Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 113 2689392 2689110 2026-08-07T08:37:32Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689392 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ελληνική Δημοκρατία<br>Ellinikí Dimokratía | Fändel = Flag of Greece.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Griicheland | Wopen =Coat_of_arms_of_Greece.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Griicheland | National Devise = Ελευθερία ή θάνατος<br>(Eleftheria i thanatos)<br>("Fräiheet oder Doud") | Kaart= EU-Greece.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Griichesch]] | Haaptstad = [[Athen]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 131 957<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,86 | Bevëlkerung = 10 964 020<ref>Offiziellen Zensus vun 2001 Quell: [http://www.statistics.gr/ www.statistics.gr]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 80,5 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]]<br>[[1821]] (deklaréiert)<br>[[1830]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[28. Oktober]] | Nationalhymn = [[Imnos pros tin Eleftherian]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/73/GreeceX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.gr]] | Telefonsprefix = +30 | Notizen = | Extra Bild = Gr-map-DE.png | Extra Bild2 = }} '''Griicheland''' läit am Südoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. U Griicheland grenzt [[Bulgarien]], [[Nordmazedonien]], [[Albanien]] an d'[[Tierkei]]. Donieft läit Griicheland tëscht dräi Mierer, dem [[Ionescht Mier|Ionesche Mier]] an dem [[Mëttelmier]] am Westen an der [[Egäescht Mier|Egäis]] am Osten. Griicheland gëtt vu villen als Wéi vun der westlecher Zivilisatioun ugesinn an huet eng laang a räich Geschicht opweises. D''''Hellenesch Republik''' (gr.: ''Elliniki Dimokratia'') gëtt vun de Griiche selwer ''Hellas'' genannt. Den Numm ''Griicheland'', respektiv ''Grèce''/''Greece'' kënnt vum laténgesche ''Graecia'', wat ursprénglech eng Regioun an Nordgriicheland war. == Geschicht == Un den Ufere vun der [[Egäescht Mier|Egäis]] ass eng vun den éischten [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Zivilisatiounen entstanen, nämlech déi vun de [[Minoer]] an d'[[mykene]]sch Zivilisatioun. No hirem Ënnergank koumen ''däischter Joerhonnerten'', eng Zäit iwwer déi mer nëmme ganz wéineg wëssen, éier et ëm [[800 v. Chr.]] nees biergop geet. Et ass d'Zäit vun de griicheschen [[Polis|Stadstaaten]], der ''polis''. [[Griichesch Kolonisatioun|Kolonien]] gi ronderëm d'[[Mëttelmier]] gegrënnt, a si verdeedege sech couragéiert géint d'[[Perserkricher|Perser]]. Nom [[Peloponnesesche Krich]] gëtt Griicheland vum [[Philipp II. vu Makedonien]], respektiv vu sengem Jong dem [[Alexander de Groussen]] eruewert a mir sinn am hellenistesche Griicheland. Op militäreschem Plang hat Griicheland allerdéngs wéineg opweises a vun [[168 v. Chr.]] un ginn d'Griiche vun de [[Réimescht Räich|Réimer]] eruewert. Allerdéngs ass et mat der Kultur genee ëmgedréint gelaf, do huet nämlech déi griichesch d'Réimer eruewert. Als Provënz vum Réimesche Räich hat Griicheland weiderhin e staarken Afloss op kulturellem Plang, an nom Fall vum [[Westréimescht Räich|westréimesche Räich]] huet Griicheland d'ëstlecht oder [[Byzantinescht Räich]] mat [[Konstantinopel]] weiderhin dominéiert. Nom [[Fall vu Konstantinopel]] den [[29. Mee]] [[1453]], gëtt Griicheland lues awer sécher vum [[Ottomanescht Räich|Ottomanesche Räich]] ageholl. D'Ottomane bleiwen a Griicheland bis an d'[[19. Joerhonnert]]. [[1821]] rebelléieren d'Griichen an erklären hir Onofhängegkeet déi se [[1829]] akkordéiert kréien. Wärend dem 19. Joerhonnert huet Griicheland sech duerch eng Rei vu Kricher ëmmer méi vergréissert a seng haiteg Form huet d'Land zanter [[1947]]. Nom [[Zweete Weltkrich]] gouf et a Griicheland e Biirgerkrich dee bis [[1949]] ugehalen huet. [[1967]] gouf no engem [[Coup d'état]] de ''Régime des Colonels'' agefouert, deen [[1973]] d'[[Monarchie]] ofgeschaaft huet. [[1975]] gëtt no engem Plebiscite eng [[Demokratie|demokratesch Republik]] gegrënnt. [[1981]] trëtt Griicheland der [[Europäesch Unioun|EU]] bäi an hëlt [[2001]] den Euro un. == Geographie == Griicheland besteet aus engem groussen Deel Festland um südlechen Enn vum [[Balkan]], der Hallefinsel [[Peloponnes]] an enger ronn 3000 Inselen, wouvun der 167 bewunnt sinn. Zu de gréissten Inselen zielen: * [[Kreta]] (zirka 8.260&nbsp;km²) * [[Lesbos]] (zirka 1.630&nbsp;km²) * [[Rhodos]] (zirka 1.400&nbsp;km²) * [[Chios]] (zirka 840&nbsp;km²) * [[Kephallonia]] (zirka 780&nbsp;km²) * [[Korfu]] (zirka 579&nbsp;km²) * [[Samos]] (zirka 480&nbsp;km²) * [[Naxos]] (zirka 430&nbsp;km²) Aner vun Touriste vill besicht Inselen an Uertschaften: * [[Mýkonos]] (86&nbsp;km²) * [[Santorini|Santorin]] (71&nbsp;km²) * [[Monemvasia]] Ronn 80&nbsp;% vu Griicheland bestinn aus Hiwwelen a Bierger, an nëmmen op 28&nbsp;% vum ganze Land ka gebaut ginn. De [[Pindus]], déi zentral Biergerketten, ass an der Moyenne 2.650 m héich. De legendären [[Olymp]] ass mat sengen 2.917 m den héchste Punkt vum ganze Land. Wat d'Wieder ubelaangt, sou kréien d'Griiche meeschtens mëll an naass Wanteren a waarm an dréche Summeren. Extreem Temperature si rar, mä et kënnt mol vir, datt et zu Athen am Wanter schneit. == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Lokal Administratioun == Griicheland ass an 13 Verwaltungsbezierker (περιφέρειες/''peripheries'') ënnerdeelt, déi an 51 Prefecturen (νομοί/''nomoi'') nach ënnerdeelt sinn. ''Liest heizou den Artikel [[Griichesch Verwaltungsbezierker a Prefecturen]].'' == Ekonomie == [[Fichier:Santoriniscape with churches.jpg|thumb|250px|right|Santorin]] {{Kapitel Info feelt}} == Demographie == Bei der Vollekszielung vun [[2001]] goufen am Ganze 10.964.020 Griiche gezielt. Vun dëse liewen der 58,8&nbsp;% a Stied, 28,4&nbsp;% um Land. D'Awunnerzuel vun den zwou gréisste griichesche Stied, [[Athen]] an [[Thessaloniki]], louch bei bal 4 Milliounen. A Griicheland liewen hautdesdaags och eng ganz Partie Immigranten. Ronn 65&nbsp;% kommen aus [[Albanien]], mä et wanderen och [[Bulgarien|Bulgaren]], [[Rumänien|Rumänen]], [[Pakistan]]er, [[Polen]] oder [[Georgien|Georgier]] an. Allerdéngs si vun dëse keng reell Zuele bekannt, well eng grouss Partie illegal agewandert ass. == Relioun == D'griichesch [[Constitutioun]] garantéiert eng absolut Reliounsfräiheet. D'Majoritéit vun de Griichen (98&nbsp;%) sinn [[Orthodox Kierch|orthodox]]. Griichesch [[Islam|Mosleme]] gëtt et der kanpps 1,3&nbsp;%, a si wunne gréisstendeels an [[Thrakien]]. Donieft gëtt et nach eng ronn 50.000 [[Kathoulesch Kierch|Katholicken]], 30.000 [[Protestantismus|Protestanten]] a 5000 [[Juddentum|Judden]]. == Kuckt och == * [[Griichesch Mythologie]] * [[Perserkricher]] * [[Peloponnesesche Krich]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.greece.com/ Griicheland] * [https://web.archive.org/web/20051120001641/http://www.olympion.de/greek-embassies-worldwide.html Lëscht vun de griicheschen Ambassade weltwäit] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Griicheland| ]] 8tzjpgkd24om5gq31p8h81k93i6xlfc 2689717 2689392 2026-08-07T08:48:51Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689717 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ελληνική Δημοκρατία<br>Ellinikí Dimokratía | Fändel = Flag of Greece.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Griicheland | Wopen =Coat_of_arms_of_Greece.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Griicheland | National Devise = Ελευθερία ή θάνατος<br>(Eleftheria i thanatos)<br>("Fräiheet oder Doud") | Kaart= EU-Greece.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Griichesch]] | Haaptstad = [[Athen]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 131 957<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,86 | Bevëlkerung = 10 964 020<ref>Offiziellen Zensus vun 2001 Quell: [http://www.statistics.gr/ www.statistics.gr]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 80,5 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]]<br>[[1821]] (deklaréiert)<br>[[1830]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[28. Oktober]] | Nationalhymn = [[Imnos pros tin Eleftherian]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/73/GreeceX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.gr]] | Telefonsprefix = +30 | Notizen = | Extra Bild = Gr-map-DE.png | Extra Bild2 = }} '''Griicheland''' läit am Südoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. U Griicheland grenzt [[Bulgarien]], [[Nordmazedonien]], [[Albanien]] an d'[[Tierkei]]. Donieft läit Griicheland tëscht dräi Mierer, dem [[Ionescht Mier|Ionesche Mier]] an dem [[Mëttelmier]] am Westen an der [[Egäescht Mier|Egäis]] am Osten. Griicheland gëtt vu villen als Wéi vun der westlecher Zivilisatioun ugesinn an huet eng laang a räich Geschicht opweises. D''''Hellenesch Republik''' (gr.: ''Elliniki Dimokratia'') gëtt vun de Griiche selwer ''Hellas'' genannt. Den Numm ''Griicheland'', respektiv ''Grèce''/''Greece'' kënnt vum laténgesche ''Graecia'', wat ursprénglech eng Regioun an Nordgriicheland war. == Geschicht == Un den Ufere vun der [[Egäescht Mier|Egäis]] ass eng vun den éischten [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Zivilisatiounen entstanen, nämlech déi vun de [[Minoer]] an d'[[mykene]]sch Zivilisatioun. No hirem Ënnergank koumen ''däischter Joerhonnerten'', eng Zäit iwwer déi mer nëmme ganz wéineg wëssen, éier et ëm [[800 v. Chr.]] nees biergop geet. Et ass d'Zäit vun de griicheschen [[Polis|Stadstaaten]], der ''polis''. [[Griichesch Kolonisatioun|Kolonien]] gi ronderëm d'[[Mëttelmier]] gegrënnt, a si verdeedege sech couragéiert géint d'[[Perserkricher|Perser]]. Nom [[Peloponnesesche Krich]] gëtt Griicheland vum [[Philipp II. vu Makedonien]], respektiv vu sengem Jong dem [[Alexander de Groussen]] eruewert a mir sinn am hellenistesche Griicheland. Op militäreschem Plang hat Griicheland allerdéngs wéineg opweises a vun [[168 v. Chr.]] un ginn d'Griiche vun de [[Réimescht Räich|Réimer]] eruewert. Allerdéngs ass et mat der Kultur genee ëmgedréint gelaf, do huet nämlech déi griichesch d'Réimer eruewert. Als Provënz vum Réimesche Räich hat Griicheland weiderhin e staarken Afloss op kulturellem Plang, an nom Fall vum [[Westréimescht Räich|westréimesche Räich]] huet Griicheland d'ëstlecht oder [[Byzantinescht Räich]] mat [[Konstantinopel]] weiderhin dominéiert. Nom [[Fall vu Konstantinopel]] den [[29. Mee]] [[1453]], gëtt Griicheland lues awer sécher vum [[Ottomanescht Räich|Ottomanesche Räich]] ageholl. D'Ottomane bleiwen a Griicheland bis an d'[[19. Joerhonnert]]. [[1821]] rebelléieren d'Griichen an erklären hir Onofhängegkeet déi se [[1829]] akkordéiert kréien. Wärend dem 19. Joerhonnert huet Griicheland sech duerch eng Rei vu Kricher ëmmer méi vergréissert a seng haiteg Form huet d'Land zanter [[1947]]. Nom [[Zweete Weltkrich]] gouf et a Griicheland e Biirgerkrich dee bis [[1949]] ugehalen huet. [[1967]] gouf no engem [[Coup d'état]] de ''Régime des Colonels'' agefouert, deen [[1973]] d'[[Monarchie]] ofgeschaaft huet. [[1975]] gëtt no engem Plebiscite eng [[Demokratie|demokratesch Republik]] gegrënnt. [[1981]] trëtt Griicheland der [[Europäesch Unioun|EU]] bäi an hëlt [[2001]] den Euro un. == Geographie == Griicheland besteet aus engem groussen Deel Festland um südlechen Enn vum [[Balkan]], der Hallefinsel [[Peloponnes]] an enger ronn 3000 Inselen, wouvun der 167 bewunnt sinn. Zu de gréissten Inselen zielen: * [[Kreta]] (zirka 8.260&nbsp;km²) * [[Lesbos]] (zirka 1.630&nbsp;km²) * [[Rhodos]] (zirka 1.400&nbsp;km²) * [[Chios]] (zirka 840&nbsp;km²) * [[Kephallonia]] (zirka 780&nbsp;km²) * [[Korfu]] (zirka 579&nbsp;km²) * [[Samos]] (zirka 480&nbsp;km²) * [[Naxos]] (zirka 430&nbsp;km²) Aner vun Touriste vill besicht Inselen an Uertschaften: * [[Mýkonos]] (86&nbsp;km²) * [[Santorini|Santorin]] (71&nbsp;km²) * [[Monemvasia]] Ronn 80&nbsp;% vu Griicheland bestinn aus Hiwwelen a Bierger, an nëmmen op 28&nbsp;% vum ganze Land ka gebaut ginn. De [[Pindus]], déi zentral Biergerketten, ass an der Moyenne 2.650 m héich. De legendären [[Olymp]] ass mat sengen 2.917 m den héchste Punkt vum ganze Land. Wat d'Wieder ubelaangt, sou kréien d'Griiche meeschtens mëll an naass Wanteren a waarm an dréche Summeren. Extreem Temperature si rar, mä et kënnt mol vir, datt et zu Athen am Wanter schneit. == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Lokal Administratioun == Griicheland ass an 13 Verwaltungsbezierker (περιφέρειες/''peripheries'') ënnerdeelt, déi an 51 Prefecturen (νομοί/''nomoi'') nach ënnerdeelt sinn. ''Liest heizou den Artikel [[Griichesch Verwaltungsbezierker a Prefecturen]].'' == Ekonomie == [[Fichier:Santoriniscape with churches.jpg|thumb|250px|right|Santorin]] {{Kapitel Info feelt}} == Demographie == Bei der Vollekszielung vun [[2001]] goufen am Ganze 10.964.020 Griiche gezielt. Vun dëse liewen der 58,8&nbsp;% a Stied, 28,4&nbsp;% um Land. D'Awunnerzuel vun den zwou gréisste griichesche Stied, [[Athen]] an [[Thessaloniki]], louch bei bal 4 Milliounen. A Griicheland liewen hautdesdaags och eng ganz Partie Immigranten. Ronn 65&nbsp;% kommen aus [[Albanien]], mä et wanderen och [[Bulgarien|Bulgaren]], [[Rumänien|Rumänen]], [[Pakistan]]er, [[Polen]] oder [[Georgien|Georgier]] an. Allerdéngs si vun dëse keng reell Zuele bekannt, well eng grouss Partie illegal agewandert ass. == Relioun == D'griichesch [[Constitutioun]] garantéiert eng absolut Reliounsfräiheet. D'Majoritéit vun de Griichen (98&nbsp;%) sinn [[Orthodox Kierch|orthodox]]. Griichesch [[Islam|Mosleme]] gëtt et der kanpps 1,3&nbsp;%, a si wunne gréisstendeels an [[Thrakien]]. Donieft gëtt et nach eng ronn 50.000 [[Kathoulesch Kierch|Katholicken]], 30.000 [[Protestantismus|Protestanten]] a 5000 [[Juddentum|Judden]]. == Kuckt och == * [[Griichesch Mythologie]] * [[Perserkricher]] * [[Peloponnesesche Krich]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.greece.com/ Griicheland] * [https://web.archive.org/web/20051120001641/http://www.olympion.de/greek-embassies-worldwide.html Lëscht vun de griicheschen Ambassade weltwäit] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Griicheland| ]] gb9b9xymppbn5be89v78loo58cpfh16 4 159 2689283 2689201 2026-08-06T13:34:39Z GilPe 14980 /* Age of Empires II */ 2689283 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Läschen| ]] [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] Dëst ass d'Säit fir '''Läschdiskussiounen'''. Hei hutt Dir d'Méiglechkeet fir Säiten, déi solle geläscht ginn, erëmzefannen, selwer nei Säite fir d'Läschen ze proposéieren a wann néideg driwwer ze diskutéieren, ob d'Läsche wierklech ubruecht ass. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Läschen&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">Eng nei Läschdiskussioun ufänken</span>]</div> Am Fall wou eng Säit carrement nëmmen eng Übung vun engem Ufänger ass, se Affer vu Vandalismus gouf oder de Contenu op eng aner Säit geréckelt gouf, kann all Benotzer de komplette Contenu läschen an duerch d'Schabloun {{tl|Läschen}} mam Grond fir d'Läschen ersetzen (z.&nbsp;B. <nowiki>{{Läschen|Gouf geréckelt}}</nowiki> oder <nowiki>{{Läschen|Vandalismus}}</nowiki>). Doduerch gëtt den Artikel automatesch an d'[[:Kategorie:Läschen]] gesat. Beispiller fir Contenu, wou et ze schued gewiescht wier, en einfach ze läschen, sinn an eisem [[Wikipedia:Schmunzeleck|Schmunzeleck]] veréiwegt. Am Fall wou et manner kloer ass, ob eng Säit geläscht soll ginn oder net, soll een de Contenu net läschen, mee just uewen an den Artikel {{tl|Läschen}} setzen an de Grond fir d'Läschpropos uginn. Duerno kann op dëser Säit een neien Abschnitt ugeluecht ginn, wou iwwert d'Läsche vun deem Artikel ofgestëmmt ka ginn. Et gëtt '''eng Woch laang ofgestëmmt''', vum Dag vun der Läschpropos un. Dofir kann een déi follgend Symboler benotzen, optional eng Begrënnung derbäischreiwen a mat <nowiki>--~~~~</nowiki> ënnerschreiwen: * {{Pro}}, wann ee fir d'Läschen ass. * {{Kontra}}, wann ee géint d'Läschen ass. * {{Neutral}}, wann een der Läschpropos géigeniwwer neutral ass, sech also an anere Wierder enthält. * {{Kommentar}}, wann een e Kommentar ofgi wëll, ouni datt dee Kommentar eng Positionéierung géigeniwwer der Läschpropos beinhalt. Ofstëmme kënnen all ugemellt Benotzer, déi scho virun der Läschpropos aktiv waren. ''Aktiv'' bedeit, datt een op d'mannst 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg oder 50 Ännerungen am Ganzen op Artikele vun der Lëtzebuergescher Wikipedia gemaach huet. Kuckt Iech wgl. virum Proposéieren a virum Ofstëmmen d'[[Wikipedia:Relevanz|Relevanzkrittären]] vun der Lëtzebuergescher Wikipedia un. __TOC__ <blockquote style="border: 1px solid #ccc; text-align: center; padding: 10px; background-color: #f9f9f9;">'''Archivéiert Diskussioune fannt Dir am [[Wikipedia:Läschen/Archiv|Archiv]].'''</blockquote> <inputbox> type=fulltext width=30 searchbuttonlabel=Archiven duerchsichen prefix={{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} </inputbox> == Schablounen, déi kënne geläscht ginn == * [[Schabloun:Infobox Comic]] (bleift stoen Infobox Comic 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:10, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Garen zu Lëtzebuerg]] * [[Schabloun:Infobox Insel]] (bleift stoen Infobox Insel nei gouf heihi geréckelt) -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Schinnegefierer]] {{Pro}} et misst een allerdéngs virdru kontrolléiren op all d'Labelen an déi nei Schabloun iwwerholl goufen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:45, 6. Jul. 2025 (UTC) *:Moien, a wat fir eng aner Schabloun? Weess net wat fir eng geméngt ass. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 09:41, 29. Okt. 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Stär]] (bleift stoen Infobox Stär 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau Ligne mixte]] * [[Schabloun:Infobox V3/Début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Fin]] * [[Schabloun:Infobox V3/Image]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau fin]] Ginn net méi gebraucht; e puer goufen duerch aner Infoboxen ersat. -- [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 11:05, 18. Mee 2025 (UTC) === Nach e puer Schablounen === * [[Schabloun:Infobox Uertschaft Nei]] gëtt och net méi gebraucht. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 18:49, 3. Mee 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) *[[Schabloun:Wanderwee Lëtzebuerg]] | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 10:11, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) * [[Schabloun:Kadaster Nimm]]: Kuckt dozou: [https://lb.wikipedia.org/wiki/Schabloun_Diskussioun:Kadaster_Nimm#Brauche%20mer%20d%C3%ABs%20Schabloun%20nach? Diskussioun: Schabloun Kadaster Nimm] : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 12:29, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} awer eréischt wa s'a kengem Artikel méi steet. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:19, 5. Aug. 2026 (UTC) == Geschäftsleitskategorien == Ënner [[Kategorie Diskussioun:US-amerikanesch Geschäftsleit]] gouf knapp diskutéiert, datt d'Kategorien ënner [[:Kategorie:Geschäftsleit no Länner]] eventuell redundant wieren, well mer schonn [[:Kategorie:Entrepreneren]] hunn. Wann dat de Fall wier, wieren * [[:Kategorie:Spuenesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:Tschechesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:US-amerikanesch Geschäftsleit]] op déi entspriechend „Entreprener“-Versioun ze leeën an ze läschen. Allerdéngs sinn ech mer beim optimale Begrëff net sécher: „Entreprener“ kléngt e bëssen no Bausecteur an „Geschäftsleit“ kéint un de Commerce denke loossen. Mee op éigendee Begrëff muss ee sech jo eenegen... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:27, 29. Dez. 2025 (UTC) : Mir gefält Geschäftsleit besser, well e geschlechtsonspezifesch ass. A jo, bei Entrepreneur denken ech och éischt un de Baussecteur.--[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 10:33, 12. Abr. 2026 (UTC) == Schabloun:GeoTemplate == Ech proposéieren d'[[Schabloun:GeoTemplate]] samt Ënnersäit [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ze läschen. Béid goufe sengerzäit vun der enwiki eriwwer kopéiert, well GeoHack e Problem hat an een näischt Vernünfteges ugewise krut, wann een op der lbwiki oder op Wikidata mat lëtzebuergescher Benotzeruewerfläch op Geokoordinate geklickt huet. Mëttlerweil ass de Problem mat GeoHack awer behuewen an d'Schabloun domat iwwerflësseg (et sief dann, et wéilt een eng Kéier eng lëtzebuergesch Versioun draus maachen). Dat ganzt ass ënner [[Wikipedia:Technesche Krom#Geographesch Koordinaten]], wou och e verweis op méi eng al Stamminnesdiskussioun steet, nozeliesen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:46, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 17:29, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:15, 29. Jul. 2026 (UTC) :{{kontra}} éischtens se hënnert keen an zweetens ass se do am Fall wou de Magnus nees eng Kéier eppes vergësst, oder mécht se Poblemer well se wéinst iergendenger Interaktioun eppes op d'Kopp werft. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:28, 5. Aug. 2026 (UTC) ::Fir de Kontext: {{tl|Coor}} an déi dorop opbauend Schabloune wéi {{tl|Coor dms}} benotze souwisou GeoHack mat <code>language=de</code>. Mat <code>language=lb</code> – an dat ass deen eenzege Fall, wou d'Schabloun:GeoTemplate hei gräift – gëtt GeoHack just opgeruff, wann een op Koordinate klickt, déi iwwer [[Modul:Wd]] automatesch vu Wikidata agebonne goufen (an Zeil 1173; wier liicht op <code>de</code> ze änneren) a wann een op Wikidata selwer ass an den Interface op Lëtzebuergesch agestallt huet an op Koordinate klickt. ::Wa mer d'Schabloun:GeoTemplate hei halen, gëtt déi heite GeoHack-Versioun opgeruff: https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=lb&params=49_50_36_N_06_05_47_O ::Wann een déi mat der englescher Versioun vergläicht – https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=en&params=49_50_36_N_06_05_47_O – da gesäit een, datt vill Linke rout sinn an datt d'Kaart ënner „Wikimedia maps“ net funktionéiert. Letzteres – géif ech mengen, ouni et awer elo getest ze hunn – läit méiglecherweis dorunner, datt [[:en:MediaWiki:GeoHack.js]] net op d'lbwiki matiwwerdroe gouf. ::(Hei am Verglach nach déi däitsch Versioun https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=de&params=49_50_36_N_06_05_47_O.) ::Fazit: Meeschtens applizéiert souwisou déi däitsch Versioun, an den engleschen Original funktionéiert besser wéi déi lëtzebuergesch Kopie. D'Gefor, datt den Tool erëm eng Kéier den Hick sollt hunn, fannen ech net schlëmm. Déi lokal Kopië vun der englescher Schabloun wiere jo mat e puer Klicke restauréiert, a bis dohinner kënne mer mam liicht besseren Original fueren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:37, 5. Aug. 2026 (UTC) == [[Age of Empires II]] == Deen Artikel gouf viru sechs Joer vun engem Benotzer erstallt, deen déi dräi Sätz warscheinlech maschinell iwwersat huet. --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:20, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{Pro}} --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:42, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:34, 6. Aug. 2026 (UTC) == [[Gábor Kósa]] == Maschinell iwwersaten Artikel vun engem ungaresche Benotzer, deen dat fir de selwechten Artikel och an anere Sprooche gemaach huet. [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=Smoothcheeks Global Account Info] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:24, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{pro}} Schwéier ze verdaue wat do steet --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:41, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 08:36, 5. Aug. 2026 (UTC) == [[Anna Linnikova]] == Maschinell-iwwersaten Artikel vun engem Benotzer, deen dat och an anere Sprooche gemaach huet an deem säi Profil op der englescher an der italieenescher Wikipedia geblockt gouf, well en seng Edits mat e puer verschiddene Benotzerkonte gemaach huet.: * [[:w:en:Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive|Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive]] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=MrSuave2022 Global Account Ingo MrSuave2022] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:28, 3. Aug. 2026 (UTC) * Moien, den Text gesäit ok aus. Net dass ech déi Persoun fir besonnesch wichteg géif halen, mma wa mer aner "Missen" en Artikel zougestinn, ass et schwéier, hei Argumenter dergéint ze fannen. Op en:WP an e puer aner Sprooche steet den Artikel nach do. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 16:49, 3. Aug. 2026 (UTC) **Fir mech ass den Text och ok. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:39, 3. Aug. 2026 (UTC) *** OK, an d'"Iwwerschaffen"-Schabloun gouf an Tëschenzäit och eraus geholl. Et ass also ok fir mech, den Artikel ze halen. [[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 16:33, 4. Aug. 2026 (UTC) 1p85fyxvklwups8rx3s2cd5kjwlds6h 2689284 2689283 2026-08-06T13:35:23Z GilPe 14980 /* Gábor Kósa */ 2689284 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Läschen| ]] [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] Dëst ass d'Säit fir '''Läschdiskussiounen'''. Hei hutt Dir d'Méiglechkeet fir Säiten, déi solle geläscht ginn, erëmzefannen, selwer nei Säite fir d'Läschen ze proposéieren a wann néideg driwwer ze diskutéieren, ob d'Läsche wierklech ubruecht ass. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Läschen&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">Eng nei Läschdiskussioun ufänken</span>]</div> Am Fall wou eng Säit carrement nëmmen eng Übung vun engem Ufänger ass, se Affer vu Vandalismus gouf oder de Contenu op eng aner Säit geréckelt gouf, kann all Benotzer de komplette Contenu läschen an duerch d'Schabloun {{tl|Läschen}} mam Grond fir d'Läschen ersetzen (z.&nbsp;B. <nowiki>{{Läschen|Gouf geréckelt}}</nowiki> oder <nowiki>{{Läschen|Vandalismus}}</nowiki>). Doduerch gëtt den Artikel automatesch an d'[[:Kategorie:Läschen]] gesat. Beispiller fir Contenu, wou et ze schued gewiescht wier, en einfach ze läschen, sinn an eisem [[Wikipedia:Schmunzeleck|Schmunzeleck]] veréiwegt. Am Fall wou et manner kloer ass, ob eng Säit geläscht soll ginn oder net, soll een de Contenu net läschen, mee just uewen an den Artikel {{tl|Läschen}} setzen an de Grond fir d'Läschpropos uginn. Duerno kann op dëser Säit een neien Abschnitt ugeluecht ginn, wou iwwert d'Läsche vun deem Artikel ofgestëmmt ka ginn. Et gëtt '''eng Woch laang ofgestëmmt''', vum Dag vun der Läschpropos un. Dofir kann een déi follgend Symboler benotzen, optional eng Begrënnung derbäischreiwen a mat <nowiki>--~~~~</nowiki> ënnerschreiwen: * {{Pro}}, wann ee fir d'Läschen ass. * {{Kontra}}, wann ee géint d'Läschen ass. * {{Neutral}}, wann een der Läschpropos géigeniwwer neutral ass, sech also an anere Wierder enthält. * {{Kommentar}}, wann een e Kommentar ofgi wëll, ouni datt dee Kommentar eng Positionéierung géigeniwwer der Läschpropos beinhalt. Ofstëmme kënnen all ugemellt Benotzer, déi scho virun der Läschpropos aktiv waren. ''Aktiv'' bedeit, datt een op d'mannst 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg oder 50 Ännerungen am Ganzen op Artikele vun der Lëtzebuergescher Wikipedia gemaach huet. Kuckt Iech wgl. virum Proposéieren a virum Ofstëmmen d'[[Wikipedia:Relevanz|Relevanzkrittären]] vun der Lëtzebuergescher Wikipedia un. __TOC__ <blockquote style="border: 1px solid #ccc; text-align: center; padding: 10px; background-color: #f9f9f9;">'''Archivéiert Diskussioune fannt Dir am [[Wikipedia:Läschen/Archiv|Archiv]].'''</blockquote> <inputbox> type=fulltext width=30 searchbuttonlabel=Archiven duerchsichen prefix={{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} </inputbox> == Schablounen, déi kënne geläscht ginn == * [[Schabloun:Infobox Comic]] (bleift stoen Infobox Comic 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:10, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Garen zu Lëtzebuerg]] * [[Schabloun:Infobox Insel]] (bleift stoen Infobox Insel nei gouf heihi geréckelt) -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Schinnegefierer]] {{Pro}} et misst een allerdéngs virdru kontrolléiren op all d'Labelen an déi nei Schabloun iwwerholl goufen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:45, 6. Jul. 2025 (UTC) *:Moien, a wat fir eng aner Schabloun? Weess net wat fir eng geméngt ass. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 09:41, 29. Okt. 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Stär]] (bleift stoen Infobox Stär 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau Ligne mixte]] * [[Schabloun:Infobox V3/Début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Fin]] * [[Schabloun:Infobox V3/Image]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau fin]] Ginn net méi gebraucht; e puer goufen duerch aner Infoboxen ersat. -- [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 11:05, 18. Mee 2025 (UTC) === Nach e puer Schablounen === * [[Schabloun:Infobox Uertschaft Nei]] gëtt och net méi gebraucht. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 18:49, 3. Mee 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) *[[Schabloun:Wanderwee Lëtzebuerg]] | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 10:11, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) * [[Schabloun:Kadaster Nimm]]: Kuckt dozou: [https://lb.wikipedia.org/wiki/Schabloun_Diskussioun:Kadaster_Nimm#Brauche%20mer%20d%C3%ABs%20Schabloun%20nach? Diskussioun: Schabloun Kadaster Nimm] : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 12:29, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} awer eréischt wa s'a kengem Artikel méi steet. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:19, 5. Aug. 2026 (UTC) == Geschäftsleitskategorien == Ënner [[Kategorie Diskussioun:US-amerikanesch Geschäftsleit]] gouf knapp diskutéiert, datt d'Kategorien ënner [[:Kategorie:Geschäftsleit no Länner]] eventuell redundant wieren, well mer schonn [[:Kategorie:Entrepreneren]] hunn. Wann dat de Fall wier, wieren * [[:Kategorie:Spuenesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:Tschechesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:US-amerikanesch Geschäftsleit]] op déi entspriechend „Entreprener“-Versioun ze leeën an ze läschen. Allerdéngs sinn ech mer beim optimale Begrëff net sécher: „Entreprener“ kléngt e bëssen no Bausecteur an „Geschäftsleit“ kéint un de Commerce denke loossen. Mee op éigendee Begrëff muss ee sech jo eenegen... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:27, 29. Dez. 2025 (UTC) : Mir gefält Geschäftsleit besser, well e geschlechtsonspezifesch ass. A jo, bei Entrepreneur denken ech och éischt un de Baussecteur.--[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 10:33, 12. Abr. 2026 (UTC) == Schabloun:GeoTemplate == Ech proposéieren d'[[Schabloun:GeoTemplate]] samt Ënnersäit [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ze läschen. Béid goufe sengerzäit vun der enwiki eriwwer kopéiert, well GeoHack e Problem hat an een näischt Vernünfteges ugewise krut, wann een op der lbwiki oder op Wikidata mat lëtzebuergescher Benotzeruewerfläch op Geokoordinate geklickt huet. Mëttlerweil ass de Problem mat GeoHack awer behuewen an d'Schabloun domat iwwerflësseg (et sief dann, et wéilt een eng Kéier eng lëtzebuergesch Versioun draus maachen). Dat ganzt ass ënner [[Wikipedia:Technesche Krom#Geographesch Koordinaten]], wou och e verweis op méi eng al Stamminnesdiskussioun steet, nozeliesen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:46, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 17:29, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:15, 29. Jul. 2026 (UTC) :{{kontra}} éischtens se hënnert keen an zweetens ass se do am Fall wou de Magnus nees eng Kéier eppes vergësst, oder mécht se Poblemer well se wéinst iergendenger Interaktioun eppes op d'Kopp werft. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:28, 5. Aug. 2026 (UTC) ::Fir de Kontext: {{tl|Coor}} an déi dorop opbauend Schabloune wéi {{tl|Coor dms}} benotze souwisou GeoHack mat <code>language=de</code>. Mat <code>language=lb</code> – an dat ass deen eenzege Fall, wou d'Schabloun:GeoTemplate hei gräift – gëtt GeoHack just opgeruff, wann een op Koordinate klickt, déi iwwer [[Modul:Wd]] automatesch vu Wikidata agebonne goufen (an Zeil 1173; wier liicht op <code>de</code> ze änneren) a wann een op Wikidata selwer ass an den Interface op Lëtzebuergesch agestallt huet an op Koordinate klickt. ::Wa mer d'Schabloun:GeoTemplate hei halen, gëtt déi heite GeoHack-Versioun opgeruff: https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=lb&params=49_50_36_N_06_05_47_O ::Wann een déi mat der englescher Versioun vergläicht – https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=en&params=49_50_36_N_06_05_47_O – da gesäit een, datt vill Linke rout sinn an datt d'Kaart ënner „Wikimedia maps“ net funktionéiert. Letzteres – géif ech mengen, ouni et awer elo getest ze hunn – läit méiglecherweis dorunner, datt [[:en:MediaWiki:GeoHack.js]] net op d'lbwiki matiwwerdroe gouf. ::(Hei am Verglach nach déi däitsch Versioun https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=de&params=49_50_36_N_06_05_47_O.) ::Fazit: Meeschtens applizéiert souwisou déi däitsch Versioun, an den engleschen Original funktionéiert besser wéi déi lëtzebuergesch Kopie. D'Gefor, datt den Tool erëm eng Kéier den Hick sollt hunn, fannen ech net schlëmm. Déi lokal Kopië vun der englescher Schabloun wiere jo mat e puer Klicke restauréiert, a bis dohinner kënne mer mam liicht besseren Original fueren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:37, 5. Aug. 2026 (UTC) == [[Age of Empires II]] == Deen Artikel gouf viru sechs Joer vun engem Benotzer erstallt, deen déi dräi Sätz warscheinlech maschinell iwwersat huet. --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:20, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{Pro}} --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:42, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:34, 6. Aug. 2026 (UTC) == [[Gábor Kósa]] == Maschinell iwwersaten Artikel vun engem ungaresche Benotzer, deen dat fir de selwechten Artikel och an anere Sprooche gemaach huet. [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=Smoothcheeks Global Account Info] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:24, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{pro}} Schwéier ze verdaue wat do steet --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:41, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 08:36, 5. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:35, 6. Aug. 2026 (UTC) == [[Anna Linnikova]] == Maschinell-iwwersaten Artikel vun engem Benotzer, deen dat och an anere Sprooche gemaach huet an deem säi Profil op der englescher an der italieenescher Wikipedia geblockt gouf, well en seng Edits mat e puer verschiddene Benotzerkonte gemaach huet.: * [[:w:en:Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive|Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive]] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=MrSuave2022 Global Account Ingo MrSuave2022] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:28, 3. Aug. 2026 (UTC) * Moien, den Text gesäit ok aus. Net dass ech déi Persoun fir besonnesch wichteg géif halen, mma wa mer aner "Missen" en Artikel zougestinn, ass et schwéier, hei Argumenter dergéint ze fannen. Op en:WP an e puer aner Sprooche steet den Artikel nach do. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 16:49, 3. Aug. 2026 (UTC) **Fir mech ass den Text och ok. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:39, 3. Aug. 2026 (UTC) *** OK, an d'"Iwwerschaffen"-Schabloun gouf an Tëschenzäit och eraus geholl. Et ass also ok fir mech, den Artikel ze halen. [[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 16:33, 4. Aug. 2026 (UTC) 1e4e2qko3424klo9xkmkzsvryfr0b1d 2689285 2689284 2026-08-06T13:38:30Z GilPe 14980 /* Geschäftsleitskategorien */ 2689285 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Läschen| ]] [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] Dëst ass d'Säit fir '''Läschdiskussiounen'''. Hei hutt Dir d'Méiglechkeet fir Säiten, déi solle geläscht ginn, erëmzefannen, selwer nei Säite fir d'Läschen ze proposéieren a wann néideg driwwer ze diskutéieren, ob d'Läsche wierklech ubruecht ass. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Läschen&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">Eng nei Läschdiskussioun ufänken</span>]</div> Am Fall wou eng Säit carrement nëmmen eng Übung vun engem Ufänger ass, se Affer vu Vandalismus gouf oder de Contenu op eng aner Säit geréckelt gouf, kann all Benotzer de komplette Contenu läschen an duerch d'Schabloun {{tl|Läschen}} mam Grond fir d'Läschen ersetzen (z.&nbsp;B. <nowiki>{{Läschen|Gouf geréckelt}}</nowiki> oder <nowiki>{{Läschen|Vandalismus}}</nowiki>). Doduerch gëtt den Artikel automatesch an d'[[:Kategorie:Läschen]] gesat. Beispiller fir Contenu, wou et ze schued gewiescht wier, en einfach ze läschen, sinn an eisem [[Wikipedia:Schmunzeleck|Schmunzeleck]] veréiwegt. Am Fall wou et manner kloer ass, ob eng Säit geläscht soll ginn oder net, soll een de Contenu net läschen, mee just uewen an den Artikel {{tl|Läschen}} setzen an de Grond fir d'Läschpropos uginn. Duerno kann op dëser Säit een neien Abschnitt ugeluecht ginn, wou iwwert d'Läsche vun deem Artikel ofgestëmmt ka ginn. Et gëtt '''eng Woch laang ofgestëmmt''', vum Dag vun der Läschpropos un. Dofir kann een déi follgend Symboler benotzen, optional eng Begrënnung derbäischreiwen a mat <nowiki>--~~~~</nowiki> ënnerschreiwen: * {{Pro}}, wann ee fir d'Läschen ass. * {{Kontra}}, wann ee géint d'Läschen ass. * {{Neutral}}, wann een der Läschpropos géigeniwwer neutral ass, sech also an anere Wierder enthält. * {{Kommentar}}, wann een e Kommentar ofgi wëll, ouni datt dee Kommentar eng Positionéierung géigeniwwer der Läschpropos beinhalt. Ofstëmme kënnen all ugemellt Benotzer, déi scho virun der Läschpropos aktiv waren. ''Aktiv'' bedeit, datt een op d'mannst 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg oder 50 Ännerungen am Ganzen op Artikele vun der Lëtzebuergescher Wikipedia gemaach huet. Kuckt Iech wgl. virum Proposéieren a virum Ofstëmmen d'[[Wikipedia:Relevanz|Relevanzkrittären]] vun der Lëtzebuergescher Wikipedia un. __TOC__ <blockquote style="border: 1px solid #ccc; text-align: center; padding: 10px; background-color: #f9f9f9;">'''Archivéiert Diskussioune fannt Dir am [[Wikipedia:Läschen/Archiv|Archiv]].'''</blockquote> <inputbox> type=fulltext width=30 searchbuttonlabel=Archiven duerchsichen prefix={{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} </inputbox> == Schablounen, déi kënne geläscht ginn == * [[Schabloun:Infobox Comic]] (bleift stoen Infobox Comic 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:10, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Garen zu Lëtzebuerg]] * [[Schabloun:Infobox Insel]] (bleift stoen Infobox Insel nei gouf heihi geréckelt) -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Schinnegefierer]] {{Pro}} et misst een allerdéngs virdru kontrolléiren op all d'Labelen an déi nei Schabloun iwwerholl goufen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:45, 6. Jul. 2025 (UTC) *:Moien, a wat fir eng aner Schabloun? Weess net wat fir eng geméngt ass. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 09:41, 29. Okt. 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Stär]] (bleift stoen Infobox Stär 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau Ligne mixte]] * [[Schabloun:Infobox V3/Début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Fin]] * [[Schabloun:Infobox V3/Image]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau fin]] Ginn net méi gebraucht; e puer goufen duerch aner Infoboxen ersat. -- [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 11:05, 18. Mee 2025 (UTC) === Nach e puer Schablounen === * [[Schabloun:Infobox Uertschaft Nei]] gëtt och net méi gebraucht. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 18:49, 3. Mee 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) *[[Schabloun:Wanderwee Lëtzebuerg]] | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 10:11, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) * [[Schabloun:Kadaster Nimm]]: Kuckt dozou: [https://lb.wikipedia.org/wiki/Schabloun_Diskussioun:Kadaster_Nimm#Brauche%20mer%20d%C3%ABs%20Schabloun%20nach? Diskussioun: Schabloun Kadaster Nimm] : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 12:29, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} awer eréischt wa s'a kengem Artikel méi steet. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:19, 5. Aug. 2026 (UTC) == Geschäftsleitskategorien == Ënner [[Kategorie Diskussioun:US-amerikanesch Geschäftsleit]] gouf knapp diskutéiert, datt d'Kategorien ënner [[:Kategorie:Geschäftsleit no Länner]] eventuell redundant wieren, well mer schonn [[:Kategorie:Entrepreneren]] hunn. Wann dat de Fall wier, wieren * [[:Kategorie:Spuenesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:Tschechesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:US-amerikanesch Geschäftsleit]] op déi entspriechend „Entreprener“-Versioun ze leeën an ze läschen. Allerdéngs sinn ech mer beim optimale Begrëff net sécher: „Entreprener“ kléngt e bëssen no Bausecteur an „Geschäftsleit“ kéint un de Commerce denke loossen. Mee op éigendee Begrëff muss ee sech jo eenegen... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:27, 29. Dez. 2025 (UTC) : Mir gefält Geschäftsleit besser, well e geschlechtsonspezifesch ass. A jo, bei Entrepreneur denken ech och éischt un de Baussecteur.--[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 10:33, 12. Abr. 2026 (UTC) :: *{{Pro}} „Geschäftsleit“ | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:38, 6. Aug. 2026 (UTC) == Schabloun:GeoTemplate == Ech proposéieren d'[[Schabloun:GeoTemplate]] samt Ënnersäit [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ze läschen. Béid goufe sengerzäit vun der enwiki eriwwer kopéiert, well GeoHack e Problem hat an een näischt Vernünfteges ugewise krut, wann een op der lbwiki oder op Wikidata mat lëtzebuergescher Benotzeruewerfläch op Geokoordinate geklickt huet. Mëttlerweil ass de Problem mat GeoHack awer behuewen an d'Schabloun domat iwwerflësseg (et sief dann, et wéilt een eng Kéier eng lëtzebuergesch Versioun draus maachen). Dat ganzt ass ënner [[Wikipedia:Technesche Krom#Geographesch Koordinaten]], wou och e verweis op méi eng al Stamminnesdiskussioun steet, nozeliesen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:46, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 17:29, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:15, 29. Jul. 2026 (UTC) :{{kontra}} éischtens se hënnert keen an zweetens ass se do am Fall wou de Magnus nees eng Kéier eppes vergësst, oder mécht se Poblemer well se wéinst iergendenger Interaktioun eppes op d'Kopp werft. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:28, 5. Aug. 2026 (UTC) ::Fir de Kontext: {{tl|Coor}} an déi dorop opbauend Schabloune wéi {{tl|Coor dms}} benotze souwisou GeoHack mat <code>language=de</code>. Mat <code>language=lb</code> – an dat ass deen eenzege Fall, wou d'Schabloun:GeoTemplate hei gräift – gëtt GeoHack just opgeruff, wann een op Koordinate klickt, déi iwwer [[Modul:Wd]] automatesch vu Wikidata agebonne goufen (an Zeil 1173; wier liicht op <code>de</code> ze änneren) a wann een op Wikidata selwer ass an den Interface op Lëtzebuergesch agestallt huet an op Koordinate klickt. ::Wa mer d'Schabloun:GeoTemplate hei halen, gëtt déi heite GeoHack-Versioun opgeruff: https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=lb&params=49_50_36_N_06_05_47_O ::Wann een déi mat der englescher Versioun vergläicht – https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=en&params=49_50_36_N_06_05_47_O – da gesäit een, datt vill Linke rout sinn an datt d'Kaart ënner „Wikimedia maps“ net funktionéiert. Letzteres – géif ech mengen, ouni et awer elo getest ze hunn – läit méiglecherweis dorunner, datt [[:en:MediaWiki:GeoHack.js]] net op d'lbwiki matiwwerdroe gouf. ::(Hei am Verglach nach déi däitsch Versioun https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=de&params=49_50_36_N_06_05_47_O.) ::Fazit: Meeschtens applizéiert souwisou déi däitsch Versioun, an den engleschen Original funktionéiert besser wéi déi lëtzebuergesch Kopie. D'Gefor, datt den Tool erëm eng Kéier den Hick sollt hunn, fannen ech net schlëmm. Déi lokal Kopië vun der englescher Schabloun wiere jo mat e puer Klicke restauréiert, a bis dohinner kënne mer mam liicht besseren Original fueren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:37, 5. Aug. 2026 (UTC) == [[Age of Empires II]] == Deen Artikel gouf viru sechs Joer vun engem Benotzer erstallt, deen déi dräi Sätz warscheinlech maschinell iwwersat huet. --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:20, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{Pro}} --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:42, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:34, 6. Aug. 2026 (UTC) == [[Gábor Kósa]] == Maschinell iwwersaten Artikel vun engem ungaresche Benotzer, deen dat fir de selwechten Artikel och an anere Sprooche gemaach huet. [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=Smoothcheeks Global Account Info] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:24, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{pro}} Schwéier ze verdaue wat do steet --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:41, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 08:36, 5. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:35, 6. Aug. 2026 (UTC) == [[Anna Linnikova]] == Maschinell-iwwersaten Artikel vun engem Benotzer, deen dat och an anere Sprooche gemaach huet an deem säi Profil op der englescher an der italieenescher Wikipedia geblockt gouf, well en seng Edits mat e puer verschiddene Benotzerkonte gemaach huet.: * [[:w:en:Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive|Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive]] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=MrSuave2022 Global Account Ingo MrSuave2022] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:28, 3. Aug. 2026 (UTC) * Moien, den Text gesäit ok aus. Net dass ech déi Persoun fir besonnesch wichteg géif halen, mma wa mer aner "Missen" en Artikel zougestinn, ass et schwéier, hei Argumenter dergéint ze fannen. Op en:WP an e puer aner Sprooche steet den Artikel nach do. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 16:49, 3. Aug. 2026 (UTC) **Fir mech ass den Text och ok. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:39, 3. Aug. 2026 (UTC) *** OK, an d'"Iwwerschaffen"-Schabloun gouf an Tëschenzäit och eraus geholl. Et ass also ok fir mech, den Artikel ze halen. [[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 16:33, 4. Aug. 2026 (UTC) igwz4hczdbf9i9eqlfean6h8rm4kifj 2689288 2689285 2026-08-06T14:06:17Z Mobby 12 60927 /* Age of Empires II */ Äntweren 2689288 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Läschen| ]] [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] Dëst ass d'Säit fir '''Läschdiskussiounen'''. Hei hutt Dir d'Méiglechkeet fir Säiten, déi solle geläscht ginn, erëmzefannen, selwer nei Säite fir d'Läschen ze proposéieren a wann néideg driwwer ze diskutéieren, ob d'Läsche wierklech ubruecht ass. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Läschen&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">Eng nei Läschdiskussioun ufänken</span>]</div> Am Fall wou eng Säit carrement nëmmen eng Übung vun engem Ufänger ass, se Affer vu Vandalismus gouf oder de Contenu op eng aner Säit geréckelt gouf, kann all Benotzer de komplette Contenu läschen an duerch d'Schabloun {{tl|Läschen}} mam Grond fir d'Läschen ersetzen (z.&nbsp;B. <nowiki>{{Läschen|Gouf geréckelt}}</nowiki> oder <nowiki>{{Läschen|Vandalismus}}</nowiki>). Doduerch gëtt den Artikel automatesch an d'[[:Kategorie:Läschen]] gesat. Beispiller fir Contenu, wou et ze schued gewiescht wier, en einfach ze läschen, sinn an eisem [[Wikipedia:Schmunzeleck|Schmunzeleck]] veréiwegt. Am Fall wou et manner kloer ass, ob eng Säit geläscht soll ginn oder net, soll een de Contenu net läschen, mee just uewen an den Artikel {{tl|Läschen}} setzen an de Grond fir d'Läschpropos uginn. Duerno kann op dëser Säit een neien Abschnitt ugeluecht ginn, wou iwwert d'Läsche vun deem Artikel ofgestëmmt ka ginn. Et gëtt '''eng Woch laang ofgestëmmt''', vum Dag vun der Läschpropos un. Dofir kann een déi follgend Symboler benotzen, optional eng Begrënnung derbäischreiwen a mat <nowiki>--~~~~</nowiki> ënnerschreiwen: * {{Pro}}, wann ee fir d'Läschen ass. * {{Kontra}}, wann ee géint d'Läschen ass. * {{Neutral}}, wann een der Läschpropos géigeniwwer neutral ass, sech also an anere Wierder enthält. * {{Kommentar}}, wann een e Kommentar ofgi wëll, ouni datt dee Kommentar eng Positionéierung géigeniwwer der Läschpropos beinhalt. Ofstëmme kënnen all ugemellt Benotzer, déi scho virun der Läschpropos aktiv waren. ''Aktiv'' bedeit, datt een op d'mannst 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg oder 50 Ännerungen am Ganzen op Artikele vun der Lëtzebuergescher Wikipedia gemaach huet. Kuckt Iech wgl. virum Proposéieren a virum Ofstëmmen d'[[Wikipedia:Relevanz|Relevanzkrittären]] vun der Lëtzebuergescher Wikipedia un. __TOC__ <blockquote style="border: 1px solid #ccc; text-align: center; padding: 10px; background-color: #f9f9f9;">'''Archivéiert Diskussioune fannt Dir am [[Wikipedia:Läschen/Archiv|Archiv]].'''</blockquote> <inputbox> type=fulltext width=30 searchbuttonlabel=Archiven duerchsichen prefix={{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} </inputbox> == Schablounen, déi kënne geläscht ginn == * [[Schabloun:Infobox Comic]] (bleift stoen Infobox Comic 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:10, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Garen zu Lëtzebuerg]] * [[Schabloun:Infobox Insel]] (bleift stoen Infobox Insel nei gouf heihi geréckelt) -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Schinnegefierer]] {{Pro}} et misst een allerdéngs virdru kontrolléiren op all d'Labelen an déi nei Schabloun iwwerholl goufen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:45, 6. Jul. 2025 (UTC) *:Moien, a wat fir eng aner Schabloun? Weess net wat fir eng geméngt ass. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 09:41, 29. Okt. 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Stär]] (bleift stoen Infobox Stär 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau Ligne mixte]] * [[Schabloun:Infobox V3/Début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Fin]] * [[Schabloun:Infobox V3/Image]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau fin]] Ginn net méi gebraucht; e puer goufen duerch aner Infoboxen ersat. -- [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 11:05, 18. Mee 2025 (UTC) === Nach e puer Schablounen === * [[Schabloun:Infobox Uertschaft Nei]] gëtt och net méi gebraucht. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 18:49, 3. Mee 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) *[[Schabloun:Wanderwee Lëtzebuerg]] | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 10:11, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) * [[Schabloun:Kadaster Nimm]]: Kuckt dozou: [https://lb.wikipedia.org/wiki/Schabloun_Diskussioun:Kadaster_Nimm#Brauche%20mer%20d%C3%ABs%20Schabloun%20nach? Diskussioun: Schabloun Kadaster Nimm] : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 12:29, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} awer eréischt wa s'a kengem Artikel méi steet. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:19, 5. Aug. 2026 (UTC) == Geschäftsleitskategorien == Ënner [[Kategorie Diskussioun:US-amerikanesch Geschäftsleit]] gouf knapp diskutéiert, datt d'Kategorien ënner [[:Kategorie:Geschäftsleit no Länner]] eventuell redundant wieren, well mer schonn [[:Kategorie:Entrepreneren]] hunn. Wann dat de Fall wier, wieren * [[:Kategorie:Spuenesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:Tschechesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:US-amerikanesch Geschäftsleit]] op déi entspriechend „Entreprener“-Versioun ze leeën an ze läschen. Allerdéngs sinn ech mer beim optimale Begrëff net sécher: „Entreprener“ kléngt e bëssen no Bausecteur an „Geschäftsleit“ kéint un de Commerce denke loossen. Mee op éigendee Begrëff muss ee sech jo eenegen... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:27, 29. Dez. 2025 (UTC) : Mir gefält Geschäftsleit besser, well e geschlechtsonspezifesch ass. A jo, bei Entrepreneur denken ech och éischt un de Baussecteur.--[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 10:33, 12. Abr. 2026 (UTC) :: *{{Pro}} „Geschäftsleit“ | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:38, 6. Aug. 2026 (UTC) == Schabloun:GeoTemplate == Ech proposéieren d'[[Schabloun:GeoTemplate]] samt Ënnersäit [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ze läschen. Béid goufe sengerzäit vun der enwiki eriwwer kopéiert, well GeoHack e Problem hat an een näischt Vernünfteges ugewise krut, wann een op der lbwiki oder op Wikidata mat lëtzebuergescher Benotzeruewerfläch op Geokoordinate geklickt huet. Mëttlerweil ass de Problem mat GeoHack awer behuewen an d'Schabloun domat iwwerflësseg (et sief dann, et wéilt een eng Kéier eng lëtzebuergesch Versioun draus maachen). Dat ganzt ass ënner [[Wikipedia:Technesche Krom#Geographesch Koordinaten]], wou och e verweis op méi eng al Stamminnesdiskussioun steet, nozeliesen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:46, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 17:29, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:15, 29. Jul. 2026 (UTC) :{{kontra}} éischtens se hënnert keen an zweetens ass se do am Fall wou de Magnus nees eng Kéier eppes vergësst, oder mécht se Poblemer well se wéinst iergendenger Interaktioun eppes op d'Kopp werft. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:28, 5. Aug. 2026 (UTC) ::Fir de Kontext: {{tl|Coor}} an déi dorop opbauend Schabloune wéi {{tl|Coor dms}} benotze souwisou GeoHack mat <code>language=de</code>. Mat <code>language=lb</code> – an dat ass deen eenzege Fall, wou d'Schabloun:GeoTemplate hei gräift – gëtt GeoHack just opgeruff, wann een op Koordinate klickt, déi iwwer [[Modul:Wd]] automatesch vu Wikidata agebonne goufen (an Zeil 1173; wier liicht op <code>de</code> ze änneren) a wann een op Wikidata selwer ass an den Interface op Lëtzebuergesch agestallt huet an op Koordinate klickt. ::Wa mer d'Schabloun:GeoTemplate hei halen, gëtt déi heite GeoHack-Versioun opgeruff: https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=lb&params=49_50_36_N_06_05_47_O ::Wann een déi mat der englescher Versioun vergläicht – https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=en&params=49_50_36_N_06_05_47_O – da gesäit een, datt vill Linke rout sinn an datt d'Kaart ënner „Wikimedia maps“ net funktionéiert. Letzteres – géif ech mengen, ouni et awer elo getest ze hunn – läit méiglecherweis dorunner, datt [[:en:MediaWiki:GeoHack.js]] net op d'lbwiki matiwwerdroe gouf. ::(Hei am Verglach nach déi däitsch Versioun https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=de&params=49_50_36_N_06_05_47_O.) ::Fazit: Meeschtens applizéiert souwisou déi däitsch Versioun, an den engleschen Original funktionéiert besser wéi déi lëtzebuergesch Kopie. D'Gefor, datt den Tool erëm eng Kéier den Hick sollt hunn, fannen ech net schlëmm. Déi lokal Kopië vun der englescher Schabloun wiere jo mat e puer Klicke restauréiert, a bis dohinner kënne mer mam liicht besseren Original fueren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:37, 5. Aug. 2026 (UTC) == [[Age of Empires II]] == Deen Artikel gouf viru sechs Joer vun engem Benotzer erstallt, deen déi dräi Sätz warscheinlech maschinell iwwersat huet. --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:20, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{Pro}} --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:42, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:34, 6. Aug. 2026 (UTC) *:{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 14:06, 6. Aug. 2026 (UTC) == [[Gábor Kósa]] == Maschinell iwwersaten Artikel vun engem ungaresche Benotzer, deen dat fir de selwechten Artikel och an anere Sprooche gemaach huet. [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=Smoothcheeks Global Account Info] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:24, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{pro}} Schwéier ze verdaue wat do steet --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:41, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 08:36, 5. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:35, 6. Aug. 2026 (UTC) == [[Anna Linnikova]] == Maschinell-iwwersaten Artikel vun engem Benotzer, deen dat och an anere Sprooche gemaach huet an deem säi Profil op der englescher an der italieenescher Wikipedia geblockt gouf, well en seng Edits mat e puer verschiddene Benotzerkonte gemaach huet.: * [[:w:en:Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive|Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive]] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=MrSuave2022 Global Account Ingo MrSuave2022] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:28, 3. Aug. 2026 (UTC) * Moien, den Text gesäit ok aus. Net dass ech déi Persoun fir besonnesch wichteg géif halen, mma wa mer aner "Missen" en Artikel zougestinn, ass et schwéier, hei Argumenter dergéint ze fannen. Op en:WP an e puer aner Sprooche steet den Artikel nach do. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 16:49, 3. Aug. 2026 (UTC) **Fir mech ass den Text och ok. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:39, 3. Aug. 2026 (UTC) *** OK, an d'"Iwwerschaffen"-Schabloun gouf an Tëschenzäit och eraus geholl. Et ass also ok fir mech, den Artikel ze halen. [[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 16:33, 4. Aug. 2026 (UTC) 6j8h7qzrubz22fx4hevo0k9x9t30idj 2689289 2689288 2026-08-06T14:06:24Z Mobby 12 60927 2689289 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Läschen| ]] [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] Dëst ass d'Säit fir '''Läschdiskussiounen'''. Hei hutt Dir d'Méiglechkeet fir Säiten, déi solle geläscht ginn, erëmzefannen, selwer nei Säite fir d'Läschen ze proposéieren a wann néideg driwwer ze diskutéieren, ob d'Läsche wierklech ubruecht ass. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Läschen&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">Eng nei Läschdiskussioun ufänken</span>]</div> Am Fall wou eng Säit carrement nëmmen eng Übung vun engem Ufänger ass, se Affer vu Vandalismus gouf oder de Contenu op eng aner Säit geréckelt gouf, kann all Benotzer de komplette Contenu läschen an duerch d'Schabloun {{tl|Läschen}} mam Grond fir d'Läschen ersetzen (z.&nbsp;B. <nowiki>{{Läschen|Gouf geréckelt}}</nowiki> oder <nowiki>{{Läschen|Vandalismus}}</nowiki>). Doduerch gëtt den Artikel automatesch an d'[[:Kategorie:Läschen]] gesat. Beispiller fir Contenu, wou et ze schued gewiescht wier, en einfach ze läschen, sinn an eisem [[Wikipedia:Schmunzeleck|Schmunzeleck]] veréiwegt. Am Fall wou et manner kloer ass, ob eng Säit geläscht soll ginn oder net, soll een de Contenu net läschen, mee just uewen an den Artikel {{tl|Läschen}} setzen an de Grond fir d'Läschpropos uginn. Duerno kann op dëser Säit een neien Abschnitt ugeluecht ginn, wou iwwert d'Läsche vun deem Artikel ofgestëmmt ka ginn. Et gëtt '''eng Woch laang ofgestëmmt''', vum Dag vun der Läschpropos un. Dofir kann een déi follgend Symboler benotzen, optional eng Begrënnung derbäischreiwen a mat <nowiki>--~~~~</nowiki> ënnerschreiwen: * {{Pro}}, wann ee fir d'Läschen ass. * {{Kontra}}, wann ee géint d'Läschen ass. * {{Neutral}}, wann een der Läschpropos géigeniwwer neutral ass, sech also an anere Wierder enthält. * {{Kommentar}}, wann een e Kommentar ofgi wëll, ouni datt dee Kommentar eng Positionéierung géigeniwwer der Läschpropos beinhalt. Ofstëmme kënnen all ugemellt Benotzer, déi scho virun der Läschpropos aktiv waren. ''Aktiv'' bedeit, datt een op d'mannst 30 Ännerungen an de leschten 30 Deeg oder 50 Ännerungen am Ganzen op Artikele vun der Lëtzebuergescher Wikipedia gemaach huet. Kuckt Iech wgl. virum Proposéieren a virum Ofstëmmen d'[[Wikipedia:Relevanz|Relevanzkrittären]] vun der Lëtzebuergescher Wikipedia un. __TOC__ <blockquote style="border: 1px solid #ccc; text-align: center; padding: 10px; background-color: #f9f9f9;">'''Archivéiert Diskussioune fannt Dir am [[Wikipedia:Läschen/Archiv|Archiv]].'''</blockquote> <inputbox> type=fulltext width=30 searchbuttonlabel=Archiven duerchsichen prefix={{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}} </inputbox> == Schablounen, déi kënne geläscht ginn == * [[Schabloun:Infobox Comic]] (bleift stoen Infobox Comic 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:10, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Garen zu Lëtzebuerg]] * [[Schabloun:Infobox Insel]] (bleift stoen Infobox Insel nei gouf heihi geréckelt) -- [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Schinnegefierer]] {{Pro}} et misst een allerdéngs virdru kontrolléiren op all d'Labelen an déi nei Schabloun iwwerholl goufen. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 19:45, 6. Jul. 2025 (UTC) *:Moien, a wat fir eng aner Schabloun? Weess net wat fir eng geméngt ass. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 09:41, 29. Okt. 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox Stär]] (bleift stoen Infobox Stär 2 gouf heihi geréckelt) --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 13:57, 18. Mee 2025 (UTC) * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau Ligne mixte]] * [[Schabloun:Infobox V3/Début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Fin]] * [[Schabloun:Infobox V3/Image]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau début]] * [[Schabloun:Infobox V3/Tableau fin]] Ginn net méi gebraucht; e puer goufen duerch aner Infoboxen ersat. -- [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 11:05, 18. Mee 2025 (UTC) === Nach e puer Schablounen === * [[Schabloun:Infobox Uertschaft Nei]] gëtt och net méi gebraucht. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 18:49, 3. Mee 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) *[[Schabloun:Wanderwee Lëtzebuerg]] | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 10:11, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) * [[Schabloun:Kadaster Nimm]]: Kuckt dozou: [https://lb.wikipedia.org/wiki/Schabloun_Diskussioun:Kadaster_Nimm#Brauche%20mer%20d%C3%ABs%20Schabloun%20nach? Diskussioun: Schabloun Kadaster Nimm] : {{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 12:04, 13. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 12:29, 13. Jul. 2026 (UTC) : {{Pro}} awer eréischt wa s'a kengem Artikel méi steet. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 16:19, 5. Aug. 2026 (UTC) == Geschäftsleitskategorien == Ënner [[Kategorie Diskussioun:US-amerikanesch Geschäftsleit]] gouf knapp diskutéiert, datt d'Kategorien ënner [[:Kategorie:Geschäftsleit no Länner]] eventuell redundant wieren, well mer schonn [[:Kategorie:Entrepreneren]] hunn. Wann dat de Fall wier, wieren * [[:Kategorie:Spuenesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:Tschechesch Geschäftsleit]] * [[:Kategorie:US-amerikanesch Geschäftsleit]] op déi entspriechend „Entreprener“-Versioun ze leeën an ze läschen. Allerdéngs sinn ech mer beim optimale Begrëff net sécher: „Entreprener“ kléngt e bëssen no Bausecteur an „Geschäftsleit“ kéint un de Commerce denke loossen. Mee op éigendee Begrëff muss ee sech jo eenegen... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:27, 29. Dez. 2025 (UTC) : Mir gefält Geschäftsleit besser, well e geschlechtsonspezifesch ass. A jo, bei Entrepreneur denken ech och éischt un de Baussecteur.--[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 10:33, 12. Abr. 2026 (UTC) :: *{{Pro}} „Geschäftsleit“ | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:38, 6. Aug. 2026 (UTC) == Schabloun:GeoTemplate == Ech proposéieren d'[[Schabloun:GeoTemplate]] samt Ënnersäit [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ze läschen. Béid goufe sengerzäit vun der enwiki eriwwer kopéiert, well GeoHack e Problem hat an een näischt Vernünfteges ugewise krut, wann een op der lbwiki oder op Wikidata mat lëtzebuergescher Benotzeruewerfläch op Geokoordinate geklickt huet. Mëttlerweil ass de Problem mat GeoHack awer behuewen an d'Schabloun domat iwwerflësseg (et sief dann, et wéilt een eng Kéier eng lëtzebuergesch Versioun draus maachen). Dat ganzt ass ënner [[Wikipedia:Technesche Krom#Geographesch Koordinaten]], wou och e verweis op méi eng al Stamminnesdiskussioun steet, nozeliesen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:46, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 17:29, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:48, 28. Jul. 2026 (UTC) :{{Pro}} --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:15, 29. Jul. 2026 (UTC) :{{kontra}} éischtens se hënnert keen an zweetens ass se do am Fall wou de Magnus nees eng Kéier eppes vergësst, oder mécht se Poblemer well se wéinst iergendenger Interaktioun eppes op d'Kopp werft. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:28, 5. Aug. 2026 (UTC) ::Fir de Kontext: {{tl|Coor}} an déi dorop opbauend Schabloune wéi {{tl|Coor dms}} benotze souwisou GeoHack mat <code>language=de</code>. Mat <code>language=lb</code> – an dat ass deen eenzege Fall, wou d'Schabloun:GeoTemplate hei gräift – gëtt GeoHack just opgeruff, wann een op Koordinate klickt, déi iwwer [[Modul:Wd]] automatesch vu Wikidata agebonne goufen (an Zeil 1173; wier liicht op <code>de</code> ze änneren) a wann een op Wikidata selwer ass an den Interface op Lëtzebuergesch agestallt huet an op Koordinate klickt. ::Wa mer d'Schabloun:GeoTemplate hei halen, gëtt déi heite GeoHack-Versioun opgeruff: https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=lb&params=49_50_36_N_06_05_47_O ::Wann een déi mat der englescher Versioun vergläicht – https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=en&params=49_50_36_N_06_05_47_O – da gesäit een, datt vill Linke rout sinn an datt d'Kaart ënner „Wikimedia maps“ net funktionéiert. Letzteres – géif ech mengen, ouni et awer elo getest ze hunn – läit méiglecherweis dorunner, datt [[:en:MediaWiki:GeoHack.js]] net op d'lbwiki matiwwerdroe gouf. ::(Hei am Verglach nach déi däitsch Versioun https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=de&params=49_50_36_N_06_05_47_O.) ::Fazit: Meeschtens applizéiert souwisou déi däitsch Versioun, an den engleschen Original funktionéiert besser wéi déi lëtzebuergesch Kopie. D'Gefor, datt den Tool erëm eng Kéier den Hick sollt hunn, fannen ech net schlëmm. Déi lokal Kopië vun der englescher Schabloun wiere jo mat e puer Klicke restauréiert, a bis dohinner kënne mer mam liicht besseren Original fueren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 21:37, 5. Aug. 2026 (UTC) == [[Age of Empires II]] == Deen Artikel gouf viru sechs Joer vun engem Benotzer erstallt, deen déi dräi Sätz warscheinlech maschinell iwwersat huet. --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:20, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{Pro}} --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:42, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:34, 6. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 14:06, 6. Aug. 2026 (UTC) == [[Gábor Kósa]] == Maschinell iwwersaten Artikel vun engem ungaresche Benotzer, deen dat fir de selwechten Artikel och an anere Sprooche gemaach huet. [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=Smoothcheeks Global Account Info] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:24, 29. Jul. 2026 (UTC) *{{pro}} Schwéier ze verdaue wat do steet --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:41, 3. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 08:36, 5. Aug. 2026 (UTC) *{{Pro}} | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:35, 6. Aug. 2026 (UTC) == [[Anna Linnikova]] == Maschinell-iwwersaten Artikel vun engem Benotzer, deen dat och an anere Sprooche gemaach huet an deem säi Profil op der englescher an der italieenescher Wikipedia geblockt gouf, well en seng Edits mat e puer verschiddene Benotzerkonte gemaach huet.: * [[:w:en:Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive|Wikipedia:Sockpuppet investigations/MissAsean2022/Archive]] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:CentralAuth?target=MrSuave2022 Global Account Ingo MrSuave2022] --[[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 15:28, 3. Aug. 2026 (UTC) * Moien, den Text gesäit ok aus. Net dass ech déi Persoun fir besonnesch wichteg géif halen, mma wa mer aner "Missen" en Artikel zougestinn, ass et schwéier, hei Argumenter dergéint ze fannen. Op en:WP an e puer aner Sprooche steet den Artikel nach do. