://data.public.lu/fr/datasets/limites-administratives-du-grand-duche-de-luxembourg/#/discussions/6a42701a04618d00484ededb an dëser Diskussioun] an där awer och preziséiert gëtt, datt an deenen Zuelen d'Upassungen vun de Limitten an d'Echange vun Parzellen mat dra sinn. D'Fro ass elo: schwätzt eppes derfir fir bei den historeschen Donnéeën (ongenee bis falsch) ze bleiwen? Am anere Fall géif ech mech drëm këmmeren fir déi méi genee „surface géométrique“ aus der Lëscht vum Kadaster anzesetzen. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 16:34, 27. Jul. 2026 (UTC) :Moien, :m. M. no mécht et wéineg Sënn bei den 'historeschen' Donnéeën ze bleiwen, well se jo ongenee / falsch sinn. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 17:50, 27. Jul. 2026 (UTC) :Ech schléisse mech dem Mobby 12 un. Wann et méi genau Zuele gëtt, wier et schued, se net ze berücksichtegen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 22:48, 27. Jul. 2026 (UTC) == „Project Streaks“ – nei Säit mat Statistiken == Salut, ech hu viru kuerzem eng flott Säit vun [[:meta:User:Msz2001]] entdeckt, wou ee pro Wikipedia-Versioun Statistiken iwwer Benotzer mat deene längsten onënnerbrache Serië vun Deeg mat mindestens enger Ännerung oder enger neier Säit (am Artikelnummraum oder insgesamt) gesi kann. Ech hunn natierlech direkt gefrot, ob et méiglech wier, d'lbwiki derbäizesetzen, an dat gouf direkt ëmgesat ^_^ <br /> :https://project-streaks.toolforge.org/lbwiki.html<br /> --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:49, 5. Aug. 2026 (UTC) 7ioxp1fe1lu43sf5rry2uuopxdk34ct 0 63840 2689259 2676801 2026-08-06T10:24:44Z Les Meloures 580 k 2689259 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} Den '''Antoine Nicolas Prum''', gebuer de [[7. August]] [[1963]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Moler, Konzeptkënschtler a Filmregisseur. [[1990]] gouf hien um ''Salon'' vum ''[[Cercle artistique de Luxembourg]]'' mam ''[[Prix d'encouragement aux jeunes artistes]]'' ausgezeechent. [[2005]] huet hie Lëtzebuerg op der [[La Biennale di Venezia|Biennale]] vu [[Venedeg]] vertrueden. ==Filmographie== *2017: ''[[Blue for a Moment]]'' *2015: ''[[Taking The Dog For A Walk]]'' *2008: ''[[Sunny's Time Now]]'' *2005: ''[[Tour de Force]]'' == Wierker an ëffentleche Kollektiounen == * [[Internationales Kunstzentrum Ostbelgien|IKOB]] zu [[Eupen]] ** Insatllatioun ''Deep Blue'', 1989 == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden]] * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmregisseuren]] {{DEFAULTSORT:Prum Antoine}} [[Kategorie:Gebuer 1963]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Moler]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmregisseuren]] n1577ow4hmiya5fh4oh3n53jquo1win 0 66326 2689181 2594341 2026-08-05T16:05:07Z Les Meloures 580 /* als Produzent */ k 2689181 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Nicolas Steil''', gebuer den [[2. Januar]] [[1961]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]<ref>[https://persist.lu/ark:70795/2kjrht0p2/pages/8/articles/DIVL686 Gebuertsannonce] am Luxemburger Wort vum 4. Jan. 1961 op eluxemburgensia.lu</ref>, ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Filmproduzent]], Theater- a Filmregisseur an Dréibuch- an Theaterauteur. == Karriär == Hien huet an der geschriwwener Press als Journalist ugefaangen an ass 1983 bei [[RTL|RTL TV]] gewiesselt, wou hie Reporter, Noriichte-Presentateur a Produzent war. Hien huet 1988 PAL, déi éischt Filmproduzenten-Associatiooun zu Lëtzebuerg, gegrënnt. Duerno huet hien a verschiddenen europäesche Gremie geschafft, déi sech ëm [[Droits d'auteur|Auteure-Rechter]] oder Finanzhëllefe fir Filmproduktioune gekëmmert hunn. Zanter 1997 ass hien den Direkter vun der Produktiounsfirma ''[[Iris Productions]]'' an huet bis ewell eng 20 Spill-, Animatiouns- an Dokumentarfilmer (co)produzéiert.<ref>Cf. http://www.irisproductions.lu</ref> Den Nicolas Steil huet bei den Theaterstécker ''Combat'' ([[Carlos Batlle Jordà]], 2001), ''La Jeune Fille et la Mort'' ([[Ariel Dorfman]], 2003), ''L'Affaire Suberville'' (vun him selwer, 2004), ''Table Rase'' ([[Jean-Louis Schlesser (Auteur)|Jean-Louis Schlesser]], 2005) an ''Central Park West'' ([[Woody Allen]], 2007) Regie gefouert. Hien huet och un den Dréibicher vu ''[[Le club des chômeurs]]'' a ''[[Réfractaire (Film)|Réfractaire]]'' matgeschafft. ''Réfractaire'' (2009) ass deen éischte Spillfilm, bei deem e selwer Regie gefouert huet. Den Nicolas Steil ass mat der [[Frankräich|franséischer]] Schauspillerin a Regisseurin [[Véronique Fauconnet]] bestuet. == Filmer == === als Regisseur === * ''[[Réfractaire (Film)|Réfractaire]]'' (2009) * ''[[Le chemin du bonheur]]'' (2021) === als Produzent === * ''[[Dark Justice – Du entscheidest!]] (2018) (Koproduzent) * ''[[D'Symmetrie vum Päiperlek]]'' (2011, Dréiaarbechten) * ''[[Avant l'aube]]'' (2011) (Koproduzent) * ''[[Une belle mort]]'' (2009) (Produzent) * ''[[La petite chambre]]'' (2009) (Koproduzent) * ''[[Réfractaire (Film)|Réfractaire]]'' (2009) (Produzent) * ''[[Contact High]]'' (2009) (Produzent) * ''[[Humains]]'' (2009) (Koproduzent) * ''[[Lingo Vino]]'' (2009) (Produzent) * ''[[Tausend Ozeane]]'' (2008) (Ko-Exekutiv-Produzent) * ''[[Luftbusiness]]'' (2008) (Ko-Executiv-Produzent) ¨ * ''[[Freigesprochen]]'' (2007) (Koproduzent) * ''[[Retour à Gorée]]'' (2007) (Koproduzent) * ''[[Deepfrozen]]'' (2006) (Produzent) * ''[[La revanche]]'' (2004) (Produzent) * ''[[Globi und der Schattenräuber]]'' (2003) (Koproduzent) * ''[[Le club des chômeurs]]'' (2001) (Produzent) * ''[[The Magic Forest]]'' (1998) (TV) (Koproduzent) {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Steil Nicolas}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Theaterregisseuren]] {{Autoritéitskontroll}} g5bxt783jgajphw768p823adxwi5rde 2689185 2689181 2026-08-05T19:35:22Z Les Meloures 580 /* als Produzent */ k 2689185 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Nicolas Steil''', gebuer den [[2. Januar]] [[1961]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]<ref>[https://persist.lu/ark:70795/2kjrht0p2/pages/8/articles/DIVL686 Gebuertsannonce] am Luxemburger Wort vum 4. Jan. 1961 op eluxemburgensia.lu</ref>, ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Filmproduzent]], Theater- a Filmregisseur an Dréibuch- an Theaterauteur. == Karriär == Hien huet an der geschriwwener Press als Journalist ugefaangen an ass 1983 bei [[RTL|RTL TV]] gewiesselt, wou hie Reporter, Noriichte-Presentateur a Produzent war. Hien huet 1988 PAL, déi éischt Filmproduzenten-Associatiooun zu Lëtzebuerg, gegrënnt. Duerno huet hien a verschiddenen europäesche Gremie geschafft, déi sech ëm [[Droits d'auteur|Auteure-Rechter]] oder Finanzhëllefe fir Filmproduktioune gekëmmert hunn. Zanter 1997 ass hien den Direkter vun der Produktiounsfirma ''[[Iris Productions]]'' an huet bis ewell eng 20 Spill-, Animatiouns- an Dokumentarfilmer (co)produzéiert.<ref>Cf. http://www.irisproductions.lu</ref> Den Nicolas Steil huet bei den Theaterstécker ''Combat'' ([[Carlos Batlle Jordà]], 2001), ''La Jeune Fille et la Mort'' ([[Ariel Dorfman]], 2003), ''L'Affaire Suberville'' (vun him selwer, 2004), ''Table Rase'' ([[Jean-Louis Schlesser (Auteur)|Jean-Louis Schlesser]], 2005) an ''Central Park West'' ([[Woody Allen]], 2007) Regie gefouert. Hien huet och un den Dréibicher vu ''[[Le club des chômeurs]]'' a ''[[Réfractaire (Film)|Réfractaire]]'' matgeschafft. ''Réfractaire'' (2009) ass deen éischte Spillfilm, bei deem e selwer Regie gefouert huet. Den Nicolas Steil ass mat der [[Frankräich|franséischer]] Schauspillerin a Regisseurin [[Véronique Fauconnet]] bestuet. == Filmer == === als Regisseur === * ''[[Réfractaire (Film)|Réfractaire]]'' (2009) * ''[[Le chemin du bonheur]]'' (2021) === als Produzent === * ''[[Justice Dot Net]] (2018) (Koproduzent) * ''[[D'Symmetrie vum Päiperlek]]'' (2011, Dréiaarbechten) * ''[[Avant l'aube]]'' (2011) (Koproduzent) * ''[[Une belle mort]]'' (2009) (Produzent) * ''[[La petite chambre]]'' (2009) (Koproduzent) * ''[[Réfractaire (Film)|Réfractaire]]'' (2009) (Produzent) * ''[[Contact High]]'' (2009) (Produzent) * ''[[Humains]]'' (2009) (Koproduzent) * ''[[Lingo Vino]]'' (2009) (Produzent) * ''[[Tausend Ozeane]]'' (2008) (Ko-Exekutiv-Produzent) * ''[[Luftbusiness]]'' (2008) (Ko-Executiv-Produzent) ¨ * ''[[Freigesprochen]]'' (2007) (Koproduzent) * ''[[Retour à Gorée]]'' (2007) (Koproduzent) * ''[[Deepfrozen]]'' (2006) (Produzent) * ''[[La revanche]]'' (2004) (Produzent) * ''[[Globi und der Schattenräuber]]'' (2003) (Koproduzent) * ''[[Le club des chômeurs]]'' (2001) (Produzent) * ''[[The Magic Forest]]'' (1998) (TV) (Koproduzent) {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Steil Nicolas}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Theaterregisseuren]] {{Autoritéitskontroll}} tjfhpbzbgktsmppcwdvvy83c6u9prtr 0 66495 2689075 2657232 2026-08-05T14:01:10Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689075 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kalaallit Nunaat | Fändel = Flag of Greenland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Grönland | Wopen = Coat of arms of Greenland.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Grönland | National Devise = | Kaart = Greenland on the globe (Greenland centered).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Grönlännesch]] | Haaptstad = [[Nuuk]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] mat Eegeverwaltung | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 2.166.086 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q223|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q223|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 0,026 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[21. Juni]] | Nationalhymn = [[Nunarput utoqqarsuanngoravit]]<br>[[Nuna asiilasooq]] | Wärung = [[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = -4, -2, -1, ±0 | Internet TLD = [[.gl]] | Telefonsprefix = +299 | Notizen = | Extra Bild = Arktik-Grønland.png | Extra Bild2 = }} '''Grönland''' (op [[Grönlännesch]] ''Kalaallit Nunaat'' „Land vun de Grönlänner“ an op [[Dänesch]] ''Grønland'' [{{IPA|ˈgʀœnlanʔ}}] „Gréngland“), ass déi gréisst [[Insel]] vun der [[Äerd]]. Geographesch gëtt se zum [[Arktis|arkteschen]] [[Nordamerika]] gezielt, politesch ass s'en [[Autonomie|autonomen]] Deel vum Kinnekräich [[Dänemark]]. Mat enger Fläch vu knapp 2,2 Millioune km² ass Grönland ronn sechsmol sou grouss wéi [[Däitschland]]. Véier Fënneftel vun der Insel si mat [[Äis]] bedeckt dat bis 3&nbsp;000 m déck ass. Nëmmen eng schmuel, héchstens 150&nbsp;km breet Sträif laanscht d'Mier am Süden an am Weste sinn äisfräi. Den héchste Bierg mat 3&nbsp;694 m<ref>{{Citation|URL=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=719|Titel=Gunnbjørn Fjeld - Peakbagger.com|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.peakbagger.com}}</ref>, de [[Gunnbjørn Fjeld]], deen och nach ''Hvitserk'' genannt gëtt, läit an Ostgrönland. Déi ronn 60&nbsp;000 Awunner liewen haaptsächlech vum Fëschen, der [[Robben|Robbejuegd]] a [[Schof]]szuucht. D'Haaptstad vun der Insel ass [[Nuuk]] (dänesch ''Godthåb''). == Geschicht == D'Insel gouf ëm [[875]] vun de [[Normannen]] entdeckt. Den [[Erik de Rouden]] huet se ''Gréngt Land'' gedeeft an déi éischt europäesch Siidlung gegrënnt. Vun [[1261]] un huet Grönland zu [[Norwegen]] gehéiert a koum sou mat Norwegen an de Besëtz vun Dänemark. Wéi Norwegen [[1814]] onofhängeg gouf, huet Dänemark Grönland awer behalen. Vun [[1979]] u verwalt Grönland sech selwer an ass, am Géigesaz zu Dänemark, net Member vun der [[Europäesch Unioun|EU]]. Zënter 2019 huet den [[President vun de Vereenegte Staaten|US-President]] [[Donald Trump]] ëmmer nees betount, datt hien aus militäresch-strategesche Grënn eng Annexioun vu Grönland un d'Vereenegte Staaten ustriewe wéilt, eng Moossnam, déi bis dato international refuséiert gouf. Am Januar 2026 hunn d'Presidente vun de fënnef Parteien, déi am grönlännesche Parlament vertruede sinn, den territorialen Usproch vun den USA an enger gemeinsamer Erklärung refuséiert. {{Nokucken|2026 Juli|Kommentar=wéi ass d'Situatioun?}} == Biller == <gallery widths="260" perrow="3" caption="Grönland"> GreenLand by plane.jpg|Loftopnam vu Grönland Greenland iceberg at Ilulissat (11833428375).jpg|Äisbierg bei Ilulissat An island in Prince Christian Sound.jpg|Insel vum ''Cape Farewell''-Archipel Clear still lake view Lille Malene hike near Nuuk Greenland.jpg|Séi bei Nuuk Gunnbjørn Fjeld 1400x1320.jpg|De ''Gunnbjørn Fjeld'', héchste Bierg Eskimo Family NGM-v31-p564-2.jpg|Grönlännesch Famill ëm 1917 </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Grönland| ]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] 0r7oayu9hv1z9t1t1nl5g4xdrbwj2yr 2689163 2689075 2026-08-05T14:07:24Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689163 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kalaallit Nunaat | Fändel = Flag of Greenland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Grönland | Wopen = Coat of arms of Greenland.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Grönland | National Devise = | Kaart = Greenland on the globe (Greenland centered).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Grönlännesch]] | Haaptstad = [[Nuuk]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] mat Eegeverwaltung | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 2.166.086 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q223|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q223|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 0,026 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[21. Juni]] | Nationalhymn = [[Nunarput utoqqarsuanngoravit]]<br>[[Nuna asiilasooq]] | Wärung = [[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = -4, -2, -1, ±0 | Internet TLD = [[.gl]] | Telefonsprefix = +299 | Notizen = | Extra Bild = Arktik-Grønland.png | Extra Bild2 = }} '''Grönland''' (op [[Grönlännesch]] ''Kalaallit Nunaat'' „Land vun de Grönlänner“ an op [[Dänesch]] ''Grønland'' [{{IPA|ˈgʀœnlanʔ}}] „Gréngland“), ass déi gréisst [[Insel]] vun der [[Äerd]]. Geographesch gëtt se zum [[Arktis|arkteschen]] [[Nordamerika]] gezielt, politesch ass s'en [[Autonomie|autonomen]] Deel vum Kinnekräich [[Dänemark]]. Mat enger Fläch vu knapp 2,2 Millioune km² ass Grönland ronn sechsmol sou grouss wéi [[Däitschland]]. Véier Fënneftel vun der Insel si mat [[Äis]] bedeckt dat bis 3&nbsp;000 m déck ass. Nëmmen eng schmuel, héchstens 150&nbsp;km breet Sträif laanscht d'Mier am Süden an am Weste sinn äisfräi. Den héchste Bierg mat 3&nbsp;694 m<ref>{{Citation|URL=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=719|Titel=Gunnbjørn Fjeld - Peakbagger.com|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.peakbagger.com}}</ref>, de [[Gunnbjørn Fjeld]], deen och nach ''Hvitserk'' genannt gëtt, läit an Ostgrönland. Déi ronn 60&nbsp;000 Awunner liewen haaptsächlech vum Fëschen, der [[Robben|Robbejuegd]] a [[Schof]]szuucht. D'Haaptstad vun der Insel ass [[Nuuk]] (dänesch ''Godthåb''). == Geschicht == D'Insel gouf ëm [[875]] vun de [[Normannen]] entdeckt. Den [[Erik de Rouden]] huet se ''Gréngt Land'' gedeeft an déi éischt europäesch Siidlung gegrënnt. Vun [[1261]] un huet Grönland zu [[Norwegen]] gehéiert a koum sou mat Norwegen an de Besëtz vun Dänemark. Wéi Norwegen [[1814]] onofhängeg gouf, huet Dänemark Grönland awer behalen. Vun [[1979]] u verwalt Grönland sech selwer an ass, am Géigesaz zu Dänemark, net Member vun der [[Europäesch Unioun|EU]]. Zënter 2019 huet den [[President vun de Vereenegte Staaten|US-President]] [[Donald Trump]] ëmmer nees betount, datt hien aus militäresch-strategesche Grënn eng Annexioun vu Grönland un d'Vereenegte Staaten ustriewe wéilt, eng Moossnam, déi bis dato international refuséiert gouf. Am Januar 2026 hunn d'Presidente vun de fënnef Parteien, déi am grönlännesche Parlament vertruede sinn, den territorialen Usproch vun den USA an enger gemeinsamer Erklärung refuséiert. {{Nokucken|2026 Juli|Kommentar=wéi ass d'Situatioun?}} == Biller == <gallery widths="260" perrow="3" caption="Grönland"> GreenLand by plane.jpg|Loftopnam vu Grönland Greenland iceberg at Ilulissat (11833428375).jpg|Äisbierg bei Ilulissat An island in Prince Christian Sound.jpg|Insel vum ''Cape Farewell''-Archipel Clear still lake view Lille Malene hike near Nuuk Greenland.jpg|Séi bei Nuuk Gunnbjørn Fjeld 1400x1320.jpg|De ''Gunnbjørn Fjeld'', héchste Bierg Eskimo Family NGM-v31-p564-2.jpg|Grönlännesch Famill ëm 1917 </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Grönland| ]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] edqd3a0uqbbrsm3yl3597kb99qu93s1 10 66673 2689199 1830426 2026-08-05T21:23:42Z Volvox 4050 http → https 2689199 wikitext text/x-wiki <onlyinclude>[https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename={{FULLPAGENAMEE}}&language=de&params={{ #expr:({{{NS|0}}})*(1-2*(({{{NS|0}}})<0))}}_{{#ifexpr:{{{NS|0}}}<0|S|N}}_{{ #ifexpr:({{{NS|0}}})*(1-2*(({{{NS|0}}})<0))<90 |{{#expr:({{{EW|0}}})*(1-2*(({{{EW|0}}})<0))}}_{{#ifexpr:{{{EW|0}}}<0|W|E}}|0_E}}{{ #if:{{{dim|}}}|_dim:{{{dim}}}_scale:{{formatnum:{{{dim}}}|R}}0}}{{#switch: {{{globe|}}} ||earth={{#if: {{{region|}}}|_region:{{{region}}}}}{{#switch:{{#iferror:{{{type|}}}|}} |= |country|state |adm1st|adm2nd |city|isle=_type:{{{type}}}{{#if:{{#iferror:{{{pop|}}}|}}|({{{pop|}}})}} |mountain=_type:{{{type}}}{{#if:{{#iferror:{{{elevation|}}}|}}|({{{elevation|}}})}} |#default=_type:{{{type}}} }} |#default=_globe:{{{globe}}} }}{{#if:{{{label|}}}|_&title={{{label|}}}}} {{#if:{{{name|}}}|<span title="{{{name|}}}">}}{{#if:{{{0|}}}|{{{0|}}} |{{#if:{{{1|}}}|{{Coordinate to {{{1|}}}{{#ifeq:{{uc:{{{1|}}}}}|DM|S}} |NS={{{NS|0}}} |EW={{{EW|0}}} |sortkey={{{sortkey|}}} |dim= {{#ifeq:{{uc:{{{1|}}}}}|DM |10001 |{{#switch:{{{type|}}} |country|state|adm1st={{#if:{{{dim|}}}|{{{dim}}}|500001}}<!--D--> |adm2nd|city|mountain|isle={{#if:{{{dim|}}}|{{{dim}}}|10001}}<!--DM--> |landmark={{#if:{{{dim|}}}|{{min|1000|{{{dim|}}}}}}} |#default={{#if:{{{dim|}}}|{{{dim}}}|5000}}<!--DMS--> }} }} }}}}{{#switch: {{{2|}}} ||{{{1|}}}|{{{1|}}}S=<!--leer--> |#default=&#59; {{#ifeq:{{{2|}}}|CH1903|| (}}{{#if:{{{2|}}}|{{Coordinate to {{{2|}}} |label={{#ifeq:{{{name|}}}|coordinates|1}} |NS={{{NS|0}}} |EW={{{EW|0}}} |sortkey={{{sortkey|}}} |dim= {{#switch:{{{type|}}} |country|state|adm1st={{#if:{{{dim|}}}|{{{dim}}}|500001}}<!--D--> |adm2nd|city|mountain|isle={{#if:{{{dim|}}}|{{{dim}}}|10001}}<!--DM--> |landmark={{#if:{{{dim|}}}|{{min|1000|{{{dim|}}}}}}} |#default={{#if:{{{dim|}}}|{{{dim}}}|5000}}<!--DMS--> }} }}}}{{#ifeq:{{{2|}}}|CH1903||) }} }} }}{{#if:{{{name|}}}|</span>}}]</onlyinclude> == Dokumentatioun == ''Kuckt'': [http://de.wikipedia.org/wiki/Vorlage:CoordinateLINK] [[Kategorie:Schablounen:Geographie:Koordinaten|CoordinateLINK]] phrmb8iv0gg5ufhufmnhw86q9n9s16c 0 75047 2689077 2649267 2026-08-05T14:01:12Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689077 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Tierkesch Republik Nordzypern | Fändel = Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vun Nordzypern | Wopen = Coat of arms of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Nordzypern | National Devise = | Kaart = Northern Cyprus in its region (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tierkesch]] | Haaptstad = [[Nord-Nikosia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|35|11|24|N|33|21|49|E}} | Staatsform = Presidentielle Regierungssystem | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 3.355,0 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q23681|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q23681|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 112 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[15. November]] | Nationalhymn = [[İstiklâl Marşı]] | Wärung = [[Tierkesch Lira]] (TRY) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Northern Cyprus (orthographic projection).svg | Extra Bild2 = }} D''''Tierkesch Republik Nordzypern''', kuerz '''Nordzypern''', [[Tierkesch]]: '''Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti''' ('''KKTC'''), ass en [[De jure / de facto|De facto]]-Regimm am Norde vun der [[Mëttelmier]]insel [[Zypern]], dee vun der internationaler Staatecommunautéit (mat Ausnam vun der [[Tierkei]]) net als Staat unerkannt gëtt. [[De jure / de facto|De jure]] gehéiert den Territoire zu der Republik Zypern, där hir Regierung zanter 1963 just nach aus zypriotesch Griiche besteet an – zanter datt den Norde vun der Insel 1974 vun der Tierkescher Arméi besat gouf – keng Autoritéit méi iwwer dësen Territoire huet. D'Haaptstad vun der Tierkescher Republik Nordzypern ass [[Nord-Nikosia]], den nërdlechen Deel vun [[Nikosia]] (''Lefkoşa''). D'Bevëlkerung besteet op der enger Säit aus [[Zypern-Tierken|tierkeschen Zyprioten]], déi zanter Joerhonnerten op der Insel liewen an an der Suite vum [[Zypern-Konflikt]] zu engem groussen Deel aus hiren Heemechtsuertschaften am Süden dohin hu misse plënneren, an op der anerer Säit aus Tierken, déi zanter 1974 vum tierkesche Festland, besonnesch aus [[Anatolien]], dohi koumen. Déi meescht zypriotesch Griichen, déi am Norde gewunnt hunn, sinn 1974 vun do verdriwwe ginn. 2014 gouf et eng Vollekszielung, no där et an der Tierkescher Republik Nordzypern 313.626 Awunner gouf. Fir 2023 gouf d'Populatioun op 476.214 Awunner geschat. == Politik == De Staatspresident gëtt fir 5 Joer direkt vum Vollek gewielt. D'''Parlament vun der Republik'' ''(Cumhuriyet Meclisi)'' huet 50 Sëtz a gëtt och fir 5 Joer gewielt. == Administrativ Andeelung == Et gëtt 5 Distrikter (''İlçe''): * [[Distrikt Lefkoşa|Lefkoşa]] * [[Distrikt Mağusa|Mağusa]] * [[Distrikt Girne|Girne]] * [[Distrikt Güzelyurt|Güzelyurt]] * [[Distrikt İskele|İskele]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{de}} [https://web.archive.org/web/20111028004049/http://www.zypern.cc/ Zypern Times] {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tierkesch Republik Nordzypern]] [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] 7ydn6nti3zztqjh9z5dy00boxpdd6z6 2689168 2689077 2026-08-05T14:07:31Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689168 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Tierkesch Republik Nordzypern | Fändel = Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vun Nordzypern | Wopen = Coat of arms of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Nordzypern | National Devise = | Kaart = Northern Cyprus in its region (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tierkesch]] | Haaptstad = [[Nord-Nikosia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|35|11|24|N|33|21|49|E}} | Staatsform = Presidentielle Regierungssystem | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 3.355,0 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q23681|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q23681|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 112 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[15. November]] | Nationalhymn = [[İstiklâl Marşı]] | Wärung = [[Tierkesch Lira]] (TRY) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Northern Cyprus (orthographic projection).svg | Extra Bild2 = }} D''''Tierkesch Republik Nordzypern''', kuerz '''Nordzypern''', [[Tierkesch]]: '''Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti''' ('''KKTC'''), ass en [[De jure / de facto|De facto]]-Regimm am Norde vun der [[Mëttelmier]]insel [[Zypern]], dee vun der internationaler Staatecommunautéit (mat Ausnam vun der [[Tierkei]]) net als Staat unerkannt gëtt. [[De jure / de facto|De jure]] gehéiert den Territoire zu der Republik Zypern, där hir Regierung zanter 1963 just nach aus zypriotesch Griiche besteet an – zanter datt den Norde vun der Insel 1974 vun der Tierkescher Arméi besat gouf – keng Autoritéit méi iwwer dësen Territoire huet. D'Haaptstad vun der Tierkescher Republik Nordzypern ass [[Nord-Nikosia]], den nërdlechen Deel vun [[Nikosia]] (''Lefkoşa''). D'Bevëlkerung besteet op der enger Säit aus [[Zypern-Tierken|tierkeschen Zyprioten]], déi zanter Joerhonnerten op der Insel liewen an an der Suite vum [[Zypern-Konflikt]] zu engem groussen Deel aus hiren Heemechtsuertschaften am Süden dohin hu misse plënneren, an op der anerer Säit aus Tierken, déi zanter 1974 vum tierkesche Festland, besonnesch aus [[Anatolien]], dohi koumen. Déi meescht zypriotesch Griichen, déi am Norde gewunnt hunn, sinn 1974 vun do verdriwwe ginn. 2014 gouf et eng Vollekszielung, no där et an der Tierkescher Republik Nordzypern 313.626 Awunner gouf. Fir 2023 gouf d'Populatioun op 476.214 Awunner geschat. == Politik == De Staatspresident gëtt fir 5 Joer direkt vum Vollek gewielt. D'''Parlament vun der Republik'' ''(Cumhuriyet Meclisi)'' huet 50 Sëtz a gëtt och fir 5 Joer gewielt. == Administrativ Andeelung == Et gëtt 5 Distrikter (''İlçe''): * [[Distrikt Lefkoşa|Lefkoşa]] * [[Distrikt Mağusa|Mağusa]] * [[Distrikt Girne|Girne]] * [[Distrikt Güzelyurt|Güzelyurt]] * [[Distrikt İskele|İskele]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{de}} [https://web.archive.org/web/20111028004049/http://www.zypern.cc/ Zypern Times] {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tierkesch Republik Nordzypern]] [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] 4vpvppa22p4357sz50mz1zrpeaff3f6 0 82361 2689257 2622121 2026-08-06T10:12:10Z Les Meloures 580 /* als Produzent */ k 2689257 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Paul Thiltges''', gebuer den [[9. Abrëll]] [[1955]] zu [[Esch-Uelzecht]],<ref>[[Luxemburger Lexikon]], 1. Oplo, 2006, S. 422</ref> ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Filmproduzent]], Filmdistributeur a [[Schauspiller]]. [[1986]] war hie Matgrënner vu ''[[Samsa Film]]'' an [[1993]] vu ''[[Paul Thiltges Distributions]]''. [[2000]] war hie Matgrënner vum Verlag ''[[Éditions Ultimomondo|Ultimomondo]]'', vun deem hien zanterhier Associé ass. Zanter [[1996]] ass hie President vun der ''[[Union luxembourgeoise de la production audiovisuelle]]''. Hien ass de Brudder vum [[Jani Thiltges]]. == Filmographie (Auswiel) == === als Produzent === * 1986: ''[[Gwyncilla, Legend of Dark Ages]]'', vum [[Andy Bausch]] * 1987: ''[[Die Reise das Land]]'', vum [[Frank Hoffmann]] a [[Paul Kieffer]] * 1991: ''[[Retrato de familia (1991)|Retrato de família]]'', vum [[Luís Galvão Teles]] * 1996: ''La freccia azzurra'', vum [[Enzo D'Alò]] * 1997: ''Flitze Feuerzahn'', (TV-Serie) * 1998: ''[[Kirikou et la sorcière]]'', vum [[Michel Ocelot]] * 2001: ''Mannheim - New York'', vum [[Elke Baur]] (Dokumentarfilm) * 2003: ''[[Le club des chômeurs]]'', vum Andy Bausch * 2004: ''[[La revanche]]'', vum Andy Bausch * 2005: ''[[Tour de Force]]'', vum [[Boris Kremer]] an [[Antoine Prum]] (Dokumentarfilm) * 2007: ''Cold Waves'', vum [[Alexandru Solomon]] (Dokumentarfilm) * 2007: ''Derrière la tête'', vum [[Sébastien Fernandes Tasch]] (Kuerzfilm) * 2008: ''[[Inthierryview]]'', vum Andy Bausch (Dokumentarfilm) * 2008: ''Sunny's Time Now'', vum Antoine Prum (Dokumentarfilm) * 2009: ''[[Räuberinnen]]'', vum [[Carla Lia Monti]] * 2009: ''Der Fürsorger'', vum [[Lutz Konermann]] * 2010: ''Because I Am Hungry'', vum [[Claver Yameogo]] (Kuerzfilm) * 2010: ''[[Schockela, Knätschgummi a brong Puppelcher]]'', vum Andy Bausch (Dokumentarfilm) * 2010: ''[[Trouble No More]]'', vum Andy Bausch * 2010: ''Nous trois'', vum [[Renaud Bertrand]] * 2011: ''Imparfait du subjectif'', vum [[David Grumbach]] (Kuerzfilm) * 2011: ''Le père, le fils... et Anna'', vum [[Myriam Muller]] (Kuerzfilm) * 2011: ''Zero'', vum [[Fred Neuen]] (Kuerzfilm) * 2011: ''[[The Road Uphill]]'', vum [[Jean-Louis Schuller]] (Dokumentarfilm) * 2011: ''Nuit blanche'', vum [[Frédéric Jardin]] * 2012: ''[[D'Belle Epoque]]'', vum Andy Bausch (Dokumentarfilm) * 2013: ''Post partum'', vum [[Delphine Noels]] * 2013: ''Le chagrin des ogresses'', vum Myriam Muller (Kuerzfilm) * 2013: ''[[D'Fifties]]'', vum Andy Bausch (Dokumentarfilm) {{update}} === als Schauspiller === * ''[[When the Music's Over]]'', 1981 == Um Spaweck == * [http://www.imdb.com/name/nm0858154/ De Paul Thiltges op 'The Internet Movie Database] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20170725014454/https://www.100komma7.lu/podcast/140336 "Rendez-vous Paul Thiltges."] De radio 100,7 am Gespréich mat Zeie vun der Zäitgeschicht. Podcast, 26. Feb 2017 - 10:04. {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Thiltges Paul}} [[Kategorie:Gebuer 1955]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmproduzenten]] d9hk19ii08as7wcua8fqyd35jxyvz8h 0 86690 2689060 2652209 2026-08-05T14:00:56Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689060 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Република Северна Македонија<br>Republika Severna Makedonija<br>Republika e Maqedonisë së Veriut | Fändel = Flag of North Macedonia.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vun Nordmazedonien | Wopen = Coat of arms of North Macedonia.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun Nordmazedonien | National Devise = | Kaart = Location Macedonia Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Mazedonesch]], [[Albanesch]] | Haaptstad = [[Skopje]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 25.713 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.832.696 ({{Small|2021}}) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 82 | Onofhängegkeet = vu [[Jugoslawien]],<br>den [[8. September]] [[1991]] | Nationalfeierdag = 2. August ([[Ilinden-Opstand]] vun [[1903]]) an 8. September | Nationalhymn = ''Denes nad Makedonija'' | Wärung = [[Nordmazedoneschen Denar|Denar]] (MKD) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.mk]] | Telefonsprefix = +389 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Nordmazedonien'''<ref>{{Citation |URL=https://vlada.mk/node/16763?ln=en-gb |Titel=Archive copy |Gekuckt=2019-02-13 |archivedate=2020-04-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200419033713/https://vlada.mk/node/16763?ln=en-gb }}</ref>, (respektiv op [[Mazedonesch]]: Република Северна Македонија/'''Republika Severna Makedonija''', an op [[Albanesch]]: '''Republika e Maqedonisë së Veriut'''), bis de Februar 2019 just ''Republik Mazedonien'' (cyrl: Република Македонија) oder ''FYROM'' ([[Englesch|engl.]] '''F'''ormer '''Y'''ugoslavian '''R'''epublic '''o'''f '''M'''acedonia) ass eng Republik a [[Südosteuropa]], déi un de [[Kosovo]], u [[Serbien]], u [[Bulgarien]], un [[Albanien]] an u [[Griicheland]] grenzt. Nordmazedonien, dat en Deelstaat vum fréiere [[Jugoslawien]] war, ass zanter 1991 en onofhängege Staat. D'[[Haaptstad]] vun Nordmazedonien ass [[Skopje]], a mat ronn 500.000 Awunner och déi gréisst Stad an der Republik. Zanter 2005 ass d'Land e Bäitrëttskandidat vun der Europäescher Union (EU) an et ass zënter 2020<ref>{{Citation|URL=https://www.tagesschau.de/ausland/europa/nato-nordmazedonien-101.html|Titel=Nordmazedonien ist offiziell NATO-Mitglied|Gekuckt=2025-07-22|Auteur=tagesschau.de|Wierk=tagesschau.de|Sprooch=de}}</ref> Member vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]. Nordmazedonien ass eent vun den äermste Länner vun Europa, mat engem héijen Niveau vu Chômage a mat enger relativ schappeger Infrastruktur. D'Land gouf wéinst engem jorelaange Sträitfall mat Griicheland iwwer säin Numm bekannt. De Grond war, datt et a Griicheland och eng Regioun mat deem Numm gëtt ([[Makedonien (Griicheland)|Makedonien]] oder Μακεδονία). Dowéinst gouf vun en ettleche Säite behaapt, et hätt d'"exklusiivt Recht" fir dësen Numm. Den 12. Juni 2018 hunn déi mazedonesch an déi griichesch Regierung en Accord fonnt, d'Land "Nordmazedonien" ze nennen. Déi zwee Parlamenter hunn am Januar 2019 mat allkéiers knappser Majoritéit déi Ännerung ratifizéiert. Nieft Mazedonier (orthodox-chrëschtlech Slawen), ronn 64 % vun der Populatioun, gëtt et eng grouss Minoritéit vun (islameschen) Albaner (25 %) a soss méi kleng Minoritéite vun Tierken (3,85 %), Roma (2,66 %), Serben (1,78 %), Bosniaken (0,84 %) an Aromunen/Meglenorumänen (0,48 %). Dowéinst gouf a gëtt et ëmmer nees ethnesch motivéiert Konflikter, virun allem tëscht Mazedonier an Albaner. Zanter de biergerkrichsänlechen Zoustänn 2001 huet sech, nodeems e Friddenstraité ënnerschriwwe gouf, d'Situatioun däitlech verbessert. Nordmazedonien huet e groussen Naturräichtum an ass am Gaang, eng beléift Touristdestinatioun ze ginn. ==Geschicht== {{Kapitel Info feelt}} ==Geographie == {{Kapitel Info feelt}} Déi zéng gréisst Stied mat hiren Awunnerzuelen: 1. [[Skopje]] (505.400)<br> 2. [[Kumanovo]] (73.360)<br> 3. [[Bitola]] (71.890)<br> 4. [[Prilep]] (64.830)<br> 5. [[Tetovo]] (56.080)<br> 6. [[Štip]] (44.510)<br> 7. [[Veles (Nordmazedonien)|Veles]] (43.140)<br> 8. [[Ohrid]] (38.900)<br> 9. [[Gostivar]] (37.030)<br> 10. [[Strumica]] (36.920) == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20111229220829/http://www.vlada.mk/ Offiziell Säit vun der Regierung vun Nordmazedonien] {{mk}}{{en}}{{sq}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Nordmazedonien| ]] 9bva9x8hjsuqil5qe0l5agxs450st2n 2689147 2689060 2026-08-05T14:06:58Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689147 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Република Северна Македонија<br>Republika Severna Makedonija<br>Republika e Maqedonisë së Veriut | Fändel = Flag of North Macedonia.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vun Nordmazedonien | Wopen = Coat of arms of North Macedonia.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun Nordmazedonien | National Devise = | Kaart = Location Macedonia Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Mazedonesch]], [[Albanesch]] | Haaptstad = [[Skopje]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = Presidentin | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 25.713 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.832.696 ({{Small|2021}}) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 82 | Onofhängegkeet = vu [[Jugoslawien]],<br>den [[8. September]] [[1991]] | Nationalfeierdag = 2. August ([[Ilinden-Opstand]] vun [[1903]]) an 8. September | Nationalhymn = ''Denes nad Makedonija'' | Wärung = [[Nordmazedoneschen Denar|Denar]] (MKD) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.mk]] | Telefonsprefix = +389 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Nordmazedonien'''<ref>{{Citation |URL=https://vlada.mk/node/16763?ln=en-gb |Titel=Archive copy |Gekuckt=2019-02-13 |archivedate=2020-04-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200419033713/https://vlada.mk/node/16763?ln=en-gb }}</ref>, (respektiv op [[Mazedonesch]]: Република Северна Македонија/'''Republika Severna Makedonija''', an op [[Albanesch]]: '''Republika e Maqedonisë së Veriut'''), bis de Februar 2019 just ''Republik Mazedonien'' (cyrl: Република Македонија) oder ''FYROM'' ([[Englesch|engl.]] '''F'''ormer '''Y'''ugoslavian '''R'''epublic '''o'''f '''M'''acedonia) ass eng Republik a [[Südosteuropa]], déi un de [[Kosovo]], u [[Serbien]], u [[Bulgarien]], un [[Albanien]] an u [[Griicheland]] grenzt. Nordmazedonien, dat en Deelstaat vum fréiere [[Jugoslawien]] war, ass zanter 1991 en onofhängege Staat. D'[[Haaptstad]] vun Nordmazedonien ass [[Skopje]], a mat ronn 500.000 Awunner och déi gréisst Stad an der Republik. Zanter 2005 ass d'Land e Bäitrëttskandidat vun der Europäescher Union (EU) an et ass zënter 2020<ref>{{Citation|URL=https://www.tagesschau.de/ausland/europa/nato-nordmazedonien-101.html|Titel=Nordmazedonien ist offiziell NATO-Mitglied|Gekuckt=2025-07-22|Auteur=tagesschau.de|Wierk=tagesschau.de|Sprooch=de}}</ref> Member vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]. Nordmazedonien ass eent vun den äermste Länner vun Europa, mat engem héijen Niveau vu Chômage a mat enger relativ schappeger Infrastruktur. D'Land gouf wéinst engem jorelaange Sträitfall mat Griicheland iwwer säin Numm bekannt. De Grond war, datt et a Griicheland och eng Regioun mat deem Numm gëtt ([[Makedonien (Griicheland)|Makedonien]] oder Μακεδονία). Dowéinst gouf vun en ettleche Säite behaapt, et hätt d'"exklusiivt Recht" fir dësen Numm. Den 12. Juni 2018 hunn déi mazedonesch an déi griichesch Regierung en Accord fonnt, d'Land "Nordmazedonien" ze nennen. Déi zwee Parlamenter hunn am Januar 2019 mat allkéiers knappser Majoritéit déi Ännerung ratifizéiert. Nieft Mazedonier (orthodox-chrëschtlech Slawen), ronn 64 % vun der Populatioun, gëtt et eng grouss Minoritéit vun (islameschen) Albaner (25 %) a soss méi kleng Minoritéite vun Tierken (3,85 %), Roma (2,66 %), Serben (1,78 %), Bosniaken (0,84 %) an Aromunen/Meglenorumänen (0,48 %). Dowéinst gouf a gëtt et ëmmer nees ethnesch motivéiert Konflikter, virun allem tëscht Mazedonier an Albaner. Zanter de biergerkrichsänlechen Zoustänn 2001 huet sech, nodeems e Friddenstraité ënnerschriwwe gouf, d'Situatioun däitlech verbessert. Nordmazedonien huet e groussen Naturräichtum an ass am Gaang, eng beléift Touristdestinatioun ze ginn. ==Geschicht== {{Kapitel Info feelt}} ==Geographie == {{Kapitel Info feelt}} Déi zéng gréisst Stied mat hiren Awunnerzuelen: 1. [[Skopje]] (505.400)<br> 2. [[Kumanovo]] (73.360)<br> 3. [[Bitola]] (71.890)<br> 4. [[Prilep]] (64.830)<br> 5. [[Tetovo]] (56.080)<br> 6. [[Štip]] (44.510)<br> 7. [[Veles (Nordmazedonien)|Veles]] (43.140)<br> 8. [[Ohrid]] (38.900)<br> 9. [[Gostivar]] (37.030)<br> 10. [[Strumica]] (36.920) == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20111229220829/http://www.vlada.mk/ Offiziell Säit vun der Regierung vun Nordmazedonien] {{mk}}{{en}}{{sq}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Nordmazedonien| ]] dv3wtmh9izf2vic8okpb0jc9op5gh2f 0 86819 2689210 2683454 2026-08-05T22:15:24Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689210 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Rue du Curé | Numm_fr=Rue du Curé | Numm_lb=Paschtoueschgaass<br>en Deel: Mamergaass | Bild = Luxembourg, rue du Curé Paschtoueschgaass - nom de rue.JPG | Bildgréisst = | Fréieren Numm_fr =Rue Mamer,<br>Rue Neuve,<br>Rue de la Constitution | Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Quartier= [[Uewerstad]] | Postcode=1368 | Koordinaten={{coor dms|49|36|40.7|N|06|07|51.6|O}} | Längt_m = ca. 175 | Bemierkung= }} D''''Paschtoueschgaass''' (op Franséisch ''Rue du Curé'') an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass eng Strooss an der Alstad, déi südlech vun a parallel zu der [[Groussgaass (Stad Lëtzebuerg)|Groussgaass]], den nërdlechen Deel vum [[Krautmaart]] an den Ufank vun der [[Rue de la Boucherie|Fleeschiergaass]] mat der [[Plëss d'Arem]] verbënnt. Si ass zanter de spéiden [[1980]]<nowiki/>er-Joren en Deel vun der [[Foussgängerzon]]. ==Geschicht== === Rue Mamer === Den eelsten Deel vun der haiteger Paschtoueschgaass deen tëscht dem [[Rue du Fossé (Stad Lëtzebuerg)|Gruef]] (rue du Fossé) an dem Krautmaart läit, heescht am Volleksmond ''Mamergaass''. D'Strooss krut den offiziellen [[Odonymie|Odonym]] ''Rue Mamer'' den 1. Juni 1854, entweeder als Referenz un den Haffdichter a Krichsschreiwer vum [[Karl V. (HRR)|Karel V.]], [[Nicolaus Mameranus]] oder un e gewësse ''Mamer'', Conseiller um Wiener Haff<ref>[https://www.archives-vdl.findbuch.net/php/main.php?be_kurz=4c552036342e322e32#4c552036342e322e32x726 Rue Mamer] op archives-vdl.lu, den Archive vun der Stad Lëtzebuerg; gekuckt den 1. Abrëll 2020</ref>. der Famill vum [[Mameranus]]. Dësen Deel vun der Strooss (''rue Mamer'') gouf 1925 mat an d'Paschtoueschgaass abezunn<ref>[https://web.archive.org/web/20230406065653/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=1321937&search_terms=Neubenennung%20von%20Strassen#panel:pp|issue:1321937|article:DTL93|query:Neubenennung%20von%20Strassen „Neubenennung von Strassen der Stadt Luxemburg“] am [[Luxemburger Wort]], Nummer 155, 4. Juni 1925, S. 11</ref>. === Rue du Curé === Bis ongeféier 1671 huet déi haiteg Paschtoueschgaass zu der [[Avenue Monterey|Monterey-Strooss]] gehéiert<ref>[https://www.archives-vdl.findbuch.net/php/main.php?be_kurz=4c552036342e322e32#4c552036342e322e32x218 Rue du Curé] op archives-vdl.lu, den Archive vun der Stad Lëtzebuerg; gekuckt den 1. Abrëll 2020</ref>, duerno gouf se ''Nei Gaass'' oder ''Nei Strooss'' (''Neugasse, Rue Neuve'') genannt, a 1795 krut se den Numm ''Rue de la Constitution''. Den Numm ''Paschtoueschgaass'' krut d'Strooss eréischt 1854, nom Paschtoueschhaus, dat do steet<ref name="Evi">Evy Friedrich: "Ein Überblick über die Verschönerungsarbeiten an der Plëss." In: ''ons stad'' Nr.19, 1985, S.4-7.</ref>, den alen däitschen Numm ass „Pastorsgasse”<ref>Clomes: Versuch einer statistisch-geographischen Beschreibung des Grossherzogtums Luxemburg. In:Programm ausgegeben am Schlusse des Schuljahres 1839/1840 / Königlich-grossherzogliches luxemburgisches Athenäum = Programme publié à la clôture de l'année scolaire 1839/1840 / Athénée royal grand-ducal de Luxembourg. - Luxembourg 1840, S. 18 (1-42)</ref>. Ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitscher Besatzung]] (1940 - 1944) huet d'Strooss „Pastorengasse” geheescht<ref>Guy May, 2002. [https://web.archive.org/web/20160304211708/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_71-2002_30-32.pdf Die Straßennamen der Stadt Luxemburg unter deutscher Besatzung (1940-1944).] [[Ons stad]] 71: 30-32.</ref>. ==Gebaier== D'Paschtoueschhaus, haut Nr 30, gouf 1673 vun der Stad als Schoul gebaut, déi et du 1675 dem [[Antoine Feller (1636)|Antoine Feller]], Paschtouer vun [[Nikloskierch vu Lëtzebuerg|Niklos]], als Paschtoueschhaus iwwerlooss huet<ref name=":0">[[Joseph Hanck|Josef Hanck]] (J.H.), [https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pp%7Cissue:778754%7Carticle:DTL169 Straßennamen erzählen die Geschichte der Stadt] an: [[Luxemburger Wort]] vum 4. August 1942, S. 4</ref>. De Feller huet tëscht 1691 a 1695 an Neibau dru baue gelooss<ref name=Evi />. Dat haitegt Haus Nr 3 ass de fréiere Bëschofspalais. Et gouf 1847 vun der Wittfra Victoire Dieudonné de Geisen der Stad Lëtzebuerg vermaach, mat der Oplo, datt den héchste Geeschtleche vun der [[Kathoulesch Kierch|Kathoulescher Kierch]] dra wunne sollt. 1897 huet d'Stad et un de Staat ofgetrueden. 1860 huet de Provikar a spéidere Bëschof [[Nicolas Adames]] dra gewunnt, an no him d'Bëscheef [[Jean Koppes]], [[Pierre Nommesch]], [[Joseph Lorenzo Philippe|Joseph Philippe]] a [[Léon Lommel]]. D'Haus geet duerch bis an d'[[Rue Génistre|Lantergässel]] (Nr.3)<ref name=Evi />. Am Haus dat haut op der Nr 5 ass, hat den Drécker a Libraire [[André Chevalier]] zanter 1693 säi Betrib, et war déi éischt Dréckerei an der Stad<ref name=":0" />. Se gouf vu sengen Ierwen a duerno vun anere Familljememberen (Perle, Peter Brück, [[Jean François Schmit-Brück|J. F. Schmit-Brück]], Bück) iwwer e puer Generatioune weiderverierft a -gefouert gouf<ref name=Evi />. D'Dréckerei bestoung bis géint 1927, duerno koum bis 19?? d'Metzlerei Schmit an d'Haus<ref name=":0" />. Hautdesdaags <!--(2011) huet de Service informatique vun der [[Bourse vu Lëtzebuerg]] seng Büroen am dësem Gebai (2020 schéngt dat net méli de fall ze sinn)-->ass et e Geschäfts- a Bürosgebai. 1854 huet d'Gemeng Lëtzebuerg e Gebai op der Südsäit opkaaft, dat ofgerappt an 1856 duerch den iwwerdaachte Passage op de [[Knuedler]] ersat gouf (haut: ''[[Passage de l'Hôtel de Ville]]''). D'Gebai ass de 16. Mäerz 1884 verbrannt<ref>[https://web.archive.org/web/20241207104234/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?pid=961427&custom_att_2=direct Inland] am [[Luxemburger Wort]] vum 17. Mäerz 1884, S. 2</ref> an duerno erëm opgebaut ginn<ref name=Evi />. D'Haus am rosae Sandsteen op Nummer 10, ''Maison Link'' genannt, gouf vum Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] (1870-1919) am [[Jugendstil]] entworf a baue gelooss<ref>Muriel De Groef: [http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_95-2010_12-15.pdf "L'Art Nouveau au fil des mots…"] in ons stad 95/2010, S.12-15.</ref>. Déi uewendriwwer ernimmte Gebaier, an nach e puer aner an dëser Strooss, stinn op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]]: * D'Gebaier op den Nummeren 1, 3, 5, 5a, 10, 14+16 an 30 mat den Terrainen déi dozou gehéieren, stinn zanter dem 5. Mee 1978 um ''Inventaire supplémentaire''; * d'Gebaier op Nummer 3 an Nummer 10 goufen doriwwer eraus den 11. September 2009, respektiv den 18. Januar 2013 als ''national Monumenter'' klasséiert; * d'Gebai op Nummer 40 gouf de 17. Juni 2011 als ''nationaalt Monument'' klasséiert<ref>{{INPA-JL}}</ref>. ===Biller vun de klasséierten Haiser=== <gallery> Fichier:Luxembourg_City_3_rue_du_Curé.jpg|Nr.3 Fichier:5 rue du Curé b.jpg|Nr. 5 Fichier:5 rue du curé.jpg|Nr. 5 Fichier:5A rue du Curé.jpg|Nr. 5A Fichier:10 rue du Curé.jpg|Nr. 10 Fichier:Luxembourg City rue du Curé 10 14.jpg|Nr. 10-16 Fichier:12 rue du Curé.jpg|Nr. 14-16 Fichier:14 16 rue du Curé.jpg|Nr. 14-16 Fichier:30 Paschtoueschgaass fréiert Paschtoueschhhaus 2011-08.jpg|Nr. 30, Paschtoueschhaus Fichier:30 Paschtoueschgaass Detail 2011-08.jpg|Nr. 30, Detail Fichier:40 rue du Curé Luxembourg City 2012-08.jpg|Nr. 40 </gallery> == Kuckt och == * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue du Curé (Luxembourg City)|Paschtoueschgaass}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Stroossen an der Uewerstad|Paschtoueschgaass]] hy1eyod39gstqh4b6lo7kytsz1msniz 0 90607 2689211 2442378 2026-08-05T22:15:28Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689211 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Place du Théâtre | Numm_fr=Place du Théâtre | Numm_lb=Bäckerei | Bild = Schëld Theater Bäckerei.jpg | Bildgréisst = | Fréieren Numm_fr = | Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Quartier= [[Uewerstad]] | Postcode=2613 | Koordinaten={{coor dms|49|36|46.2|N|06|07|50.6|O}} | Längt_m = 50 x 60 m | Bemierkung= }} D''''Theaterplaz''' (offiziell: ''Place du Théâtre'') ass eng Plaz an der Uewerstad vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. [[1623]] huet de [[Kapuziner]]uerden d'd'Erlaabnis vum Spuenesche Kinnek [[Felipe IV. vu Spuenien|Philippe IV.]] kritt fir eng Kierch ze bauen, dëst obwuel et Oppositioun vum [[Gemengerot|Stadmagistrat]] an och vum [[Franziskaner]]uerde gouf. D'Kierch ass [[1795]] vun de [[Franséisch Revolutioun|Franséische Revolutiounstruppen]] geplëmmt ginn. Am selwechte Joer huet de Generol [[Barthélemy Catherine Joubert|Joubert]] d'Klouschtergebaier vun de Kapuziner an de Franziskaner beschlagnaamt, ënner dem Virwand, datt se fir militäresch Zwecker géife gebraucht ginn. An de Joren duerno gouf eng Garnisounsbäckerei fir déi Franséisch Truppen do opgemaach. De Lëtzebuerger Gebrauchsnumm vun der Plaz ass op dës fréier Garnisounsbäckerei zeréckzeféieren. D'Plaz huet hiren offiziellen Numm vum [[Kapuzinertheater]], deen un d'Plaz grenzt. D'Theaterplaz ass relativ "jonk", se gouf eréischt no der Schleefung vun der [[Festung Lëtzebuerg]] ugeluecht a krut den haitegen Numm 1868, nodeem d'Kapuzinerkierch an en Theater ëmfunktionéiert gi war<ref>[http://www.onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_80-2005_19.pdf Was bedeuten die Straßennamen der Stadt?] ons stad 2005, Nr 80</ref>. Virdru waren do Festungsanlagen an, um Bord, de fréiere Klouschtergaart vum Kapuzinerklouschter. De Gaart war vum deemolege Buergermeeschter [[François Scheffer]] gesteet ginn; seng Wittfra huet e spéider de [[Redemptoristen|Redemptoriste]]-Patere geschenkt, déi do an de spéiden 1850er Joren e Klouschter an d'[[Kierch Saint-Alphonse vu Lëtzebuerg|Kierch Saint-Alphonse]] baue gelooss hunn.<ref name=ons>[http://onsstad.lu/uploads/media/ons_stad_8-1981_2-7.pdf "Die Altstadt rundum das Alte Theater erwacht zu neuem Leben."] ons stad 1981, Nr 8, S.2-7.</ref> Uganks 1982-1983 gouf ënner der Plaz e Parkhaus mat 5 Stäck a 428 Plazen ugeluecht, an d'Plaz uewendrop autofräi gemaach<ref name=ons />. E puer Joer drop gouf do eng bronze Figuregrupp installéiert, "Spillleit" (''[[Saltimbanques]]'') genannt, déi vun der [[Benedicte Weis]] tëscht 1986-1987 geschaaft gouf<ref>[http://www.benedicteweis.lu/images/Place_du_Theatre/index.htm Homepage vun der Benedicte Weis]</ref>. Op der Nordsäit vun der Plaz ass d'[[Stater Cinemathéik]], déi do 1975 am fréiere [[Vox (Kino)|Kino Vox]] ageriicht gouf. == Biller== <gallery> HS20 Maison Sinner.JPG|D'Sinner-Haus, Eck Eecher Bierg Cinémathèque Luxembourg 01.jpg|D'Cinémathéik </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Place du Théâtre (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Plazen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Plazen an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Uewerstad]] olzolmpnynm31kevplnt4j5vusfu9f7 0 98097 2689254 2653809 2026-08-06T09:45:27Z Les Meloures 580 k 2689254 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der Anthropologin Anne Schiltz|déi aner Anne Schiltz, déi och Anthropologin ass|Anne Schiltz (1975)}} {{Infobox Biographie}} D''''Anne Schiltz''' <!-- gebuer den … zu …, --> ass eng [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Anthropologie|Anthropologin]] a Filmregisseurin vun [[Documentaire]]n. D'Anne Schiltz huet 3 Joer laang [[Sozialanthropologie]] mat duerno engem [[Master of Arts|MA]] a visueller [[Anthropologie]] a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]], ë.&nbsp;a. um ''Granada Center for Visual Anthropology'' zu [[Manchester]], studéiert. Zanter 2005 huet si reegelméisseg ënner anerem mam [[OPL]] zesummegeschafft, fir de Mixage vu Videoopnamen ze maachen déi am Kader vu Concerten opgeholl goufen<ref>[http://radio.rtl.lu/emissiounen/freides-invite/427745.html Freides-Invité vum 19. Abrëll 2013], Radios-Interview mat der Chrisitane Kremer, op rtl.lu.</ref><ref>[https://vimeo.com/user14164958/about Anne Schiltz] op vimeo.com (gekuckt: 02.05.2018)</ref>. 2023 huet d'Anne Schiltz mat ''[[Michel Majerus - Next Step]]'' de [[Lëtzebuerger Filmpräis 2023|Lëtzebuerger Filmpräis]] an der Kategorie ''beschten Dokumentarfilm'' gewonnen. == Filmographie == Kuerzfilmer vun hir sinn: *''Sweet life and all that goes with it'' (2002) iwwer Siwebierger Sachsen a Rumänien, * e Film iwwer [[Eritrea]] am Kader vun der Trilogie ''[[Gordian Troeller]] revisited - Erythree'' (2007), * ''[[Am Éislek|Am Éislek - Eng Regioun a Bewegung]]'' (2007, zesumme mam [[Tom Alesch]]), * ''[[E Futtballspill am Schnéi]]'' (2014, zesumme mam Tom Alesch), * an een iwwer d'[[Servais-Haus (Miersch)|Servais-Haus]], dem Sëtz vum [[Centre national de littérature|Nationale Literaturzentrum]]. 2013 koum hiren éischte [[Spillfilm|Laangfilm]], ''[[Cello tales]]''<ref>{{Citation|URL=http://www.cna.public.lu/fr/film-tv/productions-nationales/personnalites/s/schiltz-anne/index.html |Titel=Portrait vun der Anne Schiltz op der Websäit vum cna |Gekuckt=06.08.2013 |Archiv-Datum=04.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160304235645/http://www.cna.public.lu/fr/film-tv/productions-nationales/personnalites/s/schiltz-anne/index.html }}</ref> eraus, en Documentaire iwwer [[Cello]]en an d'Leit, déi se spillen, bauen oder sichen. 2017 huet si ''[[Courants d'air]]'' realiséiert, en Documentaire iwwer d'[[Lou Koster]]. Fir déi lëtzebuergesch Dokumentarfilmserie ''[[routwäissgro]]'' huet d'Anne Schiltz follgend Filmer gedréint: * Staffel 1, Episod 11: ''Ni ze spéit'' (2015) * Staffel 2, Episod 11: ''Eng Saach vun Zäit'' (2017) 2021 huet d'Anne Schiltz mat [[Samsa Film]] de Projet ''[[Michel Majerus - Next Step]]'' realiséiert. De Film ass e Portrait vum lëtzebuergesche Kënschtler [[Michel Majerus]], deem seng international Karriär [[2002]] abrupt duerch de [[Luxair]]-[[Luxair Fluch 9642|Fligeraccident]] bei [[Nidderaanwen]] op en Enn koum. Mat dësem Documentaire huet d'Anne Schiltz de [[Lëtzebuerger Filmpräis 2023]] an der Kategorie ''beschten Dokumentarfilm'' gewonnen. Doriwwer eraus ass vun hir nach de Projet ''[[Im Dialog mit Helen Buchholtz]]'' bekannt, en Documentaire, deen aus dem Liewe vun der [[Helen Buchholtz]] erziele soll. Bei dësem Dokumentarfilm, huet d'Anne Schiltz der Sopranistin [[Gerlinde Sämann]] an dem Pianist Claude Weber iwwer d'Schëller gekuckt, wéi si mat den Opname vun der Helen Buchholtz hirem Wierk ''Ich hab' so große Sehnsucht doch'' amgaange waren. == Um Spaweck == * [https://www.anthropologymatters.com/index.php/anth_matters/article/view/78/152 Wat d'Anne Schiltz iwwer de Film ''Sweet life and all that goes with it'' seet] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Schiltz Anne}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Anthropologen]] [[Kategorie:Gebuer (20. Joerhonnert)]] gwaof31vghkn6qaco7egwojfpaqgx9j 0 98281 2689212 2550978 2026-08-05T22:16:20Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689212 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Rue de Prague | Numm_fr=Rue de Prague | Numm_lb=Berliner Wee | Bild = Luxembourg, rue de Prague, Berlinerwee - nom de rue.jpg | Bildgréisst = | Fréieren Numm_de =Neuer Berlinerweg | Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Quartier= [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]] | Postcode=2348 | Koordinaten={{coor dms|49|36|19.7|N|06|08|05|O}} | Längt_m = ca. 630 | Bemierkung= }} D''''Rue de Prague''' – am Volleksmond och nach '''Berliner Wee''' genannt – féiert vum [[Boulevard de la Pétrusse]] an engem grousse Bou ënner der [[Al Bréck|Aler Bréck]] erduerch bis bei d'[[Tilleschgaass]] (Rue Saint Ulric) am [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Stadgronn]]. D'Strooss huet fréier ''Neuer Berlinerweg'' geheescht, fir se vum ''Alten Berlinerweg'', dem haitege [[Péitrusbierg|Péitrussbierg]] (Montée de la Pétrusse) z'ënnerscheeden, deemools den eenzege Wee fir de Gidderverkéier tëscht der [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Gare]] an der [[Ënnerstad]]. De Péitrussbierg war därmoosse géi, datt en nëmme schwéier ze befuere war. 1875 gouf dunn den ''Neie Berliner Wee'' ugeluecht fir den Déieren a Mënschen et méi liicht ze maache fir mat de Wueren erop- an erofzefueren. Den Numm vun der Strooss gouf duerch eng Decisioun vum Gemengerot vum 16. Mee 1925 dunn a ''Rue de Prague'' ëmgeännert. Lëtzebuerg huet net nëmmen e [[Jumelage]] mat [[Prag]], mä [[Béimen]] a Lëtzebuerg ware schonn am [[Mëttelalter]] geschichtlech enk matenee verbonnen<ref>''Was bedeuten die Straßennamen der Stadt?'' [[Ons stad]] 44: 32.</ref>. ==Biller== <gallery perrow="4" widths="160"> Fichier:Rue de prague under Luxembourg Viaduct Feb02 2013.jpg|Berliner Wee, ënnert der Aler Bréck Fichier:Luxembourg Montée de la Pétrusse et Rue de Prague.jpg|Am Gronn: lénks de Péitrussbierg (Montée de la Pétrusse) a riets de Berliner Wee (Rue de Prague) </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue de Prague (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Stroossen am Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Berliner Wee]] 6k3pt7k5fpu6jt9i2l5f66f87c19gn5 0 99801 2689196 2677048 2026-08-05T21:05:07Z Volvox 4050 Koordinate verbessert, och op Wikidata ;) 2689196 wikitext text/x-wiki {{Infobox Spidol |Koordinaten= {{Coor dms|49|50|36|N|06|05|47|O}} }} De '''Centre hospitalier neuropsychiatrique''' (CHNP) zu [[Ettelbréck]] ass en [[Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)|ëffentlecht Etablissement]] an dat gréisst [[Psychiatrie|psychiatrescht]] [[Spidol]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Et gouf duerch d'Gesetz vum [[17. Abrëll]] [[1998]], dat den 1. Januar 1999 a Kraaft getrueden ass, gegrënnt<ref name=":0">{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1998/04/17/n1|Titel=Loi du 17 avril 1998 portant création d'un établissement public dénommé centre hospitalier neuropsychiatrique|Gekuckt=11.09.2020|Datum=17.04.1998|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Bei der Grënnung gouf dem Centre d'Gestioun vum ''Hôpital neuropsychiatrique de l'État'' vun [[Ettelbréck]], vum ''Centre thérapeutique pour malades d'alcoolisme'' vun [[Useldeng]] a vum ''Centre thérapeutique pour toxicomanes'' vu [[Manternach]] iwwerdroen. Dobäi goungen och déi Staatsproprietéiten déi zu deenen Etablissementer gehéiert hunn an de Besëtz vum Centre. ==Virgeschicht== Et gouf 1855 als ''hospice central'' gegrënnt an an enger fréierer Kasär ënnerbruecht<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1855/04/10/n1/jo|Titel=Arrêté royal grand-ducal du 10 avril 1855 portant que les bâtiments de l'Etat à Ettelbruck seront appropriés en hospice central|Gekuckt=11.09.2020|Datum=10.04.1855|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. Am Ufank waren do all Forme vu marginaliséierte Mënschen agespaart. Am ''arrêté grand-ducal'' vun 1855 steet, datt den ''hospice central'' fir « les indigents invalides et les aliénés » geduecht war<ref>Maison de Santé - Ettelbruck (1855-1955), Luxembourg, Bourg-Bourger, 1955, p. 7</ref>. 1901 gouf et dunn eng reng psychiatresch Institutioun (''Maison de santé''). 1931 gouf deen éischten oppene Service opgemaach. 1974 gouf aus der Maison de santé den ''Hôpital neuropsychiatrique de l'État'', den 1. Januar 1999<ref name=":0" /> krut d'Institutioun dunn den haitegen Numm. 2005 gouf den CHNP an dräi Unitéiten opgedeelt: * Rehaklinick: ** [[Rehaklinick Manternach]]: eng psychiatresch Ariichtung, déi op d'[[Addictologie|Suchtmedezin]] spezialiséiert ass; ** [[Rehaklinick Useldeng]]: eng stationär Ariichtung déi op d'Behandlung vun [[Alkoholescht Gedrénks|Alkohol]]-, [[Hanf|Cannabis]]- a [[Medikament|Medikamenten]]<nowiki/>ofhängegkeet spezialiséiert ass; * „[[CHNP Pontalize|Pontalize]]“: en Zenter deen op Fleeg- a Betreiungsaktivitéite fir Seniore spezialiséiert ass; * „[[CHNP De Park|De Park]]“: fir multidisziplinär Betreiungsaktivitéite fir Leit mat geeschtegen an/oder psychesche Behënnerungen, mat oder ouni Verhalensstéierungen. == Zuel vun de Patienten == {| class="wikitable" |- ! 1856 !! 1900 !! 1954 !! 1960 |- | | 56 || 423 || 771 || 885 |- |} == Administratioun == Den CHNP gëtt vun engem Verwaltungsrot vu 14 Membere geréiert. Aacht Membere gi vum Gesondheetsminister genannt, zwee vum Personal mandatéiert (ee Medezinner an een anere Mataarbechter), zwee Membere si vum ''Conseil médical'' an zwee vun der Personaldelegatioun<ref>{{Citation|URL=https://www.chnp.lu/organisation/administration-gestion/#1513258309254-618132d2-2720|Titel=Conseil d'Administration|Gekuckt=11.09.2020|Datum=|Editeur=www.chnp.lu|Sprooch=fr}}</ref>. {{div col|cols=2}} {| class="wikitable" |+Verwaltungsrot vum CHNP !Period !President |- |... |... |- |01.06.2018-13.06.2022 |Michel Nathan |} {| class="wikitable" |+Direktioun vum CHNP !Period !Direkter |- |1855-1883 |Claude Müller |- |1883-1904 |[[Adolphe Buffet]] |- |1904-1929 |Lucien Buffet |- |1930-1946 |Albert Hansen |- |1946- ? |Ernest Stumper |- |... |... |- |?-2006 |Jean-Marie Spautz |- |2006-2007 |Marc Graas (''kommissaresch'') |- |2007-2011 |Jo Joosten |- |2011- |Marc Graas |- |20??- |Mark Ritzen |- |} {{div col end}} == Bibliographie == * Maison de Santé - Ettelbruck (1855-1955), Luxembourg, Bourg-Bourger, 1955. * ''Centre Hospitalier Neuro-Psychiatrique: 150 Joër (1855-2005)'', Ettelbréck, CHNP, 2005. * Majerus J.-M., "Das Centre hospitalier neuro-psychiatrique", H. Willems, G. Rotink, D. Ferring, J. Schoos, M. Majerus, N. Ewen, M.A. Rodesch-Hengesch an C. Schmit (dir.), ''Handbuch der sozialen und erzieherischen Arbeit in Luxemburg'', Lëtzebuerg, Saint-Paul, 2009, p.&nbsp;113‑125. ==Filmographie== *[[Orangerie (Film)|Orangerie]] (2013), en Documentaire vun der [[Anne Schiltz (1975)|Anne Schiltz]] an dem [[Benoît Majerus]] (Samsa Films). ==Um Spaweck== {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Spideeler zu Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Gemeng Ettelbréck]] [[Kategorie:Spideeler zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]] g6nx3cb2hpko52yn8pkz9v1gcl6g8lf 0 103369 2689230 2497909 2026-08-06T06:24:38Z Les Meloures 580 /* Kuckt och */ ..... 2689230 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Plakat = |Produktiounsland = {{LUX}} |Produktiounsjoer = |Première = [[2013]] |Dauer = |Originalsprooch = [[Lëtzebuergesch]] |Regie = [[Eric Lamhène]] |Dréibuch = Yannick Kocks |Fotografie = Rae Lyn Lee |Faarftechnik = |Format = |Filmformat = |Musek = [[Fränz Hausemer]] |Dekoren = |Schnëtt = Amine Jaber |Produzent = Stéphane Caboche, [[Anne Schroeder]] |Produktiounsgesellschaft = [[CNA]]<br>[[SNJ]] |Haaptacteuren = [[Jules Waringo]]: Noah<br>[[Loïc Pavant]]: Baba<br>[[Frédéric Frenay]]: Papp }} '''''Gëff eens''''' ass e lëtzebuergesche [[Kuerzfilm]] vum [[Eric Lamhène]]. E koum den 1. Abrëll 2013 an de Kino. ==Ëm wat geet et am Film?== Den Noah an de Baba si Kolleegen. Enges Daags leeft de Baba viru sengem gewalttätege Papp fort a verstoppt sech beim Noah. Wéi de Papp op eemol opdaucht, maache si sech zesummen aus dem Stëbs... == Soss == D'Geschicht vum Film baséiert op Tatsaachen an um Dréibuch ''Gëff eens domadden, ech gin et och'' ([[sic]]). Dat hat de Concours "Crème Fraîche" gewonnen, dee vum [[Service national de la jeunesse|SNJ]] a vum [[Centre national de l'audiovisuel|CNA]] am Kader vum [[LuxFilmFest|Discovery Zone Luxembourg City Film Festival]] am Joer 2012 organiséiert gouf<ref>gouvernement.lu: [https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2012/03-mars/06-snj.html ''Palmarès vom zweifachen Filmwettbewerb "Crème Fraîche" im Rahmen vom Discovery Zone Luxembourg City Filmfestival''] (6. Mäerz 2012)</ref>. Am Kuerzfilm ass en Extrait aus dem Lidd ''De Kueb'' vun [[De Läb]] ze héieren. == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Kuerzfilmer]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 2013]] [[Kategorie:Filmer vum Eric Lamhène]] 5jzwfvniws8swa3k8rntgl453jkw5i4 0 118432 2689238 2590970 2026-08-06T07:49:39Z Les Meloures 580 /* Kuckt och */ k 2689238 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Plakat= |Originaltitel=À quoi bon? |Produktiounsland= [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Produktiounsjoer= [[2015]] |Dauer=|Originalsprooch= [[franséisch]] |Regie= [[Thierry Faber]] |Fotografie=Serge Benassutti |Schnëtt=Thierry Faber |Produzent= [[CNA]], [[Service national de la jeunesse|SNJ]] |Dréibuch= [[Julie Savary]],<br>[[Thierry Faber]] |Musek= [[André Dziezuk]] |Haaptacteuren= [[Frédéric Frenay]],<br>[[Julie Savary]] }} '''''À quoi bon?''''' ass e lëtzebuergesche [[Kuerzfilm]] vum [[Thierry Faber]]. En hat Première um [[Luxembourg City Film Festival]] 2015. ==Ëm wat geet et am Film?== Zënter datt seng Fra a seng Duchter e verlooss hunn, lieft de Benoît zeréckgezunn a verbréngt seng Zäit domat, mysteriéis Bréiwer ze schreiwen. Enges Daags ass eng nei [[Bréifdréiesch]], d'Agathe, am Duerf... == Soss == De Film war bei der [[Lëtzebuerger Filmpräis 2016|7. Editioun vum Lëtzebuerger Filmpräis]] an der Kategorie "Beschte Kuerzfilm" nominéiert.<ref>cineuropa.org: [https://cineuropa.org/en/newsdetail/302942/ ''Luxembourg’s D'Filmakademie unveils nominations for its biennial awards''] (16. Dezember 2015)</ref> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:A quoi bon?}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Kuerzfilmer]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 2015]] 2cvt39cm9pfvjfahg8lsjj5k73ry0sr 0 122588 2689188 2674260 2026-08-05T20:41:11Z Ruedigerdrees 33498 /* Geschicht */ 2689188 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss nei}} D''''Avenue de la Liberté''' (am normale Sproochgebrauch: ''Nei Avenue'') verbënnt am [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] d'[[Place de Metz (Stad Lëtzebuerg)|Place de Metz]] mat der [[Place de la Gare (Stad Lëtzebuerg)|Place de la Gare]]. Se ass en Deel vun der [[Nationalstrooss 3]] an nieft der [[Al Avenue|Aler Avenue]] déi zweet grouss Geschäftsstrooss am Garer Quartier. Se gouf 2012 als zweet attraktiivst Avenue vun der Welt klasséiert<ref>[http://www.luxembourg.public.lu/fr/actualites/2012/01/04-commerce/index.html L'avenue de la Liberté la deuxième avenue la plus prestigieuse du monde] op luxembourg.public.lu, dem offizielle Portal vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] (gekuckt den 13. Februar 2018)</ref>. ==Geschicht== Uganks vum [[20. Joerhonnert]] gouf d'Avenue vum Lëtzebuerger Staat - op de fréiere [[Festung Lëtzebuerg|Festungsanlage]] vum [[Fort Bourbon]] - als Verlängerung vun der [[Adolphe-Bréck|Neier Bréck]] ugeluecht. Se huet deemools ''Avenue Adolphe'' geheescht, benannt nom Groussherzog [[Adolphe vu Lëtzebuerg]]. Vum 16. Mee 1925 bis den 10. Mee 1940 war den däitschen Numm vun der Avenue de la Liberté Freiheitsavenue, no enger Gemengerotssëtzung; virdru war et Adolfavenue [[Arbeiterzeitung - Le Travailleur 16. Juni 1925 S. 4: Aenderung der Straßennamen in Gro0-Luxemburg]]. Ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitscher Besatzung]] (1940 - 1944) huet d'Strooss missen als ''Adolf-Hitlerstraße'' duerhalen<ref>[[Guy May|May G.]], 2002. [https://web.archive.org/web/20160816052139/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_71-2002_22-23.pdf ''Die Straßennamen der Stadt Luxemburg unter deutscher Besatzung (1940-1944).''] [[Ons stad]] 71: 30-32.</ref>. ===Den Tram an der Neier Avenue=== Schonn dee [[fréiere Stater Tram]] ass duerch d'Nei Avenue gefuer{{wéini?}}. 2018 bis 2020 gouf d'[[Luxtram-Linn T1|Linn 1]] vum neie [[Stater Tram]], op eegenem Bett, duerch d'Nei Avenue geluecht, mat Halten op der [[Place de Metz (Stad Lëtzebuerg)|Metzer]] an der [[Place de Paris (Stad Lëtzebuerg)|Paräisser Plaz]]. Dofir gouf d'Strooss vu Fassad zu Fassad erneiert; nieft dem Tramsbett gouf och eng Vëlospist ugeluecht, an déi ganz ënnerierdesch Leitungen a Kabele verluecht, respektiv ersat. Dobäi sinn och d'Beem (zum Deel [[Gewéinlech Platan|Platanen]], déi 1915 geplanzt gi waren)<ref>[[Evy Friedrich|Friedrich E.]] ''[https://web.archive.org/web/20160304213802/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_19-1985_26.pdf Was bedeuten die Straßennamen der Stadt?]'' [[Ons stad]] Nr. 19, 1985: 26</ref> ewechgeholl ginn<ref>[https://web.archive.org/web/20181026184712/https://www.wort.lu/de/lokales/baumfaellarbeiten-beginnen-am-montag-5bd32cd6182b657ad3b96eef Baumfällarbeiten beginnen am Montag] op wort.lu de 26. Oktober 2018, fir d'lescht gekuckt den 28. Oktober 2018</ref>. Dës goufen awer tëscht Januar an Abrëll 2020 duerch 69 neier ersat. Et handelt sech ëm 20 Joer al Platane mat enger Héicht vu ronn 11 Meter Héicht, déi aus enger hollännescher [[Bamschoul]] vu [[Cuijk]] koumen<ref>Nadine Schartz, [https://web.archive.org/web/20200121114130/https://www.wort.lu/de/lokales/tram-erste-fahrten-zum-hauptbahnhof-im-oktober-5e25b204da2cc1784e35463c ''Tram: Erste Fahrten zum Hauptbahnhof im Oktober''] op wort.lu den 20. Januar 2020 an an der Drockversioun vum Luxemburger Wort vum 21. Januar 2020 S. 37 ënnert dem Titel ''Erst die Platanen, dann die Gleise''</ref>. Zanter dem 13. Dezember 2020, wéi den Tram a Betrib geholl gouf, gouf de Busreseau nei organiséiert, sou datt déi Honnerte Bussen, déi op hirem Wee tëscht der Gare an der Uewerstad ([[Centre Hamilius]]) derduerch gefuer sinn, duerch de Tram ersat an op anere Strecken agesat goufen. ==Kuckeswäertes== * [[Spuerkeessgebai]] * [[Arbedsgebai]] * [[Rousegäertchen]] * De fréieren [[Hôtel de Paris (Stad Lëtzebuerg)|Hôtel de Paris]] * [[Place de Paris (Stad Lëtzebuerg)|Paräisser Plaz]] * [[Buer fir den 30. Anniversaire vun de Réimeschen Traitéen]] ==Biller== <gallery> Maroldt - LUXEMBOURG - Place de Paris et Avenue de la Libertté.jpg|D'Nei Avenue op der Héicht vun der [[Place de Paris|Paräisser Plaz]] a Richtung Norde gekuckt (1936) Lucemburk, Avenue de la Liberté II.jpg|A Richtung Süde gekuckt. Am Hannergrond, den Tuerm vun der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] (2013) BCEE Place de Metz Luxembourg 2013 01.jpg|De Sëtz vun der Spuerkeess Palais de l'ARBED Luxembourg City 2011-08.JPG|D'Arbedsgebai Hôtel de Paris - Stad Lëtzebuerg.jpg|Hôtel de Paris </gallery> '''Ëmbau fir den Tram 2018-2020''' <gallery> Fichier:Luxembourg, avenue de la Liberté 01-2020 (106).jpg|Déi éischt nei Beem an der Neier Avenue (Januar 2020) Luxembourg, avenue de la Liberté 11-2019 (101).jpg Construction site tram Luxembourg City 2020-05 --008.jpg Avenue de la Liberté Luxembourg City 20200811 165834.jpg Luxembourg, inauguration tram phase 3 (107).jpg Luxembourg, av. de la Liberté 11-2020 (103).jpg </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Liberte}} [[Kategorie:Stroossen am Garer Quartier]] 9ajkiptd10hcb9iwoayunozgfd6dibu 2689189 2689188 2026-08-05T20:45:07Z Ruedigerdrees 33498 2689189 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss nei}} D''''Avenue de la Liberté''' (am normale Sproochgebrauch: ''Nei Avenue'') verbënnt am [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] d'[[Place de Metz (Stad Lëtzebuerg)|Place de Metz]] mat der [[Place de la Gare (Stad Lëtzebuerg)|Place de la Gare]]. Se ass en Deel vun der [[Nationalstrooss 3]] an nieft der [[Al Avenue|Aler Avenue]] déi zweet grouss Geschäftsstrooss am Garer Quartier. Se gouf 2012 als zweet attraktiivst Avenue vun der Welt klasséiert<ref>[http://www.luxembourg.public.lu/fr/actualites/2012/01/04-commerce/index.html L'avenue de la Liberté la deuxième avenue la plus prestigieuse du monde] op luxembourg.public.lu, dem offizielle Portal vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] (gekuckt den 13. Februar 2018)</ref>. ==Geschicht== Uganks vum [[20. Joerhonnert]] gouf d'Avenue vum Lëtzebuerger Staat - op de fréiere [[Festung Lëtzebuerg|Festungsanlage]] vum [[Fort Bourbon]] - als Verlängerung vun der [[Adolphe-Bréck|Neier Bréck]] ugeluecht. Se huet deemools ''Avenue Adolphe'' geheescht, benannt nom Groussherzog [[Adolphe vu Lëtzebuerg]]. Vum 16. Mee 1925 bis den 10. Mee 1940 war den däitschen Numm vun der Avenue de la Liberté Freiheitsavenue, no enger Gemengerotssëtzung; virdru war et Adolfavenue (Arbeiterzeitung - "Le Travailleur" 16. Juni 1925 S. 4: Aenderung der Straßennamen in Groß-Luxemburg). Ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitscher Besatzung]] (1940 - 1944) huet d'Strooss missen als ''Adolf-Hitlerstraße'' duerhalen<ref>[[Guy May|May G.]], 2002. [https://web.archive.org/web/20160816052139/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_71-2002_22-23.pdf ''Die Straßennamen der Stadt Luxemburg unter deutscher Besatzung (1940-1944).''] [[Ons stad]] 71: 30-32.</ref>. ===Den Tram an der Neier Avenue=== Schonn dee [[fréiere Stater Tram]] ass duerch d'Nei Avenue gefuer{{wéini?}}. 2018 bis 2020 gouf d'[[Luxtram-Linn T1|Linn 1]] vum neie [[Stater Tram]], op eegenem Bett, duerch d'Nei Avenue geluecht, mat Halten op der [[Place de Metz (Stad Lëtzebuerg)|Metzer]] an der [[Place de Paris (Stad Lëtzebuerg)|Paräisser Plaz]]. Dofir gouf d'Strooss vu Fassad zu Fassad erneiert; nieft dem Tramsbett gouf och eng Vëlospist ugeluecht, an déi ganz ënnerierdesch Leitungen a Kabele verluecht, respektiv ersat. Dobäi sinn och d'Beem (zum Deel [[Gewéinlech Platan|Platanen]], déi 1915 geplanzt gi waren)<ref>[[Evy Friedrich|Friedrich E.]] ''[https://web.archive.org/web/20160304213802/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_19-1985_26.pdf Was bedeuten die Straßennamen der Stadt?]'' [[Ons stad]] Nr. 19, 1985: 26</ref> ewechgeholl ginn<ref>[https://web.archive.org/web/20181026184712/https://www.wort.lu/de/lokales/baumfaellarbeiten-beginnen-am-montag-5bd32cd6182b657ad3b96eef Baumfällarbeiten beginnen am Montag] op wort.lu de 26. Oktober 2018, fir d'lescht gekuckt den 28. Oktober 2018</ref>. Dës goufen awer tëscht Januar an Abrëll 2020 duerch 69 neier ersat. Et handelt sech ëm 20 Joer al Platane mat enger Héicht vu ronn 11 Meter Héicht, déi aus enger hollännescher [[Bamschoul]] vu [[Cuijk]] koumen<ref>Nadine Schartz, [https://web.archive.org/web/20200121114130/https://www.wort.lu/de/lokales/tram-erste-fahrten-zum-hauptbahnhof-im-oktober-5e25b204da2cc1784e35463c ''Tram: Erste Fahrten zum Hauptbahnhof im Oktober''] op wort.lu den 20. Januar 2020 an an der Drockversioun vum Luxemburger Wort vum 21. Januar 2020 S. 37 ënnert dem Titel ''Erst die Platanen, dann die Gleise''</ref>. Zanter dem 13. Dezember 2020, wéi den Tram a Betrib geholl gouf, gouf de Busreseau nei organiséiert, sou datt déi Honnerte Bussen, déi op hirem Wee tëscht der Gare an der Uewerstad ([[Centre Hamilius]]) derduerch gefuer sinn, duerch de Tram ersat an op anere Strecken agesat goufen. ==Kuckeswäertes== * [[Spuerkeessgebai]] * [[Arbedsgebai]] * [[Rousegäertchen]] * De fréieren [[Hôtel de Paris (Stad Lëtzebuerg)|Hôtel de Paris]] * [[Place de Paris (Stad Lëtzebuerg)|Paräisser Plaz]] * [[Buer fir den 30. Anniversaire vun de Réimeschen Traitéen]] ==Biller== <gallery> Maroldt - LUXEMBOURG - Place de Paris et Avenue de la Libertté.jpg|D'Nei Avenue op der Héicht vun der [[Place de Paris|Paräisser Plaz]] a Richtung Norde gekuckt (1936) Lucemburk, Avenue de la Liberté II.jpg|A Richtung Süde gekuckt. Am Hannergrond, den Tuerm vun der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] (2013) BCEE Place de Metz Luxembourg 2013 01.jpg|De Sëtz vun der Spuerkeess Palais de l'ARBED Luxembourg City 2011-08.JPG|D'Arbedsgebai Hôtel de Paris - Stad Lëtzebuerg.jpg|Hôtel de Paris </gallery> '''Ëmbau fir den Tram 2018-2020''' <gallery> Fichier:Luxembourg, avenue de la Liberté 01-2020 (106).jpg|Déi éischt nei Beem an der Neier Avenue (Januar 2020) Luxembourg, avenue de la Liberté 11-2019 (101).jpg Construction site tram Luxembourg City 2020-05 --008.jpg Avenue de la Liberté Luxembourg City 20200811 165834.jpg Luxembourg, inauguration tram phase 3 (107).jpg Luxembourg, av. de la Liberté 11-2020 (103).jpg </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Liberte}} [[Kategorie:Stroossen am Garer Quartier]] lxw05hpesgujkb9200ovx3asm5szol0 0 123101 2689213 2482018 2026-08-05T22:16:35Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst = 200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689213 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der Rue de la Toison-d'Or an der Stad Lëtzebuerg|aner Stroossen, déi esou oder änlech heeschen|Rue de la Toison-d'Or (Homonymie)}} {{Infobox Strooss | Titelnumm=Rue de la Toison-d'Or | Numm_fr=Rue de la Toison-d'Or | Numm_lb= | Bild=Luxembourg, rue de la Toison d'Or - nom de rue.jpg | Bildgréisst = | Fréieren Numm_fr = | Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Quartier= [[Hollerech]] | Postcode=2265 | Koordinaten={{coor dms|49|36|13.7|N|06|06|48.2|O}} | Längt_m = ca. 250 | Bemierkung= }} [[Fichier:Luxembourg City – rue de la Toison d'Or, sud, 2019.jpg|thumb|De südlechen Deel vun der Rue de la Toison-d'Or.]] [[Fichier:Rue de la Toison-d'Or vers parc de Merl - Luxembourg City.jpg|thumb|Den ieweschten Deel vun der Rue de la Toison-d'Or. Lénks d'Amerikanesch Eeche vum Parking, hannendrun den Hondsterrain. De Märeler Park ass hannen an der Mëtt vum Bild ze gesinn.]] D''''Rue de la Toison-d'Or''' ass eng Strooss am Quartier [[Hollerech]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Si zitt sech vun der Kräizung mat der [[Rue Raymond-Poincaré]] an nordwestlecher Richtung liicht biergop bis bei de [[Parc de Merl|Märeler Park]], wou s'op d'[[Rue de Bragance]] stéisst. D'Haiser sinn an déi Direktioun numeréiert. D'Strooss ass nom [[Gëllene Vlis]] (fr.: Toison d'or) vum Widder [[Chrysomallos]] aus der [[griichesch Mythologie|griichescher Mythologie]] genannt. Datt d'Strooss en Deel vun der fréierer Rue de l'Abattoir ass, wier eng méiglech Erklärung firwat se no der Woll vun engem Schluechtdéier genannt gouf.