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 16:49, 3. Aug. 2026 (UTC) **Fir mech ass den Text och ok. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 17:39, 3. Aug. 2026 (UTC) *** OK, an d'"Iwwerschaffen"-Schabloun gouf an Tëschenzäit och eraus geholl. Et ass also ok fir mech, den Artikel ze halen. [[Benotzer:Bdx|Bdx]] ([[Benotzer Diskussioun:Bdx|Diskussioun]]) 16:33, 4. Aug. 2026 (UTC) h1ftwun7evyfod9nmobhqbmu5cpsxlc 0 2208 2689437 2689173 2026-08-07T08:38:39Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689437 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem '''Land Lëtzebuerg'''|aner Bedeitungen|Lëtzebuerg}}{{Infobox Land | Numm = Groussherzogtum Lëtzebuerg<br><small>[[Franséisch|fr]]: Grand-Duché de Luxembourg<br>[[Däitsch|de]]: Großherzogtum Luxemburg</small> | Fändel = Flag of Luxembourg.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Lëtzebuerg | Wopen = Greater coat of arms of the grand-duchy of Luxembourg.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Lëtzebuerg | National Devise = | Kaart = EU-Luxembourg.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Lëtzebuergesch]], [[Franséisch]] an [[Däitsch]]<ref>Streng geholl gëtt et zu Lëtzebuerg keng "offiziell" Sprooch: d'[[Lëtzebuerger Constitutioun]] verweist op e Gesetz, mä de [[Legislativ|Legislateur]] gebraucht am Gesetz iwwer de [[Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg|Sproochegebrauch]] just d'Termen ''[[Nationalsprooch]]'', ''[[Gesetzessprooch]]'' a ''[[Verwaltungssprooch]]''</ref>. | Haaptstad = [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q1842|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q1842|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}} | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Lëscht vun de lëtzebuergesche Premierministeren|Premierminister]] | Regierungschef = | Total Fläch = 2.586,36 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,60 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q32|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q32|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 259,84 | Onofhängegkeet = [[19. Abrëll]] [[1839]] vun [[Holland]] (Vertrag vu London)<p>''[[11. Mee]] [[1867]] international unerkannt ([[Traité vu London (1867)|2. Vertrag vu London]])''</p> | Nationalfeierdag = [[23. Juni]] | Nationalhymn = [[Ons Heemecht]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.lu]] | Telefonsprefix = +352 | Notizen = | Extra Bild = Luxembourg on the globe (Europe centered).svg | Extra Bild2 = }} '''Lëtzebuerg''', offiziell a laanger Form d''''Groussherzogtum Lëtzebuerg''' (op [[Däitsch]]: ''Großherzogtum Luxemburg''; op [[Franséisch]]: ''Grand-Duché de Luxembourg'')<ref name=":0">{{Citation|URL=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg&oldid=201734317|Titel=Luxembourg|Gekuckt=28.02.2023|Datum=25.02.2023|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2021-22|Titel=Human Development Report 2021-22|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=United Nations|Datum=08.09.2022|Sprooch=en}}</ref>, ass e Land a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]] ouni Zougang zum [[Mier]]<ref>{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=CdmwRoyhV6AC&pg=PA29#v=onepage&q&f=false|Titel=Parlons luxembourgeois: langue et culture linguistique d'un petit pays au coeur de l'Europe|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=François Schanen|Datum=2004|Editeur=L'Harmattan|Sprooch=fr}}</ref>. Et grenzt un d'[[Belsch]] am Westen an am Norden, [[Däitschland]] am Osten, a [[Frankräich]] am Süden. D'Land besteet aus zwou Haaptregiounen: d'[[Éislek]] am Norden, dat en Deel vum [[Ardennen|Ardennemassiv]] ass, an d'[[Guttland]] am Süden, eng Ausdeenung vu [[Loutrengen]] am [[Geologie|geologesche]] Sënn vum Begrëff. Mat enger Fläch vun 2.586&nbsp;km² zielt et zu de klengste souveränen Natiounen an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Groussherzogtum Lëtzebuerg huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. Lëtzebuerg ass eng representativ [[Demokratie]] an eng [[konstitutionell Monarchie]] mat engem [[Groussherzog]] als Staatschef, wouduerch d'Land dat eenzegt Groussherzogtum ass, dat nach ëmmer als souveräne [[Staat]] op der Welt existéiert. Seng dynamesch [[Wirtschaft]] mécht et zu engem vun de räichste Länner vun der Welt an et huet ee vun den héchste Bruttoinlandprodukter pro Kapp op der Welt. D'Wirtschaft konzentréiert sech haaptsächlech op [[Finanzplaz Lëtzebuerg|finanziell Aktivitéiten]] (ongeféier d'Hallschent vum Bruttoinlandprodukt), favoriséiert duerch eng ganz avantagéis [[Besteierung]] a bestëmmte Beräicher (virtuell Steierbefreiung fir Gewënner aus der Exploitatioun vu Patenter oder Software). Der [[Netregierungsorganisatioun|ONG]] [[Oxfam]] no (Zuele vun 2017) gehéiert Lëtzebuerg zu den "attraktiivste [[Steierparadis|Steierparadäiser]], déi vun de Firme benotzt ginn", eng Situatioun déi sech zënterhier e bësse geännert huet. Am Laf vun der Geschicht war déi zentral Lag vum Lëtzebuerger Territoire matten an Europa eng Plaz vu grousser strategescher Wichtegkeet fir vill Muechten, zanter sengem Ufank als Hannerland vum [[Réimescht Räich|Réimesche]] Rheinland<ref name=":0" />, dem Bau vun enger feudaler Buerg op de Ruine vun engem fréiere réimesche Fort am [[Karolenger|postkarolengesche]] Kontext am [[Mëttelalter|Héichmëttelalter]] an duerno wéinst senger strategescher Lag am Südoste vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen]] a [[Spuenesch Nidderlanden|Spueneschen Nidderlanden]] tëscht dem [[15. Joerhonnert|15.]] an dem [[17. Joerhonnert]]. Lëtzebuerg ass dee klengste Grënnungsmember vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a Member vun der [[Eurozon]], der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité]] (NATO), der [[Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Europa|Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Entwécklung]] (OEZE), de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] (UN), der [[Organisatioun fir Sécherheet an Zesummenaarbecht an Europa]] (OSZE) dem [[Benelux]] an der [[UEBL]] a reflektéiert esou säi politesche Konsens fir wirtschaftlech, politesch a militäresch Integratioun. D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass d'Haaptstad an déi gréisst Stad, wou ë.&nbsp;a. de Sëtz vu verschiddenen Etablissementer an Institutioune vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ass. 2012 krut Lëtzebuerg fir d'éischt Kéier an der Geschicht en temporäre Sëtz am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen]]. Duerch seng geographesch Lag gëtt d'Lëtzebuerger Kultur souwuel vum [[Germanesch Sproochen|Germanesche]] wéi och vum [[Romanesch Sproochen|Romanesche]] beaflosst. [[Lëtzebuergesch]] ass déi eenzeg Nationalsprooch vun de Lëtzebuerger, mä [[Franséisch]] an [[Däitsch]] zielen als administrativ a juristesch Sprooche vum Land. Als Resultat gëtt Lëtzebuerg als dräisproochegt Land ugesinn.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1/jo|Titel=Legilux|Gekuckt=28.02.2023|Wierk=legilux.public.lu}}</ref> Duerch d'Migratioun an déi institutionell a finanziell Entwécklung gëtt do dernieft och vill [[Italieenesch]], [[Portugisesch]] an [[Englesch]] geschwat<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Langues/a-propos-langues-lu.pdf|Titel=À propos... Sproochen zu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Datum=August 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 1|Sprooch=lb}}</ref>. == Geschicht == ''Nott: Vun der Geschicht vum haitege Staat Lëtzebuerg kann een eréischt vum 19. Joerhonnert u schwätzen. Virdrun ass d'Geschicht vu Lëtzebuerg als déi vun der Géigend ze verstoen, resp. där vun der Grofschaft an duerno dem Herzogtum mam selwechten Numm.'' === Grofschaft, duerno Herzogtum Lëtzebuerg === Ëm d'Joer [[963]] (den Datum ass ëmstridden; neierdéngs geet een éischter vum Joer [[987]] aus<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Histoire/apropos-geschichte-luxemburgs-de.pdf|Titel=Apropos ... Geschichte Luxemburgs|Gekuckt=30.10.20224|Datum=Dezember 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 4|Sprooch=de}}</ref>) huet de [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried]] aus dem Haus vun den [[Ardennergrofen]] mat der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] Lännereien zu [[Feelen]] géint de [[Bockfiels]], op deem e spéitréimescht Kastell mam Numm ''[[Lucilinburhuc]]'' stoung, getosch. Do ronderëm huet sech d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] entwéckelt, an d'Haus Lëtzebuerg huet sech zu enger Grofschaft etabléiert. {{Méi Info 2|Stad Lëtzebuerg|Grofschaft Lëtzebuerg}} [[1354]] ass d'Grofschaft Lëtzebuerg mat hiren ''Annexen'' ([[Durbuy]], [[La Roche-en-Ardenne|La Roche]], [[Arel]], asw.) zu enger neier Entitéit gemaach ginn, an zwar zum [[Herzogtum Lëtzebuerg]]. Nieft deem Herzogtum, dat bis [[1794]]/[[1795|95]] gedauert huet, koum nach d'[[Grofschaft Chiny]] an de Besëtz vum [[Haus Lëtzebuerg]], ouni awer formell an d'Herzogtum Lëtzebuerg integréiert ze ginn. [[1437]] ass d'Haus Lëtzebuerg ausgestuerwen, an d'Herzogtum Lëtzebuerg koum [[1441]]/[[1443|43]] an de Besëtz vum [[Herzogtum Bourgogne|Herzog vu Burgund]], dem [[Philippe III. vun der Bourgogne|Philipp de Gudden]] a gouf domat een Deel vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen Nidderlanden]]. Déi gounge [[1477]], nom Doud vum [[Karel de Kéngen]], an duerch d'Bestietnes vun deem senger Duechter [[Marie de Bourgogne]] mam [[Maximilian I. (HRR)|Maximilian vun Habsburg]], un d'Haus [[Habsburg]]. Duerch Ierfschaft koum Lëtzebuerg [[1556]] an de Besëtz vum spuenesche Kinnek [[Philippe II. vu Spuenien|Philippe II]]. Vun do un heeschen d'Gebidder, déi als ''Nidderlande'' bezeechent ginn, [[Spuenesch Nidderlanden]]. [[1581]], no de Konfessiounskricher, hu sech d'Nidderlande gedeelt, d'Herzogtum Lëtzebuerg war vun do un Deel vun de [[Südlech Nidderlanden|Südlechen Nidderlanden]], déi och einfach weider ''[[Spuenesch Nidderlanden]]'' oder nach ''kathoulesch Nidderlanden'' genannt gi sinn. Frankräich, dat d'Ëmklamerung duerch d'Habsburger sprengen, a gläichzäiteg de [[Rhäin]] als Grenz erreeche wollt, huet sech och fir d'Nidderlanden intresséiert, an dofir koum et ëmmer nees zu Kricher. Nom [[Drëssegjärege Krich]] an dem spuenesch-franséische Kontinuatiounskrich koum et [[1659]] zum [[Traité vun de Pyrenäen]] an deem ë.&nbsp;a. decidéiert gouf, datt Deeler vum Herzogtum Lëtzebuerg u Frankräich kéimen ([[Diddenuewen]], [[Montmédy]], [[Damvillers]], [[Carignan (Ardennes)|Ivoy]], asw.)<ref>Art.38. En quatrième lieu, dans la Province et Duché de Luxembourg, lesdit Seigneur Roy Tres-Chrestien demeurera saisi, jouira effectivement des places de Thionville, Montmedy, Damvillers, leurs appartenances, dépendances, annexes, Prevostez et Seigneuries: et de la Ville et Prevosté d'Ivoy, de Chavency le Chateau, et sa Prevosté ; et du lieu et Poste de Marville, situé sur la petite riviere appelée Vezin, et de la Prevosté dudit Marville, lequel lieu et Prevosté avoient autrefois appartenu, partie aux ducs de Luxembourg, et partie à ceux de Bar</ref>. [[1684]] huet de [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]] d'[[Festung Lëtzebuerg]] eruewert, an d'Herzogtum huet [[De jure / de facto|de facto]] bis [[1697]] ([[Traité vu Rijswijk]]) zu Frankräich gehéiert. [[1713]]/[[1714]], nom [[Spueneschen Ierffollegkrich]], goungen d'Südlech Nidderlanden, inklusiv Lëtzebuerg, un déi éisträichesch Habsburger-Linn. Déi ''Éisträichesch Period'' huet bis zum éischte [[Koalitiounskrich]] gedauert, an der Eruewerung vun den [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]] duerch d'[[Franséisch Revolutioun]]struppe 1794/95. D'Herzogtum Lëtzebuerg, gradewéi och déi aner Fürstentemer, déi d'Nidderlanden ausgemaach haten, sinn ofgeschaaft ginn. D'Fransousen hunn néng [[Départements réunis]] (à la France) amplaz vun de fréieren Nidderlanden a vun den onofhängege Principautéite vu [[Prënzbistum Léck|Léck]], [[Fürstentum Stavelot-Malmedy|Stavelot-Malmedy]] a [[Herzogtum Bouillon|Bouillon]] agefouert. Dem alen Herzogtum Lëtzebuerg säi Gebitt ass op dräi Departementer verdeelt ginn: ''[[Departement Forêts|Forêts]], [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]]'' an ''[[Departement Ourthe|Ourthe]]''. Duerch den [[Traité vu Campo-Formio]], am Oktober 1797, huet Éisträich zu Gonschte vu Frankräich op déi südlech Nidderlande verzicht. Domat waren och d'Awunner vum ale Lëtzebuerger Raum [[Internationaalt Recht|no internationalem Recht]] Fransousen. <gallery perrow="5" widths="220"> Fichier:Duché-de-Luxembourg Iacobo Surhonio Montano 1551.jpg|<div align="center">D'Herzogtum ëm 1551</div> Fichier:Duché de-Luxembourg Jean-Janson-1637-1693-Amsterdam.jpg|<div align="center">D'Herzogtum am 17. Joerhonnert</div> </gallery> === D'Groussherzogtum === [[Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png|thumb|Territorial Entwécklung vum Herzogtum zum Groussherzogtum]] Um [[Wiener Kongress]] [[1815]] gouf dat viregt Herzogtum Lëtzebuerg vun den europäesche Groussmuechten net "restauréiert". D'Preisen, déi d'Ostufer vun der [[Musel]] scho besat haten, kruten nach all déi al lëtzebuergesch Gebidder ëstlech vun der [[Our (Sauer)|Our]], mat Ausnam vu [[Veianen]], an déi ëstlech vun der [[Sauer]]. Aus dem Gebitt vum Département des Forêts an Deeler vum Departement Sambre-et-Meuse ass, aus reng strateegesch-diplomateschen an dynastesche Grënn, ee Groussherzogtum ginn. De Wëllem vun Oranien-Nassau, dee grad kuerz virdrun als hollännesche Kinnek [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] unerkannt gi war, gouf a [[Personalunioun]] [[Groussherzog vu Lëtzebuerg]]. Dat neit Lëtzebuerger Land gouf och an den [[Däitsche Bond]] (eng Zort Ersatzräich) integréiert, an d[[Festung Lëtzebuerg|'Festung Lëtzebuerg]] gouf eng "[[Bundesfestung]]", wat dem preisesche Kinnekräich d'Garnisounsrecht erméiglecht huet. Vun Zäit zu Zäit sollten d'Vertrieder vun deene ronn 40 Länner, déi am Däitsche Bond waren, sech ënner dem Virsëtz vum Keeser vun Éisträich zu [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] treffen. Well de Wëllem I., dee Kinnek vun de Vereenegten Nidderlande war, och als Herrscher vu Lëtzebuerg wéi ee Kinnek wollt behandelt ginn, huet hien um [[Wiener Kongress]] drop gehale fir "Grouss"-Herzog ze ginn, also eng ''"Kinneklech'' ''Altess''" ({{De}} ''"Königliche Hoheit"'', {{Fr}} ''"Altesse royale"''), wat en als "einfachen" Herzog vu Lëtzebuerg net hätt kënne sinn. Dat ass d'Erklärung, firwat Lëtzebuerg als '''Grouss'''-Herzogtum nei entstanen ass (et huet deemno glat näischt mat der Gréisst vum Land ze dinn). 1830 huet dem Wëllem I. seng onglécklech-ongerecht Politik a senge Südprovënzen d'[[Belsch Revolutioun]] ausgeléist, déi och ee gudden Deel vun de Lëtzebuerger begeeschtert huet, well hien, eise Groussherzog, säi Groussherzogtum praktesch ëmmer nëmme wéi déi 19. Provënz vu sengem Räich behandelt hat. Den [[19. Abrëll]] [[1839]], néng Joer no der Grënnung vun der [[Belsch]], gouf um [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]], no laangem hin an hier, d'Groussherzogtum an zwee gedeelt: de westlechen Deel, deen haaptsächlech [[Franséisch|franco-romanesch]] (Wallounesch a Loutrengesch) war, gouf als [[Lëtzebuerg (Provënz)|Provënz Lëtzebuerg]] der Belsch zougesprach, an de [[Däitsch|germanophonen]], also ëstlechen Deel, ass - weiderhin als Groussherzogtum - fir d'éischt Kéier een eegestännege Staat ginn, allerdéngs nach ëmmer (bis [[1890]]) a Personalunioun mat Holland. {{Méi Info 1|De Mythos vun der Onofhängegkeet 1839}} [[Fichier:Luxembourg-lb.png|thumb|250px|Kaart vu Lëtzebuerg zanter 1839]] [[1848]], ënner dem [[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II]]., krut Lëtzebuerg seng éischt eege [[Lëtzebuerger Constitutioun|Constitutioun]], deemools eng vun deene liberaalsten, mä schonn [[1856]] huet de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]], duerch e [[Staatsstreech]], deen Text nees ausser Kraaft gesat. Mam [[Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg|Bau vun engem Eisebunnsreseau]] krut Lëtzebuerg vun [[1858]] un Uschloss un d'Nopeschlänner, an d'Entdeckung vun neie Produktiounsmethoden hunn der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Entwécklung vun der Eisenindustrie]] am [[Minettsgéigend|Minett]] e groussen Opschwong ginn, soudatt Lëtzebuerg wirtschaftlech ewell besser do stoung. D'Integratioun vu Lëtzebuerg an den [[Däitschen Zollveräin]], vun 1842 un, hat allerdéngs schonn déck zu dësem Opschwong bäigedroen…[[1867]], ee Joer no der preisescher Victoire géint Éisträich am [[Preisesch-Éisträichesche Krich]], an dem Ënnergank vum Däitsche Bond, koum et bal zum Verkaf vum Lëtzebuerger Land duerch de Wëllem III. un den [[Napoleon III. vu Frankräich|Napoleon III.]], Keeser vun de Fransousen. Am däitsche Raum war vill Oppositioun géint dëse Projet, a fir wéinst der ''[[Lëtzebuerg-Kris]]'' e Krich tëscht Preisen a Frankräich ze verhënneren, gouf an engem neien [[Traité vu London (1867)|Traité vu London]] Lëtzebuerg als ''fir ëmmer [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] an onofhängeg'' erkläert: d'Preisen, déi hir Garnisoun no 1866 zu Lëtzebuerg "vergiess" haten, hunn hir Zaldote mussen ofzéien, an d'Festung ass geschleeft ginn. [[1868]] krut Lëtzebuerg, an deem neie Kontext, och eng nei Constitutioun, een Text, deen an der Haaptsaach d'Verfassung vun 1848 reproduzéiert huet. 1870/73 gouf d'Land zu engem [[Bistum Lëtzebuerg|eegene Bistum]] gemaach, an de Mgr [[Nicolas Adames]] ass éischte Bëschof vu Lëtzebuerg ginn. [[1890]] hat dat hollännescht Herrscherhaus vun [[Oranien-Nassau]] kee männlechen Nokomme fir op de lëtzebuergeschen Troun, a sou krut d'Land, an der Persoun vum [[Adolf vun Nassau]], dee säin Herzogtum 1866 u Preise verluer hat, säin "eegenen" Herrscher a säin "eegent" Herrscherhaus (dat vun [[Nassau-Weilburg]]). D'''éiweg Neutralitéit'' huet [[1914]]-[[1918]] a [[1940]]-[[1944]]/[[1945|45]] Däitschland net doru gehënnert, Lëtzebuerg am [[Éischte Weltkrich|Éischten]] an am [[Zweete Weltkrich]] ze besetzen. Am Zweete Weltkrich gouf Lëtzebuerg [[De jure / de facto|de facto]] wéi e ''Reichsgebiet'' behandelt. Am Ufank mat schéi Schwätzen, duerno mat Terror, hunn d'Besatzer probéiert, d'Lëtzebuerger dovun z'iwwerzeegen, datt si ''[[Heim ins Reich]]'' géife gehéieren. Eng lëtzebuergesch Minoritéit, déi ofschätzeg "[[Gielemännchen|Gielemännercher]]", genannt gouf, huet mat den [[Nazi]]e [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg|collaboréiert]]. Vun [[1942]] sinn d'Lëtzebuerger an d'[[Wehrmacht]] [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|agezu ginn]]. [[1944]]/[[1945|45]] gouf den Norde vum Land wärend der [[Ardennenoffensiv]] uerg zerstéiert. {{Méi Info 1|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}} Nom Krich huet Lëtzebuerg seng Neutralitéit opginn an ass Member vun enger Rëtsch inter- oder supranationalen Organisatioune ginn, dorënner dem [[Benelux]], der [[NATO]] an der [[CECA]], dem éischte Virleefer vun der [[EU]]. Lëtzebuerg war ee vun den 12 Staaten, déi den [[1. Januar]] [[1999]] den [[Euro]] als Wärung agefouert hunn. Virun 1999 war d'Wärung de [[Lëtzebuerger Frang]]. {{Méi Info 1|Geschicht vu Lëtzebuerg}} <gallery> Fichier:HRR 14Jh.jpg Fichier:HRR 1400.png Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png </gallery> == National Symboler == D'national Symboler vu Lëtzebuerg sinn de [[Fändel vu Lëtzebuerg|Fändel]], de [[Wope vu Lëtzebuerg|Wopen]], d'[[Nationalhymn]], den [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag|Nationalfeierdag]] an d'[[Wilhelmus|Hymn vun de Groussherzoge]] vu Lëtzebuerg<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/Tout_savoir_Luxembourg/Tout_savoir-FR.pdf|Titel=Tout savoir sur le Grand-Duché de Luxembourg, pp. 12-13|Gekuckt=07.11.2024|Auteur=Service information et presse du gouvernement|Datum=03.2015|Editeur=sip.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>. {{Méi Info 1|National Symboler vu Lëtzebuerg}} == Politik == Lëtzebuerg, dat zënter dem [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] vum 19. Abrëll 1839 als e souveränen an onofhängege Staat existéiert, ass eng representativ [[Demokratie]], a Form vun enger [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]] mat engem [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] als Chef vum Land. {{Méi Info 1|Politesche System vu Lëtzebuerg}} E Parlament, [[Chamber]] genannt, gëtt fir 5 Joer gewielt; 60 Deputéierte vertriede [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|véier Walbezierker]]. D'Opdeelung vun de Sëtz no de [[Chamberwale vum 8. Oktober 2023]] ass déi heiten: d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei]] (chrëschtdemokratesch) 21 Sëtz, d'[[Demokratesch Partei]] (liberal) 14 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] (sozialistesch) 12 Sëtz<ref>ursprénglech 11 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] vun der Piratepartei bei d'LSAP gewiesselt</ref>, d'[[Alternativ Demokratesch Reformpartei]] 5 Sëtz, [[Déi Gréng]] (gréng) 4 Sëtz, d'[[Piratepartei]] 2 Sëtz<ref>ursprénglech 3 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] bei d'LSAP gewiesselt</ref> an [[Déi Lénk]] 2 Sëtz. [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]], [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg]], [[Déi Konservativ]], [[Lëtzebuerger Bierger Partei]], [[Déi Liberal]], [[Liberté - Fräiheet!]], [[Mir d'Vollek (Lëtzebuergesch Partei)|Mir d'Vollek]], [[Partei fir Aarbecht, Rechtsstaat, Trucmachin, Elitefërderung a basisdemokratesch Initiativ|d'PARTEI]], [[Partei fir Integral Demokratie]] a [[Volt Lëtzebuerg|Volt]] sinn net an der Chamber vertrueden. Aus deene Walen ass d'[[Regierung Frieden-Bettel]] ervirgaangen, eng Koalitiounsregierung aus CSV an DP. Si gouf de 17. November 2023 vereedegt. Um Plang vun der Europäescher Unioun ass Lëtzebuerg duerch [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten|sechs Deputéiert]] (vun am Ganze 720) am [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]] vertrueden. Am [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Ministesch-Conseil]] huet et 4 Stëmmen (op 345). == Sproochesituatioun zu Lëtzebuerg == D'Lëtzebuerger Verfassung seet: „D'Sprooch vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg ass Lëtzebuergesch. D'Gesetz reegelt d'Benotzung vun der lëtzebuergescher, der franséischer an der däitscher Sprooch.“<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/constitution/1868/10/17/n1/consolide/20230701/lb#art_4|Titel=Verfassung vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 4|Sprooch=lb}}</ref> Schonn an der Constitutioun vun 1948 stoung dran, datt e Gesetz de Sproochegebrauch reegele géif. Dëst Gesetz vum [[24. Februar]] [[1984]]<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1|Titel=Loi du 24 février 1984 sur le régime des langues|Gekuckt=30.10.2024|Datum=24.02.1984|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> leet fest, datt d'[[Nationalsprooch]] vun de Lëtzebuerger d'[[Lëtzebuergesch]] ass; datt d'Gesetzestexter an hir Bestëmmungen, wéi s'auszeféiere sinn, op [[Franséisch]] geschriwwe ginn; an datt ee, wat d'Verwaltungssproochen a juristesch Sprooche betrëfft, vum Franséischen, [[Däitsch]]en oder Lëtzebuergesche Gebrauch maache kann. Bierger kënnen eng Demande un d'Verwaltung op Lëtzebuergesch, Franséisch oder Däitsch schreiwen, d'Äntwert muss, sou wäit wéi méiglech, an der selwechter Sprooch sinn. Am Géigesaz zu Länner wéi z.&nbsp;B. der [[Schwäiz]] oder der [[Belsch]], wou ''jee no Regioun'' verschidde Sprooche geschwat ginn, ass d'Distributioun vun de Sproochen net ''geographesch'', mä ''funktionell'' an ''individuell'' ("[[Polyglossie]]"). {{Méi Info 1|Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg}} D'Lëtzebuergesch huet sech lues a lues an der Perceptioun vun de Lëtzebuerger vun enger Variant vum Däitschen (''Onst Däitsch'') zu enger eegener Sprooch gewandelt. Och vum Gebrauch hir ass et an deene leschte Joerzéngten iwwer déi traditionell Domäne vun engem [[Dialekt]] erausgewuess a gëtt haut vun der Fuerschung als déi neist [[germanesch Sproochen|germanesch Sprooch]] ugesinn. {{Méi Info 2|Lëtzebuergesch|Geschicht vun der Lëtzebuerger Sprooch}} [[Fichier:Distrikte-Kantone-Gemeinden Lux.png|thumb|120px|administrativ Andeelung]] == Administrativ Andeelung == Lëtzebuerg ass an zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen|Kantonen]], {{Gemengenzuel}} [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen|Gemengen]] an a véier [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierker]] agedeelt. [[Lëtzebuerger Distrikter|Dräi Verwaltungsdistrikter]], déi et virdru gouf, goufen 2015 ofgeschaaft. {{Méi Info 1|Administrativ Andeelung vu Lëtzebuerg}} == Justiz == D'Land ass an zwéi [[Geriichtsbezierk]]er agedeelt, de Bezierk Lëtzebuerg an de Bezierk Dikrech. De Bezierk Lëtzebuerg ass fir d'[[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]er op Lëtzebuerg an [[Esch-Uelzecht]] opgedeelt. == Geographie == Lëtzebuerg läit a Westeuropa tëscht der [[Belsch]], [[Frankräich]] an [[Däitschland]]. {{Méi Info 1|Geographie vu Lëtzebuerg}} == Geologie == {{Méi Info 1|Geologie vu Lëtzebuerg}} == Hydrographie == Déi véier gréisst Flëss am Land sinn d'[[Musel]], d'[[Sauer]], d'[[Our (Sauer)|Our]] an d'[[Uelzecht]]. {{Méi Info 1|Hydrographie vu Lëtzebuerg}} == Ekonomie == {{Méi Info 1|Lëtzebuerger Wirtschaftsstruktur}} {{Update}} Zu den Haaptentreprisen zu Lëtzebuerg zielen (klasséiert no der Zuel vun hiren Employéen): [[Arcelor]], [[Goodyear Operations|Goodyear]], Groupe [[Cactus]], [[CFL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque internationale à Luxembourg]], [[Luxair]], [[Pedus Service]], [[BCEE]], Groupe [[Guardian]], [[Du Pont de Nemours]], [[Kredietbank]], Groupe [[Match|Courthéoux-Match]], [[Cargolux]], [[Saint-Paul Luxembourg|Groupe Saint-Paul]], [[Brink's Security Luxembourg]], [[ING]], Groupe [[Céramétal]], [[Auchan]] Luxembourg. == Demographie == {{Méi Info 1|Demographie vu Lëtzebuerg}} <!-- Lëtzebuerg hat den 8. November 2021, dem Stéchdatum vun der [[Volleks- a Wunnengszielung|Vollekszielung]], 643.941 Awunner.<ref name=zielung21>Quell fir d'Donnéen zu der Bevëlkerung: [[STATEC]]: [https://statistiques.public.lu/dam-assets/recensement/publication-5/docs/rp01-05-population-nationalit-v10.pdf "Une population de plus en plus cosmopolite."] 2023-05, op statistiques.public.lu, nogekuckt 2023-05-08.</ref> Dovu sinn 339.890 (52,8%) [[Lëtzebuerger Nationalitéit|Lëtzebuerger]] an 304.051 Auslänner (47,2%) mat am ganzen 180 verschiddenen Nationalitéiten. Vun der auslännescher Bevëlkerung hirersäits si ronn véier Fënneftel (80.9%), genee 245.906 Persounen, aus engem anere Land vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. 61.207 Lëtzebuerger (18%) hunn nach (op d'mannst) eng aner Nationalitéit. Vun den Auslänner déi am Land liewen, sinn déi meescht, 93.659 Leit, Portugisen (14,5% vun der Gesamtbevëlkerung). Dono kommen 49.071 Fransousen, 23.881 Italieener, 19.692 Belsch, 12.906 Däitscher, 8.447 Spuenier, 6.284 Rumänen a 4.977 Polen. 26.959 kommen aus aneren [[EU]]-Länner; 18.844 aus aneren europäesche Länner wéi der EU, dorënner si 4.289 Britten. Aus Asie komme 17.420 Leit (2,7%), dovu si 4.130 Chineesen. 13.554 (2,1%) hunn d'Nationalitéit vun engem Land um afrikanesche Kontinent, dorënner 2.562 Kapverdianer. Aus Nordamerika kommen der 2.780 (0,4%), dovun 2.196 aus den USA. Bei de Leit aus Mëttel- a Südamerika (4.962; 0,8%) sinn d'Brasilianer mat 2.859 déi Meescht. 245 (0,0%) Australier oder Neiséilänner wunnen am Land.<ref name=zielung21/> Am Laf vum Joer 2009 ass d'Zuel vun enger hallwer Millioun Awunner iwwerschratt ginn. Vun 1995 bis 2010 ass d'Wunnbevëlkerung, bannent 15 Joer, ëm ronn 100.000 Leit gewuess; vum Enn vum Zweete Weltkrich bis 2016 souguer ëm 286.000, wat praktesch eng Verdueblung bannent eppes iwwer 70 Joer ass. De Bevëlkerungswuesstem geet zum groussen Deel op den Zouzuch vu Leit aus dem Ausland zeréck, déi op Lëtzebuerg schaffe kommen: D'Zuel vun den Aarbechtsplazen ass vun 197.500 am Joer 1995 iwwer 307.700 am Joer 2005 op p 418.400 am Joer 2016 geklommen.<ref name=travail2016>[http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12951&IF_Language=fra&MainTheme=2&FldrName=3 "Vue d'ensemble du marché du travail (en 1 000 personnes) 2000 - 2016"] op statistique.publc.lu.</ref>. Dës héich Zuel vun Aarbechtsplaze bréngt och mat sech, datt déi zu engem ëmmer méi groussen Deel vu sougenannte [[Frontalier]]e besat ginn. Hir Zuel ass vu 56.100 am Joer 1995 iwwer 119.700 am Joer 2005 op 173.800 am Joer 2015 geklommen. 2016 waren et der 180.900.<ref name=travail2016 /> --> Op den 1. Januar 2024 hat Lëtzebuerg 672.050 Awunner, 1,7&nbsp;% méi wéi am Joer virdrun. D'Bevëlkerung ass manner gewuess wéi am Joer 2022 (Erhéijung vun 2,4&nbsp;%), dat Joer dat vun der Arrivée vun [[ukrain]]esche Krichsflüchtlinge markéiert war. Den Taux vun 1,7&nbsp;% ass ee vun de niddregste Wuesstemstauxe vum leschte Joerzéngt (wou en tëscht 2,0 an 2,5&nbsp;% louch), mat der Ausnam vun de [[COVID-19-Pandemie|COVID-19]]-Joren (Wuesstem 2020 an 2021 vun nëmmen 1,4 an 1,7&nbsp;%). Den Zouwuess vun der Bevëlkerung geet haaptsächlech op d'[[Migratioun zu Lëtzebuerg|Migratioun]] zeréck: 26.964 Migrante sinn 2023 am Land ukomm a 16.588 sinn der fortgaangen.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/actualite/2024/stn16-pop-2024/stn16-2024-population-2024-v20.pdf|Titel=STATNEWS N° 16 – Une croissance démographique réduite en 2023|Gekuckt=01.11.2024|Datum=18.04.2024|Editeur=statistiques.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Vun der Gesamtbevëlkerung am Grand-Duché (1. Januar 2024) waren 317.678 Leit Auslänner (42,72&nbsp;%), vun deenen der 12,4&nbsp;% zu Lëtzebuerg gebuer sinn. 77,3&nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg kommen aus Staate vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (-1,1&nbsp;% am Verglach mat 2023). Am Joer 1981 hunn déi aktuell 27 Memberstaate souguer 91,5&nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg ausgemaach. D'Diversifikatioun vun der Immigratioun bréngt mat sech, datt den Undeel vun den Auslänner, déi keng EU-Nationalitéit hunn, eropgeet. Mat 90.915 Awunner sinn d'[[Portugal|Portugisen]] déi gréisst auslännesch Communautéit am Land, virun de [[Frankräich|Fransousen]] (49.234) an den [[Italien|Italieener]] (25.116).<ref>{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/catalogue-publications/en-chiffres/2024/population-chiffres-2024.pdf|Titel=La démographie luxembourgeoise en chiffres|Gekuckt=01.11.2024|Auteur=François PELTIER, Charlie KLEIN|Datum=23.10.2024|Wierk=|Editeur=statistiques.public.lu|Säiten=p. 12|Sprooch=fr}}</ref> D'Ukrainer waren am Joer 2022 déi gréisst Immigratiounsgemeinschaft, awer hir Zuel ass 2023 staark gefall a goung vu 4.268 op 807 Immigranten (-81,1&nbsp;%) erof. 2023 hu 570 Ukrainer de Lëtzebuerger Territoire verlooss, am Verglach zu just 32 Leit am Joer 2022.<ref name=":1" /> Am Joer 2023 goufe 6.320 [[Puppelchen|Puppelcher]] gebuer, dat waren der 175 manner wéi 2022. De konjunkturellen Indicateur vun der [[Fruchtbarkeet]] läit bei 1,25 Kanner pro Fra, en Taux deen an de leschte puer Joerzéngten nach ni sou niddereg war. Am Joer 2023 si 4.431 Leit gestuerwen, 18 Doudesfäll manner wéi 2022.<ref name=":1" /> D'[[Liewenserwaardung]] bei der Gebuert läit bei 85 Joer fir d'Fraen an 81 Joer fir d'Männer. Am Laf vum Joer 2023 louch d'[[natierlech Bevëlkerungsentwécklung]] (Gebuerten - Doudesfäll) bei 1.889 Leit, iwwerdeems de Migratiounsbilan (Arrivéeën - Departen) bei 10.376 Leit louch.<ref name=":1" /> Den Duerchschnëttsalter vun der Bevëlkerung läit bei 40,6 Joer fir d'Fraen an 39,2 Joer fir d'Männer. D'Auslänner sinn däitlech méi jonk wéi d'Lëtzebuerger. Den Duerchschnëttsalter fir d'Lëtzebuerger Frae läit bei 42,2 Joer am Verglach zu 38,7 Joer fir d'auslännesch Fraen. Bei de lëtzebuergesche Männer ass den Duerchschnëttsalter 40,0 Joer géintiwwer 38,4 Joer fir d'auslännesch Männer.<ref name=":1" /> Déi meescht Auslänner déi sech 2023 zu Lëtzebuerg niddergelooss hunn, waren d'Portugisen (3.638 Immigranten), virun de Fransousen (3.145 Immigranten) an den Italieener (1.947 Immigranten). Ënnert den Emigranten, d.&nbsp;h. deene Leit, déi vu Lëtzebuerg an en anert Land gaange sinn, waren et haaptsächlech Lëtzebuerger (3.102 Emigranten), Portugisen (3.091 Emigranten) a Fransousen (2.159 Emigranten).<ref name=":1" /> ===Entwécklung vun der Awunnerzuel=== <timeline> Colors= id:a value:gray(0.9) id:b value:gray(0.7) id:c value:rgb(1,1,1) id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:900 height:550 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:700000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:b increment:100000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:a increment:50000 start:0 BackgroundColors = canvas:c BarData= bar:1821 text:1821 bar:1831 text: bar:1841 text: bar:1851 text:1851 bar:1861 text: bar:1871 text:1871 bar:1880 text:1880 bar:1890 text:1890 bar:1900 text:1900 bar:1910 text:1910 bar:1922 text:1922 bar:1935 text:1935 bar:1947 text:1947 bar:1960 text:1960 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1990 text:1990 bar:2000 text:2000 bar:2010 text:2010 bar:2020 text:2020 bar:2025 text:2025 PlotData= color:d width:25 align:left bar:1821 from:0 till: 134082 bar:1831 from:0 till: 0 bar:1841 from:0 till: 0 bar:1851 from:0 till: 194719 bar:1861 from:0 till: 0 bar:1871 from:0 till: 204028 bar:1880 from:0 till: 210507 bar:1890 from:0 till: 211481 bar:1900 from:0 till: 236125 bar:1910 from:0 till: 259027 bar:1922 from:0 till: 261643 bar:1935 from:0 till: 296913 bar:1947 from:0 till: 290992 bar:1960 from:0 till: 314889 bar:1970 from:0 till: 339841 bar:1981 from:0 till: 364597 bar:1990 from:0 till: 379300 bar:2000 from:0 till: 435479 bar:2010 from:0 till: 502066 bar:2020 from:0 till: 626108 bar:2025 from:0 till: 681973 PlotData= bar:1821 at: 134082 fontsize:s text: 134.082 shift:(-10,5) bar:1851 at: 194719 fontsize:s text: 194.719 shift:(-15,5) bar:1871 at: 204028 fontsize:s text: 204.028 shift:(-15,5) bar:1880 at: 210507 fontsize:s text: 210.507 shift:(-15,5) bar:1890 at: 211481 fontsize:s text: 211.481 shift:(-15,5) bar:1900 at: 236125 fontsize:s text: 236.125 shift:(-15,5) bar:1910 at: 259027 fontsize:s text: 259.027 shift:(-15,5) bar:1922 at: 261643 fontsize:s text: 261.643 shift:(-15,5) bar:1935 at: 296913 fontsize:s text: 296.913 shift:(-15,5) bar:1947 at: 290992 fontsize:S text: 290.992 shift:(-15,5) bar:1960 at: 314889 fontsize:S text: 314.889 shift:(-15,5) bar:1970 at: 339841 fontsize:S text: 339.841 shift:(-15,5) bar:1981 at: 364597 fontsize:S text: 364.597 shift:(-15,5) bar:1990 at: 379300 fontsize:S text: 379.300 shift:(-15,5) bar:2000 at: 435479 fontsize:S text: 435.479 shift:(-15,5) bar:2010 at: 502066 fontsize:S text: 502.066 shift:(-15,5) bar:2020 at: 626108 fontsize:S text: 626.108 shift:(-15,5) bar:2025 at: 681973 fontsize:S text: 681.973 shift:(-15,5) </timeline> {{Clearleft}} ===Alterspyramid=== [[Fichier:Population pyramid of Luxembourg 2024 (lb).png|zentréiert|450x450px|Alterspyramid vun der Bevëlkerung vu Lëtzebuerg am Joer 2024]] == Kultur == Lëtzebuerg war bis elo dräimol [[Europäesch Kulturhaaptstad]]: [[1995]] (Stad Lëtzebuerg), [[2007]] (mat der [[Groussregioun]]) an 2022 ([[Esch-Uelzecht]], zesumme mat Gemenge vum Syndikat [[PRO-SUD]] a vun der franséischer [[Communauté de Communes du Pays-Haut Val d'Alzette]]). {{Méi Info 1|Kultur zu Lëtzebuerg}} == Audiovisuell == Lëtzebuerg huet joerzéngtelaang eng Pionéierroll a punkto europawäite kommerzielle Radio- (zanter [[1929]]) an Televisiounsprogrammer (zanter [[1954]]) gespillt. Haut nach huet d'[[RTL Group]] hei hire Sëtz. [[1988]] gouf deen éischte Lëtzebuerger Televisiounssatellit, [[Astra 1A]] op Orbit geschéckt; eng sëllege koumen der no, déi vun der [[SES (Entreprise)|SES]], déi hire Sëtz zu [[Betzder]] huet, bedriwwe ginn. An deene leschte 2 Joerzéngten huet och d'[[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer|Lëtzebuerger Filmproduktioun]] en Opschwong erlieft, ongeféier 40 [https://web.archive.org/web/20060213084441/http://www.cna.public.lu/1 Produktiounsfirmaen] gëtt et am Land. == Literatur == * [[Michel Pauly|Pauly, M.]], 2011. ''Geschichte Luxemburgs''. Verlag C.H. Beck, München, 128 S. ISBN 978-3-406-62225-0 * [[Alex Storoni|Storoni, A.]], 2010. ''Les Paysages Géologiques du Luxembourg.'' 57 S. Éditions Schortgen, Esch-Uelzecht. ISBN 978-2-87953-096-3 * Bousch, P., T. Chilla, P. Gerber, O. Klein, C. Schulz, C. Sohn & D. Wiktorin (Koord.), 2009. Der Luxemburg Atlas. Atlas du Luxembourg. 224 S. emons: (=Hermann-Josef Emons Verlag). ISBN 978-3-89705-692-3 (D'Artikele sinn zu engem Deel op Franséisch, déi aner op Däitsch geschriwwen). * [[Jean-Mathias Goerens|Goerens, Jean-Mathias]], [[Jean-Claude Muller]], Yves Robert, Gian Giuseppe Simeone, [[Gilbert Trausch]], [[Danièle Wagner]] & [[Frank Wilhelm]], 1995. Grand-duché de Luxembourg. Le guide. Éditions Saint-Paul. 239 S. ISBN 2-87963-206-4. (En Iwwerbléck iwwer d'Geschicht, d'Geographie an d'Ekonomie vum Land). * [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]] (sous la direction de), 2003. Histoire du Luxembourg. Le destin européen d'un <!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:Arial; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}@page Section1 {size:595.3pt 841.9pt; margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0;}div.Section1 {page:Section1;}-->« petit pays ». Éditions Privat, Toulouse. 33 S. ISBN 2-7089-4773-7 == Kuckt och == {{Méi Info 1|Portal:Lëtzebuerg}} * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gouvernement.lu Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Regierung] * [http://www.etat.lu/ Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Administratioun] * [https://web.archive.org/web/20190129153624if_/https://www.kulturgeschicht.lu/#10 Kulturgeschicht vu Lëtzebuerg] * [https://web.archive.org/web/20100121110946/http://www.promoteluxembourg.lu/ ''Is it true what they say about… Luxembourg?'', 10 Kuerzfilmer iwwer Lëtzebuerg] {{en}} * [https://5minutes.rtl.lu/actu/luxembourg/a/1535002.html Comment le Luxembourg a évolué au fil du temps] mat engem Video: L'histoire du Grand-Duché en 2 minutes, op RTL 5 minutes, gekuckt den 23. Juni 2020 * [[Michel Pauly]], [https://science.lu/de/geschichte-luxemburgs/schritt-fuer-schritt-zur-unabhaengigkeit-wie-luxemburg-zum-staat-wurde Schritt für Schritt zur Unabhängigket: Wie Luxemburg zum Staat wurde], op science.lu, 19.06.2026, gekuckt den 23.06.2026 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{LinkPortalLëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lëtzebuerg| ]] [[Kategorie:Karlspräis]] q6uftf66lkixo3pe10r126p20yzrky8 2689760 2689437 2026-08-07T08:49:54Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689760 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem '''Land Lëtzebuerg'''|aner Bedeitungen|Lëtzebuerg}}{{Infobox Land | Numm = Groussherzogtum Lëtzebuerg<br><small>[[Franséisch|fr]]: Grand-Duché de Luxembourg<br>[[Däitsch|de]]: Großherzogtum Luxemburg</small> | Fändel = Flag of Luxembourg.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Lëtzebuerg | Wopen = Greater coat of arms of the grand-duchy of Luxembourg.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Lëtzebuerg | National Devise = | Kaart = EU-Luxembourg.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Lëtzebuergesch]], [[Franséisch]] an [[Däitsch]]<ref>Streng geholl gëtt et zu Lëtzebuerg keng "offiziell" Sprooch: d'[[Lëtzebuerger Constitutioun]] verweist op e Gesetz, mä de [[Legislativ|Legislateur]] gebraucht am Gesetz iwwer de [[Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg|Sproochegebrauch]] just d'Termen ''[[Nationalsprooch]]'', ''[[Gesetzessprooch]]'' a ''[[Verwaltungssprooch]]''</ref>. | Haaptstad = [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q1842|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q1842|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}} | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 2.586,36 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,60 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q32|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q32|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 259,84 | Onofhängegkeet = [[19. Abrëll]] [[1839]] vun [[Holland]] (Vertrag vu London)<p>''[[11. Mee]] [[1867]] international unerkannt ([[Traité vu London (1867)|2. Vertrag vu London]])''</p> | Nationalfeierdag = [[23. Juni]] | Nationalhymn = [[Ons Heemecht]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.lu]] | Telefonsprefix = +352 | Notizen = | Extra Bild = Luxembourg on the globe (Europe centered).svg | Extra Bild2 = }} '''Lëtzebuerg''', offiziell a laanger Form d''''Groussherzogtum Lëtzebuerg''' (op [[Däitsch]]: ''Großherzogtum Luxemburg''; op [[Franséisch]]: ''Grand-Duché de Luxembourg'')<ref name=":0">{{Citation|URL=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg&oldid=201734317|Titel=Luxembourg|Gekuckt=28.02.2023|Datum=25.02.2023|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2021-22|Titel=Human Development Report 2021-22|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=United Nations|Datum=08.09.2022|Sprooch=en}}</ref>, ass e Land a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]] ouni Zougang zum [[Mier]]<ref>{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=CdmwRoyhV6AC&pg=PA29#v=onepage&q&f=false|Titel=Parlons luxembourgeois: langue et culture linguistique d'un petit pays au coeur de l'Europe|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=François Schanen|Datum=2004|Editeur=L'Harmattan|Sprooch=fr}}</ref>. Et grenzt un d'[[Belsch]] am Westen an am Norden, [[Däitschland]] am Osten, a [[Frankräich]] am Süden. D'Land besteet aus zwou Haaptregiounen: d'[[Éislek]] am Norden, dat en Deel vum [[Ardennen|Ardennemassiv]] ass, an d'[[Guttland]] am Süden, eng Ausdeenung vu [[Loutrengen]] am [[Geologie|geologesche]] Sënn vum Begrëff. Mat enger Fläch vun 2.586&nbsp;km² zielt et zu de klengste souveränen Natiounen an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Groussherzogtum Lëtzebuerg huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. Lëtzebuerg ass eng representativ [[Demokratie]] an eng [[konstitutionell Monarchie]] mat engem [[Groussherzog]] als Staatschef, wouduerch d'Land dat eenzegt Groussherzogtum ass, dat nach ëmmer als souveräne [[Staat]] op der Welt existéiert. Seng dynamesch [[Wirtschaft]] mécht et zu engem vun de räichste Länner vun der Welt an et huet ee vun den héchste Bruttoinlandprodukter pro Kapp op der Welt. D'Wirtschaft konzentréiert sech haaptsächlech op [[Finanzplaz Lëtzebuerg|finanziell Aktivitéiten]] (ongeféier d'Hallschent vum Bruttoinlandprodukt), favoriséiert duerch eng ganz avantagéis [[Besteierung]] a bestëmmte Beräicher (virtuell Steierbefreiung fir Gewënner aus der Exploitatioun vu Patenter oder Software). Der [[Netregierungsorganisatioun|ONG]] [[Oxfam]] no (Zuele vun 2017) gehéiert Lëtzebuerg zu den "attraktiivste [[Steierparadis|Steierparadäiser]], déi vun de Firme benotzt ginn", eng Situatioun déi sech zënterhier e bësse geännert huet. Am Laf vun der Geschicht war déi zentral Lag vum Lëtzebuerger Territoire matten an Europa eng Plaz vu grousser strategescher Wichtegkeet fir vill Muechten, zanter sengem Ufank als Hannerland vum [[Réimescht Räich|Réimesche]] Rheinland<ref name=":0" />, dem Bau vun enger feudaler Buerg op de Ruine vun engem fréiere réimesche Fort am [[Karolenger|postkarolengesche]] Kontext am [[Mëttelalter|Héichmëttelalter]] an duerno wéinst senger strategescher Lag am Südoste vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen]] a [[Spuenesch Nidderlanden|Spueneschen Nidderlanden]] tëscht dem [[15. Joerhonnert|15.]] an dem [[17. Joerhonnert]]. Lëtzebuerg ass dee klengste Grënnungsmember vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a Member vun der [[Eurozon]], der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité]] (NATO), der [[Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Europa|Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Entwécklung]] (OEZE), de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] (UN), der [[Organisatioun fir Sécherheet an Zesummenaarbecht an Europa]] (OSZE) dem [[Benelux]] an der [[UEBL]] a reflektéiert esou säi politesche Konsens fir wirtschaftlech, politesch a militäresch Integratioun. D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass d'Haaptstad an déi gréisst Stad, wou ë.&nbsp;a. de Sëtz vu verschiddenen Etablissementer an Institutioune vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ass. 2012 krut Lëtzebuerg fir d'éischt Kéier an der Geschicht en temporäre Sëtz am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen]]. Duerch seng geographesch Lag gëtt d'Lëtzebuerger Kultur souwuel vum [[Germanesch Sproochen|Germanesche]] wéi och vum [[Romanesch Sproochen|Romanesche]] beaflosst. [[Lëtzebuergesch]] ass déi eenzeg Nationalsprooch vun de Lëtzebuerger, mä [[Franséisch]] an [[Däitsch]] zielen als administrativ a juristesch Sprooche vum Land. Als Resultat gëtt Lëtzebuerg als dräisproochegt Land ugesinn.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1/jo|Titel=Legilux|Gekuckt=28.02.2023|Wierk=legilux.public.lu}}</ref> Duerch d'Migratioun an déi institutionell a finanziell Entwécklung gëtt do dernieft och vill [[Italieenesch]], [[Portugisesch]] an [[Englesch]] geschwat<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Langues/a-propos-langues-lu.pdf|Titel=À propos... Sproochen zu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Datum=August 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 1|Sprooch=lb}}</ref>. == Geschicht == ''Nott: Vun der Geschicht vum haitege Staat Lëtzebuerg kann een eréischt vum 19. Joerhonnert u schwätzen. Virdrun ass d'Geschicht vu Lëtzebuerg als déi vun der Géigend ze verstoen, resp. där vun der Grofschaft an duerno dem Herzogtum mam selwechten Numm.'' === Grofschaft, duerno Herzogtum Lëtzebuerg === Ëm d'Joer [[963]] (den Datum ass ëmstridden; neierdéngs geet een éischter vum Joer [[987]] aus<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Histoire/apropos-geschichte-luxemburgs-de.pdf|Titel=Apropos ... Geschichte Luxemburgs|Gekuckt=30.10.20224|Datum=Dezember 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 4|Sprooch=de}}</ref>) huet de [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried]] aus dem Haus vun den [[Ardennergrofen]] mat der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] Lännereien zu [[Feelen]] géint de [[Bockfiels]], op deem e spéitréimescht Kastell mam Numm ''[[Lucilinburhuc]]'' stoung, getosch. Do ronderëm huet sech d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] entwéckelt, an d'Haus Lëtzebuerg huet sech zu enger Grofschaft etabléiert. {{Méi Info 2|Stad Lëtzebuerg|Grofschaft Lëtzebuerg}} [[1354]] ass d'Grofschaft Lëtzebuerg mat hiren ''Annexen'' ([[Durbuy]], [[La Roche-en-Ardenne|La Roche]], [[Arel]], asw.) zu enger neier Entitéit gemaach ginn, an zwar zum [[Herzogtum Lëtzebuerg]]. Nieft deem Herzogtum, dat bis [[1794]]/[[1795|95]] gedauert huet, koum nach d'[[Grofschaft Chiny]] an de Besëtz vum [[Haus Lëtzebuerg]], ouni awer formell an d'Herzogtum Lëtzebuerg integréiert ze ginn. [[1437]] ass d'Haus Lëtzebuerg ausgestuerwen, an d'Herzogtum Lëtzebuerg koum [[1441]]/[[1443|43]] an de Besëtz vum [[Herzogtum Bourgogne|Herzog vu Burgund]], dem [[Philippe III. vun der Bourgogne|Philipp de Gudden]] a gouf domat een Deel vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen Nidderlanden]]. Déi gounge [[1477]], nom Doud vum [[Karel de Kéngen]], an duerch d'Bestietnes vun deem senger Duechter [[Marie de Bourgogne]] mam [[Maximilian I. (HRR)|Maximilian vun Habsburg]], un d'Haus [[Habsburg]]. Duerch Ierfschaft koum Lëtzebuerg [[1556]] an de Besëtz vum spuenesche Kinnek [[Philippe II. vu Spuenien|Philippe II]]. Vun do un heeschen d'Gebidder, déi als ''Nidderlande'' bezeechent ginn, [[Spuenesch Nidderlanden]]. [[1581]], no de Konfessiounskricher, hu sech d'Nidderlande gedeelt, d'Herzogtum Lëtzebuerg war vun do un Deel vun de [[Südlech Nidderlanden|Südlechen Nidderlanden]], déi och einfach weider ''[[Spuenesch Nidderlanden]]'' oder nach ''kathoulesch Nidderlanden'' genannt gi sinn. Frankräich, dat d'Ëmklamerung duerch d'Habsburger sprengen, a gläichzäiteg de [[Rhäin]] als Grenz erreeche wollt, huet sech och fir d'Nidderlanden intresséiert, an dofir koum et ëmmer nees zu Kricher. Nom [[Drëssegjärege Krich]] an dem spuenesch-franséische Kontinuatiounskrich koum et [[1659]] zum [[Traité vun de Pyrenäen]] an deem ë.&nbsp;a. decidéiert gouf, datt Deeler vum Herzogtum Lëtzebuerg u Frankräich kéimen ([[Diddenuewen]], [[Montmédy]], [[Damvillers]], [[Carignan (Ardennes)|Ivoy]], asw.)<ref>Art.38. En quatrième lieu, dans la Province et Duché de Luxembourg, lesdit Seigneur Roy Tres-Chrestien demeurera saisi, jouira effectivement des places de Thionville, Montmedy, Damvillers, leurs appartenances, dépendances, annexes, Prevostez et Seigneuries: et de la Ville et Prevosté d'Ivoy, de Chavency le Chateau, et sa Prevosté ; et du lieu et Poste de Marville, situé sur la petite riviere appelée Vezin, et de la Prevosté dudit Marville, lequel lieu et Prevosté avoient autrefois appartenu, partie aux ducs de Luxembourg, et partie à ceux de Bar</ref>. [[1684]] huet de [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]] d'[[Festung Lëtzebuerg]] eruewert, an d'Herzogtum huet [[De jure / de facto|de facto]] bis [[1697]] ([[Traité vu Rijswijk]]) zu Frankräich gehéiert. [[1713]]/[[1714]], nom [[Spueneschen Ierffollegkrich]], goungen d'Südlech Nidderlanden, inklusiv Lëtzebuerg, un déi éisträichesch Habsburger-Linn. Déi ''Éisträichesch Period'' huet bis zum éischte [[Koalitiounskrich]] gedauert, an der Eruewerung vun den [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]] duerch d'[[Franséisch Revolutioun]]struppe 1794/95. D'Herzogtum Lëtzebuerg, gradewéi och déi aner Fürstentemer, déi d'Nidderlanden ausgemaach haten, sinn ofgeschaaft ginn. D'Fransousen hunn néng [[Départements réunis]] (à la France) amplaz vun de fréieren Nidderlanden a vun den onofhängege Principautéite vu [[Prënzbistum Léck|Léck]], [[Fürstentum Stavelot-Malmedy|Stavelot-Malmedy]] a [[Herzogtum Bouillon|Bouillon]] agefouert. Dem alen Herzogtum Lëtzebuerg säi Gebitt ass op dräi Departementer verdeelt ginn: ''[[Departement Forêts|Forêts]], [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]]'' an ''[[Departement Ourthe|Ourthe]]''. Duerch den [[Traité vu Campo-Formio]], am Oktober 1797, huet Éisträich zu Gonschte vu Frankräich op déi südlech Nidderlande verzicht. Domat waren och d'Awunner vum ale Lëtzebuerger Raum [[Internationaalt Recht|no internationalem Recht]] Fransousen. <gallery perrow="5" widths="220"> Fichier:Duché-de-Luxembourg Iacobo Surhonio Montano 1551.jpg|<div align="center">D'Herzogtum ëm 1551</div> Fichier:Duché de-Luxembourg Jean-Janson-1637-1693-Amsterdam.jpg|<div align="center">D'Herzogtum am 17. Joerhonnert</div> </gallery> === D'Groussherzogtum === [[Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png|thumb|Territorial Entwécklung vum Herzogtum zum Groussherzogtum]] Um [[Wiener Kongress]] [[1815]] gouf dat viregt Herzogtum Lëtzebuerg vun den europäesche Groussmuechten net "restauréiert". D'Preisen, déi d'Ostufer vun der [[Musel]] scho besat haten, kruten nach all déi al lëtzebuergesch Gebidder ëstlech vun der [[Our (Sauer)|Our]], mat Ausnam vu [[Veianen]], an déi ëstlech vun der [[Sauer]]. Aus dem Gebitt vum Département des Forêts an Deeler vum Departement Sambre-et-Meuse ass, aus reng strateegesch-diplomateschen an dynastesche Grënn, ee Groussherzogtum ginn. De Wëllem vun Oranien-Nassau, dee grad kuerz virdrun als hollännesche Kinnek [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] unerkannt gi war, gouf a [[Personalunioun]] [[Groussherzog vu Lëtzebuerg]]. Dat neit Lëtzebuerger Land gouf och an den [[Däitsche Bond]] (eng Zort Ersatzräich) integréiert, an d[[Festung Lëtzebuerg|'Festung Lëtzebuerg]] gouf eng "[[Bundesfestung]]", wat dem preisesche Kinnekräich d'Garnisounsrecht erméiglecht huet. Vun Zäit zu Zäit sollten d'Vertrieder vun deene ronn 40 Länner, déi am Däitsche Bond waren, sech ënner dem Virsëtz vum Keeser vun Éisträich zu [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] treffen. Well de Wëllem I., dee Kinnek vun de Vereenegten Nidderlande war, och als Herrscher vu Lëtzebuerg wéi ee Kinnek wollt behandelt ginn, huet hien um [[Wiener Kongress]] drop gehale fir "Grouss"-Herzog ze ginn, also eng ''"Kinneklech'' ''Altess''" ({{De}} ''"Königliche Hoheit"'', {{Fr}} ''"Altesse royale"''), wat en als "einfachen" Herzog vu Lëtzebuerg net hätt kënne sinn. Dat ass d'Erklärung, firwat Lëtzebuerg als '''Grouss'''-Herzogtum nei entstanen ass (et huet deemno glat näischt mat der Gréisst vum Land ze dinn). 1830 huet dem Wëllem I. seng onglécklech-ongerecht Politik a senge Südprovënzen d'[[Belsch Revolutioun]] ausgeléist, déi och ee gudden Deel vun de Lëtzebuerger begeeschtert huet, well hien, eise Groussherzog, säi Groussherzogtum praktesch ëmmer nëmme wéi déi 19. Provënz vu sengem Räich behandelt hat. Den [[19. Abrëll]] [[1839]], néng Joer no der Grënnung vun der [[Belsch]], gouf um [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]], no laangem hin an hier, d'Groussherzogtum an zwee gedeelt: de westlechen Deel, deen haaptsächlech [[Franséisch|franco-romanesch]] (Wallounesch a Loutrengesch) war, gouf als [[Lëtzebuerg (Provënz)|Provënz Lëtzebuerg]] der Belsch zougesprach, an de [[Däitsch|germanophonen]], also ëstlechen Deel, ass - weiderhin als Groussherzogtum - fir d'éischt Kéier een eegestännege Staat ginn, allerdéngs nach ëmmer (bis [[1890]]) a Personalunioun mat Holland. {{Méi Info 1|De Mythos vun der Onofhängegkeet 1839}} [[Fichier:Luxembourg-lb.png|thumb|250px|Kaart vu Lëtzebuerg zanter 1839]] [[1848]], ënner dem [[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II]]., krut Lëtzebuerg seng éischt eege [[Lëtzebuerger Constitutioun|Constitutioun]], deemools eng vun deene liberaalsten, mä schonn [[1856]] huet de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]], duerch e [[Staatsstreech]], deen Text nees ausser Kraaft gesat. Mam [[Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg|Bau vun engem Eisebunnsreseau]] krut Lëtzebuerg vun [[1858]] un Uschloss un d'Nopeschlänner, an d'Entdeckung vun neie Produktiounsmethoden hunn der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Entwécklung vun der Eisenindustrie]] am [[Minettsgéigend|Minett]] e groussen Opschwong ginn, soudatt Lëtzebuerg wirtschaftlech ewell besser do stoung. D'Integratioun vu Lëtzebuerg an den [[Däitschen Zollveräin]], vun 1842 un, hat allerdéngs schonn déck zu dësem Opschwong bäigedroen…[[1867]], ee Joer no der preisescher Victoire géint Éisträich am [[Preisesch-Éisträichesche Krich]], an dem Ënnergank vum Däitsche Bond, koum et bal zum Verkaf vum Lëtzebuerger Land duerch de Wëllem III. un den [[Napoleon III. vu Frankräich|Napoleon III.]], Keeser vun de Fransousen. Am däitsche Raum war vill Oppositioun géint dëse Projet, a fir wéinst der ''[[Lëtzebuerg-Kris]]'' e Krich tëscht Preisen a Frankräich ze verhënneren, gouf an engem neien [[Traité vu London (1867)|Traité vu London]] Lëtzebuerg als ''fir ëmmer [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] an onofhängeg'' erkläert: d'Preisen, déi hir Garnisoun no 1866 zu Lëtzebuerg "vergiess" haten, hunn hir Zaldote mussen ofzéien, an d'Festung ass geschleeft ginn. [[1868]] krut Lëtzebuerg, an deem neie Kontext, och eng nei Constitutioun, een Text, deen an der Haaptsaach d'Verfassung vun 1848 reproduzéiert huet. 1870/73 gouf d'Land zu engem [[Bistum Lëtzebuerg|eegene Bistum]] gemaach, an de Mgr [[Nicolas Adames]] ass éischte Bëschof vu Lëtzebuerg ginn. [[1890]] hat dat hollännescht Herrscherhaus vun [[Oranien-Nassau]] kee männlechen Nokomme fir op de lëtzebuergeschen Troun, a sou krut d'Land, an der Persoun vum [[Adolf vun Nassau]], dee säin Herzogtum 1866 u Preise verluer hat, säin "eegenen" Herrscher a säin "eegent" Herrscherhaus (dat vun [[Nassau-Weilburg]]). D'''éiweg Neutralitéit'' huet [[1914]]-[[1918]] a [[1940]]-[[1944]]/[[1945|45]] Däitschland net doru gehënnert, Lëtzebuerg am [[Éischte Weltkrich|Éischten]] an am [[Zweete Weltkrich]] ze besetzen. Am Zweete Weltkrich gouf Lëtzebuerg [[De jure / de facto|de facto]] wéi e ''Reichsgebiet'' behandelt. Am Ufank mat schéi Schwätzen, duerno mat Terror, hunn d'Besatzer probéiert, d'Lëtzebuerger dovun z'iwwerzeegen, datt si ''[[Heim ins Reich]]'' géife gehéieren. Eng lëtzebuergesch Minoritéit, déi ofschätzeg "[[Gielemännchen|Gielemännercher]]", genannt gouf, huet mat den [[Nazi]]e [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg|collaboréiert]]. Vun [[1942]] sinn d'Lëtzebuerger an d'[[Wehrmacht]] [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|agezu ginn]]. [[1944]]/[[1945|45]] gouf den Norde vum Land wärend der [[Ardennenoffensiv]] uerg zerstéiert. {{Méi Info 1|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}} Nom Krich huet Lëtzebuerg seng Neutralitéit opginn an ass Member vun enger Rëtsch inter- oder supranationalen Organisatioune ginn, dorënner dem [[Benelux]], der [[NATO]] an der [[CECA]], dem éischte Virleefer vun der [[EU]]. Lëtzebuerg war ee vun den 12 Staaten, déi den [[1. Januar]] [[1999]] den [[Euro]] als Wärung agefouert hunn. Virun 1999 war d'Wärung de [[Lëtzebuerger Frang]]. {{Méi Info 1|Geschicht vu Lëtzebuerg}} <gallery> Fichier:HRR 14Jh.jpg Fichier:HRR 1400.png Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png </gallery> == National Symboler == D'national Symboler vu Lëtzebuerg sinn de [[Fändel vu Lëtzebuerg|Fändel]], de [[Wope vu Lëtzebuerg|Wopen]], d'[[Nationalhymn]], den [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag|Nationalfeierdag]] an d'[[Wilhelmus|Hymn vun de Groussherzoge]] vu Lëtzebuerg<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/Tout_savoir_Luxembourg/Tout_savoir-FR.pdf|Titel=Tout savoir sur le Grand-Duché de Luxembourg, pp. 12-13|Gekuckt=07.11.2024|Auteur=Service information et presse du gouvernement|Datum=03.2015|Editeur=sip.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>. {{Méi Info 1|National Symboler vu Lëtzebuerg}} == Politik == Lëtzebuerg, dat zënter dem [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] vum 19. Abrëll 1839 als e souveränen an onofhängege Staat existéiert, ass eng representativ [[Demokratie]], a Form vun enger [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]] mat engem [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] als Chef vum Land. {{Méi Info 1|Politesche System vu Lëtzebuerg}} E Parlament, [[Chamber]] genannt, gëtt fir 5 Joer gewielt; 60 Deputéierte vertriede [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|véier Walbezierker]]. D'Opdeelung vun de Sëtz no de [[Chamberwale vum 8. Oktober 2023]] ass déi heiten: d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei]] (chrëschtdemokratesch) 21 Sëtz, d'[[Demokratesch Partei]] (liberal) 14 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] (sozialistesch) 12 Sëtz<ref>ursprénglech 11 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] vun der Piratepartei bei d'LSAP gewiesselt</ref>, d'[[Alternativ Demokratesch Reformpartei]] 5 Sëtz, [[Déi Gréng]] (gréng) 4 Sëtz, d'[[Piratepartei]] 2 Sëtz<ref>ursprénglech 3 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] bei d'LSAP gewiesselt</ref> an [[Déi Lénk]] 2 Sëtz. [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]], [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg]], [[Déi Konservativ]], [[Lëtzebuerger Bierger Partei]], [[Déi Liberal]], [[Liberté - Fräiheet!]], [[Mir d'Vollek (Lëtzebuergesch Partei)|Mir d'Vollek]], [[Partei fir Aarbecht, Rechtsstaat, Trucmachin, Elitefërderung a basisdemokratesch Initiativ|d'PARTEI]], [[Partei fir Integral Demokratie]] a [[Volt Lëtzebuerg|Volt]] sinn net an der Chamber vertrueden. Aus deene Walen ass d'[[Regierung Frieden-Bettel]] ervirgaangen, eng Koalitiounsregierung aus CSV an DP. Si gouf de 17. November 2023 vereedegt. Um Plang vun der Europäescher Unioun ass Lëtzebuerg duerch [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten|sechs Deputéiert]] (vun am Ganze 720) am [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]] vertrueden. Am [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Ministesch-Conseil]] huet et 4 Stëmmen (op 345). == Sproochesituatioun zu Lëtzebuerg == D'Lëtzebuerger Verfassung seet: „D'Sprooch vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg ass Lëtzebuergesch. D'Gesetz reegelt d'Benotzung vun der lëtzebuergescher, der franséischer an der däitscher Sprooch.“<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/constitution/1868/10/17/n1/consolide/20230701/lb#art_4|Titel=Verfassung vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 4|Sprooch=lb}}</ref> Schonn an der Constitutioun vun 1948 stoung dran, datt e Gesetz de Sproochegebrauch reegele géif. Dëst Gesetz vum [[24. Februar]] [[1984]]<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1|Titel=Loi du 24 février 1984 sur le régime des langues|Gekuckt=30.10.2024|Datum=24.02.1984|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> leet fest, datt d'[[Nationalsprooch]] vun de Lëtzebuerger d'[[Lëtzebuergesch]] ass; datt d'Gesetzestexter an hir Bestëmmungen, wéi s'auszeféiere sinn, op [[Franséisch]] geschriwwe ginn; an datt ee, wat d'Verwaltungssproochen a juristesch Sprooche betrëfft, vum Franséischen, [[Däitsch]]en oder Lëtzebuergesche Gebrauch maache kann. Bierger kënnen eng Demande un d'Verwaltung op Lëtzebuergesch, Franséisch oder Däitsch schreiwen, d'Äntwert muss, sou wäit wéi méiglech, an der selwechter Sprooch sinn. Am Géigesaz zu Länner wéi z.&nbsp;B. der [[Schwäiz]] oder der [[Belsch]], wou ''jee no Regioun'' verschidde Sprooche geschwat ginn, ass d'Distributioun vun de Sproochen net ''geographesch'', mä ''funktionell'' an ''individuell'' ("[[Polyglossie]]"). {{Méi Info 1|Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg}} D'Lëtzebuergesch huet sech lues a lues an der Perceptioun vun de Lëtzebuerger vun enger Variant vum Däitschen (''Onst Däitsch'') zu enger eegener Sprooch gewandelt. Och vum Gebrauch hir ass et an deene leschte Joerzéngten iwwer déi traditionell Domäne vun engem [[Dialekt]] erausgewuess a gëtt haut vun der Fuerschung als déi neist [[germanesch Sproochen|germanesch Sprooch]] ugesinn. {{Méi Info 2|Lëtzebuergesch|Geschicht vun der Lëtzebuerger Sprooch}} [[Fichier:Distrikte-Kantone-Gemeinden Lux.png|thumb|120px|administrativ Andeelung]] == Administrativ Andeelung == Lëtzebuerg ass an zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen|Kantonen]], {{Gemengenzuel}} [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen|Gemengen]] an a véier [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierker]] agedeelt. [[Lëtzebuerger Distrikter|Dräi Verwaltungsdistrikter]], déi et virdru gouf, goufen 2015 ofgeschaaft. {{Méi Info 1|Administrativ Andeelung vu Lëtzebuerg}} == Justiz == D'Land ass an zwéi [[Geriichtsbezierk]]er agedeelt, de Bezierk Lëtzebuerg an de Bezierk Dikrech. De Bezierk Lëtzebuerg ass fir d'[[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]er op Lëtzebuerg an [[Esch-Uelzecht]] opgedeelt. == Geographie == Lëtzebuerg läit a Westeuropa tëscht der [[Belsch]], [[Frankräich]] an [[Däitschland]]. {{Méi Info 1|Geographie vu Lëtzebuerg}} == Geologie == {{Méi Info 1|Geologie vu Lëtzebuerg}} == Hydrographie == Déi véier gréisst Flëss am Land sinn d'[[Musel]], d'[[Sauer]], d'[[Our (Sauer)|Our]] an d'[[Uelzecht]]. {{Méi Info 1|Hydrographie vu Lëtzebuerg}} == Ekonomie == {{Méi Info 1|Lëtzebuerger Wirtschaftsstruktur}} {{Update}} Zu den Haaptentreprisen zu Lëtzebuerg zielen (klasséiert no der Zuel vun hiren Employéen): [[Arcelor]], [[Goodyear Operations|Goodyear]], Groupe [[Cactus]], [[CFL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque internationale à Luxembourg]], [[Luxair]], [[Pedus Service]], [[BCEE]], Groupe [[Guardian]], [[Du Pont de Nemours]], [[Kredietbank]], Groupe [[Match|Courthéoux-Match]], [[Cargolux]], [[Saint-Paul Luxembourg|Groupe Saint-Paul]], [[Brink's Security Luxembourg]], [[ING]], Groupe [[Céramétal]], [[Auchan]] Luxembourg. == Demographie == {{Méi Info 1|Demographie vu Lëtzebuerg}} <!-- Lëtzebuerg hat den 8. November 2021, dem Stéchdatum vun der [[Volleks- a Wunnengszielung|Vollekszielung]], 643.941 Awunner.<ref name=zielung21>Quell fir d'Donnéen zu der Bevëlkerung: [[STATEC]]: [https://statistiques.public.lu/dam-assets/recensement/publication-5/docs/rp01-05-population-nationalit-v10.pdf "Une population de plus en plus cosmopolite."] 2023-05, op statistiques.public.lu, nogekuckt 2023-05-08.</ref> Dovu sinn 339.890 (52,8%) [[Lëtzebuerger Nationalitéit|Lëtzebuerger]] an 304.051 Auslänner (47,2%) mat am ganzen 180 verschiddenen Nationalitéiten. Vun der auslännescher Bevëlkerung hirersäits si ronn véier Fënneftel (80.9%), genee 245.906 Persounen, aus engem anere Land vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. 61.207 Lëtzebuerger (18%) hunn nach (op d'mannst) eng aner Nationalitéit. Vun den Auslänner déi am Land liewen, sinn déi meescht, 93.659 Leit, Portugisen (14,5% vun der Gesamtbevëlkerung). Dono kommen 49.071 Fransousen, 23.881 Italieener, 19.692 Belsch, 12.906 Däitscher, 8.447 Spuenier, 6.284 Rumänen a 4.977 Polen. 26.959 kommen aus aneren [[EU]]-Länner; 18.844 aus aneren europäesche Länner wéi der EU, dorënner si 4.289 Britten. Aus Asie komme 17.420 Leit (2,7%), dovu si 4.130 Chineesen. 13.554 (2,1%) hunn d'Nationalitéit vun engem Land um afrikanesche Kontinent, dorënner 2.562 Kapverdianer. Aus Nordamerika kommen der 2.780 (0,4%), dovun 2.196 aus den USA. Bei de Leit aus Mëttel- a Südamerika (4.962; 0,8%) sinn d'Brasilianer mat 2.859 déi Meescht. 245 (0,0%) Australier oder Neiséilänner wunnen am Land.<ref name=zielung21/> Am Laf vum Joer 2009 ass d'Zuel vun enger hallwer Millioun Awunner iwwerschratt ginn. Vun 1995 bis 2010 ass d'Wunnbevëlkerung, bannent 15 Joer, ëm ronn 100.000 Leit gewuess; vum Enn vum Zweete Weltkrich bis 2016 souguer ëm 286.000, wat praktesch eng Verdueblung bannent eppes iwwer 70 Joer ass. De Bevëlkerungswuesstem geet zum groussen Deel op den Zouzuch vu Leit aus dem Ausland zeréck, déi op Lëtzebuerg schaffe kommen: D'Zuel vun den Aarbechtsplazen ass vun 197.500 am Joer 1995 iwwer 307.700 am Joer 2005 op p 418.400 am Joer 2016 geklommen.<ref name=travail2016>[http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12951&IF_Language=fra&MainTheme=2&FldrName=3 "Vue d'ensemble du marché du travail (en 1 000 personnes) 2000 - 2016"] op statistique.publc.lu.</ref>. Dës héich Zuel vun Aarbechtsplaze bréngt och mat sech, datt déi zu engem ëmmer méi groussen Deel vu sougenannte [[Frontalier]]e besat ginn. Hir Zuel ass vu 56.100 am Joer 1995 iwwer 119.700 am Joer 2005 op 173.800 am Joer 2015 geklommen. 2016 waren et der 180.900.<ref name=travail2016 /> --> Op den 1. Januar 2024 hat Lëtzebuerg 672.050 Awunner, 1,7&nbsp;% méi wéi am Joer virdrun. D'Bevëlkerung ass manner gewuess wéi am Joer 2022 (Erhéijung vun 2,4&nbsp;%), dat Joer dat vun der Arrivée vun [[ukrain]]esche Krichsflüchtlinge markéiert war. Den Taux vun 1,7&nbsp;% ass ee vun de niddregste Wuesstemstauxe vum leschte Joerzéngt (wou en tëscht 2,0 an 2,5&nbsp;% louch), mat der Ausnam vun de [[COVID-19-Pandemie|COVID-19]]-Joren (Wuesstem 2020 an 2021 vun nëmmen 1,4 an 1,7&nbsp;%). Den Zouwuess vun der Bevëlkerung geet haaptsächlech op d'[[Migratioun zu Lëtzebuerg|Migratioun]] zeréck: 26.964 Migrante sinn 2023 am Land ukomm a 16.588 sinn der fortgaangen.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/actualite/2024/stn16-pop-2024/stn16-2024-population-2024-v20.pdf|Titel=STATNEWS N° 16 – Une croissance démographique réduite en 2023|Gekuckt=01.11.2024|Datum=18.04.2024|Editeur=statistiques.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Vun der Gesamtbevëlkerung am Grand-Duché (1. Januar 2024) waren 317.678 Leit Auslänner (42,72&nbsp;%), vun deenen der 12,4&nbsp;% zu Lëtzebuerg gebuer sinn. 77,3&nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg kommen aus Staate vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (-1,1&nbsp;% am Verglach mat 2023). Am Joer 1981 hunn déi aktuell 27 Memberstaate souguer 91,5&nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg ausgemaach. D'Diversifikatioun vun der Immigratioun bréngt mat sech, datt den Undeel vun den Auslänner, déi keng EU-Nationalitéit hunn, eropgeet. Mat 90.915 Awunner sinn d'[[Portugal|Portugisen]] déi gréisst auslännesch Communautéit am Land, virun de [[Frankräich|Fransousen]] (49.234) an den [[Italien|Italieener]] (25.116).