<ref>Eug. Ram., 1983. ''Erinnerungen eines (halben) Hollerichers.'' [[ons stad]] 1983, Nr. 14, S-7-9.[https://web.archive.org/web/20160304211717/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_14-1983_7-9.pdf]</ref> Enger anerer Interpretatioun no kéim den Numm vum [[Uerde vum Gëllene Vlis]], dee [[1430]] vum [[Philippe de Gudden]], Herzog vun der [[Bourgogne]] geschaf gouf.<ref>[[Fanny Beck|Beck, F.]], 2007. ''Was bedeuten die Straẞennamen der Stadt Luxemburg?'' [[Ons stad]] 86, S. 51.</ref> Ongeféier an der Mëtt laanscht d'Strooss läit e Parking fir d'Personal vun de Schoule vum [[Campus Geesseknäppchen]], deen an den 1990er Joren ugeluecht gouf (Entrée vum Parking an der Rue Marie-Adélaïde). Op dësem Parking sti 54 [[Amerikanesch Eech]]en déi (2015) ronn 30 Joer al sinn. Nërdlech vum Parking ass lénks laanscht d'Strooss en Hondsterrain op deem [[Esch (Bam)|Eschen]] a [[Biergahorn]]e stinn. Tëschent hiren zwee Enner kräizt Rue de la Toison-d'Or sech, vu Süden no Norden, mat: * der [[Rue Guido-Oppenheim]], eng Sakgaass déi op de [[Boulevard Pierre-Dupong]] weist; * der [[Rue Marie-Adélaïde]], déi op de Boulevard Pierre-Dupong stéisst, an * der [[Rue de Vianden (Stad Lëtzebuerg)|Rue de Vianden]]. Op der Héicht vun der Rue de Vianden, tëscht dem Parking an dem Hondsterrain ass e Foussgängerwee deen d'Rue de la Toison-d'Or mam Boulevard Pierre-Dupong verbënnt. ==Wéi d'Strooss hiren Numm krut== Den 11. Juni 1954 huet de Schäfferot vun der Stad Lëtzebuerg deen Deel vun der [[Rue de l'Abattoir]] deen tëscht der Rue Raymond-Poincaré an der Rue de Vianden läit a ''Rue de la Toison-d'Or'' ëmbenannt. De 17. September 1958 gouf decidéiert d'Rue de la Toison-d'Or op d'Stéck tëschent der Rue de Vianden an der Rue de Bragance auszedeenen.<ref>Beck, F., 2007. ''Was bedeuten die Straẞennamen der Stadt Luxemburg?'' [[Ons stad]] 86, S. 51.</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue de la Toison-d'Or (Luxembourg City)}} * [http://map.geoportail.lu/addresses/Luxembourg/Rue%20de%20la%20Toison%20D'Or?lang=en D'Rue de la Toison-d'Or um Geoportail] ==Biller== <gallery> Fichier:Rue de la Toison-d'Or Peperoncino - Luxembourg City.jpg|Gebai op der Kräizung mat der Rue de Vianden. Fichier:Luxembourg rue Marie-Adélaïde – rue de la Toison-d'Or.jpg|Gebai op der Kräizung mat der Rue Marie-Adélaïde. File:Reynoutria japonica – Luxembourg City Toison d'Or 2018.jpg|Japanesche Knöterich, eng invasiv Planz an der Rue de la Toison-d'Or, zanter c. 2000 bis 2022. </gallery> {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Stroossen zu Hollerech|Toison-d'Or]] dcko90p7qti2qb352z8zl14k5yj3aj1 0 124206 2689261 2670108 2026-08-06T10:40:36Z Les Meloures 580 /* Um Spaweck */ k 2689261 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Plakat = Affiche Mos Stellarium.jpg |Produktiounsland = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Produktiounsjoer = |Première = 11. November 2015 |Dauer = 52 min |Originalsprooch = [[Franséisch]]<br>[[Däitsch]] |Regie = [[Karolina Markiewicz]]<br>[[Pascal Piron]] |Dréibuch = |Fotografie = [[Jako Raybaut]]<br>faarweg |Faarftechnik = |Format = 1.85 |Musek = Nima Azarmgin |Dekoren = |Schnëtt = Félix Sorger |Produzent = Elise André |Produktiounsgesellschaft = [[Tarantula Luxembourg]] |Haaptacteuren = keng (Documentaire) }} '''''Mos Stellarium''''' ass e lëtzebuergeschen Documentaire vun der [[Karolina Markiewicz]] an dem [[Pascal Piron]]. En hat den 11. November 2015 seng Première. ==Ëm wat geet et am Film?== Fënnef [[Flüchtling]]en, de Yunus aus [[Afghanistan]], d'Anna aus [[Syrien]], den Eko an den Dzemil aus [[Montenegro]], an d'Milena aus dem [[Kosovo]] erzielen, op wéi engem Wee s'op Lëtzebuerg koumen, a wéi se do drop waarden, fir hiert neit Liewen opbauen ze kënnen.Och de Rijad kënnt zu Wuert. Hien huet e puer Joer zu Lëtzebuerg gelieft, éier en expulséiert gouf an elo nees zeréck am Montenegro ass. De Film weist ni dat ganz Gesiicht vun de Personnagen.<ref name=paperjam>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-des-etoiles-accidentees ''Des étoiles accidentées''] vum France Clarinval (16. Oktober 2015)</ref> == Produktiounsgeschicht == D'Karolina Markiewicz huet 2006 ugefaangen, an enger Integratiounsklass an engem Lëtzebuerger Lycée als Franséischproff a Régente ze schaffen. Vill Schüler, déi [[Demandeur d'asile]] waren, hu sech hir dunn uvertraut. 2013 ass si dem Pascal Piron begéint, an zesummen hu si entscheed, en Documentaire iwwer jonk Flüchtlingen zu Lëtzebuerg ze dréinen.<ref name=pressedossier>Informatioun aus dem ''Dossier de presse'', deen een op [https://tarantula.lu/film/mos-stellarium/ tarantula.lu] kann eroflueden</ref> Am ganze goufe wärend 34 Dréideeg am Mäerz an Abrëll 2015 ëm déi 60 Stonne Filmmaterial opgeholl.<ref name=pressepéda>Informatioun aus dem ''Dossier pédagogique'', deen een op [https://tarantula.lu/film/mos-stellarium/ tarantula.lu] kann eroflueden</ref> Den Titel bedeit "Bräich vun de Konstellatiounen". En ass eng Referenz op "Mos Maiorum", eng europäescher Police-Actioun an allen EU-Länner am Oktober 2014 géint de [[Mënschenhandel]], mee wärend där vill Demandeurs d'asile an hir Länner zeréck geschéckt goufen.<ref name=pressedossier/> De Film existéiert och als Videoinstallatioun a véier méi kuerze Kapitelen. Si gouf ënner anerem am ''Kunstmuseum'' vu [[Liechtenstein]] an op der [[Biennale di Venezia|Biennale vu Venedeg]] am liechtensteinesche Pavillon ausgestallt.<ref name=paperjam/><ref name=pressepéda/> == Filmpräisser a Filmfestivallen == ''Mos Stellarium'' war bei der [[Lëtzebuerger Filmpräis 2016|7. Editioun vum Lëtzebuerger Filmpräis]] an der Kategorie "Beschten Documentaire" nominéiert.<ref>cineuropa.org: [https://cineuropa.org/en/newsdetail/302942/ ''Luxembourg’s D’Filmakademie unveils nominations for its biennial awards''] (16. Dezember 2015)</ref> De Film ass um ''Silk Road Film Festival'' 2016 zu Dublin an um ''One World România'' gelaf.<ref>{{Citation |URL=https://issuu.com/gudwrk/docs/2016_program_web |Titel=Programm Silk Road Film Festival 2016 |Gekuckt=2021-12-15 |archivedate=2021-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215182637/https://issuu.com/gudwrk/docs/2016_program_web }}</ref><ref>aarc.ro: [https://web.archive.org/web/20211215182640/http://aarc.ro/articol/recomandari-one-world-omania-ziua-a-treia ''Recomandări One World România – ziua a treia'']</ref> E gouf am Dezember 2015 och zu Ankara an zu Istanbul gewisen, am Kader vun der 5. Editioun vun de ''Human Rights Film Days'' vun der Europäescher Unioun.<ref>Lëtzebuerger Botschaft zu Ankara: [https://web.archive.org/web/20211215182640/https://ankara.mae.lu/en/News/Movie-Mos-Stellarium ''Movie "Mos Stellarium"''] (1. Dezember 2015)</ref> 2.378 Leit waren den Documentaire an de Kino kucken.<ref>alta.lu: [https://web.archive.org/web/20220707174034/https://alta.lu/index.php/en/news/448-box-office-luxembourgeois-officiel-des-productions-et-coproductions-luxembourgeoises ''Box-office luxembourgeois officiel des productions et coproductions luxembourgeoises''], Zuele vum CNA vun 2018</ref> == Wat sot d'Press? == Sofia Eliza Bouratsis, [[d'Lëtzebuerger Land]]:<ref>land.lu: [https://www.land.lu/page/article/684/8684/FRE/index.html ''Résistance esthétique''] vum Sofia Eliza Bouratsis (6. November 2011)</ref> <blockquote>''Un projet audacieux Ce film documentaire[...] est d'une beauté poignante et cette beauté qui paraît paradoxale surgit en réalité des récits : la dignité, le courage de ces jeunes sont beaux, inspirants. Et les réalisateurs du films, habitués à proposer des projets qui sortent des cases, ont fait ce choix : de rester fidèles à l'esthétique poignante de ce monde – monde à l'envers – qu'il faut absolument aller voir.''</blockquote> Luc Cargari, [[Woxx]]:<ref>woxx.lu: [https://www.woxx.lu/karolina-markiewicz-et-pascal-piron-a-lenvers/ ''Karolina Markiewicz et Pascal Piron : À l'envers''] vum Luc Caregari (19. November 2005)</ref> <blockquote>''En ajoutant encore une couche d'images esthétiques – des vues typiquement luxembourgeoises, mais toutes désertes et souvent filmées à l'envers – entre les différents entretiens, Karolina Markiewicz et Pascal Piron ont créé une autre façon de présenter le thème de la migration, loin de l'hystérie médiatique. Un regard simple, empathique et sans jugement moral. En d'autres mots, un film assez unique qui mérite d'être vu par beaucoup au pays.''</blockquote> Marie-Laure Rolland, [[Luxemburger Wort]]:<ref>wort.lu: [https://web.archive.org/web/20211215182638/https://www.wort.lu/de/kultur/mos-stellarium-les-enfants-de-l-exil-56461dea0da165c55dc4d1f6 ''Mos Stellarium: les enfants de l'exil''] vum Marie-Laure Rolland (13. November 2015)</ref> <blockquote>''L'originalité de la démarche de Karolina Markiewicz et Pascal Piron – qui a d'ailleurs été remarquée par le liechtensteinesch, pays qui a sélectionné le film pour être diffusé dans son Pavillon à la Biennale de Venise – tient en premier lieu à ce que ceux-ci donnent la parole à des adolescents.''</blockquote> Jean-Marc Adolphe, Mouvement:<ref>mouvement.net: [https://web.archive.org/web/20211215182639/https://www.mouvement.net/critiques/critiques/refugies-qui-etes-vous ''Réfugiés, qui êtes-vous ?''] vum Jean-Marc Adolphe (25. Mäerz 2016)</ref> <blockquote>''Donner enfin un visage aux réfugiés, les filmer en dignité : tel est le pari (réussi) de nos collaborateurs Karolina Markiewicz et Pascal Piron dans le film Mos Stellarium. [...] Nul ne témoigne pour le témoin… Dans leur film Mos Stellarium, Karolina Markiewicz et Pascal Piron se dispensent de tout commentaire. « Documenter », c'est comment taire, en tout cas éviter l'insupportable interrogatoire pour laisser toute la place à la seule parole des témoins.''</blockquote> == Um Spaweck == * [https://vimeo.com/143598692?embedded=true&source=video_title&owner=13694724 Trailer op Vimeo] * [http://www.filmfund.lu/film-catalogue/films/mos-stellarium Fiche vum Film um Site vum Lëtzebuerger Filmfong] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 2015]] rn6uvc9bbbiq99j1gz6iinolpkcmmo5 0 125218 2689214 2579478 2026-08-05T22:16:48Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689214 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss |Titelnumm=Rue Munkacsy |Numm_lb= |Bild=Luxembourg, rue Munkacsy - nom de rue.jpg |Bildgréisst = |Fréieren Numm_de =Breughel-Straße |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier= [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]] |Postcode=1713 |Koordinaten={{coor dms|49|36|23.2|N|06|09|16.1|O}} |Längt_m = ca. 120 |Bemierkung= |Numm_fr=Rue Munkacsy }} D''''Rue Munkacsy ''' ass eng Strooss am Quartier [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Et ass eng Stéchstrooss, déi vun der [[Rue de Hamm|Hammer-Strooss]] a Richtung [[Süden|Süd]][[Osten|oste]] bis kuerz hannert d'Kräizung mat der [[Rue Fanny-Leclerc|Rue Fanny Leclerc]] féiert. == Geschicht == D'Strooss huet den Numm als Ërennerung un den [[Ungarn|ungaresche]] Moler [[Mihály Munkácsy]], deen eng Zäit zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] um [[Schlass Kolpech|Kolpecher Schlass]] gelieft a gemoolt huet. Den [[Odonymie|Odonym]] geet op e Beschloss vum Stater Gemengerot vum [[4. Juli]] [[1930]] zeréck. [[1907]] hat de Gemengerot deen Numm allerdéngs schonn eng éischt Kéier verdeelt, an zwar fir eng Strooss, déi d'Grenz tëscht der Stad an der deemoleger [[Gemeng Hollerech]] gemaach huet. Eng Säit vun där Strooss louch op Stater Gebitt, an d'Haiser op där Säit waren an der rue Munkácsy, déi aner Säit louch um Gebitt vun der Gemeng Hollerech, an op där Säit hunn d'Leit an der [[Rue Sainte-Zithe|rue Ste Zithe]] gewunnt. An de Joren no der Fusioun vun der Gemeng Hollerech mat der Stad Lëtzebuerg, déi [[1920]] war, ass d'Bezeechnung rue Munkácsy verschwonnen, wéini genee, ass onkloer. Gewosst ass awer, datt de Stater Gemengerot de [[16. Mee]] [[1925]] confirméiert huet, datt déi zwou Säite vun der Strooss den Numm Zithastrooss droe géifen<ref>R. Link: Un célèbre artiste dans sa ville: la "Rue Munkácsy" à Luxembourg. In: Galerie 27 (2009), No 3, S. 337-354.</ref>. Ënner der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitscher Besatzung]] (1940 - 1944) war d'Strooss a ''Breughel-Straße'' ëmgenannt ginn<ref>Guy May, 2002. ''[https://web.archive.org/web/20160304211708/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_71-2002_30-32.pdf Die Straßennamen der Stadt Luxemburg unter deutscher Besatzung (1940-1944).]'' [[Ons stad]] 71: 30-32.</ref>. == Gebaier == == Biller == == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue Munkacsy (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Stroossen zu Hamm|Munkacsy]] [[Kategorie:Stroossen a Plazen zu Lëtzebuerg, déi no enger Perséinlechkeet benannt sinn]] 6044zfn8j4avnpa2qs1boermpr2kas8 0 125420 2689175 2547448 2026-08-05T14:30:30Z Volvox 4050 /* Biller */ 2689175 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Strooss |Titelnumm=Place Nicolas Philippe |Numm_lb= |Bild=Luxembourg, Place Nic. Philippe - nom de rue.jpg |Bildgréisst=200px |Fréieren Numm_fr = |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier= [[Belair]] |Postcode=2332 |Koordinaten={{coor dms|49|36|33.4|N|06|06|44.1|O}} |Längt_m = |Bemierkung= |Numm_fr=Place Nicolas Philippe }} D''''Place Nicolas Philippe''' ass eng Plaz um [[Belair]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se läit tëscht der [[Rue Albert-Philippe|Rue Albert Philippe]] am [[Norden]] an - vu [[Westen]] a Richtung [[Osten|Oste]] gekuckt - der [[Rue Arthur-Herchen|Rue Arthur Herchen]], der [[Rue Bernard-Haal|Rue Bernard Haal]] an der [[Rue Lemire]]. == Geschicht == D'Strooss gouf nom [[Nicolas Philippe]] ([[1847]] - [[1916]]) genannt, dee vun 1897 bis 1899 Member vum Stater [[Gemengerot]] an duerno - vun 1900 bis 1914 - [[Schäfferot|Schäffe]] war<ref>[[Henri Beck]], 1992, [https://web.archive.org/web/20170709211610/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_40-1992_36.pdf Was bedeuten die Straßennamen der Stadt?]'' [[Ons stad]] 40: 36''</ref>. == Gebaier == Just een Haus (Nummer 1) huet als Adresse "Place Nicolas Philippe; déi aner Haiser ronderëm d'Plaz gehéieren zu de jeeweilege Stroossen déi op d'Plaz stoussen. == Biller == <gallery> Luxembourg, place Nicolas Philippe (2).jpg|Vue op d'Place Nicolas Philippe Luxembourg, place Nicolas Philippe (1).jpg|D'Spillplaz </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Place Nicolas Philippe (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Plazen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Plazen an der Stad Lëtzebuerg|Nicolas Philippe]] [[Kategorie:Belair]] [[Kategorie:Hollerech]] [[Kategorie:Märel (Stad Lëtzebuerg)]] [[Kategorie:Stroossen a Plazen zu Lëtzebuerg, déi no enger Perséinlechkeet benannt sinn]] ro2y6f57mso9m3v72t3h6f193ct82nd 2689215 2689175 2026-08-05T22:16:54Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689215 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Strooss |Titelnumm=Place Nicolas Philippe |Numm_lb= |Bild=Luxembourg, Place Nic. Philippe - nom de rue.jpg |Bildgréisst = |Fréieren Numm_fr = |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier= [[Belair]] |Postcode=2332 |Koordinaten={{coor dms|49|36|33.4|N|06|06|44.1|O}} |Längt_m = |Bemierkung= |Numm_fr=Place Nicolas Philippe }} D''''Place Nicolas Philippe''' ass eng Plaz um [[Belair]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se läit tëscht der [[Rue Albert-Philippe|Rue Albert Philippe]] am [[Norden]] an - vu [[Westen]] a Richtung [[Osten|Oste]] gekuckt - der [[Rue Arthur-Herchen|Rue Arthur Herchen]], der [[Rue Bernard-Haal|Rue Bernard Haal]] an der [[Rue Lemire]]. == Geschicht == D'Strooss gouf nom [[Nicolas Philippe]] ([[1847]] - [[1916]]) genannt, dee vun 1897 bis 1899 Member vum Stater [[Gemengerot]] an duerno - vun 1900 bis 1914 - [[Schäfferot|Schäffe]] war<ref>[[Henri Beck]], 1992, [https://web.archive.org/web/20170709211610/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_40-1992_36.pdf Was bedeuten die Straßennamen der Stadt?]'' [[Ons stad]] 40: 36''</ref>. == Gebaier == Just een Haus (Nummer 1) huet als Adresse "Place Nicolas Philippe; déi aner Haiser ronderëm d'Plaz gehéieren zu de jeeweilege Stroossen déi op d'Plaz stoussen. == Biller == <gallery> Luxembourg, place Nicolas Philippe (2).jpg|Vue op d'Place Nicolas Philippe Luxembourg, place Nicolas Philippe (1).jpg|D'Spillplaz </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Place Nicolas Philippe (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Plazen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Plazen an der Stad Lëtzebuerg|Nicolas Philippe]] [[Kategorie:Belair]] [[Kategorie:Hollerech]] [[Kategorie:Märel (Stad Lëtzebuerg)]] [[Kategorie:Stroossen a Plazen zu Lëtzebuerg, déi no enger Perséinlechkeet benannt sinn]] 5vobqp81ekrwobd10vrwv8tuk8g101h 0 125482 2689216 2451791 2026-08-05T22:16:57Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst = 200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689216 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss |Titelnumm = Place de Gand |Numm_lb = |Numm_fr = Place de Gand |Bild = Place de Gand in Luxembourg-City (sign).jpg |Bildgréisst = |Fréieren Numm_fr = |Gemeng = [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft = [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier = [[Belair]] |Postcode = |Koordinaten = {{coor dms|49|36|29.1|N|06|06|24.0|O}} |Längt_m = |Bemierkung = }} D''''Place de Gand''' ass eng Plaz um [[Belair]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se läit tëscht der [[Rue Astrid]], der [[Rue Charlemagne (Stad Lëtzebuerg)|Rue Charlemagne]] an der [[Rue d'Oradour]] an ass 7 [[Ar (Flächemooss)|Ar]] grouss.<ref name=vdl17>Site vun der Stad Lëtzebuerg: [https://www.vdl.lu/actualites/reouverture-de-la-place-de-gand ''Réouverture de la place de Gand''] (4. Juli 2017)</ref> == Geschicht == D'Plaz ass no der Belscher Stad [[Gent]] ({{fr}} Gand), der Haaptstad vun der Provënz [[Ostflandern]] benannt. Den 12. September 2016 huet de Gemengerot dofir gestëmmt, d'Plaz ze renovéieren. Fir am Ganzen 154.700 Euro huet de Stater "Service des parcs" zesumme mam "Services de la voirie" an dem "Service de l'éclairage public" d'Place de Gant nei aménagéiert. Et si Sëtzplaze mat engem Dësch an enger Skulptur installéiert ginn. Och en [[ëffentleche Bicherschaf]] ass dohigestallt ginn. De 4. Juli 2017 ass en Noperschaftsfest organiséiert an d'Plaz nei ageweit ginn.<ref name=vdl17/> == Biller == <gallery> Luxembourg, place de Gand (1).jpg|D'Place de Gand virun der Renovéierung am Juni 2016 Luxembourg, place de Gand (3).jpg|D'Place de Gand virun der Renovéierung am Juni 2016 Place de Gand in Luxembourg City, 2017 1.jpg|D'Plaz no der Renovatioun am Summer 2017... Place de Gand in Luxembourg City, 2017 6.jpg|...mat neie Bänken... Place de Gand in Luxembourg City, 2017 4.jpg|...an anere Sëtzplazen... Bicherschaf at Place de Gand, City of Luxembourg.jpg|...an engem [[Ëffentleche Bicherschaf|Bicherschaf]]. Place de Gand in Luxembourg City, 2017 5.jpg| </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Place de Gand (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Plazen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Plazen an der Stad Lëtzebuerg|Gand]] [[Kategorie:Belair]] ermj7pw2mmm989vw8n7e9fs7z91ls3m 0 125570 2689217 2482031 2026-08-05T22:17:01Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689217 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss |Titelnumm=Square de New York |Numm_lb= |Bild=Luxembourg, Square de New York - nom de rue.jpg |Bildgréisst = |Fréieren Numm_fr = |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier= [[Belair]] |Postcode= |Koordinaten={{coor dms|49|36|48.1|N|06|07|02.1|O}} |Längt_m = |Bemierkung= | Numm_fr=Square de New York }} De '''Square de New York''' ass eng Plaz um [[Belair]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se läit südlech vun der [[Route d'Arlon (Stad Lëtzebuerg)|Areler Strooss]], vis-à-vis vun der [[Rue de Rollingergrund|Rollengergrënnecherstrooss]] a mécht d'Verbindung mam [[Val Sainte-Croix|Kräizgrënnchen]]. Bis elo (2016) gouf just en Deel tëscht der Rue de Rollingergrund an der Route d'Arlon bebaut. Dat ass déi haiteg [[Rue du Charly]]. == Geschicht == Déi eenzel Louse ronderëm de Square de [[New York City|New Yor]]<nowiki/>k gehéiere zu engem Areal fir dee schonn zanter [[1993]] en éischte Bebauungsplang vum Architekt [[Michel Franck]] virlouch, deen awer an de Joren duerno ëmmer erëm ugepasst gouf, absënns well de [[Gemengerot]] Bedenken hat wat de Volume vun de Bauten an hir Aglidderung an dat urbaant Ëmfeld ugaangen ass. [[2006]] ass du vum britteschen Architektebüro Chapman Taylor en neie Projet ausgeschafft ginn, deen awer och erëm huet missen ëmgeännert ginn. Dobäi ass z.&nbsp;B. déi geplangt Verbindungsstrooss - als Verlängerung vum Kräizgrënnche bis op de [[Boulevard Grande-Duchesse-Charlotte (Stad Lëtzebuerg)|Boulevard Grande-Duchesse Charlotte]] - ewechgefall. An d'Plaz gouf dunn de Square de New York ugeluecht. == Gebaier == == Biller == <gallery> Luxembourg, square de New York (1).jpg Luxembourg, square de New York (2).jpg </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Square de New York (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} [[Robert L. Philippart]], 2011, [https://web.archive.org/web/20160911154944/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_98-2011_6-21.pdf Stadtviertel Belair - Wo einst Kühe grasten und Schornsteine qualmten] [[ons stad]] 98: 6. {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Plazen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Plazen an der Stad Lëtzebuerg|New York]] [[Kategorie:Belair]] gzlqzvs1gd18zpcey1acdmntyjym5q4 0 126662 2689171 2675810 2026-08-05T14:09:39Z ~2026-43124-87 72504 2689171 wikitext text/x-wiki {{Infobox Minister | Funktioun1 = 45. President vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] | Amtszäit1 = 20. Januar 2017 - 20. Januar 2021 | Virgänger1 = [[Barack Obama]] | Nofollger1 = [[Joe Biden]] | Funktioun2 = 47. President vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] | Amtszäit2 = 20. Januar 2025 - | Virgänger2 = [[Joe Biden]] }} [[Fichier:Trump tower.jpg|thumb|upright|Den ''Trump Tower'' zu New York]] Den '''Donald John Trump''', gebuer de [[14. Juni]] [[1946]] zu [[New York City|New York]], ass en [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikaneschen]] Entreprener, deen och als Televisiounsperséinlechkeet, Auteur a Politiker aktiv war. Hien ass zanter dem 20. Januar 2025 de 47. President vun den USA. Vun 2017 bis 2021 war hien de 45. [[President vun de Vereenegte Staaten|President vun den USA]]. Hien nennt gär déi aner Leit 'Low IQ', wann och hie selwer e Low IQ hatt. == Karriär == Den Trump ass an der Stad New York gebuer an opgewuess. Hien huet Ekonomie op der [[Universitéit vu Pennsylvania|University of Pennsylvania]] studéiert a krut 1968 säi Bachelorofschloss, awer dat ass net ze bemerken an säin Alldag. Wärend sengem Studium huet hien an der Immobilien- a Baufirma vu sengem Papp [[Fred C. Trump|Fred Trump]] geschafft. 1973 huet hien de Betrib iwwerholl an e spéider an ''The Trump Organization'' ëmbenannt. A senger Karriär huet den Trump Héichhaiser, Hoteller, Casinoen, Golfplazen an eng ganz Rei aner Immobilieprojete baue gelooss, vun deenen der vill säin Numm hunn, wéi zum Beispill den ''Trump Tower'' zu [[Manhattan (New York)|Manhattan]]. Den Trump huet virun de Presidentschaftswalen 2000 kuerz eng Kandidatur fir d'[[Reform Party of the United States of America|Reformpartei]] a Betruecht geholl, mä et sech awer virun de Virwalen anescht iwwerluecht. Vun der Zäitschrëft [[Forbes]] gëtt hien als ee vun de 400 räichste Milliardären op der Welt gelëscht, a seng Entreprisen a säi Privatliewe stoussen zënter Joerzéngten op Medieninteressi. Tëscht 2004 an 2015 hat hie seng eegen an erfollegräich [[Reality-TV]]-Serie: ''The Apprentice''. Am Juni 2015 huet den Trump seng Kandidatur als Presidentschaftskandidat fir d'[[Republican Party (USA)|Republikanesch Partei]] annoncéiert a konnt sech séier als Favorit etabléieren. Seng Theeme waren d'Oppositioun géint d'Handelsofkommesse wéi dem [[North American Free Trade Agreement|Nordamerikanesche Fräihandelsofkommes]] (NAFTA) oder der [[Trans-Pacific Partnership|Transpazifescher Partnerschaft]], d'Reduktioun an eng besser Kontroll vun der Immigratioun mat ënner anerem dem Bau vun enger Mauer tëscht den USA a [[Mexiko]], d'Ofschafe vum ''Affordable Care Act''<ref>De ''Patient Protection and Affordable Care Act'' ass e Gesetz aus dem Joer 2010, dat den Zougank zur Krankeversécherung reegelt an e bedeitenden Aspekt vum US-Gesondheetssystem ass. Et gëllt als zentrale Bestanddeel vun der Politik vum President Obama.</ref> an d'Erofsetze vun de [[Steier]]en. Am Juli 2016 ass hie formell als republikanesche Presidentschaftskandidat nominéiert ginn, nodeems seng lescht Rivalen hir Campagnen am Mee opginn haten. Dem Trump seng Kandidatur huet vun enger grousser nationaler an internationaler Mediepresenz profitéiert. Seng Aussoen an Interviewen an op Walkampfevenementer waren dacks kontrovers. Sou huet hien zum Beispill virgeschloen, de Moslemen d'Arees an d'USA ze verbidden. Den 8. November 2016 huet hie mat enger Majoritéit vu Walmänner géint d'Kandidatin vun den [[Democratic Party (USA)|Demokraten]], d'[[Hillary Clinton]], gewonnen. Hie gouf den 20. Januar 2017 vereedegt. Den 3. November 2020 huet hie géint de Kandidat vun den [[Democratic Party (USA)|Demokraten]], den [[Joe Biden]], verluer. De 5. November 2024 huet hie mat enger Majoritéit vu Walmänner géint d'Kandidatin vun den [[Democratic Party (USA)|Demokraten]], d'[[Kamala Harris]], gewonnen. Hie gouf den 20. Januar 2025 vereedegt. == 1. Presidentschaft (2017-2021) == [[Fichier:Donald Trump swearing in ceremony.jpg|thumb|Den Donald Trump am Januar 2017 wärend senger Vereedegung als President]] === Profil als President === Den Donald Trump war den eelsten an de räichste Kandidat, dee bis dohin eng Presidentschaftswal an den USA gewonnen huet, an deen éischten ouni Erfarung am Militär- oder Regierungsdéngscht. Hie war och de fënnefte Kandidat, deen d'Wal gewonnen huet ouni d'Majoritéit vun de Stëmmen ze kréien.<ref>Presidentewalen an den USA gi vum [[Electoral College]] entscheet, fir deen all Bundesstaat eng bestëmmt Zuel vu Walmänner a -frae wielt (déi Zuel spigelt d'Representatioun am [[Kongress vun de Vereenegte Staaten]] erëm) an all d'Delegéiert vun den eenzele Staate wiele fir de Gewënner an hirem jeeweilege Staat. Doduerch ass et méiglech, datt e Kandidat zum President ka gewielt ginn, obwuel a manner Eenzelstëmmen aus der Walbevëlkerung krut wéi den anere Kandidat. Zënter 1824 bis zur Wal vum Donald Trump abegraff ass dat fënnefmol geschitt.</ref> Seng Wal huet vill Protester ervirgeruff. Dem Donald Trump seng politesch Positiounen als President hunn als populistesch, protektionistesch an nationalistesch gegollt. Seng Presidentschaft war héich ëmstridden, ënner anerem wéinst de villen Ligen, déi hien erzielt huet an déi gutt dokumentéiert a widderluecht goufen.<ref>The Washington Post: [https://www.washingtonpost.com/politics/2019/03/04/president-trump-has-made-false-or-misleading-claims-over-days/?noredirect=on ''President Trump has made 9,014 false or misleading claims over 773 days''] (4. Mäerz 2019)</ref><ref>American Ethnologist op AntroSource: [https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/amet.12475 ''An anthropology of lying: Trump and the political sociality of moral outrage''] (27. Abrëll 2017)</ref><ref>The New York Times: [https://www.nytimes.com/2018/03/17/us/politics/trump-truth-lies.html ''Trump and the Truth: A President Tests His Own Credibility''] (17. Mäerz 2018)</ref><ref>The Star: [https://www.thestar.com/news/world/2018/10/22/donald-trumps-strategy-as-midterms-approach-lies-and-fear-mongering.html ''Donald Trump’s strategy as mid-terms approach: lies and fear-mongering''] (22. Oktober 2018)</ref><ref>The New Yorker: [https://www.newyorker.com/news/letter-from-trumps-washington/trumps-escalating-war-on-the-truth-is-on-purpose ''It’s True: Trump Is Lying More, and He’s Doing It on Purpose''] (3. August 2018)</ref> Vill vu senge Commentairen an Aktioune goufen och als rassistesch<ref>Vox: [https://www.vox.com/2016/7/25/12270880/donald-trump-racist-racism-history ''Donald Trump’s long history of racism, from the 1970s to 2019''] (15. Juli 2019)</ref><ref>The Atlantic: [https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2019/06/trump-racism-comments/588067/ ''An Oral History of Trump’s Bigotry''] (Juni 2019)</ref> a fraefeindlech empfonnt. === Innepolitik === Wärend senger Presidentschaft huet den Trump en Areesverbuet fir Bierger aus majoritär muslimesche Länner an e puer anere Staaten erlooss a Sécherheetsbedenken als Ursaach uginn. Nodeems dat Verbuet rechtlech attackéiert gouf, huet dat iewescht Geriicht déi drëtt Revisioun vum Dekreet schlussendlech fir valabel erkläert.<ref>Tagesschau: [https://www.tagesschau.de/ausland/trump-einreiseverbot-113.html ''Trump bekommt sein Einreiseverbot''] (26. Juni 2018)</ref> Hien huet och Steiererliichterunge fir Eenzelpersounen an Entreprisen duerchgesat,<ref>The Balance: [https://web.archive.org/web/20190726114839/https://www.thebalance.com/trump-s-tax-plan-how-it-affects-you-4113968 ''Trump's Tax Plan and How It Affects You''] (leschten Update 25. Juni 2019)</ref> d'Krankekeesemandat fir Eenzelpersounen opgehuewen<ref>BBC: [https://www.bbc.com/news/world-us-canada-24370967 ''Obamacare: Has Trump managed to kill off Affordable Care Act?''] (29. Mäerz 2019)</ref> a Pëtrolsbuerungen an der [[Arktis]] erlaabt (déi spéider viru Geriicht blockéiert goufen).<ref>The New York Times: [https://www.nytimes.com/2019/03/30/climate/trump-oil-drilling-arctic.html ''Trump’s Order to Open Arctic Waters to Oil Drilling Was Unlawful, Federal Judge Finds''] (30. Mäerz 2019)</ref> De President Trump huet den ''Dodd-Frank Act'' deelweis opgehuewen, deen de Banken no der Finanzkris vun 2008 méi streng Reegelen operluecht hat.<ref>Bloomberg: [https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-05-24/trump-signs-biggest-rollback-of-bank-rules-since-dodd-frank-act ''Trump Signs Biggest Rollback of Bank Rules Since Dodd-Frank Act''] (24. Mee 2018)</ref> Hien huet mam [[Neil Gorsuch]], dem [[Brett Kavanaugh]] an der [[Amy Coney Barrett]] erfollegräich dräi Riichter fir d'Iewescht Geriicht nominéiert.<ref>Quartz: [https://qz.com/1626877/kavanaugh-and-gorsuch-trumps-supreme-court-appointees-so-far-dont-agree-on-much/ ''Trump’s Supreme Court appointees so far don’t actually agree on much''] (24. Mee 2019)</ref> === Aussepolitik === [[Fichier:Kim and Trump shaking hands at the red carpet during the DPRK–USA Singapore Summit (cropped).jpg|thumb|Den Donald Trump an de [[Kim Jong-un]] um historesche Sommet 2018 zu Singapur. Et war dat éischt Treffen tëscht engem amerikaneschen an engem nordkoreanesche Staatschef.]] An der Aussepolitik huet den Donald Trump seng Politik vun ''America First'' verfollegt an d'USA aus den Handelsverhandlunge fir d'[[Trans-Pazifik-Partnerschaft]], dem Paräisser Ofkommes iwwer de Klimawandel an dem iraneschen Atomofkommes zeréckgezunn. Hien huet [[Jerusalem]] als Haaptstad vun [[Israel]] unerkannt, Importtariffer op bestëmmte Wueren agefouert an domat en Handelskrich mat China ausgeléist. Dernieft huet hien ouni Succès mat der [[Demokratesch Volleksrepublik Korea]] (Nordkorea) iwwer eng Entnukleariséierung verhandelt. === Ermëttlung a ''Mueller Report'' === Am Mee 2017 huet den Donald Trump den [[FBI]]-Direkter [[James Comey]] mat direktem Effet entlooss. Deen hat uginn, datt den FBI scho virun de Wale mat enger Enquête iwwer dem Donald Trump seng Relatioune mat der russescher Regierung ugefaangen hat. Nom Comey senger Entloossung huet de Justizministère de [[Robert Mueller]] zum Spezialberoder beruff, fir eng Enquête iwwer d'Verbindungen tëscht dem Trump senger Presidentschaftscampagne an der russescher Regierung an där hir Amëschung an d'amerikanesch Walen ze leeden. Déi Enquête huet zu Scholdbekenntnesser vu fréieren Trump-Mataarbechter gefouert. Den 22. Mäerz 2019 huet de Mueller säi Rapport dem Justizminister [[William Barr]] virgeluecht, deen zwéin Deeg duerno seng eegen Interpretatioun vun den Ermëttlunge ginn huet a weider geriichtlech Mesure géint den Trump a säi Walkampfteam ausgeschloss huet. Den 18. Abrëll 2019 ass de Bericht deelweis zenséiert der Ëffentlechkeet zougänglech gemaach ginn. Dem Rapport no goufen et ganz vill Verbindungen tëscht der russescher Regierung an dem Walkampfteam vum Donald Trump, an d'Trump-Campagne hätt sech erwaart, vun der Aarbecht vu russeschen [[Hacker]] bei de Walen ze profitéieren. Schlussendlech konnt d'Enquête awer net etabléieren, datt Membere vum Trump senger Campagne en Deel vun enger Koordinatioun oder Verschwierung mat der russescher Regierung an där hirem Agrëff am amerikanesche Walkampf wieren. Wat d'Rechtsbehënnerung duerch den Trump betrëfft konnt d'Enquête net dorop schléissen, datt de President e Verbrieche begaangen hätt. Si huet hien awer och net entlaascht, well d'Ermëttler souwuel ëffentlech wéi och privat Aktioune vum President entdeckt haten, déi als onzoulässegen Afloss op strofrechtlech Ermëttlunge kënnen interpretéiert ginn.<ref name=bostonmueller>bostonglobe.com: [https://apps.bostonglobe.com/news/politics/graphics/2019/03/mueller-report/ ''What the Mueller report says about Trump and more''] (18. Abrëll 2019)</ref><ref name=timemueller>time.com: [https://web.archive.org/web/20190422043335/http://time.com/5567077/mueller-report-release/ ''Here Are the Biggest Takeaways From the Mueller Report''] (19. Abrëll 2019)</ref><ref>[https://www.justice.gov/storage/report.pdf ''Report on the Investigation Into Russian Interference in the 2016 Presidential Election'']</ref> === Covid-19-Pandemie === Dem Donald Trump seng Reaktioun op d'[[Coronaviruspandemie]] war lues. Hien huet a senge Messagë vill Recommandatioune vu Gesondheetsbeamten ignoréiert oder widdersprach, an Informatiounen iwwer net-bewisen Traitementer an an d'Néidegkeet, sech testen ze loossen, promouvéiert. === Defaite bei de Walen 2020 === 2020 huet den Trump d'Presidentewal géint den [[Joe Biden]] verluer, mä refuséiert seng Néierlag anzegestoen. Hien huet fälschlecher Weis behaapt, et wier zu groussflächegem Walbedruch komm an hien huet probéiert, d'Resultater annuléieren ze loossen andeems hie Regierungsbeamten ënner Drock gesat huet, vill rechtlech Ufechtunge lancéiert huet, déi all keen Erfolleg haten, an de Presidentewiessel gestéiert huet. De 6. Januar 2021 huet hie seng Supporteren dozou gedrängt bei de [[Kapitol vun de Vereenegte Staaten|Kapitol]] ze marschéieren, de Sëtz vum [[Kongress vun de Vereenegte Staaten|amerikanesche Kongress]]. Vill vu sengen Ënnerstëtzer hunn de Kapitol dunn attackéiert. Bei där Attack sinn e puer Leit ëm d'Liewe komm an d'Walauszielung ass ënnerbrach ginn. Déi Attack an dem Donald Trump seng Roll dobäi goufen international vu villen Organisatiounen a Länner schaarf verurteelt. === Impeachment === Den Donald Trump ass déi eenzeg Persoun, déi op federalem Niveau an den USA gewielt gouf an déi zweemol "impeacht" gouf. En "impeachement" ass an den USA eng Prozedur, fir eng gewielt Persoun aus hirem Amt z'enthiewen. Déi éischt Kéier war 2019, nodeems hien Drock op d'Ukrain ausgeüübt huet, fir géint den Joe Biden z'ermëttelen. Dofir huet d'[[Representantenhaus vun de Vereenegte Staaten|Representantenhaus]] hie wéinst Muechtmëssbrauch a Behënnerung vum Kongress ugeklot. Am [[Senat vun de Vereenegte Staaten|Senat]] gouf hien am Februar 2020 vu béiden Uklopunkte fräigeschwat. Am Januar 2021 huet d'Representantenhaus hien eng zweete Kéier ugeklot, wéinst Ustëftung zum Opstand. De Senat huet hien am Februar fräigesprach, nodeems hie schonn net méi President war. == Accusatiounen == {{Kapitel Info feelt}} == Attentater == Den 13. Juli 2024 huet den [[Thomas Matthew Crooks]] bei enger Walveranstaltung zu Butler (Pennsylvania) probéiert den Trump z'ermuerden. Den Donald Trump gouf um [[Ouer]] getraff an den Attentäter doropshi vum [[Secret Service]] erschoss. De 15. September 2024 huet eng Persoun versicht, den Trump op senger Golfplaz a Florida z'erschéissen. D'Persoun gouf bei der Flucht op der Autobunn festgeholl. == Virun der 2. Presidentschaft == Am November 2022 huet den Trump ugekënnegt erëm Presidentschaftskandidat wëllen ze ginn. Den 15. Juli 2024 gouf den Donald Trump du vun de Republikaner als Presidentschaftskandidat gewielt. Bei de Walkampfveranstaltungen koum et ëmmer nees zu kontroverse Situatiounen; méi wéi eng Kéier huet den Trump seng Géigekandidatin Kamala Harris beleidegt. Ausserdeem huet hien onschéi Kommentarer iwwer Fraen- an Ofdreiwungsrechter vu sech ginn. === Victoire bei de Walen 2024 === De [[5. November]] [[2024]] huet den Donald Trump d'Presidentschaftswalen géint d'[[Kamala Harris]] gewonnen. == 2. Presidentschaft (2025-2029) == == Privatliewen == Den Donald Trump war bis elo dräimol bestuet an huet fënnef Kanner. Säin éischt Bestietnes mam tschechesche [[Model]] [[Ivana Trump|Ivana Zelníčková]] huet vun 1977 bis 1991 gehalen. Déi zwee hunn dräi Kanner zesummen. Vun 1993 bis 1999 war hie mat der Schauspillerin [[Marla Maples]] bestuet, mat där hien e Meedchen huet. Zënter 1998 war hie mam sloweenesche Model [[Melania Trump|Melania Knauss]] liéiert, mat deem en zënter 2005 bestuet ass an dat 2006 hire Jong op d'Welt bruecht huet. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://www.donaldjtrump.com/ Offiziell Säit vum Donald Trump fir de Walkampf 2016] {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Navigatioun Presidente vun den USA}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Trump Donald}} [[Kategorie:US-amerikanesch Entrepreneren]] [[Kategorie:Presidente vun den USA]] [[Kategorie:Gebuer 1946]] [[Kategorie:US-amerikanesch Entertainer]] [[Kategorie:Televisiounsproduzenten]] [[Kategorie:Hollywood Walk of Fame]] o8t4f0jin36d38720l8msrbm90avpvr 2689177 2689171 2026-08-05T15:03:50Z GilPe 14980 Ännerung [[Special:Diff/2689171|2689171]] vum [[Special:Contributions/~2026-43124-87|~2026-43124-87]] ([[User talk:~2026-43124-87|Diskussioun]]) annuléieren. Topechkeeten 2689177 wikitext text/x-wiki {{Infobox Minister | Funktioun1 = 45. President vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] | Amtszäit1 = 20. Januar 2017 - 20. Januar 2021 | Virgänger1 = [[Barack Obama]] | Nofollger1 = [[Joe Biden]] | Funktioun2 = 47. President vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] | Amtszäit2 = 20. Januar 2025 - | Virgänger2 = [[Joe Biden]] }} [[Fichier:Trump tower.jpg|thumb|upright|Den ''Trump Tower'' zu New York]] Den '''Donald John Trump''', gebuer de [[14. Juni]] [[1946]] zu [[New York City|New York]], ass en [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikaneschen]] Entreprener, deen och als Televisiounsperséinlechkeet, Auteur a Politiker aktiv war. Hien ass zanter dem 20. Januar 2025 de 47. President vun den USA. Vun 2017 bis 2021 war hien de 45. [[President vun de Vereenegte Staaten|President vun den USA]]. == Karriär == Den Trump ass an der Stad New York gebuer an opgewuess. Hien huet Ekonomie op der [[Universitéit vu Pennsylvania|University of Pennsylvania]] studéiert a krut 1968 säi Bachelorofschloss. Wärend sengem Studium huet hien an der Immobilien- a Baufirma vu sengem Papp [[Fred C. Trump|Fred Trump]] geschafft. 1973 huet hien de Betrib iwwerholl an e spéider an ''The Trump Organization'' ëmbenannt. A senger Karriär huet den Trump Héichhaiser, Hoteller, Casinoen, Golfplazen an eng ganz Rei aner Immobilieprojete baue gelooss, vun deenen der vill säin Numm hunn, wéi zum Beispill den ''Trump Tower'' zu [[Manhattan (New York)|Manhattan]]. Den Trump huet virun de Presidentschaftswalen 2000 kuerz eng Kandidatur fir d'[[Reform Party of the United States of America|Reformpartei]] a Betruecht geholl, mä et sech awer virun de Virwalen anescht iwwerluecht. Vun der Zäitschrëft [[Forbes]] gëtt hien als ee vun de 400 räichste Milliardären op der Welt gelëscht, a seng Entreprisen a säi Privatliewe stoussen zënter Joerzéngten op Medieninteressi. Tëscht 2004 an 2015 hat hie seng eegen an erfollegräich [[Reality-TV]]-Serie: ''The Apprentice''. Am Juni 2015 huet den Trump seng Kandidatur als Presidentschaftskandidat fir d'[[Republican Party (USA)|Republikanesch Partei]] annoncéiert a konnt sech séier als Favorit etabléieren. Seng Theeme waren d'Oppositioun géint d'Handelsofkommesse wéi dem [[North American Free Trade Agreement|Nordamerikanesche Fräihandelsofkommes]] (NAFTA) oder der [[Trans-Pacific Partnership|Transpazifescher Partnerschaft]], d'Reduktioun an eng besser Kontroll vun der Immigratioun mat ënner anerem dem Bau vun enger Mauer tëscht den USA a [[Mexiko]], d'Ofschafe vum ''Affordable Care Act''<ref>De ''Patient Protection and Affordable Care Act'' ass e Gesetz aus dem Joer 2010, dat den Zougank zur Krankeversécherung reegelt an e bedeitenden Aspekt vum US-Gesondheetssystem ass. Et gëllt als zentrale Bestanddeel vun der Politik vum President Obama.</ref> an d'Erofsetze vun de [[Steier]]en. Am Juli 2016 ass hie formell als republikanesche Presidentschaftskandidat nominéiert ginn, nodeems seng lescht Rivalen hir Campagnen am Mee opginn haten. Dem Trump seng Kandidatur huet vun enger grousser nationaler an internationaler Mediepresenz profitéiert. Seng Aussoen an Interviewen an op Walkampfevenementer waren dacks kontrovers. Sou huet hien zum Beispill virgeschloen, de Moslemen d'Arees an d'USA ze verbidden. Den 8. November 2016 huet hie mat enger Majoritéit vu Walmänner géint d'Kandidatin vun den [[Democratic Party (USA)|Demokraten]], d'[[Hillary Clinton]], gewonnen. Hie gouf den 20. Januar 2017 vereedegt. Den 3. November 2020 huet hie géint de Kandidat vun den [[Democratic Party (USA)|Demokraten]], den [[Joe Biden]], verluer. De 5. November 2024 huet hie mat enger Majoritéit vu Walmänner géint d'Kandidatin vun den [[Democratic Party (USA)|Demokraten]], d'[[Kamala Harris]], gewonnen. Hie gouf den 20. Januar 2025 vereedegt. == 1. Presidentschaft (2017-2021) == [[Fichier:Donald Trump swearing in ceremony.jpg|thumb|Den Donald Trump am Januar 2017 wärend senger Vereedegung als President]] === Profil als President === Den Donald Trump war den eelsten an de räichste Kandidat, dee bis dohin eng Presidentschaftswal an den USA gewonnen huet, an deen éischten ouni Erfarung am Militär- oder Regierungsdéngscht. Hie war och de fënnefte Kandidat, deen d'Wal gewonnen huet ouni d'Majoritéit vun de Stëmmen ze kréien.<ref>Presidentewalen an den USA gi vum [[Electoral College]] entscheet, fir deen all Bundesstaat eng bestëmmt Zuel vu Walmänner a -frae wielt (déi Zuel spigelt d'Representatioun am [[Kongress vun de Vereenegte Staaten]] erëm) an all d'Delegéiert vun den eenzele Staate wiele fir de Gewënner an hirem jeeweilege Staat. Doduerch ass et méiglech, datt e Kandidat zum President ka gewielt ginn, obwuel a manner Eenzelstëmmen aus der Walbevëlkerung krut wéi den anere Kandidat. Zënter 1824 bis zur Wal vum Donald Trump abegraff ass dat fënnefmol geschitt.</ref> Seng Wal huet vill Protester ervirgeruff. Dem Donald Trump seng politesch Positiounen als President hunn als populistesch, protektionistesch an nationalistesch gegollt. Seng Presidentschaft war héich ëmstridden, ënner anerem wéinst de villen Ligen, déi hien erzielt huet an déi gutt dokumentéiert a widderluecht goufen.<ref>The Washington Post: [https://www.washingtonpost.com/politics/2019/03/04/president-trump-has-made-false-or-misleading-claims-over-days/?noredirect=on ''President Trump has made 9,014 false or misleading claims over 773 days''] (4. Mäerz 2019)</ref><ref>American Ethnologist op AntroSource: [https://anthrosource.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/amet.12475 ''An anthropology of lying: Trump and the political sociality of moral outrage''] (27. Abrëll 2017)</ref><ref>The New York Times: [https://www.nytimes.com/2018/03/17/us/politics/trump-truth-lies.html ''Trump and the Truth: A President Tests His Own Credibility''] (17. Mäerz 2018)</ref><ref>The Star: [https://www.thestar.com/news/world/2018/10/22/donald-trumps-strategy-as-midterms-approach-lies-and-fear-mongering.html ''Donald Trump’s strategy as mid-terms approach: lies and fear-mongering''] (22. Oktober 2018)</ref><ref>The New Yorker: [https://www.newyorker.com/news/letter-from-trumps-washington/trumps-escalating-war-on-the-truth-is-on-purpose ''It’s True: Trump Is Lying More, and He’s Doing It on Purpose''] (3. August 2018)</ref> Vill vu senge Commentairen an Aktioune goufen och als rassistesch<ref>Vox: [https://www.vox.com/2016/7/25/12270880/donald-trump-racist-racism-history ''Donald Trump’s long history of racism, from the 1970s to 2019''] (15. Juli 2019)</ref><ref>The Atlantic: [https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2019/06/trump-racism-comments/588067/ ''An Oral History of Trump’s Bigotry''] (Juni 2019)</ref> a fraefeindlech empfonnt. === Innepolitik === Wärend senger Presidentschaft huet den Trump en Areesverbuet fir Bierger aus majoritär muslimesche Länner an e puer anere Staaten erlooss a Sécherheetsbedenken als Ursaach uginn. Nodeems dat Verbuet rechtlech attackéiert gouf, huet dat iewescht Geriicht déi drëtt Revisioun vum Dekreet schlussendlech fir valabel erkläert.<ref>Tagesschau: [https://www.tagesschau.de/ausland/trump-einreiseverbot-113.html ''Trump bekommt sein Einreiseverbot''] (26. Juni 2018)</ref> Hien huet och Steiererliichterunge fir Eenzelpersounen an Entreprisen duerchgesat,<ref>The Balance: [https://web.archive.org/web/20190726114839/https://www.thebalance.com/trump-s-tax-plan-how-it-affects-you-4113968 ''Trump's Tax Plan and How It Affects You''] (leschten Update 25. Juni 2019)</ref> d'Krankekeesemandat fir Eenzelpersounen opgehuewen<ref>BBC: [https://www.bbc.com/news/world-us-canada-24370967 ''Obamacare: Has Trump managed to kill off Affordable Care Act?''] (29. Mäerz 2019)</ref> a Pëtrolsbuerungen an der [[Arktis]] erlaabt (déi spéider viru Geriicht blockéiert goufen).<ref>The New York Times: [https://www.nytimes.com/2019/03/30/climate/trump-oil-drilling-arctic.html ''Trump’s Order to Open Arctic Waters to Oil Drilling Was Unlawful, Federal Judge Finds''] (30. Mäerz 2019)</ref> De President Trump huet den ''Dodd-Frank Act'' deelweis opgehuewen, deen de Banken no der Finanzkris vun 2008 méi streng Reegelen operluecht hat.<ref>Bloomberg: [https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-05-24/trump-signs-biggest-rollback-of-bank-rules-since-dodd-frank-act ''Trump Signs Biggest Rollback of Bank Rules Since Dodd-Frank Act''] (24. Mee 2018)</ref> Hien huet mam [[Neil Gorsuch]], dem [[Brett Kavanaugh]] an der [[Amy Coney Barrett]] erfollegräich dräi Riichter fir d'Iewescht Geriicht nominéiert.<ref>Quartz: [https://qz.com/1626877/kavanaugh-and-gorsuch-trumps-supreme-court-appointees-so-far-dont-agree-on-much/ ''Trump’s Supreme Court appointees so far don’t actually agree on much''] (24. Mee 2019)</ref> === Aussepolitik === [[Fichier:Kim and Trump shaking hands at the red carpet during the DPRK–USA Singapore Summit (cropped).jpg|thumb|Den Donald Trump an de [[Kim Jong-un]] um historesche Sommet 2018 zu Singapur. Et war dat éischt Treffen tëscht engem amerikaneschen an engem nordkoreanesche Staatschef.]] An der Aussepolitik huet den Donald Trump seng Politik vun ''America First'' verfollegt an d'USA aus den Handelsverhandlunge fir d'[[Trans-Pazifik-Partnerschaft]], dem Paräisser Ofkommes iwwer de Klimawandel an dem iraneschen Atomofkommes zeréckgezunn. Hien huet [[Jerusalem]] als Haaptstad vun [[Israel]] unerkannt, Importtariffer op bestëmmte Wueren agefouert an domat en Handelskrich mat China ausgeléist. Dernieft huet hien ouni Succès mat der [[Demokratesch Volleksrepublik Korea]] (Nordkorea) iwwer eng Entnukleariséierung verhandelt. === Ermëttlung a ''Mueller Report'' === Am Mee 2017 huet den Donald Trump den [[FBI]]-Direkter [[James Comey]] mat direktem Effet entlooss. Deen hat uginn, datt den FBI scho virun de Wale mat enger Enquête iwwer dem Donald Trump seng Relatioune mat der russescher Regierung ugefaangen hat. Nom Comey senger Entloossung huet de Justizministère de [[Robert Mueller]] zum Spezialberoder beruff, fir eng Enquête iwwer d'Verbindungen tëscht dem Trump senger Presidentschaftscampagne an der russescher Regierung an där hir Amëschung an d'amerikanesch Walen ze leeden. Déi Enquête huet zu Scholdbekenntnesser vu fréieren Trump-Mataarbechter gefouert. Den 22. Mäerz 2019 huet de Mueller säi Rapport dem Justizminister [[William Barr]] virgeluecht, deen zwéin Deeg duerno seng eegen Interpretatioun vun den Ermëttlunge ginn huet a weider geriichtlech Mesure géint den Trump a säi Walkampfteam ausgeschloss huet. Den 18. Abrëll 2019 ass de Bericht deelweis zenséiert der Ëffentlechkeet zougänglech gemaach ginn. Dem Rapport no goufen et ganz vill Verbindungen tëscht der russescher Regierung an dem Walkampfteam vum Donald Trump, an d'Trump-Campagne hätt sech erwaart, vun der Aarbecht vu russeschen [[Hacker]] bei de Walen ze profitéieren. Schlussendlech konnt d'Enquête awer net etabléieren, datt Membere vum Trump senger Campagne en Deel vun enger Koordinatioun oder Verschwierung mat der russescher Regierung an där hirem Agrëff am amerikanesche Walkampf wieren. Wat d'Rechtsbehënnerung duerch den Trump betrëfft konnt d'Enquête net dorop schléissen, datt de President e Verbrieche begaangen hätt. Si huet hien awer och net entlaascht, well d'Ermëttler souwuel ëffentlech wéi och privat Aktioune vum President entdeckt haten, déi als onzoulässegen Afloss op strofrechtlech Ermëttlunge kënnen interpretéiert ginn.<ref name=bostonmueller>bostonglobe.com: [https://apps.bostonglobe.com/news/politics/graphics/2019/03/mueller-report/ ''What the Mueller report says about Trump and more''] (18. Abrëll 2019)</ref><ref name=timemueller>time.com: [https://web.archive.org/web/20190422043335/http://time.com/5567077/mueller-report-release/ ''Here Are the Biggest Takeaways From the Mueller Report''] (19. Abrëll 2019)</ref><ref>[https://www.justice.gov/storage/report.pdf ''Report on the Investigation Into Russian Interference in the 2016 Presidential Election'']</ref> === Covid-19-Pandemie === Dem Donald Trump seng Reaktioun op d'[[Coronaviruspandemie]] war lues. Hien huet a senge Messagë vill Recommandatioune vu Gesondheetsbeamten ignoréiert oder widdersprach, an Informatiounen iwwer net-bewisen Traitementer an an d'Néidegkeet, sech testen ze loossen, promouvéiert. === Defaite bei de Walen 2020 === 2020 huet den Trump d'Presidentewal géint den [[Joe Biden]] verluer, mä refuséiert seng Néierlag anzegestoen. Hien huet fälschlecher Weis behaapt, et wier zu groussflächegem Walbedruch komm an hien huet probéiert, d'Resultater annuléieren ze loossen andeems hie Regierungsbeamten ënner Drock gesat huet, vill rechtlech Ufechtunge lancéiert huet, déi all keen Erfolleg haten, an de Presidentewiessel gestéiert huet. De 6. Januar 2021 huet hie seng Supporteren dozou gedrängt bei de [[Kapitol vun de Vereenegte Staaten|Kapitol]] ze marschéieren, de Sëtz vum [[Kongress vun de Vereenegte Staaten|amerikanesche Kongress]]. Vill vu sengen Ënnerstëtzer hunn de Kapitol dunn attackéiert. Bei där Attack sinn e puer Leit ëm d'Liewe komm an d'Walauszielung ass ënnerbrach ginn. Déi Attack an dem Donald Trump seng Roll dobäi goufen international vu villen Organisatiounen a Länner schaarf verurteelt. === Impeachment === Den Donald Trump ass déi eenzeg Persoun, déi op federalem Niveau an den USA gewielt gouf an déi zweemol "impeacht" gouf. En "impeachement" ass an den USA eng Prozedur, fir eng gewielt Persoun aus hirem Amt z'enthiewen. Déi éischt Kéier war 2019, nodeems hien Drock op d'Ukrain ausgeüübt huet, fir géint den Joe Biden z'ermëttelen. Dofir huet d'[[Representantenhaus vun de Vereenegte Staaten|Representantenhaus]] hie wéinst Muechtmëssbrauch a Behënnerung vum Kongress ugeklot. Am [[Senat vun de Vereenegte Staaten|Senat]] gouf hien am Februar 2020 vu béiden Uklopunkte fräigeschwat. Am Januar 2021 huet d'Representantenhaus hien eng zweete Kéier ugeklot, wéinst Ustëftung zum Opstand. De Senat huet hien am Februar fräigesprach, nodeems hie schonn net méi President war. == Accusatiounen == {{Kapitel Info feelt}} == Attentater == Den 13. Juli 2024 huet den [[Thomas Matthew Crooks]] bei enger Walveranstaltung zu Butler (Pennsylvania) probéiert den Trump z'ermuerden. Den Donald Trump gouf um [[Ouer]] getraff an den Attentäter doropshi vum [[Secret Service]] erschoss. De 15. September 2024 huet eng Persoun versicht, den Trump op senger Golfplaz a Florida z'erschéissen. D'Persoun gouf bei der Flucht op der Autobunn festgeholl. == Virun der 2. Presidentschaft == Am November 2022 huet den Trump ugekënnegt erëm Presidentschaftskandidat wëllen ze ginn. Den 15. Juli 2024 gouf den Donald Trump du vun de Republikaner als Presidentschaftskandidat gewielt. Bei de Walkampfveranstaltungen koum et ëmmer nees zu kontroverse Situatiounen; méi wéi eng Kéier huet den Trump seng Géigekandidatin Kamala Harris beleidegt. Ausserdeem huet hien onschéi Kommentarer iwwer Fraen- an Ofdreiwungsrechter vu sech ginn. === Victoire bei de Walen 2024 === De [[5. November]] [[2024]] huet den Donald Trump d'Presidentschaftswalen géint d'[[Kamala Harris]] gewonnen. == 2. Presidentschaft (2025-2029) == == Privatliewen == Den Donald Trump war bis elo dräimol bestuet an huet fënnef Kanner. Säin éischt Bestietnes mam tschechesche [[Model]] [[Ivana Trump|Ivana Zelníčková]] huet vun 1977 bis 1991 gehalen. Déi zwee hunn dräi Kanner zesummen. Vun 1993 bis 1999 war hie mat der Schauspillerin [[Marla Maples]] bestuet, mat där hien e Meedchen huet. Zënter 1998 war hie mam sloweenesche Model [[Melania Trump|Melania Knauss]] liéiert, mat deem en zënter 2005 bestuet ass an dat 2006 hire Jong op d'Welt bruecht huet. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://www.donaldjtrump.com/ Offiziell Säit vum Donald Trump fir de Walkampf 2016] {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Navigatioun Presidente vun den USA}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Trump Donald}} [[Kategorie:US-amerikanesch Entrepreneren]] [[Kategorie:Presidente vun den USA]] [[Kategorie:Gebuer 1946]] [[Kategorie:US-amerikanesch Entertainer]] [[Kategorie:Televisiounsproduzenten]] [[Kategorie:Hollywood Walk of Fame]] e74ua2ooaj2zr68v0wm3d27047lqo4f 0 128463 2689250 2535545 2026-08-06T09:21:00Z Les Meloures 580 k 2689250 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Produzent= [[CNA]]<br>[[Feierblumm Productions]]<br>[[Service national de la jeunesse]] |Produktiounsjoer= [[2014]] |Dauer= |Originalsprooch= [[Däitsch]] |Regie= [[Yasin Özen]] |Fotografie=Serge Benassutti |Schnëtt= [[Yasin Özen]] |Dréibuch= [[Steve Hoegener]] |Haaptacteuren= [[Luc Spada]]<br>[[Marc Sascha Migge]] }} '''''Das Vermächtnis''''' ass e lëtzebuergesche [[Kuerzfilm]] an däitscher Sprooch vum [[Yasin Özen]]. En hat seng Première 2014 um Discovery Zone [[Luxembourg City Film Festival]]. E gouf vum [[CNA]], de [[Feierblumm Productions]] an dem [[Service national de la jeunesse]], produzéiert. D'Geschicht vum Film ass d'Adaptatioun vum Dréibuch, dat 2013 de Concours "Crème Fraîche" um Discovery Zone [[Luxembourg City Film Festival]] gewonnen hat. ==Ëm wat geet et am Film?== D'Welt, wéi mir se kennen, huet opgehalen z'existéieren. De leschte Mënsch op der Welt huet näischt Besseres ze dinn, wéi dat, wat e schonn ëmmer gemaach huet: E botzt weiderhin eng verloosse Militärbasis. Mä wéi hie bei enger Expeditioun an d'Ëmgéigend e [[Camcorder]] fënnt, mengt en, eng Missioun fir sech entdeckt ze hunn. E wëll dat lescht Testament vun der Mënschheet festhalen. == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20170111071153/http://www.cna.public.lu/fr/film-tv/productions-nationales/filmographie/fictions-court/vermaechtnis/index.html Filmographie vum CNA] * [http://sub.festival-cannes.fr/SfcCatalogue/MovieDetail/a2cf375c-e2b3-4e11-a53a-8066deca896b/ Short Film Catalog - Festival de Cannes, Festival Corner] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Kuerzfilmer]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 2014]] 81orl0dp6qbs56dvbwngu2co0v74yf5 0 129619 2689256 2624679 2026-08-06T10:10:29Z Volvox 4050 + Bild 2689256 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss |Titelnumm=Rue Joseph Junck |Numm_lb= |Bild=Luxembourg City, Rue Joseph Junck, street name sign.jpg |Bildgréisst= |Fréieren Numm_fr=Rue du Tramway |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier= [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Gare]] |Postcode=1839 |Koordinaten={{coor dms|49|36|01.8|N|06|07|54.7|O}} |Längt_m=ca. 205 |Bemierkung= }} D''''Rue Joseph Junck''' ass eng Strooss am [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se leeft parallel mat der [[Rue d'Épernay]] a verbënnt d'[[Place de la Gare (Stad Lëtzebuerg)|Place de la Gare]] an nordwestlecher Richtung mat der [[Rue du Fort-Wedell|Rue du Fort Wedell]]. == Geschicht == D'Strooss ass nom [[Joseph Junck]] (1839 - 1922) benannt ginn, engem [[Chef de gare]], dee sech en Numm als [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] [[Philanthropie|Philanthrop]], [[Gewerkschaften zu Lëtzebuerg|Gewerkschaftler]] a Groussmeeschter vun der [[Fräimaurerei zu Lëtzebuerg|Fräimaurer-Loge]] gemaacht huet. == Gebaier == * “Galerie Kons”, um Eck mat der Garer Plaz == Biller == <gallery> Luxembourg, Hotel Kons (vers 1939).jpeg|Den [[Hotel Kons]], Eck Garer Plaz a Joseph-Junck Strooss (ëm 1939) Rue Joseph-Junck-101.jpg|D'Rue Joseph-Junck a Richtung Nordwest Hôtel Grey, rue Joseph-Junck-101.jpg|Den Hotel “Grey” (Hausnummer 4) </gallery> ==Literatur== * Pol Schock: "Die Welt in einer Nussschale." in: ''[[d'Lëtzebuerger Land]]'' Nr.45, 8. November 2019, S.2-3. (Soziologesche Portrait vun der Strooss) == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue Joseph-Junck|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Stroossen am Garer Quartier|Joseph Junck]] 9pmhxruueqk1muhpvh8q80wl0lh76c3 0 130396 2689218 2620381 2026-08-05T22:17:05Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689218 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Strooss | Bemierkung |Titelnumm=Rue Albert Einstein |Numm_lb= |Bild=Rue Albert Einstein.svg |Bildgréisst = |Fréieren Numm_fr = |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier= [[Gaasperech]]|Postcode=1484 |Koordinaten={{coor dms|49|34|59.6|N|06|07|34|O}} |Längt_m = ca 260 |Numm_fr=Rue Albert Einstein }} D''''Rue Albert Einstein''' ass eng Strooss zu [[Gaasperech]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] déi ëm 2017-19 ugeluecht gouf. Se verleeft vum [[Boulevard de Kockelscheuer]] a Richtung [[Südwest|Süd-Weste]] bis bei d'[[Rue Rosalind-Franklin (Stad Lëtzebuerg)|Rue Rosalind Franklin]], virun der Grenz mat der [[Gemeng Hesper]]. D'Linn 1 vum [[Stater Tram]] leeft derduerch, mam [[Lycée Vauban (Tramshalt)|Halt ''Lycée Vauban'']] op der Héicht vun [[Campus francophone]], wou ë. [[Lycée Vauban|dee Lycée]] ass. D'Strooss huet den Numm vum [[Albert Einstein]] (1879-1955), engem vun de bedeitendste [[Physiker]] vum 20. Joerhonnert. == Gebaier == * Schoule vum [[Campus francophone]] * Akafszentrum ''Cloche d'Or'' == Biller == <gallery> Fichier:Luxembourg, Lycée Vauban tram stop under construction(102).jpg|[[Lycée Vauban (Tramshalt)|Halt Lycée Vauban]] </gallery> == Kuckt och == == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue Albert-Einstein (Luxembourg City)}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Stroossen zu Gaasperech|Einstein]] [[Kategorie:Stroossen a Plazen zu Lëtzebuerg, déi no enger Perséinlechkeet benannt sinn]] 9sqipi14zg67ax63o3dl1d04k07di18 0 130427 2689219 2620380 2026-08-05T22:17:08Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689219 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss |Bemierkung= |Titelnumm=Rue Isaac Newton |Numm_lb= |Bild=Luxembourg, rue Isaac Newton - nom de rue.jpg |Bildgréisst = |Fréieren Numm_fr = |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]|Quartier= [[Gaasperech]] |Postcode=2242 |Koordinaten={{coor dms|49|34|48.5|N|06|07|25.5|O}}|Längt_m = ca 430 |Numm_fr=Rue Isaac Newton }} D''''Rue Isaac Newton''' ass eng Strooss an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] déi zum Deel nach am Bau ass (Mäerz 2017). Se verleeft als Verlängerung vun der [[Rue Émile-Bian|Rue Émile Bian]] vum [[Boulevard de Kockelscheuer]] a Richtung Osten, dréint dann no [[Nordost|Nord-Osten]] a kënnt dann um [[Boulevard Friedrich-Wilhelm-Raiffeisen|Stengege Wee]] (''Boulevard Raiffeisen'') eraus. D'Strooss huet den Numm vum [[Isaac Newton]] (1642-1727), engem [[Vereenegt Kinnekräich|brittesche]] [[Physiker]] a [[Philosophie|Philosoph]]. == Gebaier == == Biller == <gallery> Luxembourg, rue Isaac Newton (2).jpg </gallery> == Kuckt och == == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue Isaac-Newton (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Stroossen zu Gaasperech|Newton]] [[Kategorie:Stroossen a Plazen zu Lëtzebuerg, déi no enger Perséinlechkeet benannt sinn]] bdveydjdpvuue98yjv4ujaq1pcj0wdt 0 130428 2689220 2660490 2026-08-05T22:17:10Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689220 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Strooss |Bemierkung |Titelnumm=Rue Gerhard Mercator |Numm_lb= |Bild=Luxembourg, rue Gerhard Mercator - nom de rue.jpg |Bildgréisst = |Fréieren Numm_fr = |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier= [[Gaasperech]] |Postcode=2182 |Koordinaten={{coor dms|49|34|53.1|N|06|07|21.2|O}} |Längt_m = ca 230 |Numm_fr=Rue Gerhard Mercator }} D''''Rue Gerhard Mercator''' ass eng Strooss zu [[Gaasperech]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se verleeft als Verlängerung vun der [[Rue Leonardo-da-Vinci|Rue Leonardo da Vinci]] vum [[Boulevard de Kockelscheuer]] a Richtung [[Südost|Süd-Osten]] a kënnt dann an der [[Rue Isaac-Newton|Rue Isaac Newton]] eraus. D'Strooss huet den Numm vum [[Gerhard Mercator]] (1512-1594), engem [[Geographie|Geograph]] a [[Kartograph]] aus de [[Spuenesch Nidderlanden|Spueneschen Nidderlanden]]. == Gebaier == * Crystal Park ([[PwC]]) == Biller == <gallery> Luxembourg, rue Gerhard Mercator (1).jpg </gallery> == Kuckt och == == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue Gerhard-Mercator (Luxembourg City)}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Stroossen zu Gaasperech|Mercator]] [[Kategorie:Stroossen a Plazen zu Lëtzebuerg, déi no enger Perséinlechkeet benannt sinn]] 16akwe6tpko33d4quz6nrfmnhy6p9ex 0 132115 2689242 2570596 2026-08-06T08:28:14Z Les Meloures 580 k 2689242 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Thierry Faber''', gebuer den [[22. Juni]] [[1974]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], ass e lëtzebuergesche [[Filmediteur]], Zeenarist a Realisateur. Hien huet seng Karriär 1999 ugefaangen<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0264521/ Fiche op IMDb] {{en}}</ref>. Hien huet vun 1993 bis 1997 zu [[Stroossbuerg]] op der U.S.H.S. Geschicht studéiert. Vun 1997 bis 2000 war hien um [[Institut des arts de diffusion]] zu [[Louvain-la-Neuve]]. Zanterhier huet hien dacks als Filmediteur ("Cutter") geschafft; [[Lëtzebuerger Filmpräis 2003|2003]] an [[Lëtzebuerger Filmpräis 2007|2007]] krut de Faber dofir de [[Lëtzebuerger Filmpräis]] fir déi bescht technesch Kontributioun<ref>{{Citation|URL=http://www.journal.lu/article/talentschmiede-1/ |Titel=Archive copy |Gekuckt=29.05.2017 |Archiv-Datum=14.07.2017 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20170714160746/http://www.journal.lu/article/talentschmiede-1/ }}</ref>. 2015 huet hien de Kuerzfilm ''[[À quoi bon?]]'' realiséiert. Hien ass de Createur, (Co-)Zeenarist a Showrunner vun der TV-Serie ''[[Capitani]]''. Virdrun huet hien un den Dréibicher vun de [[Sitcom]]e ''[[Weemseesdet]]'' a ''[[Comeback (Sitcom)|Comeback]]'' a vum Film ''[[De Superjhemp retörns]]'' matgeschafft. {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Faber Thierry}} [[Kategorie:Gebuer 1974]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmediteuren]] [[Kategorie:Lëtzebuerger Filmpräis]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dréibuchauteuren]] 7wraqnoubmcbiry4duwq8agde59qmwu 10 133800 2689206 2688984 2026-08-05T22:09:51Z Volvox 4050 Bildgréisst soll (mat default 200px) als Parameter erhale bleiwen 2689206 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{{embed|}}} | bodyclass = vcard | titleclass = fn org street-address | titlestyle = {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P17}}|Q32|border: 2px solid #001089; color: #001089}} | title = {{#if:{{{Titelnumm|}}}|{{{Titelnumm}}}|{{#ifeq:{{{embed|}}}|yes||{{PAGENAMEBASE}}}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size={{{Bildgréisst|200px}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = Numm | data1 = {{#if:{{{Numm_lb|}}}|[[Lëtzebuergesch|lb]]: {{{Numm_lb|}}}}}{{#if:{{{Numm_fr|}}}|{{#if:{{{Numm_lb|}}}|<br>}}[[Franséisch|fr]]: {{{Numm_fr|}}}}}{{#if:{{{Numm_de|}}}| {{#if:{{{Numm_lb|}}}|<br>|{{#if:{{{Numm_fr|}}}|<br>}}}}[[Däitsch|de]]: {{{Numm_de|}}}}} | class1 = nickname | label2 = Fréieren Numm | data2 = {{#if:{{{Fréieren Numm_lb|}}}|[[Lëtzebuergesch|lb]]: {{{Fréieren Numm_lb|}}}}}{{#if:{{{Fréieren Numm_fr|}}}|{{#if:{{{Fréieren Numm_lb|}}}|<br>}}[[Franséisch|fr]]: {{{Fréieren Numm_fr|}}}}}{{#if:{{{Fréieren Numm_de|}}}|{{#if:{{{Fréieren Numm_lb|}}}|<br>|{{#if:{{{Fréieren Numm_fr|}}}|<br>}}}}[[Däitsch|de]]: {{{Fréieren Numm_de|}}}}}{{#if:{{{Fréieren Numm|}}}|{{{Fréieren Numm|}}}}} | class2 = nickname | label3 = Deel vun | data3 = {{{Deel vun|}}} | label4 = Bemierkung | data4 = {{{Bemierkung|}}} | label5 = Typ | data5 = {{{Typ|}}} | class5 = category | label6 = Besëtzer{{#if{{{Besëtzerin|}}}|in}} | data6 = {{{Besëtzer|}}}{{{Besëtzerin|}}} | class6 = agent | label7 = Ënnerhale vun | data7 = {{{Ënnerhale vun|}}} | label8 = Längt | data8 = {{#if:{{{Längt|}}}|{{{Längt}}}}}{{#if:{{{Längt_m|}}}|{{{Längt_m|}}} m}}{{#if:{{{Längt_km|}}}|{{{Längt_km|}}} km}} | label9 = Breet | data9 = {{{Breet|}}} | label10 = Fläch | data10 = {{#if:{{{Fläch|}}}}}{{#if:{{{Fläch|}}}}}{{#if:{{{Fläch_m²|}}}|{{{Längt_m²|}}} m²}}{{#if:{{{Längt_km²|}}}|{{{Längt_km²|}}} km²}} | label11 = Restriktiounen: | data11 = {{{Restriktiounen|}}} <!-- Lag --> | label21 = Land | data21 = {{wikidata|properties|linked|P17}} | class21 = country | label22 = Gemeng | data22 = {{{Gemeng|}}} | class22 = municipality | label23 = Uertschaft | data23 = {{{Uertschaft|}}} | class23 = locality | label24 = Arrondissement | data24 = {{{Arrondissement|}}} | label25 = Quartier | data25 = {{{Quartier|}}} | label26 = Postcode | data26 = {{{Postcode|}}} | class26 = postal-code | label27 = {{#if:{{{Busarrêt|}}}|Nooste Busarrêt|Noost Busarrêten}} | data27 = {{{Busarrêt|}}}{{{Busarrêten|}}} | label28 = Noost Metrosstatioun{{#if:{{{Metrosstatiounen|}}}|en}} | data28 = {{{Metrosstatioun|}}}{{{Metrosstatiounen|}}} | label29 = {{#if:{{{Tramsarrêt|}}}|Noosten Tramsarrêt|Noost Tramsarrêten}} | data29 = {{{Tramsarrêt|}}}{{{Tramsarrêten|}}} | label30 = Koordinaten | data30 = {{{Koordinaten|}}} | label31 = Koordinaten (Ufank) | data31 = {{{Koordinaten (Ufank)|}}} | label32 = Koordinaten (Enn) | data32 = {{{Koordinaten (Enn)|}}} <!-- ADJACENT --> | label51 = Norden | data51 = {{{Norden|}}} | label52 = Osten | data52 = {{{Osten|}}} | label53 = Süden | data53 = {{{Süden|}}} | label54 = Westen | data54 = {{{Westen|}}} <!-- Konstruktioun --> | header60 = {{#if:{{{Beoptraagt|}}}{{{Konstruktiounsstart|}}}{{{Fäerdeg|}}}{{{Inauguratioun|}}}{{{Ofgerappt|}}}}} | label61 = Beoptraagt | data61 = {{{Beoptraagt|}}} | label62 = Konstruktiounsstart | data62 = {{{Konstruktiounsstart|}}} | label63 = Fäerdeg | data63 = {{{Fäerdeg|}}} | label64 = Inauguratioun | data64 = {{{Inauguratioun|}}} | label65 = Ofgerappt | data65 = {{{Ofgerappt|}}} <!-- Konstruktioun --> | header70 = {{#if:{{{Bekannt fir|}}}{{{Status|}}}{{{Designer|}}}{{{Websäit|}}}|Aner Donnéeën}} | label71 = Genannt no | data71 = {{wikidata|properties|linked|P138}} | label72 = Designer | data72 = {{{Designer|}}} | label73 = Bekannt fir | data73 = {{{Bekannt fir|}}} | label74 = Status | data74 = {{{Status|}}} | label75 = Websäit | data75 = {{{Websäit|}}} <!-- EMBEDDED --> | data99 = {{{embedded|}}} |belowstyle = background:#EEFFFF; | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|15px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> bvuuo5gdf2eeelefok993ve2sji23f7 2689246 2689206 2026-08-06T08:57:09Z Les Meloures 580 provisoresch zréckgesat fir en Test ze maachen 2689246 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{{embed|}}} | bodyclass = vcard | titleclass = fn org street-address | titlestyle = {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P17}}|Q32|border: 2px solid #001089; color: #001089}} | title = {{#if:{{{Titelnumm|}}}|{{{Titelnumm}}}|{{#ifeq:{{{embed|}}}|yes||{{PAGENAMEBASE}}}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{Bild|}}}|size={{{Bildgréisst|}}}|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{{Bildbeschreiwung|}}} | label1 = Numm | data1 = {{#if:{{{Numm_lb|}}}|[[Lëtzebuergesch|lb]]: {{{Numm_lb|}}}}}{{#if:{{{Numm_fr|}}}|{{#if:{{{Numm_lb|}}}|<br>}}[[Franséisch|fr]]: {{{Numm_fr|}}}}}{{#if:{{{Numm_de|}}}| {{#if:{{{Numm_lb|}}}|<br>|{{#if:{{{Numm_fr|}}}|<br>}}}}[[Däitsch|de]]: {{{Numm_de|}}}}} | class1 = nickname | label2 = Fréieren Numm | data2 = {{#if:{{{Fréieren Numm_lb|}}}|[[Lëtzebuergesch|lb]]: {{{Fréieren Numm_lb|}}}}}{{#if:{{{Fréieren Numm_fr|}}}|{{#if:{{{Fréieren Numm_lb|}}}|<br>}}[[Franséisch|fr]]: {{{Fréieren Numm_fr|}}}}}{{#if:{{{Fréieren Numm_de|}}}|{{#if:{{{Fréieren Numm_lb|}}}|<br>|{{#if:{{{Fréieren Numm_fr|}}}|<br>}}}}[[Däitsch|de]]: {{{Fréieren Numm_de|}}}}}{{#if:{{{Fréieren Numm|}}}|{{{Fréieren Numm|}}}}} | class2 = nickname | label3 = Deel vun | data3 = {{{Deel vun|}}} | label4 = Bemierkung | data4 = {{{Bemierkung|}}} | label5 = Typ | data5 = {{{Typ|}}} | class5 = category | label6 = Besëtzer{{#if{{{Besëtzerin|}}}|in}} | data6 = {{{Besëtzer|}}}{{{Besëtzerin|}}} | class6 = agent | label7 = Ënnerhale vun | data7 = {{{Ënnerhale vun|}}} | label8 = Längt | data8 = {{#if:{{{Längt|}}}|{{{Längt}}}}}{{#if:{{{Längt_m|}}}|{{{Längt_m|}}} m}}{{#if:{{{Längt_km|}}}|{{{Längt_km|}}} km}} | label9 = Breet | data9 = {{{Breet|}}} | label10 = Fläch | data10 = {{#if:{{{Fläch|}}}}}{{#if:{{{Fläch|}}}}}{{#if:{{{Fläch_m²|}}}|{{{Längt_m²|}}} m²}}{{#if:{{{Längt_km²|}}}|{{{Längt_km²|}}} km²}} | label11 = Restriktiounen: | data11 = {{{Restriktiounen|}}} <!-- Lag --> | label21 = Land | data21 = {{wikidata|properties|linked|P17}} | class21 = country | label22 = Gemeng | data22 = {{{Gemeng|}}} | class22 = municipality | label23 = Uertschaft | data23 = {{{Uertschaft|}}} | class23 = locality | label24 = Arrondissement | data24 = {{{Arrondissement|}}} | label25 = Quartier | data25 = {{{Quartier|}}} | label26 = Postcode | data26 = {{{Postcode|}}} | class26 = postal-code | label27 = {{#if:{{{Busarrêt|}}}|Nooste Busarrêt|Noost Busarrêten}} | data27 = {{{Busarrêt|}}}{{{Busarrêten|}}} | label28 = Noost Metrosstatioun{{#if:{{{Metrosstatiounen|}}}|en}} | data28 = {{{Metrosstatioun|}}}{{{Metrosstatiounen|}}} | label29 = {{#if:{{{Tramsarrêt|}}}|Noosten Tramsarrêt|Noost Tramsarrêten}} | data29 = {{{Tramsarrêt|}}}{{{Tramsarrêten|}}} | label30 = Koordinaten | data30 = {{{Koordinaten|}}} | label31 = Koordinaten (Ufank) | data31 = {{{Koordinaten (Ufank)|}}} | label32 = Koordinaten (Enn) | data32 = {{{Koordinaten (Enn)|}}} <!-- ADJACENT --> | label51 = Norden | data51 = {{{Norden|}}} | label52 = Osten | data52 = {{{Osten|}}} | label53 = Süden | data53 = {{{Süden|}}} | label54 = Westen | data54 = {{{Westen|}}} <!-- Konstruktioun --> | header60 = {{#if:{{{Beoptraagt|}}}{{{Konstruktiounsstart|}}}{{{Fäerdeg|}}}{{{Inauguratioun|}}}{{{Ofgerappt|}}}}} | label61 = Beoptraagt | data61 = {{{Beoptraagt|}}} | label62 = Konstruktiounsstart | data62 = {{{Konstruktiounsstart|}}} | label63 = Fäerdeg | data63 = {{{Fäerdeg|}}} | label64 = Inauguratioun | data64 = {{{Inauguratioun|}}} | label65 = Ofgerappt | data65 = {{{Ofgerappt|}}} <!-- Konstruktioun --> | header70 = {{#if:{{{Bekannt fir|}}}{{{Status|}}}{{{Designer|}}}{{{Websäit|}}}|Aner Donnéeën}} | label71 = Genannt no | data71 = {{wikidata|properties|linked|P138}} | label72 = Designer | data72 = {{{Designer|}}} | label73 = Bekannt fir | data73 = {{{Bekannt fir|}}} | label74 = Status | data74 = {{{Status|}}} | label75 = Websäit | data75 = {{{Websäit|}}} <!-- EMBEDDED --> | data99 = {{{embedded|}}} |belowstyle = background:#EEFFFF; | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|15px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> dlcc1zqeo9zt05x42w5cza1dkqvqoox 2689247 2689246 2026-08-06T08:59:11Z Les Meloures 580 Test eriwwer 2689247 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{{embed|}}} | bodyclass = vcard | titleclass = fn org street-address | titlestyle = {{#ifeq:{{wikidata|property|raw|P17}}|Q32|border: 2px solid #001089; color: #001089}} | title = {{#if:{{{Titelnumm|}}}|{{{Titelnumm}}}|{{#ifeq:{{{embed|}}}|yes||{{PAGENAMEBASE}}}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size={{{Bildgréisst|200px}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = Numm | data1 = {{#if:{{{Numm_lb|}}}|[[Lëtzebuergesch|lb]]: {{{Numm_lb|}}}}}{{#if:{{{Numm_fr|}}}|{{#if:{{{Numm_lb|}}}|<br>}}[[Franséisch|fr]]: {{{Numm_fr|}}}}}{{#if:{{{Numm_de|}}}| {{#if:{{{Numm_lb|}}}|<br>|{{#if:{{{Numm_fr|}}}|<br>}}}}[[Däitsch|de]]: {{{Numm_de|}}}}} | class1 = nickname | label2 = Fréieren Numm | data2 = {{#if:{{{Fréieren Numm_lb|}}}|[[Lëtzebuergesch|lb]]: {{{Fréieren Numm_lb|}}}}}{{#if:{{{Fréieren Numm_fr|}}}|{{#if:{{{Fréieren Numm_lb|}}}|<br>}}[[Franséisch|fr]]: {{{Fréieren Numm_fr|}}}}}{{#if:{{{Fréieren Numm_de|}}}|{{#if:{{{Fréieren Numm_lb|}}}|<br>|{{#if:{{{Fréieren Numm_fr|}}}|<br>}}}}[[Däitsch|de]]: {{{Fréieren Numm_de|}}}}}{{#if:{{{Fréieren Numm|}}}|{{{Fréieren Numm|}}}}} | class2 = nickname | label3 = Deel vun | data3 = {{{Deel vun|}}} | label4 = Bemierkung | data4 = {{{Bemierkung|}}} | label5 = Typ | data5 = {{{Typ|}}} | class5 = category | label6 = Besëtzer{{#if{{{Besëtzerin|}}}|in}} | data6 = {{{Besëtzer|}}}{{{Besëtzerin|}}} | class6 = agent | label7 = Ënnerhale vun | data7 = {{{Ënnerhale vun|}}} | label8 = Längt | data8 = {{#if:{{{Längt|}}}|{{{Längt}}}}}{{#if:{{{Längt_m|}}}|{{{Längt_m|}}} m}}{{#if:{{{Längt_km|}}}|{{{Längt_km|}}} km}} | label9 = Breet | data9 = {{{Breet|}}} | label10 = Fläch | data10 = {{#if:{{{Fläch|}}}}}{{#if:{{{Fläch|}}}}}{{#if:{{{Fläch_m²|}}}|{{{Längt_m²|}}} m²}}{{#if:{{{Längt_km²|}}}|{{{Längt_km²|}}} km²}} | label11 = Restriktiounen: | data11 = {{{Restriktiounen|}}} <!