<ref>{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/catalogue-publications/en-chiffres/2024/population-chiffres-2024.pdf|Titel=La démographie luxembourgeoise en chiffres|Gekuckt=01.11.2024|Auteur=François PELTIER, Charlie KLEIN|Datum=23.10.2024|Wierk=|Editeur=statistiques.public.lu|Säiten=p. 12|Sprooch=fr}}</ref> D'Ukrainer waren am Joer 2022 déi gréisst Immigratiounsgemeinschaft, awer hir Zuel ass 2023 staark gefall a goung vu 4.268 op 807 Immigranten (-81,1&nbsp;%) erof. 2023 hu 570 Ukrainer de Lëtzebuerger Territoire verlooss, am Verglach zu just 32 Leit am Joer 2022.<ref name=":1" /> Am Joer 2023 goufe 6.320 [[Puppelchen|Puppelcher]] gebuer, dat waren der 175 manner wéi 2022. De konjunkturellen Indicateur vun der [[Fruchtbarkeet]] läit bei 1,25 Kanner pro Fra, en Taux deen an de leschte puer Joerzéngten nach ni sou niddereg war. Am Joer 2023 si 4.431 Leit gestuerwen, 18 Doudesfäll manner wéi 2022.<ref name=":1" /> D'[[Liewenserwaardung]] bei der Gebuert läit bei 85 Joer fir d'Fraen an 81 Joer fir d'Männer. Am Laf vum Joer 2023 louch d'[[natierlech Bevëlkerungsentwécklung]] (Gebuerten - Doudesfäll) bei 1.889 Leit, iwwerdeems de Migratiounsbilan (Arrivéeën - Departen) bei 10.376 Leit louch.<ref name=":1" /> Den Duerchschnëttsalter vun der Bevëlkerung läit bei 40,6 Joer fir d'Fraen an 39,2 Joer fir d'Männer. D'Auslänner sinn däitlech méi jonk wéi d'Lëtzebuerger. Den Duerchschnëttsalter fir d'Lëtzebuerger Frae läit bei 42,2 Joer am Verglach zu 38,7 Joer fir d'auslännesch Fraen. Bei de lëtzebuergesche Männer ass den Duerchschnëttsalter 40,0 Joer géintiwwer 38,4 Joer fir d'auslännesch Männer.<ref name=":1" /> Déi meescht Auslänner déi sech 2023 zu Lëtzebuerg niddergelooss hunn, waren d'Portugisen (3.638 Immigranten), virun de Fransousen (3.145 Immigranten) an den Italieener (1.947 Immigranten). Ënnert den Emigranten, d.&nbsp;h. deene Leit, déi vu Lëtzebuerg an en anert Land gaange sinn, waren et haaptsächlech Lëtzebuerger (3.102 Emigranten), Portugisen (3.091 Emigranten) a Fransousen (2.159 Emigranten).<ref name=":1" /> ===Entwécklung vun der Awunnerzuel=== <timeline> Colors= id:a value:gray(0.9) id:b value:gray(0.7) id:c value:rgb(1,1,1) id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:900 height:550 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:700000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:b increment:100000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:a increment:50000 start:0 BackgroundColors = canvas:c BarData= bar:1821 text:1821 bar:1831 text: bar:1841 text: bar:1851 text:1851 bar:1861 text: bar:1871 text:1871 bar:1880 text:1880 bar:1890 text:1890 bar:1900 text:1900 bar:1910 text:1910 bar:1922 text:1922 bar:1935 text:1935 bar:1947 text:1947 bar:1960 text:1960 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1990 text:1990 bar:2000 text:2000 bar:2010 text:2010 bar:2020 text:2020 bar:2025 text:2025 PlotData= color:d width:25 align:left bar:1821 from:0 till: 134082 bar:1831 from:0 till: 0 bar:1841 from:0 till: 0 bar:1851 from:0 till: 194719 bar:1861 from:0 till: 0 bar:1871 from:0 till: 204028 bar:1880 from:0 till: 210507 bar:1890 from:0 till: 211481 bar:1900 from:0 till: 236125 bar:1910 from:0 till: 259027 bar:1922 from:0 till: 261643 bar:1935 from:0 till: 296913 bar:1947 from:0 till: 290992 bar:1960 from:0 till: 314889 bar:1970 from:0 till: 339841 bar:1981 from:0 till: 364597 bar:1990 from:0 till: 379300 bar:2000 from:0 till: 435479 bar:2010 from:0 till: 502066 bar:2020 from:0 till: 626108 bar:2025 from:0 till: 681973 PlotData= bar:1821 at: 134082 fontsize:s text: 134.082 shift:(-10,5) bar:1851 at: 194719 fontsize:s text: 194.719 shift:(-15,5) bar:1871 at: 204028 fontsize:s text: 204.028 shift:(-15,5) bar:1880 at: 210507 fontsize:s text: 210.507 shift:(-15,5) bar:1890 at: 211481 fontsize:s text: 211.481 shift:(-15,5) bar:1900 at: 236125 fontsize:s text: 236.125 shift:(-15,5) bar:1910 at: 259027 fontsize:s text: 259.027 shift:(-15,5) bar:1922 at: 261643 fontsize:s text: 261.643 shift:(-15,5) bar:1935 at: 296913 fontsize:s text: 296.913 shift:(-15,5) bar:1947 at: 290992 fontsize:S text: 290.992 shift:(-15,5) bar:1960 at: 314889 fontsize:S text: 314.889 shift:(-15,5) bar:1970 at: 339841 fontsize:S text: 339.841 shift:(-15,5) bar:1981 at: 364597 fontsize:S text: 364.597 shift:(-15,5) bar:1990 at: 379300 fontsize:S text: 379.300 shift:(-15,5) bar:2000 at: 435479 fontsize:S text: 435.479 shift:(-15,5) bar:2010 at: 502066 fontsize:S text: 502.066 shift:(-15,5) bar:2020 at: 626108 fontsize:S text: 626.108 shift:(-15,5) bar:2025 at: 681973 fontsize:S text: 681.973 shift:(-15,5) </timeline> {{Clearleft}} ===Alterspyramid=== [[Fichier:Population pyramid of Luxembourg 2024 (lb).png|zentréiert|450x450px|Alterspyramid vun der Bevëlkerung vu Lëtzebuerg am Joer 2024]] == Kultur == Lëtzebuerg war bis elo dräimol [[Europäesch Kulturhaaptstad]]: [[1995]] (Stad Lëtzebuerg), [[2007]] (mat der [[Groussregioun]]) an 2022 ([[Esch-Uelzecht]], zesumme mat Gemenge vum Syndikat [[PRO-SUD]] a vun der franséischer [[Communauté de Communes du Pays-Haut Val d'Alzette]]). {{Méi Info 1|Kultur zu Lëtzebuerg}} == Audiovisuell == Lëtzebuerg huet joerzéngtelaang eng Pionéierroll a punkto europawäite kommerzielle Radio- (zanter [[1929]]) an Televisiounsprogrammer (zanter [[1954]]) gespillt. Haut nach huet d'[[RTL Group]] hei hire Sëtz. [[1988]] gouf deen éischte Lëtzebuerger Televisiounssatellit, [[Astra 1A]] op Orbit geschéckt; eng sëllege koumen der no, déi vun der [[SES (Entreprise)|SES]], déi hire Sëtz zu [[Betzder]] huet, bedriwwe ginn. An deene leschte 2 Joerzéngten huet och d'[[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer|Lëtzebuerger Filmproduktioun]] en Opschwong erlieft, ongeféier 40 [https://web.archive.org/web/20060213084441/http://www.cna.public.lu/1 Produktiounsfirmaen] gëtt et am Land. == Literatur == * [[Michel Pauly|Pauly, M.]], 2011. ''Geschichte Luxemburgs''. Verlag C.H. Beck, München, 128 S. ISBN 978-3-406-62225-0 * [[Alex Storoni|Storoni, A.]], 2010. ''Les Paysages Géologiques du Luxembourg.'' 57 S. Éditions Schortgen, Esch-Uelzecht. ISBN 978-2-87953-096-3 * Bousch, P., T. Chilla, P. Gerber, O. Klein, C. Schulz, C. Sohn & D. Wiktorin (Koord.), 2009. Der Luxemburg Atlas. Atlas du Luxembourg. 224 S. emons: (=Hermann-Josef Emons Verlag). ISBN 978-3-89705-692-3 (D'Artikele sinn zu engem Deel op Franséisch, déi aner op Däitsch geschriwwen). * [[Jean-Mathias Goerens|Goerens, Jean-Mathias]], [[Jean-Claude Muller]], Yves Robert, Gian Giuseppe Simeone, [[Gilbert Trausch]], [[Danièle Wagner]] & [[Frank Wilhelm]], 1995. Grand-duché de Luxembourg. Le guide. Éditions Saint-Paul. 239 S. ISBN 2-87963-206-4. (En Iwwerbléck iwwer d'Geschicht, d'Geographie an d'Ekonomie vum Land). * [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]] (sous la direction de), 2003. Histoire du Luxembourg. Le destin européen d'un <!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:Arial; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}@page Section1 {size:595.3pt 841.9pt; margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0;}div.Section1 {page:Section1;}-->« petit pays ». Éditions Privat, Toulouse. 33 S. ISBN 2-7089-4773-7 == Kuckt och == {{Méi Info 1|Portal:Lëtzebuerg}} * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gouvernement.lu Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Regierung] * [http://www.etat.lu/ Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Administratioun] * [https://web.archive.org/web/20190129153624if_/https://www.kulturgeschicht.lu/#10 Kulturgeschicht vu Lëtzebuerg] * [https://web.archive.org/web/20100121110946/http://www.promoteluxembourg.lu/ ''Is it true what they say about… Luxembourg?'', 10 Kuerzfilmer iwwer Lëtzebuerg] {{en}} * [https://5minutes.rtl.lu/actu/luxembourg/a/1535002.html Comment le Luxembourg a évolué au fil du temps] mat engem Video: L'histoire du Grand-Duché en 2 minutes, op RTL 5 minutes, gekuckt den 23. Juni 2020 * [[Michel Pauly]], [https://science.lu/de/geschichte-luxemburgs/schritt-fuer-schritt-zur-unabhaengigkeit-wie-luxemburg-zum-staat-wurde Schritt für Schritt zur Unabhängigket: Wie Luxemburg zum Staat wurde], op science.lu, 19.06.2026, gekuckt den 23.06.2026 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{LinkPortalLëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lëtzebuerg| ]] [[Kategorie:Karlspräis]] a7o3bxhidtvzw0ii0sizumlvqgo8bls 2689888 2689760 2026-08-07T08:54:16Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689888 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem '''Land Lëtzebuerg'''|aner Bedeitungen|Lëtzebuerg}}{{Infobox Land | Numm = Groussherzogtum Lëtzebuerg<br><small>[[Franséisch|fr]]: Grand-Duché de Luxembourg<br>[[Däitsch|de]]: Großherzogtum Luxemburg</small> | Fändel = Flag of Luxembourg.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Lëtzebuerg | Wopen = Greater coat of arms of the grand-duchy of Luxembourg.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Lëtzebuerg | National Devise = | Kaart = EU-Luxembourg.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Lëtzebuergesch]], [[Franséisch]] an [[Däitsch]]<ref>Streng geholl gëtt et zu Lëtzebuerg keng "offiziell" Sprooch: d'[[Lëtzebuerger Constitutioun]] verweist op e Gesetz, mä de [[Legislativ|Legislateur]] gebraucht am Gesetz iwwer de [[Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg|Sproochegebrauch]] just d'Termen ''[[Nationalsprooch]]'', ''[[Gesetzessprooch]]'' a ''[[Verwaltungssprooch]]''</ref>. | Haaptstad = [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q1842|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q1842|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}} | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 2.586,36 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,60 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q32|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q32|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 259,84 | Onofhängegkeet = [[19. Abrëll]] [[1839]] vun [[Holland]] (Vertrag vu London)<p>''[[11. Mee]] [[1867]] international unerkannt ([[Traité vu London (1867)|2. Vertrag vu London]])''</p> | Nationalfeierdag = [[23. Juni]] | Nationalhymn = [[Ons Heemecht]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.lu]] | Telefonsprefix = +352 | Notizen = | Extra Bild = Luxembourg on the globe (Europe centered).svg | Extra Bild2 = }} '''Lëtzebuerg''', offiziell a laanger Form d''''Groussherzogtum Lëtzebuerg''' (op [[Däitsch]]: ''Großherzogtum Luxemburg''; op [[Franséisch]]: ''Grand-Duché de Luxembourg'')<ref name=":0">{{Citation|URL=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg&oldid=201734317|Titel=Luxembourg|Gekuckt=28.02.2023|Datum=25.02.2023|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2021-22|Titel=Human Development Report 2021-22|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=United Nations|Datum=08.09.2022|Sprooch=en}}</ref>, ass e Land a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]] ouni Zougang zum [[Mier]]<ref>{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=CdmwRoyhV6AC&pg=PA29#v=onepage&q&f=false|Titel=Parlons luxembourgeois: langue et culture linguistique d'un petit pays au coeur de l'Europe|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=François Schanen|Datum=2004|Editeur=L'Harmattan|Sprooch=fr}}</ref>. Et grenzt un d'[[Belsch]] am Westen an am Norden, [[Däitschland]] am Osten, a [[Frankräich]] am Süden. D'Land besteet aus zwou Haaptregiounen: d'[[Éislek]] am Norden, dat en Deel vum [[Ardennen|Ardennemassiv]] ass, an d'[[Guttland]] am Süden, eng Ausdeenung vu [[Loutrengen]] am [[Geologie|geologesche]] Sënn vum Begrëff. Mat enger Fläch vun 2.586&nbsp;km² zielt et zu de klengste souveränen Natiounen an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Groussherzogtum Lëtzebuerg huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. Lëtzebuerg ass eng representativ [[Demokratie]] an eng [[konstitutionell Monarchie]] mat engem [[Groussherzog]] als Staatschef, wouduerch d'Land dat eenzegt Groussherzogtum ass, dat nach ëmmer als souveräne [[Staat]] op der Welt existéiert. Seng dynamesch [[Wirtschaft]] mécht et zu engem vun de räichste Länner vun der Welt an et huet ee vun den héchste Bruttoinlandprodukter pro Kapp op der Welt. D'Wirtschaft konzentréiert sech haaptsächlech op [[Finanzplaz Lëtzebuerg|finanziell Aktivitéiten]] (ongeféier d'Hallschent vum Bruttoinlandprodukt), favoriséiert duerch eng ganz avantagéis [[Besteierung]] a bestëmmte Beräicher (virtuell Steierbefreiung fir Gewënner aus der Exploitatioun vu Patenter oder Software). Der [[Netregierungsorganisatioun|ONG]] [[Oxfam]] no (Zuele vun 2017) gehéiert Lëtzebuerg zu den "attraktiivste [[Steierparadis|Steierparadäiser]], déi vun de Firme benotzt ginn", eng Situatioun déi sech zënterhier e bësse geännert huet. Am Laf vun der Geschicht war déi zentral Lag vum Lëtzebuerger Territoire matten an Europa eng Plaz vu grousser strategescher Wichtegkeet fir vill Muechten, zanter sengem Ufank als Hannerland vum [[Réimescht Räich|Réimesche]] Rheinland<ref name=":0" />, dem Bau vun enger feudaler Buerg op de Ruine vun engem fréiere réimesche Fort am [[Karolenger|postkarolengesche]] Kontext am [[Mëttelalter|Héichmëttelalter]] an duerno wéinst senger strategescher Lag am Südoste vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen]] a [[Spuenesch Nidderlanden|Spueneschen Nidderlanden]] tëscht dem [[15. Joerhonnert|15.]] an dem [[17. Joerhonnert]]. Lëtzebuerg ass dee klengste Grënnungsmember vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a Member vun der [[Eurozon]], der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité]] (NATO), der [[Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Europa|Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Entwécklung]] (OEZE), de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] (UN), der [[Organisatioun fir Sécherheet an Zesummenaarbecht an Europa]] (OSZE) dem [[Benelux]] an der [[UEBL]] a reflektéiert esou säi politesche Konsens fir wirtschaftlech, politesch a militäresch Integratioun. D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass d'Haaptstad an déi gréisst Stad, wou ë.&nbsp;a. de Sëtz vu verschiddenen Etablissementer an Institutioune vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ass. 2012 krut Lëtzebuerg fir d'éischt Kéier an der Geschicht en temporäre Sëtz am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen]]. Duerch seng geographesch Lag gëtt d'Lëtzebuerger Kultur souwuel vum [[Germanesch Sproochen|Germanesche]] wéi och vum [[Romanesch Sproochen|Romanesche]] beaflosst. [[Lëtzebuergesch]] ass déi eenzeg Nationalsprooch vun de Lëtzebuerger, mä [[Franséisch]] an [[Däitsch]] zielen als administrativ a juristesch Sprooche vum Land. Als Resultat gëtt Lëtzebuerg als dräisproochegt Land ugesinn.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1/jo|Titel=Legilux|Gekuckt=28.02.2023|Wierk=legilux.public.lu}}</ref> Duerch d'Migratioun an déi institutionell a finanziell Entwécklung gëtt do dernieft och vill [[Italieenesch]], [[Portugisesch]] an [[Englesch]] geschwat<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Langues/a-propos-langues-lu.pdf|Titel=À propos... Sproochen zu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Datum=August 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 1|Sprooch=lb}}</ref>. == Geschicht == ''Nott: Vun der Geschicht vum haitege Staat Lëtzebuerg kann een eréischt vum 19. Joerhonnert u schwätzen. Virdrun ass d'Geschicht vu Lëtzebuerg als déi vun der Géigend ze verstoen, resp. där vun der Grofschaft an duerno dem Herzogtum mam selwechten Numm.'' === Grofschaft, duerno Herzogtum Lëtzebuerg === Ëm d'Joer [[963]] (den Datum ass ëmstridden; neierdéngs geet een éischter vum Joer [[987]] aus<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Histoire/apropos-geschichte-luxemburgs-de.pdf|Titel=Apropos ... Geschichte Luxemburgs|Gekuckt=30.10.20224|Datum=Dezember 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 4|Sprooch=de}}</ref>) huet de [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried]] aus dem Haus vun den [[Ardennergrofen]] mat der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] Lännereien zu [[Feelen]] géint de [[Bockfiels]], op deem e spéitréimescht Kastell mam Numm ''[[Lucilinburhuc]]'' stoung, getosch. Do ronderëm huet sech d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] entwéckelt, an d'Haus Lëtzebuerg huet sech zu enger Grofschaft etabléiert. {{Méi Info 2|Stad Lëtzebuerg|Grofschaft Lëtzebuerg}} [[1354]] ass d'Grofschaft Lëtzebuerg mat hiren ''Annexen'' ([[Durbuy]], [[La Roche-en-Ardenne|La Roche]], [[Arel]], asw.) zu enger neier Entitéit gemaach ginn, an zwar zum [[Herzogtum Lëtzebuerg]]. Nieft deem Herzogtum, dat bis [[1794]]/[[1795|95]] gedauert huet, koum nach d'[[Grofschaft Chiny]] an de Besëtz vum [[Haus Lëtzebuerg]], ouni awer formell an d'Herzogtum Lëtzebuerg integréiert ze ginn. [[1437]] ass d'Haus Lëtzebuerg ausgestuerwen, an d'Herzogtum Lëtzebuerg koum [[1441]]/[[1443|43]] an de Besëtz vum [[Herzogtum Bourgogne|Herzog vu Burgund]], dem [[Philippe III. vun der Bourgogne|Philipp de Gudden]] a gouf domat een Deel vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen Nidderlanden]]. Déi gounge [[1477]], nom Doud vum [[Karel de Kéngen]], an duerch d'Bestietnes vun deem senger Duechter [[Marie de Bourgogne]] mam [[Maximilian I. (HRR)|Maximilian vun Habsburg]], un d'Haus [[Habsburg]]. Duerch Ierfschaft koum Lëtzebuerg [[1556]] an de Besëtz vum spuenesche Kinnek [[Philippe II. vu Spuenien|Philippe II]]. Vun do un heeschen d'Gebidder, déi als ''Nidderlande'' bezeechent ginn, [[Spuenesch Nidderlanden]]. [[1581]], no de Konfessiounskricher, hu sech d'Nidderlande gedeelt, d'Herzogtum Lëtzebuerg war vun do un Deel vun de [[Südlech Nidderlanden|Südlechen Nidderlanden]], déi och einfach weider ''[[Spuenesch Nidderlanden]]'' oder nach ''kathoulesch Nidderlanden'' genannt gi sinn. Frankräich, dat d'Ëmklamerung duerch d'Habsburger sprengen, a gläichzäiteg de [[Rhäin]] als Grenz erreeche wollt, huet sech och fir d'Nidderlanden intresséiert, an dofir koum et ëmmer nees zu Kricher. Nom [[Drëssegjärege Krich]] an dem spuenesch-franséische Kontinuatiounskrich koum et [[1659]] zum [[Traité vun de Pyrenäen]] an deem ë.&nbsp;a. decidéiert gouf, datt Deeler vum Herzogtum Lëtzebuerg u Frankräich kéimen ([[Diddenuewen]], [[Montmédy]], [[Damvillers]], [[Carignan (Ardennes)|Ivoy]], asw.)<ref>Art.38. En quatrième lieu, dans la Province et Duché de Luxembourg, lesdit Seigneur Roy Tres-Chrestien demeurera saisi, jouira effectivement des places de Thionville, Montmedy, Damvillers, leurs appartenances, dépendances, annexes, Prevostez et Seigneuries: et de la Ville et Prevosté d'Ivoy, de Chavency le Chateau, et sa Prevosté ; et du lieu et Poste de Marville, situé sur la petite riviere appelée Vezin, et de la Prevosté dudit Marville, lequel lieu et Prevosté avoient autrefois appartenu, partie aux ducs de Luxembourg, et partie à ceux de Bar</ref>. [[1684]] huet de [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]] d'[[Festung Lëtzebuerg]] eruewert, an d'Herzogtum huet [[De jure / de facto|de facto]] bis [[1697]] ([[Traité vu Rijswijk]]) zu Frankräich gehéiert. [[1713]]/[[1714]], nom [[Spueneschen Ierffollegkrich]], goungen d'Südlech Nidderlanden, inklusiv Lëtzebuerg, un déi éisträichesch Habsburger-Linn. Déi ''Éisträichesch Period'' huet bis zum éischte [[Koalitiounskrich]] gedauert, an der Eruewerung vun den [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]] duerch d'[[Franséisch Revolutioun]]struppe 1794/95. D'Herzogtum Lëtzebuerg, gradewéi och déi aner Fürstentemer, déi d'Nidderlanden ausgemaach haten, sinn ofgeschaaft ginn. D'Fransousen hunn néng [[Départements réunis]] (à la France) amplaz vun de fréieren Nidderlanden a vun den onofhängege Principautéite vu [[Prënzbistum Léck|Léck]], [[Fürstentum Stavelot-Malmedy|Stavelot-Malmedy]] a [[Herzogtum Bouillon|Bouillon]] agefouert. Dem alen Herzogtum Lëtzebuerg säi Gebitt ass op dräi Departementer verdeelt ginn: ''[[Departement Forêts|Forêts]], [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]]'' an ''[[Departement Ourthe|Ourthe]]''. Duerch den [[Traité vu Campo-Formio]], am Oktober 1797, huet Éisträich zu Gonschte vu Frankräich op déi südlech Nidderlande verzicht. Domat waren och d'Awunner vum ale Lëtzebuerger Raum [[Internationaalt Recht|no internationalem Recht]] Fransousen. <gallery perrow="5" widths="220"> Fichier:Duché-de-Luxembourg Iacobo Surhonio Montano 1551.jpg|<div align="center">D'Herzogtum ëm 1551</div> Fichier:Duché de-Luxembourg Jean-Janson-1637-1693-Amsterdam.jpg|<div align="center">D'Herzogtum am 17. Joerhonnert</div> </gallery> === D'Groussherzogtum === [[Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png|thumb|Territorial Entwécklung vum Herzogtum zum Groussherzogtum]] Um [[Wiener Kongress]] [[1815]] gouf dat viregt Herzogtum Lëtzebuerg vun den europäesche Groussmuechten net "restauréiert". D'Preisen, déi d'Ostufer vun der [[Musel]] scho besat haten, kruten nach all déi al lëtzebuergesch Gebidder ëstlech vun der [[Our (Sauer)|Our]], mat Ausnam vu [[Veianen]], an déi ëstlech vun der [[Sauer]]. Aus dem Gebitt vum Département des Forêts an Deeler vum Departement Sambre-et-Meuse ass, aus reng strateegesch-diplomateschen an dynastesche Grënn, ee Groussherzogtum ginn. De Wëllem vun Oranien-Nassau, dee grad kuerz virdrun als hollännesche Kinnek [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] unerkannt gi war, gouf a [[Personalunioun]] [[Groussherzog vu Lëtzebuerg]]. Dat neit Lëtzebuerger Land gouf och an den [[Däitsche Bond]] (eng Zort Ersatzräich) integréiert, an d[[Festung Lëtzebuerg|'Festung Lëtzebuerg]] gouf eng "[[Bundesfestung]]", wat dem preisesche Kinnekräich d'Garnisounsrecht erméiglecht huet. Vun Zäit zu Zäit sollten d'Vertrieder vun deene ronn 40 Länner, déi am Däitsche Bond waren, sech ënner dem Virsëtz vum Keeser vun Éisträich zu [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] treffen. Well de Wëllem I., dee Kinnek vun de Vereenegten Nidderlande war, och als Herrscher vu Lëtzebuerg wéi ee Kinnek wollt behandelt ginn, huet hien um [[Wiener Kongress]] drop gehale fir "Grouss"-Herzog ze ginn, also eng ''"Kinneklech'' ''Altess''" ({{De}} ''"Königliche Hoheit"'', {{Fr}} ''"Altesse royale"''), wat en als "einfachen" Herzog vu Lëtzebuerg net hätt kënne sinn. Dat ass d'Erklärung, firwat Lëtzebuerg als '''Grouss'''-Herzogtum nei entstanen ass (et huet deemno glat näischt mat der Gréisst vum Land ze dinn). 1830 huet dem Wëllem I. seng onglécklech-ongerecht Politik a senge Südprovënzen d'[[Belsch Revolutioun]] ausgeléist, déi och ee gudden Deel vun de Lëtzebuerger begeeschtert huet, well hien, eise Groussherzog, säi Groussherzogtum praktesch ëmmer nëmme wéi déi 19. Provënz vu sengem Räich behandelt hat. Den [[19. Abrëll]] [[1839]], néng Joer no der Grënnung vun der [[Belsch]], gouf um [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]], no laangem hin an hier, d'Groussherzogtum an zwee gedeelt: de westlechen Deel, deen haaptsächlech [[Franséisch|franco-romanesch]] (Wallounesch a Loutrengesch) war, gouf als [[Lëtzebuerg (Provënz)|Provënz Lëtzebuerg]] der Belsch zougesprach, an de [[Däitsch|germanophonen]], also ëstlechen Deel, ass - weiderhin als Groussherzogtum - fir d'éischt Kéier een eegestännege Staat ginn, allerdéngs nach ëmmer (bis [[1890]]) a Personalunioun mat Holland. {{Méi Info 1|De Mythos vun der Onofhängegkeet 1839}} [[Fichier:Luxembourg-lb.png|thumb|250px|Kaart vu Lëtzebuerg zanter 1839]] [[1848]], ënner dem [[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II]]., krut Lëtzebuerg seng éischt eege [[Lëtzebuerger Constitutioun|Constitutioun]], deemools eng vun deene liberaalsten, mä schonn [[1856]] huet de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]], duerch e [[Staatsstreech]], deen Text nees ausser Kraaft gesat. Mam [[Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg|Bau vun engem Eisebunnsreseau]] krut Lëtzebuerg vun [[1858]] un Uschloss un d'Nopeschlänner, an d'Entdeckung vun neie Produktiounsmethoden hunn der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Entwécklung vun der Eisenindustrie]] am [[Minettsgéigend|Minett]] e groussen Opschwong ginn, soudatt Lëtzebuerg wirtschaftlech ewell besser do stoung. D'Integratioun vu Lëtzebuerg an den [[Däitschen Zollveräin]], vun 1842 un, hat allerdéngs schonn déck zu dësem Opschwong bäigedroen…[[1867]], ee Joer no der preisescher Victoire géint Éisträich am [[Preisesch-Éisträichesche Krich]], an dem Ënnergank vum Däitsche Bond, koum et bal zum Verkaf vum Lëtzebuerger Land duerch de Wëllem III. un den [[Napoleon III. vu Frankräich|Napoleon III.]], Keeser vun de Fransousen. Am däitsche Raum war vill Oppositioun géint dëse Projet, a fir wéinst der ''[[Lëtzebuerg-Kris]]'' e Krich tëscht Preisen a Frankräich ze verhënneren, gouf an engem neien [[Traité vu London (1867)|Traité vu London]] Lëtzebuerg als ''fir ëmmer [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] an onofhängeg'' erkläert: d'Preisen, déi hir Garnisoun no 1866 zu Lëtzebuerg "vergiess" haten, hunn hir Zaldote mussen ofzéien, an d'Festung ass geschleeft ginn. [[1868]] krut Lëtzebuerg, an deem neie Kontext, och eng nei Constitutioun, een Text, deen an der Haaptsaach d'Verfassung vun 1848 reproduzéiert huet. 1870/73 gouf d'Land zu engem [[Bistum Lëtzebuerg|eegene Bistum]] gemaach, an de Mgr [[Nicolas Adames]] ass éischte Bëschof vu Lëtzebuerg ginn. [[1890]] hat dat hollännescht Herrscherhaus vun [[Oranien-Nassau]] kee männlechen Nokomme fir op de lëtzebuergeschen Troun, a sou krut d'Land, an der Persoun vum [[Adolf vun Nassau]], dee säin Herzogtum 1866 u Preise verluer hat, säin "eegenen" Herrscher a säin "eegent" Herrscherhaus (dat vun [[Nassau-Weilburg]]). D'''éiweg Neutralitéit'' huet [[1914]]-[[1918]] a [[1940]]-[[1944]]/[[1945|45]] Däitschland net doru gehënnert, Lëtzebuerg am [[Éischte Weltkrich|Éischten]] an am [[Zweete Weltkrich]] ze besetzen. Am Zweete Weltkrich gouf Lëtzebuerg [[De jure / de facto|de facto]] wéi e ''Reichsgebiet'' behandelt. Am Ufank mat schéi Schwätzen, duerno mat Terror, hunn d'Besatzer probéiert, d'Lëtzebuerger dovun z'iwwerzeegen, datt si ''[[Heim ins Reich]]'' géife gehéieren. Eng lëtzebuergesch Minoritéit, déi ofschätzeg "[[Gielemännchen|Gielemännercher]]", genannt gouf, huet mat den [[Nazi]]e [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg|collaboréiert]]. Vun [[1942]] sinn d'Lëtzebuerger an d'[[Wehrmacht]] [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|agezu ginn]]. [[1944]]/[[1945|45]] gouf den Norde vum Land wärend der [[Ardennenoffensiv]] uerg zerstéiert. {{Méi Info 1|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}} Nom Krich huet Lëtzebuerg seng Neutralitéit opginn an ass Member vun enger Rëtsch inter- oder supranationalen Organisatioune ginn, dorënner dem [[Benelux]], der [[NATO]] an der [[CECA]], dem éischte Virleefer vun der [[EU]]. Lëtzebuerg war ee vun den 12 Staaten, déi den [[1. Januar]] [[1999]] den [[Euro]] als Wärung agefouert hunn. Virun 1999 war d'Wärung de [[Lëtzebuerger Frang]]. {{Méi Info 1|Geschicht vu Lëtzebuerg}} <gallery> Fichier:HRR 14Jh.jpg Fichier:HRR 1400.png Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png </gallery> == National Symboler == D'national Symboler vu Lëtzebuerg sinn de [[Fändel vu Lëtzebuerg|Fändel]], de [[Wope vu Lëtzebuerg|Wopen]], d'[[Nationalhymn]], den [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag|Nationalfeierdag]] an d'[[Wilhelmus|Hymn vun de Groussherzoge]] vu Lëtzebuerg<ref>{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/Tout_savoir_Luxembourg/Tout_savoir-FR.pdf|Titel=Tout savoir sur le Grand-Duché de Luxembourg, pp. 12-13|Gekuckt=07.11.2024|Auteur=Service information et presse du gouvernement|Datum=03.2015|Editeur=sip.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>. {{Méi Info 1|National Symboler vu Lëtzebuerg}} == Politik == Lëtzebuerg, dat zënter dem [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] vum 19. Abrëll 1839 als e souveränen an onofhängege Staat existéiert, ass eng representativ [[Demokratie]], a Form vun enger [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]] mat engem [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] als Chef vum Land. {{Méi Info 1|Politesche System vu Lëtzebuerg}} E Parlament, [[Chamber]] genannt, gëtt fir 5 Joer gewielt; 60 Deputéierte vertriede [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|véier Walbezierker]]. D'Opdeelung vun de Sëtz no de [[Chamberwale vum 8. Oktober 2023]] ass déi heiten: d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei]] (chrëschtdemokratesch) 21 Sëtz, d'[[Demokratesch Partei]] (liberal) 14 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] (sozialistesch) 12 Sëtz<ref>ursprénglech 11 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] vun der Piratepartei bei d'LSAP gewiesselt</ref>, d'[[Alternativ Demokratesch Reformpartei]] 5 Sëtz, [[Déi Gréng]] (gréng) 4 Sëtz, d'[[Piratepartei]] 2 Sëtz<ref>ursprénglech 3 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] bei d'LSAP gewiesselt</ref> an [[Déi Lénk]] 2 Sëtz. [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]], [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg]], [[Déi Konservativ]], [[Lëtzebuerger Bierger Partei]], [[Déi Liberal]], [[Liberté - Fräiheet!]], [[Mir d'Vollek (Lëtzebuergesch Partei)|Mir d'Vollek]], [[Partei fir Aarbecht, Rechtsstaat, Trucmachin, Elitefërderung a basisdemokratesch Initiativ|d'PARTEI]], [[Partei fir Integral Demokratie]] a [[Volt Lëtzebuerg|Volt]] sinn net an der Chamber vertrueden. Aus deene Walen ass d'[[Regierung Frieden-Bettel]] ervirgaangen, eng Koalitiounsregierung aus CSV an DP. Si gouf de 17. November 2023 vereedegt. Um Plang vun der Europäescher Unioun ass Lëtzebuerg duerch [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten|sechs Deputéiert]] (vun am Ganze 720) am [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]] vertrueden. Am [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Ministesch-Conseil]] huet et 4 Stëmmen (op 345). == Sproochesituatioun zu Lëtzebuerg == D'Lëtzebuerger Verfassung seet: „D'Sprooch vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg ass Lëtzebuergesch. D'Gesetz reegelt d'Benotzung vun der lëtzebuergescher, der franséischer an der däitscher Sprooch.“<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/constitution/1868/10/17/n1/consolide/20230701/lb#art_4|Titel=Verfassung vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 4|Sprooch=lb}}</ref> Schonn an der Constitutioun vun 1948 stoung dran, datt e Gesetz de Sproochegebrauch reegele géif. Dëst Gesetz vum [[24. Februar]] [[1984]]<ref>{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1|Titel=Loi du 24 février 1984 sur le régime des langues|Gekuckt=30.10.2024|Datum=24.02.1984|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> leet fest, datt d'[[Nationalsprooch]] vun de Lëtzebuerger d'[[Lëtzebuergesch]] ass; datt d'Gesetzestexter an hir Bestëmmungen, wéi s'auszeféiere sinn, op [[Franséisch]] geschriwwe ginn; an datt ee, wat d'Verwaltungssproochen a juristesch Sprooche betrëfft, vum Franséischen, [[Däitsch]]en oder Lëtzebuergesche Gebrauch maache kann. Bierger kënnen eng Demande un d'Verwaltung op Lëtzebuergesch, Franséisch oder Däitsch schreiwen, d'Äntwert muss, sou wäit wéi méiglech, an der selwechter Sprooch sinn. Am Géigesaz zu Länner wéi z.&nbsp;B. der [[Schwäiz]] oder der [[Belsch]], wou ''jee no Regioun'' verschidde Sprooche geschwat ginn, ass d'Distributioun vun de Sproochen net ''geographesch'', mä ''funktionell'' an ''individuell'' ("[[Polyglossie]]"). {{Méi Info 1|Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg}} D'Lëtzebuergesch huet sech lues a lues an der Perceptioun vun de Lëtzebuerger vun enger Variant vum Däitschen (''Onst Däitsch'') zu enger eegener Sprooch gewandelt. Och vum Gebrauch hir ass et an deene leschte Joerzéngten iwwer déi traditionell Domäne vun engem [[Dialekt]] erausgewuess a gëtt haut vun der Fuerschung als déi neist [[germanesch Sproochen|germanesch Sprooch]] ugesinn. {{Méi Info 2|Lëtzebuergesch|Geschicht vun der Lëtzebuerger Sprooch}} [[Fichier:Distrikte-Kantone-Gemeinden Lux.png|thumb|120px|administrativ Andeelung]] == Administrativ Andeelung == Lëtzebuerg ass an zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen|Kantonen]], {{Gemengenzuel}} [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen|Gemengen]] an a véier [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierker]] agedeelt. [[Lëtzebuerger Distrikter|Dräi Verwaltungsdistrikter]], déi et virdru gouf, goufen 2015 ofgeschaaft. {{Méi Info 1|Administrativ Andeelung vu Lëtzebuerg}} == Justiz == D'Land ass an zwéi [[Geriichtsbezierk]]er agedeelt, de Bezierk Lëtzebuerg an de Bezierk Dikrech. De Bezierk Lëtzebuerg ass fir d'[[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]er op Lëtzebuerg an [[Esch-Uelzecht]] opgedeelt. == Geographie == Lëtzebuerg läit a Westeuropa tëscht der [[Belsch]], [[Frankräich]] an [[Däitschland]]. {{Méi Info 1|Geographie vu Lëtzebuerg}} == Geologie == {{Méi Info 1|Geologie vu Lëtzebuerg}} == Hydrographie == Déi véier gréisst Flëss am Land sinn d'[[Musel]], d'[[Sauer]], d'[[Our (Sauer)|Our]] an d'[[Uelzecht]]. {{Méi Info 1|Hydrographie vu Lëtzebuerg}} == Ekonomie == {{Méi Info 1|Lëtzebuerger Wirtschaftsstruktur}} {{Update}} Zu den Haaptentreprisen zu Lëtzebuerg zielen (klasséiert no der Zuel vun hiren Employéen): [[Arcelor]], [[Goodyear Operations|Goodyear]], Groupe [[Cactus]], [[CFL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque internationale à Luxembourg]], [[Luxair]], [[Pedus Service]], [[BCEE]], Groupe [[Guardian]], [[Du Pont de Nemours]], [[Kredietbank]], Groupe [[Match|Courthéoux-Match]], [[Cargolux]], [[Saint-Paul Luxembourg|Groupe Saint-Paul]], [[Brink's Security Luxembourg]], [[ING]], Groupe [[Céramétal]], [[Auchan]] Luxembourg. == Demographie == {{Méi Info 1|Demographie vu Lëtzebuerg}} <!-- Lëtzebuerg hat den 8. November 2021, dem Stéchdatum vun der [[Volleks- a Wunnengszielung|Vollekszielung]], 643.941 Awunner.<ref name=zielung21>Quell fir d'Donnéen zu der Bevëlkerung: [[STATEC]]: [https://statistiques.public.lu/dam-assets/recensement/publication-5/docs/rp01-05-population-nationalit-v10.pdf "Une population de plus en plus cosmopolite."] 2023-05, op statistiques.public.lu, nogekuckt 2023-05-08.</ref> Dovu sinn 339.890 (52,8%) [[Lëtzebuerger Nationalitéit|Lëtzebuerger]] an 304.051 Auslänner (47,2%) mat am ganzen 180 verschiddenen Nationalitéiten. Vun der auslännescher Bevëlkerung hirersäits si ronn véier Fënneftel (80.9%), genee 245.906 Persounen, aus engem anere Land vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. 61.207 Lëtzebuerger (18%) hunn nach (op d'mannst) eng aner Nationalitéit. Vun den Auslänner déi am Land liewen, sinn déi meescht, 93.659 Leit, Portugisen (14,5% vun der Gesamtbevëlkerung). Dono kommen 49.071 Fransousen, 23.881 Italieener, 19.692 Belsch, 12.906 Däitscher, 8.447 Spuenier, 6.284 Rumänen a 4.977 Polen. 26.959 kommen aus aneren [[EU]]-Länner; 18.844 aus aneren europäesche Länner wéi der EU, dorënner si 4.289 Britten. Aus Asie komme 17.420 Leit (2,7%), dovu si 4.130 Chineesen. 13.554 (2,1%) hunn d'Nationalitéit vun engem Land um afrikanesche Kontinent, dorënner 2.562 Kapverdianer. Aus Nordamerika kommen der 2.780 (0,4%), dovun 2.196 aus den USA. Bei de Leit aus Mëttel- a Südamerika (4.962; 0,8%) sinn d'Brasilianer mat 2.859 déi Meescht. 245 (0,0%) Australier oder Neiséilänner wunnen am Land.<ref name=zielung21/> Am Laf vum Joer 2009 ass d'Zuel vun enger hallwer Millioun Awunner iwwerschratt ginn. Vun 1995 bis 2010 ass d'Wunnbevëlkerung, bannent 15 Joer, ëm ronn 100.000 Leit gewuess; vum Enn vum Zweete Weltkrich bis 2016 souguer ëm 286.000, wat praktesch eng Verdueblung bannent eppes iwwer 70 Joer ass. De Bevëlkerungswuesstem geet zum groussen Deel op den Zouzuch vu Leit aus dem Ausland zeréck, déi op Lëtzebuerg schaffe kommen: D'Zuel vun den Aarbechtsplazen ass vun 197.500 am Joer 1995 iwwer 307.700 am Joer 2005 op p 418.400 am Joer 2016 geklommen.<ref name=travail2016>[http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12951&IF_Language=fra&MainTheme=2&FldrName=3 "Vue d'ensemble du marché du travail (en 1 000 personnes) 2000 - 2016"] op statistique.publc.lu.</ref>. Dës héich Zuel vun Aarbechtsplaze bréngt och mat sech, datt déi zu engem ëmmer méi groussen Deel vu sougenannte [[Frontalier]]e besat ginn. Hir Zuel ass vu 56.100 am Joer 1995 iwwer 119.700 am Joer 2005 op 173.800 am Joer 2015 geklommen. 2016 waren et der 180.900.<ref name=travail2016 /> --> Op den 1. Januar 2024 hat Lëtzebuerg 672.050 Awunner, 1,7&nbsp;% méi wéi am Joer virdrun. D'Bevëlkerung ass manner gewuess wéi am Joer 2022 (Erhéijung vun 2,4&nbsp;%), dat Joer dat vun der Arrivée vun [[ukrain]]esche Krichsflüchtlinge markéiert war. Den Taux vun 1,7&nbsp;% ass ee vun de niddregste Wuesstemstauxe vum leschte Joerzéngt (wou en tëscht 2,0 an 2,5&nbsp;% louch), mat der Ausnam vun de [[COVID-19-Pandemie|COVID-19]]-Joren (Wuesstem 2020 an 2021 vun nëmmen 1,4 an 1,7&nbsp;%). Den Zouwuess vun der Bevëlkerung geet haaptsächlech op d'[[Migratioun zu Lëtzebuerg|Migratioun]] zeréck: 26.964 Migrante sinn 2023 am Land ukomm a 16.588 sinn der fortgaangen.<ref name=":1">{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/actualite/2024/stn16-pop-2024/stn16-2024-population-2024-v20.pdf|Titel=STATNEWS N° 16 – Une croissance démographique réduite en 2023|Gekuckt=01.11.2024|Datum=18.04.2024|Editeur=statistiques.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> Vun der Gesamtbevëlkerung am Grand-Duché (1. Januar 2024) waren 317.678 Leit Auslänner (42,72&nbsp;%), vun deenen der 12,4&nbsp;% zu Lëtzebuerg gebuer sinn. 77,3&nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg kommen aus Staate vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (-1,1&nbsp;% am Verglach mat 2023). Am Joer 1981 hunn déi aktuell 27 Memberstaate souguer 91,5&nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg ausgemaach. D'Diversifikatioun vun der Immigratioun bréngt mat sech, datt den Undeel vun den Auslänner, déi keng EU-Nationalitéit hunn, eropgeet. Mat 90.915 Awunner sinn d'[[Portugal|Portugisen]] déi gréisst auslännesch Communautéit am Land, virun de [[Frankräich|Fransousen]] (49.234) an den [[Italien|Italieener]] (25.116).<ref>{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/catalogue-publications/en-chiffres/2024/population-chiffres-2024.pdf|Titel=La démographie luxembourgeoise en chiffres|Gekuckt=01.11.2024|Auteur=François PELTIER, Charlie KLEIN|Datum=23.10.2024|Wierk=|Editeur=statistiques.public.lu|Säiten=p. 12|Sprooch=fr}}</ref> D'Ukrainer waren am Joer 2022 déi gréisst Immigratiounsgemeinschaft, awer hir Zuel ass 2023 staark gefall a goung vu 4.268 op 807 Immigranten (-81,1&nbsp;%) erof. 2023 hu 570 Ukrainer de Lëtzebuerger Territoire verlooss, am Verglach zu just 32 Leit am Joer 2022.<ref name=":1" /> Am Joer 2023 goufe 6.320 [[Puppelchen|Puppelcher]] gebuer, dat waren der 175 manner wéi 2022. De konjunkturellen Indicateur vun der [[Fruchtbarkeet]] läit bei 1,25 Kanner pro Fra, en Taux deen an de leschte puer Joerzéngten nach ni sou niddereg war. Am Joer 2023 si 4.431 Leit gestuerwen, 18 Doudesfäll manner wéi 2022.<ref name=":1" /> D'[[Liewenserwaardung]] bei der Gebuert läit bei 85 Joer fir d'Fraen an 81 Joer fir d'Männer. Am Laf vum Joer 2023 louch d'[[natierlech Bevëlkerungsentwécklung]] (Gebuerten - Doudesfäll) bei 1.889 Leit, iwwerdeems de Migratiounsbilan (Arrivéeën - Departen) bei 10.376 Leit louch.<ref name=":1" /> Den Duerchschnëttsalter vun der Bevëlkerung läit bei 40,6 Joer fir d'Fraen an 39,2 Joer fir d'Männer. D'Auslänner sinn däitlech méi jonk wéi d'Lëtzebuerger. Den Duerchschnëttsalter fir d'Lëtzebuerger Frae läit bei 42,2 Joer am Verglach zu 38,7 Joer fir d'auslännesch Fraen. Bei de lëtzebuergesche Männer ass den Duerchschnëttsalter 40,0 Joer géintiwwer 38,4 Joer fir d'auslännesch Männer.<ref name=":1" /> Déi meescht Auslänner déi sech 2023 zu Lëtzebuerg niddergelooss hunn, waren d'Portugisen (3.638 Immigranten), virun de Fransousen (3.145 Immigranten) an den Italieener (1.947 Immigranten). Ënnert den Emigranten, d.&nbsp;h. deene Leit, déi vu Lëtzebuerg an en anert Land gaange sinn, waren et haaptsächlech Lëtzebuerger (3.102 Emigranten), Portugisen (3.091 Emigranten) a Fransousen (2.159 Emigranten).<ref name=":1" /> ===Entwécklung vun der Awunnerzuel=== <timeline> Colors= id:a value:gray(0.9) id:b value:gray(0.7) id:c value:rgb(1,1,1) id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:900 height:550 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:700000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:b increment:100000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:a increment:50000 start:0 BackgroundColors = canvas:c BarData= bar:1821 text:1821 bar:1831 text: bar:1841 text: bar:1851 text:1851 bar:1861 text: bar:1871 text:1871 bar:1880 text:1880 bar:1890 text:1890 bar:1900 text:1900 bar:1910 text:1910 bar:1922 text:1922 bar:1935 text:1935 bar:1947 text:1947 bar:1960 text:1960 bar:1970 text:1970 bar:1981 text:1981 bar:1990 text:1990 bar:2000 text:2000 bar:2010 text:2010 bar:2020 text:2020 bar:2025 text:2025 PlotData= color:d width:25 align:left bar:1821 from:0 till: 134082 bar:1831 from:0 till: 0 bar:1841 from:0 till: 0 bar:1851 from:0 till: 194719 bar:1861 from:0 till: 0 bar:1871 from:0 till: 204028 bar:1880 from:0 till: 210507 bar:1890 from:0 till: 211481 bar:1900 from:0 till: 236125 bar:1910 from:0 till: 259027 bar:1922 from:0 till: 261643 bar:1935 from:0 till: 296913 bar:1947 from:0 till: 290992 bar:1960 from:0 till: 314889 bar:1970 from:0 till: 339841 bar:1981 from:0 till: 364597 bar:1990 from:0 till: 379300 bar:2000 from:0 till: 435479 bar:2010 from:0 till: 502066 bar:2020 from:0 till: 626108 bar:2025 from:0 till: 681973 PlotData= bar:1821 at: 134082 fontsize:s text: 134.082 shift:(-10,5) bar:1851 at: 194719 fontsize:s text: 194.719 shift:(-15,5) bar:1871 at: 204028 fontsize:s text: 204.028 shift:(-15,5) bar:1880 at: 210507 fontsize:s text: 210.507 shift:(-15,5) bar:1890 at: 211481 fontsize:s text: 211.481 shift:(-15,5) bar:1900 at: 236125 fontsize:s text: 236.125 shift:(-15,5) bar:1910 at: 259027 fontsize:s text: 259.027 shift:(-15,5) bar:1922 at: 261643 fontsize:s text: 261.643 shift:(-15,5) bar:1935 at: 296913 fontsize:s text: 296.913 shift:(-15,5) bar:1947 at: 290992 fontsize:S text: 290.992 shift:(-15,5) bar:1960 at: 314889 fontsize:S text: 314.889 shift:(-15,5) bar:1970 at: 339841 fontsize:S text: 339.841 shift:(-15,5) bar:1981 at: 364597 fontsize:S text: 364.597 shift:(-15,5) bar:1990 at: 379300 fontsize:S text: 379.300 shift:(-15,5) bar:2000 at: 435479 fontsize:S text: 435.479 shift:(-15,5) bar:2010 at: 502066 fontsize:S text: 502.066 shift:(-15,5) bar:2020 at: 626108 fontsize:S text: 626.108 shift:(-15,5) bar:2025 at: 681973 fontsize:S text: 681.973 shift:(-15,5) </timeline> {{Clearleft}} ===Alterspyramid=== [[Fichier:Population pyramid of Luxembourg 2024 (lb).png|zentréiert|450x450px|Alterspyramid vun der Bevëlkerung vu Lëtzebuerg am Joer 2024]] == Kultur == Lëtzebuerg war bis elo dräimol [[Europäesch Kulturhaaptstad]]: [[1995]] (Stad Lëtzebuerg), [[2007]] (mat der [[Groussregioun]]) an 2022 ([[Esch-Uelzecht]], zesumme mat Gemenge vum Syndikat [[PRO-SUD]] a vun der franséischer [[Communauté de Communes du Pays-Haut Val d'Alzette]]). {{Méi Info 1|Kultur zu Lëtzebuerg}} == Audiovisuell == Lëtzebuerg huet joerzéngtelaang eng Pionéierroll a punkto europawäite kommerzielle Radio- (zanter [[1929]]) an Televisiounsprogrammer (zanter [[1954]]) gespillt. Haut nach huet d'[[RTL Group]] hei hire Sëtz. [[1988]] gouf deen éischte Lëtzebuerger Televisiounssatellit, [[Astra 1A]] op Orbit geschéckt; eng sëllege koumen der no, déi vun der [[SES (Entreprise)|SES]], déi hire Sëtz zu [[Betzder]] huet, bedriwwe ginn. An deene leschte 2 Joerzéngten huet och d'[[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer|Lëtzebuerger Filmproduktioun]] en Opschwong erlieft, ongeféier 40 [https://web.archive.org/web/20060213084441/http://www.cna.public.lu/1 Produktiounsfirmaen] gëtt et am Land. == Literatur == * [[Michel Pauly|Pauly, M.]], 2011. ''Geschichte Luxemburgs''. Verlag C.H. Beck, München, 128 S. ISBN 978-3-406-62225-0 * [[Alex Storoni|Storoni, A.]], 2010. ''Les Paysages Géologiques du Luxembourg.'' 57 S. Éditions Schortgen, Esch-Uelzecht. ISBN 978-2-87953-096-3 * Bousch, P., T. Chilla, P. Gerber, O. Klein, C. Schulz, C. Sohn & D. Wiktorin (Koord.), 2009. Der Luxemburg Atlas. Atlas du Luxembourg. 224 S. emons: (=Hermann-Josef Emons Verlag). ISBN 978-3-89705-692-3 (D'Artikele sinn zu engem Deel op Franséisch, déi aner op Däitsch geschriwwen). * [[Jean-Mathias Goerens|Goerens, Jean-Mathias]], [[Jean-Claude Muller]], Yves Robert, Gian Giuseppe Simeone, [[Gilbert Trausch]], [[Danièle Wagner]] & [[Frank Wilhelm]], 1995. Grand-duché de Luxembourg. Le guide. Éditions Saint-Paul. 239 S. ISBN 2-87963-206-4. (En Iwwerbléck iwwer d'Geschicht, d'Geographie an d'Ekonomie vum Land). * [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]] (sous la direction de), 2003. Histoire du Luxembourg. Le destin européen d'un <!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:Arial; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}@page Section1 {size:595.3pt 841.9pt; margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0;}div.Section1 {page:Section1;}-->« petit pays ». Éditions Privat, Toulouse. 33 S. ISBN 2-7089-4773-7 == Kuckt och == {{Méi Info 1|Portal:Lëtzebuerg}} * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gouvernement.lu Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Regierung] * [http://www.etat.lu/ Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Administratioun] * [https://web.archive.org/web/20190129153624if_/https://www.kulturgeschicht.lu/#10 Kulturgeschicht vu Lëtzebuerg] * [https://web.archive.org/web/20100121110946/http://www.promoteluxembourg.lu/ ''Is it true what they say about… Luxembourg?'', 10 Kuerzfilmer iwwer Lëtzebuerg] {{en}} * [https://5minutes.rtl.lu/actu/luxembourg/a/1535002.html Comment le Luxembourg a évolué au fil du temps] mat engem Video: L'histoire du Grand-Duché en 2 minutes, op RTL 5 minutes, gekuckt den 23. Juni 2020 * [[Michel Pauly]], [https://science.lu/de/geschichte-luxemburgs/schritt-fuer-schritt-zur-unabhaengigkeit-wie-luxemburg-zum-staat-wurde Schritt für Schritt zur Unabhängigket: Wie Luxemburg zum Staat wurde], op science.lu, 19.06.2026, gekuckt den 23.06.2026 {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{LinkPortalLëtzebuerg}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lëtzebuerg| ]] [[Kategorie:Karlspräis]] s8bhrjnbiluxd0zbv3f4w3cvbvax90q 0 2724 2689349 2689192 2026-08-07T08:36:21Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689349 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat Australien (''Commonwealth of Australia'')|de Kontinent|Australien (Kontinent)}} {{Infobox Land | Numm = Commonwealth of Australia | Fändel = Flag of Australia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Australien | Wopen = Coat of arms of Australia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Australien | National Devise = | Kaart = Australia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Sydney]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q408|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q408|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|35|18|00|S|149|07|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 7.692.030 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q408|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q408|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,5 | Onofhängegkeet = [[26. September]] [[1907]] ([[Dominion]])<br>[[9. Oktober]] [[1942]] ([[Act of Westminster]])<br>[[3. Mäerz]] [[1986]] ([[Australia Act]]) | Nationalfeierdag = [[26. Januar]] | Nationalhymn = [[Advance Australia Fair]] | Wärung = [[Australeschen Dollar]] (AUD) | Zäitzon = +8 bis +11 | Internet TLD = [[.au]] | Telefonsprefix = +61 | Notizen = | Extra Bild = Australia satellite plane.jpg | Extra Bild2 = }} '''Australien''', offiziell '''Commonwealth of Australia''', ass e [[Staat]] um [[Australien (Kontinent)|australesche Kontinent]] tëscht dem [[Indeschen Ozean]] an dem [[Pazifik|Südpazifik]], am Südoste vun [[Asien]]. Zesumme mat der Nopesch-Insel [[Tasmanien]] bilt en de ''Commonwealth of Australia'', en [[Autonomie|autonomen]] Deel vum ''[[Commonwealth of Nations]]''. Australie breet sech iwwer ongeféier 4000&nbsp;km vum [[Kap Byrne]] vun Osten no Westen an iwwer 3700&nbsp;km vum [[Kap York]] am Norde bis [[Tasmanien]] am Süden aus. Zu Australie mat enger duerchschnëttlecher Héicht vun 300&nbsp;m iwwer dem Mieresspigel gehéieren als wichtegst baussenzeg Gebidder [[Norfolk Island]] an [[Australian Arctic Territory]]. D'Küst ass 36.735&nbsp;km. laang. Iwwer méi wéi 2000&nbsp;km erstreckt sech de [[Great Barrier Reef]] vum südleche [[Queensland]] bis zum [[Golf vu Papua]]. Et ass eent vun de bedeitendste Mieresökosystemer a geschützte Liewensraum fir 1500 Fësch-, 4000 Weechdéier- a 400 Korallenaarten. Aus dem [[Great Western Plateau]], deen Deeler vu [[Queensland]], [[Westaustralien]] a vum [[Northern Territory]] ëmfaasst, erhieft sech den [[Uluru]] ([[Ayers Rock]]), een 348&nbsp;m héije Monolith vun 8&nbsp;km Ëmfang. Den héchste Bierg, den 2.228&nbsp;m héije [[Mount Kosciusko]], läit laanscht d'Ostküst am [[Great Dividing Range]]. {{Méi Info 1|Geographie vun Australien}} == Geschicht == Aus dem haitegen [[Indonesien]] koumen d'[[Aboriginies]] ongeféier 70.000 - 50.000 v. Chr. op den australesche [[Kontinent]] an hunn en als éischt besidelt. Zu där Zäit muss hir [[Bevëlkerung]] aus ëm déi 300.000 Leit bestanen hunn. Si hunn d'ganzt Land bevëlkert a verschidde Sproochen a Kulturen entwéckelt. Am [[16. Joerhonnert|16.]] a [[17. Joerhonnert]] hunn d'[[Spuenien|Spuenier]], déi deemools déi gréisst Kolonialmuecht op der Welt waren, eng grouss [[Expeditioun]] aus dem [[Peru]] an de [[Pazifik|Süd-Pazifik]] geschéckt, mat der Hoffnung do op [[Gold]] ze falen. Wéi sech de Wonsch net erfëllt huet, hu se de Projet opginn, an hu sech vun deem Moment un och guer net méi mat dem Süd-Pazifik befaasst. Ëm [[1770]] huet dunn de Kapitän [[James Cook]] d'Ostküst vun Australien erfuerscht a se fir déi [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]] Kroun a Besëtz geholl. {{Méi Info 1|Geschicht vun Australien}} == Flora a Fauna == [[Fichier:Schëld Kanguru.JPG|thumb|200px|Oppassen, Känguruen]] Wéinst der isoléierter Lag vun Australie si méi wéi 80&nbsp;% vun den australesche [[Planzeräich|Planzenaarten]] endeemesch. D'Landschaft gëtt vu méi wéi 600 verschidden Zorte vun [[Eukalyptusbeem]] (95&nbsp;% vum Bambestand) markéiert. Et sinn [[Akazien]]- an Eukalyptusaarten, déi do zu Honnerte virkommen. Wéinst der äerdgeschichtlecher Entwécklung liewen an Australie [[Beidelmamendéieren]] wéi [[Koalabieren]], [[Känguruen]] an [[Urmamendéieren]] (''Protheria'') déi Eeër leeën, wéi zum Beispill d'[[Schnieweldéieren]], (''Ornithorhynchidae'') an de [[Seechomessekéiseker]] (''Tachyglossidae''). Australien ass ausserdeem e Paradäis fir [[Insekten]] a [[Reptiller]]. Déi meescht sinn harmlos, mä verschidde [[Spannendéieren|Spannen]] a [[Schlaangen|Schlaange]] sinn héich gëfteg a liewensgeféierlech. [[Schof]], [[Päerd]] a [[Rand|Ranner]] ginn importéiert. 80&nbsp;% vun de Mamendéieren, 47&nbsp;% vun de Vullen, 89&nbsp;% vun de Reptiller an 90&nbsp;% vun de Spannendéieren an Insekte sinn eenzegaarteg. {{Méi Info 1|Flora a Fauna vun Australien}} == Politik == Australien huet e [[Bicamerismus|bicameralt]] Parlament, dat aus engem [[Australesche Senat|Senat]] mat 76 Senatoren, déi nom Verhältneswalrecht fir 6 Joer bleiwen, an engem [[Australescht Representantenhaus|Representantenhaus]] mat 148 Membere besteet, dat all 3 Joer mëttels Preferenzwalen nei gewielt gëtt. {{Méi Info 1|Politik vun Australien}} == Staaten an Territoirë vun Australien == De ''Commonwealth of Australia'' besteht aus 6 Staaten: ''[[New South Wales]]'', ''[[Queensland]]'', ''[[Westaustralien]]'', ''[[Südaustralien]]'', ''[[Tasmanien]]'', ''[[Victoria (Australien)|Victoria]]'' an zwéin Territoiren, ''[[Australian Capital Territory]]'' an ''[[Northern Territory]]''. {{Méi Info 1|Staaten an Territoirë vun Australien}} == Ekonomie == Déi bedeitendst Exporter kommen aus der [[Landwirtschaft]] an aus dem [[Biergbau]], z.&nbsp;B. Kuelen, Eisenäerz a [[Gold]]. D'Land ass ee vun de gréisste Randfleeschexporteuren. Gutt ee Véirel vun der ganzer Wollproduktioun vun der Welt kënnt aus Australien. 5&nbsp;% vun der Bevëlkerung schafft an der Landwirtschaft, 25&nbsp;% an der [[Industrie]] a 70&nbsp;% am [[Dengschtleeschtungssecteur]]. De Bruttoinlandprodukt leit bei 30.623 US$ pro Awunner ''(Stand: 2005)'' {{Méi Info 1|Ekonomie vun Australien}} == Demographie == 95&nbsp;% vun den Australier kommen aus Europa, 1,3&nbsp;% sinn Asiaten, 2,2&nbsp;% sinn indigène. Déi meescht Immigrante kommen aus [[Neiséiland]], [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a [[China]]. Et gëtt all Joer duerchnëttlech 91.000 Awanderer. De Gebuertentaux leit bei 1,8 Kanner pro Fra. == Sproochen a Relioun == D'Haaptsprooch ass [[Englesch]], obschonn d'Australier och hiren eegenen "Aussie-Slang" benotzen. Donieft ginn nach weider 200 Sprooche geschwat. 74&nbsp;% vun den Australier gehéieren der chrëschtlecher Reliounsgemeinschaft un. == Educatioun == De [[Schoulsystem]] vun Australien ass an d'[[Primärschoul]] an an d'[[Sekundärsschoul]] agedeelt. Schoulflicht besteet vum 6. bis zum 15. Liewensjoer. Wien op d'[[Universitéit]] wëll goe muss virdrun 10 - 12 Joer an d'Schoul gaange sinn. Déi eelst Universitéit, vun deenen 19, ass déi am Joer 1890 gegrënnten [[Universitéit vu Sydney]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Australia|{{PAGENAME}}}} * [http://australia.gov.au/ Australesch Regierung] * [http://www.australia.com/ Informatioune fir Touristen] {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Australien]] jnfbkn90e4iudoifwcysj4ph1qa88rg 2689681 2689349 2026-08-07T08:47:59Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689681 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat Australien (''Commonwealth of Australia'')|de Kontinent|Australien (Kontinent)}} {{Infobox Land | Numm = Commonwealth of Australia | Fändel = Flag of Australia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Australien | Wopen = Coat of arms of Australia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Australien | National Devise = | Kaart = Australia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Sydney]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q408|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q408|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|35|18|00|S|149|07|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 7.692.030 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q408|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q408|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,5 | Onofhängegkeet = [[26. September]] [[1907]] ([[Dominion]])<br>[[9. Oktober]] [[1942]] ([[Act of Westminster]])<br>[[3. Mäerz]] [[1986]] ([[Australia Act]]) | Nationalfeierdag = [[26. Januar]] | Nationalhymn = [[Advance Australia Fair]] | Wärung = [[Australeschen Dollar]] (AUD) | Zäitzon = +8 bis +11 | Internet TLD = [[.au]] | Telefonsprefix = +61 | Notizen = | Extra Bild = Australia satellite plane.jpg | Extra Bild2 = }} '''Australien''', offiziell '''Commonwealth of Australia''', ass e [[Staat]] um [[Australien (Kontinent)|australesche Kontinent]] tëscht dem [[Indeschen Ozean]] an dem [[Pazifik|Südpazifik]], am Südoste vun [[Asien]]. Zesumme mat der Nopesch-Insel [[Tasmanien]] bilt en de ''Commonwealth of Australia'', en [[Autonomie|autonomen]] Deel vum ''[[Commonwealth of Nations]]''. Australie breet sech iwwer ongeféier 4000&nbsp;km vum [[Kap Byrne]] vun Osten no Westen an iwwer 3700&nbsp;km vum [[Kap York]] am Norde bis [[Tasmanien]] am Süden aus. Zu Australie mat enger duerchschnëttlecher Héicht vun 300&nbsp;m iwwer dem Mieresspigel gehéieren als wichtegst baussenzeg Gebidder [[Norfolk Island]] an [[Australian Arctic Territory]]. D'Küst ass 36.735&nbsp;km. laang. Iwwer méi wéi 2000&nbsp;km erstreckt sech de [[Great Barrier Reef]] vum südleche [[Queensland]] bis zum [[Golf vu Papua]]. Et ass eent vun de bedeitendste Mieresökosystemer a geschützte Liewensraum fir 1500 Fësch-, 4000 Weechdéier- a 400 Korallenaarten. Aus dem [[Great Western Plateau]], deen Deeler vu [[Queensland]], [[Westaustralien]] a vum [[Northern Territory]] ëmfaasst, erhieft sech den [[Uluru]] ([[Ayers Rock]]), een 348&nbsp;m héije Monolith vun 8&nbsp;km Ëmfang. Den héchste Bierg, den 2.228&nbsp;m héije [[Mount Kosciusko]], läit laanscht d'Ostküst am [[Great Dividing Range]]. {{Méi Info 1|Geographie vun Australien}} == Geschicht == Aus dem haitegen [[Indonesien]] koumen d'[[Aboriginies]] ongeféier 70.000 - 50.000 v. Chr. op den australesche [[Kontinent]] an hunn en als éischt besidelt. Zu där Zäit muss hir [[Bevëlkerung]] aus ëm déi 300.000 Leit bestanen hunn. Si hunn d'ganzt Land bevëlkert a verschidde Sproochen a Kulturen entwéckelt. Am [[16. Joerhonnert|16.]] a [[17. Joerhonnert]] hunn d'[[Spuenien|Spuenier]], déi deemools déi gréisst Kolonialmuecht op der Welt waren, eng grouss [[Expeditioun]] aus dem [[Peru]] an de [[Pazifik|Süd-Pazifik]] geschéckt, mat der Hoffnung do op [[Gold]] ze falen. Wéi sech de Wonsch net erfëllt huet, hu se de Projet opginn, an hu sech vun deem Moment un och guer net méi mat dem Süd-Pazifik befaasst. Ëm [[1770]] huet dunn de Kapitän [[James Cook]] d'Ostküst vun Australien erfuerscht a se fir déi [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]] Kroun a Besëtz geholl. {{Méi Info 1|Geschicht vun Australien}} == Flora a Fauna == [[Fichier:Schëld Kanguru.JPG|thumb|200px|Oppassen, Känguruen]] Wéinst der isoléierter Lag vun Australie si méi wéi 80&nbsp;% vun den australesche [[Planzeräich|Planzenaarten]] endeemesch. D'Landschaft gëtt vu méi wéi 600 verschidden Zorte vun [[Eukalyptusbeem]] (95&nbsp;% vum Bambestand) markéiert. Et sinn [[Akazien]]- an Eukalyptusaarten, déi do zu Honnerte virkommen. Wéinst der äerdgeschichtlecher Entwécklung liewen an Australie [[Beidelmamendéieren]] wéi [[Koalabieren]], [[Känguruen]] an [[Urmamendéieren]] (''Protheria'') déi Eeër leeën, wéi zum Beispill d'[[Schnieweldéieren]], (''Ornithorhynchidae'') an de [[Seechomessekéiseker]] (''Tachyglossidae''). Australien ass ausserdeem e Paradäis fir [[Insekten]] a [[Reptiller]]. Déi meescht sinn harmlos, mä verschidde [[Spannendéieren|Spannen]] a [[Schlaangen|Schlaange]] sinn héich gëfteg a liewensgeféierlech. [[Schof]], [[Päerd]] a [[Rand|Ranner]] ginn importéiert. 80&nbsp;% vun de Mamendéieren, 47&nbsp;% vun de Vullen, 89&nbsp;% vun de Reptiller an 90&nbsp;% vun de Spannendéieren an Insekte sinn eenzegaarteg. {{Méi Info 1|Flora a Fauna vun Australien}} == Politik == Australien huet e [[Bicamerismus|bicameralt]] Parlament, dat aus engem [[Australesche Senat|Senat]] mat 76 Senatoren, déi nom Verhältneswalrecht fir 6 Joer bleiwen, an engem [[Australescht Representantenhaus|Representantenhaus]] mat 148 Membere besteet, dat all 3 Joer mëttels Preferenzwalen nei gewielt gëtt. {{Méi Info 1|Politik vun Australien}} == Staaten an Territoirë vun Australien == De ''Commonwealth of Australia'' besteht aus 6 Staaten: ''[[New South Wales]]'', ''[[Queensland]]'', ''[[Westaustralien]]'', ''[[Südaustralien]]'', ''[[Tasmanien]]'', ''[[Victoria (Australien)|Victoria]]'' an zwéin Territoiren, ''[[Australian Capital Territory]]'' an ''[[Northern Territory]]''. {{Méi Info 1|Staaten an Territoirë vun Australien}} == Ekonomie == Déi bedeitendst Exporter kommen aus der [[Landwirtschaft]] an aus dem [[Biergbau]], z.&nbsp;B. Kuelen, Eisenäerz a [[Gold]]. D'Land ass ee vun de gréisste Randfleeschexporteuren. Gutt ee Véirel vun der ganzer Wollproduktioun vun der Welt kënnt aus Australien. 5&nbsp;% vun der Bevëlkerung schafft an der Landwirtschaft, 25&nbsp;% an der [[Industrie]] a 70&nbsp;% am [[Dengschtleeschtungssecteur]]. De Bruttoinlandprodukt leit bei 30.623 US$ pro Awunner ''(Stand: 2005)'' {{Méi Info 1|Ekonomie vun Australien}} == Demographie == 95&nbsp;% vun den Australier kommen aus Europa, 1,3&nbsp;% sinn Asiaten, 2,2&nbsp;% sinn indigène. Déi meescht Immigrante kommen aus [[Neiséiland]], [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a [[China]]. Et gëtt all Joer duerchnëttlech 91.000 Awanderer. De Gebuertentaux leit bei 1,8 Kanner pro Fra. == Sproochen a Relioun == D'Haaptsprooch ass [[Englesch]], obschonn d'Australier och hiren eegenen "Aussie-Slang" benotzen. Donieft ginn nach weider 200 Sprooche geschwat. 74&nbsp;% vun den Australier gehéieren der chrëschtlecher Reliounsgemeinschaft un. == Educatioun == De [[Schoulsystem]] vun Australien ass an d'[[Primärschoul]] an an d'[[Sekundärsschoul]] agedeelt. Schoulflicht besteet vum 6. bis zum 15. Liewensjoer. Wien op d'[[Universitéit]] wëll goe muss virdrun 10 - 12 Joer an d'Schoul gaange sinn. Déi eelst Universitéit, vun deenen 19, ass déi am Joer 1890 gegrënnten [[Universitéit vu Sydney]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Australia|{{PAGENAME}}}} * [http://australia.gov.au/ Australesch Regierung] * [http://www.australia.com/ Informatioune fir Touristen] {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Australien]] nog4stqvnwngrwyoswpm9904n6yya6d 0 2755 2689297 2689172 2026-08-06T15:35:47Z GilPe 14980 vu Wikidata 2689297 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Franséisch Republik <br> République française | Fändel = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Frankräich | Wopen = Armoiries république française.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Frankräich | National Devise = Liberté, Égalité, Fraternité<br>("Fräiheet, Gläichheet, Bridderlechkeet") | Kaart= EU-France.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Paräis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 551 691 <ref name="insee">Fläch vun der ''France métropolitaine'' mat enger geschater Populatioun vun 65.834.836 (01/2023). Mat den ''Départements d'outre-mer '' huet Frankräich 643&nbsp;801&nbsp;km² an 68&nbsp;042&nbsp;591 Awunner.</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 68.373.433 <ref name="insee" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 105 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[14. Juli]] | Nationalhymn = [[La Marseillaise]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/e/ee/FranceX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.fr]] | Telefonsprefix = +33 | Notizen = | Extra Bild = Satellite image of France in August 2002.jpg | Extra Bild2 = }} '''Frankräich''' (amtlech: ''République française, Franséisch Republik'') ass en [[Demokratie|demokrateschen]], zentralisteschen [[Eenheetsstaat]] am Weste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Frankräich huet Grenze mat der [[Belsch]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], [[Däitschland]], der [[Schwäiz]], [[Italien]], [[Monaco]], [[Spuenien]] an [[Andorra]]. D'Küste vu Frankräich ginn iwwer den [[Atlantik]] mam [[Äermelkanal]] an d'[[Mëttelmier]]. Nieft dem Territoire an Europa huet Frankräich och eng Partie [[Franséisch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebidder]] an der [[Karibik]] (ë.&nbsp;a. d'[[Martinique]], d'[[Guadeloupe]] an een Deel vu [[Saint-Martin (Insel)|Saint-Martin]]), [[Südamerika]] ([[Departement Guyane française|Franséisch Guyane]]), virun der Küst vun [[Nordamerika]] ([[Saint-Pierre-et-Miquelon]]), am [[Indeschen Ozean]] (d'[[Réunion]], d'Insel [[Mayotte]]), am Pazifik ([[Tahiti]], [[Clipperton]], asw.) an an [[Ozeanien]] ([[Nei-Caledonien]], asw.). Ausserdeem erhieft Frankräich en Usproch op en Deel vun der [[Antarktis]] ([[Terre Adélie]] an arktesch Gebidder am déiwe Süde vum Indeschen Ozean (ë.&nbsp;a. d'[[Kerguelen]]-Inselen). Frankräich ass Grënnungsmember vun der [[UNO]], wou et ee permanente Sëtz am Sécherheetsrot huet, vun der [[EU]] a vun der [[Atlantesch Allianz|Atlantescher Allianz]], respektiv [[NATO]]. == Geographie == Am Ganzen huet dat „franséischt Mammeland” an Europa eng Fläch vu 543.965&nbsp;km². Am franséische Landschaftsbild fënnt ee virun allem flaach Géigenden a kleng Hiwwelen am Norden a Westen. De Rescht ass mat [[Bierg]]er bedeckt, Haaptbierger sinn d'[[Pyrenäen]] am Südwesten, de [[Massif central]] an d'[[Alpen]] am Südosten. Den héchste Bierg vu Frankräich - an och héchste Bierg vun den [[Alpen]] - ass de [[Mont Blanc (Alpen)|Mont Blanc]] (4.808 Meter). Wéinst senger Form gëtt Frankräich och ''l'Hexagone'' (Sechseck) genannt. Déi mat Ofstand wichtegst a gréisst Stad a Frankräich ass d'Haaptstad [[Paräis]] mat ronn 12 Milliounen Awunner an der [[Agglomeratioun]] (Regioun [[Île-de-France]]). D'Groussraim ëm [[Marseille]], [[Lille]] a [[Lyon]] hunn och méi wéi eng Millioun Awunner. === Grouss Stied === # [[Paräis]] - 2.340.000 am Groussraum 12.350.000 # [[Marseille]] - 850.000 am Groussraum 1.700.000 # [[Lyon]] - 500.000 am Groussraum 2.200.000 # [[Toulouse]] - 450.000 am Groussraum 1.250.000 # [[Nice]] - 345.000 am Groussraum 1.000.000 # [[Nantes]] - 290.000 am Groussraum 900.000 # [[Stroossbuerg]] - 275.000 am Groussraum 770.000 # [[Montpellier]] - 270.000 am Groussraum 570.000 # [[Bordeaux]] - 240.000 am Groussraum 1.150.000 # [[Lille]] - 230 000 am Groussraum 1.150.000 # [[Rennes]] - 210.000 am Groussraum 700.000 {{small|(Awunner Mäerz 2012)}} {{Méi Info 1|Geographie vu Frankräich}} == Geschicht == [[Fichier:Blason France moderne.svg|left|thumb|150px|Wope vu Frankräich am ''[[Ancien Régime]]''.]] D'aktuellt Frankräich besteet gréisstendeels aus dem anticke [[Gallien]]. Den Numm kënnt allerdéngs vun engem germanesche Vollek, de [[Franken (Vollek)|Franken]], déi sech op de Lännereie vum [[Réimescht Räich|Réimesche Räich]] néiergelooss hunn. Eng éischt richteg Dynastie, déi eng Partie Territoire ënner dem ''Regnum Francorum'' vereenegt huet, waren d'[[Merowenger]] mam Kinnek [[Clovis I.