-- Lag --> | label21 = Land | data21 = {{wikidata|properties|linked|P17}} | class21 = country | label22 = Gemeng | data22 = {{{Gemeng|}}} | class22 = municipality | label23 = Uertschaft | data23 = {{{Uertschaft|}}} | class23 = locality | label24 = Arrondissement | data24 = {{{Arrondissement|}}} | label25 = Quartier | data25 = {{{Quartier|}}} | label26 = Postcode | data26 = {{{Postcode|}}} | class26 = postal-code | label27 = {{#if:{{{Busarrêt|}}}|Nooste Busarrêt|Noost Busarrêten}} | data27 = {{{Busarrêt|}}}{{{Busarrêten|}}} | label28 = Noost Metrosstatioun{{#if:{{{Metrosstatiounen|}}}|en}} | data28 = {{{Metrosstatioun|}}}{{{Metrosstatiounen|}}} | label29 = {{#if:{{{Tramsarrêt|}}}|Noosten Tramsarrêt|Noost Tramsarrêten}} | data29 = {{{Tramsarrêt|}}}{{{Tramsarrêten|}}} | label30 = Koordinaten | data30 = {{{Koordinaten|}}} | label31 = Koordinaten (Ufank) | data31 = {{{Koordinaten (Ufank)|}}} | label32 = Koordinaten (Enn) | data32 = {{{Koordinaten (Enn)|}}} <!-- ADJACENT --> | label51 = Norden | data51 = {{{Norden|}}} | label52 = Osten | data52 = {{{Osten|}}} | label53 = Süden | data53 = {{{Süden|}}} | label54 = Westen | data54 = {{{Westen|}}} <!-- Konstruktioun --> | header60 = {{#if:{{{Beoptraagt|}}}{{{Konstruktiounsstart|}}}{{{Fäerdeg|}}}{{{Inauguratioun|}}}{{{Ofgerappt|}}}}} | label61 = Beoptraagt | data61 = {{{Beoptraagt|}}} | label62 = Konstruktiounsstart | data62 = {{{Konstruktiounsstart|}}} | label63 = Fäerdeg | data63 = {{{Fäerdeg|}}} | label64 = Inauguratioun | data64 = {{{Inauguratioun|}}} | label65 = Ofgerappt | data65 = {{{Ofgerappt|}}} <!-- Konstruktioun --> | header70 = {{#if:{{{Bekannt fir|}}}{{{Status|}}}{{{Designer|}}}{{{Websäit|}}}|Aner Donnéeën}} | label71 = Genannt no | data71 = {{wikidata|properties|linked|P138}} | label72 = Designer | data72 = {{{Designer|}}} | label73 = Bekannt fir | data73 = {{{Bekannt fir|}}} | label74 = Status | data74 = {{{Status|}}} | label75 = Websäit | data75 = {{{Websäit|}}} <!-- EMBEDDED --> | data99 = {{{embedded|}}} |belowstyle = background:#EEFFFF; | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|15px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> bvuuo5gdf2eeelefok993ve2sji23f7 0 134765 2689076 2675805 2026-08-05T14:01:12Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689076 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoDK}} {{Infobox Land | Numm = Føroyar {{fo}}<br>Færøerne {{dk}} | Fändel = Flag of the Faroe Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Färöer{{!}}border | Wopen = Coat of arms of the Faroe Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Färöer | National Devise = | Kaart= Faroe Islands in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Färöesch]]<ref name=government>[http://www.government.fo/the-government/ministries/ministry-of-education-research-and-culture/cultural-affairs/faroese-language/ The Government of the Faroe Islands] op www.government.fo, gekuckt de 14. Oktober 2017</ref> | Haaptstad = [[Tórshavn]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|62|0|42|N|06|43|03|W}} | Staatsform = [[Monarchie#Parlamentaresch Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = [[Løgmaður|Premierminister]] | Regierungschef = | Total Fläch= 1.395,74<ref name=laenderinfo>[https://www.laenderdaten.info/Europa/Faeroeer-Inseln/index.php Laenderdaten.info] gekuckt den 13. Oktober 2017</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 49.864 (01.01.2017)<ref name=":0" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 36,22<ref name=laenderinfo /> | Onofhängegkeet = zanter 1948 | Nationalfeierdag = 29. Juli | Nationalhymn = [[Mítt alfagra land]] | Wärung = [[Färöesch Kroun]]<br>[[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.fo]] | Telefonsprefix = +298 | Notizen = | Extra Bild = Map of the Faroe Islands en.svg | Extra Bild2 = }} D''''Färöer''' – och '''Färöer-Inselen''' ('''Føroyar''' {{fo}}, '''Færøerne''' {{dk}}, d'„Schofsinselen“) sinn eng autonom Inselgrupp déi zum Kinnekräich [[Dänemark]] gehéiert. Se läit am [[Atlanteschen Ozean|Nordatlantik]], tëscht de [[Brittesch Inselen|Britteschen Inselen]], [[Norwegen]] an [[Island]]. Déi 18 Insele goufen am [[Mëttelalter]] entdeckt a bewunnt a sinn haut - mat Ausnam vun der klengster, [[Lítla Dímun]] - all permanent bewunnt. Déi knapps 50.000 Inselbewunner – d'Färöer oder Färinger – gesi sech net als Dänen, mä als eegestännegt Vollek, dat vun de [[Wikinger]] op de Färöer ofstaamt. Si schwätze [[Färöesch]], eng Sprooch, déi aus dem Alwestnordesche staamt an zur [[Islännesch]]er an zur [[Norwegesch]]er [[Germanesch Sproochen|Sproochgrupp]] gehéiert. Nom [[Traité vu Fámjin]] aus dem Joer 2005 sinn d'Färöer, gradewéi d'Grönlänner, eng gläichberechtegt Natioun am Kinnekräich Dänemark. Hir Insele si schonn zanter [[1948]] gréisstendeels [[Autonomie vun de Färöer|autonom]] an hu mam [[Løgting]] eent vun den eelste [[Parlament]]er vun der Welt. Et schéckt reegelméisseg zwéin Deputéiert an d'dänescht [[Folketing]] an ass och mat zwéin Delegéierten am [[Nordesche Rot]] vertrueden. Anescht wéi Dänemark gehéieren d'Färöer awer net zur [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] an op Grond vum Art. 4 Abs. 1 vum europäeschen Zollkodex<ref>[http://Verordnung&#x20;(EU)&#x20;Nr.&#x20;952/2013&#x20;des&#x20;Europäischen&#x20;Parlaments&#x20;und&#x20;des&#x20;Rates&#x20;vom&#x20;9.&#x20;Oktober&#x20;2013&#x20;zur&#x20;Festlegung&#x20;des&#x20;Zollkodex&#x20;der&#x20;Union Verordnung (EU) Nr. 952/2013 des Europäischen Parlaments und des Rates vom 9. Oktober 2013 zur Festlegung des Zollkodex der Union]</ref> och net zum Zollgebitt vun der Unioun. Dowéinst zielen all d'Verträg iwwert d'EU oder hir Aarbechtsweis op de Färöer net. Well se awer zur [[Paneuropa-Mëttelmier-Zon]]<ref>[https://ec.europa.eu/taxation_customs/business/calculation-customs-duties/rules-origin/general-aspects-preferential-origin/arrangements-list/paneuromediterranean-cumulation-pem-convention_de Paneuropa-Mittelmeer-Kumulierung und PEM-Übereinkommen] op ec.europa.eu, gekuckt de 14. Oktober 2017</ref> gehéieren, hunn d'EU-Bierger do zimmlech déi selwecht Rechter wéi am [[Europäesche Wirtschaftsraum]]. Zanter dem [[1. November]] [[2006]] sinn d'Färöer an enger Zollunioun mat Island. Schonn zanter [[1985]] schaffen Island, Grönland an d'Färöer am [[Westnordesche Conseil]] zesummen. Bis an d'[[19. Joerhonnert]] war d'[[Schof]]szuucht déi gréisst [[Ekonomie|ekonomesch]] Aktivitéit an d'färöesch Woll den Haaptexportartikel. Haut dominéieren op de Färöer d'[[Fëscherei]] an déi domat verbonnen Ekonomie. Zanter der Mëtt vun den 1990er Jore gëtt am Mier ëm d'Inselen no [[Äerdueleg|Pëtrol]] gesicht; all Proufbuerunge si bis elo awer feelgeschloen. == Geographie == D'Färöer leien op 62° [[Geographesch Breet|nërdlecher Breet]] a 7° [[Geographesch Längt|westlecher Längt]] am Nordatlantik tëscht [[Schottland]] (mat den [[Hebriden]] am Süden, [[Shetland]] an [[Orkney]] am Südosten), [[Norwegen]] am Osten an [[Island]] am Nordwesten. Weider nërdlech läit déi norwegesch Insel [[Jan Mayen]] am [[Polarmier]]. Den [[Archipel]] mat sengen 18 Inselen, 11 Holmen a 750 Schäre bilt eng Fläch vun 1.395,74&nbsp;km². D'Färöer bilden en Dräieck, dat am Süde spatz ausleeft. Se sinn - vun [[Enniberg]] am Norde bis [[Sumbiarsteinur]] am Süden 118&nbsp;km laang, a vu Mykineshólmur am Weste bis Fugloy am Oste 75&nbsp;km breet. D'Küst déi rësseg ass an dacks vertikal aus dem Mier erop geet, erstreckt sech iwwer 1.289 Kilometer. Déi duerchschnëttlech Héicht läit bei 300 Meter iwwer dem Mier. Bei klorer Siicht kann ee vum vum héchste Bierg, dem [[Slættaratindur]] (882 m) aus, iwwer all d'Insele kucken. Mam [[Kap Enniberg]] hunn d'Färöer den zweethéchste Kliff vun Europa (754 m), dee vertikal aus dem Mier erauskënnt. Kee Punkt op de Färöer ass méi wéi fënnef Kilometer vum Mier ewech. Bal all d'Uertschafte vun der Färöer leien a geschützten, natierlechen [[Hafen|Häfen]], a [[Fjord]]en a Buchten. An den Däller an op der Héicht ass et dacks suppeg an duerch d'Land fléisse vill méi oder manner grouss Baachen, déi dacks als Waasserfall oder direkt an d'Mier fléissen. == Geologie == D'Färöer hunn e vulkaneschen Urspronk a sinn am [[Paleogen]] entstanen. Se sinn ongeféier 60 Millioune Joer al (dräimol sou al, wéi Island). Déi eenzeg Thermalquell [[Varmakelda]] erënnert un déi Zäit. D'Insele bestinn aus [[Basalt]], dee sech a charakteristesche Stufe mat haarden [[Tuff]]schichten ofwiesselt. Tëscht der Zäit an där déi ënnescht a mëttelst Basaltschicht entstanen ass, gouf et eng laang Paus, an där sech eng staark Vegetatioun entwéckelt hat. Duerch eng nei vulkanesch Aktivitéit, ass déi Flora awer erëm futti gemaach ginn. Bei [[Hvalba]] gëtt et Steekuel, déi vun de fréiere Bëscher staamt. Bei [[Tvøroyri]] an op [[Mykines]] gëtt et interessant [[Lava|vulkanesch Gestengs]]. Wärend den [[Äiszäit]]en am [[Neogen]] waren d'Färöer ganz vu risege [[Gletscher]]e bedeckt, wat zur haiteger Form vun den Insele mat hire Fjorden, Sunden an Däller gefouert huet. == Klima == {| class="wikitable" ! colspan="15" |Durchschnëttstemperaturen an -nidderschléi zu Tórshavn<ref>[https://web.archive.org/web/20171011094831/http://www.dmi.dk/vejr/til-lands/byvejr/by/vis/FO/2611396/T%C3%B3rshavn,%20F%C3%A6r%C3%B8erne Wiederstatistik] op dmi.dk vum Danish Meteorological Institute (DMI)</ref> |- ! !Jan !Feb !Mäe !Abr !Mee !Jun !Jul !Aug !Sep !Okt !Nov !Dez ! ! |- |Max. Temperatur (°C) |5,3 |5,5 |5,9 |7,2 |9,2 |11,4 |12,6 |12,8 |11,2 |9,3 |6,6 |5,8 |ø |8,6 |- |Min. Temperatur (°C) |1,2 |1,5 |1,5 |2,7 |4,9 |7,1 |8,4 |8,5 |7,0 |5,4 |2,6 |1,6 |ø |4,4 |- |Temperatur (°C) |3,4 |3,6 |3,8 |5,0 |7,0 |9,1 |10,3 |10,5 |9,1 |7,4 |4,6 |3,7 |ø |6,5 |- |Nidderschlag (mm) |133 |95 |132 |88 |70 |61 |70 |83 |128 |155 |127 |142 |Σ |1.284 |- |Sonnestonnen (h/d) |0,5 |1,3 |2,3 |3,6 |4,0 |4,2 |3,6 |3,1 |2,6 |1,6 |0,7 |0,2 |ø |2,3 |- |Reendeeg (d) |22 |17 |21 |16 |12 |12 |13 |13 |18 |22 |21 |22 |Σ |209 |- |Waassertemperatur (°C) |5,6 |5,4 |5,5 |6,3 |7,5 |9,1 |10,1 |10,6 |10,0 |8,8 |7,5 |6,3 |ø |7,7 |} D'Wieder op de Färöer ass maritim, fiicht an aussergewéinlech wiesselhaft. Dat heescht, datt op deem selwechten Dag d'Sonn schéngen a gläich duerno décken Niwwel opzéie kann an datt d'Wieder op verschiddene Plazen um Archipel ganz ënnerschiddlech si kann. D'Färöer leien zwar beim 62. Breedegrad, mä well d'Klima vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, sinn d'Temperaturen am Allgemenge relativ mëll. D'Duerchschnëttstemperatur am Summer läit bei 10&nbsp;°C, am Wanter bei knapps 4&nbsp;°C. D'Häfe sinn d'ganzt Joer iwwer äisfräi, an am Wanter bleift de Schnéi deen heiansdo fält, net laang leien. D'Luucht ass meeschtens kloer an et bléist dacks e frësche Wand, dee meeschtens aus dem Südweste kënnt. Och wann ee sech op Stuerm a Reen astelle muss, sou gëtt et awer nëmme seelen Deeg op deenen et de ganzen Dag reent. Heiansdo blose Wierbelstierm iwwer den Archipel, sou wéi z.&nbsp;B. 1966 den Hurrikan „Faith“, mat enger Wandvitess vun 160&nbsp;km/h. == Bevëlkerung == [[Fichier:Faroese folk dance club from vagar.jpg|thumb|Färöer an hirer Truecht]] [[Fichier:Kvivik-1900.JPG|thumb|D'Uertschaft [[Kvívík]] ëm 1900]] [[Fichier:Beinisvord, westcoast of suduroy, faroe islands.JPG|thumb|D'Westküste vun den Insele sinn dacks géi an net zougänglech iwwerdeems d'Land a Richtung Osten hi flaach fält. Déi meescht Färöer wunnen do an de Buchten. Bléck vun der Kliff [[Beinisvørð]] a Richtung Norden.]] === Ethnesch Zesummesetzung === Am Joer 2006 ware vun de ronn 49.000 Awunner vun de Färöer 98 % ''Reichsbürger'', also Färöer, [[Dänemark|Dänen]] oder [[Grönland|Grönlänner]]. Vum Gebuertsuert hier kann ee follgend Hierkonft vun den Awunner ofleeden: Op de Färöer gebuer sinn 91,7 %, an Dänemark 5,8 % an a Grönland 0,3 %. Zesumme mat e puer agebiergerte Leit stellen déi dräi Gruppen d'Reichsbierger duer. Déi gréisst Grupp vun Auslänner sinn d'[[Island|Islänner]] mat 0,4 %, duerno kommen d'[[Norwegen|Norweger]] an d'[[Polen]] mat jee 0,2 %. Am Ganze liewen op de Färöer Leit aus 77 Länner. Fir vun dësen Zuelen op d'färöesch Mammesproochler ze schléissen, ass aus zwéi Grënn net méiglech: éischtens liewe ganz vill färöesch Mammesproochler an Dänemark, vun deenen der eng gutt Partie do gebuer sinn a méi spéit an hirem Liewe mat hiren Elteren oder als Erwuessener op d'Färöer zeréckkommen an zweetens gëtt et al agesiess dänesch Familljen op de Färöer, déi doheem Dänesch schwätzen. === Demographesch Entwécklung === Déi éischt Awunner vun de Färöer waren iresch Mönchen, déi a klengen [[Klausener|Eremittegruppe]] gelieft hunn. Doduerch datt d'Wikinger sech do néier gelooss hunn, ass eng nenneswäert Populatioun entstanen, déi sech bei ongeféier 4.000 Awunner agependelt huet a bis an d'[[18. Joerhonnert]] ni iwwer 5.000 geklommen ass. Ëm 1349/1350 ass ongeféier d'Hallschent vun der Bevëlkerung un der [[Pescht]] gestuerwen. Eng weider [[Immigratioun]]swell aus [[Skandinavien]] konnt d'Reduzéierung vun der Bevëlkerung awer lues a lues nees ausgläichen. Eréischt mam Opkomme vun der Héichséifëscherei (an domat der Onofhängegkeet vun der schwiereger Landwirtschaft) an dem allgemenge Fortschrëtt am Gesondheetswiese koum e zu engem rasante Bevëlkerungswuesstem op de Färöer. Vum Enn vum 18. Joerhonnert un huet sech d'Bevëlkerung bannent 200 Joer verzéngfacht. Ufanks vun den 1990er Jore koum et zu enger schwéierer Wirtschaftskris an domat zu enger [[Emigratioun]], déi sech awer an de Joren duerno nees mat der [[Immigratioun]] ausgeglach huet. Mat 48.000 Awunner am Joer 2004 war d'Bevëlkerung dunn nees ongeféier um Stand wéi am Ufank vun der Kris uganks vun den 1990er Joer. Am Abrëll 2015 hat d'Bevëlkerung mat 48.795 Awunner en neien Héchststand erreecht, an am August 2015 hu fir d'éischt an der Geschicht vun der Färöer méi wéi 49.000 Leit op den 18 fielsegen Inselen am Nordatlantik gelieft. D'Färöer sinn eent vun deene Länner vun der Äerd, an deenen et méi männlech wéi weiblech Awunner gëtt. Vun de 49.864 Awunner sinn 51,60 % Männer (25.728),  deenen 48,40 % Fraen (24.136) géintiwwer stinn<ref name=":0">[http://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__IB__IB01/fo_aldbygd.px/table/tableViewLayout1/?rxid=b4b51269-5adc-4ed1-91ae-6a8f46493b54 Population by sex, age and village/city] op hagstova.fo, Statistics Faroe Islands, gekuckt de 16. Oktober 2017</ref>. {| class="wikitable" |+Bevëlkerung op den 1. Januar<ref name=":0" /> ! ! colspan="2" |1987 ! colspan="2" |1997 ! colspan="2" |2007 ! colspan="2" |2017 |- !Total !46.240 ! !43.747 ! !48.268 ! !49.864 ! |- |Männer |24.187 |52,31% |22.553 |51,55% |25.081 |51,96% |25.728 |51,60% |- |Fraen |22.053 |47,69% |21.194 |48,45% |23.187 |48,04% |24.136 |48,40% |} Déi geschate Liewenserwaardung louch 2016 bei 80,4 Joer (77,8 Joer bei de Männer an 83,1 Joer bei de Fraen)<ref>[https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html The World Factbook] op cia.org, gekuckt de 16. Oktober 2017</ref>. == Um Spaweck == {{Commonscat|Faroe Islands|Färöer}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Färöer| ]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] iyb9n079obnkn9e1h8dv9kkmmbpr0fm 2689166 2689076 2026-08-05T14:07:28Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689166 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoDK}} {{Infobox Land | Numm = Føroyar {{fo}}<br>Færøerne {{dk}} | Fändel = Flag of the Faroe Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Färöer{{!}}border | Wopen = Coat of arms of the Faroe Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Färöer | National Devise = | Kaart= Faroe Islands in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Färöesch]]<ref name=government>[http://www.government.fo/the-government/ministries/ministry-of-education-research-and-culture/cultural-affairs/faroese-language/ The Government of the Faroe Islands] op www.government.fo, gekuckt de 14. Oktober 2017</ref> | Haaptstad = [[Tórshavn]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|62|0|42|N|06|43|03|W}} | Staatsform = [[Monarchie#Parlamentaresch Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = Kinnek | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Løgmaður|Premierminister]] | Regierungschef = | Total Fläch= 1.395,74<ref name=laenderinfo>[https://www.laenderdaten.info/Europa/Faeroeer-Inseln/index.php Laenderdaten.info] gekuckt den 13. Oktober 2017</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 49.864 (01.01.2017)<ref name=":0" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 36,22<ref name=laenderinfo /> | Onofhängegkeet = zanter 1948 | Nationalfeierdag = 29. Juli | Nationalhymn = [[Mítt alfagra land]] | Wärung = [[Färöesch Kroun]]<br>[[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.fo]] | Telefonsprefix = +298 | Notizen = | Extra Bild = Map of the Faroe Islands en.svg | Extra Bild2 = }} D''''Färöer''' – och '''Färöer-Inselen''' ('''Føroyar''' {{fo}}, '''Færøerne''' {{dk}}, d'„Schofsinselen“) sinn eng autonom Inselgrupp déi zum Kinnekräich [[Dänemark]] gehéiert. Se läit am [[Atlanteschen Ozean|Nordatlantik]], tëscht de [[Brittesch Inselen|Britteschen Inselen]], [[Norwegen]] an [[Island]]. Déi 18 Insele goufen am [[Mëttelalter]] entdeckt a bewunnt a sinn haut - mat Ausnam vun der klengster, [[Lítla Dímun]] - all permanent bewunnt. Déi knapps 50.000 Inselbewunner – d'Färöer oder Färinger – gesi sech net als Dänen, mä als eegestännegt Vollek, dat vun de [[Wikinger]] op de Färöer ofstaamt. Si schwätze [[Färöesch]], eng Sprooch, déi aus dem Alwestnordesche staamt an zur [[Islännesch]]er an zur [[Norwegesch]]er [[Germanesch Sproochen|Sproochgrupp]] gehéiert. Nom [[Traité vu Fámjin]] aus dem Joer 2005 sinn d'Färöer, gradewéi d'Grönlänner, eng gläichberechtegt Natioun am Kinnekräich Dänemark. Hir Insele si schonn zanter [[1948]] gréisstendeels [[Autonomie vun de Färöer|autonom]] an hu mam [[Løgting]] eent vun den eelste [[Parlament]]er vun der Welt. Et schéckt reegelméisseg zwéin Deputéiert an d'dänescht [[Folketing]] an ass och mat zwéin Delegéierten am [[Nordesche Rot]] vertrueden. Anescht wéi Dänemark gehéieren d'Färöer awer net zur [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] an op Grond vum Art. 4 Abs. 1 vum europäeschen Zollkodex<ref>[http://Verordnung&#x20;(EU)&#x20;Nr.&#x20;952/2013&#x20;des&#x20;Europäischen&#x20;Parlaments&#x20;und&#x20;des&#x20;Rates&#x20;vom&#x20;9.&#x20;Oktober&#x20;2013&#x20;zur&#x20;Festlegung&#x20;des&#x20;Zollkodex&#x20;der&#x20;Union Verordnung (EU) Nr. 952/2013 des Europäischen Parlaments und des Rates vom 9. Oktober 2013 zur Festlegung des Zollkodex der Union]</ref> och net zum Zollgebitt vun der Unioun. Dowéinst zielen all d'Verträg iwwert d'EU oder hir Aarbechtsweis op de Färöer net. Well se awer zur [[Paneuropa-Mëttelmier-Zon]]<ref>[https://ec.europa.eu/taxation_customs/business/calculation-customs-duties/rules-origin/general-aspects-preferential-origin/arrangements-list/paneuromediterranean-cumulation-pem-convention_de Paneuropa-Mittelmeer-Kumulierung und PEM-Übereinkommen] op ec.europa.eu, gekuckt de 14. Oktober 2017</ref> gehéieren, hunn d'EU-Bierger do zimmlech déi selwecht Rechter wéi am [[Europäesche Wirtschaftsraum]]. Zanter dem [[1. November]] [[2006]] sinn d'Färöer an enger Zollunioun mat Island. Schonn zanter [[1985]] schaffen Island, Grönland an d'Färöer am [[Westnordesche Conseil]] zesummen. Bis an d'[[19. Joerhonnert]] war d'[[Schof]]szuucht déi gréisst [[Ekonomie|ekonomesch]] Aktivitéit an d'färöesch Woll den Haaptexportartikel. Haut dominéieren op de Färöer d'[[Fëscherei]] an déi domat verbonnen Ekonomie. Zanter der Mëtt vun den 1990er Jore gëtt am Mier ëm d'Inselen no [[Äerdueleg|Pëtrol]] gesicht; all Proufbuerunge si bis elo awer feelgeschloen. == Geographie == D'Färöer leien op 62° [[Geographesch Breet|nërdlecher Breet]] a 7° [[Geographesch Längt|westlecher Längt]] am Nordatlantik tëscht [[Schottland]] (mat den [[Hebriden]] am Süden, [[Shetland]] an [[Orkney]] am Südosten), [[Norwegen]] am Osten an [[Island]] am Nordwesten. Weider nërdlech läit déi norwegesch Insel [[Jan Mayen]] am [[Polarmier]]. Den [[Archipel]] mat sengen 18 Inselen, 11 Holmen a 750 Schäre bilt eng Fläch vun 1.395,74&nbsp;km². D'Färöer bilden en Dräieck, dat am Süde spatz ausleeft. Se sinn - vun [[Enniberg]] am Norde bis [[Sumbiarsteinur]] am Süden 118&nbsp;km laang, a vu Mykineshólmur am Weste bis Fugloy am Oste 75&nbsp;km breet. D'Küst déi rësseg ass an dacks vertikal aus dem Mier erop geet, erstreckt sech iwwer 1.289 Kilometer. Déi duerchschnëttlech Héicht läit bei 300 Meter iwwer dem Mier. Bei klorer Siicht kann ee vum vum héchste Bierg, dem [[Slættaratindur]] (882 m) aus, iwwer all d'Insele kucken. Mam [[Kap Enniberg]] hunn d'Färöer den zweethéchste Kliff vun Europa (754 m), dee vertikal aus dem Mier erauskënnt. Kee Punkt op de Färöer ass méi wéi fënnef Kilometer vum Mier ewech. Bal all d'Uertschafte vun der Färöer leien a geschützten, natierlechen [[Hafen|Häfen]], a [[Fjord]]en a Buchten. An den Däller an op der Héicht ass et dacks suppeg an duerch d'Land fléisse vill méi oder manner grouss Baachen, déi dacks als Waasserfall oder direkt an d'Mier fléissen. == Geologie == D'Färöer hunn e vulkaneschen Urspronk a sinn am [[Paleogen]] entstanen. Se sinn ongeféier 60 Millioune Joer al (dräimol sou al, wéi Island). Déi eenzeg Thermalquell [[Varmakelda]] erënnert un déi Zäit. D'Insele bestinn aus [[Basalt]], dee sech a charakteristesche Stufe mat haarden [[Tuff]]schichten ofwiesselt. Tëscht der Zäit an där déi ënnescht a mëttelst Basaltschicht entstanen ass, gouf et eng laang Paus, an där sech eng staark Vegetatioun entwéckelt hat. Duerch eng nei vulkanesch Aktivitéit, ass déi Flora awer erëm futti gemaach ginn. Bei [[Hvalba]] gëtt et Steekuel, déi vun de fréiere Bëscher staamt. Bei [[Tvøroyri]] an op [[Mykines]] gëtt et interessant [[Lava|vulkanesch Gestengs]]. Wärend den [[Äiszäit]]en am [[Neogen]] waren d'Färöer ganz vu risege [[Gletscher]]e bedeckt, wat zur haiteger Form vun den Insele mat hire Fjorden, Sunden an Däller gefouert huet. == Klima == {| class="wikitable" ! colspan="15" |Durchschnëttstemperaturen an -nidderschléi zu Tórshavn<ref>[https://web.archive.org/web/20171011094831/http://www.dmi.dk/vejr/til-lands/byvejr/by/vis/FO/2611396/T%C3%B3rshavn,%20F%C3%A6r%C3%B8erne Wiederstatistik] op dmi.dk vum Danish Meteorological Institute (DMI)</ref> |- ! !Jan !Feb !Mäe !Abr !Mee !Jun !Jul !Aug !Sep !Okt !Nov !Dez ! ! |- |Max. Temperatur (°C) |5,3 |5,5 |5,9 |7,2 |9,2 |11,4 |12,6 |12,8 |11,2 |9,3 |6,6 |5,8 |ø |8,6 |- |Min. Temperatur (°C) |1,2 |1,5 |1,5 |2,7 |4,9 |7,1 |8,4 |8,5 |7,0 |5,4 |2,6 |1,6 |ø |4,4 |- |Temperatur (°C) |3,4 |3,6 |3,8 |5,0 |7,0 |9,1 |10,3 |10,5 |9,1 |7,4 |4,6 |3,7 |ø |6,5 |- |Nidderschlag (mm) |133 |95 |132 |88 |70 |61 |70 |83 |128 |155 |127 |142 |Σ |1.284 |- |Sonnestonnen (h/d) |0,5 |1,3 |2,3 |3,6 |4,0 |4,2 |3,6 |3,1 |2,6 |1,6 |0,7 |0,2 |ø |2,3 |- |Reendeeg (d) |22 |17 |21 |16 |12 |12 |13 |13 |18 |22 |21 |22 |Σ |209 |- |Waassertemperatur (°C) |5,6 |5,4 |5,5 |6,3 |7,5 |9,1 |10,1 |10,6 |10,0 |8,8 |7,5 |6,3 |ø |7,7 |} D'Wieder op de Färöer ass maritim, fiicht an aussergewéinlech wiesselhaft. Dat heescht, datt op deem selwechten Dag d'Sonn schéngen a gläich duerno décken Niwwel opzéie kann an datt d'Wieder op verschiddene Plazen um Archipel ganz ënnerschiddlech si kann. D'Färöer leien zwar beim 62. Breedegrad, mä well d'Klima vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, sinn d'Temperaturen am Allgemenge relativ mëll. D'Duerchschnëttstemperatur am Summer läit bei 10&nbsp;°C, am Wanter bei knapps 4&nbsp;°C. D'Häfe sinn d'ganzt Joer iwwer äisfräi, an am Wanter bleift de Schnéi deen heiansdo fält, net laang leien. D'Luucht ass meeschtens kloer an et bléist dacks e frësche Wand, dee meeschtens aus dem Südweste kënnt. Och wann ee sech op Stuerm a Reen astelle muss, sou gëtt et awer nëmme seelen Deeg op deenen et de ganzen Dag reent. Heiansdo blose Wierbelstierm iwwer den Archipel, sou wéi z.&nbsp;B. 1966 den Hurrikan „Faith“, mat enger Wandvitess vun 160&nbsp;km/h. == Bevëlkerung == [[Fichier:Faroese folk dance club from vagar.jpg|thumb|Färöer an hirer Truecht]] [[Fichier:Kvivik-1900.JPG|thumb|D'Uertschaft [[Kvívík]] ëm 1900]] [[Fichier:Beinisvord, westcoast of suduroy, faroe islands.JPG|thumb|D'Westküste vun den Insele sinn dacks géi an net zougänglech iwwerdeems d'Land a Richtung Osten hi flaach fält. Déi meescht Färöer wunnen do an de Buchten. Bléck vun der Kliff [[Beinisvørð]] a Richtung Norden.]] === Ethnesch Zesummesetzung === Am Joer 2006 ware vun de ronn 49.000 Awunner vun de Färöer 98 % ''Reichsbürger'', also Färöer, [[Dänemark|Dänen]] oder [[Grönland|Grönlänner]]. Vum Gebuertsuert hier kann ee follgend Hierkonft vun den Awunner ofleeden: Op de Färöer gebuer sinn 91,7 %, an Dänemark 5,8 % an a Grönland 0,3 %. Zesumme mat e puer agebiergerte Leit stellen déi dräi Gruppen d'Reichsbierger duer. Déi gréisst Grupp vun Auslänner sinn d'[[Island|Islänner]] mat 0,4 %, duerno kommen d'[[Norwegen|Norweger]] an d'[[Polen]] mat jee 0,2 %. Am Ganze liewen op de Färöer Leit aus 77 Länner. Fir vun dësen Zuelen op d'färöesch Mammesproochler ze schléissen, ass aus zwéi Grënn net méiglech: éischtens liewe ganz vill färöesch Mammesproochler an Dänemark, vun deenen der eng gutt Partie do gebuer sinn a méi spéit an hirem Liewe mat hiren Elteren oder als Erwuessener op d'Färöer zeréckkommen an zweetens gëtt et al agesiess dänesch Familljen op de Färöer, déi doheem Dänesch schwätzen. === Demographesch Entwécklung === Déi éischt Awunner vun de Färöer waren iresch Mönchen, déi a klengen [[Klausener|Eremittegruppe]] gelieft hunn. Doduerch datt d'Wikinger sech do néier gelooss hunn, ass eng nenneswäert Populatioun entstanen, déi sech bei ongeféier 4.000 Awunner agependelt huet a bis an d'[[18. Joerhonnert]] ni iwwer 5.000 geklommen ass. Ëm 1349/1350 ass ongeféier d'Hallschent vun der Bevëlkerung un der [[Pescht]] gestuerwen. Eng weider [[Immigratioun]]swell aus [[Skandinavien]] konnt d'Reduzéierung vun der Bevëlkerung awer lues a lues nees ausgläichen. Eréischt mam Opkomme vun der Héichséifëscherei (an domat der Onofhängegkeet vun der schwiereger Landwirtschaft) an dem allgemenge Fortschrëtt am Gesondheetswiese koum e zu engem rasante Bevëlkerungswuesstem op de Färöer. Vum Enn vum 18. Joerhonnert un huet sech d'Bevëlkerung bannent 200 Joer verzéngfacht. Ufanks vun den 1990er Jore koum et zu enger schwéierer Wirtschaftskris an domat zu enger [[Emigratioun]], déi sech awer an de Joren duerno nees mat der [[Immigratioun]] ausgeglach huet. Mat 48.000 Awunner am Joer 2004 war d'Bevëlkerung dunn nees ongeféier um Stand wéi am Ufank vun der Kris uganks vun den 1990er Joer. Am Abrëll 2015 hat d'Bevëlkerung mat 48.795 Awunner en neien Héchststand erreecht, an am August 2015 hu fir d'éischt an der Geschicht vun der Färöer méi wéi 49.000 Leit op den 18 fielsegen Inselen am Nordatlantik gelieft. D'Färöer sinn eent vun deene Länner vun der Äerd, an deenen et méi männlech wéi weiblech Awunner gëtt. Vun de 49.864 Awunner sinn 51,60 % Männer (25.728),  deenen 48,40 % Fraen (24.136) géintiwwer stinn<ref name=":0">[http://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__IB__IB01/fo_aldbygd.px/table/tableViewLayout1/?rxid=b4b51269-5adc-4ed1-91ae-6a8f46493b54 Population by sex, age and village/city] op hagstova.fo, Statistics Faroe Islands, gekuckt de 16. Oktober 2017</ref>. {| class="wikitable" |+Bevëlkerung op den 1. Januar<ref name=":0" /> ! ! colspan="2" |1987 ! colspan="2" |1997 ! colspan="2" |2007 ! colspan="2" |2017 |- !Total !46.240 ! !43.747 ! !48.268 ! !49.864 ! |- |Männer |24.187 |52,31% |22.553 |51,55% |25.081 |51,96% |25.728 |51,60% |- |Fraen |22.053 |47,69% |21.194 |48,45% |23.187 |48,04% |24.136 |48,40% |} Déi geschate Liewenserwaardung louch 2016 bei 80,4 Joer (77,8 Joer bei de Männer an 83,1 Joer bei de Fraen)<ref>[https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html The World Factbook] op cia.org, gekuckt de 16. Oktober 2017</ref>. == Um Spaweck == {{Commonscat|Faroe Islands|Färöer}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Färöer| ]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] b1zkhl8age4yv6k9t3158poic5ko8o0 828 136758 2689229 2688994 2026-08-05T23:42:48Z Volvox 4050 soll an der Këscht verwikilinkt sinn 2689229 Scribunto text/plain require('strict') local function getCatForId( id ) local title = mw.title.getCurrentTitle() local namespace = title.namespace if namespace == 0 then return '[[Kategorie:Wikipedia-Artikele mat ' .. id .. '-Identifianten]]' elseif namespace == 2 and not title.isSubpage then return '[[Kategorie:Benotzersäite mat ' .. id .. '-Identifianten]]' else return '[[Kategorie:Aner Säite mat ' .. id .. '-Identifianten]]' end end local function fideLink( id ) return '[https://ratings.fide.com/profile/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'FIDE' ) end local function filmfriendLink( id ) return '[https://www.filmfriend.org/de/movies/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'filmfriend' ) end local function coslLink( id ) return '[https://teamletzebuerg.lu/athlete/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'COSL' ) end local function lalLink( id ) return '[http://www.autorenlexikon.lu/page/author/' .. id .. '/FRE/index.html ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'Autorenlexikon' ) end local function mnahaLink( id ) return '[https://www.konschtlexikon.mnaha.lu/entry/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'MNAHA' ) end local function chdLink( id ) return '[https://www.chd.lu/lu/deputy/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function worldcatLink( id ) return '[https://www.worldcat.org/identities/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function CplLink( id ) return '[https://www.press.lu/membre/?member=' .. id .. ' ' .. id ..']' end local function imdbLink( id ) return '[https://tools.wmflabs.org/wikidata-externalid-url/?p=345&url_prefix=http://www.imdb.com/&id=' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function cevLink( id ) return '[https://www.cev.eu/PlayerDetail.aspx?PlayerID=' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function viafLink( id ) if not string.match( id, '^%d+$' ) then return false end return '[https://viaf.org/viaf/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'VIAF' ) end local function kulturnavLink( id ) return '[http://kulturnav.org/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function sikartLink( id ) return '[http://www.sikart.ch/KuenstlerInnen.aspx?id=' .. id .. '&lng=en ' .. id .. ']' end local function tlsLink( id ) local id2 = id:gsub(' +', '_') return '[http://tls.theaterwissenschaft.ch/wiki/' .. id2 .. ' ' .. id .. ']' end local function ciniiLink( id ) return '[http://ci.nii.ac.jp/author/' .. id .. '?l=en ' .. id .. ']' end local function bneLink( id ) return '[http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id=' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function uscongressLink( id ) return '[http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function narapersonLink( id ) return '[https://research.archives.gov/person/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function naraorganizationLink( id ) return '[https://research.archives.gov/organization/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function botanistLink( id ) local id2 = id:gsub(' +', '%%20') return '[http://www.ipni.org/ipni/advAuthorSearch.do?find_abbreviation=' .. id2 .. ' ' .. id .. ']' end local function inaturalistplaceLink( id ) return '[https://www.inaturalist.org/places/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function inaturalisttaxonLink( id ) return '[https://www.inaturalist.org/taxa/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function mgpLink( id ) -- TODO Implement some sanity checking regex return '[http://www.genealogy.ams.org/id.php?id=' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function rslLink( id ) -- TODO Implement some sanity checking regex return '[http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=RSL11&request=' .. id .. '&CON_LNG=ENG ' .. id .. ']' end local function leonoreLink( id ) -- Identifiants allant de LH/1/1 à LH/2794/54 (légionnaires) -- Identifiants allant de C/0/1 à C/0/84 (84 légionnaires célèbres) -- Identifiants allant de 19800035/1/1 à 19800035/385/51670 (légionnaires décédés entre 1954 et 1977, et quelques dossiers de légionnaires décédés avant 1954) if not string.match( id, '^LH/%d%d?%d?%d?/%d%d?%d?$' ) and not string.match( id, '^C/0/%d%d?$' ) and not string.match( id, '^19800035/%d%d?%d?%d?/%d%d?%d?%d?%d?$' ) then return false end return '[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/leonore_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=COTE&VALUE_1=' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function sbnLink( id ) if not string.match( id, '%u%u[%u0-3]V%d%d%d%d%d%d' ) then return false end return '[https://opac.sbn.it/nome/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'SBN' ) end local function nkcLink( id ) return '[http://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=' .. id .. '&CON_LNG=ENG ' .. id .. ']' end local function nclLink( id ) if not string.match( id, '^%d+$' ) then return false end return '[http://aleweb.ncl.edu.tw/F/?func=accref&acc_sequence=' .. id .. '&CON_LNG=ENG ' .. id .. ']' end local function ndlLink( id ) return '[https://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function sudocLink( id ) if not string.match( id, '^%d%d%d%d%d%d%d%d[%dxX]$' ) then return false end return '[https://www.idref.fr/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function hlsLink( id ) if not string.match( id, '^%d+$' ) then return false end return '[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/f/F' .. id .. '.php ' .. id .. ']' end local function lirLink( id ) if not string.match( id, '^%d+$' ) then return false end return '[http://www.e-lir.ch/e-LIR___Lexicon.' .. id .. '.450.0.html ' .. id .. ']' end local function splitLccn( id ) if id:match( '^%l%l?%l?%d%d%d%d%d%d%d%d%d?%d?$' ) then id = id:gsub( '^(%l+)(%d+)(%d%d%d%d%d%d)$', '%1/%2/%3' ) end if id:match( '^%l%l?%l?/%d%d%d?%d?/%d+$' ) then return mw.text.split( id, '/' ) end return false end local function append(str, c, length) while str:len() < length do str = c .. str end return str end local function lccnLink( id ) local parts = splitLccn( id ) if not parts then return false end local lccnType = parts[1] ~= 'sh' and 'names' or 'subjects' id = parts[1] .. parts[2] .. append( parts[3], '0', 6 ) return '[http://id.loc.gov/authorities/' .. lccnType .. '/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'LCCN' ) end local function mbLink( id ) -- TODO Implement some sanity checking regex return '[https://musicbrainz.org/artist/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'MusicBrainz' ) end --Returns the ISNI check digit isni must be a string where the 15 first elements are digits local function getIsniCheckDigit( isni ) local total = 0 for i = 1, 15 do local digit = isni:byte( i ) - 48 --Get integer value total = (total + digit) * 2 end local remainder = total % 11 local result = (12 - remainder) % 11 if result == 10 then return "X" end return tostring( result ) end --Validate ISNI (and ORCID) and retuns it as a 16 characters string or returns false if it's invalid --See http://support.orcid.org/knowledgebase/articles/116780-structure-of-the-orcid-identifier local function validateIsni( id ) id = id:gsub( '[ %-]', '' ):upper() if not id:match( '^%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d[%dX]$' ) then return false end if getIsniCheckDigit( id ) ~= string.char( id:byte( 16 ) ) then return false end return id end local function isniLink( id ) id = validateIsni( id ) if not id then return false end return '[http://isni.org/isni/' .. id .. ' ' .. id:sub( 1, 4 ) .. ' ' .. id:sub( 5, 8 ) .. ' ' .. id:sub( 9, 12 ) .. ' ' .. id:sub( 13, 16 ) .. ']' .. getCatForId( 'ISNI' ) end local function orcidLink( id ) id = validateIsni( id ) if not id then return false end id = id:sub( 1, 4 ) .. '-' .. id:sub( 5, 8 ) .. '-' .. id:sub( 9, 12 ) .. '-' .. id:sub( 13, 16 ) return '[https://orcid.org/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'ORCID' ) end local function gndLink( id ) return '[https://d-nb.info/gnd/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'GND' ) end local function selibrLink( id ) if not string.match( id, '^%d+$' ) then return false end return '[https://libris.kb.se/auth/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'SELIBR' ) end local function bnfLink( id ) --Add cb prefix if it has been removed if not string.match( id, '^cb.+$' ) then id = 'cb' .. id end return '[http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/' .. id .. ' ' .. id .. '] [http://data.bnf.fr/ark:/12148/' .. id .. ' (data)]' .. getCatForId( 'BNF' ) end local function bpnLink( id ) if not string.match( id, '^%d+$' ) then return false end return '[http://www.biografischportaal.nl/en/persoon/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'BPN' ) end local function ridLink( id ) return '[https://www.researcherid.com/rid/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'RID' ) end local function bibsysLink( id ) return '[https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'BIBSYS' ) end local function ulanLink( id ) return '[https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid=' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'ULAN' ) end local function aotwLink( id ) return '[https://aow.degruyter.com/artist/_' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function nlaLink( id ) return '[https://nla.gov.au/anbd.aut-an' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'NLA' ) end local function rkdartistsLink( id ) return '[https://rkd.nl/en/explore/artists/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'RKDartists' ) end local function snacLink( id ) return '[http://socialarchive.iath.virginia.edu/ark:/99166/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'SNAC-ID' ) end local function dblpLink( id ) return '[http://dblp.org/pid/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'DBLP' ) end local function acmLink( id ) return '[https://dl.acm.org/author_page.cfm?id=' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'ACM-DL' ) end local function autoresuyLink( id ) return '[http://autores.uy/autor/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'autores.uy' ) end local function picLink( id ) return '[https://pic.nypl.org/constituents/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'PIC' ) end local function dbcauthorLink( id ) return '[https://viaf.org/processed/DBC|' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function discogsLink( id ) return '[https://www.discogs.com/release/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'Discogs' ) end local function discogsmasterLink( id ) return '[https://www.discogs.com/fr/master/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function discogsartistLink( id ) return '[https://www.discogs.com/fr/artist/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function musicbrainzLink( id ) return '[https://musicbrainz.org/release-group/' .. id .. ' ' .. id .. ']' end local function getIdsFromWikidata( itemId, property ) local ids = {} local statements = mw.wikibase.getBestStatements( itemId, property ) if statements then for _, statement in ipairs( statements ) do if statement.mainsnak.datavalue then table.insert( ids, statement.mainsnak.datavalue.value ) end end end return ids end local function matchesWikidataRequirements( itemId, reqs ) for _, group in ipairs( reqs ) do local property = 'P' .. group[1] local qid = group[2] local statements = mw.wikibase.getBestStatements( itemId, property ) if statements ~= nil then for _, statement in ipairs( statements ) do if statement.mainsnak.datavalue ~= nil then if statement.mainsnak.datavalue.value['numeric-id'] == qid then return true end end end end end return false end local function createRow( id, label, rawValue, link, withUid ) if link then if withUid then return '*<span class="nowrap">' .. label .. ' <span class="uid">' .. link .. '</span></span>\n' else return '*<span class="nowrap">' .. label .. ' ' .. link .. '</span>\n' end else return '* <span class="error">The ' .. id .. ' id ' .. rawValue .. ' is not valid.</span>[[Kategorie:Wikipedia-Artikele mat feelerhaften Autoritéitskontroll-Identifianten (' .. id .. ')]]\n' end end --In this order: name of the parameter, label, propertyId in Wikidata, formatting function local conf = { { 'WorldCat', '[[WorldCat]]', 7859, worldcatLink }, { 'MNAHA', '[[Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht|MNAHA]]', 12804, mnahaLink }, { 'filmfriend', '[[Filmfriend]]', 13910, filmfriendLink }, { 'LAL', '[[Luxemburger Autorenlexikon]]', 4749, lalLink }, { 'COSL', '[[Comité olympique et sportif luxembourgeois|COSL]]', 12372, coslLink }, { 'chd', '[[Chamber]]', 12618, chdLink }, { 'IMDb', '[[Internet Movie Database|IMDb]]', 345, imdbLink }, { 'VIAF', '[[Virtual International Authority File|VIAF]]', 214, viafLink }, { 'CEV', 'CEV', 3725, cevLink }, { 'LCCN', '[[Library of Congress Control Number|LCCN]]', 244, lccnLink }, { 'ISNI', '[[International Standard Name Identifier|ISNI]]', 213, isniLink }, { 'ORCID', '[[ORCID]]', 496, orcidLink }, { 'GND', '[[Gemeinsame Normdatei|GND]]', 227, gndLink }, { 'SELIBR', '[[LIBRIS|SELIBR]]', 906, selibrLink }, { 'SUDOC', '[[Système universitaire de documentation|SUDOC]]', 269, sudocLink }, { 'BNF', '[[Bibliothèque nationale de France|BNF]]', 268, bnfLink }, { 'BPN', '[[Biografisch Portaal|BPN]]', 651, bpnLink }, { 'RID', '[[ResearcherID]]', 1053, ridLink }, { 'BIBSYS', '[[BIBSYS]]', 1015, bibsysLink }, { 'ULAN', '[[Union List of Artist Names|ULAN]]', 245, ulanLink }, { 'AOTW', 'Artists of the World', 4432, aotwLink }, { 'HDS', '[[Historical Dictionary of Switzerland|HDS]]', 902, hlsLink }, { 'LIR', '[[Historical Dictionary of Switzerland#Lexicon_Istoric_Retic|LIR]]', 886, lirLink }, { 'MBA', '[[MusicBrainz]]', 434, mbLink }, { 'MGP', '[[Mathematics Genealogy Project|MGP]]', 549, mgpLink }, { 'NLA', '[[National Library of Australia|NLA]]', 409, nlaLink }, { 'NDL', '[[National Diet Library|NDL]]', 349, ndlLink }, { 'NCL', '[[National Central Library|NCL]]', 1048, nclLink }, { 'NKC', '[[National Library of the Czech Republic|NKC]]', 691, nkcLink }, { 'SBN', '[[Istituto Centrale per il Catalogo Unico|ICCU]]', 396, sbnLink }, { 'RLS', '[[Russian State Library|RLS]]', 947, rslLink }, { 'iNaturalistPlace', '[[iNaturalist]]', 7471, inaturalistplaceLink }, { 'iNaturalistLink', '[[iNaturalist]]', 3151, inaturalisttaxonLink }, { 'Botanist', '[[Author citation (botany)|Botanist]]', 428, botanistLink }, { 'NARA-person', '[[National Archives and Records Administration|NARA]]', 1222, narapersonLink }, { 'NARA-organization', '[[National Archives and Records Administration|NARA]]', 1223, naraorganizationLink }, { 'USCongress', '[[Biographical Directory of the United States Congress|US Congress]]', 1157, uscongressLink }, { 'BNE', '[[Biblioteca Nacional de España|BNE]]', 950, bneLink }, { 'CINII', '[[CiNii]]', 271, ciniiLink }, { 'TLS', '[[Theaterlexikon der Schweiz|TLS]]', 1362, tlsLink }, { 'SIKART', '[[SIKART]]', 781, sikartLink }, { 'KULTURNAV', '[[KulturNav]]', 1248, kulturnavLink }, { 'RKDartists', '[[Netherlands Institute for Art History#Online artist pages|RKD]]', 650, rkdartistsLink }, { 'SNAC-ID', '[[Institute for Advanced Technology in the Humanities|IATH]]', 3430, snacLink }, { 'DBLP', '[[DBLP]]', 2456, dblpLink }, { 'ACM-DL', '[[ACM Digital Library|ACM DL]]', 864, acmLink }, { 'autores.uy', '[[autores.uy]]', 2558, autoresuyLink }, { 'PIC', '[[:d:Q23892012|PIC]]', 2750, picLink }, { 'DBC', 'DBC', 3846, dbcauthorLink }, { 'Discogs', '[[Discogs]]', 2206, discogsLink }, { 'Discogs-Artist', '[[Discogs-Artist-ID]]', 1953, discogsartistLink }, { 'Discogs-Master', '[[Discogs-Master-ID]]', 1954, discogsmasterLink }, { 'MusicBrainz', '[[MusicBrainz-Gruppen-ID]]', 436, musicbrainzLink }, { 'Conseil de Presse', '[[ID vum Conseil de Presse Lëtzebuerg|CPL-ID]]', 4698, CplLink }, { 'FIDE', '[[Fédération Internationale des Échecs|FIDE]]', 1440, fideLink } } -- Check that the Wikidata item has this property-->value before adding it local reqs = {} local p = {} function p.authorityControl( frame ) local parentArgs = frame:getParent().args --Create rows local elements = {} --redirect PND to GND if (parentArgs.GND == nil or parentArgs.GND == '') and parentArgs.PND ~= nil and parentArgs.PND ~= '' then parentArgs.GND = parentArgs.PND end --Wikidata fallback if requested local itemId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if itemId ~= nil then for _, params in ipairs( conf ) do if params[3] ~= 0 then local val = parentArgs[params[1]] if not val or val == '' then local canUseWikidata = nil if reqs[params[1]] ~= nil then canUseWikidata = matchesWikidataRequirements( itemId, reqs[params[1]] ) else canUseWikidata = true end if canUseWikidata then local wikidataIds = getIdsFromWikidata( itemId, 'P' .. params[3] ) if wikidataIds[1] then parentArgs[params[1]] = wikidataIds[1] end end end end end end --Configured rows local rct = 0 for _, params in ipairs( conf ) do local val = parentArgs[params[1]] if val and val ~= '' then table.insert( elements, createRow( params[1], params[2] .. ':', val, params[4]( val ), true ) ) rct = rct + 1 end end local Navbox = require('Module:Navbox') local elementscats = '' if rct ~= 1 then elementscats = '[[Kategorie:AK mat ' .. rct .. ' Elementer]]' else elementscats = '[[Kategorie:AK mat ' .. rct .. ' Element]]' end if #elements ~= 0 then return Navbox._navbox( { name = 'Autoritéitskontroll', bodyclass = 'hlist', group1 = 'Autoritéitskontroll' .. elementscats, list1 = table.concat( elements ) } ) else return "" end end return p 4g65u15ltwpb6ks86xklb38lve3iepp 10 136768 2689228 2614186 2026-08-05T23:40:41Z Volvox 4050 2689228 wikitext text/x-wiki {{Dokumentatiounssäit}} Dës Schabloun baséiert op dem [[Modul:Autoritéitskontroll]]. <includeonly>[[Kategorie:Schablounen]]</includeonly> c7pq17iv99m8xk2vh56ald4uch8ak19 10 142130 2689207 2131452 2026-08-05T22:11:00Z Volvox 4050 + Mégilechkeet fir d'Bild vu Wikidata anzebannen 2689207 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{{embed|}}} | bodyclass = vcard | bodystyle = border-radius: 5px 5px 5px 5px | titleclass = fn org street-address | titlestyle = border: 2px solid #001089; color: #001089; border-radius: 5px 5px 5px 5px | title = {{#if:{{{Titelnumm|}}}|{{{Titelnumm}}}|{{#ifeq:{{{embed|}}}|yes||{{PAGENAMEBASE}}}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size={{{Bildgréisst|200px}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = Numm | data1 = {{#if:{{{Numm_lb|}}}|[[Lëtzebuergesch|lb]]: {{{Numm_lb|}}}}}{{#if:{{{Numm_fr|}}}|{{#if:{{{Numm_lb|}}}|<br>}}[[Franséisch|fr]]: {{{Numm_fr|}}}}}{{#if:{{{Numm_de|}}}| {{#if:{{{Numm_lb|}}}|<br>|{{#if:{{{Numm_fr|}}}|<br>}}}}[[Däitsch|de]]: {{{Numm_de|}}}}} | label7 = Land | data7 = {{{Land|}}} | label8 = Längt | data8 = {{#if:{{{Längt|}}}|{{{Längt}}}}}{{#if:{{{Längt_m|}}}|{{{Längt_m|}}} m}}{{#if:{{{Längt_km|}}}|{{{Längt_km|}}} km}} <!-- Lag --> | label22 = Gemeng | data22 = {{{Gemeng|}}} | class22 = municipality | label23 = Uertschaft | data23 = {{{Uertschaft|}}} | class23 = locality | label24 = Arrondissement | data24 = {{{Arrondissement|}}} | label25 = Quartier | data25 = {{{Quartier|}}} | label26 = Postcode | data26 = {{{Postcode|}}} | class26 = postal-code | label27 = {{#if:{{{Busarrêt|}}}|Nooste Busarrêt|Noost Busarrêten}} | data27 = {{{Busarrêt|}}}{{{Busarrêten|}}} | label28 = Noost Metrosstatioun{{#if:{{{Metrosstatiounen|}}}|en}} | data28 = {{{Metrosstatioun|}}}{{{Metrosstatiounen|}}} | label29 = {{#if:{{{Tramsarrêt|}}}|Noosten Tramsarrêt|Noost Tramsarrêten}} | data29 = {{{Tramsarrêt|}}}{{{Tramsarrêten|}}} | label30 = Koordinaten | data30 = {{{Koordinaten|}}} <!-- ADJACENT --> | label51 = Norden | data51 = {{{Norden|}}} | label52 = Osten | data52 = {{{Osten|}}} | label53 = Süden | data53 = {{{Süden|}}} | label54 = Westen | data54 = {{{Westen|}}} <!-- Konstruktioun --> | header60 = {{#if:{{{Beoptraagt|}}}{{{Konstruktiounsstart|}}}{{{Fäerdeg|}}}{{{Inauguratioun|}}}{{{Ofgerappt|}}}}} | label61 = Beoptraagt | data61 = {{{Beoptraagt|}}} | label62 = Konstruktiounsstart | data62 = {{{Konstruktiounsstart|}}} | label63 = Fäerdeg | data63 = {{{Fäerdeg|}}} | label64 = Inauguratioun | data64 = {{{Inauguratioun|}}} | label65 = Ofgerappt | data65 = {{{Ofgerappt|}}} <!-- Konstruktioun --> | header70 = {{#if:{{{Bekannt fir|}}}{{{Status|}}}{{{Designer|}}}{{{Websäit|}}}|Aner}} | label71 = Designer | data71 = {{{Designer|}}} | label72 = Bekannt fir | data72 = {{{Bekannt fir|}}} | label73 = Status | data73 = {{{Status|}}} | label74 = Websäit | data74 = {{{Websäit|}}} <!-- EMBEDDED --> | data99 = {{{embedded|}}} }} 5an4qrwc2urodzls6m0sb7fd2xpfi5u 2689208 2689207 2026-08-05T22:11:47Z Volvox 4050 + {{Dokumentatioun}} 2689208 wikitext text/x-wiki {{Infobox | child = {{{embed|}}} | bodyclass = vcard | bodystyle = border-radius: 5px 5px 5px 5px | titleclass = fn org street-address | titlestyle = border: 2px solid #001089; color: #001089; border-radius: 5px 5px 5px 5px | title = {{#if:{{{Titelnumm|}}}|{{{Titelnumm}}}|{{#ifeq:{{{embed|}}}|yes||{{PAGENAMEBASE}}}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|size={{{Bildgréisst|200px}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildbeschreiwung|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} | label1 = Numm | data1 = {{#if:{{{Numm_lb|}}}|[[Lëtzebuergesch|lb]]: {{{Numm_lb|}}}}}{{#if:{{{Numm_fr|}}}|{{#if:{{{Numm_lb|}}}|<br>}}[[Franséisch|fr]]: {{{Numm_fr|}}}}}{{#if:{{{Numm_de|}}}| {{#if:{{{Numm_lb|}}}|<br>|{{#if:{{{Numm_fr|}}}|<br>}}}}[[Däitsch|de]]: {{{Numm_de|}}}}} | label7 = Land | data7 = {{{Land|}}} | label8 = Längt | data8 = {{#if:{{{Längt|}}}|{{{Längt}}}}}{{#if:{{{Längt_m|}}}|{{{Längt_m|}}} m}}{{#if:{{{Längt_km|}}}|{{{Längt_km|}}} km}} <!-- Lag --> | label22 = Gemeng | data22 = {{{Gemeng|}}} | class22 = municipality | label23 = Uertschaft | data23 = {{{Uertschaft|}}} | class23 = locality | label24 = Arrondissement | data24 = {{{Arrondissement|}}} | label25 = Quartier | data25 = {{{Quartier|}}} | label26 = Postcode | data26 = {{{Postcode|}}} | class26 = postal-code | label27 = {{#if:{{{Busarrêt|}}}|Nooste Busarrêt|Noost Busarrêten}} | data27 = {{{Busarrêt|}}}{{{Busarrêten|}}} | label28 = Noost Metrosstatioun{{#if:{{{Metrosstatiounen|}}}|en}} | data28 = {{{Metrosstatioun|}}}{{{Metrosstatiounen|}}} | label29 = {{#if:{{{Tramsarrêt|}}}|Noosten Tramsarrêt|Noost Tramsarrêten}} | data29 = {{{Tramsarrêt|}}}{{{Tramsarrêten|}}} | label30 = Koordinaten | data30 = {{{Koordinaten|}}} <!-- ADJACENT --> | label51 = Norden | data51 = {{{Norden|}}} | label52 = Osten | data52 = {{{Osten|}}} | label53 = Süden | data53 = {{{Süden|}}} | label54 = Westen | data54 = {{{Westen|}}} <!-- Konstruktioun --> | header60 = {{#if:{{{Beoptraagt|}}}{{{Konstruktiounsstart|}}}{{{Fäerdeg|}}}{{{Inauguratioun|}}}{{{Ofgerappt|}}}}} | label61 = Beoptraagt | data61 = {{{Beoptraagt|}}} | label62 = Konstruktiounsstart | data62 = {{{Konstruktiounsstart|}}} | label63 = Fäerdeg | data63 = {{{Fäerdeg|}}} | label64 = Inauguratioun | data64 = {{{Inauguratioun|}}} | label65 = Ofgerappt | data65 = {{{Ofgerappt|}}} <!-- Konstruktioun --> | header70 = {{#if:{{{Bekannt fir|}}}{{{Status|}}}{{{Designer|}}}{{{Websäit|}}}|Aner}} | label71 = Designer | data71 = {{{Designer|}}} | label72 = Bekannt fir | data72 = {{{Bekannt fir|}}} | label73 = Status | data73 = {{{Status|}}} | label74 = Websäit | data74 = {{{Websäit|}}} <!-- EMBEDDED --> | data99 = {{{embedded|}}} }} <noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> h0mcg3kn0oa0x5ryccxx2ejej7pkg0c 0 146563 2689174 2628379 2026-08-05T14:16:47Z Bdx 7724 iwwerschafft + Biller 2689174 wikitext text/x-wiki {{Infobox Déieren | Numm = Groe Papagei | An anere Sproochen = de: Graupapagei<br>fr: Perroquet jaco, Gris du Gabon | Bild = Congo_African_Grey_Parrot_-head_detail.jpg | Bildtext = Kapp vun engem Groe Papagei | Räich = [[Déiereräich]] | Ënnerräich = [[Neognathae]] | Stamm = [[Chordadéieren]] | Klass = [[Vullen]] | Ënnerklass = [[Neikifervullen]] (Neognathae) | Uerdnung = [[Papageien]] (Psittaciformes) | Famill = Eigentleche Papageien (Psittacidae) | Ënnerfamill = [[Psittacinae]] | Gattung = [[Psittacus]] | Aart = Groe Papagei | Wëssenschaftlechen Numm = Psittacus erithacus | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = [[Carl von Linné]] }} De '''Groe Papagei''' (''Psittacus erithacus'') ass e [[Papageien|Papagei]] an der Famill vun de [[Psittacidae]]. Mat enger Kierperlängt vun zirka 33 cm a bis zu 450 g Kierpergewiicht ass et ee vun de groussen afrikanesche Papageien. En zeechent sech duerch säi charakteristescht grot Plommekleed a seng Intelligenz aus, an ass ee vun de Papageien, deen déi mënschlech Sprooch an aner Geräischer am beschten imitéiere kann. == Beschreiwung == De Groe Papagei ass e mëttelgrousse Papagei, deem seng [[Fieder]]en haaptsächlech [[gro]] sinn. Seng Flilleken hunn eng Spanwäit vu 46–52&nbsp;cm. En ass donkelgro iwwer dem Kapp an den zwéi Flilleken, wärend d'Plommen um Kapp an um Kierper e liichte wäisse Rand hunn. D'Schwanzplomme si rout. De männlechen an de weibleche Papagei gesi bal d'selwecht aus. Och déi Jonk gesinn den ausgewuessene Exemplarer änlech; deen eenzege Ënnerscheet ass d'Faarf vum [[A (Sënnesorgan)|A]], dat bei de jonken Déieren an der Reegel donkelgro bis schwaarz ass a bei den erwuessene Vullen gielzeg. Gro Papageie kënnen a Gefaangenschaft 40-60 Joer al ginn, obschonn déi duerchschnëttlech Liewensdauer a Fräiheet bei ëm déi 23 Joer läit. == Verbreedung == Ursprénglech kënnt de groe Papagei an de Bëscher a boiséiert Savanne vu West an Zentralafrika vir, dorënner am südlechen [[Nigeria]] a [[Kamerun]], souwéi am [[Gabun]], der [[Republik Kongo]] an der [[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]]. E kënnt och an Deeler vu Westafrika vir, beispillsweis an der [[Côte d'Ivoire]] a [[Sierra Leone]]. De méi klengen an donkelen Timneh-Papagei (Psittacus timneh) gouf fréier als Ënneraart vum groe Papagei consideréiert, gëtt haut awer gréisstendeels als eegestänneg Aart betruecht. Säi Verbreedungsgebitt läit a Westafrika.<ref name=britannica>{{Citation | URL = https://www.britannica.com/animal/African-gray-parrot | Titel = African gray parrot | Gekuckt = 5. August 2026 | Auteur = Richard Pallardy | Editeur = britannica.com | Sprooch = en }}</ref> Well säi Bestand ofhëlt gëtt en zënter 2016 als "a Gefor" klasséiert.<ref name=iucn>{{Citation | URL = https://www.iucnredlist.org/species/22724813/154428817 | Titel = Grey Parrot {{!}} Psittacus erithacus | Gekuckt = 5. August 2026 | Editeur = iucnredlist.org | Sprooch = en }}</ref> == Ernierung == Gro Papageien erniere sech haaptsächlech vu [[Fruucht|Friichten]], [[Noss|Nëss]], [[Bléi|Bléien]] a [[Som (Planz)|Som]].<ref name=oiseauxnet>{{Citation | URL = https://www.oiseaux.net/oiseaux/perroquet.jaco.html | Titel = Perroquet jaco - Psittacus erithacus | Gekuckt = 5. August 2026 | Editeur = oiseaux.net | Sprooch = fr }}</ref> == Biller == <gallery perrow="3" widths="230" heights="150"> Psittacus erithacus range.png|D'natierlecht Liewensgebitt an Afrika Psittacus erithacus MHNT.ZOO.2010.11.148.1.jpg|D'Eeër vum groe Papagei Psittacus erithacus -one day old chick-8a.jpg|E Jippelchen. Psittacus erithacus qtl1.jpg|E groe Papagei vu vir... Psittacus erithacus -perching on tray-8d.jpg|...vun der Säit... Psittacus erithacus -flying-8a.jpg|... an am Fluch </gallery> {{Referenzen}} [[Kategorie:Papageien]] 1tmxotwm493n4r0nro3zb6pdszfh8hb 2689183 2689174 2026-08-05T17:14:40Z Puscas 735 .... 2689183 wikitext text/x-wiki {{Infobox Déieren | Numm = Groe Papagei | An anere Sproochen = de: Graupapagei<br>fr: Perroquet jaco, Gris du Gabon | Bild = Congo_African_Grey_Parrot_-head_detail.jpg | Bildtext = Kapp vun engem Groe Papagei | Räich = [[Déiereräich]] | Ënnerräich = [[Neognathae]] | Stamm = [[Chordadéieren]] | Klass = [[Vullen]] | Ënnerklass = [[Neikifervullen]] (Neognathae) | Uerdnung = [[Papageien]] (Psittaciformes) | Famill = Eigentleche Papageien (Psittacidae) | Ënnerfamill = [[Psittacinae]] | Gattung = [[Psittacus]] | Wëssenschaftlechen Numm = Psittacus erithacus | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = [[Carl von Linné]] }} De '''Groe Papagei''' (''Psittacus erithacus'') ass e [[Papageien|Papagei]] an der Famill vun de [[Psittacidae]]. Mat enger Kierperlängt vun zirka 33&nbsp;cm a bis zu 450&nbsp;g Kierpergewiicht ass et ee vun de groussen afrikanesche Papageien. En zeechent sech duerch säi charakteristescht grot Plommekleed a seng Intelligenz aus, an ass ee vun de Papageien, deen déi mënschlech Sprooch an aner Geräischer am beschten imitéiere kann. == Beschreiwung == Et ass e mëttelgrousse Papagei, deem seng [[Fieder]]en haaptsächlech [[gro]] sinn. Seng Flilleken hunn eng Spanwäit vu 46–52&nbsp;cm. En ass donkelgro iwwer dem Kapp an op de Flilleken, wärend d'Plommen um Kapp an um Kierper e liichte wäisse Rand hunn. D'Schwanzplomme si rout. De männlechen an de weibleche Papagei gesi bal d'selwecht aus. Och déi Jonk gläichen den ausgewuessenen Exemplaren; den eenzegen Ënnerscheet ass d'Faarf vum [[A (Sënnesorgan)|A]], dat bei de jonken Déieren an der Reegel donkelgro bis schwaarz ass a bei den erwuessene Vullen gielzeg. Gro Papageie kënnen a Gefaangenschaft 40-60 Joer al ginn, obschonn déi duerchschnëttlech Liewensdauer a Fräiheet bei ëm déi 23 Joer läit. == Verbreedung == Ursprénglech kënnt de groe Papagei an de Bëscher a Savanne vu West- an Zentralafrika vir, dorënner am südlechen [[Nigeria]] am [[Kamerun]], souwéi am [[Gabun]], der [[Republik Kongo]] an an der [[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]]. E kënnt och an Deeler vu Westafrika vir, beispillsweis an der [[Côte d'Ivoire]] a [[Sierra Leone]]. De méi klengen an donkelen Timneh-Papagei (Psittacus timneh) gouf fréier als Ënneraart vum groe Papagei consideréiert, gëtt haut awer gréisstendeels als eegestänneg Aart betruecht. Säi Verbreedungsgebitt läit a Westafrika.<ref name=britannica>{{Citation | URL = https://www.britannica.com/animal/African-gray-parrot | Titel = African gray parrot | Gekuckt = 5. August 2026 | Auteur = Richard Pallardy | Editeur = britannica.com | Sprooch = en }}</ref> Well säi Bestand ofhëlt, gëtt en zënter 2016 als "a Gefor" klasséiert.<ref name=iucn>{{Citation | URL = https://www.iucnredlist.org/species/22724813/154428817 | Titel = Grey Parrot {{!}} Psittacus erithacus | Gekuckt = 5. August 2026 | Editeur = iucnredlist.org | Sprooch = en }}</ref> == Ernierung == Gro Papageien erniere sech haaptsächlech vu [[Fruucht|Friichten]], [[Noss|Nëss]], [[Bléi|Bléien]] a [[Som (Planz)|Som]].<ref name=oiseauxnet>{{Citation | URL = https://www.oiseaux.net/oiseaux/perroquet.jaco.html | Titel = Perroquet jaco - Psittacus erithacus | Gekuckt = 5. August 2026 | Editeur = oiseaux.net | Sprooch = fr }}</ref> == Biller == <gallery perrow="3" widths="230" heights="150"> Psittacus erithacus range.png|D'natierlecht Liewensgebitt an Afrika Psittacus erithacus MHNT.ZOO.2010.11.148.1.jpg|D'Eeër vum groe Papagei Psittacus erithacus -one day old chick-8a.jpg|E Jippelchen. Psittacus erithacus qtl1.jpg|E groe Papagei vu vir... Psittacus erithacus -perching on tray-8d.jpg|...vun der Säit... Psittacus erithacus -flying-8a.jpg|... an am Fluch </gallery> {{Referenzen}} [[Kategorie:Papageien]] mkth33l7w9uy144l4vtuhwxd8ach43y 0 149777 2689221 2547466 2026-08-05T22:17:33Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689221 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss | Titelnumm=Rue Guillaume Kroll | Numm_fr= | Numm_lb= | Bild = Luxembourg, Rue Guillaume Kroll (100).jpg | Bildgréisst = | Fréieren Numm_fr = | Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] | Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Quartier= [[Gaasperech]] | Postcode=1882 | Koordinaten={{coor dms|49|34|55.4|N|06|06|44.1|O}} | Längt_m = ca. 720 | Deel vun = }} D''''Rue Guillaume-J.-Kroll''' ass eng Strooss op der [[Cloche d'or]] zu [[Gaasperech]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se geet op der Héicht vum fréieren [[Hotel Cloche d'Or]] vun der [[Route d'Esch (Stad Lëtzebuerg)|Escher Strooss]] aus a Richtung [[Westen]] fort, dréint duerno a Richtung [[Süden]] a féiert dann a Richtung [[Osten]] nees op d'Escher Strooss zeréck. D'Strooss huet den Numm vum [[William J. Kroll|Guillaume Kroll]] (1889-1973), engem [[Lëtzebuerger]] [[Fuerscher]] an [[Erfinder]]. ==Geschicht== == Biller == === Strooss === <gallery> Luxembourg, Rue Guillaume Kroll (101).jpg Luxembourg, Rue Guillaume Kroll (102).jpg Luxembourg, Rue Guillaume Kroll (105).jpg Luxembourg, Rue Guillaume Kroll (107).jpg Luxembourg, Rue Guillaume Kroll (108).jpg </gallery> === Gebaier=== <gallery> Luxembourg, Rue Guillaume Kroll - bâtiment Oberweis (101).jpg|Oberweis Luxembourg, Rue Guillaume Kroll - bâtiment Goldbell (101).jpg|Goldbell Luxembourg, Rue Guillaume Kroll - bâtiment Titanium (101).jpg|Titanium Luxembourg, Rue Guillaume Kroll - Centre Drosbach (102).jpg|Drosbach Luxembourg, Rue Guillaume Kroll - bâtiment A&P Kieffer (101).jpg|A&P Kieffer </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue Guillaume-Kroll (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Stroossen zu Gaasperech|Kroll]] [[Kategorie:Stroossen a Plazen zu Lëtzebuerg, déi no enger Perséinlechkeet benannt sinn]] gkg3vtzdhp4ea7fz3cvxqimf7i7i8wr 0 153408 2689222 2678645 2026-08-05T22:17:37Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst = 200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689222 wikitext text/x-wiki {{Infobox Strooss |Titelnumm = Place de l'Europe |Numm_lb = |Numm_fr = |Bild = |Bildgréisst = |Fréieren Numm_fr = |Gemeng = [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft = [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier = [[Kierchbierg]] |Postcode = |Koordinaten = {{coor dms|49|37|05.99|N|06|08|37.86|O}} |Längt_m = |Bemierkung = }} D''''Place de l'Europe''' ass eng Plaz um [[Kierchbierg]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se grenzt am Norde un d'[[Avenue John-F.-Kennedy (Stad Lëtzebuerg)|Avenue John-F.-Kennedy]], am Weste mécht den Tunnel (''desserte Schuman'') d'Limite, Vum südwestleche Wupp (bei der [[Rue du Fort-Thungen]]) leeft se da laanscht d'[[Alcide-De-Gasperi-Gebai]] mam ''European Convention Centre'', bis op den nërdleche Punkt vun der [[Rue Galileo Galilei]]. Si ass fir de motoriséierte Verkéier gespaart. ==Gebaier== * d'[[Philharmonie Lëtzebuerg|Philharmonie]] * d'[[Alcide-De-Gasperi-Gebai]] * d'[[Robert-Schuman-Gebai]] * Tuerm 'A' vun der ''[[Porte de l'Europe]]'' * de Wee mat ''Les platanes de l'Europe'' féiert bei de [[Mudam]] == Geschicht == Den Numm krut d'Plaz, well se, wéi s'ugeluecht gouf{{wéini?}}, virum sougenannten "Héichhaus" um Kierchbierg loung, an deem europäesch Institutiounen hir Büroen haten. == Biller == <gallery> Fichier:Luxembourg Kirchberg A De Gasperi 01.jpg File:Luxembourg, place de l Europe (03).jpg File:Place de l'Europe, Kirchberg, Luxembourg City at night, 12 October 2013.jpg </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Place de l'Europe (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Plazen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Plazen an der Stad Lëtzebuerg|Europe]] [[Kategorie:Kierchbierg]] 3asbghvp66hn7a8i2ls55g17fbj6dl5 0 157234 2689186 2497936 2026-08-05T19:40:15Z Les Meloures 580 /* Kuckt och */ k 2689186 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = |Produktiounsjoer = 1996<ref name=rapmincul97>[https://data.public.lu/fr/datasets/rapports-dactivite-du-ministere-de-la-culture/#_ ''Rapport d'activité du Ministère de la culture 1997''], Mäerz 1998, Säit</ref> |Première = 1997 |Dauer = |Originalsprooch = [[Lëtzebuergesch]], [[Däitsch]] |Regie = [[Geneviève Mersch]] |Dréibuch = [[Geneviève Mersch]] |Fotografie = |Faarftechnik = |Format = |Musek = [[Jeannot Sanavia]]<ref>De Film op der [https://jeannot-sanavia.lu/site/music/iwwer-an-eriwwer-au-milieu-coule-une-frontiere/ Websäit vum Jeannot Sanavia]</ref> |Dekoren = |Schnëtt = |Produktioun = | Produktiounsgesellschaft = [[CNA]] |Haaptacteuren = keng (Documentaire) }} '''''Iwwer an eriwwer''''' ass e lëtzebuergeschen Documentaire vun der [[Geneviève Mersch]]. De franséischen Numm vum Film war ''Au milieu coule la rivière''.<ref name=cinergie>cinergie.be: [https://www.cinergie.be/actualites/j-ai-toujours-voulu-etre-une-sainte-de-genevieve-mersch-2002-10-01 ''J'ai toujours voulu être une sainte de Geneviève Mersch''] (1. Oktober 2002)</ref> == Ëm wat geet et am Film? == Am Film geet et ëm d'Awunner vun [[Eesbech]], vun deenen een Deel op der lëtzebuergescher Säit an een Deel op der däitscher Säit wunnt, a méi speziell ëm den Impakt, deen den [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Zweete Weltkrich]] op d'Liewe vun den Awunner hat.<ref name=cinergie/> ==Soss== D'Geneviève Mersch huet d'Dréiaarbechten als "Cauchemar" bezeechent, well hir Interviewpartner op bestëmmte kritesch Froen net wollten äntweren. Si sot: "E puer Leit hunn sech fräiwëlleg an d'Wehrmacht gemellt. Hir Zuel a Motivatioun konnten nach net gekläert ginn."<ref>woxx.lu: [https://www.woxx.lu/801/ ''DOKUMENTÄR: Déi laang Nuecht''] (10. September 2004)</ref> D'Première vum Film war am [[Utopolis]], zesumme mam Documentaire ''[[Call Her Madam]]'' vum [[Paul Lesch]].<ref name=rapmincul97/> ''Iwwer an eriwwer'' gouf och op der Woch vum Lëtzebuerger Dokumentarfilm gewisen, déi 1998 vu Samsa Film an dem [[CNA]] organiséiert gouf.<ref name=rapmincul98>[https://data.public.lu/fr/datasets/rapports-dactivite-du-ministere-de-la-culture/#_ ''Rapport d'activité du Ministère de la culture 1998''], Mäerz 1999, Säit 193</ref> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1996]] [[Kategorie:Filmer vun der Geneviève Mersch]] as6a36z0pu26mt50d1rx1pfmb7exlt4 2689263 2689186 2026-08-06T10:50:00Z Les Meloures 580 k 2689263 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = |Produktiounsjoer = 1996<ref name=rapmincul97>[https://data.public.lu/fr/datasets/rapports-dactivite-du-ministere-de-la-culture/#_ ''Rapport d'activité du Ministère de la culture 1997''], Mäerz 1998, Säit</ref> |Première = 1997 |Dauer = |Originalsprooch = [[Lëtzebuergesch]], [[Däitsch]] |Regie = [[Geneviève Mersch]] |Dréibuch = [[Geneviève Mersch]] |Fotografie = |Faarftechnik = |Format = |Musek = [[Jeannot Sanavia]]<ref>De Film op der [https://jeannot-sanavia.lu/site/music/iwwer-an-eriwwer-au-milieu-coule-une-frontiere/ Websäit vum Jeannot Sanavia]</ref> |Dekoren = |Schnëtt = |Produktioun = [[Joy Hoffmann]] | Produktiounsgesellschaft = [[CNA]] |Haaptacteuren = keng (Documentaire) }} '''''Iwwer an eriwwer''''' ass e lëtzebuergeschen Documentaire vun der [[Geneviève Mersch]]. De franséischen Numm vum Film war ''Au milieu coule la rivière''.<ref name=cinergie>cinergie.be: [https://www.cinergie.be/actualites/j-ai-toujours-voulu-etre-une-sainte-de-genevieve-mersch-2002-10-01 ''J'ai toujours voulu être une sainte de Geneviève Mersch''] (1. Oktober 2002)</ref> == Ëm wat geet et am Film? == Am Film geet et ëm d'Awunner vun [[Eesbech]], vun deenen een Deel op der lëtzebuergescher Säit an een Deel op der däitscher Säit wunnt, a méi speziell ëm den Impakt, deen den [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Zweete Weltkrich]] op d'Liewe vun den Awunner hat.<ref name=cinergie/> ==Soss== D'Geneviève Mersch huet d'Dréiaarbechten als "Cauchemar" bezeechent, well hir Interviewpartner op bestëmmte kritesch Froen net wollten äntweren. Si sot: "E puer Leit hunn sech fräiwëlleg an d'Wehrmacht gemellt. Hir Zuel a Motivatioun konnten nach net gekläert ginn."<ref>woxx.lu: [https://www.woxx.lu/801/ ''DOKUMENTÄR: Déi laang Nuecht''] (10. September 2004)</ref> D'Première vum Film war am [[Utopolis]], zesumme mam Documentaire ''[[Call Her Madam]]'' vum [[Paul Lesch]].<ref name=rapmincul97/> ''Iwwer an eriwwer'' gouf och op der Woch vum Lëtzebuerger Dokumentarfilm gewisen, déi 1998 vu Samsa Film an dem [[CNA]] organiséiert gouf.<ref name=rapmincul98>[https://data.public.lu/fr/datasets/rapports-dactivite-du-ministere-de-la-culture/#_ ''Rapport d'activité du Ministère de la culture 1998''], Mäerz 1999, Säit 193</ref> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1996]] [[Kategorie:Filmer vun der Geneviève Mersch]] hf3a4wfachtdacp1r1ginrgp02sh0tj 2689264 2689263 2026-08-06T10:52:07Z Les Meloures 580 k 2689264 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = |Produktiounsjoer = 1996<ref name=rapmincul97>[https://data.public.lu/fr/datasets/rapports-dactivite-du-ministere-de-la-culture/#_ ''Rapport d'activité du Ministère de la culture 1997''], Mäerz 1998, Säit</ref> |Première = 1997 |Dauer = |Originalsprooch = [[Lëtzebuergesch]], [[Däitsch]] |Regie = [[Geneviève Mersch]] |Dréibuch = [[Geneviève Mersch]] |Fotografie = |Faarftechnik = |Format = |Musek = [[Jeannot Sanavia]]<ref>De Film op der [https://jeannot-sanavia.lu/site/music/iwwer-an-eriwwer-au-milieu-coule-une-frontiere/ Websäit vum Jeannot Sanavia]</ref> |Dekoren = |Schnëtt = |Produzent = [[Joy Hoffmann]] | Produktiounsgesellschaft = [[CNA]] |Haaptacteuren = keng (Documentaire) }} '''''Iwwer an eriwwer''''' ass e lëtzebuergeschen Documentaire vun der [[Geneviève Mersch]]. De franséischen Numm vum Film war ''Au milieu coule la rivière''.<ref name=cinergie>cinergie.be: [https://www.cinergie.be/actualites/j-ai-toujours-voulu-etre-une-sainte-de-genevieve-mersch-2002-10-01 ''J'ai toujours voulu être une sainte de Geneviève Mersch''] (1. Oktober 2002)</ref> == Ëm wat geet et am Film? == Am Film geet et ëm d'Awunner vun [[Eesbech]], vun deenen een Deel op der lëtzebuergescher Säit an een Deel op der däitscher Säit wunnt, a méi speziell ëm den Impakt, deen den [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Zweete Weltkrich]] op d'Liewe vun den Awunner hat.<ref name=cinergie/> ==Soss== D'Geneviève Mersch huet d'Dréiaarbechten als "Cauchemar" bezeechent, well hir Interviewpartner op bestëmmte kritesch Froen net wollten äntweren. Si sot: "E puer Leit hunn sech fräiwëlleg an d'Wehrmacht gemellt. Hir Zuel a Motivatioun konnten nach net gekläert ginn."<ref>woxx.lu: [https://www.woxx.lu/801/ ''DOKUMENTÄR: Déi laang Nuecht''] (10. September 2004)</ref> D'Première vum Film war am [[Utopolis]], zesumme mam Documentaire ''[[Call Her Madam]]'' vum [[Paul Lesch]].<ref name=rapmincul97/> ''Iwwer an eriwwer'' gouf och op der Woch vum Lëtzebuerger Dokumentarfilm gewisen, déi 1998 vu Samsa Film an dem [[CNA]] organiséiert gouf.<ref name=rapmincul98>[https://data.public.lu/fr/datasets/rapports-dactivite-du-ministere-de-la-culture/#_ ''Rapport d'activité du Ministère de la culture 1998''], Mäerz 1999, Säit 193</ref> == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer 1996]] [[Kategorie:Filmer vun der Geneviève Mersch]] ev83i3ugmejasiu9apzimg025akmf01 0 157246 2689012 2497834 2026-08-05T13:38:55Z Puscas 735 /* Kuckt och */ k 2689012 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = {{LUX}} |Produktiounsjoer = Abrëll [[2001]] |Dauer = 60 min |Originalsprooch = [[Lëtzebuergesch]] |Regie = [[Paul Kieffer]] |Dréibuch = [[Marc Thiel]], [[Paul Kieffer]] |Fotografie = [[Paul Kieffer]] |Faarftechnik = |Format = |Musek = [[Jeannot Sanavia]] |Dekoren = |Schnëtt = [[Thierry Faber]] |Produzent = [[Joy Hoffmann]]<br>[[Viviane Thill]]<br>[[Claude Waringo]] (Exekutivproduzent) |Produktiounsgesellschaft = [[CNA]], [[Fonspa]] |Haaptacteuren = keng (Documentaire) }} '''''Ech war am Congo''''' ass e lëtzebuergeschen Documentaire vum Historiker [[Marc Thiel]] a vum Regisseur [[Paul Kieffer]]. De franséischen Titel vum Film ass ''Ma vie au Congo''.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-2001-ma-vie-au-congo ''25 ans en 25 films (12/25) 2001: Ma vie au Congo''] vum France Clarinval (23. November 2015)</ref> == Ëm wat geet et am Film? == Am Film geet et ëm d'Lëtzebuerger, déi virun der Onofhängegkeet am deemolege belsche Kongo, der haiteger [[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]], gewunnt a geschafft hunn. Aacht Lëtzebuerg erzielen iwwer hir Erënnerungen iwwer déi Zäit. == Hannergrond == Well et zu Lëtzebuerg virun den 1990er wéineg professionell Filmer gouf, hat de [[Centre national de l'audiovisuel]] (CNA) 1995 d'Bevëlkerung opgeruff, Amateurfilmer anzereechen. Dat war e grousse Succès, an ënnert den agereechte Filmer waren der och e puer aus dem deemolege belsche Kongo. Dat huet am CNA zur Iddi gefouert, en Documentaire iwwer dës wéineg thematiséiert Säit vun der Lëtzebuerger Geschicht ze produzéieren. Dowéinst gouf en neien Opruff lancéiert, dës Kéier speziell fir Amateurfilmer aus dem Kongo. Esou koume méi wéi 100 Filmer zesummen, bal all aus den 1950er Joren.<ref name=forum201>[https://www.forum.lu/wp-content/uploads/2015/11/4617_208_Thill.pdf ''„Ech war am Congo“ - Regards luxembourgeois sur le Congo belge''] vum Viviane Thill am Forum, Nr 208, Mee 2001, Säit 40</ref> Doropshin huet den Historiker Marc Thiel ugefaangen, fir den CNA Recherchen iwwer de belsche Kongo an d'Roll vun de Lëtzebuerger ze maachen. Hien huet och e puer Persounen interviewt, déi deemools am belsche Kongo waren. Der Ko-Produzentin vum Film [[Viviane Thill]] no war sech den CNA du scho bewosst, dat d'Roll vun de Lëtzebuerger an der Kolonisatioun vum Kongo e sensibelen Thema wier, an och, datt d'Amateurfilmer nëmmen d'Säit vun de Colonisateure géif weisen. De CNA wollt déi agereecht Amateurfilmer weeder benotzen, fir en antikoloniale Film ze maachen, nach fir d'Kolonisatioun ze glorifizéieren. Schlussendlech huet de Regisseur [[Paul Kieffer]] de Film esou zesummegeschnidden, datt déi aacht Interviewpartner relativ wéineg selwer ze gesi sinn, mee datt hir Temoignagen iwwer déi verschidde Filmextraiten ze héiere sinn. ''Ech war am Congo'' hat seng Première am Abrëll 2001 wärend der zweeter Editioun vun der "Semaine du documentaire luxembourgeois", déi den [[CNA]] a [[Samsa Film]] organiséiert hunn.