|Clovis]] am Joer [[486]]. Ënner sengen Ierwe gouf d'Frankeräich awer nach dacks opgedeelt, duerch d'merowengesch Ierfschaftspolitik no där d'Kinnekräich nom Doud vum Kinnek ënner '''all''' de Jongen opgedeelt gëtt. Eng zweet Dynastie, d'[[Karolenger]], konnte sech am [[8. Joerhonnert]] behaapten, an ënner dem [[Karel de Groussen|Karel dem Groussen]] koum et zu engem grousse Keeserräich. No sengem Doud gouf d'Räich alt erëm opgedeelt, an aus der ''Francia occidentalis'' gouf dat spéidert Frankräich (d'''Francia orientalis'' gëtt zum haitegen [[Däitschland]]). D'Karolenger konnte sech nach bis [[987]] um franséischen Troun behaapten, ier d'[[Kapetenger]] mam [[Hugues Capet]] un d'Muecht komm sinn. Nodeem mam [[Philippe IV. vu Frankräich|Philippe IV.]] d'[[Haus Valois|Valois]] um franséischen Troun souzen, si schlussendlech d'[[Bourbonen]] mam [[Henri IV. vu Frankräich|Henri IV.]] d'Kinneke vu Frankräich bis zu der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] bliwwen. D'[[19. Joerhonnert]] war vu verschiddene Regimme markéiert, no der [[Convention nationale]], dem [[Directoire]] an dem [[Consulat]] huet sech den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] zum [[Premier Empire|Keeser]] kréine gelooss. [[1815]] gouf an der sougenannter ''[[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]]'' d'[[Monarchie]] nees agefouert, mä dëse System konnt sech a Frankräich net méi duerchsetzen. No engem [[Second Empire]] sinn d'Fransousen nees zu enger [[Republik]] iwwergaangen, enger Regierungsform déi sech bis haut, mat der [[fënneft Republik|fënnefter Republik]], behaapte konnt. {{Méi Info 1|Franséisch Geschicht}} == Politik == === Politesche System === Frankräich ass eng [[Zentralismus|zentralistesch]] organiséiert [[Demokratie]] mat engem [[semi-presidentielle Regierungssystem]]. An der [[Constitutioun]] vun der [[Fënneft Republik|V. Republik]] huet de Staatspresident, dee vum Vollek gewielt gëtt, eng staark Positioun. Hien ernennt de Premierminister an (op Rot vum Premierminister) déi aner Ministeren, huet vis-à-vis vu Gesetzesvirschléi vum Parlament e [[Veto]]-Recht, a kann d'Nationalversammlung opléisen. D'Parlament besteet aus zwou Kummeren, der [[Nationalversammlung (Frankräich)|Nationalversammlung]] (''Assemblée nationale'') mat 577 Deputéiert, déi vum Vollek gewielt ginn, an dem indirekt gewielte [[Senat (Frankräich)|Senat]] mat 331 (no der Senatsreform 2010: 346) Memberen. {{Méi Info 2|Franséisch Politik|Franséisch Regierung}} === Aktuell politesch Situatioun === Aktuelle President vun der Republik ass den [[Emmanuel Macron]]. Seng Partei [[LREM]] huet och d'Majoritéit an der [[Nationalversammlung (Frankräich)|Nationalversammlung]] (''Assemblée nationale''). Am [[Senat (Frankräich)|Senat]] hunn d'konservativ Parteien d'Majoritéit, ënner anerem d'[[Les Républicains|Republikaner]]. === Baussen- a Sécherheetspolitik === Frankräich war [[1949]] Grënnungsmember vum [[NATO|Nordatlantiktraité]] a krut militäresche Schutz vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. Wéi [[1958]] den [[Charles de Gaulle|de Gaulle]] un d'Muecht komm ass, hu sech d'Bezéiungen zu den USA, an zu der [[NATO]], déi vun den USA dominéiert gouf, verännert. Ënner der Leedung vum de Gaulle huet sech Frankräich [[1960]] zu enger [[Atommuecht]] entwéckelt, an hat zanter [[1965]] mat der ''Force de Frappe'' och eng [[Atomsträitkraaft]], déi 50 Fligere mat [[Atombomm]]en an den Déngscht opgeholl huet. [[1968]] hat Frankräich schonn 18 Ofschossrampe fir [[Mëttelstreckerakéit]]en opgestallt, déi [[1970]] an [[1971|71]] Atomsprengkäpp kruten. An de [[1970|70er]] Joren huet Frankräich seng Atommuecht och op d'Mier ausgebreet. Véier [[Atom-U-Boot]]er hu jeeweils 16 atomar Mëttelstreckerakéiten. An der aktueller Baussepolitik beméit sech Frankräich ëm gutt Relatioune mat sengem Noper [[Däitschland]] ("[[Käreuropa]]") a steet zesumme mat den Däitschen der Virmuechtstellung vun den USA skeptesch géintiwwer. Duerch dës Skepsis ass Frankräich [[1966]] bis [[Mäerz]] [[2009]] aus der militärescher Organisatioun vun der [[NATO]] ausgetrueden, mä ass awer am politeschen Deel weiderhin integréiert bliwwen. Dobäi kënnt och en Engagement nom Enn vun der [[Kolonie|Kolonialherrschaft]] an [[Afrika]], wou Frankräich bis haut a ville Länner d'Uerdnungsmuecht bliwwen ass. Frankräich ass ausserdeem Member am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen|UNO-Sécherheetsrot]] mat [[Veto]]recht. D'[[Doudesstrof]] gouf a Frankräich [[1981]] ofgeschaaft. {{Méi Info 2|Friemelegioun|Gendarmerie nationale}} === Administrativ Ënnerdeelungen === {{update}} [[Fichier:AdministratiounFrankräich.png|thumb|300px|Territorial Administratioun vu Frankräich.]] Frankräich ass a 26 [[Franséisch Regiounen|Regiounen]] opgedeelt, déi hirersäits nees an 100 [[Lëscht vun de franséischen Departementer|Departementer]] opgespléckt sinn. 22 vun deene Regioune sinn um europäesche Kärland ''(France métropolitaine),'' dorënner och d'Mëttelmierinsel [[Korsika]], déi allerdéngs als ''Collectivité territoriale'' e Sonnerstatus huet. Déi aner véier Regioune bestinn aus jeeweils nëmmen engem Departement a ginn dohier ''Départements et régions d'outre-mer'' (D.R.O.M.) genannt (bis zu der Ännerung vun der Constitutioun am Joer 2003 ''Départements d'outre-mer,'' Ofk. D.O.M.). Am Eenzelen handelt et sech heibäi ëm [[Departement Guadeloupe|Guadeloupe]] (971), [[Departement Martinique|Martinique]] (972), [[Departement Guyane française|Guyane]] (973), [[Departement La Réunion|La Réunion]] (974) a [[Mayotte]] (976) Donieft gëtt et * d'Gebittskierperschaft (''Collectivité territoriale,'' Ofk. C.T.) [[Saint-Pierre a Miquelon]] (SPM) * déi véier [[Franséisch Iwwerséi-Territoiren|Iwwerséi-Territoiren]] (''Territoires d'outre-mer,'' Ofk. T.O.M.) [[Franséisch-Polynesien]] (P), [[Neikaledonien]] (NC), [[Wallis a Futuna]] (WF) an d'[[Franséisch Süd- an Antarktisgebidder]] (''Terres australes et antarctiques françaises,'' T.A.A.F.) * d'[[Îles éparses]] an d'Insel [[Clipperton]] D'D.R.O.M. si wéi dat franséischt Kärland Member vun der [[EU]], fir d'T.O.M. gëllt dat net. Gesetzer aus Frankräich gëllen an den T.O.M. nëmme wann dat ausdrécklech ernimmt gëtt. {{Méi Info 2|Lëscht vun de franséischen Departementer|Lëscht vun de franséische Regiounen}} == Ekonomie == Traditionell ass a Frankräich d'Wirtschaftspolitik vu staarke staatlechen Agrëffer beaflosst. Dobäi spillt virun allem den historesche [[Merkantilismus]] - besonnesch de [[Colbertismus]] - eng wichteg Roll. Frankräich ass eng sougenannt "''[[Gemëscht Ekonomie]]''", déi an de leschte Joren ëmmer méi [[Dereguléierung|dereguléiert]] a [[Privatiséierung|privatiséiert]] ginn ass. E staatleche [[Mindestloun]], de ''SMIC'', séchert den Ugestallten e Stonneloun vun 8,03 Euro. Schlësselindustrien, besonnesch d'[[Energiewirtschaft]], sinn ënner staatlecher Kontroll. Frankräich ass e wichtege Produzent vun [[Kärenergie|Atomstroum]], Däitschland zielt zu de gréisste Clienten. A Frankräich ginn ongeféier 80 Prozent vum Elektresch mat Atomkraaftwierker produzéiert. Domat huet Frankräich nieft [[Litauen]] momentan {{small|(Ufank 2005)}} den héchste Prozentsaz un Atomstroumproduktioun op der Welt. [[Wäin]] steet opgrond vun de ville [[Wäibaugebidder a Frankräich|Wäibaugebidder]] op fënnefter Plaz vun de franséischen Exporter: no Autoen, Fligeren, pharmazeutesche Produiten an Elektronik. Och den [[Tourismus]] spillt eng grouss Roll. D'[[Bruttoinlandsprodukt]] (BIP) ass an der Moyenne vun 1995 bis 2005 ëm 2,1&nbsp;% pro Joer an d'Luucht gaangen, an huet 2005 de Wäert vun 1.689,4 Milliarden Euro erreecht. Am Verglach mat dem [[BIP]] vun der [[EU]] kënnt Frankräich op en Index vun 111.4 (EU-25:100) (2003).¹ 2003 hu 4&nbsp;% an der Land- a Forstwirtschaft souwéi der Fëscherei geschafft, an der Industrie ware 24&nbsp;% beschäftegt, 72&nbsp;% vun de Fransousen hunn am Déngschtleeschtungsberäich geschafft. 2004 louch d'Inflatioun bei 2,1&nbsp;% an am Januar 2005 hat Frankräich 2.716.000 Aarbechtsloser (10&nbsp;%). === Déi gréisst Firmen a Frankräich (2003) === {{small|ouni Banken a Versécherungen}} # [[Total SA|Total]] – Ëmsaz 104,7 Mrd. € – 111.000 Beschäftegt # [[Groupe Carrefour|Carrefour]] – Ëmsaz 70,5 Mrd. € – 419.000 Beschäftegt # [[PSA Peugeot Citroën]] – Ëmsaz 54,2 Mrd. € – 200.000 Beschäftegt # [[France Télécom]] – Ëmsaz 46,1 Mrd. € – 222.000 Beschäftegt # [[Électricité de France|EDF]] – Ëmsaz 44,9 Mrd. € – 167.000 Beschäftegt # [[Suez (Entreprise)|Suez]] – Ëmsaz 39,6 Mrd. € – 171.000 Beschäftegt # [[Les Mousquetaires]] – Ëmsaz 38,4 Mrd. € – 112.000 Beschäftegt # [[Renault]] – Ëmsaz 37,5 Mrd. € – 160.000 Beschäftegt # [[Publicis Groupe]] – Ëmsaz 32,2 Mrd. € – 35.000 Beschäftegt # [[Saint-Gobain (Entreprise)|Saint-Gobain]] – Ëmsaz 29,6 Mrd. € – 172.000 Beschäftegt # [[Auchan]] – Ëmsaz 28,7 Mrd. € – 156.000 Beschäftegt # [[Veolia Environnement]] – Ëmsaz 28,6 Mrd. € – 257.000 Beschäftegt # [[E.Leclerc]] – Ëmsaz 27,2 Mrd. € – 84.000 Beschäftegt == Demographie == Zum [[1. Januar]] [[2004]] gouf d'Bevëlkerung, inkl. den Iwwerséigebidder, op 61,9 Millioune geschat. No [[Däitschland]] steet Frankräich an der [[EU]] domat op der zweeter Plaz, wat d'Bevëlkerungszuel ugeet. An der EU huet Frankräich e Bevëlkerungsundeel vun 13&nbsp;%. Am Joer [[2003]] koumen op 792.600 [[Gebuert]]en 560.300 [[Stierffall|Stierffäll]], dat entsprécht engem Iwwerschoss vun 232.300 Persounen. 2004 louch de Gebuertentaux bei 1,9. Den 1. Januar 2004 ware 16,2&nbsp;% vun der Bevëlkerung méi al wéi 65 Joer, géintiwwer 14,6&nbsp;% am Joer [[1994]]. Am selwechten Zäitraum ass den Undeel vun de Leit ënner 20 vu 26,7&nbsp;% op 25,3&nbsp;% gefall. 2003 hu sech 280.300 Leit [[Bestietnes|bestuet]], dat sinn der 6.000 (-2,1&nbsp;%) manner wéi 2002. Den Duerchschnëttsalter louch bei de Männer bei 30,4 a bei de Frae bei 28,3 Joer. D'Kannerstierflechkeet läit bei 4,29&nbsp;‰. Den duerchschnëttleche männleche franséische Staatsbierger huet eng [[Liewenserwaardung]] vu 76,7 Joer, d'Frae kommen op 83,8 Joer. === Educatioun === [[Fichier:EducationFr.svg|thumb|450px|De Schoulsystem a Frankräich]] Wéi a bal allen europäesche Staate gëtt et a Frankräich eng [[Bildungsflicht]], déi am Géigesaz zu der [[Schoulflicht]] och duerch Hausunterrecht ofgeschloss ka ginn. A Frankräich gëtt et follgend Schoulformen: * Spillschoul: ''[[Maternelle]]'' * Primärschoul: ''École élémentaire'' * ''Collège'' (dee mat engem ''Brevet'' ogeschloss gëtt) ** ''Lycée'' ** ''Lycée professionnel'' ** oder CFA fir Léierbouwen an de Betriber * Première: ** ''[[Baccalauréat]]'' no 12 Schouljoer. ** ''Baccalauréat professionnel'' no 13 Schouljoer fir d'Schüler vum ''Lycée professionnel'' oder CFA * Studium (1. an 2. Joer): ** Normale Wee: [[Diplôme d'études universitaires générales|DEUG]] ** Elite: ''[[Classe préparatoire]]'' (als Virbereedung op eng ''Grande école'') * Studium (3. a 4. Joer): ** Normale Wee: ''[[Licence]]'' a ''[[Maîtrise (Diplom)|Maîtrise]]'' oder ''École d'ingénieur'' oder ''École de commerce'' ** Elite: ''[[Grande école]]'' ([[École normale supérieure|ENS]], [[École nationale d'administration|ENA]], [[École polytechnique]], [[HEC Paris|HEC]], [[CentraleSupélec]], etc.) * Studium (5. Joer): ** DESS oder [[Diplôme d'études approfondies|DEA]]. Am Kader vun der europawäiter Harmoniséierung vun de Studien ([[Bologna-Prozess]]) gëtt och an de franséischen Héichschoulen den LMD-System agefouert. LMD bedeit, datt noenaner d'''Licence'' respektiv ''[[Bachelor]]'' (no 3 Joer), de ''[[Master]]'' (no 5 Joer) an en Doktorat (no 8 Joer) ofgeschloss kënne ginn. Déi national Diplomer falen domat ewech. {{Méi Info 1|Franséische Schoulsystem}} === Sproochen am europäeschen Deel vu Frankräich=== {|width="100%" align="center"| |width="50%" valign="top"| * [[Baskesch]] * [[Bretonesch]] * [[Elsässesch]] * [[Flammännesch]] * [[Franséisch]] * [[Normannesch]] * [[Fränkesch (Lëtzebuergesch/Muselfränkesch/Rhäinfränkesch)]] |width="50%" valign="top"| * [[Italieenesch]] * [[Katalounesch]] * [[Korsesch]] * [[Okzitanesch Sprooch|Okzitanesch]]/[[Provënzalesch]] * [[Romani]] * [[Picard]] * [[Gallo]] |- |} D'Awanderer vu verschiddenen Natiounen, virun allem aus [[Portugal]], [[Osteuropa]], dem [[Maghreb]] an allgemeng aus [[Afrika]] hunn hir Sprooche matbruecht. D'Zuel vun den Awanderer aus [[Arabesch|arabesche Länner]] gëtt op 4,5 Millioune geschat. Am Ënnerscheed zu den traditionelle Sprooche konzentréiere sech déi Sproochgemeinschafte besonnesch an de grousse Stied, mä et kann ee se kengem geneeë geographesche Gebitt zouuerdnen. {{Méi Info 1|Franséisch Sproochepolitik|Sproochen a Frankräich}} === Reliounen === [[Fichier:chlodwigs taufe.jpg|thumb|300px|De [[Clovis I.|Clovis]] gëtt [[496]] an der Kathedral vu [[Reims]] gedeeft.]] Frankräich ass offiziell e [[Laizismus|laizistesche]] Staat, dat heescht, Staat a Reliounsgemeinschafte si komplett vunenaner getrennt. Well vu staatlecher Säit keng Daten iwwer d'Reliounszougehéieregkeet vun den Awunner erhuewe ginn, berouen all Informatiounen iwwer eng konfessionell Zesummesetzung vun der Bevëlkerung op Schätzungen oder Informatioune vun de Reliounsgemeinschafte selwer. Dofir si follgend Zuele mat der néideger Virsiicht ze genéissen. Frankräich dréit den Éierentitel, déi ''eelst Duechter vun der Kierch'' ze sinn. [[496]] huet sech de Kinnek [[Clovis I.|Clovis]] ([[Chlodwig I.]] > Ludwig/Louis)) no enger Victoire géint d'[[Alemannen]] an der [[Schluecht vun Tolbiac]] ([[Zülpich]]) zum éischte chrëschtlechen Herrscher vun Europa ernannt, a sech deefe gelooss. 83&nbsp;% vun de Fransouse si [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]] (~ 51 Mio.) an 8&nbsp;% si [[Islam|Moslemen]] (~ 4,8 Mio.). Dernieft gëtt et [[Protestantismus|protestantesch]] a [[Juddentum|jiddesch]] Minoritéiten, déi knapps 4&nbsp;% ausmaachen. 5&nbsp;% hu keng Relioun, d'Tendenz geet an d'Luucht. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20050314084200/http://www.assemblee-nat.fr/ Assemblée Nationale] {{fr}} * [http://www.senat.fr/ Senat] {{fr}} * [http://www.diplomatie.gouv.fr/de/ Ausseministère] {{fr}} * [http://www.vifarom.de Virtuell Fachbibliothéik vun der Frankräichfuerschung an Allgemenger Romanistik] {{de}} {{LinkPortalFrankräich}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Frankräich| ]] [[Kategorie:Republicken]] ehbnb3an6c3v0n839k6ectmn3dj3t4y 0 2764 2689358 2689096 2026-08-07T08:36:43Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689358 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem aktuelle belsche Kinnekräich|aner a fréier Bedeitungen|Belsch (Semantik)}} {{Infobox Land | Numm = Royaume de Belgique<br>Koninkrijk België<br>Königreich Belgien | Fändel = Flag of Belgium.svg | Fändel Bildbreet = 110px | Fändel Artikel = Fändel vun der Belsch | Wopen = Great coat of arms of Belgium.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun der Belsch | National Devise = <br>''L'union fait la force<br>Eendracht maakt macht<br>Einigkeit macht stark'' | Kaart = EU-Belgium.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Hollännesch]], [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Bréissel]] | Haaptstad Awunner = 178.552 {{small|(2016)}} / [[Haaptstadregioun Bréissel]]: 1.255.795 {{small|(2025)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 30.689 | Fläch Plaz = 140 | Waasserfläch = 6,35 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p<br><small>(%q)</small>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 385 | Onofhängegkeet = vun [[Holland]]<br>[[1830]] (ausgeruff)<br>[[1839]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[21. Juli]] | Nationalhymn = [[La Brabançonne]]<br>{{small|[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/a/a1/BelschX.ogg (Lauschteren)]}} | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.be]] | Telefonsprefix = +32 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Belsch''', offiziell Belscht Kinnekräich, ass e Land a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]]. Et läit laanscht d'[[Nordmier]] a grenzt un [[Holland]], [[Däitschland]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] a [[Frankräich]]. D'Land erstreckt sech op enger Fläch vun 30.689 {{km2}} an huet eng Bevëlkerung vu ronn 11,8 Milliounen, wouduerch et dat 22. dichtst bewunnt Land op der Welt ass, an dat 6. an Europa, mat enger Bevëlkerungsdicht vun 385 pro Quadratkilometer. Rechtlech ass d'Belsch e souveräne Staat an eng federal konstitutionell Monarchie mat engem parlamentaresche System. Hir institutionell Organisatioun ass komplex a souwuel op regionale wéi op sproochleche Grënn strukturéiert. D'Belsch ass an dräi Communautéiten, déi Flämesch Communautéit, déi Franséisch Communautéit, déi Däitschsproocheg Communautéit, an an dräi Regiounen opgedeelt: déi [[Flämesch Regioun]] am Norden, déi [[Wallounesch Regioun]] am Süden an d'[[Haaptstadregioun Bréissel]] am Zentrum. Bréissel ass déi klengst an am dichtst bewunnt Regioun, souwéi déi räichst Regioun wat de [[Bruttoinlandsprodukt|BIP]] pro Kapp ugeet. == De Begrëff "Belsch" == Den Numm "Belsch" (Belgique, België) ass vum laténgesche Wuert ''Belgium'' ofgeleet, dat de [[Julius Cäsar]] a sengem Buch ''[[De Bello Gallico]]'' ëm d'Joer [[55 v. Chr.]] ernimmt huet, fir d'Regioun ze beschreiwen.<ref>C. Julius Caesar, ''De Bello Gallico'', book 8, [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0002:book=8:chapter=46&highlight=belgium chapter 46].</ref> Zanterhier gouf de Begrëff ''Belsch'' (resp. ''Belgica, Belgae, Belgique,'' asw.) am Laf vun der Zäit fir eng méi oder manner grouss Géigend, respektiv fir verschidde Géigende gläichzäiteg, a fir ënnerschiddlech Mënschegruppe benotzt. {{Méi Info 1|Belsch (Semantik)}} == Geschicht == D'Belsch ass, mat [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an [[Holland]], en Deel vun den historeschen Nidderlanden. Vum Enn vum Mëttelalter bis an de 17. Joerhonnert war d'Gebitt vun der Belsch e gutt gestallten a kosmopoliteschen Zentrum vun Handel a Kultur. Tëschent dem 16. a fréie 19. Joerhonnert huet d'Belsch d'Schluechtfeld tëschent villen europäesche Muechte gedéngt, dowéinst huet d'Land de Spëtznumm d'"Schluechtfeld vun Europa" verdéngt; e Ruff duerch béid Weltkricher verstäerkt. D'Land ass am Joer 1830 no der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]] als moderne Staat entstanen, wéi et sech vum [[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden|Vereenegte Kinnekräich vun den Nidderlande]] getrennt huet. De [[4. Oktober]] [[1830]] huet d'Belsch seng Onofhängegkeet vun Holland erkläert. D'Belsch war eent vun den éischte Länner, an deem d'[[Industriell Revolutioun]] zum Droe koum, wat sech besonnesch beim Verschaffe vu Kuel an Eisenäerz, laanscht d'Sambre an d'Meuse manifestéiert huet. Bis 1960 hat d'Belsch eng Rei vu Kolonien an [[Afrika]], déi gréisst dovu war de [[Belsche Kongo|Kongo]]. Déi zweet Hallschent vum 20. Joerhonnert war vu Spannungen tëschent den hollänneschsproochegen an de franséischsproochege Bierger markéiert, déi duerch sproochlech a kulturell Differenzen an ongerecht wirtschaftlech Entwécklung vu Flandern a Wallounien ugedriwwe goufen. {{Méi Info 1|Geschicht vun der Belsch}} == Geographie == D'Belsch deelt sech Grenze mat [[Frankräich]] (620&nbsp;km), [[Holland]] (450&nbsp;km), [[Däitschland]] (167&nbsp;km) a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] (148&nbsp;km). Seng Gesamtfläch - inklusiv Waasserfläch - sinn 30.528&nbsp;km²; d'Landfläch eleng huet 30.278 km2. Et läit tëscht de Breedegraden 49°30 an 51°30 N an de Längegraden 2°33 a 6°24 E. Zu de grousse geographesche Regioune vun der Belsch zielen d'Küsteplaine an den zentrale Plateau, déi am Nordwesten dominéieren, an d'[[Ardennen]] am Süden. Déi südlechst Spëtzt vum Land gehéiert nach zum [[Paräisser Baseng]]. {{Méi Info 1|Geographie vun der Belsch}} ==Klima== D'Klima ass temperéiert a maritim, mat bedeitendem Nidderschlag an alle Joreszäiten, wéi déi meescht Länner an Nordwesteuropa. D'Duerchschnëttstemperatur ass am niddregsten am Januar bei 3&nbsp;°C an am héchsten am Juli bei 18&nbsp;°C. == Administrativ Andeelung == D'Belsch ass zanter 1992 e federale Staat, dee sech aus dräi ''Communautéiten'' an dräi ''[[Belsch Regiounen|Regiounen]]'' zesummesetzt. Déi Regioune sinn d'[[Haaptstadregioun Bréissel]], d'[[Flämesch Regioun]] an d'[[Wallounesch Regioun]]. Déi zwou lescht si jiddereng a jee fënnef ''[[Belsch Provënzen|Provënzen]]'' ënnerdeelt. D'Communautéite baséieren op der Sprooch. Heibäi handelt sech ëm d'hollänneschsproocheg [[Flämesch Communautéit]], d'[[Franséisch Communautéit vun der Belsch|Franséischsproocheg Communautéit]] déi ongeféier 40 Prozent vun alle Belsch ausmécht an déi kleng [[Däitschsproocheg Communautéit vun der Belsch|Däitschsproocheg Communautéit]] an den [[Cantons de l'Est (Belsch)|Ostkantonen]], déi ongeféier ee Prozent ausmécht. D'[[Haaptstadregioun Bréissel]] ass offiziell zweesproocheg (Franséisch an Hollännesch), och wa Franséisch déi dominant Sprooch ass. {{Méi Info 1|Communautéiten, Regiounen a Provënze vun der Belsch}} == Politik == [[Fichier:Filip Antwerpen3.JPG|thumb|upright|Den aktuelle Kinnek [[Philippe vun der Belsch]]]] D'Belsch ass eng konstitutionell Monarchie an eng federal parlamentaresch Demokratie. D'[[Federaalt Parlament vun der Belsch|federaalt Parlament]] setzt sech aus dem [[Senat (Belsch)|Senat]] an der [[Chamber (Belsch)|Representantechamber]] zesummen. An der Belsch gëllt d'Walflicht, dowéinst gëtt et eng vun den héchste Walbedeelegungen op der Welt. Staatschef ass de Kinnek, zanter 2013 de [[Philippe vun der Belsch|Kinnek Philippe]], mä mat limitéierte Prerogativen. Hien designéiert d'Ministeren, dorënner de Premierminister, déi d'Vertraue vun der Representantechamber hunn, fir d'federal Regierung ze forméieren. De Regierungsrot besteet aus net méi wéi 15 Memberen. Mat der Ausnam vum Premierminister muss de Regierungsrot aus grad souvill franséischsproochege wéi hollänneschsproochege Ministere bestoen. Zu de frankophone Parteien zielen d'[[Parti socialiste (Belsch)|Sozialistesch Partei]], de [[Mouvement réformateur]], [[Les Engagés]] (Ex-Chrëschtdemokraten), déi [[Ecolo|Gréng]] an [[DéFI]]. Bei de Flame gëtt et d'[[Nieuw-Vlaamse Alliantie|Nei-Flämesch Allianz]] (N-VA), d'[[Christen-Democratisch en Vlaams|Chrëschtdemokraten]], d'[[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|Liberal Partei]], d'[[Socialistische Partij Anders|Sozialdemokraten]], déi [[Groen (Belsch Partei)|Gréng]] an de [[Vlaams Belang]]. == Ekonomie == D'Ekonomie vun der Belsch ass staark globaliséiert an d'Transportinfrastruktur ass gutt an de Rescht vun Europa integréiert. Dem Land säi strategesche Standuert am Häerz vun enger héich-industrialiséierter Regioun mécht et zu engem vun de Haapt-Handelslänner an zu engem vun de räichste Länner op der Welt. D'Wirtschaft charakteriséiert sech duerch eng produktiv Aarbechtskraaft, en héije PNB an héich Exporttauxe per capita. Der Belsch hir Haaptimporter si Réimaterialien, Maschinnen an Ekipementer, Chemikalien, [[Diamant|Réidiamanten]], Medikamenter, Liewensmëttel, Transportekipementer a Pëtrolsprodukter. D'Haaptexportgidder si Maschinnen an Ekipementer, Chemikalien, fäerdeg Diamanten, Metaller a Metallprodukter a Liewensmëttel. Am Allgemengen ass d'belsch Wirtschaft extreem op Zerwisser orientéiert, mat enger dynamescher flamännescher Ekonomie an der Wirtschaft vu Wallounien, déi zanter der Strukturkris an der Schwéierindustrie nach ëmmer Krämpes huet, sech dovun z'erhuelen. Als ee vun de Grënnungsmembere vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ënnerstëtzt d'Belsch d'Iddi vun enger oppener Vollekswirtschaft an d'Erweidere vun de Kompetenze vun den EU-Institutioune fir nei Memberen an den europäesche Bannemaart ze integréieren. Zënter 1922, via d'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]], hunn d'Belsch a Lëtzebuerg e gemeinsame Bannemaart mat Zoll- a Wärungsunioun. == Demographie == Ufank 2025 hat d'Belsch eng Bevëlkerung vun iwwer 11.825.000 Awunner. Dovun hu schonn 2004 97&nbsp;% als urban gegollt. D'Bevëlkerungsdicht ass 363,6 Awunner op de Quadratkilometer, woubäi deen Taux a [[Flämesch Regioun|Flandern]] méi héich an an den [[Ardennen]] am niddregsten ass. A Flandern hunn 2015 iwwer 6.437.000 Leit gelieft an d'Stied mat de meeschten Awunner waren [[Antwerpen]] (511.000), [[Gent]] (252.274) a [[Bruges]] (117.787). A Wallounien hunn 3.585.000 Leit gelieft a [[Charleroi]] (202.021), [[Léck]] (194.000) an [[Namouer]] (110.000) haten déi meeschten Awunner. D'[[Haaptstadregioun Bréissel]] hat 1.167.000 Awunner. Dräi aner Gemengen, nieft [[Bréissel]] selwer, an där Regioun haten iwwer 100.000 Awunner. 2012 haten 90&nbsp;% vun der Bevëlkerung d'belsch Nationalitéit, aner 6&nbsp;% waren aner EU-Bierger. Heefegst Auslänner waren d'Italiener (452.000), d'Marokkaner (412.000), d'Fransousen (268.000) an d'Hollänner (216.000). Aner gréisser Communautéite sinn d'Spuenier (82.000), d'Polen (73.000) an d'Kongoleesen an déi Däitsch (mat respektive 70.000).<ref>[http://www.npdata.be/BuG/155-Vreemde-afkomst/Vreemde-afkomst.htm npdata.be] {{nl}}</ref> Zënter der Ännerung vum belschen Nationalitéitegesetz am Joer 1984 hu méi wéi 1,3 Millioune Migranten d'belsch Staatsbiergerschaft ugeholl. 2012 gouf geschat, datt 25&nbsp;% vun der Gesamtbevëlkerung auslännesch Wuerzelen hunn. == Kultur == === Konscht === Besonnesch d'Kontributiounen an der Molerei an an der Architektur vu belsche Perséinlechkeete sinn ervirzehiewen, zum Beispill d'Molerei wärend der flamännescher Renaissance. Zu de bekannte flamännesche Moler zielen de [[Peter Paul Rubens]], den [[Antoon van Dyck]], de [[Pieter Bruegel den Eeleren]] an de [[Jan van Eyck]]. Kënschtler aus dem 20. Joerhonnert sinn de [[Wim Delvoye]], de [[Constant Permeke]], de [[René Magritte]] an de [[Paul Delvaux]]. De [[Victor Horta]] war ee vun de bekanntste [[Jugendstil]]-Architekten. === Musek === De Belsch [[Adolphe Sax]] huet de [[Saxophon]] erfonnt. De [[Jacques Brel]] gëllt als ee vun de beschte Chansonnieren. Europawäite Succès am 21. Joerhonnert huet de [[Stromae]]. === Literatur === Belsch Auteure sinn ënner anerem de [[Georges Simenon]], d'[[Amélie Nothomb]], den [[Hugo Claus]], d'[[Suzanne Lilar]] an den [[Hendrik Conscience]]. Och d'[[Comics|Bande-dessinéeën]] hunn an der Belsch e besonnesche Stellewäert, mam [[Hergé]] (''[[Tintin]]''), dem [[Peyo]] (''[[Schlumpfen]]''), dem [[André Franquin]] (''[[Gaston Lagaffe]]'', ''[[Marsupilami]]''), dem [[Dupa]] oder dem [[Morris (Auteur)|Morris]] (''[[Lucky Luke (Comicsserie)|Lucky Luke]]''). === Kichen === [[Fichier:Moules Frites.jpg|thumb|[[Mullen]] a [[Fritten|Fritte]] gëllen als belsch Spezialitéit]] Vill belsch Restaurante si renomméiert an et fënnt ee s'an de grousse Restaurantsguide wéi dem Guide Michelin. D'Belsch ass bekannt fir hire [[Béier (Gedrénks)|Béier]], [[Eisekuch]]en, [[Schockela]] a [[Fritten]]. == Kuckt och == * [[:Kategorie:Uertschaften an der Belsch|Belsch Uertschaften]] * [[:Kategorie:Stied an der Belsch|Belsch Stied]] * [[:Kategorie:Gemengen an der Belsch|Belsch Gemengen]] * [[Belsch Regiounen]] * [[Belsch Provënzen]] * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.belgium.be Offiziell Säit vun der Belsch] * [http://www.vlaanderen.be/ Offiziell Säit vum flämesche Gouvernement] * [http://www.flanders.be/ Offiziell Säit vun der flämescher Regioun] * [https://web.archive.org/web/20120531060922/http://www.wallonie.be/ Offiziell Säit vun der wallounescher Regioun] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Belsch| ]] fhbcyi29q8g6lw4h4ng4fzw8oe4sfuj 2689685 2689358 2026-08-07T08:48:05Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689685 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem aktuelle belsche Kinnekräich|aner a fréier Bedeitungen|Belsch (Semantik)}} {{Infobox Land | Numm = Royaume de Belgique<br>Koninkrijk België<br>Königreich Belgien | Fändel = Flag of Belgium.svg | Fändel Bildbreet = 110px | Fändel Artikel = Fändel vun der Belsch | Wopen = Great coat of arms of Belgium.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun der Belsch | National Devise = <br>''L'union fait la force<br>Eendracht maakt macht<br>Einigkeit macht stark'' | Kaart = EU-Belgium.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Hollännesch]], [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Bréissel]] | Haaptstad Awunner = 178.552 {{small|(2016)}} / [[Haaptstadregioun Bréissel]]: 1.255.795 {{small|(2025)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 30.689 | Fläch Plaz = 140 | Waasserfläch = 6,35 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p<br><small>(%q)</small>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 385 | Onofhängegkeet = vun [[Holland]]<br>[[1830]] (ausgeruff)<br>[[1839]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[21. Juli]] | Nationalhymn = [[La Brabançonne]]<br>{{small|[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/a/a1/BelschX.ogg (Lauschteren)]}} | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.be]] | Telefonsprefix = +32 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Belsch''', offiziell Belscht Kinnekräich, ass e Land a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]]. Et läit laanscht d'[[Nordmier]] a grenzt un [[Holland]], [[Däitschland]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] a [[Frankräich]]. D'Land erstreckt sech op enger Fläch vun 30.689 {{km2}} an huet eng Bevëlkerung vu ronn 11,8 Milliounen, wouduerch et dat 22. dichtst bewunnt Land op der Welt ass, an dat 6. an Europa, mat enger Bevëlkerungsdicht vun 385 pro Quadratkilometer. Rechtlech ass d'Belsch e souveräne Staat an eng federal konstitutionell Monarchie mat engem parlamentaresche System. Hir institutionell Organisatioun ass komplex a souwuel op regionale wéi op sproochleche Grënn strukturéiert. D'Belsch ass an dräi Communautéiten, déi Flämesch Communautéit, déi Franséisch Communautéit, déi Däitschsproocheg Communautéit, an an dräi Regiounen opgedeelt: déi [[Flämesch Regioun]] am Norden, déi [[Wallounesch Regioun]] am Süden an d'[[Haaptstadregioun Bréissel]] am Zentrum. Bréissel ass déi klengst an am dichtst bewunnt Regioun, souwéi déi räichst Regioun wat de [[Bruttoinlandsprodukt|BIP]] pro Kapp ugeet. == De Begrëff "Belsch" == Den Numm "Belsch" (Belgique, België) ass vum laténgesche Wuert ''Belgium'' ofgeleet, dat de [[Julius Cäsar]] a sengem Buch ''[[De Bello Gallico]]'' ëm d'Joer [[55 v. Chr.]] ernimmt huet, fir d'Regioun ze beschreiwen.<ref>C. Julius Caesar, ''De Bello Gallico'', book 8, [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0002:book=8:chapter=46&highlight=belgium chapter 46].</ref> Zanterhier gouf de Begrëff ''Belsch'' (resp. ''Belgica, Belgae, Belgique,'' asw.) am Laf vun der Zäit fir eng méi oder manner grouss Géigend, respektiv fir verschidde Géigende gläichzäiteg, a fir ënnerschiddlech Mënschegruppe benotzt. {{Méi Info 1|Belsch (Semantik)}} == Geschicht == D'Belsch ass, mat [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an [[Holland]], en Deel vun den historeschen Nidderlanden. Vum Enn vum Mëttelalter bis an de 17. Joerhonnert war d'Gebitt vun der Belsch e gutt gestallten a kosmopoliteschen Zentrum vun Handel a Kultur. Tëschent dem 16. a fréie 19. Joerhonnert huet d'Belsch d'Schluechtfeld tëschent villen europäesche Muechte gedéngt, dowéinst huet d'Land de Spëtznumm d'"Schluechtfeld vun Europa" verdéngt; e Ruff duerch béid Weltkricher verstäerkt. D'Land ass am Joer 1830 no der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]] als moderne Staat entstanen, wéi et sech vum [[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden|Vereenegte Kinnekräich vun den Nidderlande]] getrennt huet. De [[4. Oktober]] [[1830]] huet d'Belsch seng Onofhängegkeet vun Holland erkläert. D'Belsch war eent vun den éischte Länner, an deem d'[[Industriell Revolutioun]] zum Droe koum, wat sech besonnesch beim Verschaffe vu Kuel an Eisenäerz, laanscht d'Sambre an d'Meuse manifestéiert huet. Bis 1960 hat d'Belsch eng Rei vu Kolonien an [[Afrika]], déi gréisst dovu war de [[Belsche Kongo|Kongo]]. Déi zweet Hallschent vum 20. Joerhonnert war vu Spannungen tëschent den hollänneschsproochegen an de franséischsproochege Bierger markéiert, déi duerch sproochlech a kulturell Differenzen an ongerecht wirtschaftlech Entwécklung vu Flandern a Wallounien ugedriwwe goufen. {{Méi Info 1|Geschicht vun der Belsch}} == Geographie == D'Belsch deelt sech Grenze mat [[Frankräich]] (620&nbsp;km), [[Holland]] (450&nbsp;km), [[Däitschland]] (167&nbsp;km) a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] (148&nbsp;km). Seng Gesamtfläch - inklusiv Waasserfläch - sinn 30.528&nbsp;km²; d'Landfläch eleng huet 30.278 km2. Et läit tëscht de Breedegraden 49°30 an 51°30 N an de Längegraden 2°33 a 6°24 E. Zu de grousse geographesche Regioune vun der Belsch zielen d'Küsteplaine an den zentrale Plateau, déi am Nordwesten dominéieren, an d'[[Ardennen]] am Süden. Déi südlechst Spëtzt vum Land gehéiert nach zum [[Paräisser Baseng]]. {{Méi Info 1|Geographie vun der Belsch}} ==Klima== D'Klima ass temperéiert a maritim, mat bedeitendem Nidderschlag an alle Joreszäiten, wéi déi meescht Länner an Nordwesteuropa. D'Duerchschnëttstemperatur ass am niddregsten am Januar bei 3&nbsp;°C an am héchsten am Juli bei 18&nbsp;°C. == Administrativ Andeelung == D'Belsch ass zanter 1992 e federale Staat, dee sech aus dräi ''Communautéiten'' an dräi ''[[Belsch Regiounen|Regiounen]]'' zesummesetzt. Déi Regioune sinn d'[[Haaptstadregioun Bréissel]], d'[[Flämesch Regioun]] an d'[[Wallounesch Regioun]]. Déi zwou lescht si jiddereng a jee fënnef ''[[Belsch Provënzen|Provënzen]]'' ënnerdeelt. D'Communautéite baséieren op der Sprooch. Heibäi handelt sech ëm d'hollänneschsproocheg [[Flämesch Communautéit]], d'[[Franséisch Communautéit vun der Belsch|Franséischsproocheg Communautéit]] déi ongeféier 40 Prozent vun alle Belsch ausmécht an déi kleng [[Däitschsproocheg Communautéit vun der Belsch|Däitschsproocheg Communautéit]] an den [[Cantons de l'Est (Belsch)|Ostkantonen]], déi ongeféier ee Prozent ausmécht. D'[[Haaptstadregioun Bréissel]] ass offiziell zweesproocheg (Franséisch an Hollännesch), och wa Franséisch déi dominant Sprooch ass. {{Méi Info 1|Communautéiten, Regiounen a Provënze vun der Belsch}} == Politik == [[Fichier:Filip Antwerpen3.JPG|thumb|upright|Den aktuelle Kinnek [[Philippe vun der Belsch]]]] D'Belsch ass eng konstitutionell Monarchie an eng federal parlamentaresch Demokratie. D'[[Federaalt Parlament vun der Belsch|federaalt Parlament]] setzt sech aus dem [[Senat (Belsch)|Senat]] an der [[Chamber (Belsch)|Representantechamber]] zesummen. An der Belsch gëllt d'Walflicht, dowéinst gëtt et eng vun den héchste Walbedeelegungen op der Welt. Staatschef ass de Kinnek, zanter 2013 de [[Philippe vun der Belsch|Kinnek Philippe]], mä mat limitéierte Prerogativen. Hien designéiert d'Ministeren, dorënner de Premierminister, déi d'Vertraue vun der Representantechamber hunn, fir d'federal Regierung ze forméieren. De Regierungsrot besteet aus net méi wéi 15 Memberen. Mat der Ausnam vum Premierminister muss de Regierungsrot aus grad souvill franséischsproochege wéi hollänneschsproochege Ministere bestoen. Zu de frankophone Parteien zielen d'[[Parti socialiste (Belsch)|Sozialistesch Partei]], de [[Mouvement réformateur]], [[Les Engagés]] (Ex-Chrëschtdemokraten), déi [[Ecolo|Gréng]] an [[DéFI]]. Bei de Flame gëtt et d'[[Nieuw-Vlaamse Alliantie|Nei-Flämesch Allianz]] (N-VA), d'[[Christen-Democratisch en Vlaams|Chrëschtdemokraten]], d'[[Open Vlaamse Liberalen en Democraten|Liberal Partei]], d'[[Socialistische Partij Anders|Sozialdemokraten]], déi [[Groen (Belsch Partei)|Gréng]] an de [[Vlaams Belang]]. == Ekonomie == D'Ekonomie vun der Belsch ass staark globaliséiert an d'Transportinfrastruktur ass gutt an de Rescht vun Europa integréiert. Dem Land säi strategesche Standuert am Häerz vun enger héich-industrialiséierter Regioun mécht et zu engem vun de Haapt-Handelslänner an zu engem vun de räichste Länner op der Welt. D'Wirtschaft charakteriséiert sech duerch eng produktiv Aarbechtskraaft, en héije PNB an héich Exporttauxe per capita. Der Belsch hir Haaptimporter si Réimaterialien, Maschinnen an Ekipementer, Chemikalien, [[Diamant|Réidiamanten]], Medikamenter, Liewensmëttel, Transportekipementer a Pëtrolsprodukter. D'Haaptexportgidder si Maschinnen an Ekipementer, Chemikalien, fäerdeg Diamanten, Metaller a Metallprodukter a Liewensmëttel. Am Allgemengen ass d'belsch Wirtschaft extreem op Zerwisser orientéiert, mat enger dynamescher flamännescher Ekonomie an der Wirtschaft vu Wallounien, déi zanter der Strukturkris an der Schwéierindustrie nach ëmmer Krämpes huet, sech dovun z'erhuelen. Als ee vun de Grënnungsmembere vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ënnerstëtzt d'Belsch d'Iddi vun enger oppener Vollekswirtschaft an d'Erweidere vun de Kompetenze vun den EU-Institutioune fir nei Memberen an den europäesche Bannemaart ze integréieren. Zënter 1922, via d'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]], hunn d'Belsch a Lëtzebuerg e gemeinsame Bannemaart mat Zoll- a Wärungsunioun. == Demographie == Ufank 2025 hat d'Belsch eng Bevëlkerung vun iwwer 11.825.000 Awunner. Dovun hu schonn 2004 97&nbsp;% als urban gegollt. D'Bevëlkerungsdicht ass 363,6 Awunner op de Quadratkilometer, woubäi deen Taux a [[Flämesch Regioun|Flandern]] méi héich an an den [[Ardennen]] am niddregsten ass. A Flandern hunn 2015 iwwer 6.437.000 Leit gelieft an d'Stied mat de meeschten Awunner waren [[Antwerpen]] (511.000), [[Gent]] (252.274) a [[Bruges]] (117.787). A Wallounien hunn 3.585.000 Leit gelieft a [[Charleroi]] (202.021), [[Léck]] (194.000) an [[Namouer]] (110.000) haten déi meeschten Awunner. D'[[Haaptstadregioun Bréissel]] hat 1.167.000 Awunner. Dräi aner Gemengen, nieft [[Bréissel]] selwer, an där Regioun haten iwwer 100.000 Awunner. 