<ref name=rapmincul01>[https://data.public.lu/fr/datasets/rapports-dactivite-du-ministere-de-la-culture/#_ ''Rapport d'activité du Ministère de la Culture 2001''], Säit 195</ref> Am Kader vun der Virstellung vum Film goufen dunn och eng Rei aner Evenementer organiséiert, dorënner d'Virféierung vun zwéin anere Filmer iwwer d'belsch Kolonialisatioun an iwwer de Kongo, eng Ausstellung, eng Televisiounssendung an e ronnen Dësch, dee vun der Zäitschrëft [[Forum (Zäitschrëft)|Forum]] organiséiert gouf.<ref name=forum201/> == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Kolonialgeschicht]] ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Filmer 2001]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer vum Paul Kieffer]] m8pwsdfpivjkswlx8ttrrd5fi2mn3hy 2689179 2689012 2026-08-05T15:43:14Z MMFE 16576 k. 2689179 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = {{LUX}} |Produktiounsjoer = Abrëll [[2001]] |Dauer = 60 min |Originalsprooch = [[Lëtzebuergesch]] |Regie = [[Paul Kieffer]] |Dréibuch = [[Marc Thiel]], [[Paul Kieffer]] |Fotografie = [[Paul Kieffer]] |Faarftechnik = |Format = |Musek = [[Jeannot Sanavia]] |Dekoren = |Schnëtt = [[Thierry Faber]] |Produzent = [[Joy Hoffmann]]<br>[[Viviane Thill]]<br>[[Claude Waringo]] (Exekutivproduzent) |Produktiounsgesellschaft = [[CNA]], [[Fonspa]] |Haaptacteuren = keng (Documentaire) }} '''''Ech war am Congo''''' ass e lëtzebuergeschen Documentaire vum Historiker [[Marc Thiel]] a vum Regisseur [[Paul Kieffer]]. De franséischen Titel vum Film ass ''Ma vie au Congo''.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-2001-ma-vie-au-congo ''25 ans en 25 films (12/25) 2001: Ma vie au Congo''] vum France Clarinval (23. November 2015)</ref> == Ëm wat geet et am Film? == Am Film geet et ëm d'Lëtzebuerger, déi virun der Onofhängegkeet am deemolege belsche Kongo, der haiteger [[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]], gewunnt a geschafft hunn. Aacht Lëtzebuerger erzielen iwwer hir Erënnerungen iwwer déi Zäit. == Hannergrond == Well et zu Lëtzebuerg virun den 1990er wéineg professionell Filmer gouf, hat de [[Centre national de l'audiovisuel]] (CNA) 1995 d'Bevëlkerung opgeruff, Amateurfilmer anzereechen. Dat war e grousse Succès, an ënnert den agereechte Filmer waren der och e puer aus dem deemolege belsche Kongo. Dat huet am CNA zur Iddi gefouert, en Documentaire iwwer dës wéineg thematiséiert Säit vun der Lëtzebuerger Geschicht ze produzéieren. Dowéinst gouf en neien Opruff lancéiert, dës Kéier speziell fir Amateurfilmer aus dem Kongo. Esou koume méi wéi 100 Filmer zesummen, bal all aus den 1950er Joren.<ref name=forum201>[https://www.forum.lu/wp-content/uploads/2015/11/4617_208_Thill.pdf ''„Ech war am Congo“ - Regards luxembourgeois sur le Congo belge''] vum Viviane Thill am Forum, Nr 208, Mee 2001, Säit 40</ref> Doropshin huet den Historiker Marc Thiel ugefaangen, fir den CNA Recherchen iwwer de belsche Kongo an d'Roll vun de Lëtzebuerger ze maachen. Hien huet och e puer Persounen interviewt, déi deemools am belsche Kongo waren. Der Ko-Produzentin vum Film [[Viviane Thill]] no war sech den CNA du scho bewosst, dat d'Roll vun de Lëtzebuerger an der Kolonisatioun vum Kongo e sensibelen Thema wier, an och, datt d'Amateurfilmer nëmmen d'Säit vun de Colonisateure géif weisen. De CNA wollt déi agereecht Amateurfilmer weeder benotzen, fir en antikoloniale Film ze maachen, nach fir d'Kolonisatioun ze glorifizéieren. Schlussendlech huet de Regisseur [[Paul Kieffer]] de Film esou zesummegeschnidden, datt déi aacht Interviewpartner relativ wéineg selwer ze gesi sinn, mee datt hir Temoignagen iwwer déi verschidde Filmextraiten ze héiere sinn. ''Ech war am Congo'' hat seng Première am Abrëll 2001 wärend der zweeter Editioun vun der "Semaine du documentaire luxembourgeois", déi den [[CNA]] a [[Samsa Film]] organiséiert hunn.<ref name=rapmincul01>[https://data.public.lu/fr/datasets/rapports-dactivite-du-ministere-de-la-culture/#_ ''Rapport d'activité du Ministère de la Culture 2001''], Säit 195</ref> Am Kader vun der Virstellung vum Film goufen dunn och eng Rei aner Evenementer organiséiert, dorënner d'Virféierung vun zwéin anere Filmer iwwer d'belsch Kolonialisatioun an iwwer de Kongo, eng Ausstellung, eng Televisiounssendung an e ronnen Dësch, dee vun der Zäitschrëft [[Forum (Zäitschrëft)|Forum]] organiséiert gouf.<ref name=forum201/> == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Kolonialgeschicht]] ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Filmer 2001]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer vum Paul Kieffer]] 522flv8m00vx42sputsw08zt00ymyaf 2689180 2689179 2026-08-05T15:52:24Z Les Meloures 580 /* Kuckt och */ k 2689180 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = {{LUX}} |Produktiounsjoer = Abrëll [[2001]] |Dauer = 60 min |Originalsprooch = [[Lëtzebuergesch]] |Regie = [[Paul Kieffer]] |Dréibuch = [[Marc Thiel]], [[Paul Kieffer]] |Fotografie = [[Paul Kieffer]] |Faarftechnik = |Format = |Musek = [[Jeannot Sanavia]] |Dekoren = |Schnëtt = [[Thierry Faber]] |Produzent = [[Joy Hoffmann]]<br>[[Viviane Thill]]<br>[[Claude Waringo]] (Exekutivproduzent) |Produktiounsgesellschaft = [[CNA]], [[Fonspa]] |Haaptacteuren = keng (Documentaire) }} '''''Ech war am Congo''''' ass e lëtzebuergeschen Documentaire vum Historiker [[Marc Thiel]] a vum Regisseur [[Paul Kieffer]]. De franséischen Titel vum Film ass ''Ma vie au Congo''.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-2001-ma-vie-au-congo ''25 ans en 25 films (12/25) 2001: Ma vie au Congo''] vum France Clarinval (23. November 2015)</ref> == Ëm wat geet et am Film? == Am Film geet et ëm d'Lëtzebuerger, déi virun der Onofhängegkeet am deemolege belsche Kongo, der haiteger [[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]], gewunnt a geschafft hunn. Aacht Lëtzebuerger erzielen iwwer hir Erënnerungen iwwer déi Zäit. == Hannergrond == Well et zu Lëtzebuerg virun den 1990er wéineg professionell Filmer gouf, hat de [[Centre national de l'audiovisuel]] (CNA) 1995 d'Bevëlkerung opgeruff, Amateurfilmer anzereechen. Dat war e grousse Succès, an ënnert den agereechte Filmer waren der och e puer aus dem deemolege belsche Kongo. Dat huet am CNA zur Iddi gefouert, en Documentaire iwwer dës wéineg thematiséiert Säit vun der Lëtzebuerger Geschicht ze produzéieren. Dowéinst gouf en neien Opruff lancéiert, dës Kéier speziell fir Amateurfilmer aus dem Kongo. Esou koume méi wéi 100 Filmer zesummen, bal all aus den 1950er Joren.<ref name=forum201>[https://www.forum.lu/wp-content/uploads/2015/11/4617_208_Thill.pdf ''„Ech war am Congo“ - Regards luxembourgeois sur le Congo belge''] vum Viviane Thill am Forum, Nr 208, Mee 2001, Säit 40</ref> Doropshin huet den Historiker Marc Thiel ugefaangen, fir den CNA Recherchen iwwer de belsche Kongo an d'Roll vun de Lëtzebuerger ze maachen. Hien huet och e puer Persounen interviewt, déi deemools am belsche Kongo waren. Der Ko-Produzentin vum Film [[Viviane Thill]] no war sech den CNA du scho bewosst, dat d'Roll vun de Lëtzebuerger an der Kolonisatioun vum Kongo e sensibelen Thema wier, an och, datt d'Amateurfilmer nëmmen d'Säit vun de Colonisateure géif weisen. De CNA wollt déi agereecht Amateurfilmer weeder benotzen, fir en antikoloniale Film ze maachen, nach fir d'Kolonisatioun ze glorifizéieren. Schlussendlech huet de Regisseur [[Paul Kieffer]] de Film esou zesummegeschnidden, datt déi aacht Interviewpartner relativ wéineg selwer ze gesi sinn, mee datt hir Temoignagen iwwer déi verschidde Filmextraiten ze héiere sinn. ''Ech war am Congo'' hat seng Première am Abrëll 2001 wärend der zweeter Editioun vun der "Semaine du documentaire luxembourgeois", déi den [[CNA]] a [[Samsa Film]] organiséiert hunn.<ref name=rapmincul01>[https://data.public.lu/fr/datasets/rapports-dactivite-du-ministere-de-la-culture/#_ ''Rapport d'activité du Ministère de la Culture 2001''], Säit 195</ref> Am Kader vun der Virstellung vum Film goufen dunn och eng Rei aner Evenementer organiséiert, dorënner d'Virféierung vun zwéin anere Filmer iwwer d'belsch Kolonialisatioun an iwwer de Kongo, eng Ausstellung, eng Televisiounssendung an e ronnen Dësch, dee vun der Zäitschrëft [[Forum (Zäitschrëft)|Forum]] organiséiert gouf.<ref name=forum201/> == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Kolonialgeschicht]] * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Filmer 2001]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer vum Paul Kieffer]] pxiejkpmlekmg6092azza1rnmr15qan 0 157529 2689265 2498063 2026-08-06T11:10:43Z Les Meloures 580 /* Um Spaweck */ k 2689265 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = |Produktiounsjoer = |Première = 7. September 1939<ref name=OMZ390831>[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/cxm6qx/pages/8/articles/DTL238?search=%22M%C3%B6llech%20a%20Botter%22 ''Landwirtschaftliche Jahrhundert-Ausstellung in Diekirch''], [[Obermosel-Zeitung]], 31. August 1939, Säit 8</ref> |Dauer = ronn 40 min |Originalsprooch = keng (Stommfilm) |Regie = [[Pierre Bertogne]], [[Alfred Heinen]] |Dréibuch = |Fotografie = |Faarftechnik = |Format = |Musek = |Dekoren = |Schnëtt = |Produzent = |Haaptacteuren = keng (Documentaire) }} '''''Mëllech a Botter''''' ass e lëtzebuergeschen Documentaire vum [[Pierre Bertogne]] an [[Alfred Heinen]] aus dem Joer 1939. An der deemoleger Schreifweis gëtt de Film '''''Möllech a Botter''''' geschriwwen.<ref name=OMZ390916>[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/6rs6vf/pages/5/articles/DTL475?search=%22M%C3%B6llech%20a%20Botter%22 ''Ein Luxemburger Bauernfilm.''], [[Obermosel-Zeitung]], 16. September 1939, Säit 5</ref><ref name=bulletin>[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/qn1f3b/pages/194/articles/DTL2003?search=%22M%C3%B6llech%20a%20Botter%22 ''Assemblée mensuelle de décembre 1939''], Société des naturalistes luxembourgeois, Bulletins Mensuels, Compte-rendus des scéanes, Juni 1946, Säit 194</ref><ref name=LW390907>[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/t9xjsj/pages/4/articles/DTL67?search=%22M%C3%B6llech%20a%20Botter%22 ''Landwirtschaftliche Jahrhundert - Ausstellung ''], [[Luxemburger Wort]], 7. September 1939, Säit 4</ref><ref name=Tageblatt390906>[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/7jm6md/pages/4/articles/DTL72?search=%22M%C3%B6llech%20a%20Botter%22 ''Landwirtschaftliche Jahrhundert-Ausstellung''], [[Escher Tageblatt]], 6. September 1939, Säit 4</ref> == Ëm wat geet et am Film? == De Film sollt de Bauere weisen, wéi se déi bescht [[Botter]] a [[Mëllech]] produzéiere kéinten, an de Konsumente weisen, wéi gutt d'Produktioun an d'Kontroll vun deene Liewensmëttel zu Lëtzebuerg ass. E weist Bauerenhäff, déi e Modell fir déi aner Bauere sollt sinn, d'Zuucht an de Traitement vum Véi, d'Produktioun an den Ëmgank mat de Mëllech, d'Produktioun vum Botter, säi Gebrauch a seng Lagerung mat den adequate Maschinnen.<ref name=bulletin/> == Produktioun a Première == De Film gouf am Optrag vun der ''Verkaufsgenossenschaft Luxemburger Molkereien'' (VGLM) produzéiert, ënnert där hirem deemolegen Direkter [[Chrétien Angelsberg]]. Déi éischt Opféierung war am Gemengenhaus vun [[Dikrech]], de 7. September 1939, am Kader vun der "''Landwirtschaftlicher Jahrhundert-Ausstellung''".<ref name=OMZ390831/><ref name=OMZ390916/><ref name=LW390907/><ref name=Tageblatt390906/> De Film ass dem deemolege Landwirtschaftsminister [[Nicolas Margue]] gewidmet. Jore méi spéit gouf den Documentaire bei der [[Luxlait]] erëmfonnt an 2011 vum [[Centre national de l'audiovisuel]] (CNA) restauréiert, adaptéiert a Musek an e Kommentar derbäigemaach. Déi nei Versioun gouf duerno bei der Première a weideren Opféierunge vun ''[[De Bauereblues]]'' (2011) gewisen, engem lëtzebuergeschen Documentaire iwwer d'Landwirtschaft.<ref>gouvernement.lu: [https://gouvernement.lu/dam-assets/fr/publications/rapport-activite/minist-culture/2011-rapport-activite-culture/2011-rapport-activite-culture.pdf Rapport d'activité 2011, Le Ministère de la Culture], Säit 80</ref><ref>rtl.lu: [https://www.rtl.lu/kultur/news/155525.html ''"De Bauereblues": Documentaire vum Julie Schroell''] (9. November 2011)</ref> == Um Spaweck == * [https://www.youtube.com/watch?v=_DnWSAGivF8 Restauréiert Integralversioun vum Film op YouTube] * Biller aus dem Film: [https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/6rs6vf/pages/5/articles/DTL475?search=%22M%C3%B6llech%20a%20Botter%22 ''Ein Luxemburger Bauernfilm. Szenen aus der Uraufführung des Farbenschmalfilms „Mölléch a Botter“ auf der Landwirtschaftsschau in Diekirch.''], [[Obermosel-Zeitung]], 16. September 1939, Säit 5 {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Mellech a Botter}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]] pgeultqyskm7srlrzv3sls5bsoxmt6r 0 159182 2689253 2627131 2026-08-06T09:40:22Z Les Meloures 580 /* Um Spaweck */ k 2689253 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film nei |Produktiounsland = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] |Produktiounsjoer = |Première = 2021 |Dauer = |Originalsprooch = [[Lëtzebuergesch]] |Regie = [[Anne Schiltz]] |Dréibuch = [[Anne Schiltz]] |Fotografie = |Faarftechnik = |Format = |Musek = |Dekoren = |Schnëtt = |Produzent = [[Anne Schroeder]] ([[Samsa Film]]) |Haaptacteuren = keng (Documentaire) }} '''''Michel Majerus - Next Step''''' ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] [[Dokumentarfilm]] vun der [[Anne Schiltz]].<ref>[https://web.archive.org/web/20221002024931/http://www.samsa.lu/portfolio/nextstep/ Fiche] op samsa.lu</ref>. ==Ëm wat geet et am Film?== De Film ass e Portrait vum lëtzebuergesche Moler [[Michel Majerus]], deem seng international Karriär 2002 abrupt duerch de [[Luxair]]-[[Luxair Fluch 9642|Fligeraccident]] bei [[Nidderaanwen]] op en Enn koum. E geet och der Fro no, wéi een d'Erënnerung un an d'Wierk vun engem Këschtler no deem sengem Doud 'lieweg' hale kann. ==Produktioun== Interviewt goufen ë.&nbsp;a.: Bastian Krondorfer, Jean Majerus, Edith Majerus, Burkhard Riemschneider, Tim Neuger, Heike-Karin Föll, Albrecht Kastein, Wawrzyniec "Wawa" Tokarski, Christian Boros, Friedrich Meschede, Bettina Friedli, Barbara-Brigitte Mak, Susanne Küper, Christiane Rekade, Susanne Kleine, Klaus vom Bruch. De Film krut e Subside vum [[Lëtzebuerger Filmfong]]. == Kritik == ''Michel Majerus - Next step'' gouf mam [[Lëtzebuerger Filmpräis 2023]] als beschten Documentaire-Laangfilm ausgezeechent. ==Kuckt och== * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer]] ==Um Spaweck== * [https://vimeo.com/557212742 Trailer] op vimeo.com {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Filmer 2021]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Documentairen]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmer]] [[Kategorie:Filmer vun der Anne Schiltz]] 888uur10sqi9xlres45onom8gm92t7p 0 163077 2689081 2641876 2026-08-05T14:01:16Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689081 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Baussegebitt vun den USA am Pazifik|aner Bedeitungen|Samoa (Homonymie)}} {{Infobox Land | Numm = Amerikanesch-Samoa<br>US-Samoa | Fändel = Flag of American Samoa.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Amerikanesch-Samoa | Wopen = Seal of American Samoa.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Sigel vun Amerikanesch-Samoa | National Devise = Sāmoa, Muamua Le Atua<br>(''„Samoa, looss Gott op der éischter Plaz sinn“'') | Kaart = American Samoa on the globe (Polynesia centered).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|60|06|5.4|N|19|56|29.8|O}} | Staatsform = Baussegebitt vun den USA | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 199±1 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Amerika Samoa | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = -11 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Ofu_Beach_American_Samoa_US_National_Park_Service.jpg|miniatur|310px|Plage am Nationalpark op Ofu]] '''Amerikanesch Samoa''' ([[Englesch|en]]: ''American Samoa, [[Samoanesch|sm]]: Sāmoa Amelika'') ass e Baussegebitt vun de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staate vun Amerika]] am [[Süden|südleche]] [[Pazifik]]. Et ass en Deel vun de [[Samoainselen]] a stéisst am Südosten un den onofhängege Staat [[Samoa]]. Déi flächeméisseg gréisst Insel an déi mat de meeschten Awunner ass [[Tutuila]], mam Haaptuert [[Pago Pago]]. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] krut Amerikanesch-Samoa an de Joren [[1942]] bis [[1945]] temporär eng méi grouss strateegesch Bedeitung fir d'USA, well de Bau vun engem Stëtzpunkt fir d'[[Krichsmarinn|Marinn]] an e [[Fluchhafen]] ([[Pago Pago International Airport]]) decidéiert gouf. Eng besonnesch kulturell Eegenschaft vun der ganzer Inselgrupp ass d'Nieftenee vum modernen amerikanesche Liewensstil mat de samoaneschen Traditiounen. == Geographie == Amerikanesch Samoa ass de gréissten US-Territoire südlech vum [[Equator]] an erstreckt sech iwwer e puer [[Vulkan]]inselen an zwéi kleng [[Atoll]]en a [[Polynesien]]: * [[Tutuila]], mat e puer méi klengen Inselen, dorënner [[Aunu'u]], * de Grupp vun [[Manuainselen]] mat [[Taʻū]] an [[Ofu-Olosega]], * de [[Swains Island]] Atoll an * de [[Rose-Atoll]]. Wichteg Uertschaften, nieft der [[Haaptstad]] Pago Pago sinn [[Tula Village]], [[Amanave]], [[Vaitogi]] an [[Tāfuna]]. == Sproochen == Offiziell Sproochen op Amerikanesch Samoa sinn [[Englesch]] an [[Samoanesch]], eng [[Polyneesesch Sproochen|polyneesesch Sprooch]] déi vun 90,6 % als [[Mammesprooch]] geschwat gëtt. [[Fichier:American Samoa-banner.jpg|900px|center]] == Um Spaweck == {{Commonscat|American Samoa|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:US-Baussegebidder]] [[Kategorie:Amerikanesch-Samoa| ]] 3hlyboeqgq66gw02a93y1gs9fjk9f3h 0 163081 2689091 2657694 2026-08-05T14:01:27Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689091 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Britteschen Territoire<br>am Indeschen Ozean | Fändel = Flag of the Commissioner of the British Indian Ocean Territory.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Britteschen Territoire am Indeschen Ozean | Wopen = Coat of arms of the British Indian Ocean Territory.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wopen vum Britteschen Territoire am Indeschen Ozean | National Devise = In tutela nostra Limuria {{La}} | Kaart = British Indian Ocean Territory on the globe (Afro-Eurasia centered).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|6|0|0|S|71|30|0|O}} | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 63,17 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[God Save the King]] | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = +6 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = Chagos map deutsch.png|Den Chagos Archipel am Indeschen Ozean | Extra Bild2 = }} De '''Britteschen Territoire am Indeschen Ozean''' ([[englesch]]: ''British Indian Ocean Territory'') ass e [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]] dat hautdesdaags just nach aus dem [[Chagos-Archipel]] besteet. Den [[Archipel]] besteet aus siwen [[Atoll]]e mat ronn 60 meeschtens onbewunnte klengen Inselen. Déi gréisst Insel ass [[Diego Garcia]] am Atoll mam selwechten Numm. Déi aner Atolle sinn: * [[Chagos-Archipel]], de gréissten Atollkomplex vun der [[Äerd]] (mat der [[Nelsons Insel]], [[Danger Insel]], [[Eagle Insel]] an [[Dräi Bridder (Insel)|Dräi Bridder]]), * [[Peros Banhos]], * [[Salomon Inselen (Indeschen Ozean)|Salomon Inselen]], * [[Egmont Inselen]], gradewéi * de [[Blenheim Riff]] an d'[[Speakers Bank]], déi just bei Niddregwaasser op d'Waasseruewerfläch kommen a keng Inselen hunn. D'Insele verdeelen sech iwwer e Gebitt vu 54.400&nbsp;km². All d'Inselen zesummen hunn eng Fläch vu ronn 60&nbsp;km². D'Awunner vun den Insele si vu Mee 1966 u relogéiert ginn a liewen zënterhier op [[Mauritius]], de [[Seychellen]] oder am Vereenegte Kinnekräich. D'Insele sinn haut net méi bewunnt, mat Ausnam vun [[Diego Garcia]] wou e [[Naval Support Facility Diego Garcia|brittesch-amerikanesche Marinnestëtzpunkt]] ass, souwéi en [[Ground-based Electro-Optical Deep Space Surveillance|astronomeschen Observatoire]]. [[Fichier:Diego Garcia (BIOT) banner.jpg|900px|center]] == Um Spaweck == {{Commonscat|British Indian Ocean Territory|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Ëmstridden Territoiren]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] 17ov70hgvuoo1o4dexn5jglvhgk3l6j 0 163083 2689092 2628415 2026-08-05T14:01:28Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689092 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Cookinselen | Fändel = Flag of the Cook Islands.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Cookinselen | Wopen = Coat of arms of the Cook Islands.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wopen vun de Cookinselen | National Devise = | Kaart = Cook Islands on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Rarotonganesch Sprooch|Rarotonganesch]] | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|15|0|0|S|161|0|0|W}} | Staatsform = Territoire a fräier Associatioun mat [[Neiséiland|Néiséiland]] dee sech selwer verwalt | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 240,0 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[God Save the King]] | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = -10 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = Black Rock (Tuoro) (souls leave for Avaiki), Rarotonga, Cook Islands.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Cookinselen''' ([[englesch]] ''Cook Islands'', [[Rarotonganische Sprooch|rarotonganesch]] {{Lang|mi|'''Kūki 'Āirani;'''}} och nach: '''Cook-Archipel, Mangaia-Archipel, Herveyinselen''') sinn en onofhängegen [[Inselstaat]] an enger „fräier Associatioun mat [[Neiséiland|Neiséiland“]] an en Archipel am südleche [[Pazifik]]. Se hunn eng Fläch vun 236,7&nbsp;km² a 14.987 Awunner ^{(Stand 2021)}, vun deenen déi meescht zum Vollek vun de [[Cook Islands Māori]] gehéieren. D'Haaptstad [[Avarua]] läit op der Insel [[Rarotonga]]. D'Cookinsele sinn den éischte Staat an deem d'Fraen an d'Wale gaange sinn. Déi zwou offiziell Sprooche vun de Cookinsele sinn Englesch an zënter 2003 och Rarotonganesch. Do dernieft gëtt och nach [[Pukapukanesch Sprooch|Pukapukanesch]], [[Penrhyn]] a [[Rakahanga-Manihiki]] geschwat. == Territoire a Geographie == D'Cookinsele bestinn aus 15 Insele mat enger Landfläch vun 236,7&nbsp;km² déi sech an zwou Gruppen opdeelen. * d'südlech Grupp (an der Sprooch vun de Māori ''Te pa enua i raro nei'') mat der Haaptinsel Rarotonga an den Insele resp. Inselgruppen Aitutaki, Atiu, Mangaia, Manuae, Mauke, Mitiaro, Palmerston an Takutea; * d'nërdlech Grupp (fréier och ''Manihikiinselen'' oder ''Roggeveen-Archipel''; an der Sprooch vun de Māori ''Te pa enua tokerau'') mat den Insele Manihiki, Nassau, Penrhyn, Pukapuka, Rakahanga a Suwarrow. Bei den Inselen am Norden handelt et sech haaptsächlech ëm [[Atoll]]en déi wéinst [[Koralleriff]]er schwéier zougänglech sinn. Déi aner Insele si vu [[Vulkan|vulkaneschem]] Urspronk a bis iwwer 600&nbsp;Meter héich. Se hunn eng üppeg Vegetatioun mat ë. a. [[Kokospalm]]en, [[Broutbaum|Broutbeem]] a [[Pisang]]. [[Fichier:Cook Islands Beach banner.jpg|700px|center]] == Um Spaweck == {{Commonscat|British Indian Ocean Territory|{{PAGENAME}}}}{{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Cookinselen| ]] [[Kategorie:Inselen am Pazifeschen Ozean]] c2tnayzho4ho8tg8k26dgoo6os2uo2w 0 163085 2689078 2625907 2026-08-05T14:01:13Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689078 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Franséisch Süd- an<br>Antarktisgebidder | Fändel = Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Franséische Süd- an Antarktisgebidder | Wopen = Armoiries des Terres australes et antarctiques françaises.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wopen vun de Franséische Süd- an Antarktisgebidder | National Devise = | Kaart = French Southern and Antarctic Lands in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|43|0|0|S|67|0|0|E}} | Staatsform = Iwwerséigebitt mat besonneschem Status | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 7.829 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = +4, +5, +10 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = 25 Luxe, calme et volupté.jpg | Extra Bild2 = }} D''''franséisch Süd- an Antarktisgebidder''' ([[franséisch]]: ''Terres australes et antarctiques françaises'', ofgekierzt '''TAAF)''', sinn e [[Franséisch Iwwerséigebidder|franséischt Iwwerséigebitt]] mat besonneschem Status (Collectivité ''[[sui generis]]''). Den Territoire besteet aus fënnef verschiddenen Distrikter: * [[Crozetinselen]], * [[Kerguelen]], * [[Verspreet Inselen am Indeschen Ozean]], * [[Sankt Paul an Amsterdam]], * [[Adélieland]]. D'franséisch Süd- an Antarktisgebidder leien all am südlechen [[Indeschen Ozean]] ausser dem Adélieland, dat am [[Antarkteschen Ozean]], direkt südlech vum Indeschen Ozean läit. Déi dräi historesch Distrikter (Crozet, Kerguelen, Sankt Paul an Amsterdam) begräifen hautdesdaags dat gréisst [[Naturschutzgebitt|Naturschutzreservat]] vu [[Frankräich]] an ee vun de gréisste Mieresschutzgebitter vun der Äerd. De Perimeter vum Naturschutzgebitt steet zanter dem 5. Juli 2019 op der [[Weltierwen|UNESCO Lëscht vum Weltierwen]]. [[Fichier:Ile de Saint paul et le Marion Dufresne au large (cropped).jpg|center|700px]] Am Oktober 2024 huet de President vu Madagaskar, den Andry Rajoelina, säi Wonsch bestätegt, d'Verstreet Inselen, déi Madagaskar zënter 1973 behaapt huet, vu Frankräich zréckzeginn[https://www.tf1info.fr/international/visite-d-emmanuel-macron-a-madagascar-pourquoi-les-iles-eparses-sont-si-strategiques-pour-la-france-2366729.html]. == Um Spaweck == {{Commonscat|French Southern and Antarctic Lands|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Franséisch Inselen]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] [[Kategorie:Inselen am Antarkteschen Ozean]] [[Kategorie:Weltnaturierwen]] [[Kategorie:Ofhängeg Territoiren]] rmbldal97eudfj5x84hburov2zznyot 0 163093 2689080 2623632 2026-08-05T14:01:15Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689080 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Insel Man | Fändel = Flag of the Isle of Man.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun der Insel Man | Wopen = Coat of arms of the Isle of Man.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wopen vun der Insel Man | National Devise = Quocunque Jeceris, Stabit {{la}} | Kaart = Europe-Isle of Man.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|54|14|6|N|4|31|30|W}} | Staatsform = autonome Besëtz vun der brittescher Kroun | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 572 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = {{wikidata|property|linked|P85}} | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = ±0 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = Isle of Man by Sentinel-2.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Insel Man''' ([[Englesch]] ''Isle of Man'', [[Manx (Sprooch)|Manx]] ''Ellan Vannin'' [{{IPA|ˈɛlʲən ˈvanɪn}}] oder gekierzt ''Mannin'' [{{IPA|ˈmanɪn}}]) ass eng vun de [[Brittesch Inselen|Britteschen Inselen]] a läit am [[Irescht Mier|Iresche Mier]], tëscht [[Schottland]] (29&nbsp;km ewech), [[England]] (48&nbsp;km), [[Nordirland]] (52&nbsp;km), [[Wales]] (71&nbsp;km) an der [[Republik Irland]] (85&nbsp;km). Si ass autonome [[Krounbesëtz]] an ënnersteet direkt der [[Brittesch Monarchie|brittescher Kroun]], ouni datt s'en Deel vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] oder e [[Brittesch Iwwerséigebidder|Brittescht Iwwerséigebitt]] ass. Zur Zäit wéi d'Vereenegt Kinnekräich Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] war, bestoungen eng Rei Sonnerreegelen (d'EU-Recht huet deelweis gegollt an d'Zollrecht war applikabel), d'Insel Man war awer ni Member vun der EU. [[Fichier:Isle of man banner Peel castle.jpg|center|700px]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Isle of Man|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Isle of Man| ]] [[Kategorie:Brittesch Inselen]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] 0q6djc64ttk4b5phr0vpqnou0ukoavh 0 163108 2689088 2461314 2026-08-05T14:01:23Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689088 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Nërdlech Marianen<br><small>''Commonwealth vun den Nërdleche Marianen''</small> | Fändel = Flag of the Northern Mariana Islands.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun den Nërdleche Marianen | Wopen = Seal of the Northern Mariana Islands.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Sigel vun den Nërdleche Marianen | National Devise = | Kaart = Northern Mariana Islands in Oceania.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Chamorro (Sprooch)|Chamorro]], [[Karolinesch Sprooch|Karolinesch]] | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|16|42|18|N|145|46|48|E}} | Staatsform = Baussegebitt vun den USA | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 464,0 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = {{wikidata|property|linked|P85}} | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = +10 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = Asuncion Island Aerial.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Nërdlech Marianen''' (kompletten Numm: '''Commonwealth vun den Nërdleche Marianen''', [[Englesch]]: ''Commonwealth of the Northern Maria Islands)'', sinn en net-incorporéiert [[Baussegebidder vun de Vereenegte Staaten|Baussegebitt vun den USA]], dat am [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]], südlech vun [[Japan]] an nërdlech vu [[Guam]] läit. D'Gebitt besteet aus 16 [[Insel|Inselen]] déi iwwer 500&nbsp;Kilometer verspreet sinn. Déi gréisst Insele sinn [[Saipan]], [[Tinian]] a [[Rota]]. Offiziell Sprooche op den Nërdleche Mariane sinn [[Englesch]], [[Chamorro (Sprooch)|Chamorro]] (eng [[Mikroneesesch Sproochen|Mikroneesesch Sprooch]]) a [[Karolinesch Sprooch|Karolinesch]] (eng [[Polyneesesch Sproochen|Polyneesesch Sprooch]]). [[Fichier:Northern Mariana Islands banner.jpg|center|700px]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Northern Mariana Islands|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Nërdlech Marianen| ]] [[Kategorie:US-Baussegebidder]] 4hjek74s7ywpv15eo5k6tahvaof6jqa 0 163109 2689093 2461446 2026-08-05T14:01:28Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689093 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Pitcairninselen | Fändel = Flag of the Pitcairn Islands.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Pitcairninselen | Wopen = Coat of arms of the Pitcairn Islands.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wopen vun de Pitcairninselen | National Devise = | Kaart = Pitcairn Islands on the globe (French Polynesia centered).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|54|14|6|N|4|31|30|W}} | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 49 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = {{wikidata|property|linked|P85}} | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = -8 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = Pitcairnsatellite.png | Extra Bild2 = }} D''''Pitcairninselen''' ([[Englesch]] ''Pitcairn Islands'') sinn eng isoléiert Grupp vun [[Insel|Inselen]] am Südoste vum [[Pazifik]], déi administrativ zu de [[Brittesch Iwwerséigebidder|britteschen Iwwerséigebidder]] gehéieren. Den Archipel besteet aus der Insel [[Pitcairn]], engem gehuewenen [[Atoll]] ([[Henderson (Pitcairninselen)|Henderson]]) an zwéin Atollen ([[Ducie]], [[Oeno]]) mat zwou a véier Inselen. Pitcairn ass déi eenzeg Insel déi bewunnt ass, den Haaptstad ass [[Adamstown (Pitcairninselen)|Adamstown]]. D'Awunner vu Pitcairn sinn haaptsächlech Nofollger vun der [[Meuterei op der Bounty]] vu 1789 an hire [[Polynesien|polyneesesche]] Fraen. Den Numm vum Haaptuert, Adamstown, geet op de leschten Iwwerliewende vun der [[Meuterei]], den [[John Adams (Meuterer)|John Adams]] (1766-1829), zeréck. == Um Spaweck == {{Commonscat|Pitcairn Islands|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Pitcairninselen| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Pazifeschen Ozean]] ixwnz2qf3w57tifv3ou4d2rdneeikz3 0 163111 2689082 2496878 2026-08-05T14:01:17Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689082 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}}{{Infobox Land | Numm = Serbien a Montenegro <small>(2003–2006)</small><br>Bundesrepublik Jugoslawien <small>(1992–2003)</small> | Fändel = Flag of Serbia and Montenegro (1992–2006).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Serbien a Montenegro | Wopen = Coat of arms of Serbia and Montenegro.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wopen vu Serbien a Montenegro | National Devise = | Kaart = Serbia and Montenegro.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|44|49|4|N|20|27|25|W}} | Staatsform = fréiere federale Staat | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 102.350 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = {{wikidata|property|linked|P85}} | Wärung = Serbien: [[serbeschen Dinar|Dinar]];<br>Montenegro: [[Euro]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = Ruins Stari Bar2 Montenegro.jpg | Extra Bild2 = }} '''Serbien a Montenegro''' ([[serbesch]] Србија и Црна Гора/Srbija i Crna Gora), deels och als ''Serbien-Montenegro'' oder ''Serbien/Montenegro'' geschriwwen, war e [[federale Staat]] a [[Südosteuropa]] dee vum 4. Februar 2003 bis den 3. Juni 2006 bestanen huet. En huet sech am territorialen a vëlkerrechtlechen Ëmfang net vun der [[Bundesrepublik Jugoslawien]] ënnerscheet, déi vun 1992 bis 2003, als Folleg vun de [[Jugoslawiekricher]], existéiert huet. Et war de gréissten Nofollgerstaat vun der [[Sozialistesch federéiert Republik Jugoslawien|Sozialistesch federéierter Republik Jugoslawien]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Serbia and Montenegro|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Fréier Länner an Europa]] [[Kategorie:Serbien a Montenegro| ]] 7rjud0xt1oay2os6w0t5ulmeae4pnwo 0 163119 2689089 2461573 2026-08-05T14:01:24Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689089 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem britteschen Iwwerséigebitt am Südatlantik|aner Bedeitungen|Sandwichinselen (Homonymie)}} {{Infobox Land | Numm = Südgeorgien an<br>d'Südlech Sandwichinselen | Fändel = Flag of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Südgeorgien an de Südleche Sandwichinselen | Wopen = Coat of arms of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wopen vu Südgeorgien an de Südleche Sandwichinselen | National Devise = Leo Terram Propriam Protegat {{La}} | Kaart = South Georgia and the South Sandwich Islands in United Kingdom.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|54|15|0|S|36|45|0|W}} | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 4.066 | Fläch Plaz = <small>Südgeorgien: 3.756 km², Sandwichinseln: 310 km²</small> | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[God Save the King]] | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = -2 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = South Georgia and South Sandwich Islands.png | Extra Bild2 = }} '''Südgeorgien an d'Südlech Sandwichinselen''' sinn e [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]] am [[Atlanteschen Ozean|Südatlantik]], dat aus [[Südgeorgien]] an de [[Südlech Sandwichinselen|Südleche Sandwichinselen]] besteet. D'Insele leie ronn 1.400 km [[Osten|ëstlech]] vun de [[Falklandinselen]] an 3.677 km vum [[Südpol]] ewech. Well se nërdlech vum 60. [[Süden|südleche]] [[Geographesch Breet|Breedegrad]] leien, fale se net ënnert den [[Antarktisvertrag]] dee festleet, datt an der [[Antarktis]] (tëscht dem 60. an 90. Breedegrad) just eng friddlech Benotzung ë. a. fir d'Fuerschung, erlaabt ass. [[Fichier:South Georgia and the South Sandwich Islands banner.jpg|center|700px]] == Um Spaweck == {{Commonscat|South Georgia and the South Sandwich Islands|{{PAGENAME}}}} {{DEFAULTSORT:Sudgeorgien an d'Sudlech Sandwichinselen}} [[Kategorie:Südgeorgien an d'Südlech Sandwichinselen| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder| ]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] r4zsgqkdjuffriis5lvp8vyou9g426j 0 163137 2689079 2461702 2026-08-05T14:01:14Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689079 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Tokelau | Fändel = Flag of Tokelau.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Tokelau | Wopen = Badge of Tokelau.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Tokelau | National Devise = Tokelau for the Almighty {{En}} | Kaart = LocationTokelau.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} ''<small>(Verwaltungssëtz)</small>'' | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|09|10|0|S|171|50|0|W}} | Staatsform = Gebitt dat vun Neiséiland ofhänkt | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 10±1 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[God Save the King]] | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = +12, +13 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = Landscape-tokelau-2011-photo-new-zealand-ministry-of-foreign-affairs-and-trade 12779814375 o.jpg | Extra Bild2 = }} '''Tokelau''', bis Mee 1976 offiziell ''Tokelau Islands'', fréiere Kolonialnumm ''Union Islands'', ass en [[Atoll]] matten am [[Pazifeschen Ozean]], dee vun [[Neiséiland]] [[Kolonialissem|ofhänkt]]. Tokelau besteet aus den dräi tropesche [[Korallen|Korallenatollen]] [[Atafu]], [[Nukunonu]] a [[Fakaofo]], déi zesummen eng Fläch vun 12,2&nbsp;km² hunn. Tokelau läit nërdlech vun de [[Samoainselen]], ëstlech vun [[Tuvalu]], südlech vun de [[Phoenixinselen]], südwestlech vun de [[Linneninselen]] an nordwestlech vun der [[Cookinselen]]. D'[[Swainsinsel]], déi op 180&nbsp;km vu Fakaofo am nooste bei [[Atoll]] läit, gehéiert zu [[Amerikanesch-Samoa|Amerikanesch Samoa]], engem [[Baussegebidder vun de Vereenegte Staaten|Baussegebitt vun den USA]], och wann et historesch a kulturell enk mat Tokelau verbonnen ass. [[Fichier:Nukunonu Lagoon20070716 (banner).jpg|center|700px]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Tokelau|{{PAGENAME}}}}{{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tokelau| ]] [[Kategorie:Inselen am Pazifeschen Ozean]] [[Kategorie:Neiséilännesch Inselen]] 3og6qnqf9kd96vq3bpvufy97met8v42 0 163139 2689087 2461710 2026-08-05T14:01:22Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689087 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Turks- a Caicosinselen | Fändel = Flag of the Turks and Caicos Islands.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun den Turks- a Caicosinselen | Wopen = Coat of arms of the Turks and Caicos Islands.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wopen vun den Turks- a Caicosinselen | National Devise = [[God Save the King]] | Kaart = Turks and Caicos Islands in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|21|46|48|N|71|48|0|O}} | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 417±1 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[God Save the King]] | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = -4, -5 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = Sunset in Grace Bay, Turks and Caicos Islands.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Turks- a Caicosinselen''', heiansdo och just ''Turks & Caicos'' genannt, sinn e [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]] op de [[Westindesch Inselen|Westindeschen Inselen]], dat aus den zwou Inselgruppen [[Turksinselen]] a [[Caicosinselen|Caicosinsele]] besteet. D'Turks- a Caicosinsele leie geographesch am [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]], ginn awer nach zur [[Karibik]] gezielt; se bilden d'südëstlech Ausleefer vun de [[Bahamas]]. Ongeféier 150&nbsp;km südlech läit d'Insel [[Hispaniola]] mat de Staaten [[Dominikanesch Republik]] an [[Haiti]], 50&nbsp;km südwestlech d'Inselgrupp [[Inagua]] déi zu de Bahamas gehéiert a 65&nbsp;km nordwestlech d'Insel [[Mayaguana]] déi och zu de Bahamas zielt. == Ursprong vum Numm == * „Turks“ gëtt vum [[Autochthon Aart|heemesche]] [[Kaktus]] ''Melocactus intortus'' ([[Englesch]] ''Turk's cap cactus'') ofgeleet; * „Caicos“ kënnt vun der Bezeechnung „caya hico“, déi d'[[Lucayaner]] (e Stamm deen zum Vollek den [[Arawak]] gehéiert) fir eng Inselkette gebraucht hunn. [[Fichier:Providenciales (Turks and Caicos Islands) banner Chalk Sound.jpg|center|700px]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Turks and Caicos Islands|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Turks- a Caicosinselen| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] 3gsx8m44v61tj8o07jao24zim6ngqd7 0 163149 2689084 2665652 2026-08-05T14:01:19Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689084 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Demokratesch Arabesch Republik Sahara<br>(DARS) | Fändel = Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun der Demokratescher Arabescher Republik Sahara | Wopen = Coat of arms of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wopen vun der Demokratescher Arabescher Republik Sahara | National Devise = ''Libertad, Democracia, Unidad'' {{Es}} (Fräiheet, Demokratie, Eenheet) | Kaart = Location Western Sahara AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|properties|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|24|13|1|S|12|59|35|W}} | Staatsform = Staat mat limitéierter Unerkennung | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 266.000 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = {{wikidata|property|linked|P85}} | Wärung = {{wikidata|properties|linked|P38}} | Zäitzon = ±0 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = <small>'''rout''': ëstlechen Deel vun der Westsahara (DARS); '''rout gesträift''': westlechen Deel vun der Westsahara (de-facto: Maroc); '''gro gesträift''': Maroc</small> | Extra Bild = Sahrawi Arab Democratic Republic in its region (less biased).svg | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Arabesch Republik Sahara''' (gekierzt DARS, [[Spuenesch]] ''República Árabe Saharaui Democrática'', ''RAD'') gouf am Laf vum [[Westsaharakonflikt]] [[1976]] vun der [[Frente Polisario]] ausgeruff. D'[[Republik]] gouf vun der Bevëlkerung vun de [[Sahrauis]] an de Regioune ''Saguía el-Hamra'' a ''Río de Oro'' gegrënnt. De [[Marokko|Maroc]] revendiquéiert dat ganzt Gebitt awer och fir sech. D'DARS gëtt vu ronn 50 Staaten gradewéi vun der [[Afrikanesch Unioun|Afrikanescher Unioun]] (AU) unerkannt, huet awer kee Sëtz bei de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]]. D'Regierung vun der DARS kontrolléiert aktuell just en Drëttel vum Gebitt, revendiquéiert awer de ganzen Territoire vun der [[Westsahara]]. Zousätzlech kontrolléiert se awer nach véier Flüchtlingslageren an der Ëmgéigend vun der [[Algerien|algerescher]] Stad [[Tindūf]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Sahrawi Arab Democratic Republic|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Westsahara]] [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] qf2mljf9kadltwb15pcviomrhu79qve 0 163177 2689086 2461999 2026-08-05T14:01:21Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689086 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Niue | Fändel = Flag of Niue.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Niue | Wopen = Coat of arms of Niue.jpg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wopen vun Niue | National Devise = {{wikidata|property|linked|P885}} | Kaart = Niue on the globe (Polynesia centered).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|19|03|00|S|169|55|0|W}} | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 260 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = {{wikidata|property|linked|P85}} | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = -11 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = Avatele Niue schizzo.png | Extra Bild2 = }} '''Niue''' ([[Niueanesch Sprooch|Niueanesch]]: '''Niuē'''; Englesch: [{{IPA|ˈnjuːeɪ}}]; fréieren Numm ''Savage Island)'', ass eng isoléiert [[Korallen|Koralleninsel]] am [[Pazifik|Südpazifik]], an der Géigend vun [[Tonga]], ronn 2400&nbsp;km nordëstlech vun [[Neiséiland]]. Den [[Inselstaat]] läit südlech vu [[Samoa]] a westlech vun de [[Cookinselen]]. Zanter 1974 ass Niue duerch en Associatiounsaccord mat Neiséiland verbonnen. Niue läit direkt ëstlech vun der [[Datumsgrenz]] an domat besteet en Zäitënnerscheed mam Noper Neiséiland vun 23 Stonnen am [[Wanter]] a 24 Stonnen am [[Summer]] op der [[Südhallefkugel]]. [[Fichier:Niue banner.jpg|700px|center]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Niue|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Inselstaaten]] [[Kategorie:Inselen am Pazifeschen Ozean]] [[Kategorie:Niue| ]] 92q2gislc3z27egz3uhvddflqik0qqb 0 163234 2689085 2462577 2026-08-05T14:01:20Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689085 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Saint-Martin | Fändel = Flag of France.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Frankräich | Wopen = St Martin Coat.png | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Frankräich | National Devise = | Kaart = Saint Martin in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|21|46|48|N|71|48|0|O}} | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 35,2 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = {{wikidata|property|linked|P421}} | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = Saint Martin-CIA WFB Map.png | Extra Bild2 = }} '''Saint-Martin''' ass e [[Franséisch Iwwerséigebidder|franséischt Iwwerséigebitt]] an der [[Karibik]]. Et läit um [[Norden|nërdlechen]] Deel vun der gedeelter Insel [[Saint-Martin (Insel)|Saint-Martin]]. De südlechen Deel vun der Insel gehéiert zum [[Hollännesch Karibik|hollänneschen Iwwerséigebitt]] [[Sint Maarten]]. Bis 2007 war Saint-Martin eng franséisch [[Gemeng (Frankräich)|Gemeng]] an huet zesumme mat der Nopeschinsel [[Saint-Barthélemy (Insel)|Saint-Barthélemy]] en Arrondissement am Iwwerséidepartement [[Guadeloupe]] gebilt. Zanterhier ass et eng ''[[Collectivité d'outre-mer]]'', gehéiert awer nach weiderhin zur [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (et ass de westlechste Punkt vun der EU). [[Fichier:Saint Martin-banner.jpg|center|700px]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Saint-Martin (France)|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Saint-Martin (Franséisch Antillen)| ]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] 9131wk9r0zgg9toqjgaczibbyqk316m 0 163384 2689223 2574061 2026-08-05T22:17:42Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689223 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Strooss | Bemierkung |Titelnumm=Rue Mercier |Numm_lb= |Bild=File:Luxembourg, Cité de la sécurité sociale (108).jpg |Bildgréisst = |Fréieren Numm_fr = |Fréieren Numm_de = Bernkasteler Straße <br>(1940-1945) |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier= [[Gare (Stad Lëtzebuerg)|Gare]] |Postcode=2144 |Koordinaten={{coor dms|49|35|55.5|N|06|07|50|O}} |Längt_m = ca. 180 |Numm_fr=Rue Mercier }} D''''Rue Mercier''' ass eng Strooss am [[Gare (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se verleeft vun der [[Rue du Commerce (Stad Lëtzebuerg)|Rue du Commerce]] a Richtung Süd-Südwest, mécht dann eng 90-Grad-Kéier no riets, fir dann a west-nordwestlecher Richtung bis bei d'[[Rue du Fort-Wedell]] ze goen. Si gouf no der Champagner-Mark [[Mercier (Champagner)|Mercier]] genannt, déi do eng grouss Kellerei hat, fir [[Schampes]] ze produzéieren. {{Méi Info 1|Mercier (Champagner)}} Ënnert der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitscher Besatzung am Zweete Weltkrich]] housch se ''Bernkasteler Straße''.<ref>Guy May: [https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_71-2002_30-32.pdf "Die Straßenbezeichnungen der Stadt Luxemburg unter deutscher Besatzung (1940-1944).]" in: ''[[ons stad]]'' 71 (2002), S.30-32.</ref> == Gebaier == * fréiert Gebai vum [[Office des publications de l'Union européenne]] (1974-2023/24) ; an d’Plaz kënnt e weidert Gebai vun der [[Cité de la sécurité sociale]].<ref>{{Citation|URL=https://www.postgroup.lu/actualites/news-et-communiques/-/asset_publisher/OH6oMcVms00q/blog/post-luxembourg-baut-ihren-zukunftigen-unternehmenssitz-im-bahnhofsviertel-der-stadt-luxembu-1?inheritRedirect=false&redirect=https://www.postgroup.lu/gouvernance?p_p_id=3&p_p_lifecycle=0&p_p_state=maximized&p_p_mode=view&_3_keywords=geb%25C3%25A4ude&_3_struts_action=%252Fsearch%252Fsearch&_3_redirect=%252Fgouvernance&_3_searchEngine=post|Titel=POST Luxembourg baut ihren zukünftigen Unternehmenssitz im Bahnhofsviertel der Stadt Luxemburg - News et Communiqués - POST Group|Gekuckt=24.08.2023|Wierk=www.postgroup.lu}}</ref> == Biller == <gallery widths=200px> Fabrique de Champagne E. Mercier & Cie, Luxembourg-101.jpg|D'Gebaier vu Mercier tëscht 1890 an 1910 (Fassad laanscht d'Place de la Gare; Foto: [[Charles Bernhoeft]].) </gallery> == Kuckt och == == Um Spaweck == {{Commonscat|rue Mercier (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Stroossen am Garer Quartier|Mercier]] q258wuhzzsj10h74n8j3nvdmmc8c1ra 0 163387 2689224 2592579 2026-08-05T22:17:45Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689224 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Strooss | Bemierkung |Titelnumm=Rue de Reims |Numm_lb= |Bild=Schëld Rue de Reims-101.jpg |Bildgréisst = |Fréieren Numm_fr = Rue Cossé | fréieren Numm de = |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier= [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]]|Postcode=2417 |Koordinaten={{coor dms|49|35|59.4|N|06|07|51.7|O}} |Längt_m = ca 150 |Numm_fr=Rue de Reims }} D''''Rue de Reims''' ass eng Strooss am [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se leeft vun der [[Rue Joseph-Junck]] a Richtung Süd-Südwest bis bei d'[[Rue du Commerce (Stad Lëtzebuerg)|Rue du Commerce]] . Si gouf no der Stad [[Reims]] an der [[Champagne]] genannt, grad sou wéi d'[[Rue Mercier (Stad Lëtzebuerg)|Rue Mercier]] an d'[[Rue d'Épernay (Stad Lëtzebuerg)|Rue d'Épernay]] als Referenz un d'Champagnerproduktion an deem Quartier, wou d'Champagner-Mark [[Mercier (Champagner)|Mercier]], hir Kellerei hat. Hiren Numm krut si duerch eng Decisioun vum Gemengerot vum 16. Mee 1925, virdrun housch se ''Rue Cossé'' (nom [[Edgar Stanislas Cossé]], engem Direkter vu Mercier)<ref>[https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_50-1995_25.pdf Was bedeuten die Straßennamen der Stadt?] In: ''[[ons stad]]'' 50 (1995), S.25.</ref>. == Gebaier == * ''Mercier''-Gebai; Sëtz vum [[Office des publications de l'Union européenne]] == Biller == <gallery> </gallery> == Kuckt och == == Um Spaweck == {{Commonscat|rue de Reims (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Stroossen am Garer Quartier|Reims]] euie2n406xpg3hnls7n4683lk8wuu3z 0 163388 2689255 2464877 2026-08-06T10:09:58Z Volvox 4050 /* */ + Bild 2689255 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Strooss |Titelnumm= Rue du Commerce |Numm_fr=Rue du Commerce |Numm_lb= Rue du Commerce |Bild=Luxembourg City, Rue du Commerce, street name sign.jpg |Bildgréisst= |Fréieren Numm_fr = |Fréieren Numm_de = Handelsstraße (1940-1945) |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier= [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Gare]] |Postcode=1351 |Koordinaten={{coor dms|49|35|57.7|N|06|07|49.6|O}} |Längt_m = ca. 385 }} D''''Rue du Commerce''' ass eng Strooss am [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se leeft vun der [[Place de la Gare (Stad Lëtzebuerg)|Place de la Gare]] eng 270 Meter a west-nordwestlecher Richtung, fir dann an enger rietser 90-Grad-Kéier no Nord-Nordost ofzebéien, bis s'op d'[[Rue de Strasbourg (Stad Lëtzebuerg)|Stroossbuerger Strooss]] stéisst. Dëse leschtgenannten Deel huet fréier ''Rue des Caves'' geheescht. Ënnert der [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitscher Besatzung am Zweete Weltkrich]] housch se ''Handelsstraße''.<ref>Guy May: [https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_71-2002_30-32.pdf "Die Straßenbezeichnungen der Stadt Luxemburg unter deutscher Besatzung (1940-1944).]" in: ''[[ons stad]]'' 71 (2002), S.30-32.</ref> == Gebaier == * == Biller == <gallery> </gallery> == Kuckt och == == Um Spaweck == {{Commonscat|Rue du Commerce (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Stroossen am Garer Quartier|commerce]] 4v95osjc0tuiy9s39x1xhtxicy555hs 0 163390 2689225 2464886 2026-08-05T22:17:48Z VolvoxBot 61746 /* top */ clean up, replaced: Bildgréisst=200px → Bildgréisst = using [[Project:AWB|AWB]] 2689225 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Strooss | Bemierkung |Titelnumm= Rue d'Épernay |Numm_lb= Rue D'Épernay |Bild=Schëld Rue d'Épernay-101.jpg |Bildgréisst = |Fréieren Numm_fr = |Fréieren Numm_de = |Gemeng= [[Gemeng Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] |Uertschaft= [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |Quartier= [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Gare]] |Postcode=1490 |Koordinaten={{coor dms|49|35|59|N|06|07|55.2|O}} |Längt_m = ca. 202 }} D''''Rue d'Épernay''' ass eng Strooss am [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. Se leeft vun der [[Rue du Fort-Wedell]] an ost-südëstlecher Richtung bis op d'[[Place de la Gare (Stad Lëtzebuerg)|Place de la Gare]]. Si gouf no der Uertschaft [[Épernay]] an der [[Champagne]] genannt, wou d'Champagner-Marque [[Mercier (Champagner)|Mercier]] hire Sëtz hat an huet. Mercier hat um Areal ronderëm d'Rue d'Épernay eng grouss Kellerei, fir [[Schampes]] ze produzéieren. == Gebaier == * [[Accinauto]]-Gebai (Eck Garer Plaz) == Biller == <gallery> Rue d'Épernay-101.jpg File:1, rue d'Épernay-102.jpg|Ornament op Nr. 1 Luxembourg-Gare, Accinauto (11.2014).JPG|[[Accinauto]]-Gebai </gallery> == Kuckt och == == Um Spaweck == {{Commonscat|rue d'Épernay (Luxembourg City)|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Avenuen an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Boulevarden an der Stad Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Stroossen an der Stad Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Stroossen am Garer Quartier|Epernay]] 3sazsc52v9zi2xcyjsiubydb1yurh7r 10 164664 2689272 2680871 2026-08-06T11:56:25Z Mobby 12 60927 k 2689272 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | aboveclass = fn org | abovestyle = | title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | titlestyle = background-color: #FFDF80 | headerstyle = background-color: #FFDF80 | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Bild|}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}|maxsize=200px|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}} |header1 = Allgemeng Informatiounen | label2 = Grënnungsdatum | data2 = {{If empty|{{{Grënnungsdatum|}}}|{{wikidata|property|linked|P571}}}} | label3 = Schlussdatum | data3 = {{If empty|{{{Schlussdatum|}}}| {{wikidata|property|linked|P576}}}} | label4 = Organisateur(en) | data4 = {{{Organisateur|}}} | label5 = Editiounen | data5 = {{{Editiounen|}}} | label6 = Kategorie | data6 = {{{Kategorie|}}} | label7 = Typ / Format | data7 = {{{Typ|}}} | label8 = Periodizitéit | data8 = {{{Periodizitéit|}}} | label9 = Plaz(en) | data9 = {{{Plaz|}}} | label13 = Participanten | data13 = {{{Participanten|}}} | label15 = Statut vun de Participanten | data15 = {{{Statut|}}} | label17= Direkter | data17= {{{Direkter|}}} | label19= Websäit | data19= {{{Websäit|}}} |header20 = Palmarès | label21 = Éischte Gewënner | data21 = {{{Éischte Gewënner|}}} | label22 = Leschte Gewënner | data22 = {{{Leschte Gewënner|}}} | label23 = Meescht Titelen | data23 = {{{Meescht Titelen|}}} | label24 = Nächst Saison | data24 = {{{Nächst Saison|}}} | below = {{#ifeq:{{#invoke:Wikibase|id}}|no entity||[[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|20px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]}} }}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude> eucndhyte0m27uazs76qvhmvntlgaoi 10 167235 2689007 2689000 2026-08-05T12:55:40Z GilPe 14980 2689007 wikitext text/x-wiki {{EnCours|GilPe}} {{Dokumentatiounssäit}} {{ParserFunctions}} <!-- == Fir ze knäipen == <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Infobox Land | Numm = | Fändel = | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = | Wopen = | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = | Haaptstad = | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = | Zäitzon = | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} </syntaxhighlight> == Beispill == {{Infobox Land | Numm = Российская Федерация<br>Rossiyskaya Federatsiya | Fändel = Flag of Russia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Russesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Russesche Wopen | National Devise = | Kaart = Location Russia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Russesch]] | Haaptstad = [[Moskau]] | Verwaltungszentrum = | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = [[Wladimir Putin]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Michail Fradkow]] | Total Fläch = 17 098 242 | Fläch Plaz = 1 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 142 499 000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8 | Onofhängegkeet = [[12. Juni]] [[1990]] (deklaréiert)<br>[[26. Dezember]] [[1991]] (Zesummebroch vun der Sowjetunioun) | Nationalfeierdag = [[12. Juni]] | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/74/RussiaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Rubel]] (RUB) | Zäitzon = +2 bis +12 | Internet TLD = .ru | Telefonsprefix = +7 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Infobox Land | Numm = Российская Федерация<br>Rossiyskaya Federatsiya | Fändel = Flag of Russia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Russesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Russesche Wopen | National Devise = | Kaart = Location Russia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Russesch]] | Haaptstad = [[Moskau]] | Verwaltungszentrum = | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = [[Wladimir Putin]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Michail Fradkow]] | Total Fläch = 17 098 242 | Fläch Plaz = 1 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 142 499 000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8 | Onofhängegkeet = [[12. Juni]] [[1990]] (deklaréiert)<br>[[26. Dezember]] [[1991]] (Zesummebroch vun der Sowjetunioun) | Nationalfeierdag = [[12. Juni]] | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/74/RussiaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Rubel]] (RUB) | Zäitzon = +2 bis +12 | Internet TLD = .ru | Telefonsprefix = +7 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} </syntaxhighlight> <includeonly> [[Kategorie:Länner| S]] [[Kategorie:Schablounen:Geographie|Infobox Land]] [[Kategorie:Infoboxen:Geographie|Land]] </includeonly> ---> D'Schabloun '''{{tl|Infobox Land}}''' weist déi wichtegst Informatiounen iwwer e Land an enger standardiséierter Infobox. == Funktiounsweis == Wann e Parameter am Artikel manuell ausgefëllt ass, gëtt ëmmer de manuelle Wäert benotzt. Nëmme wann de Parameter eidel ass, probéiert d'Schabloun déi entspriechend Informatioun vu [[d:|Wikidata]] z'iwwerhuelen. Doduerch bleiwen déi bestoend manuell Informatiounen an den Artikele bestoen. Donnéeën, déi net manuell agedroe sinn, kënnen – wa s'op Wikidata disponibel sinn – automatesch ergänzt ginn. Bei verlinkten Donnéeë muss dat entspriechend Wikidata-Element am beschte Fall eng lëtzebuergesch Etikett hunn. Soss kann et sinn, datt kee Wäert oder eng Etikett an enger anerer Sprooch ugewise gëtt. == Fir ze knäipen == <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Infobox Land | Numm = | Fändel = | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = | Wopen = | Wope Breet = | Wopen Artikel = | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = | Haaptstad = | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Verwaltungszentrum = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = | Zäitzon = | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild Text = | Extra Bild2 = | Extra Bild2 Text = }} </syntaxhighlight> Et ass net néideg, all Parameteren an den Artikel ze kopéieren. Et geet duer, déi Parameteren anzedroen, fir déi e manuelle Wäert gebraucht gëtt. == Parameteren == {| class="wikitable" ! Parameter ! Beschreiwung ! Wikidata-Réckfall |- | <code>Numm</code> | Offiziellen oder üblechen Numm vum Land. Wa kee Wäert disponibel ass, gëtt den Numm vun der Säit benotzt. | [[d:Property:P1448|P1448]] |- | <code>Fändel</code> | Numm vum Fändelsfichier, ouni <code>Fichier:</code> oder <code>File:</code>.<br>(Kuckt och [[Schabloun:Infobox Land/doc#Speziell Hiweiser|Speziell Hiweiser]]). | [[d:Property:P41|P41]] |- | <code>Fändel Bildbreet</code> | Breet vum Fändel, zum Beispill <code>130px</code>. | – |- | <code>Fändel Artikel</code> | Artikel, op deen d'Legend „Fändel“ verlinke soll. | – |- | <code>Wopen</code> | Numm vum Wopefichier, ouni <code>Fichier:</code> oder <code>File:</code>.<br>(Kuckt och [[Schabloun:Infobox Land/doc#Speziell Hiweiser|Speziell Hiweiser]]). | [[d:Property:P94|P94]] |- | <code>Wope Breet</code> | Breet vum Wopen, zum Beispill <code>110px</code>. | – |- | <code>Wopen Artikel</code> | Artikel, op deen d'Legend „Wopen“ verlinke soll. | – |- | <code>National Devise</code> | National Devise oder Motto vum Land. | [[d:Property:P1451|P1451]] |- | <code>Kaart</code> | Numm vum Fichier mat der Kaart. | [[d:Property:P242|P242]] |- | <code>Kaart Breet</code> | Breet vun der Kaart, zum Beispill <code>280px</code>. | – |- | <code>Offiziell Sprooch</code> | Offiziell Sprooch(en) vum Land. | [[d:Property:P37|P37]] |- | <code>Haaptstad</code> | Haaptstad vum Land. | [[d:Property:P36|P36]] |- | <code>Haaptstad Awunner</code> | Zuel vun den Awunner vun der Haaptstad. Dësen aktuelle Wäert soll vu Wikidata kommen oder manuell mat Datum a Referenz agedroe ginn. | – |- | <code>Haaptstad Koordinaten</code> | Geografesch Koordinate vun der Haaptstad. | – |- | <code>Verwaltungszentrum</code> | Verwaltungszentrum, wann en net mat der Haaptstad identesch ass. | – |- | <code>Staatsform</code> | Staats- oder Regierungsform. | [[d:Property:P122|P122]] |- | <code>Landeschef Titel</code> | Titel vum Staatschef, zum Beispill „President“, „Staatspresident“, „Kinnek“ oder „Fürst“. | [[d:Property:P1906|P1906]] |- | <code>Landeschef</code> | Numm vum aktuelle Staatschef. De Wäert soll vu Wikidata kommen oder manuell mat Datum a Referenz agedroe ginn. | [[d:Property:P35|P35]] |- | <code>Regierungschef Titel</code> | Titel vum Regierungschef, zum Beispill „Premierminister“ oder „Ministerpresident“ | [[d:Property:P1313|P1313]] |- | <code>Regierungschef</code> | Numm vum aktuelle Regierungschef. De Wäert soll vu Wikidata kommen oder manuell mat Datum a Referenz agedroe ginn. | [[d:Property:P6|P6]] |- | <code>Total Fläch</code> | Gesamtfläch a km². D'Eenheet <code>km²</code> gëtt vun der Schabloun derbäigesat. | [[d:Property:P2046|P2046]] |- | <code>Fläch Plaz</code> | Rangplaz vum Land no senger Fläch. | – |- | <code>Waasserfläch</code> | Undeel vun der Waasserfläch. D'Prozentzeeche gëtt vun der Schabloun derbäigesat. | – |- | <code>Bevëlkerung</code> | Awunnerzuel. De Wäert soll vu Wikidata kommen oder manuell mat Datum a Referenz agedroe ginn. | [[d:Property:P1082|P1082]] |- | <code>Bevëlkerung Plaz</code> | Rangplaz vum Land no senger Bevëlkerung. | – |- | <code>Bevëlkerungsdicht</code> | Bevëlkerungsdicht. D'Eenheet <code>Awunner/km²</code> gëtt vun der Schabloun derbäigesat. | – |- | <code>Onofhängegkeet</code> | Datum an eventuell weider Informatiounen iwwer d'Onofhängegkeet oder d'Grënnung vum Staat. | – |- | <code>Nationalfeierdag</code> | Nationalfeierdag vum Land. | – |- | <code>Nationalhymn</code> | Numm vun der Nationalhymn. E manuelle Wäert kann och e Link fir ze lauschteren enthalen.<br>(Kuckt [[Schabloun:Infobox Land/doc#Speziell Hiweiser|Speziell Hiweiser]]). | [[d:Property:P85|P85]] |- | <code>Wärung</code> | Wärung vum Land. | [[d:Property:P38|P38]] |- | <code>Zäitzon</code> | Zäitzon ouni d'Ofkierzung vun der [[Koordinéiert Weltzäit|koordinéierter Weltzäit]], zum Beispill <code>+1 (+2 am Summer)</code>. D'Ofkierzung <code>UTC</code> gëtt vun der Schabloun derbäigesat.<br>(Kuckt och [[Schabloun:Infobox Land/doc#Speziell Hiweiser|Speziell Hiweiser]]). | [[d:Property:P421|P421]] |- | <code>Internet TLD</code> | Länderspezifesch Internet-Top-Level-Domain. | [[d:Property:P78|P78]] |- | <code>Telefonsprefix</code> | Internationalen Telefonsvirwal. | [[d:Property:P474|P474]] |- | <code>Notizen</code> | Zousätzlech Notizen, déi um Enn vun der Infobox ugewise ginn. | – |- | <code>Extra Bild</code> | Numm vun engem zousätzleche Bildfichier. | – |- | <code>Extra Bild Text</code> | Legend vum zousätzleche Bild. | – |- | <code>Extra Bild2</code> | Numm vun engem zweeten zousätzleche Bildfichier. | – |- | <code>Extra Bild2 Text</code> | Legend vum zweeten zousätzleche Bild. | – |} == Speziell Hiweiser == === Nationalhymn an Audiolink === De Wikidata-Wäert [[d:Property:P85|P85]] (Nationallidd) liwwert den Numm an de Link vun der Nationalhymn, awer net automatesch en Audiolink. Fir d'Hymn kënnen ze lauschteren, kann de Parameter manuell esou ausgefëllt ginn: <pre> | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]<br>[[Media:Russian Anthem Instrumental.ogg|(Lauschteren)]] </pre> Fir Audiodateie vu Wikimedia Commons soll e Wiki-Link mat <code>Media:</code> benotzt ginn an net eng al direkt URL op <code>upload.wikimedia.org</code>. === Zäitzon === Beim manuelle Wäert gëtt <code>UTC</code> automatesch vun der Schabloun derbäigesat. Dofir soll zum Beispill just dëst agedroe ginn: <pre> | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) </pre> === Biller === Bei <code>Fändel</code>, <code>Wopen</code>, <code>Kaart</code>, <code>Extra Bild</code> an <code>Extra Bild2</code> gëtt nëmmen den Numm vum Fichier agedroen: <pre> | Extra Bild = Monaco Monte Carlo 1.jpg | Extra Bild Text = Vue op Monte Carlo a säin Hafen </pre> === Referenzen === Referenze kënnen direkt an de manuelle Wäert agesat ginn, zum Beispill: <pre> | Bevëlkerung = 681.973<ref>{{Internetquell|url=...|titel=...|gekuckt=...}}</ref> <small>(1. Januar 2025)</small> </pre> Bei Donnéeën, déi sech reegelméisseg änneren – besonnesch Bevëlkerung, Staatschef a Regierungschef – soll de Wäert vu Wikidata geholl ginn oder de Stand an den Datum vum Wäert ugi ginn an eng zouverlässeg Referenz bäigesat ginn. b0pu12gltq0njkqa390sou9m1o8tivq 2689009 2689007 2026-08-05T13:27:21Z GilPe 14980 Update Dokumentatiounssäit 2689009 wikitext text/x-wiki {{Dokumentatiounssäit}} Dës Schabloun weist déi wichtegst Informatiounen iwwer e Land an enger standardiséierter Infobox. D'Syntax '''{{tl|Infobox Land}}''' geet duer, fir datt eng Këscht riets am Artikel opgebaut gëtt == Funktiounsweis == Wann e Parameter am Artikel manuell ausgefëllt ass, gëtt ëmmer de manuelle Wäert benotzt. Nëmme wann de Parameter eidel ass, probéiert d'Schabloun déi entspriechend Informatioun vu [[d:|Wikidata]] z'iwwerhuelen. Doduerch bleiwen déi bestoend manuell Informatiounen an den Artikele bestoen. Donnéeën, déi net manuell agedroe sinn, kënnen – wa s'op Wikidata disponibel sinn – automatesch ergänzt ginn. Bei verlinkten Donnéeë muss dat entspriechend Wikidata-Element am beschte Fall eng lëtzebuergesch Etikett hunn. Soss kann et sinn, datt kee Wäert oder eng Etikett an enger anerer Sprooch ugewise gëtt. == Fir ze knäipen == <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Infobox Land | Numm = | Fändel = | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = | Wopen = | Wope Breet = | Wopen Artikel = | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = | Haaptstad = | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Verwaltungszentrum = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = | Zäitzon = | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild Text = | Extra Bild2 = | Extra Bild2 Text = }} </syntaxhighlight> Et ass net néideg, all Parameteren an den Artikel ze kopéieren. Et geet duer, déi Parameteren anzedroen, fir déi e manuelle Wäert gebraucht gëtt. == Beispill == <table role="presentation" style="width:100%; border:0; background:transparent;"> <tr> <td style="width:auto; padding:0 15px 0 0; border:0; vertical-align:top;"> '''Quelltext vum Beispill:''' <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Infobox Land | Numm = Российская Федерация<br>Rossiyskaya Federatsiya | Fändel = Flag of Russia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Russesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Russesche Wopen | National Devise = (Devise) | Kaart = Location Russia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Russesch]] | Haaptstad = [[Moskau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Verwaltungszentrum = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = [[Wladimir Putin]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Michail Wladimirowitsch Mischustin]] | Total Fläch = 17.098.242 | Fläch Plaz = 1 | Waasserfläch = 13 | Bevëlkerung = 146.119.928 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[12. Juni]] [[1990]] {{small|(deklaréiert)}}<br>[[26. Dezember]] [[1991]] {{small|(Zesummebroch vun der Sowjetunioun)}} | Nationalfeierdag = [[12. Juni]] | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]<br>[[Media:Russian Anthem Instrumental.ogg|(Lauschteren)]] | Wärung = [[Russesche Rubel|Rubel]] (RUB) | Zäitzon = +2 bis +12 | Internet TLD = | Telefonsprefix = +7 | Notizen = Keng extra Notizen disponibel | Extra Bild = | Extra Bild Text = | Extra Bild2 = | Extra Bild2 Text = }} </syntaxhighlight> </td> <td style="width:310px; padding:0; border:0; vertical-align:top;"> '''Resultat:''' {{Infobox Land | Numm = Российская Федерация<br>Rossiyskaya Federatsiya | Fändel = Flag of Russia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Russesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Russesche Wopen | National Devise = (Devise) | Kaart = Location Russia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Russesch]] | Haaptstad = [[Moskau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Verwaltungszentrum = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = [[Wladimir Putin]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Michail Wladimirowitsch Mischustin]] | Total Fläch = 17.098.242 | Fläch Plaz = 1 | Waasserfläch = 13 | Bevëlkerung = 146.119.928 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[12. Juni]] [[1990]] {{small|(deklaréiert)}}<br>[[26. Dezember]] [[1991]] {{small|(Zesummebroch vun der Sowjetunioun)}} | Nationalfeierdag = [[12. Juni]] | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]<br>[[Media:Russian Anthem Instrumental.ogg|(Lauschteren)]] | Wärung = [[Russesche Rubel|Rubel]] (RUB) | Zäitzon = +2 bis +12 | Internet TLD = | Telefonsprefix = +7 | Notizen = Keng extra Notizen disponibel | Extra Bild = | Extra Bild Text = | Extra Bild2 = | Extra Bild2 Text = }} </td> </tr> </table> {{clr}} == Parameteren == {| class="wikitable" ! Parameter ! Beschreiwung ! Wikidata-Réckfall |- | <code>Numm</code> | Offiziellen oder üblechen Numm vum Land. Wa kee Wäert disponibel ass, gëtt den Numm vun der Säit benotzt. | [[d:Property:P1448|P1448]] |- | <code>Fändel</code> | Numm vum Fändelsfichier, ouni <code>Fichier:</code> oder <code>File:</code>.<br>(Kuckt och [[Schabloun:Infobox Land/doc#Speziell Hiweiser|Speziell Hiweiser]]). | [[d:Property:P41|P41]] |- | <code>Fändel Bildbreet</code> | Breet vum Fändel, zum Beispill <code>130px</code>. | – |- | <code>Fändel Artikel</code> | Artikel, op deen d'Legend „Fändel“ verlinke soll. | – |- | <code>Wopen</code> | Numm vum Wopefichier, ouni <code>Fichier:</code> oder <code>File:</code>.<br>(Kuckt och [[Schabloun:Infobox Land/doc#Speziell Hiweiser|Speziell Hiweiser]]). | [[d:Property:P94|P94]] |- | <code>Wope Breet</code> | Breet vum Wopen, zum Beispill <code>110px</code>. | – |- | <code>Wopen Artikel</code> | Artikel, op deen d'Legend „Wopen“ verlinke soll. | – |- | <code>National Devise</code> | National Devise oder Motto vum Land. | [[d:Property:P1451|P1451]] |- | <code>Kaart</code> | Numm vum Fichier mat der Kaart. | [[d:Property:P242|P242]] |- | <code>Kaart Breet</code> | Breet vun der Kaart, zum Beispill <code>280px</code>. | – |- | <code>Offiziell Sprooch</code> | Offiziell Sprooch(en) vum Land. | [[d:Property:P37|P37]] |- | <code>Haaptstad</code> | Haaptstad vum Land. | [[d:Property:P36|P36]] |- | <code>Haaptstad Awunner</code> | Zuel vun den Awunner vun der Haaptstad. Dësen aktuelle Wäert soll vu Wikidata kommen oder manuell mat Datum a Referenz agedroe ginn. | – |- | <code>Haaptstad Koordinaten</code> | Geografesch Koordinate vun der Haaptstad. | – |- | <code>Verwaltungszentrum</code> | Verwaltungszentrum, wann en net mat der Haaptstad identesch ass. | – |- | <code>Staatsform</code> | Staats- oder Regierungsform. | [[d:Property:P122|P122]] |- | <code>Landeschef Titel</code> | Titel vum Staatschef, zum Beispill „President“, „Staatspresident“, „Kinnek“ oder „Fürst“. | [[d:Property:P1906|P1906]] |- | <code>Landeschef</code> | Numm vum aktuelle Staatschef. De Wäert soll vu Wikidata kommen oder manuell mat Datum a Referenz agedroe ginn. | [[d:Property:P35|P35]] |- | <code>Regierungschef Titel</code> | Titel vum Regierungschef, zum Beispill „Premierminister“ oder „Ministerpresident“ | [[d:Property:P1313|P1313]] |- | <code>Regierungschef</code> | Numm vum aktuelle Regierungschef. De Wäert soll vu Wikidata kommen oder manuell mat Datum a Referenz agedroe ginn. | [[d:Property:P6|P6]] |- | <code>Total Fläch</code> | Gesamtfläch a km². D'Eenheet <code>km²</code> gëtt vun der Schabloun derbäigesat. | [[d:Property:P2046|P2046]] |- | <code>Fläch Plaz</code> | Rangplaz vum Land no senger Fläch. | – |- | <code>Waasserfläch</code> | Undeel vun der Waasserfläch. D'Prozentzeeche gëtt vun der Schabloun derbäigesat. | – |- | <code>Bevëlkerung</code> | Awunnerzuel. De Wäert soll vu Wikidata kommen oder manuell mat Datum a Referenz agedroe ginn. | [[d:Property:P1082|P1082]] |- | <code>Bevëlkerung Plaz</code> | Rangplaz vum Land no senger Bevëlkerung. | – |- | <code>Bevëlkerungsdicht</code> | Bevëlkerungsdicht. D'Eenheet <code>Awunner/km²</code> gëtt vun der Schabloun derbäigesat. | – |- | <code>Onofhängegkeet</code> | Datum an eventuell weider Informatiounen iwwer d'Onofhängegkeet oder d'Grënnung vum Staat. | – |- | <code>Nationalfeierdag</code> | Nationalfeierdag vum Land. | – |- | <code>Nationalhymn</code> | Numm vun der Nationalhymn. E manuelle Wäert kann och e Link fir ze lauschteren enthalen.<br>(Kuckt [[Schabloun:Infobox Land/doc#Speziell Hiweiser|Speziell Hiweiser]]). | [[d:Property:P85|P85]] |- | <code>Wärung</code> | Wärung vum Land. | [[d:Property:P38|P38]] |- | <code>Zäitzon</code> | Zäitzon ouni d'Ofkierzung vun der [[Koordinéiert Weltzäit|koordinéierter Weltzäit]], zum Beispill <code>+1 (+2 am Summer)</code>. D'Ofkierzung <code>UTC</code> gëtt vun der Schabloun derbäigesat.<br>(Kuckt och [[Schabloun:Infobox Land/doc#Speziell Hiweiser|Speziell Hiweiser]]). | [[d:Property:P421|P421]] |- | <code>Internet TLD</code> | Länderspezifesch Internet-Top-Level-Domain. | [[d:Property:P78|P78]] |- | <code>Telefonsprefix</code> | Internationalen Telefonsvirwal. | [[d:Property:P474|P474]] |- | <code>Notizen</code> | Zousätzlech Notizen, déi um Enn vun der Infobox ugewise ginn. | – |- | <code>Extra Bild</code> | Numm vun engem zousätzleche Bildfichier. | – |- | <code>Extra Bild Text</code> | Legend vum zousätzleche Bild. | – |- | <code>Extra Bild2</code> | Numm vun engem zweeten zousätzleche Bildfichier. | – |- | <code>Extra Bild2 Text</code> | Legend vum zweeten zousätzleche Bild. | – |} == Speziell Hiweiser == === Nationalhymn an Audiolink === De Wikidata-Wäert [[d:Property:P85|P85]] (Nationallidd) liwwert den Numm an de Link vun der Nationalhymn, awer net automatesch en Audiolink. Fir d'Hymn kënnen ze lauschteren, kann de Parameter manuell esou ausgefëllt ginn: <pre> | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]<br>[[Media:Russian Anthem Instrumental.ogg|(Lauschteren)]] </pre> Fir Audiodateie vu Wikimedia Commons soll e Wiki-Link mat <code>Media:</code> benotzt ginn an net eng al direkt URL op <code>upload.wikimedia.org</code>. === Zäitzon === Beim manuelle Wäert gëtt <code>UTC</code> automatesch vun der Schabloun derbäigesat. Dofir soll zum Beispill just dëst agedroe ginn: <pre> | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) </pre> === Biller === Bei <code>Fändel</code>, <code>Wopen</code>, <code>Kaart</code>, <code>Extra Bild</code> an <code>Extra Bild2</code> gëtt nëmmen den Numm vum Fichier agedroen: <pre> | Extra Bild = Monaco Monte Carlo 1.jpg | Extra Bild Text = Vue op Monte Carlo a säin Hafen </pre> === Referenzen === Referenze kënnen direkt an de manuelle Wäert agesat ginn, zum Beispill: <pre> | Bevëlkerung = 681.973<ref>{{Internetquell|url=...|titel=...|gekuckt=...}}</ref> <small>(1. Januar 2025)</small> </pre> Bei Donnéeën, déi sech reegelméisseg änneren – besonnesch Bevëlkerung, Staatschef a Regierungschef – soll de Wäert vu Wikidata geholl ginn oder de Stand an den Datum vum Wäert ugi ginn an eng zouverlässeg Referenz bäigesat ginn. <includeonly> [[Kategorie:Länner| S]] [[Kategorie:Schablounen:Geographie|Infobox Land]] [[Kategorie:Infoboxen:Geographie|Land]] </includeonly> 195n0cznnt3rfoolmoxj5fnb02u3mbj 0 168801 2689249 2582192 2026-08-06T09:10:49Z ~2026-43244-34 72514 2689249 wikitext text/x-wiki {{Infobox Verwaltung}} De '''Verwaltungsgeriichtshaff'''<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/constitution/1868/10/17/n1/consolide/20230701/lb#art_112|Titel=Verfassung vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg|Gekuckt=18.12.2024|Wierk=legilux.public.lu|Säiten=Art. 112 (5)|Sprooch=lb}}</ref> ({{Fr}} '''Cour administrative''') gehéiert zur [[Geriichtsorganisatioun (Lëtzebuerg)#Administrativ Geriichtsbarkeet|Administrativer Geriichtsbarkeet]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. D'Cour administrative gouf an der Folleg vun der [[Lëtzebuerger Constitutioun|Verfassungsrevisioun]] vum 12. Juli 1996<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1996/07/12/n2/jo|Titel=Loi du 12 juillet 1996 portant révision de l'article 95 de la Constitution. - Legilux|Gekuckt=15.12.2024|Datum=12.07.1996|Wierk=|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> mam Gesetz vum 7. November 1996 geschaf<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1996/11/07/n1|Titel=Loi du 7 novembre 1996 portant organisation des juridictions de l'ordre administratif|Gekuckt=15.12.2024|Datum=07.11.1996|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref>. == Kompetenz == De Verwaltungsgeriichtshaff ass an zweeter a leschter Instanz als Appellsgeriicht zoustänneg fir: * Appeller géint all d'Urteeler vum [[Tribunal administratif (Lëtzebuerg)|Verwaltungsgeriicht]], ausser fir: ** Affäre vun der [[International Protektioun|internationaler Protektioun]]; ** Affären am Kader vun der [[COVID-19-Pandemie zu Lëtzebuerg|Covid-19]] Gesetzgebung. Géint d'Decisioune vum President vum Verwaltungsgeriichtshaff am Kader vum ''Référé administratif'' kann allerdéngs keen Appell gemaach ginn. An e puer seelene Fäll ass de Verwaltungsgeriichtshaff direkt zoustänneg<ref name=":0">{{Citation|URL=https://justice.public.lu/dam-assets/fr/publications/justice-en-chiffres/la-justice-en-chiffres-2023.pdf|Titel=La justice en chiffres 2023|Gekuckt=18.12.2024|Datum=08.08.2024|Wierk=justice.public.lu|Editeur=Service communication et presse de la justice (SCPJ)|Säiten=IX. Juridictions administratives – A. Cour administrative, S. 73|Sprooch=fr}}</ref>: * Appeller vun enger [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] géint eng staatlech Decisioun, * Asproch am Kontext vun engem [[Referendum]] deen op d'Initiativ vu Wieler zeréckgeet. == Zesummesetzung == De Verwaltungsgeriichtshaff besteet aus enger eenzeger Kummer, an där dräi 3 Magistrate siegéieren. President vun der Cour administrative ass zanter 2015 de [[Francis Delaporte]]. == Eegenaart == An der administrativer Geriichtsbarkeet (Tribunal administratif a Cour administrative) gëtt e kee [[Ministère public (Lëtzebuerg)|Ministère public]]. == Um Spaweck == * [https://justice.public.lu/fr/organisation-justice/juridictions-administratives.html Websäit vun der Administrativer Geriichtsbarkeet] * [https://justice.public.lu/dam-assets/fr/publications/justice-en-chiffres La justice en chiffres 2023], XI. Juridictions administratives, Service communication et presse de la justice (SCPJ), 08.08.2024, S. 73 ff {{Navigatioun Justiz}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Geriichter zu Lëtzebuerg]] 6osj2cska1jjjzb3vjh0eyjvcsg0gre 0 170209 2689090 2665270 2026-08-05T14:01:25Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689090 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen|dem Staat}} {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = دولة فلسطين<br>Daulat Filastīn<br>Staat Palestina | Fändel = Flag of Palestine.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Palestina | Wopen = Emblem of Palestine.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Palestina | National Devise = | Kaart = Palestine in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Ostjerusalem]] (beusprocht)<br>[[Ramallah]] ([[de jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad Awunner = 677.800 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresendiell Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch = 6020 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4.976.684 (2019) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 779 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[15. November]] | Nationalhymn = Fidā'ī | Wärung = [[Schekel]] (ILS)<br>[[Jordaneschen Dinar]] (JOD) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ps]] | Telefonsprefix = +970 (+972) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Palestina''', op [[Arabesch]] دولة فلسطين, [[DIN 31635|DMG]] ''Daulat Filasṭīn'', offiziell '''Staat Palestina''', ass en [[de jure / de facto|de facto]] Staat am [[Noen Osten]]. E läit tëscht [[Israel]] a [[Jordanien]]. De Staat ass als en ''non-member observer state'' vun der [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] unerkannt. 157 UN Staaten erkennen de Staat un. De Staat Palestina beusprocht d'[[Westjordanland]] an d'[[Gazasträif]], mä d'Majoritéit vun deene Gebidder si vun [[Israel]] besat. == Geschicht == Am Joer 1988 huet d'Palästinensesch Befreiungsorganisatioun (PLO) de Staat Palestina fir Onofhängegkeet erkläert. Zanterhier fuerdert si dat ganzt Gebitt, dat zanter 1967 vun Israel besat ass, mat [[Ostjerusalem]] als [[Haaptstad]]. Duerch verschidden Ofkommes ass et ab 1994 zu engem deelweise Réckzuch vun Israel komm, wat zu enger limitéierter Onofhängegkeet vu Palestina an den Autonomiegebidder gefouert huet. Fir dës Gebidder ze verwalten, gouf d'[[Palestinensesch Autonomiegebidder]] (PA) gegrënnt, déi vun der [[Fatah]] gefouert ginn an zanter 2013 als „Staat Palestina“ optrëtt. Am Joer 2007 ass Palestina awer wéinst dem Konflikt tëscht der Fatah an der [[Hamas]] an zwou Hoheetsgebidder zerfall: d'Westjordanland, dat vun der PA respektiv Fatah regéiert gëtt an ongeféier dräi Milliounen Awunner huet, an d'Gazasträif, déi ënner der Kontroll vun der radikal-islamistescher Hamas steet a ronn zwee Milliounen Awunner huet. Béid Gebidder ginn autoritär regéiert. Zënter 2006 goufen a kengem vun deenen zwee Gebidder nach Wale gehalen. D'Press- a Meenungsfräiheete si staark ageschränkt. 2024 huet den [[Internationale Geriichtshaff]] an engem Rechtsgutachten erkläert, datt Israel d'Gazasträif, d'Westjordanland an Ostjerusalem vëlkerrechtswiddreg besetzt. Israel misst all israeelesch Siidler aus de besate Gebidder evakuéieren an de Schued ersetzen, deen duerch d'Besatzung entstanen ass.<ref>{{Citation|URL=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/israel-igh-besatzung-korri-100.html|Titel=Was aus dem Gutachten des IGH folgt|Gekuckt=2025-07-31|Auteur=C. Kehlbach, A. Holzer und M. Bauer ARD-Rechtsredaktion|Wierk=tagesschau.de|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/igh-gutachten-israel-annexion-palaestinensische-gebiete-verstoss-gegen-voelkerrecht|Titel=IGH: Israel annektiert palästinensische Gebiete|Gekuckt=2025-07-31|Auteur=LTO|Wierk=Legal Tribune Online|Sprooch=de}}</ref> Den 22. September 2025 huet [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] mat aneren [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Länner de Staat Palestina fir d'Méiglechmaache vun enger [[Zwee-Staate-Léisung]] op der [[Vereent Natiounen|UN-Versammlung]] unerkannt.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/radio/newsbreak/s/5221222.html|Titel=Frankräich an och Lëtzebuerg erkenne Palestinenserstaat un|Gekuckt=2025-09-27|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> ==Um Spaweck== {{Commonscat|Palestine|Palestina}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Noen Osten]] [[Kategorie:Palestina]] 3lx28o6u3565yy8gy8rfuxtqeljwsbq 2689170 2689090 2026-08-05T14:07:32Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689170 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen|dem Staat}} {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = دولة فلسطين<br>Daulat Filastīn<br>Staat Palestina | Fändel = Flag of Palestine.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Palestina | Wopen = Emblem of Palestine.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Palestina | National Devise = | Kaart = Palestine in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Ostjerusalem]] (beusprocht)<br>[[Ramallah]] ([[de jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad Awunner = 677.800 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresendiell Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch = 6020 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4.976.684 (2019) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 779 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[15. November]] | Nationalhymn = Fidā'ī | Wärung = [[Schekel]] (ILS)<br>[[Jordaneschen Dinar]] (JOD) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ps]] | Telefonsprefix = +970 (+972) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Palestina''', op [[Arabesch]] دولة فلسطين, [[DIN 31635|DMG]] ''Daulat Filasṭīn'', offiziell '''Staat Palestina''', ass en [[de jure / de facto|de facto]] Staat am [[Noen Osten]]. E läit tëscht [[Israel]] a [[Jordanien]]. De Staat ass als en ''non-member observer state'' vun der [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] unerkannt. 157 UN Staaten erkennen de Staat un. De Staat Palestina beusprocht d'[[Westjordanland]] an d'[[Gazasträif]], mä d'Majoritéit vun deene Gebidder si vun [[Israel]] besat. == Geschicht == Am Joer 1988 huet d'Palästinensesch Befreiungsorganisatioun (PLO) de Staat Palestina fir Onofhängegkeet erkläert. Zanterhier fuerdert si dat ganzt Gebitt, dat zanter 1967 vun Israel besat ass, mat [[Ostjerusalem]] als [[Haaptstad]]. Duerch verschidden Ofkommes ass et ab 1994 zu engem deelweise Réckzuch vun Israel komm, wat zu enger limitéierter Onofhängegkeet vu Palestina an den Autonomiegebidder gefouert huet. Fir dës Gebidder ze verwalten, gouf d'[[Palestinensesch Autonomiegebidder]] (PA) gegrënnt, déi vun der [[Fatah]] gefouert ginn an zanter 2013 als „Staat Palestina“ optrëtt. Am Joer 2007 ass Palestina awer wéinst dem Konflikt tëscht der Fatah an der [[Hamas]] an zwou Hoheetsgebidder zerfall: d'Westjordanland, dat vun der PA respektiv Fatah regéiert gëtt an ongeféier dräi Milliounen Awunner huet, an d'Gazasträif, déi ënner der Kontroll vun der radikal-islamistescher Hamas steet a ronn zwee Milliounen Awunner huet. Béid Gebidder ginn autoritär regéiert. Zënter 2006 goufen a kengem vun deenen zwee Gebidder nach Wale gehalen. D'Press- a Meenungsfräiheete si staark ageschränkt. 2024 huet den [[Internationale Geriichtshaff]] an engem Rechtsgutachten erkläert, datt Israel d'Gazasträif, d'Westjordanland an Ostjerusalem vëlkerrechtswiddreg besetzt. Israel misst all israeelesch Siidler aus de besate Gebidder evakuéieren an de Schued ersetzen, deen duerch d'Besatzung entstanen ass.<ref>{{Citation|URL=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/israel-igh-besatzung-korri-100.html|Titel=Was aus dem Gutachten des IGH folgt|Gekuckt=2025-07-31|Auteur=C. Kehlbach, A. Holzer und M. Bauer ARD-Rechtsredaktion|Wierk=tagesschau.de|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/igh-gutachten-israel-annexion-palaestinensische-gebiete-verstoss-gegen-voelkerrecht|Titel=IGH: Israel annektiert palästinensische Gebiete|Gekuckt=2025-07-31|Auteur=LTO|Wierk=Legal Tribune Online|Sprooch=de}}</ref> Den 22. September 2025 huet [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] mat aneren [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Länner de Staat Palestina fir d'Méiglechmaache vun enger [[Zwee-Staate-Léisung]] op der [[Vereent Natiounen|UN-Versammlung]] unerkannt.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/radio/newsbreak/s/5221222.html|Titel=Frankräich an och Lëtzebuerg erkenne Palestinenserstaat un|Gekuckt=2025-09-27|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> ==Um Spaweck== {{Commonscat|Palestine|Palestina}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Noen Osten]] [[Kategorie:Palestina]] 4dpq62nujq1xcly0krzvgq56dzpk57r 4 170376 2689190 2688985 2026-08-05T20:45:12Z Volvox 4050 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ Äntweren 2689190 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) owykxi0o9l3kzov9zcf21t50vy4zxfr 2689191 2689190 2026-08-05T20:45:42Z Volvox 4050 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ Äntweren 2689191 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::Ma wëlls de mer dann och verroden, wat fir ee Feeler s de fonnt hues ;) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) 417tv7a2zrf75tv1dvphwk2nmr0bak9 2689227 2689191 2026-08-05T23:05:47Z Volvox 4050 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ 2689227 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::Ma wëlls de mer dann och verroden, wat fir ee Feeler s de fonnt hues ;) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) Klenge Feedback: Virun allem déi interaktiv Kaart an der App (Android an iOS) mat de Miniaturbiller vun de geogetaggten Artikele ass fantastesch. Ech hunn dat haut enger Rei Leit gewisen an et war fir mech richteg ongewinnt, wéi vill Interesse d'Leit op eemol un der lëtzebuergescher Wikipedia weisen; een huet sech souguer d'App erofgelueden, op Lëtzebuergesch agestallt, an ugefaangen op der Kaart ronderëm ze kucken an Artikelen duerchzeliesen. Villäicht kéint een offwiki eng kleng Kommunikatioun maachen, wann d'Leit dat relativ interessant fannen... Ech fannen déi Kaart och perséinlech ganz nëtzlech, well een domat * op ee Bléck erkennt, wou Koordinaten net ganz exakt oder deels komplett falsch sinn (sou hat ech haut Australien, Singapur a Belize an der Stad Lëtzebuerg fonnt, warscheinlech wéinst engem Copy-Paste-Feeler; och ee Gebai an Ettelbréck stoung an der falscher Strooss). Déi kann een dann hei an/oder op Wikidata verbesseren. * op ee Bléck erkennt, wat fir geolokaliséiert Artikele kee Bild hunn (zumindest am Prinzip, heiansdo schénge se just net richteg gelueden ze ginn...). Dat gëllt iwwregens och fir d'Lëscht am Browser, net nëmmen d'Kaart an der App. Och fir z'erkennen, wou Wikidata-Etikette feelen oder ugepasst musse ginn, ass d'Lëscht praktesch. Problemer sinn, datt {{tl|Coor dms}} kee Geotagging maache sollt op Säiten wéi Lëschte vun Denkmaler/Kierchen/Kapellen/Weekräizer etc. oder wann se bei Länner an der Infobox als „Koordinate vun der Haaptstad“ virkënnt. Deemno misst een an d'Schabloun e Parameter abauen fir ze decidéieren, ob een tagge wëll oder net; kéint een och op aner Schabloune wéi {{tl|Coor dms1 uewen}} auswäiten. Et wier och néideg de GeoTagging an Infoboxen anzebauen, awer natierlech just do, wou et Sënn ergëtt (also net um Niveau vu [[Modul:Wd]], mee um Niveau vun dem jeeweilegen Infobox-Feld). Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:05, 5. Aug. 2026 (UTC) buynbt0hl7x717fz4xjjeutq8bz4yxm 2689233 2689227 2026-08-06T07:11:03Z Les Meloures 580 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ Äntweren 2689233 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::Ma wëlls de mer dann och verroden, wat fir ee Feeler s de fonnt hues ;) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::Salut, wéi ech an der [[:Kategorie:Säite mat Koordinaten, wou e Feeler an de Koordinaten ass]] 281 Säite gesinn hunn, an deenen déi Schabloun agebonnen ass, sinn ech dervun ausgaangen datt eppes falsch an der Schabloun ass. Ech sinn du kucke gaangen an hunn dat heite gesinn: <span style="font-size:18px"><font color="red"><nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki> ongültege Breedegrad</font></span>. Well dat sou däitlech ze gesinn ass ginn ech dervun aus datt s du iwwerhaapt net an d'Schabloun kucke wars, a mech nëmme mat dengem Geschreifs op d'Schëpphuele huele wëlls (fir kee méi graffen Ausdrock) ze gebrauchen). [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:11, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) Klenge Feedback: Virun allem déi interaktiv Kaart an der App (Android an iOS) mat de Miniaturbiller vun de geogetaggten Artikele ass fantastesch. Ech hunn dat haut enger Rei Leit gewisen an et war fir mech richteg ongewinnt, wéi vill Interesse d'Leit op eemol un der lëtzebuergescher Wikipedia weisen; een huet sech souguer d'App erofgelueden, op Lëtzebuergesch agestallt, an ugefaangen op der Kaart ronderëm ze kucken an Artikelen duerchzeliesen. Villäicht kéint een offwiki eng kleng Kommunikatioun maachen, wann d'Leit dat relativ interessant fannen... Ech fannen déi Kaart och perséinlech ganz nëtzlech, well een domat * op ee Bléck erkennt, wou Koordinaten net ganz exakt oder deels komplett falsch sinn (sou hat ech haut Australien, Singapur a Belize an der Stad Lëtzebuerg fonnt, warscheinlech wéinst engem Copy-Paste-Feeler; och ee Gebai an Ettelbréck stoung an der falscher Strooss). Déi kann een dann hei an/oder op Wikidata verbesseren. * op ee Bléck erkennt, wat fir geolokaliséiert Artikele kee Bild hunn (zumindest am Prinzip, heiansdo schénge se just net richteg gelueden ze ginn...). Dat gëllt iwwregens och fir d'Lëscht am Browser, net nëmmen d'Kaart an der App. Och fir z'erkennen, wou Wikidata-Etikette feelen oder ugepasst musse ginn, ass d'Lëscht praktesch. Problemer sinn, datt {{tl|Coor dms}} kee Geotagging maache sollt op Säiten wéi Lëschte vun Denkmaler/Kierchen/Kapellen/Weekräizer etc. oder wann se bei Länner an der Infobox als „Koordinate vun der Haaptstad“ virkënnt. Deemno misst een an d'Schabloun e Parameter abauen fir ze decidéieren, ob een tagge wëll oder net; kéint een och op aner Schabloune wéi {{tl|Coor dms1 uewen}} auswäiten. Et wier och néideg de GeoTagging an Infoboxen anzebauen, awer natierlech just do, wou et Sënn ergëtt (also net um Niveau vu [[Modul:Wd]], mee um Niveau vun dem jeeweilegen Infobox-Feld). Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:05, 5. Aug. 2026 (UTC) nzp86tc2f2a3h5yio9v5lqje6vhd9rb 2689234 2689233 2026-08-06T07:13:42Z Les Meloures 580 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ k 2689234 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::Ma wëlls de mer dann och verroden, wat fir ee Feeler s de fonnt hues ;) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::Salut, wéi ech an der [[:Kategorie:Säite mat Koordinaten, wou e Feeler an de Koordinaten ass]] 281 Säite gesinn hunn, an deenen déi Schabloun agebonnen ass, sinn ech dervun ausgaangen datt eppes falsch an der Schabloun ass. Ech sinn du kucke gaangen an hunn dat heite gesinn: <span style="font-size:18px"><font color="red"><nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki> ongültege Breedegrad</font></span>. Well dat sou däitlech ze gesinn ass ginn ech dervun aus datt s du iwwerhaapt net an d'Schabloun kucke wars, a mech nëmme mat dengem Geschreifs op d'Schëpp huele wëlls (fir kee méi graffen Ausdrock) ze gebrauchen). [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:11, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) Klenge Feedback: Virun allem déi interaktiv Kaart an der App (Android an iOS) mat de Miniaturbiller vun de geogetaggten Artikele ass fantastesch. Ech hunn dat haut enger Rei Leit gewisen an et war fir mech richteg ongewinnt, wéi vill Interesse d'Leit op eemol un der lëtzebuergescher Wikipedia weisen; een huet sech souguer d'App erofgelueden, op Lëtzebuergesch agestallt, an ugefaangen op der Kaart ronderëm ze kucken an Artikelen duerchzeliesen. Villäicht kéint een offwiki eng kleng Kommunikatioun maachen, wann d'Leit dat relativ interessant fannen... Ech fannen déi Kaart och perséinlech ganz nëtzlech, well een domat * op ee Bléck erkennt, wou Koordinaten net ganz exakt oder deels komplett falsch sinn (sou hat ech haut Australien, Singapur a Belize an der Stad Lëtzebuerg fonnt, warscheinlech wéinst engem Copy-Paste-Feeler; och ee Gebai an Ettelbréck stoung an der falscher Strooss). Déi kann een dann hei an/oder op Wikidata verbesseren. * op ee Bléck erkennt, wat fir geolokaliséiert Artikele kee Bild hunn (zumindest am Prinzip, heiansdo schénge se just net richteg gelueden ze ginn...). Dat gëllt iwwregens och fir d'Lëscht am Browser, net nëmmen d'Kaart an der App. Och fir z'erkennen, wou Wikidata-Etikette feelen oder ugepasst musse ginn, ass d'Lëscht praktesch. Problemer sinn, datt {{tl|Coor dms}} kee Geotagging maache sollt op Säiten wéi Lëschte vun Denkmaler/Kierchen/Kapellen/Weekräizer etc. oder wann se bei Länner an der Infobox als „Koordinate vun der Haaptstad“ virkënnt. Deemno misst een an d'Schabloun e Parameter abauen fir ze decidéieren, ob een tagge wëll oder net; kéint een och op aner Schabloune wéi {{tl|Coor dms1 uewen}} auswäiten. Et wier och néideg de GeoTagging an Infoboxen anzebauen, awer natierlech just do, wou et Sënn ergëtt (also net um Niveau vu [[Modul:Wd]], mee um Niveau vun dem jeeweilegen Infobox-Feld). Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:05, 5. Aug. 2026 (UTC) 68a3yfj33ptomnkfv424foc3eqmq8n7 2689236 2689234 2026-08-06T07:40:17Z Volvox 4050 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ Äntweren 2689236 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::Ma wëlls de mer dann och verroden, wat fir ee Feeler s de fonnt hues ;) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::Salut, wéi ech an der [[:Kategorie:Säite mat Koordinaten, wou e Feeler an de Koordinaten ass]] 281 Säite gesinn hunn, an deenen déi Schabloun agebonnen ass, sinn ech dervun ausgaangen datt eppes falsch an der Schabloun ass. Ech sinn du kucke gaangen an hunn dat heite gesinn: <span style="font-size:18px"><font color="red"><nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki> ongültege Breedegrad</font></span>. Well dat sou däitlech ze gesinn ass ginn ech dervun aus datt s du iwwerhaapt net an d'Schabloun kucke wars, a mech nëmme mat dengem Geschreifs op d'Schëpp huele wëlls (fir kee méi graffen Ausdrock) ze gebrauchen). [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:11, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::Ech hunn ''net'' probéiert, dech op d'Schëpp ze huelen, also ënnerstell mir dat och wgl. net, mee merci dass de dech erkläert hues, lo weess ech, vu wat s de geschriwwen hues. Ech duecht mat „där Schabloun un där s de gebastelt hues“ häss de [[Schabloun:Coord GeoHack]] gemengt. Datt bei [[Schabloun:Coor dms]] de Feelermessage op der Schablounssäit steet, hunn ech gesinn an dat ass och normal, well do jo just <code>{{{1}}}...</code> als Parameter an d'Parserfunktioun gespeist ginn. Ech war awer tatsächlech net an d'Kategorie kucken, ob net nach aner Säiten do optauchen. Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn (vun dohier ass et gutt, datt déi Fäll iwwer dëse Wee opfalen). Deelweis läit et awer och drun, datt <code>#coordinates</code> zweemol op där selwechter Säit mam Parameter<code>primary</code> steet, wat net sinn däerf. Dat wier ze behiewen, andeems ee wéi ënnen ugedeit {{tl|Coor dms}} en zousätzleche Parameter gëtt, fir d'Parserfunktioun manuell un- an auszemaachen an dat an all 9.397 Artikelen, déi dës Schabloun benotzen, entspriechend unzepassen, dorunner kann ech mech fréistens den Owend setzen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 07:40, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) Klenge Feedback: Virun allem déi interaktiv Kaart an der App (Android an iOS) mat de Miniaturbiller vun de geogetaggten Artikele ass fantastesch. Ech hunn dat haut enger Rei Leit gewisen an et war fir mech richteg ongewinnt, wéi vill Interesse d'Leit op eemol un der lëtzebuergescher Wikipedia weisen; een huet sech souguer d'App erofgelueden, op Lëtzebuergesch agestallt, an ugefaangen op der Kaart ronderëm ze kucken an Artikelen duerchzeliesen. Villäicht kéint een offwiki eng kleng Kommunikatioun maachen, wann d'Leit dat relativ interessant fannen... Ech fannen déi Kaart och perséinlech ganz nëtzlech, well een domat * op ee Bléck erkennt, wou Koordinaten net ganz exakt oder deels komplett falsch sinn (sou hat ech haut Australien, Singapur a Belize an der Stad Lëtzebuerg fonnt, warscheinlech wéinst engem Copy-Paste-Feeler; och ee Gebai an Ettelbréck stoung an der falscher Strooss). Déi kann een dann hei an/oder op Wikidata verbesseren. * op ee Bléck erkennt, wat fir geolokaliséiert Artikele kee Bild hunn (zumindest am Prinzip, heiansdo schénge se just net richteg gelueden ze ginn...). Dat gëllt iwwregens och fir d'Lëscht am Browser, net nëmmen d'Kaart an der App. Och fir z'erkennen, wou Wikidata-Etikette feelen oder ugepasst musse ginn, ass d'Lëscht praktesch. Problemer sinn, datt {{tl|Coor dms}} kee Geotagging maache sollt op Säiten wéi Lëschte vun Denkmaler/Kierchen/Kapellen/Weekräizer etc. oder wann se bei Länner an der Infobox als „Koordinate vun der Haaptstad“ virkënnt. Deemno misst een an d'Schabloun e Parameter abauen fir ze decidéieren, ob een tagge wëll oder net; kéint een och op aner Schabloune wéi {{tl|Coor dms1 uewen}} auswäiten. Et wier och néideg de GeoTagging an Infoboxen anzebauen, awer natierlech just do, wou et Sënn ergëtt (also net um Niveau vu [[Modul:Wd]], mee um Niveau vun dem jeeweilegen Infobox-Feld). Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:05, 5. Aug. 2026 (UTC) gemodtal8i841rias28jzwuwlp594q6 2689237 2689236 2026-08-06T07:42:25Z Volvox 4050 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ Miniergänzung 2689237 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::Ma wëlls de mer dann och verroden, wat fir ee Feeler s de fonnt hues ;) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::Salut, wéi ech an der [[:Kategorie:Säite mat Koordinaten, wou e Feeler an de Koordinaten ass]] 281 Säite gesinn hunn, an deenen déi Schabloun agebonnen ass, sinn ech dervun ausgaangen datt eppes falsch an der Schabloun ass. Ech sinn du kucke gaangen an hunn dat heite gesinn: <span style="font-size:18px"><font color="red"><nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki> ongültege Breedegrad</font></span>. Well dat sou däitlech ze gesinn ass ginn ech dervun aus datt s du iwwerhaapt net an d'Schabloun kucke wars, a mech nëmme mat dengem Geschreifs op d'Schëpp huele wëlls (fir kee méi graffen Ausdrock) ze gebrauchen). [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:11, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::Ech hunn ''net'' probéiert, dech op d'Schëpp ze huelen, also ënnerstell mir dat och wgl. net, mee merci dass de dech erkläert hues, lo weess ech, vu wat s de geschriwwen hues. Ech duecht mat „där Schabloun un där s de gebastelt hues“ häss de [[Schabloun:Coord GeoHack]] gemengt. Datt bei [[Schabloun:Coor dms]] de Feelermessage op der Schablounssäit steet, hunn ech gesinn an dat ass och normal, well do jo just <code>{{{1}}}...</code> als Parameter an d'Parserfunktioun gespeist ginn. Ech war awer tatsächlech net an d'Kategorie kucken, ob net nach aner Säiten do optauchen. Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn an do geet dann och de Link op GeoHack net (vun dohier ass et gutt, datt déi Fäll iwwer dëse Wee opfalen). Deelweis läit et awer och drun, datt <code>#coordinates</code> zweemol op där selwechter Säit mam Parameter<code>primary</code> steet, wat net sinn däerf. Dat wier ze behiewen, andeems ee wéi ënnen ugedeit {{tl|Coor dms}} en zousätzleche Parameter gëtt, fir d'Parserfunktioun manuell un- an auszemaachen an dat an all 9.397 Artikelen, déi dës Schabloun benotzen, entspriechend unzepassen, dorunner kann ech mech fréistens den Owend setzen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 07:40, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) Klenge Feedback: Virun allem déi interaktiv Kaart an der App (Android an iOS) mat de Miniaturbiller vun de geogetaggten Artikele ass fantastesch. Ech hunn dat haut enger Rei Leit gewisen an et war fir mech richteg ongewinnt, wéi vill Interesse d'Leit op eemol un der lëtzebuergescher Wikipedia weisen; een huet sech souguer d'App erofgelueden, op Lëtzebuergesch agestallt, an ugefaangen op der Kaart ronderëm ze kucken an Artikelen duerchzeliesen. Villäicht kéint een offwiki eng kleng Kommunikatioun maachen, wann d'Leit dat relativ interessant fannen... Ech fannen déi Kaart och perséinlech ganz nëtzlech, well een domat * op ee Bléck erkennt, wou Koordinaten net ganz exakt oder deels komplett falsch sinn (sou hat ech haut Australien, Singapur a Belize an der Stad Lëtzebuerg fonnt, warscheinlech wéinst engem Copy-Paste-Feeler; och ee Gebai an Ettelbréck stoung an der falscher Strooss). Déi kann een dann hei an/oder op Wikidata verbesseren. * op ee Bléck erkennt, wat fir geolokaliséiert Artikele kee Bild hunn (zumindest am Prinzip, heiansdo schénge se just net richteg gelueden ze ginn...). Dat gëllt iwwregens och fir d'Lëscht am Browser, net nëmmen d'Kaart an der App. Och fir z'erkennen, wou Wikidata-Etikette feelen oder ugepasst musse ginn, ass d'Lëscht praktesch. Problemer sinn, datt {{tl|Coor dms}} kee Geotagging maache sollt op Säiten wéi Lëschte vun Denkmaler/Kierchen/Kapellen/Weekräizer etc. oder wann se bei Länner an der Infobox als „Koordinate vun der Haaptstad“ virkënnt. Deemno misst een an d'Schabloun e Parameter abauen fir ze decidéieren, ob een tagge wëll oder net; kéint een och op aner Schabloune wéi {{tl|Coor dms1 uewen}} auswäiten. Et wier och néideg de GeoTagging an Infoboxen anzebauen, awer natierlech just do, wou et Sënn ergëtt (also net um Niveau vu [[Modul:Wd]], mee um Niveau vun dem jeeweilegen Infobox-Feld). Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:05, 5. Aug. 2026 (UTC) ddp4nfcv063md369abwgoj91z69upcn 2689241 2689237 2026-08-06T08:19:08Z Les Meloures 580 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ Äntweren 2689241 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::Ma wëlls de mer dann och verroden, wat fir ee Feeler s de fonnt hues ;) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::Salut, wéi ech an der [[:Kategorie:Säite mat Koordinaten, wou e Feeler an de Koordinaten ass]] 281 Säite gesinn hunn, an deenen déi Schabloun agebonnen ass, sinn ech dervun ausgaangen datt eppes falsch an der Schabloun ass. Ech sinn du kucke gaangen an hunn dat heite gesinn: <span style="font-size:18px"><font color="red"><nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki> ongültege Breedegrad</font></span>. Well dat sou däitlech ze gesinn ass ginn ech dervun aus datt s du iwwerhaapt net an d'Schabloun kucke wars, a mech nëmme mat dengem Geschreifs op d'Schëpp huele wëlls (fir kee méi graffen Ausdrock) ze gebrauchen). [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:11, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::Ech hunn ''net'' probéiert, dech op d'Schëpp ze huelen, also ënnerstell mir dat och wgl. net, mee merci dass de dech erkläert hues, lo weess ech, vu wat s de geschriwwen hues. Ech duecht mat „där Schabloun un där s de gebastelt hues“ häss de [[Schabloun:Coord GeoHack]] gemengt. Datt bei [[Schabloun:Coor dms]] de Feelermessage op der Schablounssäit steet, hunn ech gesinn an dat ass och normal, well do jo just <code>{{{1}}}...</code> als Parameter an d'Parserfunktioun gespeist ginn. Ech war awer tatsächlech net an d'Kategorie kucken, ob net nach aner Säiten do optauchen. Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn an do geet dann och de Link op GeoHack net (vun dohier ass et gutt, datt déi Fäll iwwer dëse Wee opfalen). Deelweis läit et awer och drun, datt <code>#coordinates</code> zweemol op där selwechter Säit mam Parameter<code>primary</code> steet, wat net sinn däerf. Dat wier ze behiewen, andeems ee wéi ënnen ugedeit {{tl|Coor dms}} en zousätzleche Parameter gëtt, fir d'Parserfunktioun manuell un- an auszemaachen an dat an all 9.397 Artikelen, déi dës Schabloun benotzen, entspriechend unzepassen, dorunner kann ech mech fréistens den Owend setzen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 07:40, 6. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::::''Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn'' :::::::::::::::Kanns de mer vläicht sou ee Fall uginn, da wees ech och wat am Artikel selwer eventuell misst verbessert ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) Klenge Feedback: Virun allem déi interaktiv Kaart an der App (Android an iOS) mat de Miniaturbiller vun de geogetaggten Artikele ass fantastesch. Ech hunn dat haut enger Rei Leit gewisen an et war fir mech richteg ongewinnt, wéi vill Interesse d'Leit op eemol un der lëtzebuergescher Wikipedia weisen; een huet sech souguer d'App erofgelueden, op Lëtzebuergesch agestallt, an ugefaangen op der Kaart ronderëm ze kucken an Artikelen duerchzeliesen. Villäicht kéint een offwiki eng kleng Kommunikatioun maachen, wann d'Leit dat relativ interessant fannen... Ech fannen déi Kaart och perséinlech ganz nëtzlech, well een domat * op ee Bléck erkennt, wou Koordinaten net ganz exakt oder deels komplett falsch sinn (sou hat ech haut Australien, Singapur a Belize an der Stad Lëtzebuerg fonnt, warscheinlech wéinst engem Copy-Paste-Feeler; och ee Gebai an Ettelbréck stoung an der falscher Strooss). Déi kann een dann hei an/oder op Wikidata verbesseren. * op ee Bléck erkennt, wat fir geolokaliséiert Artikele kee Bild hunn (zumindest am Prinzip, heiansdo schénge se just net richteg gelueden ze ginn...). Dat gëllt iwwregens och fir d'Lëscht am Browser, net nëmmen d'Kaart an der App. Och fir z'erkennen, wou Wikidata-Etikette feelen oder ugepasst musse ginn, ass d'Lëscht praktesch. Problemer sinn, datt {{tl|Coor dms}} kee Geotagging maache sollt op Säiten wéi Lëschte vun Denkmaler/Kierchen/Kapellen/Weekräizer etc. oder wann se bei Länner an der Infobox als „Koordinate vun der Haaptstad“ virkënnt. Deemno misst een an d'Schabloun e Parameter abauen fir ze decidéieren, ob een tagge wëll oder net; kéint een och op aner Schabloune wéi {{tl|Coor dms1 uewen}} auswäiten. Et wier och néideg de GeoTagging an Infoboxen anzebauen, awer natierlech just do, wou et Sënn ergëtt (also net um Niveau vu [[Modul:Wd]], mee um Niveau vun dem jeeweilegen Infobox-Feld). Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:05, 5. Aug. 2026 (UTC) mq2zazcyvj72dxi7lr1jwmklh4cdru3 2689244 2689241 2026-08-06T08:43:45Z Volvox 4050 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ Äntweren 2689244 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::Ma wëlls de mer dann och verroden, wat fir ee Feeler s de fonnt hues ;) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::Salut, wéi ech an der [[:Kategorie:Säite mat Koordinaten, wou e Feeler an de Koordinaten ass]] 281 Säite gesinn hunn, an deenen déi Schabloun agebonnen ass, sinn ech dervun ausgaangen datt eppes falsch an der Schabloun ass. Ech sinn du kucke gaangen an hunn dat heite gesinn: <span style="font-size:18px"><font color="red"><nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki> ongültege Breedegrad</font></span>. Well dat sou däitlech ze gesinn ass ginn ech dervun aus datt s du iwwerhaapt net an d'Schabloun kucke wars, a mech nëmme mat dengem Geschreifs op d'Schëpp huele wëlls (fir kee méi graffen Ausdrock) ze gebrauchen). [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:11, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::Ech hunn ''net'' probéiert, dech op d'Schëpp ze huelen, also ënnerstell mir dat och wgl. net, mee merci dass de dech erkläert hues, lo weess ech, vu wat s de geschriwwen hues. Ech duecht mat „där Schabloun un där s de gebastelt hues“ häss de [[Schabloun:Coord GeoHack]] gemengt. Datt bei [[Schabloun:Coor dms]] de Feelermessage op der Schablounssäit steet, hunn ech gesinn an dat ass och normal, well do jo just <code>{{{1}}}...</code> als Parameter an d'Parserfunktioun gespeist ginn. Ech war awer tatsächlech net an d'Kategorie kucken, ob net nach aner Säiten do optauchen. Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn an do geet dann och de Link op GeoHack net (vun dohier ass et gutt, datt déi Fäll iwwer dëse Wee opfalen). Deelweis läit et awer och drun, datt <code>#coordinates</code> zweemol op där selwechter Säit mam Parameter<code>primary</code> steet, wat net sinn däerf. Dat wier ze behiewen, andeems ee wéi ënnen ugedeit {{tl|Coor dms}} en zousätzleche Parameter gëtt, fir d'Parserfunktioun manuell un- an auszemaachen an dat an all 9.397 Artikelen, déi dës Schabloun benotzen, entspriechend unzepassen, dorunner kann ech mech fréistens den Owend setzen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 07:40, 6. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::::''Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn'' :::::::::::::::Kanns de mer vläicht sou ee Fall uginn, da wees ech och wat am Artikel selwer eventuell misst verbessert ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::::Yes. En Deel vun de Problemer schéngt dohier ze kommen, datt d'Wäerter fir Grad, Minutten oder Sekonnen ausserhalb vum erlaabte Beräich leien. :::::::::::::::Bei Breedegrad: :::::::::::::::- Grad >= 0 an <= 90 :::::::::::::::- Minutten >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::- Sekonnen >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::Beim Längegrad: :::::::::::::::- Grad >= 0 an <= 180 :::::::::::::::- Minutten >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::- Sekonnen >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::Z. B. [[Heudicourt-sous-les-Côtes]], [[Gemeng Beetebuerg]], ... hunn ze grouss Wäerter. :::::::::::::::Bei [[Papua-Neiguinea]], [[Yzeures-sur-Creuse]], ... feele Parameteren. :::::::::::::::Ech hunn déi Beispiller lo net gefléckt, well dat niewelaanscht um Handy ze maachen ee Gepiddels ass, wou ee sech gäre verdeet. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:43, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) Klenge Feedback: Virun allem déi interaktiv Kaart an der App (Android an iOS) mat de Miniaturbiller vun de geogetaggten Artikele ass fantastesch. Ech hunn dat haut enger Rei Leit gewisen an et war fir mech richteg ongewinnt, wéi vill Interesse d'Leit op eemol un der lëtzebuergescher Wikipedia weisen; een huet sech souguer d'App erofgelueden, op Lëtzebuergesch agestallt, an ugefaangen op der Kaart ronderëm ze kucken an Artikelen duerchzeliesen. Villäicht kéint een offwiki eng kleng Kommunikatioun maachen, wann d'Leit dat relativ interessant fannen... Ech fannen déi Kaart och perséinlech ganz nëtzlech, well een domat * op ee Bléck erkennt, wou Koordinaten net ganz exakt oder deels komplett falsch sinn (sou hat ech haut Australien, Singapur a Belize an der Stad Lëtzebuerg fonnt, warscheinlech wéinst engem Copy-Paste-Feeler; och ee Gebai an Ettelbréck stoung an der falscher Strooss). Déi kann een dann hei an/oder op Wikidata verbesseren. * op ee Bléck erkennt, wat fir geolokaliséiert Artikele kee Bild hunn (zumindest am Prinzip, heiansdo schénge se just net richteg gelueden ze ginn...). Dat gëllt iwwregens och fir d'Lëscht am Browser, net nëmmen d'Kaart an der App. Och fir z'erkennen, wou Wikidata-Etikette feelen oder ugepasst musse ginn, ass d'Lëscht praktesch. Problemer sinn, datt {{tl|Coor dms}} kee Geotagging maache sollt op Säiten wéi Lëschte vun Denkmaler/Kierchen/Kapellen/Weekräizer etc. oder wann se bei Länner an der Infobox als „Koordinate vun der Haaptstad“ virkënnt. Deemno misst een an d'Schabloun e Parameter abauen fir ze decidéieren, ob een tagge wëll oder net; kéint een och op aner Schabloune wéi {{tl|Coor dms1 uewen}} auswäiten. Et wier och néideg de GeoTagging an Infoboxen anzebauen, awer natierlech just do, wou et Sënn ergëtt (also net um Niveau vu [[Modul:Wd]], mee um Niveau vun dem jeeweilegen Infobox-Feld). Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:05, 5. Aug. 2026 (UTC) jtxcurg96kw5zfz5rv3qd81y7fizo9r 4 171987 2689204 2688861 2026-08-05T21:55:31Z Volvox 4050 archivéiert ënner [[Wikipedia:Wikidata/Newsletter/Archiv/2026]] 2689204 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit fannt Dir déi aktuell Editioun vum '''Wikidata-Newsletter ''Status updates'''''. Méi Detailer fannt Dir op der Wikidata-Säit [[wikidata:Wikidata:Status updates|Wikidata:Status updates]]. Wann Dir keng Editioun verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|iwwerwaachen]] oder [[Hëllef:Abonnementer|abonéieren]]. Fir weider Newsletteren, kuckt wgl. [[Wikipedia:Newsletteren]]. Eeler Editioune fannt Dir an den Archiven: '''[[Wikipedia:Wikidata/Newsletter/Archiv/2025|2025]]''' – '''[[Wikipedia:Wikidata/Newsletter/Archiv/2026|2026]]'''. |} [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] == Wikidata weekly summary #740 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#739]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> '''Discussions''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/GA_Kevin|GA Kevin]] - <small>RfP scheduled to end after 14 July 2026 18:40 (UTC)</small> * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_2|Nabbot 2]] - '''Task:''' Translating English descriptions to Turkish using a predefined dictionary mapping. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AgenticCommonsBot_1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task:''' Add [[d:Property:P648|Open Library ID (P648)]] (OpenLibrary author ID) to items about people, where the OpenLibrary author and Wikidata person are the same individual, when every statement is sourced. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/EquipboardBot|EquipboardBot]] - '''Task''': Add [[d:Property:P6912|Equipboard artist ID (P6912)]] to Wikidata items for musicians, sourced from Equipboard's own database of public artist identifiers. * Call for Participation in Improving Constraints ** Just about any aspect of constraints is in scope, from rewriting existing bots to expanding the power of property constraints to adding new kinds of constraint. If you are interested, sign up in [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|WikiProject Property Constraints/improving]]. '''Events''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[wmania:2026:Wikimania|Wikimania 2026]] is fast approaching. Taking place 21 - 25 July in Paris, France. Can't attend? Register for a ticket to the [[wmania:2026:Registration|virtual event]] and watch sessions online. ** Interested in [[mw:Wikibase/Ontology-Federation|Wikibase Ontology Federation]]? Join the July 14 call, see the [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Cleaning_Task_Force#Tuesday,_14_July_2026,_11:30_EDT_(UTC-4)|Cleaning Task Force]] page for more details. * Previous events: ** The 3rd Quarter Wikidata + Wikibase office hour was held. The transcript is available to read:<br>[[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-07-08|Wikidata:Events/Telegram office hour 2026 07 08]] '''Press, articles, blog posts, videos''' * Blogs ** [[Diffblog:2026/07/10/behind-better-data-inside-wikidatas-first-wikiprojects-days|Behind Better Data: Inside Wikidata’s First WikiProjects Days]] ** [[Diffblog:2026/07/12/africa-wiki-challenge-2026-in-the-ghanaian-pidgin-community-documenting-water-for-life-through-wikimedia-projects|Africa Wiki Challenge 2026 in the Ghanaian Pidgin Community: Documenting “Water for Life” Through Wikimedia Projects]] ** [[Diffblog:2026/07/09/reflecting-on-progress-and-planning-ahead-dagbani-wikimedians-user-group-holds-its-last-quarter-team-meeting|Reflecting on progress and planning ahead: Dagbani Wikimedians User Group holds its last quarter team meeting]] ** [[Diffblog:2026/07/08/eduwiki-workshop-combining-petscan-and-generative-ai-for-smarter-wikipedia-editing|EduWiki Workshop: Combining PETScan and Generative AI for Smarter Wikipedia Editing]] ** [https://computationalhistory.substack.com/p/why-computational-historians-need Why Computational Historians need Wikidata] - a substack article by Jim Clifford * Papers ** [https://dl.acm.org/doi/10.1145/3805712.3808389 A Demonstration of WikiRAG: An Evidence-based Link Prediction for Wikidata with Retrieval Augmented Generation] - WikiRAG is an interactive framework that combines automated link prediction with retrieval‑augmented generation and human validation to reliably complete knowledge graphs like Wikidata by generating candidate links, retrieving supporting evidence, and enabling users to confirm and export validated triples. By Sabu, et al., (2026) * Videos ** [https://m.youtube.com/watch?v=GRS-0nMsb1Q&pp=iggCQAE%3D&ra=m Using Open Refine] by Wikimedia Australia, Paul Duchesne presents "Using OpenRefine" during WikiCon Australia 2026, (National Film and Sound Archive, Canberra). ** [https://m.youtube.com/watch?v=oq2fjfAhsgc&pp=iggCQAE%3D&ra=m Let’s Get Mappy - making maps on Wikimedia platforms] by Wikimedia Australia, Alex Lum presents how location (pushpin) maps, locator maps, and interactive "slippy" local maps end up on Wikipedia, and how infoboxes, Wikidata and OpenStreetMap works together to generate them ** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=YaOjh92PPuI Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons] - recording of a workshop (July 5) on Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons, held by Wikimedia Taiwan Community and OSM Taiwan. ** [https://www.youtube.com/watch?v=VxCTNRqnOKw Open data tools for cultural heritage] 2nd session in the workshop series “Open Data to Strengthen Online Cultural Heritage,” held March 24, 2026, and organized by the National Library of Uruguay (BNU), Wikimedians of Uruguay, Datysoc, and Data Uruguay. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ZrzycFNeVyI GLAMs and Citizen Science Encouraging and Enabling Participation] - Siobhan Leachman presents "citizen science workflows" (BHL, iNaturalist, Bionomia, Wikidata) to show how GLAM's can empower citizen scientists to reuse their collections. '''Tool of the week''' *[https://rudof-project.github.io/ rudof] can be used as a command line tool or can be embedded as a library using cargo. It can be used to validate RDF data represented with different syntaxes like Turtle, NTriples, to name a few. As well as RDF data available through SPARQL endpoints like Wikidata '''Other Noteworthy Stuff''' * A [[d:Wikidata:Project_chat#c-Ainali-20260623132900-Need_of_a_process_to_become_a_mentor|Project Chat discussion]] on the new [[mw:Help:Growth/Mentorship|Mentorship features]]. Self-enrollment has been enabled with the following requirements - account age: 365 days, edits: 500. * There is also a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Bovlb-20260709235700-Discussion|proposal]] to add an advisory message to new accounts that create multiple items. '''Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: none ** External identifiers: [[:d:Property:P14638|Rakuten TV adult person ID]], [[:d:Property:P14639|KBS News topic ID]], [[:d:Property:P14640|Rakuten Books author ID]], [[:d:Property:P14641|PTS News Network topic ID]], [[:d:Property:P14642|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Property:P14643|‎La Grange person ID]], [[:d:Property:P14644|‎Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Property:P14645|NHK On Demand program ID]], [[:d:Property:P14646|1SCREEN program ID]], [[:d:Property:P14647|LUDAP ID]], [[:d:Property:P14648|Bianco keyword ID]], [[:d:Property:P14649|Architectenregister ID]], [[:d:Property:P14650|‎ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Property:P14651|‎Sundsvall Municipality opendata beach ID]], [[:d:Property:P14652|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/relocated from|relocated from]] (<nowiki>Object is the original or former {{Q|17334923}} of the permanently relocated {{Q|16222597}}</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/transforms from|transforms from]] (<nowiki>this fictional or mythical entity transforms from that form</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Korean Classification of Administrative Districts|Korean Classification of Administrative Districts]] (<nowiki>code assigned to an administrative district of South Korea in the Korean Classification of Administrative Districts</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii book ID|Anobii book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Maps Place ID|Google Maps Place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Viberate Artist ID|Viberate Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TuneCore Japan artist ID|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Deltarune Wiki article ID|Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/INAPP OA author ID|INAPP OA author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNR-IRIS ID|CNR-IRIS ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AnimeOshi anime ID|AnimeOshi anime ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Guide Japan Person ID|Guide Japan Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CD Journal Artist ID|CD Journal Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CIDIM Artist ID|CIDIM Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Operabook Artist ID|Operabook Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mizan al-Arab poet ID|Mizan al-Arab poet ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norton Simon Museum object ID|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenStreetMap data item ID|OpenStreetMap data item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/A World Made by Travel person ID|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base notes ID|Scent Base notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/radio.net IDs|radio.net IDs]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumer ID|Scent Base perfumer ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! '''Did you know?''' * Query examples: [https://w.wiki/SJfA Items only connected to Telugu Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Ainali-20260712084300-Stefan_Kühn-20260712083900|source]]) - change the language code 'te' to make it work with any other Wikipedia * Schema examples: [[d:EntitySchema:E269|French historic monument (E269)]] - With Wikimania taking place in the French Capital, you can use this entity schema if you feel inspired to or expand items on French monuments. * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Pleasant_Goat_and_Big_Big_Wolf|Project Pleasant Goat and Big Big Wolf]] - a Chinese-animated television franchise. ** (Français) [[d:Wikidata:Wikiproject_Orthodox_Christianity|Project Orthodox Christianity]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_SUNY_Libraries_EMCO|Project SUNY Libraries EMCO]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Poland|Project Govdirectory Poland]] added several new subpages detailing coverage and progress on State, Local Agencies and Marshall's Offices. **[[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints|Project Property Constraints]] added a subpage: [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|Improving]] - a call for participation, as a result of discussions during WikiProjects Days 2026. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Most_sitelinked_items/with_statements|Most sitelinked Items (with statements)]] '''Development''' * Blazegraph migration: We are continuing to prepare the Query UI, Query Builder, constraint checks, etc for the migration to QLever ([[phab:T425618]]) * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are investigating some Lua modules to find ones responsible for a lot of unnecessary entries in Watchlist and Recent changes on Wikipedia and co ([[phab:T429366]]) * GraphQL: Added support for negation in property value pair filters ([[phab:T429580]]) * REST API: We are working on the first pieces of support for Lexemes: retrieving a full Lexeme ([[phab:T429332]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. '''Weekly Tasks''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2026 07 06|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current| Help translate]] · [[:d:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] [[:d:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]] ·''' [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 18:00, 13. Jul. 2026 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30773585 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary 741 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#740]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/RupumpedBot|RupumpedBot]] - '''Task/s:''' When an Item on a Kenyan river has a Swahili label but no English version, this bot will derive an English label and description. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/William_Avery_Bot_14|William Avery Bot 14]] - '''Task/s:''' Change values of url properties in mainspace that link to http://web.archive.org/ to use the https protocol (requested at [[d:Wikidata:Bot_requests#Request_to_make_HTTPS_for_Wayback_Machine_recurrent_(2026-07-17)|Bot requests#Make HTTPS for Wayback Machine recurrent]]) ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Wikimania is about to begin. Whether you're attending on-site or virtually, plan your sessions so you don't miss any. *** [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Full program] / [[wmania:2026:Program/Wikidata|Wikidata-only program]] *** Get your [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/ virtual ticket] ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #91 Aug 10 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** [https://force11.org/post/webinar-metadata-for-all-with-wikidata Force11 webinar: Metadata for all with Wikidata] will look at three novel applications, WikiCite, the Trans Music Achive and the Pratt Institute. Held online August 26, 13-14:00 UTC. Please register for the access link. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://blog.johl.io/calling-wikifunctions-for-der-die-das/ Calling Wikifunctions for der, die, das] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/18/how-to-strengthen-the-public-domain-with-wikidata/ How to strengthen the public domain with Wikidata] ** [https://rtnf.substack.com/p/altilunium-panoply-v26719 Altilunium Panoply v26.7.19] : In this latest release, the external Wikidata connection logic has undergone a major architectural overhaul to improve internal trace mapping. * Videos: ** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=eiYEdXCA3z4 Strategic inclusion of library data on Wikidata] - first recorded at Digikult 2019, with Alicia Fagerving. ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=FA5i80xTXpU I’ll explain how Wikidata works! (Livestream recording)], [[d:User:Lyoko%C3%AF|User:Lyokoï]] will introduce Wikidata and its concepts and the fundamentals of editing. ** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=NCswknRt7wg Wikivoyage Guidelines for editing Temple information] ** [https://www.youtube.com/watch?v=VGtGZhE7e-E How to use Wikibase for Mixed Methods Research], with Francesco Bailo. Recorded at SICSS Melbourne 2026 (Summer Institute in Computational Social Science). * Games: [https://www.webwoven.org/ Webwoven] - a new game has surfaced, powered by Wikidata. Race from start to finish in as few connections as possible. Already includes Leaderboards, daily challenges and multiplayer. Sure to be a hit at future Wikidata events. ''' Tool of the week ''' *[https://wikivibes.toolforge.org/#/ wikivibes] is a tool by [[User:Magnus Manske|Magnus Magnus]] that play public domain music from Commons, tracked by Wikidata ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Jobs: ** [https://wikimedia-deutschland.softgarden.io/job/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders-?jobDbPVId=279178738&l=en (Interim) Engineering Manager - Wikidata For Wikimedia Projects] - Hybrid ** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060307?gh_src=uginyj6n1us Senior Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote ** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261?gh_src=4n8hpqkx1us Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: none ***[[:d:Property:P14659|‎about page URL]] (<nowiki>URL to the official about page</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14653|Western Orthodox Wiki ID]], [[:d:Property:P14654|Steady publication ID]], [[:d:Property:P14655|‎Open Collective ID]], [[:d:Property:P14656|‎Guide du Rôliste Galactique ID]], [[:d:Property:P14657|CNUC code]], [[:d:Property:P14658|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Property:P14660|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Property:P14661|CNR-IRIS author ID]], [[:d:Property:P14662|Anobii Book ID]], [[:d:Property:P14663|Anobii author ID]], [[:d:Property:P14664|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Property:P14665|TakaWiki numeric page ID]], [[:d:Property:P14666|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Property:P14667|Guide Japan Person ID]], [[:d:Property:P14668|CD Journal artist ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/autoptic examination|autoptic examination]] (<nowiki>time of last direct examination of the inscribed object</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Tabular data series|Tabular data series]] (<nowiki>A tabular data series in Commons that models the given concept</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/data series|data series]] (<nowiki>A data series about the given topic.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/incumbent before dissolution|incumbent before dissolution]] (<nowiki>entity incumbent in a position before its dissolution for an election</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/former operator|former operator]] (<nowiki>entity, company, military service, or organisation which is notable for previously operated the item, aircraft, vehicle, or other equipment</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/número de la plaza|número de la plaza]] (<nowiki>square number</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/PISAI ID|PISAI ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ko-fi page ID|Ko-fi page ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base brand ID|Scent Base brand ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Etsy shop name|Etsy shop name]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Overcast podcast ID|Overcast podcast ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Grillplatser.nu ID|Grillplatser.nu ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Criticker Film ID|Criticker Film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/HAND ID|HAND ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Language Archives Community language code|Open Language Archives Community language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant Ciel d'oc d'une publication|identifiant Ciel d'oc d'une publication]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ODiD ID|ODiD ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Generic/Numero de Registre Tributari|Generic/Numero de Registre Tributari]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UntitledDb People ID|UntitledDb People ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan drama ID|MissEvan drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan sound ID|MissEvan sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan ID|MissEvan ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan voice actor ID|MissEvan voice actor ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang FM ID|Fmfenxiang FM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang sound ID|Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang seiyuu ID|Fmfenxiang seiyuu ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Development ''' * Wikidata Query Service: We are working on adapting the Query Service UI to get it ready for the move to QLever * Mobile editing of statements: We are continuing to fix small issues found in testing * Lexemes: We are continuing the work on adding support for Lexemes to the REST API * Sustainability: ** We are preparing the migration of some database tables on the client wikis that track the usage of Wikidata's data in articles on Wikipedia and co ** We are further investigating how many changes from Wikidata that currently get sent to Wikipedia and co don't actually lead to a change in the article to be able to reduce these cases further [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:55, 20. Jul. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30773585 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #742 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#741]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/AuntuBot|AuntuBot]] - '''Task/s:''' Per the approved bot request at commons:Commons:Bots/Requests/AuntuBot, I am in the process of uploading approximately 50,000 issues of the Bangladesh Gazette to Wikimedia Commons. We need to a parent Wikidata item for each specific issue/volume to import and organize these files on Bengali Wikisource. Note that AuntuBot has already been granted a bot flag on Wikimedia Commons for the file uploads. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 2|Rebot 2]] - '''Task/s:''' We recently created the new property perspective (P14345) (Wikidata:Property proposal/anatomical view). With Rebot, I plan to move: *About 570 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a property *About 1400 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a qualifier of image (P18) **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 3|Rebot 3]] - '''Task/s:''' Import 1389 instances of taxon author citation (P6507) from this Catalan Wikipedia list, compiled by bot from the articles. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 4|Rebot 4]] - '''Task/s:''' The task consists in changing these 1072 items. It has to change creator (P170) to the new property photographer (P14574). Also there are 1000+ items in which the property should be used as a qualifier. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Openpep|Openpep]] - '''Task/s:''' Maintenance of Politically Exposed Person (PEP) data on Wikidata for Thai government officials. Specifically: *Creating new Wikidata items for Thai politicians not yet in the database *Adding P39 (position held) claims with proper qualifiers (P580 start time, P582 end time, P2937 legislative term for legislators, P1365/P1366 replaces/replaced by, P1545 series ordinal) *Adding P102 (member of political party) with date qualifiers *Adding P569 (date of birth), P106 (occupation), P21 (sex or gender), P19 (place of birth), P1559 (name in native language) *Setting and correcting labels, descriptions, and aliases *Removing incorrect claims and deduplicating *Adding social media profiles (P2003 Instagram, P2013 Facebook, P11705 Facebook numeric ID) **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DutchFixer|DutchFixer]] - '''Task/s:''' Reformat Dutch verb forms that are listed as [[Q1994301|past tense <small>(Q1994301)</small>]], [[Q814722|participle <small>(Q814722)</small>]] to simply use [[Q12717679|past participle <small>(Q12717679)</small>]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** Vladimir Terentyev used the set of names for [https://vova.today/en/works/plofornot/ every dish from Wikidata] -- labels and aliases in every language -- along with restaurant data from OpenStreetMap to develop a world map of dish names, attempting to answer the research question: "Where does plov end and biryani begin, and who really draws these borders?" ** [https://oshwa.org/announcements/giving-open-source-hardware-a-place-on-wikidata/ Giving Open Source Hardware a Place on Wikidata] ** [https://blog.tib.eu/2026/07/27/simplified-entry-of-complex-data-into-wikibase/ Simplified entry of complex data into Wikibase] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/24/grateful-and-growing-reflecting-on-my-wiki-afrodemics-fellowship-pilot-cohort/ Grateful and Growing: Reflecting on My Wiki Afrodemics Fellowship, Pilot Cohort] * Papers: [https://ojs.aaai.org/index.php/ICWSM/article/view/42790 DivinWD: Exploring the Diversity of Scientific Publications in Wikidata] - DivinWD is a large open-source dataset of over 23 million triples and 1.2 million scholarly articles (2010–2024), integrating Wikidata with five bibliographic sources and gender data to enable transparent diversity analyses in science while documenting biases and infrastructural limitations. By Saletti et. al., (2026) ''' Tool of the week ''' *[https://osm.wikidata.link/ OWL Places], the Wikidata-OpenStreetMap matching tool, can now add OpenStreetMap IDs to Wikidata ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/4ODLBGNPJVVMLFCRJUMODQ3SQEPPOXCE/ Wikibase Suite Deploy 7.1.0 and other upgrades] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14669|dielectric strength]] (<nowiki>electric field strength that causes electrical breakdown of an insulating material under specified test conditions</nowiki>) ***[[:d:Property:P14672|still taken from the audiovisual work]] (<nowiki>image comes from the given audiovisual work</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14670|Operabook artist ID]], [[:d:Property:P14671|‎MPA certificate number]], [[:d:Property:P14673|‎Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Property:P14674|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Property:P14675|UntitledDb person ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse app|Fediverse app]] (<nowiki>Fediverse platform of the instance or address</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse instance URL|Fediverse instance URL]] (<nowiki>Ferdiverse instance of/about the subject</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/reference amount|reference amount]] (<nowiki>Amount of the food that contains a particular quantity of a nutrient.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Book ID|Qidian Book ID]] (<nowiki></nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Garance item ID|Garance item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinorating|Kinorating]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IGN producer|IGN producer]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse address|Fediverse address]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Music & Opera artist ID|Music & Opera artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LFL player ID|LFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net tournament ID|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/kicker.de coach ID|kicker.de coach ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer team ID|BeSoccer team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FootballFakts.ru stadium ID|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SofaScore tournament ID|SofaScore tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato club ID|Foot Mercato club ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lithuanian movie register ID|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato referee ID|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer referee ID|BeSoccer referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kicker.de referee ID|Kicker.de referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net referee ID|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNESCO Observatory of Killed Journalists ID|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net stadium ID|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MFL player ID|MFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Okko movie ID|Okko movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIA Novosti organization ID|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV person ID|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV organization ID|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV term ID|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Camping.se ID|Camping.se ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/classicalive artist ID|classicalive artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess Games tournament ID|Chess Games tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess.com tournament ID|Chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MusiciansPage artist ID|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Flemish educational institution number|Flemish educational institution number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Giovani Artisti italiani ID|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/365chess.com tournament ID|365chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norwegian Athletics athlete ID|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkedIn numeric company ID|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lulu spotlight ID|Lulu spotlight ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RPGnet Index ID|RPGnet Index ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EU Treaties and Agreements database ID|EU Treaties and Agreements database ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Development ''' * The team were at Wikimania this past week so not much development happened. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 16:32, 27. Jul. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30846852 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #743 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#742]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' *[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/INAPerson 1|INAPerson 1]] - Task/s: Create Wikidata pages entries for mostly French journalists, using INA (French National Audiovisual Institute) catalogue as reference. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[Diffblog:wikimedia-research-conference-in-the-cee-region-programme-coming-in-august-registration-open|Wikimedia & Research conference in the CEE region: programme coming in August, registration open]] - follow link for registration instructions, (onsite) open until August 26, (online) open until at least October 5. Event takes place Katowice, Poland, October 9-10, 2026. ** [https://www.dublincore.org/conferences/2026/sessions/workshop-wikidata-open-innovation/ Workshop: Wikidata for Open Innovation] - DCMI 226. Held on August 3 by Kalliopi Mathios, participants will get hands-on experience of Wikidata for use in Libraries, Industry and Communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Papers: ** the [[:d:Q140818826|proceedings]] of the conference [[:d:Q131418010|Wikidata and Research]] (cf. [[:meta:Wikidata and research|Meta page]]), held in Florence (Italy) on June 5-6, 2025, have been published on July 2026 and are available in CC-BY 4.0 license: ''[https://books.fupress.com/isbn/9791221510102 Wikidata e la ricerca. Condividere esperienze / Wikidata and Research. Sharing Experiences]''; 32 papers, 25 in English and 7 in Italian, deal with the usage of Wikidata and other Wikibase instances in different fields of academic research ** [https://arxiv.org/html/2607.25959 Detecting Knowledge Inconsistencies Across Text, Tables, and Knowledge Graphs] by Wei et al., (2026). This paper introduces ''Kontrast'': a tool for comparing Wikidata's statements against Wikipedia tables (and text) to find conflicting information or inconsistencies and missing data. * Videos: [https://www.youtube.com/watch?v=PA8pp1Qsh4M LIVE Wikidata Editing #123] with hosts [[d:User:Ainali|User:Ainali]] and [[d:User:Abbe98|User:Abbe98]] ''' Tool of the week ''' * [https://leximap.toolforge.org/ Leximap]: Create a colour-coded map of Lexemes from a Wikisource page's text, roll-over individual words to discover more about the lemma * [https://thefilmmap.com/ Filmmap]: a free interactive map of filming locations built from Wikidata. Search the title to see where it’s shot or a place to see what was made there *[https://www.wikidata.org/wiki/User:Danielyepezgarces/Cradle-gadget Cradle-gadget] – A new user script embeds the Cradle form editor into Wikidata item pages, enabling schema-based editing with ShEx. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Job vacancy: [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261 (Remote) Software Engineer for the Wikidata Platform team]. * [https://www.wikibase.cloud/hosting-policy/pilot Wikibase Cloud has a new hosting policy (pilot version)] * [https://f-droid.org/en/packages/app.subster/ Subster] - a timeline-based Wikidata-powered game that plays songs from your own music collection and asks you to rank it against other songs in your hand. Like a digital, cardless version of Hitster. Requires a subsonic-compatible music server to connect to. * Uyen developed a tool in which you can visualize and inspect content gaps and shared content between different Wikipedia editions, as well as topic distributions: https://wiki-gap-finder.toolforge.org/ Check it out and give them [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc-ff0w-oUCEQXoQsCRxuiz5aOiOSes6kfWti5-KsKGgOgezg/viewform feedback]. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14687|tabular data series]] (<nowiki>A tabular data series in Commons that models the given concept</nowiki>) ***[[:d:Property:P14701|infobox chronology]] (<nowiki>indicate the place of an item in an Infobox chronology, as seen on the Wikipedias.</nowiki>) ***[[:d:Property:P14726|‎OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType, without trailing spaces</nowiki>) ***[[:d:Property:P14733|‎Fediverse app]] (<nowiki>Fediverse platform of the instance or address</nowiki>) ***[[:d:Property:P14734|‎Fediverse instance URL]] (<nowiki>Ferdiverse instance of/about the subject</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14676|Viberate artist ID]], [[:d:Property:P14677|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Property:P14678|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Property:P14679|radio.net station ID]], [[:d:Property:P14680|radio.net podcast ID]], [[:d:Property:P14681|Sokmil AV performer ID]], [[:d:Property:P14682|Scent Base brand ID]], [[:d:Property:P14683|Scent Base notes ID]], [[:d:Property:P14684|Scent Base perfumers ID]], [[:d:Property:P14688|PISAI ID]], [[:d:Property:P14689|CIDIM Artist ID]], [[:d:Property:P14690|Etsy shop name]], [[:d:Property:P14691|‎Open Language Archives Community language code]], [[:d:Property:P14692|‎OpenStreetMap Wiki item ID]], [[:d:Property:P14695|Ko-fi page ID]], [[:d:Property:P14696|KinoRating ID]], [[:d:Property:P14697|‎Korean Classification of Administrative Districts]], [[:d:Property:P14698|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Property:P14699|SofaScore tournament ID]], [[:d:Property:P14700|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Property:P14702|MFL player ID]], [[:d:Property:P14703|‎MissEvan username]], [[:d:Property:P14704|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Property:P14705|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Property:P14706|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Property:P14707|‎IGN producer ID]], [[:d:Property:P14708|kicker.de coach ID]], [[:d:Property:P14709|Kicker.de referee ID]], [[:d:Property:P14710|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Property:P14712|LFL player ID]], [[:d:Property:P14713|BeSoccer referee ID]], [[:d:Property:P14714|BeSoccer team ID]], [[:d:Property:P14715|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Property:P14716|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Property:P14717|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Property:P14718|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Property:P14719|Foot Mercato club ID]], [[:d:Property:P14720|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Property:P14721|Chess Games tournament ID]], [[:d:Property:P14722|Chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14723|‎Camping.se ID]], [[:d:Property:P14724|Garance item ID]], [[:d:Property:P14725|‎OpenType language system tag]], [[:d:Property:P14727|Okko movie ID]], [[:d:Property:P14728|‎Grillplatser.nu ID]], [[:d:Property:P14729|Número de Registre Tributari]], [[:d:Property:P14730|‎MissEvan sound ID]], [[:d:Property:P14731|‎MissEvan drama ID]], [[:d:Property:P14732|‎Flemish educational institution number]], [[:d:Property:P14735|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Property:P14736|RPGnet Index ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/ENS name|ENS name]] (<nowiki>Ethereum Name Service (ENS) domain associated with a person or entity</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID|Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID]] (<nowiki></nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/member of musical group|member of musical group]] (<nowiki>member of musical group</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/name type|name type]] (<nowiki>type of noun or name the sense is</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 Program ID|CINE21 Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult maker ID|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM maker ID|DMM maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/sukumizu.tv actress ID|sukumizu.tv actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GAS actress ID|GAS actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Paradise TV Parson ID|Paradise TV Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/syukou-club(X-DIABLO) actress ID|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 company ID|CINE21 company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Book ID|STAPI Book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Comics ID|STAPI Comics ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Episode ID|STAPI Episode ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Performer ID|STAPI Performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Author ID|Qidian Author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Medieval Unicode Font Initiative ID|Medieval Unicode Font Initiative ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple Maps place id|Apple Maps place id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmycast person ID|Filmycast person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EORI|EORI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GBIF Specimen (occurrence)|GBIF Specimen (occurrence)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store Parson ID|d anime store Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store work ID|d anime store work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! Parson ID|Crank-in! Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! drama ID|Crank-in! drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! animation ID|Crank-in! animation ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! movie ID|Crank-in! movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects team ID|Elite Prospects team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/r-hockey.ru team ID|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects stadium ID|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/izohli.uz word ID|izohli.uz word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dubbinfo ID|Dubbinfo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DBNL chamber of rhetoric ID|DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BLS Code|BLS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID|JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/T5E4 Retrieve all Belgian writers without an article on French Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-ScriptaBelgica-20260723083200-ScriptaBelgica-20260719201400|source]]) * Schema examples: [[d:EntitySchema:E408|Swedish barbecue areas (E408)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occitan|Project Occitan]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Broadcasting|Project Broadcasting]] - after 10 years of inactivity, the project has been revived with a flurry of activity . Of particular interest is the change in broadcasting scope from primarily airwave to internet transmission. ** [[Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Japan_Week_Datathon/Data_Item_List/UNIS|Wiki x K-pop 2026 • Editing Party - Japan Week Datathon]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://wikidata-terminator.toolforge.org/?list&mode=tx#/ Wikidata Terminator] - find items that lack Label, description or sitelink. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q842|Oman (Q842)]] - state in western Asia * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L648863|cheche (L648863)]] ''' Development ''' * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We reviewed samples of Wikidata-related entries in Recent changes and watchlist on Wikipedia and co in order to see which additional changes we can remove because they don't change the article. ** We are preparing for the migration of the entity usage table to the extension database cluster to address database scalability issues ([[phab:T424133]]) * Wikidata Query Service: We are continuing to adapt the Query Service UI and the Quality Constraints extension for the upcoming move from Blazegraph to QLever. * REST API: We are continuing to add support for Lexemes, specifically retrieving a full Lexeme (GET) ([[phab:T429332]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Seychelles|Seychelles]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 06:55, 4. Aug. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30872537 benotzt huet--> hacvxx2raahw324ksa2fiyjtw00llbw 4 175929 2689205 2686792 2026-08-05T21:55:35Z Volvox 4050 archivéiert vun [[Wikipedia:Wikidata/Newsletter]] 2689205 wikitext text/x-wiki '''Dat hei ass d'Archiv vun den Editioune vum Wikidata-Newsletter ''Status updates'' aus dem Joer 2026.' Déi aktuell Editioune fannt Dir '''[[Wikipedia:Wikidata/Newsletter|hei]]'''. ------- == Wikidata weekly summary #713 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-01-05. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#712]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Morneo06|Morne06]] - RfP scheduled to end after 8 January 2026 20:35 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Ppolar_bear|Ppolar bear]] - general consensus is to reapply after gaining more experience. * New request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|Notability policy reform]]: first drafted in 2013, Wikidata has grown vastly since the original Notability policy was created. This first-round discussion is intended to collect ideas, comments, and reflections on how to improve the Notability Policy for what Wikidata currently is and will become. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #84 January 12 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]]: a two-day event that will take place from 13 to 14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdYOnOg1iq-8M4xWw8foHUw_7fReWTKtVH_GHzGI2_ozWww9Q/viewform?pli=1 Apply] for a grant and join the event. ** The next [[d:Wikidata:Events#Office_hours|Wikidata+Wikibase office hours]] will take place on Wednesday, [https://zonestamp.toolforge.org/1768410000 18:00 CEST], 14th January 2026 in the [https://t.me/joinchat/IeCRo0j5Uag1qR4Tk8Ftsg Wikidata Telegram group]. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://doi.org/10.59350/6t2qh-2f839 Rescuing Scholia #2: getting closer] ** [https://almedaresearch.org/about-almeda/ African Literary Metadata (ALMEDA)] ** [https://www.emergentmind.com/topics/wikontic-framework Wikontic: Ontology-Aware KG Pipeline] - this article introduces Wikontic, a pipeline that builds knowledge graphs from text by enforcing Wikidata's ontological rules and merging duplicate entities. * Papers: ** [https://www.researchgate.net/publication/399200580_Using_Wikidata's_Ontology_in_Practice_A_Neuro-Symbolic_Community-Centred_Workflow_for_Integrating_and_Reusing_Humanities_Datasets Using Wikidata’s Ontology in Practice: A Neuro-Symbolic, Community-Centred Workflow for Integrating and Reusing Humanities Datasets] - This article introduces an ontology-first, community-driven workflow that aligns humanities datasets with Wikidata to address data silos and gender inequities, offering reusable modelling patterns, SPARQL-based analysis, and a neuro-symbolic AI framework that reduces bias and supports reproducible, ontology-backed knowledge graph practices. By Velilla & Ferran-Ferrer (2025). ** [https://www.scirp.org/journal/paperinformation?paperid=148575 A Semantic Wiki for Language Learning: The Case of the Baoulé Language] - The BAOULE-WIKI project introduces a semantic wiki and homograph-detection model to preserve and teach the endangered Baoulé language, achieving high accuracy while paving the way for broader digital preservation of African languages through community collaboration and integration with knowledge bases like Wikidata and DBpedia. By Kra et al., (2026). ** [https://www.journals.uchicago.edu/doi/full/10.1086/738255 Transforming the Digital Landscape: Towards a Medieval Knowledge Graph] - Digitization has transformed medieval studies by expanding access and enabling new research methods, with future progress hinging on Linked Open Data, shareable identifiers, and collaborative knowledge graphs to truly democratize and enrich scholarship. By Burrows, (2026). ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.426 Towards a Linked Open Index: Reconciling Museum Records to Wikidata for Index of American Design Constituents] - The Index of American Design project’s reconciliation of thousands of records with Wikidata reveals both challenges and strategies for improving data alignment, while a linked Power BI tool supports ongoing monitoring of quality, access, and representation in humanities research. By Foster et al., (2026). ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.441 The “Dizionario Degli Scrittori Italiani Contemporanei Pseudonimi” in Wikidata. Pseudonymous Authors in Wikidata: Dataset and Queries] - The dataset from the MA thesis structures biographical data on 19th–20th century pseudonymous Italian authors in Wikidata, including corpus items, SPARQL queries, and analysis documents, and is reusable for further research or case studies. By De Monaco, (2025). ''' Tool of the week ''' * [https://broomstick.toolforge.org/ Broomstick] is a tool by Wikicollabs it uncover Lexemes that can be improved on Wikidata. * Explore your Wikimedia activity year in review with [https://affandymurad.github.io/wiki/ Wiki Year in Review] * Wikilokal (Android version): explore the world within a 3 km radius by [[User:Affandy Murad|Affandy Murad]] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * New project: [https://iupac.org/project/2025-016-3-400/ Dissemination of polymer science through Wikipedia and Wikidata] ({{Q|33438}}) * ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14047|crowdfunding target]] (<nowiki>target goal of this crowdfunding campaign</nowiki>) **[[:d:Property:P14052|free height]] (<nowiki>vertical distance from the floor level to the lowest obstruction in the ceiling of an indoor or outdoor space</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14048|‎PixelatedArcade genre ID]], [[:d:Property:P14049|‎Game Boy Database game ID]], [[:d:Property:P14050|‎RetroCollect games ID]], [[:d:Property:P14051|MyWaifuList work ID]], [[:d:Property:P14053|Nonbinary Wiki ID]], [[:d:Property:P14054|Diccionari de la llengua catalana entry ID]], [[:d:Property:P14055|DVIDS video ID]], [[:d:Property:P14056|FIP.IT basketball player ID]], [[:d:Property:P14057|Card Player ID]], [[:d:Property:P14058|Télérama film ID]], [[:d:Property:P14059|Boosty author ID]], [[:d:Property:P14060|‎Before I Play game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Fungal Names taxon ID|Fungal Names taxon ID]] (<nowiki>ID number in the [[:w:Fungal Names]] database.</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Braille transcription|Braille transcription]] (<nowiki>transcription in Braille</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Braille represents|Braille represents]] (<nowiki>graphene or phone that the Braille cell represents</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CNVD-ID|CNVD-ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Trismegistos editor ID|Trismegistos editor ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/woordenlijst lemma ID|woordenlijst lemma ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European Vehicle Number|European Vehicle Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CourtListener person ID|CourtListener person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norwegian railway station code|Norwegian railway station code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Australian National Kennel Council ID|Australian National Kennel Council ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museo del Marchio Italiano ID|Museo del Marchio Italiano ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Schema examples: [[d:EntitySchema:E498|(E498) district electoral division]]: Schema to describe an electoral division (small political division of Ireland). * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_IrishForges|Project IrishForges]]: Describing forges and forge buildings of Ireland using Wikidata, Wikimedia and other sources. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ireland|Project Ireland]]: A hub for all Ireland-related Wikidata activities including cross-Wikiproject tasks. ** [[d:Wikidata:WikiProject_HistoricIrishPlacenames|Project Historic Irish Placenames]]: focusing on County Kilkenny, connect historic placenames with their modern counterparts or create new items for ''"lost places"''. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Sweden/Svenska_psalmodikon|Svenska psalmodikon]]: A sub-project for the [[d:Q3354977|psalmodikon <small>(Q3354977)</small>]], a stringed-instrument popular in Sweden. * WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Limits_of_Wikidata/WikiProjects_as_decentralized_governance|WikiPojects as decentralized governance]] - this sub-page of the [[d:Wikidata:WikiProject_Limits_of_Wikidata|Limits of Wikidata project]] proposes WikiProjects become caretakers of collections or subgraphs of relevant items. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q717|Venezuela (Q717)]] - country in South America * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L155644|размах (L155644)]] - Russian noun (rɐzˈmax) meaning "amplitude (of a swing)", "physical span or width", or "scale/scope (of an activity)" ''' Development ''' * No development happened in the past week as the team are just returning from the holidays. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:20, 5. Jan. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=29884794 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #714 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-01-12. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#713]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AmeisenBot 3|AmeisenBot 3]] - '''Task/s:''' Adding descriptions (and possibly labels and aliases as well) to items based on their statements. * New CheckUser requests: [[d:Wikidata:Requests for permissions/CheckUser/Saroj|Saroj]] (RfP scheduled to end at 25 January 2026 09:31 UTC) ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** The next [[d:Wikidata:Events#Office_hours|Wikidata+Wikibase office hours]] will take place on Wednesday, [https://zonestamp.toolforge.org/1768410000 18:00 CEST], 14th January 2026 in the [https://t.me/joinchat/IeCRo0j5Uag1qR4Tk8Ftsg Wikidata Telegram group]. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase. ** [[MW:Wikidata_Platform|WMF Wikidata Platform team]] is launching a new office hours series starting [[:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_January_2026|'''January 27th''']], 2026 and continuing on the first Tuesday of each month. The scope of this series is be limited to [[:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Blazegraph migration]] support for the entirety of 2026. Participants are encouraged to register in advance for each session and may optionally add a brief description of their migration-related questions to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours the shared Etherpad] to help guide preparation. ''See [[:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|Blazegraph Migration office hour page]] for more details'' ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://diff.wikimedia.org/2026/01/05/wikidata-at-13-fante-wikimedians-joins-the-celebration/ Wikidata at 13: Fante Wikimedians Joins the Celebration] * Papers: [https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9781003584155-3/structuring-sights-stories-pausanias-wikidata-john-brady-kiesling-anna-foka-kyriaki-konstantinidou-linda-talatas-elton-barker Structuring the Sights and Stories of Pausanias with Wikidata] - The Digital Periegesis project leverages Wikidata and linked open data tools to annotate, disambiguate, and connect Pausanias’s complex 2nd‑century text, enhancing accessibility, interoperability, and scholarly engagement with Greece’s historical and mythological landscape. By Kiesling et al., (2025) * Videos: (Papiamento) [https://m.youtube.com/watch?v=PukvB8Viw_0 Wikipedia on Aruba | Episode 8: How to add a new topic (item) to Wikidata] ''' Tool of the week ''' *[https://knowledgetrain.toolforge.org/ Knowledge Train] A game to create a train of knowledge with the power of Wikidata - User:Athulvis ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/MAKNPEWKTYJAJTIIDM6MWU3YMA5KHSXB/ Mobile statement editing is now available as a beta feature on Wikidata]. Enable the Beta feature in your preferences settings, head to [[d:Q4115189|Wikidata Sandbox (Q4115189)]] (in mobile view) to test it and share your feedback here: [[d:Wikidata talk:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]]. * The [[MW:Wikidata_Platform|WMF Wikidata Platform team]] has published its [[:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. To have new issues of the WDP '''monthly''' newsletter delivered to your user talk page, {{#tag:span| [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|Subscribe to WDP newsletter!]]</span> | style=background-color:#E7F527; border-radius:3px; font-size:90%; font-weight:bold;}} ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14067|common organism]] (<nowiki>organisms known by this common name</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14059|Boosty author ID]], [[:d:Property:P14060|‎Before I Play game ID]], [[:d:Property:P14061|‎Korea Heritage Service Heritage Portal ID]], [[:d:Property:P14062|‎KaraokeTexty.cz artist ID]], [[:d:Property:P14063|‎KaraokeTexty.cz song ID]], [[:d:Property:P14064|‎Showlabs ID]], [[:d:Property:P14065|DEUMM Online ID]], [[:d:Property:P14066|Slekt og Data cemetery ID]], [[:d:Property:P14068|Biblioteca Nacional de Colombia ID]], [[:d:Property:P14069|EZB library ID]], [[:d:Property:P14070|topic of Dictionary of Canadian biography identifier]], [[:d:Property:P14071|Cover Art Archive image]], [[:d:Property:P14072|‎X broadcast ID]], [[:d:Property:P14073|Theaterencyclopedie ID]], [[:d:Property:P14074|Maitron biography ID (new version)]], [[:d:Property:P14075|‎Scilit organization ID]], [[:d:Property:P14076|Fragrantica perfume ID]], [[:d:Property:P14077|Fragrantica perfume brand ID]], [[:d:Property:P14078|izoh.uz word ID]], [[:d:Property:P14079|‎Place Names and Places of Nova Scotia ID]], [[:d:Property:P14080|Fragrantica perfume notes ID]], [[:d:Property:P14081|Fragrantica perfumer ID]], [[:d:Property:P14082|Parfumo perfume brand ID]], [[:d:Property:P14083|Parfumo perfumer ID]], [[:d:Property:P14084|Parfumo perfume ID]], [[:d:Property:P14085|Parfumo fragrance notes ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Artistagraph ID|Artistagraph ID]] (<nowiki>Identifies the Artistagraph for an artistIdentifier for creative works on Artistagraph, a platform for documenting and discovering artist information and creative work connections</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/number of tunnel tubes|number of tunnel tubes]] (<nowiki>Number of parallel tubes in a tunnel.</nowiki>) * New External identifier property proposals to review:: [[:d:Wikidata:Property proposal/Mapillary sequence ID|Mapillary sequence ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/People's Graphic Design Archive creator ID|People's Graphic Design Archive creator ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Uni24k indentifier|Uni24k indentifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels BeStAddress municipality ID|Brussels BeStAddress municipality ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels BeStAddress street name ID|Brussels BeStAddress street name ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels BeStAddress address ID|Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikifunctions object|Wikifunctions object]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MAX username|MAX username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Accademia Nazionale dei Lincei ID|Accademia Nazionale dei Lincei ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/The Retro Web company ID|The Retro Web company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Schulnummer Berlin|Schulnummer Berlin]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KCI article ID|KCI article ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: **[https://w.wiki/HKna Timeline of coup d'états] **[https://w.wiki/HMYd All towns named Versailles] * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q487338|mojito]] - traditional Cuban highball cocktail ''' Development ''' * Mobile editing of statements: We have released the first version of mobile statement editing as a beta feature (see details above). In addition we are improving it further and are adding missing functionality to get it ready for a full release. This includes adding editing support for additional data types such as date and musical notation. * Blazegraph replacement: The Wikidata platform team is continuing their evaluation of alternative backends for the Wikidata Query Service. * Graph QL: We are continuing to work on the prototype to get it ready for wider testing and are waiting on a security review. * Dumps: We fixed an issue where the "latest" symlinks to data dumps weren't working correctly. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are investigating how to further reduce the number of unnecessary changes showing up in watchlist and recent changes coming from Wikidata. The work on this is also helping reduce the size of the recent changes database table, which is especially important on larger Wikipedias. In addition we are continuing to improve the Databox module to make it easier for smaller Wikipedias to get Wikidata-powered infoboxes. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Kazakhstan|Kazakhstan]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 14:58, 12. Jan. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=29895747 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #715 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-01-19. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#714]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for comments: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Deprecate_P642|Deprecate P642?]] - Consensus to deprecate was reached. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [https://www.wikimedia.nz/wikifying-te-tiriti-based-futures/ Wikifying Te Tiriti] 10-workshop series, attendees will learn how to contribute to Wikipedia and create Wikidata items, to increase the visibility of people and their projects working in Te Tiriti and anti-racism areas. Further information can be found on the [[w:WikiProject:_Wikifying_Te_Tiriti-based_Futures|WikiProject page]] / [[w:https://en.wikipedia.org/wiki/User:Pakoire/WikiProject:_Wikifying_Te_Tiriti-based_Futures#Timetable|Workshop timetable]]. [https://learn-to-wikify-ttbf.lilregie.com/booking/attendees/new Register to attend]. ** [[c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026_in_Uganda|Wiki Loves Folklore 2026 in Uganda]] - contribute to the project by expanding or creating Wikidata Items connected to the project categories, such as Ugandan folklore, food, music, dances, traditional clothing, and more. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://wikimedia.org.uk/2026/01/new-wikimedian-in-residence-at-lse/ The London School of Economics and Political Science have employed a Wikimedian in Residence] ** Wikimedia Indonesia held [[:m:Wikimedia Indonesia/Pekan Data dan Teknologi 2025|Data and Technology Week 2025]] in last December 2025, organized introductory workshops on Wikidata and Wikifunctions. Read key takeaways and participants' discussion at [https://diff.wikimedia.org/2026/01/16/introducing-data-and-functions-reflections-from-indonesian-data-and-technology-week-2025/ Diff]. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/01/14/wikidata-days-2025-journey-in-africa-building-knowledge-languages-and-communities/ Wikidata Days 2025 Journey in Africa: Building Knowledge, Languages and Communities] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/01/18/wikidata-botswana-2025-celebrating-13-years-and-we-really-showed-up-%F0%9F%8E%89/ Wikidata Botswana 2025: Celebrating 13 Years (And We Really Showed Up!)] * Papers: ** A new monographic number of [[:d:Q3805294|JLIS.it]] has been published regarding the [[:d:Q105086090|OPAC SBN]] (the biggest collective library catalogue in Italy, with more than 7 thousands of libraries participating; about its collaboration with Wikidata, see [[:d:Wikidata:Gruppo Wikidata per Musei, Archivi e Biblioteche/SBN|the Wikidata coordination page]]); it contains 3 papers focusing on the use of Wikidata for authority control (all in Italian, with abstract in English): *** [[:d:Q137786824|''Wikidata and SBN: An Assessment of Two Years of Work (2023–2025)'']]: an overview Wikidata-SBN of the collaboration in 2023-2025, focusing on the methods of reconciliation *** [[:d:Q137787153|''Wikidata-Enhanced Authority Records: A Project for Personal Names in SBN'']]: a description of the procedure to extract data from Wikidata items matches with SBN authority records and adapt these data to be copied into non-individualised SBN authority records *** [[:d:Q137787159|''NaMo, utility for populating missing date fields in authority records'']]: a description of an utility to keep an authority file up-to-date finding missing death dates through Wikidata ** [https://jlis.fupress.net/index.php/jlis/article/view/677 Wikidata-Enhanced Authority Records: A Project for Personal Names in SBN] - A collaboration between Wikimedia Italy and ICCU is enriching incomplete SBN authority records using Wikidata identifiers, enhancing catalogue accuracy and accessibility as entries continue to grow. By Ravelli, (2026). ''' Tool of the week ''' * [https://puzzles.madebynathan.com/chains Puzzles By Nathan] is a game that arrange words so each connects to the next ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editing for RTL languages: The Wikimedia Deutschland team is seeking users of right-to-left (RTL) scripts, including Arabic, Hebrew, Persian, and Urdu, to help test and improve the mobile statement editing experience. If you edit in an RTL language and would like to join user interviews or deeper testing, [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/direct sign up here]. * (French) [https://observablehq.com/@workspace2138/odonymes-femmes Gendered place names in the public space of French-speaking Switzerland] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14086|Parfinity notes ID]], [[:d:Property:P14087|‎Google Ads Transparency Center advertiser ID]], [[:d:Property:P14088|Basenotes perfume brand ID]], [[:d:Property:P14089|Basenotes perfume people ID]], [[:d:Property:P14090|Basenotes perfume ID]], [[:d:Property:P14091|Accademia Nazionale dei Lincei ID]], [[:d:Property:P14092|MAX username]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/location collected|location collected]] (<nowiki>geographic location where a specimen or sample was collected in the field</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Category for music in this language|Category for music in this language]] (<nowiki>link to category item that contains music in this language</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thyssen-Bornemisza work ID|Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CriticDB IDs|CriticDB IDs]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MPA certificate number|MPA certificate number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WorldFootball.net person ID (new)|WorldFootball.net person ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/The Session tune ID|The Session tune ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Parfumo fragrance note ID|Parfumo fragrance note ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: **[https://w.wiki/HVed Timeline of elected germanic Roman emperors] ** [https://w.wiki/HXVa Universities without a P625 (coordinate location)] - [[d:Wikidata:Request_a_query#query_to_show_university_without_coordinate_location|Source]] * Schema examples: [[d:EntitySchema:E24|film director (E24)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Rijksmonumenten/Maintenance/Unmerge|Rijksmonumenten Unmerge list]] - list of items with more than one [[d:Property:P359|P359 (Rijksmonumenten ID)]]. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Stanford_Libraries|Stanford Libraries]] added an event: [[d:Wikidata:WikiProject_Stanford_Libraries/Events/LDW2026|Love Data Week 2026]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:EntitiesWithoutLabel|Entities without a Label]] - this list is dynamically created, search by language code and entity type: Item or Property. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q253414|FIFA (Q253414)]] - international governing body of association football * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L3922|charge (L3922)]] - English verb (tʃɑːrdʒ) meaning "to supply with energy", "to rush forward", or "to have responsibility for" ''' Development ''' * Mobile statement editing: ** We continued work on supporting more datatypes for editing, specifically date, musical notation and monolingual text. ** We worked on displaying constraint violation indicators. ** You can try out the current state by enabling it in the beta features section of your preferences. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing to investigate options for further reducing the amount of Wikidata changes in recent changes and watchlist on the other wikis to reduce the size of the database tables. * Dumps: We finished our research on dumps, especially looking into different ways to define subsets. We will publish the report with results by end of February. * Wikidata Query Service: The Wikidata Platform team is continuing the evaluation of potential replacements for Blazegraph. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:25, 19. Jan. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=29942616 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #716 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-01-26. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#715]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: :* Reminder: Blazegraph Migration Office Hours: The [[mw:Wikidata_Platform|WMF Wikidata Platform team]] is kicking off its monthly Blazegraph migeration office hours tomorrow, {{zonestamp|2026-01-27 16:00|27th January, 16:00 UTC}}. These sessions focus exclusively on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of the Wikidata Query Service (WDQS). ''[[Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_January_2026|See the office hours page for details and future sessions.]]'' :* Art+Feminism online hands-on training session: Intro to Wikidata + Archives. January 29, 15:00 UTC (16:00 CET). [[d:User:Alan_Ang_(WMDE)|Alan Ang (WMDE)]] and [[d:User:Epìdosis]] host this workshop on collective editing and how Wikidata connects with archives. More info and Zoom registration @ [https://artandfeminism.org/edit_a_thon/intro-to-wikidata-archives Art+Feminism.org] :* OpenStreetMap X Wikidata Meetup #85 February 9 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. :* [https://www.youtube.com/watch?v=czndc9Ekzb8 Mapping Africa: Visualizing Knowledge and Communities] - 28.01.2026, 16:00 UTC. Episode #54 of the WikiAfrica Hour explores the power of maps and geospatial data. * General Registration is Open! [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/OG6M6XHHTMO7G4VVB27C4ZUJDX4VLDLE/ 2026 Wikimedia Hackathon] - May 1-3, 2026 ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.clarin.eu/t/wikidata-replaces-the-clarin-concept-registry-in-the-component-registry/1205 Wikidata replaces the CLARIN Concept Registry in the Component Registry] * Papers: ** [https://odr.chalmers.se/items/4b2db132-b688-4bb1-a84c-4e614b9f1916 Analysis and Generation of Wikidata Descriptions Focusing on Bangla Language] - A rule-based Grammatical Framework resource grammar for Bangla generates accurate, consistent Wikidata descriptions across diverse entities, achieving over 99% coverage and enhancing low-resource language content in multilingual knowledge bases. By Mohammad, (2025). * Videos: ** [https://m.youtube.com/watch?v=eT_VTTeaig4&pp=0gcJCTMBo7VqN5tD Fact-Checking with Wikidata by Philippe Saadé] - a recording of the workshop hosted by DataTalks.Club in collaboration with [[d:User:Philippe_Saade_(WMDE)|User:Philippe Saadé]] ** [https://m.youtube.com/watch?v=wXaHJ85g88A Wikimedia and Biodiversity Data: A Mutualistic Relationship in the Open Knowledge Ecosystem] ** [https://www.youtube.com/watch?v=WHxq0YJU-OM Collaborative Cultural Heritage Geodata], session 2 of SunoikisisDC's ''Digital Approaches to Cultural Heritage''. Discusses how Wikidata is used and contributes data to the field of spatial and geographic technologies. ** [https://www.youtube.com/watch?v=pGK0qQ3hRkA Wikimedia projects & smell-related content: WMUK Sandbox Session] - [[d:User:Lajmmoore|User:Lajmmoore]] describes how to add and model sensory experiences such as smell, to Wikidata. ''' Tool of the week ''' * [https://property-helper.toolforge.org/ Wikidata Property Creation Helper] is a tool by [[User:ArthurPSmith|ArthurPSmith]]. The tool takes a property proposal page and translates it into a QuickStatements batch (and then a second one for the examples) that a property creator can use to quickly create a new property. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikimedia Deutschland 2026 first quarter development plan has been published: [[d:Wikidata:Linked Open Data development plan|Wikidata:Linked Open Data development plan]]. * '''Job opening:''' The Wikimedia Foundation is hiring a Wikidata Platform Backend Migration Specialist (contract position) to support backend migration work on the Wikidata Query Service. This role focuses on technical work related to the migration away from Blazegraph. If you're interested in the role or want to learn more, see the [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/7545685 full job description and application details]. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14094|translates from]] (<nowiki>language(s) that this person, company or organization translates works texts from</nowiki>) **[[:d:Property:P14095|translates into]] (<nowiki>language(s) that this person, company or organization translates works and texts into</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14092|MAX username]], [[:d:Property:P14093|CriticDB game ID]], [[:d:Property:P14096|‎Finnish railway station code]], [[:d:Property:P14097|Sketchfab model ID]], [[:d:Property:P14098|Sketchfab channel ID]], [[:d:Property:P14099|Sketchfab user ID]], [[:d:Property:P14100|BRAHMS identifier]], [[:d:Property:P14101|LegiStorm person ID]], [[:d:Property:P14102|NHK Archives program ID]], [[:d:Property:P14103|Polski Petersburg encyclopedia ID (Polish version)]], [[:d:Property:P14104|Bercail ID]], [[:d:Property:P14105|‎InterSportStats athlete ID]], [[:d:Property:P14106|‎Erdős Problem number]], [[:d:Property:P14107|Trismegistos editor ID]], [[:d:Property:P14108|‎woordenlijst lemma ID]], [[:d:Property:P14109|‎European Vehicle Number]], [[:d:Property:P14110|CourtListener person ID]], [[:d:Property:P14111|Australian National Kennel Council ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/incompatible type|incompatible type]] (<nowiki>instances of this type or of its subclasses cannot be instances of that type nor of its subclasses</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/KaraokeTexty.cz album ID|KaraokeTexty.cz album ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Biographical encyclopedia of Maros County-ID|Biographical encyclopedia of Maros County-ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ShotOnWhat film ID|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Biographical Dictionary of British and Irish Architects 1800-1950 ID|Biographical Dictionary of British and Irish Architects 1800-1950 ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CardCow.com publisher ID|CardCow.com publisher ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stockholms SL Realtidsinformation identificator|Stockholms SL Realtidsinformation identificator]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lost Pubs Project ID|Lost Pubs Project ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Handball Base ID|Handball Base ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Handballnews.pl person ID|Handballnews.pl person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SFDb förlaga-ID|SFDb förlaga-ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RITVA company ID|RITVA company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RITVA corporate body ID|RITVA corporate body ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TC Infos network identifier|TC Infos network identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/French Trade Mark Number|French Trade Mark Number]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/Hbge Wikidata Items with a frequency (hertz) within human-hearing range] ([[d:Wikidata:Request_a_query#List_only_items_that_have_a_frequency_in_hertz_and_in_our_hearing_range|source]]) * Schema examples: [[d:Wikidata:WikiProject_Schemas/Tutorial|WikiProject Schemas: A tutorial]] - to create a simple ShEx schema and apply it to a set of Wikidata items. * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_No_Longer_at_the_Margins/Hackathon_2026|No Longer at the Margins - 2026 Hackathon]] * WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Bahamas/buildings_in_Nassau|WikiProject Bahamas - list of buildings in Nassau]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:EntitiesWithoutDescription|Entities missing a description]] - choose a language and entity type (Item or Property) and generate a list of entities that have no description. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q7296|Mount Kilimanjaro]] - mountain massif in Kilimanjaro National Park in Tanzania * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L130056|мундштук (L130056)]] - Russian noun (mʊnʂˈtuk) meaning "mouthpiece (of a musical instrument)", "mouthpiece (of a pipe/cigar holder)", or "a horse's bit" ''' Development ''' * Mobile statement editing: ** We started working on supporting editing of monolingual text statements ** We continued working on supporting editing of geocoordinate and quantity statements ** We are fixing display issues with date statements ** We continued work on showing constraint violations * GraphQL: ** The security review was finished, removing a blocker to deploying GraphQL support to Wikidata ** We added pagination to querying items by statement properties or values ** We are extending the labels of linked entities functionality to also let you get the descriptions of the Items linked in a statement * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing to investigate options for further reducing the amount of Wikidata changes in recent changes and watchlist on the other wikis to reduce the size of the database tables. * Wikidata Query Service: The Wikidata Platform team is continuing the evaluation of potential replacements for Blazegraph. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus countries: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Albania|Albania]] and [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Kosovo|Kosovo]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 16:28, 26. Jan. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=29942616 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #717 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-02-02. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#716]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Sapper-bot_2|Sapper-bot 2]] - Task: Monthly updates of the [[d:Q23883|Dead Sea]] level and the "lowest point" property for [[d:Q801|Israel]], [[d:Q810|Jordan]], and [[d:Q48|Asia]]. * Closed request for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/LiteraryWorksMetaDataUploadBot|LiteraryWorksMetaDataUploadBot]] - Task: Upload metadata for literary works from research project. (Approved) * Other: [[d:Wikidata:Administrators'_noticeboard#Proposal_to_configure_the_Newcomer_Dashboard_for_Wikidata|Proposal to configure the Newcomer Dashboard for Wikidata]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/01/27/call-for-sessions-wikimania-2026-is-coming-to-paris/ Call for Sessions: Wikimania 2026 is Coming to Paris]! The submission form will remain open until March 1. Results will be published in May. ** Who's hiding behind museum collections? - A Wikidata Edit-a-thon by [https://winoda.de/en/english/ WiNoDa Knowledge Lab] (February 24th, 1:00pm-4:30pm CET). This online Edit-a-thon will focus on the many collectors that contributed to the [[q:Q136406087|Arachnida and Miryapoda collection of the Museum für Naturkunde Berlin]]. Join us to uncover the unspoken human networks that shaped the history of science! Register here: http://winoda.de/en/event/wikidata-edit-a-thon/ ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://diff.wikimedia.org/2026/02/01/celebrating-latin-american-public-domain-in-2026/ Strengthening the Latin American public domain with Wikidata] * Thesis: Hebeis, Maximilian (2026): [https://doi.org/10.20378/irb-112660 ''Entity Matching for Person Records in Authority Files''], Bamberg: Otto-Friedrich-Universität (Master thesis in computer science: "a case study into applying learningbased entity matching to person records from two large authority databases, namely the [[:d:Q36578|German national Integrated Authority File (GND)]] and the crowd-sourced open knowledge base Wikidata") * Papers: Special Collection of the Journal of Open Humanities Data (JOHD): ''Wikidata across the humanities: datasets, methodologies, reuse'', https://openhumanitiesdata.metajnl.com/collections/wikidata_across_the_humanities (new papers have been published during the last week; see a list at [[:d:Q136325279#P527]]) * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=oUtvW94US_M Africa Wiki Women 1st Newbies Community Meetup] - held an orientation for new members on editing Wikidata, Wikipedia, and Commons, to help bridge knowledge gaps of African women on Wiki platforms. ** [https://www.youtube.com/watch?v=czndc9Ekzb8 Mapping Africa: Visualizing Knowledge and Communities] - explores how African communities use maps and geospatial data to enhance Wikidata, improve Wikimedia articles, and make local knowledge more visible globally. ''' Tool of the week ''' * [https://github.com/altilunium/wdlist Wdlist : Create and manage a personal list of Wikidata items.] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikimedia Deutschland Job vacancy - [https://wikimedia-deutschland.career.softgarden.de/jobs/62397164/Architect-of-Storage-Solutions-all-genders---6-weeks-Freelance-contract/ Architect of Storage Solutions] - (freelance contract / 4-6 weeks) * You can now nominate your favorite Wikidata research award for 2025. [https://research.wikimedia.org/awards.html Call for Nominations] now open until February 15, 2026. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14112|U.S. Copyright Office Public Records System name ID]], [[:d:Property:P14113|Lenta.ru person ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/value type of this mathematical property|value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Gifu Prefectural Shrine Association ranking|Gifu Prefectural Shrine Association ranking]] (<nowiki>One of the three rankings given by the Gifu Prefectural Shrine Association</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/instances must not have|instances must not have]] (<nowiki>instances of this class or of its subclasses must not have given property or statement</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/African Scientists Directory ID|African Scientists Directory ID]] (<nowiki>identifier for a scientist in the African Scientists Directory</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Center for Jewish History person ID|Center for Jewish History person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LINCS ID|LINCS ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artdoc.Media film ID|Artdoc.Media film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Biographical Dictionary of British and Irish Architects 1800-1950 practice ID|Biographical Dictionary of British and Irish Architects 1800-1950 practice ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Walloon-French dictionary ID|Walloon-French dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Russian Register of Film Distribution Certificates ID|Russian Register of Film Distribution Certificates ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hentaigana for Academic Information Exchange ID|Hentaigana for Academic Information Exchange ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant inventaire Nouvelle-Aquitaine|Identifiant inventaire Nouvelle-Aquitaine]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Algemeen Nederlands Woordenboek ID|Algemeen Nederlands Woordenboek ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Woordenboek van Nieuwe Woorden ID|Woordenboek van Nieuwe Woorden ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instituut voor de Nederlandse Taal ID|Instituut voor de Nederlandse Taal ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Woordcombinaties ID|Woordcombinaties ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Etymologisch Woordenboek van het Nederlands ID|Etymologisch Woordenboek van het Nederlands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Database of the Southern Dutch Dialects concept ID|Database of the Southern Dutch Dialects concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GiveSendGo ID|GiveSendGo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CrowdRepublic project ID|CrowdRepublic project ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European Dictionary Portal ID|European Dictionary Portal ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Gravestone Project Cemetery ID|Gravestone Project Cemetery ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Uzbek-Russian dictionary ID|Uzbek-Russian dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ruwiki ID|Ruwiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish National Archives ID|Swedish National Archives ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GDUNO ID|GDUNO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/JMRC person id|JMRC person id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catalunya Romànica ID|Catalunya Romànica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mercantile Navy List ID|Mercantile Navy List ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Igromania author ID|Igromania author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Danmarks Kirker|Danmarks Kirker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Medvik ID|Medvik ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Obálky knih ID|Obálky knih ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Theatre in Prague artist ID|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Theatre in Prague performance ID|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Alpine Linux Wiki article|Alpine Linux Wiki article]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Microsoft Store developer ID|Microsoft Store developer ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/Hg$g Item with a Wikipedia page in lang. X but not Y] ([[d:Wikidata:Request_a_query#Wikidata_instance_with_page_on_language_wikis|source]]) - modify the wd: QID and the schema:isPartOf for your own purposes. * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Chess/Lists/Rubinstein-Memorial|WikiProject Chess - Rubinstein-Memorial list]] ** [[d:Wikidata:Wikiproject_Units_of_Measurement|WikiProject Units of Measurement]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Medicine/List_of_Italian_doctors|Wikiproject Medicine - List of Italian Doctors]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Evanion_Collection|WikiProject Evanion Collection]] * WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_every_politician/Canada|WikiProject every Politician / Canada]] - all Commons lists were updated. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/to_delete|Variety of reports for deletion candidates]] ''' Development ''' * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We are making progress with identifying additional ways in which we can reduce the number of irrelevant changes from Wikidata showing up in recent changes and watchlist on Wikipedia and co. ** We are discussing with pilot Wikipedias about turning on showing Wikidata changes by default in watchlist and recent changes (moving it from opt-in to opt-out) * GraphQL: We are putting the last touches on a GraphQL endpoint for Wikidata. We are planning to get it live later this month for feedback. * LDF endpoint: We are planning to decommission the endpoint in preparation for the migration away from Blazegraph on the 18th of February ([[phab:T415696]]) * Mobile statement editing: ** We are almost done with adding support for editing statements with quantity and monolingual text datatype and finished support for mathematical expression statements. We started support for editing coordinate statements. ** We are continuing the work on showing constraint violations. * Wikibase Ecosystem: We are in the process of setting up a demo system for ontology federation (i.e. using Wikidata Items as values in statements on another Wikibase instance) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:41, 2. Feb. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=29942616 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #718 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-02-09. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#717]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://numishare.blogspot.com/2026/01/improving-searchability-using-natural.html Numishare Blog: Improving searchability using Natural language Processing + Wikidata] - How NLP-based search improvements for [[d:Q631286|numismatic]] collections for the [[d:Q1256518|American Numismatic Society]]. Python NLP tools and Wikidata add a semantic layer that links equivalent terms (e.g. “serpent” and “snake”) to improve discovery across coin databases such as OCRE and MANTIS. Author: [[d:Q57432992|Ethan Gruber]]. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=6vRrasGCifE Art+Feminism Conversations / Intro to Wikidata + Archives]: Led by [[d:User:Ep%C3%ACdosis|User:Epìdosis]] and [[d:User:Alan_Ang_(WMDE)|User:Alan Ang (WMDE)]], this recording covers tools that support collaborative Wikidata editing, and includes with brief updates on mobile editing, Wikibase software, and work at the intersection of AI and Wikidata. Find more info and tools covered on [[m:Art%2BFeminism:_Intro_to_Wikidata_and_Archives|Meta:Art+Feminism]] ** [https://www.youtube.com/watch?v=l8S1Ay5UWvo Custom Upload Funnel Creation on Wikimedia Commons: Wiki Loves Africa 2026] - [[d:User:Kambai_Akau|User:Kambai Akau]] and the [[c:Commons:Wiki_Loves_Africa_2026_in_the_Tyap_Community|Tyap User Group]] demonstrate how to contribute to the Wiki Loves Africa 2026 contest, incl. how to add a Wikidata Infobox to your contributions, and how to create Wikidata Items if they are missing. ** (Papiamento) [https://www.youtube.com/watch?v=DiZAvrop_yU Add a different language Label to a Wikidata Item] Wikipedia Above Aruba|Ep. 9 - it's not always obvious how to add labels, descriptions and aliases of different languages to Wikidata items, this short video demonstrates how. ** [https://www.youtube.com/watch?v=Y9tbLc5czbU Hands-on Exercise: Data Cleaning & Preparation with OpenRefine] - Daniel Garjio guides through exercises to cluster and merge duplicate values, standardise formats, reconcile data with external authority sources such as Wikidata. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=srLq6dXjGc4 Mapeo colaborativo, plataformas libres y autonomía local], part of the [[m:Conferencia_Justicia_climática_Perú_2024|Conference on Climate Justice, Indigenous Voices, and Wikimedia Platforms (2024)]] - speaker: Túllio Morais Franca shows how to integrate mapping tools suchas OpenStreetMap and Mapillary with Wikidata, Commons and Wikipedia. ''' Tool of the week ''' *[https://clarity-tool.toolforge.org/ Wiki Clarity Tool]: Clarity Tool is a lightweight web application built to empower editors across Wikipedia, Wikidata, and Wikimedia Commons. It helps contributors identify missing information in articles and suggests structured data from Wikidata to fill those gaps. * [https://ga-kevin-codes.github.io/Suggest-A-Brand/ Name Suggestion Index : Submit a Brand] - A tool that links Wikidata brand items to the [https://github.com/osmlab/name-suggestion-index Name Suggestion Index project on OpenStreetMap]. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit String and External ID datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14115|‎braille transcription]] (<nowiki>transcription in Braille</nowiki>) **[[:d:Property:P14117|location collected]] (<nowiki>geographic location where a specimen or sample was collected in the field</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14114|Rappels theatrical production ID]], [[:d:Property:P14116|Berlin School ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Siège occupé|Siège occupé]] (<nowiki>{{TranslateThis | fr = siège occupé par une personne au sein d'une académie ou autre société à ''numerus clausus'' }}</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Standard Number|Standard Number]] (<nowiki>A standard serial number</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/MusicaPopular.cl ID|MusicaPopular.cl ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/JMRC person id (en)|JMRC person id (en)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dictionary of Unitarian and Universalist Biography ID|Dictionary of Unitarian and Universalist Biography ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CAMEO page ID|CAMEO page ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TeamNL athlete ID (new)|TeamNL athlete ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/World Flora Online Plant List|World Flora Online Plant List]], [[:d:Wikidata:Property proposal/radeberger-stadtgeschichte.de Objekt Identifikator|radeberger-stadtgeschichte.de Objekt Identifikator]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Master Ideographs Seeker Character ID|Master Ideographs Seeker Character ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Flohic ID|Flohic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oricon News person ID|Oricon News person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/radiko person ID|radiko person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Xcity actress ID|Xcity actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TV Drama Database Program ID|TV Drama Database Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Van Dale Rijmwoordenboek sentences ID|Van Dale Rijmwoordenboek sentences ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Van Dale Rijmwoordenboek word ID|Van Dale Rijmwoordenboek word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BISMaL taxon ID|BISMaL taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Vlaams Woordenboek ID|Vlaams Woordenboek ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kotobank Japanese ID|Kotobank Japanese ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nişanyan Adlar ID|Nişanyan Adlar ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/HkTZ Items with two or more Olympedia people ID] ([[d:Wikidata:Request_a_query#Wikidata_entries_with_multiple_Olympedia_IDs|source]]) - find duplicate external identifier. ** [https://w.wiki/Hndn Music roll releases with recordings of works performed by composer] ([[d:Wikidata:WikiProject_Piano_Rolls/Queries|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Progressive_Metal|WikiProject progressive Metal]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Basque_Cultural_Heritage_and_GLAM|Wikiproject Basque Cultural heritage and GLAM]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/single_sitelink_template_items|'Template' items with only one sitelink]] - per [[d:Wikidata:Notability|Wikidata:Notability]], "''If a link is a template, the item must contain at least two such sitelinks...''" * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: {{Q|133866932}} - a 2025 thriller film, winner of the Palme d’Or at the 2025 Cannes Film Festival * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: ''' Development ''' * Dumps: We published the [[:File:Wikidata Dumps Discovery Research Report.pdf|report from our research into the user experience with Wikidata's dumps]]. * Mobile editing: We are finalizing the support for quantity, monolingual text, mathematical expression and musical notation statements as well as a first version for coordinate statements. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We have continued our investigation into existing Lua modules in order to find more ways in which we can reduce unwanted entries from Wikidata in Recent changes and watchlists on Wikipedia and co. We found a number of options that we are looking into now. ([[phab:T416822]], [[phab:T416825]], [[phab:T416826]], [[phab:T416827]]) * Wikidata Vector embedding: We added German to the embedding (next to English, French and Arabic) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 16:26, 9. Feb. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30044779 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #719 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-02-16. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#718]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator#Sjö|Sjö]] - RfP scheduled to end after 17 February 2026 10:02 (UTC) * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/SEEKCommonsBot|SEEKCommonsBot]] - Task: Synchronize Wikidata records created by the [https://seekcommons.org/ SEEKCommons] project with [https://openalex.org/ OpenAlex] * Closed request for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AmeisenBot_3|AmeisenBot 3]] - Task: Adding descriptions (and possibly labels and aliases as well) to items based on their statements. Request closed as approved. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Che-W-bot|Che-W-bot]] - Request withdrawn. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next Linked Data for Libraries [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 17 February, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, February 17 9am PT / 12pm ET / 17:00 UTC / 6pm CET (Time zone converter). Wikiproject P244 maintenance uses SPARQL queries to identify and resolve two types of constraint violations in Wikidata: instances of Wikidata items with more than one LCNAF identifier and instances of the same LCNAF identifier existing on more than one Wikidata item. The February 17th session will walk participants through how to resolve the former issue, while the March 3rd session will focus on the latter. Event page: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/LCNAF Duplicate Detection P244 Maintenance|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/LCNAF_Duplicate_Detection_P244_Maintenance]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/02/11/wiki-for-botanists-why-thematic-engagement-matters/ Wiki for Botanists, why thematic engagement matters]: WMNZ/Aotearoa on how sustained outreach with botanists via Wikidata workshops, edit-a-thons, and conferences is improving plant-related knowledge on the Wikimedia projects and building strong collaborative relationships with scientific communities. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/02/09/tech-news-2026-week-07/ Tech News Week 7 / Global Watchlists extension]: now supports multiple Wikibase instance (i.e. Wikidata + Test Wikidata) and fixes right-to-left (RTL) text directionality issues. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/02/13/the-spark-of-linked-data-and-libraries-oclc-passage-project-white-paper-translation-report/ The Spark of Linked Data and Libraries: OCLC Passage Project White Paper Translation Report] * Papers: [https://www.researchgate.net/publication/400579586_Federating_Open_Knowledge_through_Wikibase_The_Case_of_The_Finno-Ugric_Data_Sharing_Space Federating Open Knowledge through Wikibase: the case of the Finno-Ugric data sharing space]: Antal et al. (2026) present a community-driven, federated prototype to link multilingual cultural heritage data, open ontologies and preserve local epistemologies. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=LtoM-0IhKnY How to Unlock Knowledge Graph Data for LLMs with AI Retrieval] - [[d:User:Philippe_Saade_(WMDE)|User:Philippe Saade (WMDE)]], AI/ML Project Manager talks to Chad Jennings of ''Beyond the Blueprints'' (IBM Product Hub) on making Wikidata more accessible for AI developers, replacing SPARQL-heavy workflows with vector search and hybrid retrieval. ** (French) [https://www.youtube.com/watch?v=2Nn7w6Vi3M8 Créer une carte uMap à partir de données géolocalisées extraites de Wikidata] - video presentation of 2026 Digital Encounters ''"Mapping territorial data in uMap"'' ** [https://m.youtube.com/watch?v=wf6TFcnvGno Africa Wiki Women 2026 On Wiki Skills Mentorship Program - Introduction to Wikidata] ** [https://m.youtube.com/watch?v=PIVVpJh1seA Africa Wiki Women 2026 On Wiki Skills Mentorship Program - Major and Minor edits on Wikidata] ** [https://m.youtube.com/watch?v=9TVFPpSNRYI EMCO Wikidata CoP meeting (2026-01-28)] - participants discuss progress on the ''early adopter'' phase, incl. how to categorise and track contributions, what statistics to measure and progress on MCO application profiles (persons + corporate bodies) ''' Tool of the week ''' * [https://queer-memory.toolforge.org/ Queer Memory] multilingual web app that explores '''global queer history''' through live Wikidata timelines, places, rights, culture, and activism. Currently available in English, French, and Spanish. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CMYID3FRNL7OKUNEH3O3OTGT6UQSQN3X/ Etherpad cleanup, save your pads now]. All pads after 1st March 2026 willbe deleted so if you need any of your pads, please make a local backup. * [https://doc.wikimedia.org/Wikibase/master/js/rest-api/ The Wikibase REST API] '''search''' endpoints are now available on '''v1''' and considered stable! It's important to note that the older v0, which has been live on Wikidata since July 2025, will remain available for a '''two month transition period''' until mid-April 2026. We encourage all users to migrate to the new v1 endpoints during this time to ensure that their applications can continue to work seamlessly. * The [[MW:Wikidata_Platform|WMF Wikidata Platform team]] has published its [[:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|February 2026 newsletter]]. It includes result of an initial evaluation of open-source triple store candidates as part of the migration away from Blazegraph, the next Blazegraph migration office hour, and more. To have new issues of the WDP '''monthly''' newsletter delivered to your user talk page, {{#tag:span| [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|Subscribe to WDP newsletter!]] | style=background-color:#E7F527; border-radius:3px; font-size:90%; font-weight:bold;}} ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14122|category for music in this language]] (<nowiki>link to category item that contains music in this language</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14118|‎DOAB book ID]], [[:d:Property:P14119|‎qamus.inoor.ir root ID]], [[:d:Property:P14120|‎The Session tune ID]], [[:d:Property:P14121|Parfumo fragrance note ID]], [[:d:Property:P14123|‎KaraokeTexty.cz album ID]], [[:d:Property:P14124|Biographical encyclopedia of Maros County]], [[:d:Property:P14125|Alpine Linux Wiki article]], [[:d:Property:P14126|‎Biographical Dictionary of British and Irish Architects 1800-1950 person ID]], [[:d:Property:P14127|Igromania author ID]], [[:d:Property:P14128|French Trade Mark Number]], [[:d:Property:P14129|‎Bane NOR location code]], [[:d:Property:P14130|‎CardCow.com publisher ID]], [[:d:Property:P14131|‎Lost Pubs Project ID]], [[:d:Property:P14132|Handball Base ID]], [[:d:Property:P14133|Handballnews.pl person ID]], [[:d:Property:P14134|Center for Jewish History person ID]], [[:d:Property:P14135|African Scientists Directory ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Number of translations|Number of translations]] (<nowiki>Number of translations</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Panoramax instance URL|Panoramax instance URL]] (<nowiki>the Panoramax instance of/about the subject</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Hentaigana for Academic Information Exchange ID|Hentaigana for Academic Information Exchange ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Bach digital person ID|Bach digital person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Bach digital work ID|Bach digital work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/YList ID|YList ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificativo Antenati|identificativo Antenati]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pesistulokset.fi player ID|Pesistulokset.fi player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Liiga.fi player ID|Liiga.fi player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Letterboxd producer ID|Letterboxd producer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Topplista artist ID|Topplista artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple Music Classical work ID|Apple Music Classical work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fragplace brands ID|Fragplace brands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fragplace fragrances ID|Fragplace fragrances ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fragplace notes ID|Fragplace notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fragplace perfumers ID|Fragplace perfumers ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sport Express person ID|Sport Express person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ciss.org sportsperson ID (deaf sport)|ciss.org sportsperson ID (deaf sport)]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject Learned Societies|Learned Societies]] * WikiProject Highlights: a discussion regarding [[d:Wikidata talk:WikiProject Learned Societies#Members of learned societies: too many conflicting data models|how to standardise the data model of the membership of learned societies]] * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: {{Q|3324704}} - French radio program and audio podcast * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L3941|collection (L3941)]] - English noun (kəˈlɛkʃən) meaning "a group of gathered items", "money gathered for charity/church", or "the act of acquiring" ''' Development ''' * Mobile statement editing: ** We are putting finishing touches on editing support for external ID, URL, monolingual text, quantities and coordinate statements. ** We worked on visually highlighting preferred and deprecated statements on the mobile site similar to how it is done on desktop. ** We worked on showing more than one constraint violation when a statement violates multiple constraints. * Ontology Federation: We continued working allowing other Wikibase instances to use Wikidata Items in their statements (and later from other Wikibase instances). You can see a demo video of the current development state at [[:File:Federation Demo.webm|ontology federation demo]]. * GraphQL: We worked on documentation to get get the GraphQL endpoint ready for a first release. * Wikidata Query Service: The Wikidata Platform team published their report of the evaluation of Blazegraph alternatives. You can read it at [[:File:WDQS Triple Store Evaluation - Benchmark Results Report.pdf]]. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 13:26, 16. Feb. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30053912 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #720 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-02-23. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#719]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Jan Myšák|Jan Myšák]] - RfP scheduled to end after 28 February 2026 11:11 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator#Sjö|Sjö]] - Closed as successful, congratulations [[d:User:Sjö|User:Sjö]]. * New request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|Notability policy reform]]: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Notability_policy_reform#Round_2:_Context|Round 2]], where policy is suggested based on round 1 discussions. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[DiffBlog:https://diff.wikimedia.org/2026/02/17/apply-now-scholarships-for-the-language-diversity-conference-2026-deadline-13-march-2026/|Apply Now: Scholarships for the Language Diversity Conference 2026]] - scholarship application deadline: 13 March 2026 / Conference dates: 2 - 4 October 2026 in Accra, Ghana. ** [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Notability_policy_reform#Round_2:_Context|Office Hour: Notability Policy]] - February 26th 2026 at 5PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1772125200 your timezone]). ** (Catalan) [[m:Event:No_eren_bruixes,_eren_dones_d'Andorra|They were not witches, they were women from Andorra]] - a Wikimarathon for Witches edit-a-thon to make biographies of Andorran women accused of witchcraft more visible on Wikidata and Wikipedia. Sign-up on [[m:Event:No_eren_bruixes,_eren_dones_d'Andorra|Meta]]: 09:30 – 12:30 UTC, 7 March 2026. *Ongoing: [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] - February 21, 2026 – March 3, 2026 ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://stackoverflow.blog/2026/02/20/even-genai-uses-wikipedia-as-a-source/ Stack Overflow: Even GenAI uses Wikipedia (+Wikidata) as a source] - transcript of the podcast audio between Ryan Donovan and Philippe Saade, on the Wikidata Embedding Project and vectorizing 30 million entities for semantic search. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/02/21/revitalizing-uk-history-series-2-expanding-multilingual-access-on-wikidata/ Diff Blog: Revitalizing UK History, Series 2: Expanding Multilingual Access on Wikidata] - [[d:User:JosefAnthony|Josef Anthony]] describes the projects efforts in documenting underrepresented UK historical figures in multiple languages. ** [[diffblog:https://diff.wikimedia.org/2026/02/20/into-the-spotlight-sharing-archival-objects-through-wikimedia-commons/|Diff blog: Into the Spotlight: Sharing Archival Objects through Wikimedia Commons]] by [[c:User:LadyRabbit|User:LadyRabbit]]. Experience documenting Ellen Winstone, a historical figure, non-notability on Wikipedia doesn't mean they are not worth documenting. Wikidata and Commons can help. * Papers: [https://arxiv.org/html/2602.14594v1 The Wikidata Query Logs Dataset (WDQL)] - presenting a dataset of 200,000 question-query pairs intended to help train Natural Language questions into SPARQL. By S. Walter, H. Bast (2026). * Videos: [https://www.youtube.com/watch?v=dY-Vz-TS1X0 3rd Wikidata Training] of the On Wiki Skill Mentorship Program by Africa Wiki Women. Dives deeper into the core data modelling concepts, Wikidata-speciifc terminology and practical editing tips for beginners. Led by [[d:User:King_ChristLike|User:King ChristLike]] ''' Tool of the week ''' * [https://dagbanli.info/ Dagbanli dictionary] - a monolingual Dagbanli dictionary built using Wikidata lexemes, with 20000 native audio recordings as usage examples pulled from Mozilla Common Voice. This means when you look up a word, you can hear it spoken in example sentences. See this in action here: [https://dagbanli.info/?word=L722895 suɣulo] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [[wikimania:2026:Program|Wikimania:2026]] - The call for submissions for the program is open until March 1, 2026. * [https://www.opensanctions.org/articles/2026-02-18-every-politician/ OpenSanctions: As the CIA closes The World Factbook, we’re opening our global map of political power] - introduces [https://everypolitician.org/ EveryPolitician.org], a global database of 690,000+ political office-holders across the globe. PoliLoom, GovDirectory, a dedicated [[d:Wikidata:WikiProject_every_politician|WikiProject]] and the Wikidata community are helping make structured data on politicians transparent. Learn how you can [https://everypolitician.org/about/contribute/ contribute]. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14143|annual greenhouse gas emissions]] (<nowiki>carbon dioxide equivalent emissions by this entity in a year</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14136|RFI topic ID]], [[:d:Property:P14137|‎Delfi.lv theme ID]], [[:d:Property:P14138|SFDb original ID]], [[:d:Property:P14139|Artdoc.Media film ID]], [[:d:Property:P14140|‎Biographical Dictionary of British and Irish Architects 1800-1950 practice ID]], [[:d:Property:P14141|‎Walloon-French dictionary ID]], [[:d:Property:P14142|Bolivia INE code]], [[:d:Property:P14144|Russian Register of Film Distribution Certificates ID]], [[:d:Property:P14145|‎Algemeen Nederlands Woordenboek ID]], [[:d:Property:P14146|‎Woordenboek van Nieuwe Woorden ID]], [[:d:Property:P14147|‎Woordcombinaties ID]], [[:d:Property:P14148|‎Etymologisch Woordenboek van het Nederlands ID]], [[:d:Property:P14149|Uzbek-Russian dictionary ID]], [[:d:Property:P14150|‎JMRC person id (he)]], [[:d:Property:P14151|Catalunya Romànica ID]], [[:d:Property:P14152|‎IEC 61355 identifier]], [[:d:Property:P14153|Yandex Object Answer id]], [[:d:Property:P14154|Michaelis Portuguese-English Modern Dictionary ID]], [[:d:Property:P14155|Michaelis English-Portuguese Modern Dictionary ID]], [[:d:Property:P14156|Uni24k indentifier]], [[:d:Property:P14157|The Retro Web company ID]], [[:d:Property:P14158|Hentaigana for Academic Information Exchange ID]], [[:d:Property:P14159|‎Gravestone Project Cemetery ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/CWSAC classification|CWSAC classification]] (<nowiki></nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/IBAN countries|IBAN countries]] (<nowiki>The country which the bank with this property may create accounts in. For example "MyBank" can create bank accounts in "France" with the prefix "FR". Some banks have a single country they may create accounts in and other have many.</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Kloekecode|Kloekecode]] (<nowiki>identifier for locations in the Netherlands, Flanders, French Flanders, and north-western Germany</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/ICAO 24-bit aircraft address|ICAO 24-bit aircraft address]] (<nowiki>Unique 24-bit ICAO aircraft address assigned to an individual aircraft’s Mode S transponder, expressed as a six-character hexadecimal code and used in ADS-B and air traffic surveillance systems.</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Faulhaber-Edition ID|Faulhaber-Edition ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OldRacingCars.com drivers ID|OldRacingCars.com drivers ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ID Prix de Lausanne|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Spellingwijzer Onze Taal ID|Spellingwijzer Onze Taal ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Uitleenwoordenbank ID|Uitleenwoordenbank ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EpiMedDat ID|EpiMedDat ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/REVENCYT code|REVENCYT code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/X Games athlete ID (new)|X Games athlete ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pinkhof ID|Pinkhof ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scheikunde ID|Scheikunde ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/JWS II ID|JWS II ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Buitenlandse aardrijkskundige namen in het Nederlands ID|Buitenlandse aardrijkskundige namen in het Nederlands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PeeringDB Facility ID|PeeringDB Facility ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DBNL place ID|DBNL place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DBNL country ID|DBNL country ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DBNL titel ID|DBNL titel ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movist person ID|Movist person ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/HvHp Property table for a set of Wikidata items] (the Memory of the World International Register) ** [https://w.wiki/Hxec People with PolSys ID<small> (P1980)</small>, and with or without Norwegian historical register of persons ID <small>(P4574)</small>] - ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2465925132#A_list_of_person_having_Pol-sys_ID_and_HistReg_ID source]) * Schema examples: [[d:EntitySchema:E502|federally recognized tribe (E502)]]: required and optional properties for items representing federally recognized Native American tribes in the United States. * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ski|Ski]] - The goal of WikiProject Ski is to improve items about athletes, events and results from the different skiiing and snowboarding disciplines. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Nonprofit_Organizations/South_Africa|Nonprofit Orgs: South Africa]] - aims to add financial data to the biggest nonprofits * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Pages|Ontology: List of Ontology Pages]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Sociotechnology/Resources|Sociotechnology: Resources]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Chantiers_MNBAQ|Chantiers MNBAQ]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_India/Events/International_Mother_Language_Day_2026_Datathon|India: International Mother Language Day 2026 Datathon]] * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L179567|чурка (L179567)]] - Russian noun (ˈtɕurkə) meaning "a wooden block or stump", "a short piece of wood used in games", or "an offensive term for a person"[[d:Lexeme:L179567|чурка (L179567)]] - Russian noun (ˈtɕurkə) meaning "a wooden block or stump", "a short piece of wood used in games", or "an offensive term for a person" ''' Development ''' * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are preparing to reach out to editors about improving specific templates that are written in a way that creates a lot of unnecessary entries in Recent Changes and Watchlists. * Mobile statement editing: We are getting close to having editing support for all datatypes. We are currently still working on the support for globe coordinates. We also added support for showing constraint violations on qualifiers and references. * Data quality: We are doing technical investigations about how to make constraint violations available for querying again. * GraphQL: We are getting ready to make GraphQL available on Wikidata later this week. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Spain|Spain]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 14:51, 23. Feb. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30119106 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #721 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-03-02. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#720]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Jan_My%C5%A1%C3%A1k|Jan Myšák]]: Closed as successful, congratulations to Wikidata's newest admin! * New request for comments: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Notability_policy_reform|Notability Policy - Round 2]]: we are still requesting your input on the new Notablity policy. Including whether to elevate the [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Notability_policy_reform#Round_2:_Make_Wikidata:Self-promotion_a_policy|self-promotion essay]] to a policy. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 3 March, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, March 3 9am PT / 12pm ET / 17:00 UTC / 6pm CET (Time zone converter). Wikiproject P244 maintenance uses SPARQL queries to identify and resolve two types of constraint violations in Wikidata: instances of Wikidata items with more than one LCNAF identifier and instances of the same LCNAF identifier existing on more than one Wikidata item. The February 17th session walked participants through how to resolve the former issue, while the March 3rd session will focus on the latter. This session will be more discussion-focused, since instances where two LCNAF identifier have the same Wikidata item can be difficult to resolve because of Wikidata’s innate quirks. Maybe your ideas will become the official best practice! Event page: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/LCNAF Duplicate Detection P244 Maintenance|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/LCNAF_Duplicate_Detection_P244_Maintenance]] ** [https://hermes-hub.de/aktuelles/news/save-the-date-byodl-2026-04-24.html Bring-Your-Own-Data-Lab], on 24.04.2026, the HERMES Data Competence centre hosts an online BYODL. Dr. Katrin Moeller and Dr. Olaf Simons will share how to enrich your own personal data with standard data and the Wikibase FactGrid. Click the link for registration and more information. ** Wikidata Workshop w/ Wikipedia Riba Aruba + University of Aruba Research Center (UARC), March 2, 12 - 2pm GMT-4. [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScQMobUMNF7TzQIS0yQAaODqIAlQ-5PMoESx_VAq_MIgYtUGQ/viewform Click here to register.] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://www.museodelprado.es/actualidad/noticia/el-museo-del-prado-y-wikimedia-espaa-consolidan-a/bb297f99-9445-68c8-250f-f2aa2765792a The Museo del Prado and Wikimedia Spain consolidate Wikidata as the connector axis of digital cultural heritage] - gathering of the second edition of ''Connected Heritage: Wikidata in the GLAM Ecosystem'' ** (Dutch) [https://www.wikimedia.nl/actueel/blog/wikipielen-informele-wiki-hackathon-voor-de-glam-sector/ Wikipielen: an informal mini-hackathon for the GLAM sector], Olaf Janssen (WM coordinator at National Library of Netherlands) on the 10th edition of this micro-hackathon for people in cultural and heritage sector interested in Wikidata, Wikibase, SPARQL, OpenRefine and other technical skills. ** [https://medium.com/@michalmigurski/weeknotes-2026w04-boundary-issues-f037407a7f45 Boundary Issues]—Michal Migurski on representing disputed boundaries using Wikidata and OpenStreetMap. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.471 From Websites to Wikidata: Digitising Scotland’s Stories] by Ross ''et al.'' (2026) ** [https://doi.org/10.1145/3795134 ''Entity Linking with Wikidata: A Systematic Literature Review''] ** [https://arxiv.org/html/2602.19133v1 ''A Dataset for Named Entity Recognition and Relation Extraction from Art-historical Image Descriptions''] by Schneider ''et al.'' (2026)., introduces FRAME for extracting art-historical entities and relationships from texts, enabling automatic linking of artworks, artists, and related metadata via Wikidata. ** [https://elischolar.library.yale.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1247&context=jcas Review of Ethics in Linked Data] by Rebecca Fried. * Videos: ** (Swedish) [https://www.youtube.com/watch?v=ZjJHbF2aDCc Fotbollsspelare Wikipedia / Wikidata] - using QuickStatements to add P54 (member of sports team) to football players ** [https://www.youtube.com/watch?v=n-hYIdzJLeg Jukun Wikipedia Outreach], day 2 took attendees through adding interwiki links, Wikidata essentials and adding {{Databox}} to Jukun Wiki articles. ** [https://www.youtube.com/watch?v=dgRWBAvoea0 Set-up Tutorial: Language Preferences and Gadgets on Wikidata], the International [Digital] Dura-Europos Archive (IDEA) takes us through enabling gadgets and setting your preferred languages (Babel). ''' Tool of the week ''' * [https://mapsofthe.world/stadiums Maps Of the World / Stadiums] - explore the stadiums of the world (at least the ones with Wikidata Items), mapped by SPARQL. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14164|SignWriting transcription]] (<nowiki>representation in SignWriting</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14160|Microsoft Store developer ID]], [[:d:Property:P14161|Apple Music Classical work ID]], [[:d:Property:P14162|‎SIK-ISEA group ID]], [[:d:Property:P14163|‎CHZZK streamer ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review:: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes|Objectif plumes]] (<nowiki>Database managed by the General Service for Literature and Books, a department of the Cultural Administration of the Wallonia-Brussels Federation (basically the Ministry of Culture for the French-speaking part of Belgium). The database currently includes entries on books by more than 8.000 Belgian writers.</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/usual forename|usual forename]] (<nowiki>A name usually derived from a given name used to address a person in everyday life.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/apportionment diagram|apportionment diagram]] (<nowiki>image that displays the representation of seats won by party in an election to an assembly</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/LibriVox reader ID|LibriVox reader ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/All Skies Encyclopaedia ID|All Skies Encyclopaedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KCUE academy ID|KCUE academy ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catálogo de autoridades da BUSC|Catálogo de autoridades da BUSC]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ISSN-H|ISSN-H]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hong Kong Cinema title ID|Hong Kong Cinema title ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NPPM ID|NPPM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Parlement.com ID|Parlement.com ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kokugakuin University god name database ID|Kokugakuin University god name database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Czech National Register of Health Service Providers ID|Czech National Register of Health Service Providers ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Génération Nintendo game ID developer ID|Génération Nintendo game ID developer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Génération Nintendo game ID publisher ID|Génération Nintendo game ID publisher ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/wikiru.jp wiki ID|wikiru.jp wiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Tribuna.com football players ID|Tribuna.com football players ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SnokaDB|SnokaDB]], [[:d:Wikidata:Property proposal/abadis.ir Persian word ID|abadis.ir Persian word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AIK soccer player ID|AIK soccer player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BOIShistory|BOIShistory]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/HygX Works in Scottish museums by female artists, lacking an English Wikipedia article] ([[:d:User:MartinPoulter/queries/collections|source]]) ** [https://w.wiki/J5hv Graph of Moominworld] * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: {{Q|Q1774}} - semi-autonomous part of Tanzania * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L14515|snap (L14515)]] - English verb (snæp) meaning "to break suddenly", "to lose control emotionally", or "to take a photograph" ''' Development ''' * Mobile statement editing: ** We worked on removing the constraint violations indicator from a statement after an edit that fixed it. ** We are fixing bugs uncovered in testing, such as [[phab:T218477]], [[phab:T418104]], [[phab:T417861]] and [[phab:T417647]]. * GraphQL: We are getting ready to launch the first version later this week, including preparing the documentation for how to use it. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:42, 2. Mäe. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30129341 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary 722 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-03-09. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#721]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DifoolBot 8|DifoolBot 8]] - Task: Remove Wikipedia import references from statements where the referenced article has since been deleted. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [https://wikidataworkshop.github.io/2026/ The 6th Wikidata Workshop] has been announced for ISWC 2026. If you are interested in joining the wWorkshop for the scientific Wikidata community, contact: 6th-wikidata-workshop@googlegroups.com ** [https://events.ucf.edu/event/4071752/open-scholarly-profiles-with-wikidata/ Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026, 13:00 - 14:30, at the University of Central Florida. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/08/becoming-a-trainer-assistant-at-wikilatih-wikidata-brin-a-journey-of-sharing-knowledge Diff blog: Becoming a Trainer Assistant at Wikilatih Wikidata BRIN: A Journey of Sharing Knowledge] by Affandy Murad ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/06/why-dagbanli-needs-a-dictionary-and-how-we-built-one-with-wikidata/ Diff blog: Why Dagbanli Needs a Dictionary (And How We Built One with Wikidata)] - by [[User:Masssly]] * Papers: [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e1/Scholia_2026_Compliance_with_SPARQL_1.1.pdf Scholia 2026: Compliance with SPARQL 1.1], to be presented at [https://www.swat4ls.org/ SWAT4HCLS 2026] * Videos: ** (Swedish) [https://www.youtube.com/watch?v=kvaPqzO2cWQ Mix'n'Match IFKDB] / [https://www.youtube.com/watch?v=r7b9LR79y5U Mix'n'Match DIF Historia] - Magnus Sälgö ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=cpA19w3jM40 Introducción a Wikidata], Dinah M. W.Fraites and Dr. Claudia De Souza give a comprehensive tour and introduciotn of Wikidata for the ''Centro para la Excelencia Académica'' ** [https://www.youtube.com/watch?v=iuYkCUiP1wk Accessibility and Gen AI - Ep 15 w/ Denny Vrandečić (Head of Special Projects at Wikimedia Foundation)] - a conversation about Abstract Wikipedia, the relationship between Wikimedia, Wikipedia and other Projects and how the Foundation will adopt and adapt to emergent technologies such as LLM's. ** [https://www.youtube.com/watch?v=FGZqljvsoow Epigraphic Object Encoding] - Session 7 of the SunoikisisDC ''Digital Approaches to Cultural Heritage''. Experiences encoding epigraphic data into Wikidata starts at 58:27. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=4F_n4xgUgKg Arabic Wikidata Days 2025: Adding Wikidata to include Arabic Content (example: Hijri Calendar)], Saeed Hubaishan presents a practical example of adapting Wikibase to enable adding new data types that haven't previously been modelled, such as dates in the Hijri Calendar. ** Wikimania 2025 - Unpopular Opinions: Bold Lightning Talks to Shake Up Wikimedia: [https://www.youtube.com/watch?v=cB76LpwRYYI&t=2080s Moving Categories to Wikidata ((Ad Huikeshoven))] / [https://www.youtube.com/watch?v=cB76LpwRYYI&t=2080s Introducing Wiki AI (Sam Klein)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=fELZCm-plHo Unlocking Government Data for Wikidata: Stories, Impacts & Open Dialogue] from Wikimania 2025. Panelists: Butch Bustria, James M. Heilman (Doc James), Jan Ainali, Vanj Padilla, Wisdom Ferrer, Seddon explore how the reuse of public domain & government datasets enriches Wikidata & bolsters public engagement with Wikimedia projects.[[c:File:Unlocking_Government_Data_for_Wikidata._Stories,_Impacts,_and_Open_Dialogue_-_Wikimania_2025_Nairobi.pdf|Slides]] ''' Tool of the week ''' * [https://codeberg.org/2Go/Data2Go Data2Go] : An iOS app for browsing and editing Wikidata with a mobile-first UI. It combines fast search, rich item detail views, statement editing, map previews, media galleries, and account-based write access to Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikidata now has a GraphQL API! [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL|Read more about it and try it out]] or sign up for the [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply usability tests]. * The WMF is in the process of rolling out new global API rate limits. This will also affect Wikidata. For more details see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits]]. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14165|ICAO 24-bit aircraft address]], [[:d:Property:P14166|BISMaL taxon ID]], [[:d:Property:P14167|Xcity actress ID]], [[:d:Property:P14168|All Skies Encyclopaedia ID]], [[:d:Property:P14169|Power Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14170|Kvinnehistorie.no persons ID]], [[:d:Property:P14171|Mastercaller player ID]], [[:d:Property:P14172|dartn.de player ID]], [[:d:Property:P14173|darts1.de player ID]], [[:d:Property:P14174|pdpa.co.uk player ID]], [[:d:Property:P14175|‎People's Graphic Design Archive creator ID]], [[:d:Property:P14176|HKCinema film ID]], [[:d:Property:P14177|Medvik ID]], [[:d:Property:P14178|Obálky knih ID]], [[:d:Property:P14179|MusicaPopular.cl ID]], [[:d:Property:P14180|CAMEO page ID]], [[:d:Property:P14181|ciss.org sportsperson ID (deaf sport)]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/maximum vehicle length|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Peer-review propertiy for journals or publications|Peer-review propertiy for journals or publications]] (<nowiki>{{TranslateThis | de = <!-- Beschreibung auf Deutsch --> <!-- | xx = Beschreibungen in anderen Sprachen --> }}Scholarly journals or publications should have a property "peer review process" indicating which peer review process (if any) is applied for the publication.</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/maximum vehicle width|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/maximum vehicle weight|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/regional conservation status|regional conservation status]] (<nowiki>conservation status of species in national or regional Red List publications that follow the IUCN red list criteria</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/LINE official account ID|LINE official account ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturbase.no ID|Kulturbase.no ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CROWCASS file number|CROWCASS file number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Integbio Database Catalog ID|Integbio Database Catalog ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/norsk fangeregister historie ID|norsk fangeregister historie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Census of Italian Architecture since 1945|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TMDB award ID|TMDB award ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SocioMap ID|SocioMap ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AVefi ID|AVefi ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NSK new ID|NSK new ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Atlas of Endangered Alphabets ID|Atlas of Endangered Alphabets ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/J7cr Property count of characters in Tolkien's Universe] ([[d:Wikidata:Request_a_query#Query_to_list_properties_and_their_counts|source]]) ** [https://w.wiki/JFy7 Data about Norwegians in captivity during WWII (using ''Norwegian prisoner register person ID'' (P8269) + others] ([[d:Wikidata:Request_a_query#A_list_of_persons_in_Fanger.no|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Beer|WikiProject Beer]] * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: {{Q|Q733738}} - international airport serving Melbourne, Australia * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1154759|sampaa (L1154759)]] - Dagbanli noun that translates to a hut within a compound to provide shelter for people during the warm season. ''' Development ''' * GraphQL: We have released the first version of this new API. [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL|You can read more about it and try it out]]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We have worked with editors to improve some highly-used modules that access Wikidata in a suboptimal way. They have been adjusted to lead to less unneeded change notification in people's watchlists and recent changes on Wikipedia and co. * Mobile statement editing: We fixed an issue where certain Properties were not accessible in the new mobile UI. We are also working on fixing a bug with saving musical notation statements. We are continuing the work on supporting editing of geocoordinates. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|agencies for the environment and nature conservation]]. * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:51, 9. Mäe. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30163237 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #723 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-03-16. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#722]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://almedaresearch.org/ The African Literary Metadata (ALMEDA) project] - The ALMEDA project’s key outcome is a linked, open, and searchable metadata repository—built from extensive cataloguing of previously uncatalogued materials and enriched through a user-friendly interface launching in 2025, designed to support ongoing growth beyond the project’s initial five-year funding. ** https://diff.wikimedia.org/2026/03/13/structuring-dagbanli-on-wikidata-lexemes-senses-and-the-digraph-challenge/ * Papers: [https://arxiv.org/abs/2603.11767 Understanding Wikidata Qualifiers: An Analysis and Taxonomy] - This study develops a refined taxonomy of Wikidata qualifiers—based on their semantics, frequency, and diversity—to help contributors select appropriate qualifiers, improve querying and inference, and enhance knowledge graph design, ultimately offering a structured framework that covers the most important qualifiers and supports better recommendation systems. By Falquet & Aljalbout (2026). * Videos: [https://m.youtube.com/watch?v=4ZQ67TzUJdM&pp=iggCQAE%3D LIVE Wikidata editing #118 at the Open Data Day] - Wikipedia Weekly Network: ** [https://m.youtube.com/watch?v=KI936x_IBT0&pp=iggCQAE%3D Introduction to editing Wikidata on mobile] - Art + Feminism in Wikimedia Botswana ** [https://m.youtube.com/watch?v=f1XtOtLzYDM&pp=iggCQAE%3D Queer women in the Arts (English): A panel discussion and Wikidata workshop] * Podcasts: [https://wikipediapodden.se/wikidata-notability-reform-356/ Wikipediapodden interviews Lydia Pintscher about the ongoing Wikidata notability reform] (also available on [[c:File:WP356 - Wikidata notability reform.mp3|Commons]]) * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/who-gets-a-biography-on-french-language-wikipedia Who gets a biography on French-language Wikipedia?] A country-by-country portrait of biographical coverage for people born between 1950 and 2000. ''' Tool of the week ''' * [https://github.com/altilunium/wdquery Wdquery] : [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Wikibase_GraphQL GraphQL-powered] Wikidata item advanced search. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * https://casier-politique.fr * [https://www.fornland.com Fornland]—aggregates over a million cultural heritage sites from Denmark, Norway, Sweden, Finland, Iceland, the Faroe Islands and Greenland into one interface, combining Wikidata and other sources . * [[m:Coolest Tool Award]] *The [[MW:Wikidata_Platform|WMF Wikidata Platform team]] has published its [[:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|March 2026 newsletter]]. To have new issues of the WDP '''monthly''' newsletter delivered to your user talk page, {{#tag:span| [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|Subscribe to WDP newsletter!]] | style=background-color:#E7F527; border-radius:3px; font-size:90%; font-weight:bold;}} * Reminder that the 4 week grace period for switching to the v1 route for the [https://doc.wikimedia.org/Wikibase/master/js/rest-api/#/item%20search Wikibase REST API search endpoints] will end this week. The v0 route will be turned off and hence will no longer function. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14182|river regime]] (<nowiki>predominant pattern of annual changes to a stream's discharge at a particular period</nowiki>) **[[:d:Property:P14186|seat occupied]] (<nowiki>seat held by a person within an academy or other society</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14183|Génération Nintendo publisher ID]], [[:d:Property:P14184|KCI article ID]], [[:d:Property:P14185|‎LINCS ID]], [[:d:Property:P14187|radeberger-stadtgeschichte.de Object Identificator]], [[:d:Property:P14188|Flohic ID]], [[:d:Property:P14189|‎Vlaams Woordenboek ID]], [[:d:Property:P14191|‎Bach digital person ID]], [[:d:Property:P14192|‎Bach digital work ID]], [[:d:Property:P14193|Identificativo Antenati]], [[:d:Property:P14194|‎Liiga.fi player ID]], [[:d:Property:P14195|‎Pesistulokset.fi player ID]], [[:d:Property:P14196|‎Letterboxd producer ID]], [[:d:Property:P14197|Fragplace brands ID]], [[:d:Property:P14198|Fragplace fragrances ID]], [[:d:Property:P14199|Fragplace notes ID]], [[:d:Property:P14200|Fragplace perfumers ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/population pyramid|population pyramid]] (<nowiki>Age pyramid image for demography articles</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/StatsF1 ID|StatsF1 ID]] (<nowiki>Link to a Formula 1 specific database</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/maximum vehicle height|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Bibliografi.dk|Bibliografi.dk]] (<nowiki>Bibliografi.dk</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/PeerTube instance URL|PeerTube instance URL]] (<nowiki>the PeerTube instance of/about the subject</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Central Registration Number (Indonesia)|Central Registration Number (Indonesia)]] (<nowiki>primary service registration number assigned to a member of the Indonesian Armed Forces or Indonesian National Police</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Digital Public Good|Digital Public Good]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LUBW-RIPS-Wasserkraftanlage-ID|LUBW-RIPS-Wasserkraftanlage-ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant QueenBallers.com d'une joueuse|Identifiant QueenBallers.com d'une joueuse]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foto Atlas taxonomy ID|Foto Atlas taxonomy ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brewver beer ID|Brewver beer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Göteborgsalliansen|Göteborgsalliansen]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Consumer Rights Wiki article ID|Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Air Force service number|Royal Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne dans le Bianco|Identifiant d'une personne dans le Bianco]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Tajik-Russian Dictionary word ID|Tajik-Russian Dictionary word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AmericanAristocracy person ID|AmericanAristocracy person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AmericanAristocracy house ID|AmericanAristocracy house ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Shinmei database ID|Shinmei database ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: {{Q|Q161672}} - Congolese politician and independence leader (1925–1961) ''' Development ''' * Mobile statement editing: ** If you have not tried it yet, now is an excellent time to turn it on in the beta features section of your preferences, test it and give feedback. ** We have added support for editing globe coordinate statements * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing to work on the issue of too many Wikidata in recent changes and watchlists on Wikipedia and co. We are currently prototyping a way to only consider changes that actually have an impact on the article ([[phab:T419823]]). We also finished the work on an emergency switch to turn off sending changes for qualifiers and references to Wikipedia and co in case of major database disruptions ([[phab:T412956]]). * Ontology federation: We are working towards getting the code for ontology federation (in its first version of using Wikidata Items as values on other Wikibase instances) ready for wider testing. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Bangladesh|Bangladesh]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:34, 16. Mäe. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30228490 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #724 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-03-23. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#723]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AraBot|AraBot]] - Tasks: Adding Aragonese sitelinks and updating articles on [[w:an:|Aragonese Wikipedia]] with Wikidata's data. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/InventaireBot|InventaireBot]] - Task: Make automated edits generated by the inventaire.io (Q32193244) server and manual edits on behalf of users without a Wikidata account. * Closed request for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/DelintBot|DelintBot]] - Task: Fix [[mw:Help:Lint_errors|lint errors]] on pages across all namespaces where Wikitext can be written (namespaces not managed by Wikibase). * New request for comments: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/archive.today|archive.today]] - due to a [[w:Wikipedia:Requests_for_comment/Archive.is_RFC_5|RfC and policy on enwiki]], this discussion needs your input on whether Wikidata will continue listing archive.today links. * Ongoing request for comments: [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|Notability policy reform]] is looking for input about remaining questions around marginalized knowledge and external identifiers ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: (German) [https://www.youtube.com/watch?v=thXJ1XAbWJ0 Art History Loves Wiki im Museum Schnütgen, YouTube livestream] – 28 March 2026 (UTC+1): presentations by Lisa Dieckmann at 12.30 - 12.50 (“Bilder verknüpfen – prometheus, Normdaten und Wikidata”), Lucy Patterson & Lukas Fuchsgruber at 16.30 - 16.45 (“Kritische Arbeit mit Sammlungsdaten auf Wikidata”), and Max Kristen at 17.30 - 17.45 (“usefulQueries: Unkompliziert Kunstgeschichte in Wikidata erkunden”). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/03/13/structuring-dagbanli-on-wikidata-lexemes-senses-and-the-digraph-challenge|Structuring Dagbanli on Wikidata: Lexemes, Senses, and the Digraph Challenge]] by Masssly and Mohammed Awal Alhassan ** [https://stevehedden.medium.com/open-knowledge-graphs-a-search-engine-for-ontologies-controlled-vocabularies-and-semantic-web-cfcf32a5babe Open Knowledge Graphs: A Search Engine for Ontologies, Controlled Vocabularies, and Semantic Web Tools], by Steve Hedden ** (German) [https://blog.tib.eu/2026/03/16/erinnerungskultur-zum-mitmachen-eine-digitale-landkarte-zum-gestapoterror-in-niedersachsen/ Erinnerungskultur zum Mitmachen: eine digitale Landkarte zum Gestapoterror in Niedersachsen] by Gabriele Fahrenkrog * Papers: [https://arxiv.org/abs/2603.11767 Understanding Wikidata Qualifiers: An Analysis and Taxonomy] presents an analysis of Wikidata qualifiers, focusing on semantics and usage, in order to develop a taxonomy to help in selecting appropriate qualifiers, querying the knowledge graph, and making logical inferences. By Gilles Falquet and Sahar Aljalbout (2026). * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=cwzBfV2bg_g Creating a Wikidata item for a Historic Building] - OpenStreetMap for History Buffs gives a practical example of creating a Wikidata Item for a historic Irish building, but you can adapt it for other historical or archeological sites. ** [https://www.youtube.com/watch?v=XT27D-1JIUo&pp=ygUIV2lraWRhdGE%3D Introduction to Wikidata (Creating items, Statements & References)] - Africa Wiki Women continue their introductory series with trainer, Blessing Timothy. ** (French) [https://www.youtube.com/watch?v=Eu0C1gWIgFQ Introduction à Wikidata] is also provided by Africa Wiki Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=xw5mfJRgFXk Simple steps to edit Wikidata Episode 1(WAMP)] - [[d:User:Dsp13|User:Dsp13]] of the Wiki Afrodemics Project covers a variety of topics to help new editors make meaningful contributions to Wikidata. ** (French) [https://www.youtube.com/watch?v=1ZxnAI-PrK0 Introduction à la modification de Wikidata sur mobile] - Art+Feminism in partnership with WM Botswana provide a training session for mobile editing (with a focus on women artists, feminist movements and underrepresented cultural contributions). ** [https://www.youtube.com/watch?v=f1XtOtLzYDM Queer Women in the Arts]: Art+Feminism teamed up with WikiLGBT+ ([[m:Event:Queer_Women_in_Arts|Event page]]) for a panel discussion and Wikidata training centering on Queer Women in the Arts, in honour of International Women's Day. Also available in [https://www.youtube.com/watch?v=ZcBCJzH9OUI Spanish] and [https://www.youtube.com/watch?v=Ag5GyE7OtKI Portuguese]. ** [https://www.youtube.com/watch?v=0TXqT2ohfwE Wikidata tools: Pet Scan] - [[d:User:Epìdosis|User:Epìdosis]] introduces this handy tool that allows you to query and generate lists of Wikipedia pages or Wikidata items based on defined criteria such as Categories, Properties, Templates, and others. ** [https://www.youtube.com/watch?v=0hTQF3Mde30 Introduction to Wikidata & Property Dashboard] - ''Essential Wikidata Tools: Automating Your Workflow'' workshop given 13 March 2026. Hosted by Alan Ang, Camillo Pellizari, Pru Mitchell, and Taufik Rosman for the ESEAP community. ''' Tool of the week ''' * [https://property-helper.toolforge.org Wikidata Property Creation Helper] takes a property proposal page and translates it into a QuickStatements batch (and then a second one for the examples) that a property creator can use to quickly create a new property. By [[User:ArthurPSmith|ArthurPSmith]] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * GraphQL API ongoing feedback: If you haven’t tried it yet, you can still explore it as a developer-friendly alternative to select WDQS features. Please Share your feedback on the [[d:Wikidata:Wikibase_GraphQL|project page]], or [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up] for deeper usability testing. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/mass number|mass number]] (<nowiki>total number of baryons in an atomic nucleus</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/soil acidity preference|soil acidity preference]] (<nowiki>soil acidity preference of a plant species or lichen</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Diepkloof|Diepkloof]] (<nowiki>Place in Johannesburg, South Africa</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/paid-up capital|paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) * New External identifier property proposals to review:: [[:d:Wikidata:Property proposal/Shinmei database ID|Shinmei database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Baden-Württemberg|Kulturdenkmal-ID Baden-Württemberg]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Central Registration Number (Police)|Central Registration Number (Police)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NIP 9-digit|NIP 9-digit]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MeetStadium ID|MeetStadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/indexxx.com performer ID|indexxx.com performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD actress ID|BGAFD actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Shellers From the Past ID|Shellers From the Past ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/معرف منشور في قاعدة بيانات معرفة|معرف منشور في قاعدة بيانات معرفة]], [[:d:Wikidata:Property proposal/London Book Trades ID|London Book Trades ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KCI journal ID|KCI journal ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KCI publisher ID|KCI publisher ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PeerJ person ID|PeerJ person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIORAB–FRANKFURT ID|BIORAB–FRANKFURT ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIORAB–WEIMAR|BIORAB–WEIMAR]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIORAB-KAISERREICH|BIORAB-KAISERREICH]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum perfume ingredient ID|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum perfumer ID|Wikiparfum perfumer ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_LAGL|WikiProject LAGL]] (Linked Ancient and Greek Latin) has been established to develop guidelines for adding statements for ancient authors. * WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_IDEA/Oral_Histories|WikiProject IDEA: Oral Histories]] - <small>''International (Digital) Dura-Europos Archive (IDEA)''</small> added a subpage for resources, guidelines and progress for adding oral history Items and Statements. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: {{Q|Q3339328}} - worship of water oracles and associated cultural traditions among the Sawa ''' Development ''' * Infrastructure sustainability: We started working with a contractor to look at Wikidata's data storage to find opportunities for improving it. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing the work on a prototype to compare a wiki page before and after it has been parsed to see if this is a feasible way to reduce the number of Wikidata changes in recent changes and watchlist that do not affect the article ([[phab:T419823]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:58, 23. Mäe. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30228490 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #725 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-03-30. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#724]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Thetalentone|Thetalentone]] - Tasks: Adding and updating references, qualifiers, publication dates, and provenance on my own personal and company items ([[Q138324775]] and [[Q138324581]]) to improve entity confidence for Google Knowledge Graph. Small batches only, no edits to unrelated items. ** [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Dušan Kreheľ (bot)|Dušan Kreheľ]] - Task: Sitelinks existing and newly created municipality pages on hrwiki and Wikidata. * New request for comments: [[Wikidata:Requests for comment/Mass-editing policy]] has a new proposal incorporating feedback and is awaiting votes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** The next [[d:Wikidata:Events#Office_hours|Wikidata+Wikibase office hours]] will take place on Wednesday, [https://zonestamp.toolforge.org/1775664000 18:00 CEST], 08th April 2026 in the [https://t.me/joinchat/IeCRo0j5Uag1qR4Tk8Ftsg Wikidata Telegram group]. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase. ** [[m:Event:Wiki_Mentor_Africa_-_Women_Tech_Summit_(WMA-WTS)/en|Wiki Mentor Africa - Women Tech Summit]] takes place until 20:00 CET, 30 May 2026. ** "Wikidata in der Sammlungserschließung" (free online event in German on how GLAM institutions can use Wikidata, 20 April 2026, 10-11:30 CET, organized by [[d:Q51845259| Research and Competence Centre Digitalisation Berlin (Q51845259)]]. More info and registration [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ here]. ** '''Wikidata Ontology Course''': The second offering of the Wikidata ontology course will be given in May and June 2026, with sessions 1-3 pm EDT (UTC-4) on Thursdays. The Wikidata ontology provides structure and organization for the rest of Wikidata and is thus fundamental to Wikidata. The course starts with the basic notions underlying the Wikidata ontology and goes on to cover querying using SPARQL, inference, constraints, advanced ontology notions, problems with the ontology, and other ontology-related aspects of Wikidata. Participants in the course are expected to complete weekly exercise sets and a project. More information on the course can be found at [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course|WikiProject Ontology/Ontology Course]]. To register for this offering fill in and submit the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdlZ0r69Mkkfa_SWSdQPMNdVMKnae7-sIOyPuANVjFI4FRq0w/viewform Google form]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://www.opensanctions.org/articles/2026-03-24-poliloom/ Wikidata contains many gaps in its political data. We’ve built a tool to change that (PoliLoom)] ** [https://www.linkedin.com/pulse/from-summer-school-idea-eswc-paper-teaching-ai-repair-wikidata-zxxaf/ From a summer school idea to an ESWC paper: Teaching AI to “repair” Wikidata] * Papers: **[https://rubensworks.github.io/article-did-llms-kill-sparql-federation/ Did AI Crawlers Kill SPARQL Federation?], including Wikidata examples ** [https://www.emerald.com/dlp/article/doi/10.1108/DLP-11-2025-0265/1352756/Gender-and-intersectional-bias-in-featured Gender and intersectional bias in featured biographies on the front page of the Italian edition of Wikipedia, 2014–2024 Open Access] - Wikidata featured heavily in the design and methodology. By Rovira et al., (2026). * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=5KydQwvBelQ Adding architectural data to a Wikidata item for a Historic Building] from OpenStreetMap for History Buffs. ** [https://www.youtube.com/watch?v=0h1KxXnaJrk Live Wikidata Editing #119] - Ainali and Abbe98 are back to edit Wikidata and explain their thinking along the way. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=W37StgITf0Y Wikidata and the public domain] - Tools for bulk editing in Wikidata: Mix n Match and QuickStatements, last class of a [https://www.youtube.com/playlist?list=PLmjmrXGUFVlJOyYM3S6CBdNFszYI4FwcM 9-part series] provided by Jorge Gemetto. ** (German) [https://www.youtube.com/watch?v=thXJ1XAbWJ0 Art History Loves Wiki im Museum Schnütgen], day 2, digital/local collection loves wiki. ** (German) [https://www.youtube.com/watch?v=rN19MWWtif8 Von OpenStreetMap zu semantisch vernetzten Wissensgraphen] FOSSGIS 2026 Conference. ** [https://www.youtube.com/watch?v=76wkepRUZLg Using Wikibase as an Integration Platform] with Matthew Ong. Originally given at the Digital Classicist Seminar Berlin, 19 November 2024. ''' Tool of the week ''' * [https://wikivisage.toolforge.org/ WikiVisage] - Train a machine learning model to detect depicted subjects in Wikimedia Commons images and assist with adding the P180 (depicts) property. * [https://yesterdays.maprva.org/subjects/ Yesterdays] - A web platform for cataloging and georeferencing historical images of Richmond, Virginia. It uses Wikidata items to help organize the georeferenced images. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editing user testing: join the participant panel: Wikimedia Deutschland is planning new user tests for the mobile editing experience (including more data types as a beta feature) in late April–early May. Participants of all experience levels are welcome, and users of right‑to‑left scripts are especially encouraged to sign up. Register [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here]. Participants will be compensated for their time. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14223|Digital Public Good ID]] (<nowiki>identifier of a digital public good in the Digital Public Goods Registry</nowiki>) **[[:d:Property:P14226|apportionment diagram]] (<nowiki>image that displays the representation of seats won by party in an election to an assembly</nowiki>) **[[:d:Property:P14251|peer-review process for scholarly journals or publications]] (<nowiki>''(without English description)''</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14201|‎X Games athlete ID (new)]], [[:d:Property:P14202|AIK soccer player ID]], [[:d:Property:P14203|‎Uitleenwoordenbank ID]], [[:d:Property:P14205|abadis.ir word ID]], [[:d:Property:P14206|‎AmericanAristocracy house ID]], [[:d:Property:P14207|‎AmericanAristocracy person ID]], [[:d:Property:P14208|British Newspaper Archive publication ID]], [[:d:Property:P14209|‎Buitenlandse aardrijkskundige namen in het Nederlands ID]], [[:d:Property:P14210|Landskrona BoIS player ID]], [[:d:Property:P14211|Library of the University of Santiago de Compostela authority ID]], [[:d:Property:P14212|‎DBNL place ID]], [[:d:Property:P14213|Faulhaber edition ID]], [[:d:Property:P14214|Foto Atlas taxonomy ID]], [[:d:Property:P14215|‎Integbio Database Catalog ID]], [[:d:Property:P14216|‎KCUE academy ID]], [[:d:Property:P14217|‎LibriVox reader ID]], [[:d:Property:P14220|‎Manga-DB person ID]], [[:d:Property:P14221|‎Manga-DB magazine ID]], [[:d:Property:P14222|‎Manga-DB publisher ID]], [[:d:Property:P14224|Digital Public Goods Registry]], [[:d:Property:P14225|NSK ID]], [[:d:Property:P14227|Tribuna.com football players ID]], [[:d:Property:P14228|Sport Express person ID]], [[:d:Property:P14229|‎Open Food Facts brand ID]], [[:d:Property:P14230|‎RITVA company ID]], [[:d:Property:P14231|OldRacingCars.com drivers ID]], [[:d:Property:P14232|‎Spellingwijzer Onze Taal ID]], [[:d:Property:P14233|‎EpiMedDat ID]], [[:d:Property:P14234|‎Pinkhof ID]], [[:d:Property:P14235|‎Scheikunde ID]], [[:d:Property:P14236|‎Movist person ID]], [[:d:Property:P14237|‎ISSN-H]], [[:d:Property:P14238|Names, Persons, and Groups of People of the Middle Ages ID]], [[:d:Property:P14239|‎Parlement.com object ID]], [[:d:Property:P14240|wikiru.jp wiki ID]], [[:d:Property:P14241|BGAFD actress ID]], [[:d:Property:P14243|IFK Norrköping player]], [[:d:Property:P14244|‎LINE official account ID]], [[:d:Property:P14245|Norwegian war prisoner histories ID]], [[:d:Property:P14246|‎indexxx.com performer ID]], [[:d:Property:P14247|SetesdalWiki ID]], [[:d:Property:P14248|‎Shellers From the Past ID]], [[:d:Property:P14249|‎SocioMap ID]], [[:d:Property:P14250|Publication ID in e-Marefa database]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/civil service position level|civil service position level]] (<nowiki>classification level of a civilian public service position within a government administrative hierarchy</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Usenet newsgroup|Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/predicted winning party|predicted winning party]] (<nowiki>the party predicted to win an election, according to some source</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Numen ID|Numen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/member of the Azorean assembly ID|member of the Azorean assembly ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant Rappels d'une personne|identifiant Rappels d'une personne]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans la base de noms France Archives|Identifiant dans la base de noms France Archives]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Anarâš aavis topic ID|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Perfumery Glossary ingredient ID|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MangaBaka manga ID|MangaBaka manga ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/JVID performer ID|JVID performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PlayStation Trophies achievement ID|PlayStation Trophies achievement ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BERON lexeme ID|BERON lexeme ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Hogback|WikiProject Hogback]] - Hogbacks are a type of gravestone marker used in 10th - 12th Century Northern England. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_University_of_Otago_WMIR/WikiProject_Books_of_Mana|University of Otago/Books of Mana]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_sum_of_all_paintings/Collection/Schnütgen_Museum|Schnütgen Museum Collection/Sum of all paintings]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/United_Nations|Govdirectory/United Nations]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Nonprofit_Organizations|Nonprofit Organisations]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/items_with_P569%3DP570|Humans with the same date of birth year (P569) and date of death year (P570)]]. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q275180|Australia (Q275180)]] - 2008 film by Baz Luhrmann * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L737913|viɛla]] - Dagbanli adjective (of quality that is pleasing to human senses). ''' Development ''' * Wikibase GraphQL: We added support for a number of additional datatypes and started working on the functionality for querying Items by the external ID statement values or site links. * Mobile editing of statements: We spent time testing the current state and fixing remaining issues we found. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Mongolia|Mongolia]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:31, 30. Mäe. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30329875 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #726 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-07. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#725]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Wikidata:Requests for permissions/Oversight: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Oversight/EPIC (2)|EPIC (2)]] (RfP scheduled to end at 9 April 2026 12:35 UTC) * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ChooseLocal|ChooseLocal]] - '''Task/s:''' Read-only harvest of Wikidata entities (businesses, banks, etc.) by country, for use in a Canadia-centric local business directory. **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/JigildikBot|JigildikBot]] - '''Task/s:''' Sitelink Management: Connecting newly created articles on kaa.wiki to their corresponding Wikidata items using Pywikibot. Label and Description Updates: Adding or updating Karakalpak (kaa) labels and descriptions for various items (especially geographical and biographical items) using OpenRefine. **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/JJPMaster (bot)|JJPMaster (bot)]] - '''Task/s:''' Automatically add sitelinks for Abstract Wikipedia articles **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/TracklisterBot|TracklisterBot]] - '''Task/s:''' Adding missing external identifiers to Wikidata items for music artists, sourced from Tracklister ([[Q138905706]]), a music database that aggregates data from 20+ platforms. Properties: Discogs artist ID ([[Property:P1953|P1953]]), Spotify artist ID ([[Property:P1902|P1902]]), SoundCloud ID ([[Property:P3040|P3040]]), Bandcamp ID ([[Property:P3283|P3283]]), Beatport artist ID ([[Property:P5765|P5765]]), Deezer artist ID ([[Property:P2722|P2722]]), Last.fm ID ([[Property:P3192|P3192]]), AllMusic artist ID ([[Property:P1728|P1728]]), Apple Music artist ID ([[Property:P2850|P2850]]), Tidal artist ID ([[Property:P11853|P11853]]). Each claim includes a reference with stated in: Tracklister + reference URL pointing to the artist's page on tracklist.live. * Closed request for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Dušan_Kreheľ_(bot)|Dušan Kreheľ (bot)]] (approved) ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** The next [[d:Wikidata:Events#Office_hours|Wikidata+Wikibase office hours]] will take place on Wednesday, [https://zonestamp.toolforge.org/1775664000 18:00 CEST], 08th April 2026 in the [https://t.me/joinchat/IeCRo0j5Uag1qR4Tk8Ftsg Wikidata Telegram group]. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase. ** [[Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_April_2026| Blazegraph Migration Office Hours]]: Blazegraph migeration office hours April edition is today, 7th January, {{zonestamp|2026-03-27 16:00|16:00 UTC}}. These sessions focus exclusively on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of the Wikidata Query Service (WDQS). [[Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_April_2026|See the office hour page for details and future sessions]]. ** [https://wissenschaftliche-sammlungen.de/de/termine/digis-workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung digiS Workshop: Wikidata für die Sammlungserschließung] - 20 April 2026, 10.00 CEST (08:00 UTC), this online workshop (held in German) will practice Wikidata skills across SPARQL, OpenRefine and QuickStatements with a focus on using Wikidata for GLAM Institutions. To register, visit the link. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/04/wikidata-graphs-for-data-visualisation-of-endangered-horse-breeds-in-wikipedia/ Wikidata graphs for data visualisation of endangered horse breeds in Wikipedia] By Tsaag Valren ** [[:w:fr:Wikip%C3%A9dia:RAW/2026-04-05#L'Atelier|Does country of birth have an effect on the probability to have a biography in French-language Wikipedia?]] (Le pays de naissance a-t-il un effet sur les chances d'avoir une biographie sur Wikipédia ?), published in RAW-Regards sur l'actualité de Wikimedia in Wikipedia in French. ** (German) [[WMDEblog:2026/04/01/wikidata-ist-teil-von-wikimedia-enterprise|Wikidata ist ein teil von Wikimedia Enterprise]] - an update from Wikimedia Germany on Wikidata's inclusion with Wikimedia Enterprise. ** (German) [https://nearby.hypotheses.org/5479 How to edit nearby: Notizen für regionale Open GLAM-Labore und offene Daten] by Jens Bemme. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/17/building-the-dagbanli-dictionarys-audio-pipeline-ogg-ios-and-transcoding/ Building the Dagbanli Dictionary’s Audio Pipeline: OGG, iOS, and Transcoding], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: ** [https://arxiv.org/html/2604.02618v1 OntoKG: Ontology-Oriented Knowledge Graph Construction with Intrinsic-Relational Routing] by Li ''et al.,'' (2026), includes a case study of cleaning and resolving entity labels and descriptions from a 100 million entity dump. ** [https://arxiv.org/html/2603.29801v1 ENEIDE: A High Quality Silver Standard Dataset for Named Entity Recognition and Linking in Historical Italian] by Santinia ''et al.,'' (2026), the ENEIDE dataset links over 2000 historical documents to 8,000+ Wikidata entities. ** [https://arxiv.org/html/2603.29336v1#S6 CADEL: A Corpus of Administrative Web Documents for Japanese Entity Linking] by Higashiyama ''et al.,'' (2026) * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fDdGRXSOP24 Using content from Wikidata in your apps], lightning talk by Jan Ainali ** [https://m.youtube.com/watch?v=7cJNk2cZzBg&pp=0gcJCcQBo7VqN5tDiggCQAE%3D 2025: OpenStreetMap x Wikidata Collaboration: Taiwan Case] ** [https://m.youtube.com/watch?v=9ZaBKr5pCLc&pp=iggCQAE%3D 2025: The Ugandan Geo Quests: Mapping Libraries and Museums into the Knowledge Commons] ** [https://m.youtube.com/watch?v=GomBxbkXZ00&pp=0gcJCcQBo7VqN5tDiggCQAE%3D Using Wikidata for data enrichment in museums] ** [https://m.youtube.com/watch?v=sOCYi3IJN3s&pp=iggCQAE%3D Art + Feminism | Introduction to Wikidata – Module 1: What is Wikidata & Why Does It Matter?] ** [https://m.youtube.com/watch?v=UPea-60l3tA&pp=iggCQAE%3D Art + Feminism | Introduction to Wikidata – Module 2: Wikidata Building Blocks] ** [https://m.youtube.com/watch?v=lZdxNb-5Slw&pp=iggCQAE%3D Art + Feminism | Introduction to Wikidata – Module 3: Create an Account & Your First Edits] ** [https://m.youtube.com/watch?v=HsuydHCnpAE&pp=iggCQAE%3D Art + Feminism | Introduction to Wikidata – Module 4: First Edits: Adding References] ** [https://m.youtube.com/watch?v=Y5L7Htxi3Vs&pp=iggCQAE%3D Art + Feminism | Introduction to Wikidata – Module 5: Creating a New Item] ''' Tool of the week ''' * [https://wq42.toolforge.org/ An AI chat interface to Wikidata] by Santhosh Thottingal is a tool that gives answers to almost everything on Wikidata ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editing user testing: Wikimedia Deutschland is planning new user tests for the mobile editing experience (including more data types as a beta feature) in late April–early May. Participants of all experience levels are welcome, and users of right‑to‑left scripts are especially encouraged to sign up. Register [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here]. Participants will be compensated for their time. * Wikidata's data is now also available via Wikimedia Enterprise APIs. ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/wikidata-api-endpoints-wikimedia-enterprise/ Wikimedia Enterprise blog post], [[d:Wikidata:Project chat#Wikidata’s data will be available through Wikimedia Enterprise|WMDE announcement]]) * [[d:Wikidata:Vector_Database|Wikidata embedding]]: The vectors of the embedding are now also published. * (Job vacancy) [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/7543775?gh_src=94cfded01us&utm_source=MyJobMag: Engineering Manager, Wikidata Platform] (WMF) * (Job vacancy in Indonesian) [https://wikimedia.or.id/karier/lowongan-pemagang-data-dan-teknologi-wikimedia-indonesia-2026/ Wikimedia Indonesia: Data and Technology Apprenticeship Vacancy, April-June 2026] - apply by April 10. Duties include recording Wikidata editing tutorial videos, prepare datathons and training materials and events. * Research workshop on content verifiability in Wikidata: Researchers from King's College London (in partnership with the Wikimedia Foundation) invite Wikidata contributors of all experience levels to a 2‑hour online workshop. Participants receive £90 compensation. [[m:Research:Participatory Auditing AI Tools for Information Verifiability|Research details and registration]]. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14254|regional conservation status]] (<nowiki>conservation status of species in national or regional Red List publications that follow the IUCN red list criteria</nowiki>) **[[:d:Property:P14256|‎PeerTube instance URL]] (<nowiki>the PeerTube instance of/about the subject</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14252|PeerJ person ID]], [[:d:Property:P14253|‎RITVA corporate body ID]], [[:d:Property:P14255|‎Royal Air Force service number]], [[:d:Property:P14257|LUBW-RIPS hydroelectric power station-ID]], [[:d:Property:P14258|Biorab-Frankfurt ID]], [[:d:Property:P14259|‎Minfin company ID for banks]], [[:d:Property:P14260|Wikiparfum perfumer ID]], [[:d:Property:P14261|Cultural heritage ID in Baden-Württemberg]], [[:d:Property:P14262|MangaBaka manga ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Commons content descriptor|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/energy density|energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/main page URL|main page URL]] (<nowiki>link to main page or item on website</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Bayerische Naturdenkmal-ID|Bayerische Naturdenkmal-ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/election result|election result]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/meta-category for|meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Cast|Cast]] (<nowiki>Cast</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID|Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/lit.link ID|lit.link ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WikiKids page ID|WikiKids page ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KuLaDig ID|KuLaDig ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum brand ID|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Turkey district ID|Turkey district ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Turkey province ID|Turkey province ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OSDev|OSDev]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Giant Bomb Wiki ID|Giant Bomb Wiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myrotvorets ID|Myrotvorets ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fraktionsprotokolle.de-ID|Fraktionsprotokolle.de-ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KISTI article ID|KISTI article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Irish State Administration Database Unit ID|Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ocremix.org game ID|ocremix.org game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Tube8 ID|Tube8 ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/YourPorn ID|YourPorn ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/KssE Wikispecies pages linked to Wikidata items via a specific property] (example given: Family Name <small>''(Q101352)''</small>) - ([[d:Wikidata:Request_a_query#Wikispecies_page_linked_to_a_items_with_a_specific_property|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Salon_de_Paris|Salon de Paris]] - a list of annual temporary exhibitions usually held in the Salon Carré of the Louvre Palace. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Mesocosms|Mesocosms]] - about modelling research infrastructure, processes and outcomes involving use of [[d:Q138857216|mesocosm (Q138857216)]] ''(experimental system to examine the natural environment under controlled conditions).'' ** [[d:Wikidata:WikiProject_Indonesia/Kegiatan/Datathon/Arsip/2025|Archive WikiProject for Wikimedia Indonesia February 2025 Datahon]] * WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Eswatini|Govdirectory: Eswatini]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/badged_items_without_claims|Badged Items without Claims]] - this report lists items that have received a badge (such as Good / Featured Article) but have 0 statements. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q337480|Académie Julian (Q337480)]] - former art school in Paris, France * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L724819|kurugu (L724819)]] - Dagbanli noun that translate to English as metal, harem trousers, hour or coin. ''' Development ''' * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing to investigate how to reduce the number of irrelevant changes showing up in Recent changes and Watchlist by seeing if we can compare the articles before and after the Wikidata change and detect a change in the article ([[phab:T419823]]) * GraphQL: You can now do lookups using itemByExternalId and itemBySitelink * Mobile statement editing: We worked on fixing remaining bugs ([[phab:T420585 ]], [[phab:T420028]], [[phab:T419586]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Eswatini|Eswatini]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 14:55, 7. Abr. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30329875 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #727 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC) * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]]. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations. * Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input. ''' Events ''' * Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]] * Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June. * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]] **[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!] ** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida. ** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98 ** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine & Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important. ** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren ** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi ** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why & how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter. ** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL. ** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]] ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective. ** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area] by Clair Kronk. ''' Tool of the week ''' * [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (<nowiki>3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3</nowiki>) **[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (<nowiki>URL of a team's official page about this player</nowiki>) **[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (<nowiki>significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.</nowiki>) **[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (<nowiki>writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.</nowiki>) **[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (<nowiki>person designated to take on royal position after death of subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (<nowiki>time for video thumbnail in seconds</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian & Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (<nowiki>identifier for a language (system) in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (<nowiki>anatomical location of a tattoo that this person or character have</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia ** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish. ''' Development ''' * The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 14:40, 13. Abr. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30379279 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #728 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate]. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link). ** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 - Wikidata & Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V & Kasyap P. ** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history. ''' Tool of the week ''' * [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (<nowiki>discography that this musical release is a part of</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning "a photographic transparency", "a playground or gym apparatus", or "a mass movement of earth or snow" ''' Development ''' * The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] * The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145] * In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype] [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:04, 20. Abr. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #729 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin! * New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan ** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme & M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series. ** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile. ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports. ** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]] ''' Tools of the week ''' * [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events. * [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release: ** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications. ** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages. ** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud. ** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability. ** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14345|perspective]] (<nowiki>point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)</nowiki>) **[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (<nowiki>The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).</nowiki>) **[[:d:Property:P14359|‎motive]] (<nowiki>verified reasoning behind an action</nowiki>) **[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (<nowiki>(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (<nowiki>This property is to be distinguished from the other property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (<nowiki>classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''<small>(P106)</small>'']], [[d:Q12737077|occupation ''<small>(Q12737077)</small>'']] with data verified from official national occupation classification systems. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning "to move from one place to another", "a sports team member moving to another team", or "a ticket allowing continuation of a journey" ''' Development ''' * Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML & GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]]) * The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]]) * The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]]) * Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL ([[phab:T413655]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:27, 27. Abr. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 13:51, 4. Mee 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:21, 11. Mee 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:03, 18. Mee 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #733 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-25. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#732]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Skolkoll-bot 1|Skolkoll-bot 1]] - '''Task(s)''': Adding Skolverket identifiers and source URLs to Swedish school items ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Wikicafé May Edition: ''De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], [https://zonestamp.toolforge.org/1779793200 May 26, 2026 at 13:00] [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s video link], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Papers: [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]], [[:d:User:Pietro Ortimini|Pietro Ortimini]], and [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], [https://www.saeg-papers.it/ultimo-fascicolo#h.6zzzvpg7mcw2 ''Wikibase and Wikidata for Greek and Latin Epigraphy: Modelling, Analysing, and Making Reusable Linked Open Data''] * Videos: [[:d:User:Digitalphilologist|Monica Berti]] and Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo, [https://github.com/SunoikisisDC/SunoikisisDC-2025-2026/wiki/Summer-2026-Session-5 ''Wikidata Queries for Greek and Latin Philology''] (SunoikisisDC, Summer 2026); [[:commons:File:SunoikisisDC Summer 2026 - Wikidata Queries for Greek and Latin Philology.pdf|slides on Commons]] + [https://www.youtube.com/live/HuFZNZ7E9pw video on Youtube]; for more information, cf. the WikiProjects [[:d:Wikidata:WikiProject Antiquity/Pauly-Wissowa|Antiquity/Pauly-Wissowa]] and [[:d:Wikidata:WikiProject LAGL|LAGL]] ''' Tool of the week ''' * [https://lexemap.toolforge.org/ LexeMap] - is a lexeme coverage mapper that audits Wikidata lexeme data across languages. It runs live SPARQL queries against Wikidata and cross-references against Wiktionary to identify gaps in lexicographical data. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Starting May 28, 2026, the <code>Special:EntityData</code> page will no longer support the PHP‑serialized format (e.g <code>.php</code> URLs). Affected requests will return HTTP errors. Please switch to a stable format like JSON (example: <code>Q42.json</code>). The change is already active on test and beta wikis. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/W4SBS3PREJYEAVZU2JSV47ZJWOJJ7YM6/ full announcement]) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14475|‎SIK-ISEA document ID]], [[:d:Property:P14476|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Property:P14477|‎StaphBase ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/PCBS Locality code|PCBS Locality code]] (<nowiki>Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/nameplate image|nameplate image]] (<nowiki>image of a name-plate or similar identifying plate of the subject</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/photographer|photographer]] (<nowiki>photographer</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris|Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CUEAnexo|CUEAnexo]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Enciclopedia Católica Wikitólica ID|Enciclopedia Católica Wikitólica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database film series ID|Adult Film Database film series ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database studio ID|Adult Film Database studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Satker ID|Satker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inaproc Instance ID|Inaproc Instance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/British Libray catalogue ID|British Libray catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish-Danish Dictionary ID|Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Roller-results.com skater ID|Roller-results.com skater ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query.wikidata.org/#%23%20people%20born%20at%20sea%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FplaceLabel%20%3Fdob%20WHERE%20%7B%0A%20%3Fperson%20wdt%3AP19%20%3Fplace.%0A%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ165.%20%7D%20UNION%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ1229765.%20%7D%0A%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP569%20%3Fdob.%20%7D%0A%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3Fdob%20%3FplaceLabel People born at the sea] ([https://twitter.com/WikidataFacts/status/832620159118385154 source]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Database_reports/Sitelinks_to_Wiktionary List of items with links to Wiktionary main space.] * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Q66 Boeing(Q66)] ''' Development ''' * Mobile statement editing: ** We continued working on reducing the page size to make it easier on mobile data plans ** We are improving how error messages are shown * Making WikiProjects more visible: We are continuing the work on getting it ready for a first rollout. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:29, 25. Mee 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30560068 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #734 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-01. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#733]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 13|William Avery Bot 13]] - '''Task/s:''' ** Per [[d:Wikidata:Project_chat#c-Limotecariu-20260524073600-Request_to_replace_Asturian_term_"*estauxunidense"_with_"d'Estaos_Xuníos"|Project Chat]], replace "''estauxunidense''" in Asturian descriptions with "''d'Estaos Xuníos''". Example manual edits [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q60842075&diff=prev&oldid=2496674720 here] and [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q20821183&diff=prev&oldid=2496674345 here]. ** Also adds a default label, per [[d:Help:Default values for labels and aliases#When should I use default values for labels and aliases?]] and remove redundant labels in the simplest cases. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [https://temporaerhaus.de/termine-und-oeffnungszeiten/ Temporaer Haus: OpenDataMonday], today, 1 June, 19:30 - 22:00 CEST, Augsburger Str. 23-25, 89231 Neu-Ulm. ** [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiKult_Netzwerktreffen_2026 WikiKult Netzwerktreffen 2026: “Wikidata in Kulturerbeinstitutionen”], 11-12th June, Wikimedia Deutschland. German-speaking event for people working with Wikidata in the cultural heritage sector. Open to experienced contributors and newcomers alike. ** [https://www.wikimedia.de/veranstaltungen/wikimedia-und-linked-open-data-im-glam-bereich-verankern/ Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey], 11 June 17:00 - 18:00 CEST, online (English with German translation) – Keynote by Jason Evans. ** (Deutsch) [https://www.zikg.eu/aktuelles/veranstaltungen/2026/podiumsdiskussion-wikibases-knowledge-graphs-und-wikidata Workshop // Wikibases, Knowledge Graphs und Wikidata], Tue 14 July, 10:00 - 13:00 CEST. Participation is for project members, Zentral Institut staff, and interested guests, on-site at Zentralinstitut für Kunstgeschichte. See link for registration details. ** [https://mwsmigration.hypotheses.org/1115 Doing Migration History with Digital Methods: Beyond a Database - Wikibase as Research Infrastructure for Migration Prosopography] Summer University at the German Historical Institute Paris, 8, rue du Parc-Royal, 75003 Paris, 23 June 16:00 CEST. ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026 - preparing the Program]] - watch this space next week for the first edition of the Event Program or [[d:Special:RegisterForEvent/3670|register]] to be notified of updates. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** ''[[d:User:Niryhpr/Behind_the_QIDs|Behind the QIDs]]'' by User:Niryhpr ** [https://cerlblog.wordpress.com/2026/06/01/improving-the-interconnection-between-wikidata-and-the-cerl-thesaurus/ ''Improving the interconnection between Wikidata and the CERL Thesaurus''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], also presented (in Italian) in Videos. ** [https://technology.inquirer.net/147036/digitally-mapping-the-philippines-historical-markers Digitally mapping the Philippines’ historical markers] by Eugene Alvin Villar. * Papers: ** [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32521446 A data-driven analysis of automotive model evolution and technological lineage using Wikidata and Python network visualization] by P. Trunova (2026). ** (Italiano) [https://journals.openedition.org/jtei/6987 De Catulo a Wikidata] by Nusch et al. (2026). * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y Adding lifting stones to Wikidata] - OSM for History Buffs ** (O'zbekcha) [https://www.youtube.com/watch?v=AloZrt8HA2Q Participate in the Interlingual Relations Marathon and win!] - Oʻzbekcha Vikipediyadagi (ukwiki) has over 12,000 articles missing a sitelink...time to change that. ** (Italiano) [https://www.youtube.com/watch?v=Bb_WYaz9eYw&t=12665s Wikidata and Library Catalogs: Building and Enabling a Digital Resources Network] by Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo * Presentations: ** ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikicafe-JohnSAMUEL.pdf De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré] (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], May 26, 2026, [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s Wikicafé May Edition], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ([https://www.canal-u.tv/chaines/callisto/de-wikidata-a-wikipedia-abstraite-promesses-et-illusions-du-savoir-structure video]) ** [https://zenodo.org/records/20409899 DARIAH-EU WG DHwiki - A first year of activity] by D. Lindemann and G. Candela (2026). ''' Tool of the week ''' * [https://wdrc.toolforge.org/ Wikidata Recent Changes API]: This API lets you query Wikidata edits by either properties, or labels/aliases/descriptions/sitelinks. You can retrieve any changes, or specify added/changed/removed. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * On 31 May, item '''[[Q140000000]]''' ("Maxx", about a cinema in Delmenhorst, Germany) was created. * Feedback wanted: To support improving Wikidata integration on the Programs & Events Dashboard, the EduWiki Hub invites Wikidata organizers, trainers, and contributors to share suggestions on metrics, tracking features, and workflows you would like to see in the dashboard. In addition, try out the new Advanced Search share your thoughts on the Dashboard talk page. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/BK5OBZPHZ7WDGTDPV6LNSLSEJRQLJMKT/ full announcement]) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: ** [[:d:Property:P14478|found liable for]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) ** [[:d:Property:P14489|‎PCBS Locality code]] (<nowiki>Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14479|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Property:P14480|AWA artist ID]], [[:d:Property:P14481|CUE/Anexo]], [[:d:Property:P14482|‎Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Property:P14483|Catholic Encyclopedia Wikitólica ID]], [[:d:Property:P14484|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Property:P14485|OpenEdition Publisher ID]], [[:d:Property:P14486|‎Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Property:P14487|‎Natalie ID]], [[:d:Property:P14488|‎Oireachtas bill ID]], [[:d:Property:P14490|Rakuten Music artist ID]], [[:d:Property:P14491|recochoku artist ID]], [[:d:Property:P14492|‎Adult Film Database film series ID]], [[:d:Property:P14493|‎Adult Film Database studio ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: ** [[:d:Wikidata:Property proposal/category's topic is member of the class|category's topic is member of the class]] (<nowiki>qualifier for use with {{p|14387}} and {{P|4224}} to describe certain sets of categories</nowiki>) ** [[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (<nowiki>the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/School ID of the Department of Education, Philippines|School ID of the Department of Education, Philippines]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld en Geluid series identifier|Beeld en Geluid series identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM artist ID|DAM artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM song ID|DAM song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound artist ID|Joysound artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound song ID|Joysound song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/K-MIB performer ID|K-MIB performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA actress ID|DUGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chilean Museums Registry ID|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil actress ID|Sokmil actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmmakers Person ID|Filmmakers Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model Mayhem ID|Model Mayhem ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OCHA Place Code|OCHA Place Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Company Registration Number|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL director ID|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA director ID|DUGA director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AllMyLinks ID|AllMyLinks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL maker ID|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/thegamerdex.com game ID|thegamerdex.com game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MyDirtyHobby ID|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fontaines de Belgique ID|Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum fragrance ID|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Canadian Trademark Registration Number|Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM director ID|DMM director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pantheon.World ID|Pantheon.World ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/Pra Map of countries receiving the Nobel peace prize] ** * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Sri_Lanka|Project Sri Lanka]] for editors who would like to focus on adding materials for [[d:Q854|Sri Lanka <small>''(Q854)''</small>]]. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Cape_Verde|Project Govdirectory added Cape Verde subpage]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_P244_maintenance/Progress_tracker|Project P244 maintenance progress]] - a manually-updated progress tracker, is there a way to automate it? * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Identified_duplicates|Identified duplicates]] - this list shows items that most likely need merging but cannot due to conflicting sitelinks. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q140000000|Q140000000: Wikidata's 140 Millionth Item]] ''' Development ''' * Mobile editing of statements: ** We fixed how we handle statements with deleted Properties ([[phab:T402619]]) ** We improved the behaviour when using the browser's back button ([[phab:T414454]]) ** We continued working on improving the way error responses are shown ([[phab:T423613]]) ** We addressed issues found in testing * Improving the visibility of WikiProjects: We added support for finding the associated WikiProject of an Item based on statements on the Item * GraphQL: ** We are working on expanding the data available through search. Specifically we are including all Item data in search result nodes ([[phab:T427389]]) and extending the query by Item and Property value to return all Item data ([[phab:T416885]]) ** We are improving the documentation. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Nigeria|Nigeria]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:45, 1. Jun. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30605449 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #735 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-08. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#734]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|RfC: Mass editing policy]]: The community is currently voting on a proposed policy to regulate mass edits on Wikidata. More input is needed to reach a broad consensus. Please review the proposal and join the discussion/vote on the RFC page. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|'''WikiProjects Days 2026''' - see the first version of the program!]] The online event takes place during the weekend of June 19 - 21. [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] for updates and access links. ** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 0|Mezi bajty 0]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 10th June 17:00 - 19:00 CEST (in Czech, Slovak, English) ** [[m:Event:GND_(Gemeinsame_Normdatei)_SPARQL_Workshop|GND (Gemeinsame Normdatei) SPARQL Workshop|]], 17th July 17:00 - 19:30 CEST (in German) - workshop from the German National Library on use of their SPARQL-endpoint for the GND (Gemeinsamer Normdatei) national authority file for wikidata users and wikipedians. ** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata] - August 18, 14:00 – 16:00 Uhr (CEST), Zoom-link on registration. ** '''[[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|Blazegraph Migration Office Hour (June session)]]''' will take place on Tuesday, 9 June 2026 (Tomorrow) at [https://zonestamp.toolforge.org/1781020800 16:00 UTC]. This office hour is focused on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of WDQS. Whether you have questions, need clarification, or want to discuss how your use case may be affected. You can register for the session via [[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|the event page]]. In preparation, add questions, feedback, or migration-related support needs to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours this etherpad]. * Ongoing: [[m:Event:Wiki_Loves_Pride/2026|Wiki Loves Pride 2026 (Meta)]] is ongoing and now has a dedicated Wikidata subpage: [[d:Event:Wiki_Loves_Pride_2026|Event: Wiki Loves Pride 2026]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** (日本語/Japanese) [https://note.com/shoku_pan_65/n/nc6a788a55c91 [Practice drill: SPARQL basics to make and learn - Let's master Wikidata Query Service] by Shoku_pan_65. Page offers AI translations. ** [https://rtnf.substack.com/p/behind-the-p812-academic-major-property Behind the &lt;P812: academic major&gt; Property] by rtnf. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/27/adding-visual-context-to-the-dagbanli-dictionary-how-the-university-of-ghana-hci-lab-dataset-powered-our-sentence-matching-system/ Adding Visual Context to the Dagbanli Dictionary: How the University of Ghana HCI Lab Dataset Powered our Sentence Matching System]. Diff post by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan. * Papers: ** [[m:Research:Newsletter/2026/May|Volume 16, Issue 5 of the Wikimedia Research Newsletter is out!]] - includes 7 papers on Wikidata topics. ** [https://academic.oup.com/database/article/doi/10.1093/database/baag030/8699725 Rosetta Statements: simplifying FAIR knowledge graph construction with a user-centred approach] - Vogt et al., (2026) ** (Русский/Russian) [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32579178 Automated Analysis and Visualization of Geographic Data on Global Volcanoes Based on the Wikidata Semantic Graph] - by Мария Паландер (2026). ** [https://arxiv.org/pdf/2606.02905 Speaker Mining: FAIR Data on Public Broadcasts for Question Answering] by Wittenborg et al., (2026) * Videos: ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i9n8FH3dQ6o Wikidata for Climate Change, Wikipedia for Sustainable Futures] by Daniel Canedo, a workshop on using Wikidata to record linked open data from extreme weather events. ** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=hMKm7csn7SE Merge Wikidata samma som] by Magnus Sälgö. What to do when you find duplicate Wikidata Items pointing at the same location on OpenStreetMap. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=EoKYp0o5ar4 EntreWikis - Hacerwiki: Progress of Free Knowledge Projects in Colombia] - Colombian Art in Open Data: training and infrastructure on Wikidata ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=yhe3wJ46xo4 Wikidata for research and teaching] by Pascal Martinolli. Introduces Wikidata basics, SPARQL, practical examples of data visualisation, enriching research data and exploring the opportunities and limitations of linked open personal data. ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=H4NQb0-pb_k Literature review: FAIR data sharing | FAIR Data Spring 2026] - [https://zenodo.org/records/20510911 Presentation slides], given by Adélie Ranville on their experiences organizing and sharing data using Zenodo, DOI, Zotero, Wikidata, and OpenRefine. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=OR8_cD-p4ek Building a shared knowledge infrastructure: a federated wikibase for video and podcasts] hosted by Tim @BorgNetzWerk. ''' Tool of the week ''' * [[m:AutosuggestSitelink|AutoSuggestSitelink]]: New features available. See the update post on [[d:Wikidata:Project_chat#c-M2k~dewiki-20260528122200-AutosuggestSitelink:_New_features_available|Project Chat]] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The WMF [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|Wikidata pltaform team monthly newsletter (June edition)]] is out * [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-occupation-a Gender diversity in French Wikipedia's occupation articles] * [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-articles-abo Gender diversity in French Wikipedia's articles about fields of knowledge] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes:: **[[:d:Property:P14511|trailer of]] (<nowiki>works that this trailer video represents</nowiki>) **[[:d:Property:P14516|‎EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14494|‎Joysound artist ID]], [[:d:Property:P14495|‎Joysound song ID]], [[:d:Property:P14496|DUGA performer ID]], [[:d:Property:P14497|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Property:P14498|Wikimedia Phabricator project PHID]], [[:d:Property:P14499|‎Indonesian government work unit ID (satker ID)]], [[:d:Property:P14501|‎DAM artist ID]], [[:d:Property:P14502|‎British Library catalogue ID]], [[:d:Property:P14503|‎OCHA Place Code]], [[:d:Property:P14504|Philippines ‎School ID]], [[:d:Property:P14505|‎Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Property:P14506|Filmmakers actor ID]], [[:d:Property:P14507|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Property:P14508|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Property:P14509|Beeld & Geluid series ID]], [[:d:Property:P14510|‎INAPROC instance ID (Indonesia)]], [[:d:Property:P14512|DUGA director ID]], [[:d:Property:P14513|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Property:P14514|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Property:P14515|AllMyLinks ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (<nowiki>the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/IAU member ID (new)|IAU member ID (new)]] (<nowiki>ID of members in the [https://www.iau.org/IAU/Default.aspx International Astronomical Union (IAU)].</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/height above ground level|height above ground level]] (<nowiki>a property intended to indicate the height of any objects from the ground</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Storm intensity classification|Storm intensity classification]] (<nowiki>category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/service status|service status]] (<nowiki>the operational status of something like ship or building</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/PTS News Network topic ID|PTS News Network topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OTOTOY ID|OTOTOY ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant EU sanctions tracker|identifiant EU sanctions tracker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParlData ID|OpenParlData ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catholica.cz ID|Catholica.cz ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW person ID|KSW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW organization ID|KSW organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW place ID|KSW place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myludo ID|Myludo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans La Basa|Identifiant dans La Basa]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PurplePort ID|PurplePort ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil idol ID|Sokmil idol ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hancinema company ID|Hancinema company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkMe ID|LinkMe ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Netmath Glossary ID|Netmath Glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil director ID|Sokmil director ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/QjCT Table of civic tech organizations with details] ([[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech/Query|source]]) ** [https://w.wiki/QjCZ Timeline of legalisation of same-sex marriage] ([[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Queries#Timeline_of_legalization_of_same-sex_marriages|source]]) * Schema examples: [[d:Q139959656|Nazareth Padilla Montero <small>''(Q139959656)''</small>]] has been added as a showcase example of [[d:EntitySchema:E10|human (E10)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech|Project Civic Tech]] - for anyone developing datasets about civic resources in cities, and discuss best practices for Wikidata collaboration in civic tech. ** [[d:Wikidata:WikiProject_AI_Cleanup|Project AI Cleanup]] - for reporting, monitoring and combatting edits and contributions from LLM and AI sources. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Who_is_who_in_marine_taxonomy%3F|Project: Whos who in marine taxonomy?]] - inititated by the World Register of Marine Species ([https://www.marinespecies.org%7C WoRMS]), this project will document and enrich entities of the persons who have described marine species. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Abstract_Wikipedia|Project LGBT]] added an Abstract Wikipedia subpage. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Roads/Greece/National_roads|Project Roads]] added a subpage for Greece National roads with highly-visual tables. ** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_2.0|Wiki x K-Pop datathon 2.0]] - there is still some work to do to reach the goal on modelling the album: BABYMONSTER. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deleted_Wikidata_entities_used_in_SDC|Deleted Wikidata entities that are connected to Commons files structured data (SDC)]] * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L652968|kafuni]] - Dagbanli noun that translate to "fan" in English ''' Development ''' * The team was involved in workshops last week so there are no updates. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 14:54, 8. Jun. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30646984 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #736 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-15. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#735]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Request for comments: The discussion about reforming Wikidata's notability policy is ongoing. There is now a [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|new proposal waiting for your feedback]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[:wmau:WikiLoves_Pride_Australia_2026|WikiLoves Pride 2026]] - six fortnightly editing sessions to add, expand and translate LGBTQ+ content on the Wikimedia projects. ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]] is taking place this coming weekend, 19-21 June. Check out the daily program...<small>(click UTC for your local timezone)</small> *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Friday,_June_19th|Day 1]] / Friday, 19.06, 17:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781888400 UTC] - 20:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781899200 UTC] *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Saturday,_June_20th|Day 2]] / Saturday, 20.06, 10:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781949600 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781978400 UTC] *** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sunday,_June_21st|Day 3]] / Sunday, 21.06, 14:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782050400 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782064800 UTC] ** Click here -> [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] <- for access links to the event. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: **[https://jsamwrites.substack.com/p/preserving-pride-across-languages Preserving Pride, Across Languages] : From Wikidata to Abstract Wikipedia: A New Way to Think About Knowledge ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/visibility-of-communities-in-nigeria-on-wikidata-2-0-expanding-digital-representation-for-nigerian-communities/ Visibility of Communities in Nigeria on Wikidata 2.0: Expanding Digital Representation for Nigerian Communities] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/the-years-first-quarter-with-the-igbo-wikimedians-user-group/ The Year’s First Quarter with the Igbo Wikimedians User Group] - Expanding partnerships and contributions to Wikidata, Wikipedia and other sister projects. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/introducing-the-wiki-afrodemics-mentorship-project-cohort-1/ Introducing the Wiki Afrodemics Mentorship Project Cohort 1] - A pan-african and guided multilingual training on Wikipedia editing, Wikidata contribution, and resource mobilisation. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/12/amplifying-womens-stories-and-indigenous-knowledge-feminism-and-folklore-2026-in-the-igbo-community/ Amplifying Women’s Stories and Indigenous Knowledge: Feminism and Folklore 2026 in the Igbo Community] - Improving the representation of women and cultural heritage in Igbo language on Wikidata, Wikipedia and Wikiquote. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/a-reflection-on-what-i-learned-at-my-first-international-womens-day-celebration/ A Reflection on What I Learned at My First International Women’s Day Celebration] - Celebrating and documenting women activists and politicians on Wikipedia and Wikidata. ** [https://www.botany.one/three-tools-that-bring-digital-botany-within-reach/ Three Tools that bring digital botany within reach] (spoiler: One of them is Wikidata) - article available in DE, ES, FR, JA, PT and ZH-CN. * Papers: [https://dhq.digitalhumanities.org/vol/20/1/000838/000838.html Open Tool Registries! Resolving the Directory Paradox with Wikidata] by Grallert et al., (2026). As digital humanities tools proliferate, this paper argues that Wikidata can help connect the research landscape by documenting, citing and connecting tool registries. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y OSM / Lifting Stones in Wikidata] - a video tutorial on mapping lifting stones on OpenStreetMap, using two examples from County Kilkenny, Ireland. ** [https://www.youtube.com/watch?v=LANzP0OUoZs Mapping Every Wonder on Earth] - animated visualisation of UNESCO World Heritage Sites recorded in Wikidata. ** [https://www.youtube.com/watch?v=AY_gst9R3I4 2025: Tales of Discovery] - Museums and Heritage channel mentions how Wikidata is being used as a bridge between several sites and projects for 3D modelling ships, wrecks and other artifacts from maritime history. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ncPqSIvDm-Q Mentor Me! Session 6] with Jinoy Tom Jacob, who will show us how to use OpenRefine to batch edit Wikidata and the Commons. ''' Tool of the week ''' * [https://bisikbekasi.rf.gd/index.php?page=item&id=L2 BisikBekasi] : Community-curated knowledge base where local data items [https://teletype.in/@hyloxira/qdyLFSX-1Px are integrated] with Wikidata items. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The [[mw:Growth/Feature_summary#NH|Newcomer Dashboard]] will be deployed to Wikidata pending on-wiki configuration by Admins. The dashboard aims to provide guidance, helpful links, and mentorship opportunities for new editors. * [https://viaacode.github.io/documentation-visualisations-guido-gezelle/ Guido Gezelle on Wikidata: networking in map] - this project created 5 visualisations produced from Wikidata on the poet Guido Gezelle. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14517|print matrix state]] (<nowiki>in printmaking, a stage of development of the relief matrix after a permanent modification</nowiki>) **[[:d:Property:P14519|body modification]] (<nowiki>deliberate altering of the human anatomy for non-medical reasons that this person or fictional character has undergone</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14518|Roller-results.com skater ID]], [[:d:Property:P14520|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Property:P14521|EU sanctions tracker subject ID]], [[:d:Property:P14522|Maoyan celebrity ID]], [[:d:Property:P14523|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Property:P14524|DMM director ID]], [[:d:Property:P14525|Model Mayhem ID]], [[:d:Property:P14526|‎DAM song ID]], [[:d:Property:P14527|OpenParlData ID]], [[:d:Property:P14528|‎IAU member ID]], [[:d:Property:P14529|PurplePort ID]], [[:d:Property:P14530|LinkMe ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Vistonline|Vistonline]] (<nowiki>Agenzia italiana di visti consolari e legalizzazione documenti, con sede a Roma</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/Taxon footprint|Natural science/Taxon footprint]] (<nowiki>Taxon footprint</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Ministry of Education school census number|Sri Lanka Ministry of Education school census number]] (<nowiki>Unique identification number assigned to a school by the Ministry of Education of Sri Lanka, used in the annual school census and official examinations (G.C.E. O/L, A/L)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/sport title|sport title]] (<nowiki>link to sport title (like master of sports or yokodzuna), besides chess and martial arts titles</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/dual notion in category theory|dual notion in category theory]] (<nowiki>dual notion in category theory</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/penalty shootout kicked by|penalty shootout kicked by]] (<nowiki>Indicates the person who took an individual penalty kick during a penalty shoot-out.</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Finnish educational institution ID|Finnish educational institution ID]] (<nowiki>Five-digit identification number for Finnish educational institutes assigned by Statistics Finland.</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur ZicTrad|Identifiant d'une personne sur ZicTrad]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Skeivopedia ID|Skeivopedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artistas Visuales Chilenos ID|Artistas Visuales Chilenos ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mathlib declaration ID|Mathlib declaration ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FES digital collections person ID|FES digital collections person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBC Bitesize topic ID|BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb artwork ID|Sceneweb artwork ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb production ID|Sceneweb production ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no government ID|regjeringen.no government ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no ministry ID|regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no politician ID|regjeringen.no politician ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan film ID|Maoyan film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant livres-cinema.info d'un auteur|Identifiant livres-cinema.info d'un auteur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Operator Code (UK)|National Operator Code (UK)]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * WikiProject Highlights: ** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_3.0|Wiki x K-pop 2026: Datathon 3.0]] a.k.a the ICONIC BY MISTAKE EDITING party. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/GLAM_Authority_Entity_Ontology_in_Wikidata|Ontology Course 2 / GLAM Authority Entity Ontology in Wikidata]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Log?type=thanks&user=&page=&excludetempacct=1&wpdate=&tagfilter=&wpfilters%5B%5D=thanks&wpFormIdentifier=logeventslist Thanks Log] - who's thanking who and on what. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q5020214|2026 FIFA World Cup (Q5020214)]] - in the United States, Mexico and Canada in 2026 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L720932|alikaali (L720932)]] - Dagbanli noun (derived from ha <--ar) which can mean soothsayer, judge or Muslim scholar ''' Development ''' * Ontology federation: The development team is looking for people to give feedback on the new feature that allows editors on other Wikibase instances to use Wikidata's Items as statement values. ([https://wikibase-federation.com more details]) * GraphQL: ** We extended the searchItems field so that developers can now get all Item data immediately from the search results ([[phab:T416885]]) ** We are working on the ability to get only best ranked statements ([[phab:T428138]]) * MCP: The Wikidata MCP has been extended. You can now also use an MCP for other Wikibase instances. ([[d:Wikidata:MCP#Wikibase MCP|more details]]) * Wikibase Cloud: We are looking into making it possible to log into Wikibase Cloud instances with your Wikidata account to make it easier for Wikimedians to contribute on Cloud instances. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We are planning the migration of the entity usage table to a new database cluster to handle increased usage of Wikidata's data across the Wikimedia projects. ** We are continuing our work to decrease the number of irrelevant changes coming from Wikidata that show up in Wikipedia's recent changes and watchlist. Specifically we are evaluating a prototype that looks at the rendered article before and after the change and determines if anything actually changed in the article before adding an entry to recent changes and watchlist. * Mobile editing of statements: ** We are improving support for RTL languages.([[phab:T360854]], [[phab:T427655]], [[phab:T427658]], [[phab:T427661]], [[phab:T428246]]) ** We started fixing multiple UI layout and spacing issues, including mandatory fields, value fields, snak types, references, and add-statement button usability ([[phab:T428766]], [[phab:T428761]], [[phab:T428759]], [[phab:T428450]]) ** We are improving the server-side rendering ([[phab:T409827]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:42, 15. Jun. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30669932 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #736 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-22. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#736]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - RfP scheduled to end after 24 June 2026 19:26 (UTC) * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_1|Nabbot 1]] - Task: Adding Turkish descriptions for scientific articles ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** The [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Wikimania 2026 program] has been revealed, go bookmark your favourite sessions. ** [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdneBEtREhStI9VLsTJ9xKKt9L4NEU_BSr297jdOjNTkQJ64A/viewform?pli=1 Physical Training; Improving Health Articles in Africa] - 21 June, 10:00, University of Ibadan. ** The [[m:WikiIndaba_conference_2026|WikiIndaba Call for Proposals ends June 30th]] - don't forget to submit your Wikidata-sessions. ** Sessions of the WikiProjects Days 2026 event will shortly be available on Commons: [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_presentations|Presentations]] / [[c:Category:Wikidata_WikiProjects_Days_2026_videos|Videos]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://talk.tiddlywiki.org/t/wikitiddler-tiddlywiki-as-a-live-wikidata-frontend-zero-hosting-auto-updating/15419 WikiTiddler; Tiddlywiki as a live Wikidata frontend] - if you run a TiddlyWiki instance, you can now run queries to the Wikidata Query Service and convert the results to Tiddlers. ** [https://blog.tib.eu/2026/06/19/what-do-we-mean-when-we-talk-about-ai-and-open-knowledge/ TIB: What do we mean when we talk about AI and open knowledge?] - Lozana Rossenova details their experiences at the AI+Bridges Symposium. * Papers: ** [https://www.elgaronline.com/monobook/book/9781035353750/9781035353750.xml How to use Wikibase for Mixed-Methods Research], a book published by F. Bailo, E. Booth, and J. Williams ** [https://zenodo.org/records/20693572 Wikimedia as a Platform for Evidence Synthesis: Quantifying Bias and Literature Coverage in Crowd-Sourced Knowledge Graphs] by D. Mietchen, and J. Dearborn, (2026). ** [https://www.mdpi.com/2227-7390/14/12/2227 From Wikidata to Smart Tourism: A Reproducible Pipeline Based on AI and Fuzzy Logic for Interpretable Multi-Category Classification of Points of Interest] - This paper develops a reproducible pipeline that converts Wikidata POIs into an interpretable tourism taxonomy, enabling multi-category classification and personalized smart tourism applications. By Kontogianni et al., (2026) * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=EKIVrRgLQ6w Name Suggestion Index Explained: How OpenStreetMap Standardizes Brands] ** [https://www.youtube.com/watch?v=_MbZtO2Q2U0 EMCO Wikidata CoP meeting (2026-06-04)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=AsBMBpc05sQ Using the Duplicity and WD Fist Tools to edit Wikidata] ** [https://www.youtube.com/watch?v=CkFuyX605nU Unlocking Data through Semantic Linking], presented at ENDORSE 2025 by Thora Hagen. Experiences using 19th-century German encyclopedias, demonstrating how semantic enrichment via Wikidata can reveal fascinating patterns. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=K9M4mIP0mZg From your pocket to the knowledge graph: SquirrelBase] is a Wikibase instance that functions as a semantic metadata and reference platform. Make 3D smartphone captures of cultural assets, artworks, and ephemeral structures FAIR. ''' Tool of the week ''' * [https://multilingualprogramming.github.io/MotusArtium/ MotusArtium] : Wikidata GraphQL showcase application for exploring and understanding art movements (alpha version). [https://github.com/multilingualprogramming/MotusArtium/tree/main/graphql GraphQL queries used] * As seen during WikiProjects Days 2026 - [[d:Wikidata:Tools/Enhance_user_interface#Userscripts_for_improving_data_quality|Classification.js]], visualise parent classes and identify incorrections, detect superclass tree loops. To use, click ''Activate'' and copy the two lines into your Common.js page. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Reminder: Try Ontology Federation to import Items from Wikidata to your Wikibase instance. Share your feedback in the linked survey. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/LOTFJGPF7V6SQ7KVE6P6RF5MDDBZBV5Q/ full announcement]) * A session at WikiProjects Days 2026 was devoted to general-purpose tools for WikiProjects. A new page under the main Wikidata tools page was created with a list and description of these tools. Take a look at [[d:Wikidata:Tools/WikiProjects|Wikidata:Tools/WikiProjects]] and add any missing tools. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14531|meteorological intensity classification]] (<nowiki>category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)</nowiki>) **[[:d:Property:P14539|perfumer]] (<nowiki>person who created a perfume</nowiki>) **[[:d:Property:P14540|‎dual notion (category theory)]] (<nowiki>dual of the concept in category theory</nowiki>) * External identifiers: [[:d:Property:P14532|catholica.cz ID]], [[:d:Property:P14533|‎Skeivopedia ID]], [[:d:Property:P14534|Mathlib Declaration ID]], [[:d:Property:P14535|Annuséries series ID]], [[:d:Property:P14536|FES digital collections person ID]], [[:d:Property:P14537|‎BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Property:P14538|Sri Lanka Ministry of Education school census number]], [[:d:Property:P14541|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Property:P14542|OTOTOY artist ID]], [[:d:Property:P14543|livres-cinema.info author ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/Visual style|Visual style]] (<nowiki>the visual style used in a video game (or other creative work)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Gmedia rating (video games)|Gmedia rating (video games)]] (<nowiki>Video game ratings of the Saudi Arabian rating system ({{Q|Q28717438}})</nowiki>) * External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/altinget.se person ID|altinget.se person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Il cinema ritrovato film ID|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stockholm Archipelago Trail ID|Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/some properties for category theory|some properties for category theory]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Farzonagon ID|Farzonagon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TV Guide film ID|TV Guide film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Letterboxd Writer ID|Letterboxd Writer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d Hits artist ID|d Hits artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Person ID|1SCREEN Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN movie ID|1SCREEN movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fantia ID|Fantia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/17LIVE ID|17LIVE ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CFLapedia player ID|CFLapedia player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model-Kartei.de ID|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Parson ID|U-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/U-NEXT Video ID|U-NEXT Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/H-NEXT Parson ID|H-NEXT Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ABEMA Video ID|ABEMA Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Parson ID|FOD Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LRT topic ID|LRT topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FOD Video ID|FOD Video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Jiji Press Member of Parliament ID|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wildenstein Plattner Institute ID|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/belarusenc.by ID|belarusenc.by ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Huellas Digitales de la Memoria ID|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/socrealizm.com.ua person ID|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pacelli edition person ID|Pacelli edition person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Los Angeles Historic-Cultural Monument number|Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Writing Systems Technical Resources script code|Writing Systems Technical Resources script code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Répertoire des films classés film ID|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Fine Arts, Houston person ID|Museum of Fine Arts, Houston person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lankan Parliament member ID|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kanal Architecture entry ID|Kanal Architecture entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Parson ID|Web The Television Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Web The Television Work ID|Web The Television Work ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q11446|ship (Q11446)]] - large buoyant watercraft ''' Development ''' * We enabled links to WikiProjects in the sidebar and added links to WikiProjects Music, Medicine, Datasets, sum of all paintings, and elections ([[phab:T422935|T422935]], [[phab:T422935|T422935]]) * We added a floating “add statement” button that makes it easier to add statements without looking through the existing statements ([[phab:T417641|T417641]], [[phab:T428450|T428450]]). * We’re working on making sure that users can tell when statements exist before they add new ones ([[phab:T424009|T424009]]). * We made some layout fixes to wbui2025 / MEX ([[phab:T428766|T428766]], [[phab:T428761|T428761]], [[phab:T428759|T428759]], [[phab:T427658|T427658]], [[phab:T428853|T428853]]). * We refactored error handling ([[phab:T423613|T423613]]). * We’re refactoring the server-side rendering so we don’t need separate .less style files ([[phab:T409827|T409827]]). * We’re working on the interaction between scrollable values and indicator icons ([[phab:T425974|T425974]]). [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:31, 22. Jun. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30669932 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #738 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-06-29. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#737]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/TopDevsBot|TopDevsBot]] - Task/s: Create new items for software-development, design, and consulting companies from source data: topdevs.ai ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - Task/s: Reference Gardener (archive dead reference links) + Welcome Bot (welcome new users) * New request for comments: [[c:Commons:Requests_for_comment/Policy_update_for_AI_content|WM Commons: Policy update for AI content]] - this RfC will seek opinions on the use and allowance of AI-generated and modified content. This can have downstream impacts on Wikidata. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[:meta:Wikimedia Taiwan/Wikidata Taiwan/2026年7月嘉義維基媒體街景踏查團暨工作坊|2026 Chiayi Streetview Workshop]] July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at Tâi-uân tôo-su-sik, Chiayi, Taiwan. ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #90 July 13 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://blog.lobid.org/2026/06/23/nwbib-wikipedia-bot.html Lobid Blog: NWBibBot – Making a regional bibliography visible in Wikipedia with help from Wikidata] ** [https://tech-news.wikimedia.de/2026/06/24/knowledge-wants-to-be-found/ Tech News (WMDE) Knowledge wants to be found] - We interview Tim Wittenborg about the [https://en.borgnetzwerk.org/ WissKomm Wiki], from the Leibniz Information Center for Science and Technology in TIB Hannover. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/29/bridging-open-knowledge-and-digital-rights-reflections-from-drif-2026-and-the-wikimedia-community/ Bridging Open Knowledge And Digital Rights: Reflections From DRIF 2026 And The Wikimedia Community] * Papers: [https://arxiv.org/pdf/2606.27933v1 MathModDB: A Database for Mathematical Models] - The Mathematical Models Database (MathModDB), deployed on the MaRDI Portal within Germany’s National Research Data Infrastructure, provides researchers with a curated knowledge graph that organizes scattered mathematical models, formulas, and assumptions, connects to related tools like MathAlgoDB and MaRDMO, and demonstrates practical use through cases such as plasma physics modeling. By Fiedler et al., (2026) * Videos: ** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|WikiProjects Days 2026 - recordings now on Commons]], if you missed the event or want to recap what was discussed, individual session recordings are now available from the Event program. ** [[commons:File:Jason Evans, "Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey".webm|Jason Evans: Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey]] ''' Tool of the week ''' * [https://cyllchuesnconii.rf.gd/panoply/?id=8 Altilunium Panoply] : A lightweight Wikibase alternative for creating collaborative knowledge bases, written as [https://github.com/altilunium/panoply a single PHP file] with no dependencies. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July. A Q&A clinic will be held on 1 July at 15:00 UTC ([https://bbb.wikipedia.de/rooms/plp-qml-xrj-9ib/ join here]). * [[mw:Growth/Feature summary|Growth features]] are now available at Wikidata. This update enables access to Mentorship, Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14544|‎Taiwan Central News Agency news topic ID]], [[:d:Property:P14545|‎Stockholm Archipelago Trail ID]], [[:d:Property:P14546|‎Sceneweb artwork ID]], [[:d:Property:P14547|‎Sceneweb production ID]], [[:d:Property:P14548|Fantia ID]], [[:d:Property:P14549|Finnish educational institution ID]], [[:d:Property:P14550|‎altinget.se person ID]], [[:d:Property:P14551|Il cinema ritrovato film ID]], [[:d:Property:P14552|TV Guide film ID]], [[:d:Property:P14553|FOD person ID]], [[:d:Property:P14554|LRT topic ID]], [[:d:Property:P14555|Jiji Press Member of Parliament ID]], [[:d:Property:P14556|Huellas Digitales de la Memoria ID]], [[:d:Property:P14557|Museum of Fine Arts, Houston person ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/subdiscipline of|subdiscipline of]] (<nowiki>less specific academic discipline</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/has garden|has garden]] (<nowiki>Object is a {{Q|1107656}} related to this {{Q|16222597}}</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/ranking by|ranking by]] (<nowiki>issuer of a ranking</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/linguistic group|linguistic group]] (<nowiki>group of people who share the same language, regardless of their ancestry or ethnicity</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult actress ID|Pure Adult actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Taiwan Central News Agency News tag id|Taiwan Central News Agency News tag id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pure Adult studio ID|Pure Adult studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/GBIF taxon ID|Natural science/GBIF taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Digitaler Portraitindex person ID|Digitaler Portraitindex person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/torial ID|torial ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dicionário da Língua Portuguesa ID|Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pontifical Urbaniana University ID|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Samtrafiken-vehicle-id|Samtrafiken-vehicle-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sundsvall Municipality opendata ID|Sundsvall Municipality opendata ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Nakamura Kikaku ID|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KBS News topic ID|KBS News topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GIGA actress ID|GIGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Zen Pictures actress ID|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur Autoroc|Identifiant d'une personne sur Autoroc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/La Grange ID|La Grange ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/RtYx Roles and contributions of ? in Fictional Universes and Media franchises] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Jheald-20260627104200-Fantastoria-20260627091900|source]]) * Schema examples: it's World Cup time so here's 2 soccer/football-related EntitySchemas. ** [[d:EntitySchema:E404|E404:Swedish Soccer Player]] and [[d:EntitySchema:E183|E183:Chilean Women's Football Players]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Logic|WikiProject Logic]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Roots_and_Rhythms|WikiProject Roots and Rhythms]] * WikiProject Highlights: GovDirectory has opened a [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Madagascar|Madagascar]] page. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q615|Lionel Messi]] - 6 World Cups, scoring in the last 7 consecutive matches. ''' Development ''' * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We are continuing to evaluate the prototype for reducing the number of unnecessary edits from Wikidata that show up in watchlist and recent changes of Wikipedia and co. The approach is to look at the diff of the rendered article before and after the change from Wikidata is made. If there is no difference then the change is probably not relevant for that article. We are collecting a sample to further understand how it performs. ** To continue to address Wikidata's scaling issues, we are planning the migration of entity usage tables to the X1 cluster. * Mobile editing of statements: ** We implemented more feedback from testing of the new mobile front-end. Specifically we worked on making it clearer when a statements already exist that the editor is trying to add to the Item. ** Additionally, we made minor improvements to the look and feel of the mobile front-end. * REST API: ** REST search routes now take apihighlimits right into account ([[phab:T428032]]) ** We are starting to work on Lexeme support ([[phab:T429572]], [[phab:T429332]]) * GraphQL: ** We added support for requesting “best statements” for a given Property ([[phab:T428138]]) ** We are working on adding support for negation in Property value pair filters ([[phab:T429580]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Poland|Poland]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 14:51, 29. Jun. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30720282 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #739 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-06. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#738]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Interface administrator/1Veertje|1Veertje]] - '''Closed as Successful''' **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Ziv|Ziv]] - '''Closed as Successful''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/gov-wikidata-match 1|gov-wikidata-match 1]] - '''Task/s:''' Link existing GOV (historical gazetteer) building-like objects to existing Wikidata building-like objects. **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/AgenticCommonsBot 1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P648|Open Library ID <small>(P648)</small>]] (OpenLibrary author ID) to Wikidata items about people, only where the OpenLibrary author and the Wikidata person have been confirmed to be the same individual, with a source on every statement. * Closed request for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/JigildikBot|JigildikBot]] - '''Approved''' **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/SonalBot|SonalBot]] - '''Approved''' **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Approved''' ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** The Wikidata Platform (WDP) [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|monthly office hour]] takes place '''tomorrow''', {{zonestamp|2026-07-07 16:00|7th July at 16:00 UTC}}. These office hours are focus on the Blazegraph migration work, and the team is inviting all community members to join the discussion. ''Register via [[D:Event:Blazegraph Migration Office Hours - July 2026|the event page]]'' ** The next Wikidata+Wikibase office hours will take place on Wednesday, 18:00 CEST (in your [https://zonestamp.toolforge.org/1783526400/1783530000?zdl=fU_LqsJADP2a6SZwqXMf9C66UEHQpSiu4zR2otNMnUkX_r2jG8GFEEjCeXDOlELrVcdsvufGrsro10BlnSOL86jlXNNyG-vz7x772XX7s7s0K819JThQe-ALd6gIxv7B4zliJoinEzsCH6dUdZRd4lE5SrsfXRxY-ifzowyiwIE6odzhzdglNOphM4Ub2LpIjG1mTYlc17CgFFiM_QcWUE8v7x0F6hMOUHqIUKhCdPjM8Y7cAQ timezone]), 08th July 2026 in the Wikidata Telegram group. The Wikidata and Wikibase office hours are online events where the development team presents what they have been working on over the past quarter, and the community is welcome to ask questions and discuss important issues related to the development of Wikidata and Wikibase. ** [[m:Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool|Sandbox sessions: Wikidata Reference Validator Tool - improving Wikidata references]] - Aug 15, 17:00 - 18:00 UTC. ** [https://wikiedu.org/courses/documenting-america-wikidata/ Wiki Education + AASLH: Documenting America with Wikidata], a collaboration between Wiki Education and the American Association for State and Local History is offering six hour-long meetings held weekly to introduce attendees to Wikidata and improve content for Wikidata and Wikipedia on American history. Registration ends: July 17, 23:59 Pacific Time (PT) ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (fr) [[:w:fr:Wikip%C3%A9dia:RAW/2026-07-05#Le_point_sur_la_diversit%C3%A9_de_genre_dans_les_articles|Le point sur la diversité de genre dans les articles]] in *Regards sur l'actualité du mouvement Wikimedia* * Papers: ** Spatiotemporal-Heuristic A* Search for Pruning - Historical Influence and Succession Paths in Wikidata - [https://informatika.stei.itb.ac.id/~rinaldi.munir/Stmik/2025-2026/Makalah2026/13524106_Michael%20James%20Liman_Makalah%20Stima.pdf Paper], by Michael James Liman (2026). ** Wikontic: Constructing Wikidata-Aligned, Ontology-Aware Knowledge Graphs with Large Language Models - [https://aclanthology.org/2026.eacl-long.388/ Paper] by Chepurova et al., (2026). * Videos: (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=AL_pyY2PIOE Introduction to Wikidata] - Dr. Claudia De Souza and Prof. Dinah Wilson Fraites introduce Wikidata with Spanish-slides. ''' Tool of the week ''' * [https://zelph.org/ Zelph]: Offers powerful analysis capabilities for the complete Wikidata knowledge graph while remaining adaptable for any semantic domain. * [https://viz.luarai.com/worldcup-heights World Cup Heights]: An interactive data‑viz app that shows the heights of FIFA World Cup players, arranged so you can quickly compare teams, positions, and overall height distributions. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [[d:Event:WikidataCon 2027/Call for expressions of interest to host|Call for local partners: WikidataCon 2027]]: Planning is underway for the next hybrid WikidataCon, and Wikimedia Deutschland is seeking a local affiliate to co-organize the on-site event. Expressions of Interest are due by 13 July. * The Wikidata Platform team has published the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|8th issue of its monthly newsletter]]. This edition includes updates on the migration of WDQS backend away from Blazegraph, including a transition into the next phase '''Initial Implementation (pilot) phase''' following completion of the '''installation phase'''. This update also include some Documentation on Query Rewrites the team will like the Wikidata community and all WDQS users to help review and leave feedbacks. ''see [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP monthly newsletter]] for more details'' ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14559|prisoner number]] (<nowiki>number or identifier assigned to a prisoner, to be used as a qualifier for P2632 (place of detention)</nowiki>) **[[:d:Property:P14574|photographer]] (<nowiki>person who took this photograph</nowiki>) **[[:d:Property:P14595|‎Gmedia rating (video games)]] (<nowiki>video game ratings of the Saudi Arabian rating system</nowiki>) **[[:d:Property:P14603|visual style]] (<nowiki>the visual style used in a video game (or other creative work)</nowiki>) **[[:d:Property:P14610|garden]] (<nowiki>garden of this subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14613|objects (category theory)]] (<nowiki>the precise objects of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14614|morphisms]] (<nowiki>the precise morphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14615|terminal object]] (<nowiki>the precise terminal object of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14616|initial object]] (<nowiki>the precise initial object of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14617|products (category theory)]] (<nowiki>the precise products of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14618|coproducts (category theory)]] (<nowiki>the precise coproducts of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14619|isomorphisms]] (<nowiki>the precise isomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14620|monomorphisms]] (<nowiki>the precise monomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14621|epimorphisms]] (<nowiki>the precise epimorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14622|regular monomorphisms]] (<nowiki>the precise regular monomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14623|regular epimorphisms]] (<nowiki>the precise isomorphisms of the category (category theory)</nowiki>) **[[:d:Property:P14624|left adjoint]] (<nowiki>the left adjoint of the functor</nowiki>) **[[:d:Property:P14625|enriched over]] (<nowiki>the base monoidal category, bicategory, etc. of the enriched category</nowiki>) **[[:d:Property:P14626|monoidal category operation]] (<nowiki>the “tensor product” bifunctor of the monoidal category</nowiki>) **[[:d:Property:P14627|2-morphisms]] (<nowiki>the precise 2-morphisms of the 2-category</nowiki>) **[[:d:Property:P14635|taxon footprint]] (<nowiki>image of a footprint of this taxon</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14558|Sri Lankan Parliament member ID]], [[:d:Property:P14560|‎Taiwan Central News Agency news tag ID]], [[:d:Property:P14561|Model-Kartei.de ID]], [[:d:Property:P14562|Wildenstein Plattner Institute ID]], [[:d:Property:P14564|Web The Television work ID]], [[:d:Property:P14565|Web The Television person ID]], [[:d:Property:P14566|U-NEXT person ID]], [[:d:Property:P14567|U-NEXT video ID]], [[:d:Property:P14568|Sokmil director ID]], [[:d:Property:P14569|Sokmil idol ID]], [[:d:Property:P14570|socrealizm.com.ua person ID]], [[:d:Property:P14571|Répertoire des films classés film ID]], [[:d:Property:P14572|‎regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Property:P14573|‎regjeringen.no politician ID]], [[:d:Property:P14575|Objectif plumes work ID]], [[:d:Property:P14576|National Operator Code (UK)]], [[:d:Property:P14577|‎Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Property:P14578|Pacelli edition person ID]], [[:d:Property:P14579|Myludo game ID]], [[:d:Property:P14580|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Property:P14581|Maoyan film ID]], [[:d:Property:P14582|‎Los Angeles Historic-Cultural Monument number]], [[:d:Property:P14583|Letterboxd writer ID]], [[:d:Property:P14584|KSW organization ID]], [[:d:Property:P14585|KSW person ID]], [[:d:Property:P14586|KSW place ID]], [[:d:Property:P14587|1SCREEN movie ID]], [[:d:Property:P14588|1SCREEN Person ID]], [[:d:Property:P14589|‎Artistas Visuales Chilenos propertyvalue ID]], [[:d:Property:P14590|‎Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Property:P14591|occitanica.eu ID]], [[:d:Property:P14592|Hancinema company ID]], [[:d:Property:P14593|ZicTrad person ID]], [[:d:Property:P14594|H-NEXT Person ID]], [[:d:Property:P14596|FOD video ID]], [[:d:Property:P14597|Farzonagon ID]], [[:d:Property:P14598|d Hits artist ID]], [[:d:Property:P14599|ABEMA video ID]], [[:d:Property:P14600|17LIVE ID]], [[:d:Property:P14604|‎regjeringen.no government ID]], [[:d:Property:P14605|Pure Adult actress ID]], [[:d:Property:P14606|Pure Adult studio ID]], [[:d:Property:P14607|‎GBIF taxon ID]], [[:d:Property:P14608|Digital portrait index person (GND) ID]], [[:d:Property:P14609|torial username]], [[:d:Property:P14611|Pontifical Urbaniana University ID]], [[:d:Property:P14628|CatDat category ID]], [[:d:Property:P14629|CatDat functor ID]], [[:d:Property:P14630|CatDat category property ID]], [[:d:Property:P14631|CatDat functor property ID]], [[:d:Property:P14632|‎Samtrafiken-vehicle ID]], [[:d:Property:P14633|GIGA actress ID]], [[:d:Property:P14634|Zen Pictures actress ID]], [[:d:Property:P14636|Olyrix artist ID]], [[:d:Property:P14637|AutorÒc 16-18 author ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review:: **[[:d:Wikidata:Property proposal/dielectric strenght|dielectric strenght]] (<nowiki>maximum electric field a material can withstand before electrical breakdown occurs</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/about page URL|about page URL]] (<nowiki>URL to the official about page</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Books author ID|Rakuten Books author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult Person ID|Rakuten TV adult Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Le GRoG ID|Le GRoG ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK On Demand Program ID|NHK On Demand Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Centre for Computing History exhibit reference ID|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GCD character ID|GCD character ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identificador de agente econômico na ANCINE|Identificador de agente econômico na ANCINE]], [[:d:Wikidata:Property proposal/1SCREEN Program ID|1SCREEN Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Architectenregister-id|Architectenregister-id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LUDAP ID|LUDAP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TakaWiki ID|TakaWiki ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Terceiro Tempo Que Fim Levou ID|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BiDünyaFilm film ID|BiDünyaFilm film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNUC code|CNUC code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Steady username|Steady username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NHK ONE Program ID|NHK ONE Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SongLyrics.com song ID|SongLyrics.com song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Braunschweiger ProfKat ID|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ClayArena shooter profile ID|ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Collective ID|Open Collective ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii author ID|Anobii author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Development ''' * The development team are at an offsite retreat this week. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/France|France]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 18:04, 6. Jul. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30773585 benotzt huet--> tkjuqiaiomdktj505hc09rs9a52mxat 14 176694 2689008 2026-08-05T13:05:54Z Les Meloures 580 k 2689008 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Kategorie:Hëllefskategorien]] [[Kategorie:Kategorien, déi duerch Moduler definéiert ginn]] o84ds4ocm27595gxjeczwuxle6fd2i1 3 176695 2689178 2026-08-05T15:08:30Z GilPe 14980 Moien; Test 2689178 wikitext text/x-wiki {{Moien TK}} [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:08, 5. Aug. 2026 (UTC) ---- {{Test}} 76vlhwc9savtkkrpi58gdit07dv5h5r 10 176696 2689209 2026-08-05T22:12:11Z Volvox 4050 Nei 2689209 wikitext text/x-wiki {{Dokumentatiounssäit}} <includeonly> [[Kategorie:Infoboxen]] [[Kategorie:Routes impériales|*]] </includeonly> a1ccqoquptsj8xybzjjse5ey1taodre