2012 haten 90&nbsp;% vun der Bevëlkerung d'belsch Nationalitéit, aner 6&nbsp;% waren aner EU-Bierger. Heefegst Auslänner waren d'Italiener (452.000), d'Marokkaner (412.000), d'Fransousen (268.000) an d'Hollänner (216.000). Aner gréisser Communautéite sinn d'Spuenier (82.000), d'Polen (73.000) an d'Kongoleesen an déi Däitsch (mat respektive 70.000).<ref>[http://www.npdata.be/BuG/155-Vreemde-afkomst/Vreemde-afkomst.htm npdata.be] {{nl}}</ref> Zënter der Ännerung vum belschen Nationalitéitegesetz am Joer 1984 hu méi wéi 1,3 Millioune Migranten d'belsch Staatsbiergerschaft ugeholl. 2012 gouf geschat, datt 25&nbsp;% vun der Gesamtbevëlkerung auslännesch Wuerzelen hunn. == Kultur == === Konscht === Besonnesch d'Kontributiounen an der Molerei an an der Architektur vu belsche Perséinlechkeete sinn ervirzehiewen, zum Beispill d'Molerei wärend der flamännescher Renaissance. Zu de bekannte flamännesche Moler zielen de [[Peter Paul Rubens]], den [[Antoon van Dyck]], de [[Pieter Bruegel den Eeleren]] an de [[Jan van Eyck]]. Kënschtler aus dem 20. Joerhonnert sinn de [[Wim Delvoye]], de [[Constant Permeke]], de [[René Magritte]] an de [[Paul Delvaux]]. De [[Victor Horta]] war ee vun de bekanntste [[Jugendstil]]-Architekten. === Musek === De Belsch [[Adolphe Sax]] huet de [[Saxophon]] erfonnt. De [[Jacques Brel]] gëllt als ee vun de beschte Chansonnieren. Europawäite Succès am 21. Joerhonnert huet de [[Stromae]]. === Literatur === Belsch Auteure sinn ënner anerem de [[Georges Simenon]], d'[[Amélie Nothomb]], den [[Hugo Claus]], d'[[Suzanne Lilar]] an den [[Hendrik Conscience]]. Och d'[[Comics|Bande-dessinéeën]] hunn an der Belsch e besonnesche Stellewäert, mam [[Hergé]] (''[[Tintin]]''), dem [[Peyo]] (''[[Schlumpfen]]''), dem [[André Franquin]] (''[[Gaston Lagaffe]]'', ''[[Marsupilami]]''), dem [[Dupa]] oder dem [[Morris (Auteur)|Morris]] (''[[Lucky Luke (Comicsserie)|Lucky Luke]]''). === Kichen === [[Fichier:Moules Frites.jpg|thumb|[[Mullen]] a [[Fritten|Fritte]] gëllen als belsch Spezialitéit]] Vill belsch Restaurante si renomméiert an et fënnt ee s'an de grousse Restaurantsguide wéi dem Guide Michelin. D'Belsch ass bekannt fir hire [[Béier (Gedrénks)|Béier]], [[Eisekuch]]en, [[Schockela]] a [[Fritten]]. == Kuckt och == * [[:Kategorie:Uertschaften an der Belsch|Belsch Uertschaften]] * [[:Kategorie:Stied an der Belsch|Belsch Stied]] * [[:Kategorie:Gemengen an der Belsch|Belsch Gemengen]] * [[Belsch Regiounen]] * [[Belsch Provënzen]] * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.belgium.be Offiziell Säit vun der Belsch] * [http://www.vlaanderen.be/ Offiziell Säit vum flämesche Gouvernement] * [http://www.flanders.be/ Offiziell Säit vun der flämescher Regioun] * [https://web.archive.org/web/20120531060922/http://www.wallonie.be/ Offiziell Säit vun der wallounescher Regioun] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Belsch| ]] 9bp2aufjs1o9d3akhr8y6yumvu7sr8j 0 3246 2689371 2689097 2026-08-07T08:36:58Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689371 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Bundesrepublik Deutschland | Fändel = Flag of Germany.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland | Wopen = Coat of Arms of Germany.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Däitschland | National Devise = ''Einigkeit und Recht und Freiheit'' | Kaart= EU-Germany.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Berlin]] | Haaptstad Awunner = 3 664 088 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]] | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch= 357.588 | Fläch Plaz = 62 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 84.607.016 | Bevëlkerung Plaz = 17 | Bevëlkerungsdicht = 237 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[3. Oktober]] | Nationalhymn = [[Das Lied der Deutschen]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/0/0a/GermanyX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.de]] | Telefonsprefix = +49 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Bundesrepublik Däitschland''' (oder einfach '''Däitschland'''; [[däitsch]]: ''Deutschland'') ass e [[Staat]] a [[Mëtteleuropa]] an huet gemeinsam [[Grenz]]e mat [[Dänemark]], [[Polen]], der [[Tschechesch Republik|Tschechescher Republik]], [[Éisträich]], der [[Schwäiz]], [[Frankräich]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], der [[Belsch]] an [[Holland]]. Am Norde sinn d'[[Nordmier]] an d'[[Baltescht Mier]] natierlech Grenzen. Däitschland ass eent vun de gréisste Länner a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]]. == Geschicht == <!-- Geschichtsdeel = Iwwersetzung vun der de.wiki, Versioun vum 26.11.04 15:01--> ''Wat elo kënnt ass nëmmen eng kuerz Skizz vun de wichtegste geschichtlechen Entwécklungen an Däitschland an an der Regioun vum haitegen Däitschland. Méi Detailer stinn am Artikel [[Geschicht vun Däitschland]], am Artikel iwwer [[Däitschland am Mëttelalter]], oder awer och an den Artikelen iwwer d'[[Geschicht vun der Bundesrepublik Däitschland|Bundesrepublik]] resp. iwwer d'[[Geschicht vun der DDR|DDR]].'' Déi eelst Spuere vu Mënschen um Gebitt vum haitegen Däitschland sinn ongeféier 700.000 Joer al. Zanter ronn 500.000 Joer gëtt Däitschland permanent bewunnt. E puer [[Kelten|keltesch]] a [[Germanen|germanesch]] Stämm gi fir d'éischt bei de [[Griicheland|Griichen]] a [[Roum|Réimer]] an der virchrëschtlecher Zäit ernimmt. De [[Rhäin]] gëtt [[58 v. Chr.]] d'Grenz mat dem [[Réimescht Räich|réimesche Räich]]. Eng éischt Geschicht vu ganz Germanie liwwert am Joer [[98]] de réimeschen Auteur [[Tacitus]]. Tëscht dem [[1. Joerhonnert|1.]] an dem [[6. Joerhonnert]] verdeele sech déi germanesch Stämm iwwer [[Europa (Kontinent)|Europa]] ([[Vëlkerwanderung]]) a vermësche sech mat den net ausgewanderte Kelten. Grouss Deeler vum haitegen Ostdäitschland si bis an d'héicht [[Mëttelalter]] ënner staarkem [[Slawen|slaweschen]] Afloss ([[Germania Slavica]]). Als Konsequenz vun der héichmëttelalterlecher [[Ostmigratioun]] gi si assimiléiert an akkulturéiert. D'[[Frankeräich]] gëtt gegrënnt a stellt [[800]] mam [[Karel de Groussen]] als éischte westleche [[Keeser]], no der Ofsetzung vum [[Romulus Augustulus]] duerch den [[Odoaker]], den Usproch op d'Féierungsroll an Europa. Mä säi Räich bleift nëmmen e puer Joerzéngter stabil. Duerch Streidereien tëscht sengen Nofollger zerfält et an dräi Deeler ([[Westfränkeräich|Westfränkescht Räich]], [[Lotharingien]] an [[Ostfrankeräich|Ostfränkescht Räich]]), déi nächst Generatiounen deele säi Räich ëmmer méi op. Als traditionellen (mä e bëssen arbiträr gewielten) Datum fir d'Grënnung vun Däitschland als Staat gëllt den [[2. Februar]] [[962]], wéi den [[Otto I. (HRR)|Otto I.]] als éischten Ostfränkesche Kinnek zu [[Roum]] zum [[Keeser]] gekréint gouf. D'Westfränkescht Räich entwéckelt sech zu engem [[Nationalstaat]] (dem haitege [[Frankräich]]), wärend d'Ostfränkescht Räich ëmmer méi de lokalen Interessen zum Affer fält. Obwuel d'Keesere vum Ostfränkesche Räich ëmmer erëm versichen d'Räich z'eenegen, zerfält d<nowiki>'</nowiki>''[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]]'', dat eigentlech grad eréischt entsteet, gréisstendeels ëmmer méi an Onmasse vu gréisstendeels onofhängege Staaten a [[Fräi Räichsstied]]. No der [[Reformatioun]] an dem [[Drëssegjärege Krich]] ass d'Muecht vum Keeser nëmmen nach reng formell. Deen Zoustand dauert bis [[1806]]. Dat Joer dankt den däitsche Keeser [[Franz II. (HRR)|Franz II.]], dee schonn [[1804]] Keeser vum [[éisträich]]esche Villvëlkerstaat ginn ass, op Drock vum franséische Keeser Napoleon of, andeems hien op d'Droe vun der Räichskroun verzicht. Ënner dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] gëtt d'Zuel vun däitsche Staaten duerch Fusioune staark verklengert, wouduerch vill Räichsstied hir Onofhängegkeet verléieren (Ee Moment gouf et 80 där Stied). De [[Wiener Kongress]] dreift d'Vereenegung weider a schliisslech grënnen 38 däitsch Staaten e lassenen [[Däitsche Bond]] (''Deutscher Bund'') ënner der Féierung vun Éisträich. Scho kuerz no der gescheiterter nationaler a liberaler [[Däitsch Revolutioun 1848/49|Mäerzrevolutioun]] vun [[1848]]/[[1849]] kënnt et zur Kollisioun vu [[Preisen]], dat ëmmer méi staark gëtt, mat der däitscher Groussmuecht Éisträich ëm d'Virmuechtsstellung am Däitsche Bond resp. an Europa, wat zum [[Däitsch-Éisträichesche Krich]] vun [[1866]] féiert. Preise gewënnt dee Krich, et kënnt duerno zu enger Deelung an domat zur Opléisung vum Däitsche Bond. Preisen annektéiert seng nërdlech Géigner aus dem Krich. Doduerch gëtt d'Zuel vun den däitsche Staaten nach eng Kéier méi kleng. No der Grënnung vum ''[[Norddeutscher Bund|Norddäitsche Bond]]'' am Uschloss dorun, natierlech ënner der Féierung vu Preisen, kënnt et, bal ouni siichtbaren Iwwergank, zur Grënnung vum [[Däitscht Räich|Däitsche Räich]]. Allgemeng gëtt vun engem ''klengen Däitschland'' geschwat well Éisträich net dezou gehéiert. Zu dëser Grënnung kënnt et nom [[Franséisch-Preisesche Krich]] vun [[1870]]/[[1871|71]] an der Proklamatioun vum preisesche Kinnek [[Wilhelm I. vu Preisen|Wilhelm I.]] zum Däitsche Keeser (hien huet sech selwer net als Keeser vun Däitschland ugesinn, well dozou, senger Meenung no, och den däitschen Deel vun Éisträich misst gehéieren). Mat der Räichsgrënnung gehéieren op eemol Gebidder a Regiounen zu Däitschland, déi guer net méi zum Hellege Réimesche Räich Däitscher Natioun gehéiert haten, mä Stécker vu Preise baussent dem Räich waren. Dozou gehéieren [[Ostpreisen|Ost-]] a [[Westpreisen]], [[Gdańsk|Danzeg]], an Deeler vum haitege [[Polen]] an och nach [[Schleswig (Land)|Schleswig]]. An den [[1880er]] Joren huet dat Däitscht Räich op friddlechem Wee [[Däitsch Kolonien|Kolonien]] an Afrika an Asien kaaft, woubäi déi bescht Kolonien awer scho laang anere gehéiert hunn. [[Fichier:Reichsgruendung2.jpg|thumb|lénks|300px|De Wilhelm I. gëtt 1871 an der Galerie des Glaces zu Versailles zum däitsche Keeser gekréint]] Nom Enn vum [[Éischte Weltkrich]] ([[1914]]-[[1918]]) setzt d'[[Novemberrevolutioun]] vun 1918 der [[Monarchie]] am Däitsche Räich (an an Éisträich-Ungarn) en Enn. De Keeser ([[Wilhelm II. (Däitscht Räich)|Wilhelm II.]]) dankt of an aus dem Däitsche Räich gëtt eng [[parlament]]aresch-demokratesch [[Republik]]. Am [[Versailler Vertrag]] gëtt Däitschland vun den Alliéierten dozou gezwongen eng Rei vu Gebidder hierzeginn ([[Elsass-Loutrengen]] u Frankräich, [[Cantons de l'ESt (Belsch)|Eupen-Malmedy]] un d'Belsch, [[Nordschleswig]] un Dänemark, d'Provënze [[Provënz Posen|Posen]] a [[Westpreisen]] an den Oste vun [[Uewerschlesien]] an de Süde vum ostpreisesche Krees Neidenburg u Polen, d'[[Memelregioun]] u [[Litauen]] an d'[[Hultschiner Ländchen]] un d'[[Tschechoslowakei]], dozou kënnt de Verloscht vun all de Kolonien). Des Weidere muss Däitschland all Joer Reparatioune bezuelen, an dat iwwer en Zäitraum vun 80 Joer. D'[[Weimarer Republik]] leit ënner stännege Konflikter tëscht demokrateschen an autoritäre Stréimungen. Dozou kënnt e wäitverbreete Refus vum Versailler Vertrag a wirtschaftlech Schwieregkeeten, déi deelweis och dovu kommen, datt Däitschland muss, fir d'Reparatiounen ze bezuelen, immens Kreditter ophuelen. [[1933]] ass et mat där Republik eriwwer wéi de gebiertegen Éisträicher [[Adolf Hitler]], mat Hëllef vu senger Partei, der [[Nationalsozialistische Deutsch Arbeiterpartei|NSDAP]], un d'Muecht kënnt. D'NSDAP mécht aus Däitschland ganz séier en [[Totalitarismus|totalitären]] Eeparteiestaat. Vun Ufank u gi politesch Géigner verfollegt, wärend de Judden eng kloer Ausgrenzungspolitik an d'Gesiicht bléist. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] gi schätzungsweis bis zu sechs Millioune Judden an Europa ëmbruecht (zanter den [[1970]]er Jore gëtt dofir "[[Holocaust]]" gesot, d'Jude soe "[[Schoah]]" dofir). Dausende Membere vun anere Bevëlkerungsgruppen [[Sinti a Roma]], [[Homosexualitéit|Homosexueller]], physesch a psychesch behënnert Mënsche gi verhaft oder falen dem Massemord zum Affer. Eng genee Zuel ass och hei net bekannt. D'nationalsozialistescht Däitscht Räich war op Expansioun ausgeriicht: Fir d'éischt gëtt [[Éisträich]] [[1938]] nach ouni allze vill Widdersproch a mat Zoustëmmung vun der Bevëlkerung annektéiert (''[[Anschluss]]''), d'Annektioun vum däitsch bewunnte [[Sudeteland]] am selwechte Joer gëtt och nach relativ widdersprochslos vun de groussen europäesche Länner [[Münchener Traité|akzeptéiert]]. Mä den Ugrëff op Polen [[1939]] léist den [[Zweete Weltkrich]] aus, e Krich, dee weltwäit eng geschaten 55 Millioune Leit d'Liewe kascht. Fir dat (Grouss-)Däitscht Räich ass dëse Krich den [[8. Mee]] [[1945]] eriwwer, mat enger Kapitulatioun ouni Konditiounen. Den Hitler huet sech schonn den [[30. Abrëll]] suicidéiert gehat; déi iwwerliewend politesch a militäresch Haaptverantwortlech ginn an den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht gestallt. D'NS-Diktatur huet an der Geschichtswëssenschaft, mä och an der Ëffentlechkeet, dozou gefouert, datt sech Froe gestallt ginn, déi wäit iwwer dës zwielef Joer erausginn, z.&nbsp;B. ob nëmmen den Hitler mat senger Clique, Deeler vun der däitscher Elite, eng Bevëlkerungsmajoritéit oder souguer dat ganzt däitscht Vollek fir d'Verbrieche verantwortlech ze maache sinn. D'Alliéiert <!-- Original [[Siegermächte|Hauptsieger]] -->, ufanks d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], d'[[Sowjetunioun]] a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]], méi spéit och d'Besatzungsmuecht Frankräich, beméie sech um Ufank vun der Besatzung nach ëm eng gemeinsam Politik an där Saach. Eens sinn si sech iwwer d'Demilitariséierung an d'[[Entnazifizéierung]]. Mä scho bei der Fro, wat een ënner enger Demokratie ze verstoen huet, kommen éischt Differenzen tëscht der Sowjetunioun engersäits an de Westmuechten anerersäits op. Am Ufank huet Frankräich nach Annektiounspläng vis-à-vis vun Däitschland. [[Éisträich]] (mat der Konditioun neutrale Staat ze ginn) an d'[[Tschechoslowakei]] ginn erëm selbstänneg Staaten; Pole gëtt an neie Grenzen nees opgebaut woubäi dës Grenzen no Weste geréckelt goufen. De [[Joseph Stalin]] hat nämlech Pole grouss Deeler vum däitschen Oste versprach an der Sowjetunioun d'nërdlech Hallschent vun Ostpreisen, wat vun de Westmuechten op der [[Konferenz vu Potsdam]] nëmme mat Widderstand accordéiert gëtt. Allerdéngs hätt d'Verdreiwe vun den Däitsche missen "human" iwwer d'Bün goen, an déi polnesch a sowjetesch Verwaltung gouf "provisoresch" genannt. D'Däitscht Räich gouf deemno definitiv opgeléist, an a sengem Kär ginn nei Staaten (an der Bundesrepublik méi spéit ''[[Land (Däitschland)|Bundesländer]]'' genannt) forméiert. Bei dem Zéie vun de Grenze vun dëse Staate spillen deelweis d'Grenze vun de Besatzungszonen eng Roll, z.&nbsp;B. tëscht [[Niddersachsen]] a [[Mecklenburg]] resp. [[Sachsen-Anhalt]] souwéi tëscht [[Thüringen]] an [[Hessen]]. D<nowiki>'</nowiki>''Bundesrepublik Deutschland'' gëtt den [[23. Mee]] 1949 an den dräi westleche [[Besatzungszone]] gegrënnt; d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] de [[7. Oktober]] 1949 an der Sowjetescher Besatzungszon. Domat war dat fréiert Däitscht Räich an zwéin nei Staaten opgedeelt a grouss Gebidder a Regioune waren den Nopeschstaaten zoukomm. D'Bundesverfassungsgeriicht stellt awer [[1973]] fest: "Die BRD ist nicht 'Rechtsnachfolger' des Deutschen Reiches, sondern als Staat identisch mit dem Staat 'Deutsches Reich'". De [[Kale Krich]] tëscht West an Ost trennt Mëtteleuropa, d'Bundesrepublik an d'DDR duerch en ''[[Eisene Rideau]]''. Eréischt e Muechtwiessel an der Sowjetunioun féiert <!--zu enger Öffnungspolitik, -->zu (friddleche) [[Politesch Revolutioun|Revolutiounen]] an um Schluss zum Zesummebrieche vun de kommunistesche Regierungen an der DDR an den anere Staate vum [[Warschauer Pakt]]. Mat dem Enn vum "Eisene Rideau" a Mëtteleuropa geet och erëm d'Grenz tëscht der Bundesrepublik an der DDR op. Den [[3. Oktober]] [[1990]] trëtt d'DDR der Bundesrepublik bäi (däitsch ''Wiedervereinigung''). Déi "vergréissert" Bundesrepublik ass domat och nees [[Souveränitéit|souverän]] ginn. Zesumme mat Frankräich spillt (dat neit) Däitschland haut eng féierend Roll an der [[Europäesch Unioun|EU]]. Däitschland ass virbäi bei deene Staaten déi versichen, e méi vereenegt Europa ze schafen, mat engem politeschen, Verdeedegungs- a Sécherheetsapparat. ''Kuckt heizou den Haaptartikel: [[Geschicht vun Däitschland]]''. == Geographie == [[Fichier:Deutschland topo.jpg|riets|300px|thumb|Topograhesch Kaart vun Däitschland]] Den nërdlechen Deel vun Däitschland, d<nowiki>'</nowiki>''norddeutsche Tiefebene'', ass en Déifland dat vun der Äiszäit geformt gouf. A Mëtteldäitschland fënnt een d<nowiki>'</nowiki>''Mittelgebirge'' mat senge Bëscher. Am Süde sinn d'[[Alpen]]. Den déifste Punkt läit bei Neuendorf-Sachsenbande an der Wilstermarsch mat 3,54 m ënner dem Mierespigel. Den héchste Bierg ass d<nowiki>'</nowiki>''Zugspitze'' mat 2.968 Meter. Grouss Flëss an Däitschland sinn ënner aneren de [[Rhäin]], d'[[Donau]], d'[[Elbe]], d'[[Weser (Floss)|Weser]], d'[[Oder]]. Extrem Wierderkonditioune wéi Dréchenten, Tornadoen, Stierm, an exzessive Frascht oder Hëtzt asw. si relativ seelen. Dat kënnt wuel och dovun, datt Däitschland an der [[Geméissegter Zon|geméissegter Klimazon]] läit. An de leschte Jore gouf et an Däitschland zwou schlëmm Iwwerschwemmungen déi vu villen als Zeeche vun der Klimaerhëtzung gesi ginn. Eng weider Indikatioun dofir kéint de "Joerhonnertsummer" 2003 gewiescht sinn, deen ee vun deene wäermsten zanter Joerzéngte war. D'Suite waren, ënner aneren, schlecht Rekolte bei de Baueren. Däitschland läit op der [[Eurasesch Plack|Eurasescher Plack]]. D'Grenzen zu anere Placke si wäit ewech, wat dann och erkläert firwat et bis elo keng schwéier Äerdbiewe mat den deementspriechende Suite gouf. * '''Bierger:''' [[Zugspitze]] (2968 m), [[Watzmann]] (2713 m), [[Wendelstein]] (1838 m), [[Feldberg im Schwarzwald|Feldberg]] (1493 m), [[Großer Arber]] (1456 m), [[Fichtelberg (Erzgebirge)|Fichtelberg]] (1215 m), [[Brocken (Harz)|Brocken]] (1142 m), [[Auersberg]] (1019 m), * '''Biergmassiver:''' [[Alpen]], [[Bayerischer Wald]], [[Äifel]], [[Elbsandsteingebirge]], [[Erzgebirge]], [[Fichtelgebirge]], [[Harz (Mittelgebirge)|Harz]], [[Honsréck]], [[Kyffhäuser]], [[Oberpfälzer Wald]], [[Odenwald]], [[Rhön]], [[Rothaargebirge]], [[Schwäbische Alb]], [[Schwarzwald]], [[Spessart (Mittelgebirge)|Spessart]], [[Taunus]], [[Teutoburger Wald]], [[Thüringer Wald]], [[Westerwald]], [[Wiehengebirge]], [[Zittauer Gebirge]] * '''Flëss:''' [[Ahr]], [[Aller]], [[Altmühl]], [[Donau]], [[Eider]], [[Elbe]], [[Ems]], [[Fulda (Floss)|Fulda]], [[Havel]], [[Iller]], [[Ilz]], [[Inn]], [[Isar]], [[Lahn]], [[Lech]], [[Lenne]], [[Leine (Floss)|Leine]], [[Lippe (Floss)|Lippe]], [[Main]], [[Musel]], [[Mulde (Floss)|Mulde]], [[Naab]], [[Neckar]], [[Neiße]], [[Oder (Grenzfloss)|Oder]], [[Pegnitz (Floss)|Pegnitz]], [[Regen (Floss)|Regen]], [[Rhäin]], [[Ruhr (Floss)|Ruhr]], [[Saale]], [[Saar]], [[Sieg (Floss)|Sieg]], [[Spree]], [[Unstrut]], [[Werra]], [[Weser (Floss)|Weser]]. * '''Séien:''' [[Ammersee]], [[Bodensee]], [[Chiemsee (Séi)|Chiemsee]], [[Müritz]], [[Plöner See]], [[Ratzeburger See]], [[Schweriner See]], [[Starnberger See]], [[Steinhuder Meer]], [[Tegernsee (Séi)|Tegernsee]], [[Zwischenahner Meer]] * '''Landschaften:''' [[Alpenvorland]], [[Altmark]], [[Bayerischer Wald]], [[Dithmarschen]], [[Emsland]], [[Fläming]], [[Fränkische Alb]], [[Fränkische Schweiz]], [[Holsteinische Schweiz]], [[Lüneburger Heide]], [[Mecklenburgische Seenplatte]], [[Niederlausitz]], [[Nordfriesland]], [[Oberlausitz]], [[Ostfriesland]], [[Pfälzerwald]], [[Prignitz]], [[Rheingraben]], [[Sächsische Schweiz]], [[Sauerland]], [[Schwäbische Alb]], [[Schwarzwald]], [[Steigerwald]], [[Stormarn]], [[Teutoburger Wald]], [[Thüringer Becken]], [[Uckermark]], [[Weserbergland]] * '''Nordséiinselen:''' ** Héichséiinsel (Nëmmen am Sproochgebrauch, geographesch gesinn huet Däitschland keng Héichséiinsel): [[Helgoland]] ** [[Ostfrisesch Inselen]]: [[Borkum]], [[Memmert]], [[Juist]], [[Norderney (Insel)|Norderney]], [[Baltrum]], [[Langeoog]], [[Spiekeroog]], [[Wangerooge]], [[Neuwerk (Insel)|Neuwerk]] ** [[Nordfrisesch Inselen]]: [[Amrum]], [[Föhr]], [[Pellworm]], [[Sylt]], [[Hooge|Hallig Hooge]], [[Langeneß|Hallig Langeneß]] * '''Ostséiinseln:''' [[Fehmarn]], [[Hiddensee]], [[Poel]], [[Rügen]], [[Usedom]] ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Däitsch Inselen]] === Administrativ Ënnerdeelungen === Haaptstad a Regierungssëtz ass [[Berlin]]; e puer Ministère sinn zu [[Bonn]] bliwwen. De [[Politesche System vun Däitschland]] ass [[Federalismus|federal]] an d'Land ass gréisstendeels als [[parlamentaresch Demokratie]] organiséiert. De Staat ass a 16 [[Land (Däitschland)|Bundesländer]] ënnerdeelt. Däitschland ass Member vun der [[Europäesch Unioun|EU]], der [[NATO]] an dem [[G8]]. === Stied === Déi gréisst däitsch Stied si [[Berlin]], [[Hamburg]], [[München]] a [[Köln]]. Dat gréisst [[Ballungsgebitt]] ass d'[[Ruhrgebiet]]. Déi fënneftgréisst Stad, an zugläich däitsch Finanzmetropol, ass [[Frankfurt am Main]], wou och de gréissten däitsche Fluchhafen ass, de ([[Fluchhafe Frankfurt|Rhein-Main-Fluchhafen]]). Dësen ass an Europa den zweetgréissten a bei der Fracht de gréissten. ''Kuckt heizou d'Artikelen:'' [[Lëscht vun den däitsche Stied]], [[Lëscht vun den däitsche Groussstied]] == Politik == === Politesche System === [[Haaptstad]] a [[Regierungssëtz]] vun der Bundesrepublik Däitschland ass [[Berlin]]. Duerch den [[Artikel 20 GG]] ass d<nowiki>'</nowiki>'''Bundesrepublik Deutschland''' eng [[Demokratie|demokratesch]], [[sozial]] a [[rechtsstaat]]lech [[Republik]]. Et gëtt 16 deelsouverän Länner ([[Land (Däitschland)|Bundeslänner]]), vun deenen der e puer a [[Regierungsbezirk]]er ënnerdeelt sinn. D'[[Grundgesetz]], ass d'[[Constitutioun]] vun Däitschland a gouf [[1949]] geschriwwen. [[Staatschef]] ass de [[Bundespresident (Däitschland)|Bundespresident]] dee méi representativ Aufgaben iwwerhëlt. De Regierungschef ass de [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]]. Hien huet [[Richtliniekompetenz]] fir d'Politik vun der [[Bundesregierung (Däitschland)|Bundesregierung]] (Däitschland ass eng ''Kanzlerdemokratie''). Däitschland ass e Bundesstaat dee [[Fédéralismus|féderal]] organiséiert ass, d.&nbsp;h. et gëtt zwéin Niveauen am [[Politesche System Däitschland|Politesche System]]: de Bund, deen de Gesamtstaat Däitschland an d'Länder no bausse vertrëtt. All Niveau huet seng eegen [[Exekutive|exekutiv]], [[Legislative|legislativ]] a [[judiciaire]] Organer. De [[Däitsche Bundestag|Bundestag]] an de [[Bundesrat (Däitschland)|Bundesrat]] decidéieren zesummen iwwer [[Gesetz]]er vum Bund an hunn d'Recht mat enger jeeweileger 2/3-Majoritéit d'Constitutioun z'änneren. An de Länder decidéieren d'''Länderparlamente'' (en [[Landtag]] resp. eng [[Bürgerschaft]]) iwwer d'Gesetzer vun hirem Land. D'Députéiert sinn no der Constitutioun ganz op sech gestallt wa se sollen entscheeden; trotzdeem dominéieren intern Virentscheedungen an de [[politësch Partei|Parteien]] d'Législatioun. D'[[Exekutiv]] besteet um Niveau vum Bund aus der Bundesregierung, déi vum Bundeskanzler presidéiert gëtt. Um Niveau vun de Länder presideiert de Ministerpresident (resp. d'Buergermeeschtere vun de Stadstaaten) d'Exekutiv. D'Verwaltunge vum Bund an de Länner gi jeeweils duerch déi entspriechend [[Minister]]e gefouert, si stinn dunn och op der Spëtzt vun de Verwaltungen. Wéi an alle Länner spille Verbänn am politesche System eng wichteg Roll. Duerch hir Aarbecht als Lobby probéiere si, d'Politik an d'Richtung vun hire jeeweilegen Interessen ze steieren. Dës Tatsach ass staark ëmstridden a souwisou gëtt se net gär vun deene Verbänn gesinn, déi duerch déi Lobbyasrbecht negativ betraff sinn. D'[[Bundesverfassungsgeriicht]] ass zoustänneg fir d'Anhale vum [[Grondgesetz]]. Déi ieweschst Geriichtshäff vum Bund sinn de [[Bundesgerichtshof]] zu [[Karlsruhe]], d'[[Bundesverwaltungsgericht]] zu [[Leipzig]], d'[[Bundesarbeitsgericht]], d'[[Bundessozialgericht]] an de [[Bundesfinanzhof]] zu [[München]]. De Groussdeel vun der Applikatioun vum Recht läit an den Hänn vun de Länner. D'Geriichter vum Bund sinn nëmme fir d'[[Revisioun]]en zoustänneg a kontrolléieren, ob d'Decisioune vun de Geriichter aus de Länner formal dem Recht entspriechen. ''Kuckt heizou d'Artikelen:'' [[Politesche System (Däitschland)]], [[Politesch Parteien (Däitschland)]], [[Constitutioun (Däitschland)|Grundgesetz]] [[Fichier:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Landkaart vun Däitschland]] === Aussepolitik === Déi bundesdäitsch Aussepolitik huet als Prioritéit d'Verbindung mam Westen. Däitschland huet beim Opbau vun europäeschen organisatorische Strukturen en entscheedenden Undeel; d'Zil war dobäi laang Zäit, datt den Nopere soll d'Angscht virun Däitschland geholl ginn, an doduerch och d'Limitéierungen duerch d'Besatzer iwwerflësseg ze maachen. D'Bundesrepublik ass zanter [[1950]] Member vum Europarot an huet 1957 de [[Traité iwwer d'Funktionéiere vun der Europäescher Unioun|Traité vu Roum]] ënnerschriwwen, de Grondstee vun der EU vun haut. Wärend dem [[Kale Krich]] war déi däitsch Aussepolitik zimmlech limitéiert. Dat wichtegst Zil war déi däitsch Eenheet. Militärasätz am Ausland koumen net a Fro, obwuel d'Stationéierung vun amerikanësche Rakéiten a Betruecht gezunn gi war. Zanter e puer Joer ass d'[[Bundeswehr]] - si däerf sech net un Ugrëffskricher bedeelegen an ass just do fir d'Verteidegung vum Land an de Partnerstaaten - a verschiddene Friddensmissiounen a Konflikter dobäi (jeegleche Militärasaatz muss vum Bundestag accordéiert ginn): * [[1992]]-[[1996]]: Operatioun [[SHARP GUARD]] mat Schëffer an Opklärungsfligeren an der Adria géint Rescht-[[Jugoslawien]]. * [[1993]]: Participatioun bei der [[UN]]-Missioun [[UNOSOM II]] a Somalia. * [[1999]]: Participatioun beim Krich vun der [[NATO]] géint [[Jugoslawien]]. * [[2002]]: Participatioun bei der Friddensmissioun [[ISAF]] am [[Afghanistan]]. * zanter 2002:Participatioun bei der Operatioun [[Enduring Freedom]] ë.&nbsp;a. mat engem Marinekontingent virun Ostafrika an am [[Mëttelmier]]. * [[2003]]: Mat [[AWACS]]-Éclaireuren an Iwwerfluchrechter am Irak (allerdéngs ouni Besatzung). == Ekonomie == Däitschland feelt et u primäre Ressourcen, dofir ass seng Économie gréisstendeels op den industriellen an den Déngschtleeschtungssecteur konzentréiert. Grouss Fläche vum Land ginn allerdéngs landwirtschaftlech exploitéiert (nëmmen 2-3&nbsp;% vun alle Beschäftegte sinn am Akerbau). Däitschland ass mat engem [[Bruttoinlandproduk]] vun iwwer 2,07 Billiounen [[Euro]] déi drëttgréisste [[Vollekswirtschaft]] an [[Industrie]]natioun op der Welt. Ausserdeem exportéiert Däitschland méi wéi jiddwer anert Land op der Welt. Beim Liewensstandard, dem [[Human Development Index]], läit Däitschland allerdéngs nëmmen op der 18. Plaz an der Welt. {{update}} Am Moment leit déi däitsch Wirtschaft un enger aussergewéinlech héijer [[Aarbechtslosegkeet]], virun allem an Ostdäitschland, an un engem relativ niddrege Wirtschaftswuesstëm. D'Sich no den Ursaache vun dëser Kris spléckt d'Gesellschaft: De Patronat an neoliberal Économiste gesinn dee staarken däitsche [[Sozialstaat]] als Grond, well duerch déi héich Lounniewekäschten d'Betriber an déi méi gënschteg Nopeschlänner auswäichen. [[Gewerkschaft]]en a Globaliséierungskritiker stäipe sech op [[Keynesianismus|keynesianistesch]] Modeller a behaapten, datt Kierzungen an de soziale Beräicher den nationale Marché schwäche kéinten. Als weltwäit konkurrenzfäegst Branchë vun der däitscher Industrie gëllen d'[[Automobil]]-, d'[[Elektrotechnik|elektrotechnesch]], d'[[Maschinnebau]]- an d'[[Chimie]]sindustrie. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Wirtschaftsplaz Däitschland]] == Demographie == === Bevëlkerung === Däitschland ass flächeméisseg e bësse méi grouss wéi säi Nopeschland [[Polen]], huet awer mat ronn 82,5 Mio. Mënsche méi wéi duebel sou vill Awunner. Dovu sinn, ethnësch gesinn, ronn 68 Mio. vun däitscher Ofstamung a ronn 15 Mio. anerer Ofstamung. 74,981 Mio. Mënschen hunn déi [[däitsch Nationalitéit]], e puer dozou och nach eng vun engem anere Land. 7,543 Mio. Mënsche sinn [[Auslänner]], also ongeféier 10&nbsp;% vun der Populatioun. ''Kuckt den Artikel:'' [[Wunnbevëlkerung an Däitschland]] === Sproochen === Offiziell Schrëft- an [[Offiziell Sprooch|Amtssprooch]] ass [[däitsch|Standarddäitsch]] och nach Houdäitsch genannt. Donieft gëtt et e puer néier-, mëttel- an uewerdäitsch Dialekter, déi deelweis bis an dat not Ausland erareechen. Unerkannte [[Minoritéitesprooch]]e sinn [[Dänesch]], [[Frisesch]], [[Sorbesch]] a [[Romanes]]. Donieft gëtt et och nach nidderdäitsch ([[Niddersächsesch]] an [[Nidderfränkesch]]) [[Regionalsproochen]]. [[Niddersächsesch]] ass zanter [[1994]] duerch d'Sproochecharta vum [[Europarot]] unerkannt. D'Sprooche vun deene Leit déi keng däitsch Originnen hu respektiv deenen hir [[Mammesprooch]] net däitsch ass, schwätzen, genee wéi hir Nokommen, virun allem [[Russesch]] (ongeféier 5 Mio.), [[Tierkesch]] (ongeféier 3 Mio.), [[Polnesch]] (ongeféier 2 Mio.). D'Sproochen aus Ex-[[Jugoslawien]], d'[[Spuenesch]]t a verschidde Sproochen aus den [[islam]]esche Länner wäerte méiglecherweis vum Däitschen assimiléiert ginn, anerersäits schéngt et awer och ëmmer méi zu enger [[Ghetto]]iséierung ze kommen, vun enger ëmmer méi grousser Zuel vun [[Immigrant]]en, déi keen Däitsch kënnen. ==== Ausgestuerwe Sproochen ==== * [[Moselromanesch]] (am 11. Joerhonnert ausgestuerwen) * [[polabesch Sprooch|Polabesch]] (am 18. Joerhonnert ausgestuerwen) == Relioun == [[Fichier:Lucas Cranach (I) workshop - Martin Luther (Uffizi).jpg|thumb|[[Martin Luther]] (1483-1546)]] Duerch d'Grondgesetz ass eng Gedanken-, Gewëssens- a Reliounsfräiheet festgeluecht. D'Majoritéit vun der däitscher Bevëlkerung ass enger chrëschtlecher [[Konfessioun]] ugehéiereg: [[Réimesch-kathoulesch Kierch]] 32,4&nbsp;%, [[Evangeelesch Kierch]] 32,0&nbsp;%, [[Orthodox Kierch]] 1,14&nbsp;% an e minime Prozentsaz ass Member an de chrëschtlesche [[Fräikierch]]e wéi z.&nbsp;B. de [[Baptisten]] (Evangeelesch Fräikierchlech Kierch), de [[Methodisten]], der Fräier Evangeelescher Kierch a verschiddenen aneren Ofzweigunge vum Chrëschtentum. Zu de bedeitende [[Relioun]]en an Däitschland gehéieren och den [[Islam]] (zirka 3,2 Mio. oder 3,8&nbsp;% vun der Bevëlkerung), d'[[Zeugen Jehovas]] (zirka 164.000 oder 0,2&nbsp;% vun der Bevëlkerung) an d'[[Juddentum]] (zirka 100 000 oder 0,12&nbsp;% vun der Bevëlkerung). Ongeféier 27&nbsp;% vun der däitscher Bevëlkerung (virun allem an den [[Nei Bundesländer|neie Länner]]) déklaréiern, datt si kenger [[Relioun]] ugehéieren. Ausser deene meeschte [[Relioun]]e gëtt et an Däitschland och Memberen a Symphatisante vun de verschiddenste [[Sekt]]en a spirituelle Beweegungen. Däitschland gouf zanter der [[Fränkescht Reich|fränkescher]] Zäit [[Christianiséierung|christianiséiert]]. D'[[Reformatioun]] huet am 16. Joerhonnert an Däitschland an an der [[Schwäiz]] ugefaangen, ugestouss duerch Leit wéi den [[Ulrich Zwingli]] an de [[Martin Luther]]. D'Reformatioun ass nach haut déterminéierend fir d'reliéis Landschaft an Däitschland. Vun de Membere vun den unerkannte Communautéite gëtt eng Kirchenstéier verlangt, den Erléis geet un d'Kirchen. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Reliounen an Däitschland]] == Kultur == === Generell === Wéinst der dezentraler Struktur vun Däitschland gëtt et eng Abberzuel vu kulturellen Institutiounen an Événementer, virun allem an de grousse Stied. '''Beispiller:''' [[Richard-Wagner-Festspiele|Bayreuther Festspiller]], [[Berliner Festwochen]], [[Berliner Philharmonisches Orchester]], [[Internationale Filmfestspiele Berlin|International Filmfestspiller vu Berlin]] (''Berlinale''), [[Lange Nacht der Museen|Laang Nuecht vun de Muséeen]] zu Berlin, [[Frankfurter Buchmesse]], [[Leipziger Buchmesse]], [[Internationale Kurzfilmtage Oberhausen]] Déi Däitsch ginn, respektiv goufen, am Réckbléck op eng aussergewéinlech grouss Zuel vun Erfinder a bedeitende Wëssenschaftler ([[Carl Benz]], [[Otto Hahn]], [[Max Planck]], [[Wilhelm Conrad Röntgen]], [[Albert Einstein]], [[Wernher von Braun]], [[Werner von Siemens]] asw.), hire klassesche Schrëftsteller [[Literatur (Däitschland)|Literatur]] ([[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[Friedrich Schiller|Schiller]] asw.), hire berüümte [[Komponist]]en ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Richard Wagner|Wagner]], [[Johann Sebastian Bach|Bach]], asw.) an hire [[Philosophie|Philosophen]] ([[Immanuel Kant|Kant]], [[Karl Marx|Marx]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], etc.) als "Volk der Dichter und Denker" bezeechent. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Lëscht vun de bedeitenden Däitschen]] === Sport === Déi beléiftest Sportaart an Däitschland ass de [[Foussball]]; 6,3 Mio. Aktiver aus 170.000 Clibb sinn am [[Däitsche Foussball-Bond|DFB]] organiséiert, deen 2006 d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2006|Foussball-Weltmeeschterschaft]] ausgeriicht huet. Wat d'Televisiounsquote betrëfft, kann nëmmen d'[[Formel 1]] mat dem Foussball mathalen. [[Tennis]] huet nom Enn vum [[Boris Becker]] an dem [[Steffi Graf]] hir Carrière u Popularitéit verluer. === Bildung === D'Bildung an Däitschland läit an den Hänn vun de Länder, gëtt allerdéngs duerch d<nowiki>'</nowiki>''Bundeskultusministerkonferenz'' gereegelt. An alle Länner gëtt et eng néngjäreg Schoulflicht, d'Héichschoulmaturitéit kritt een, jee no Land, no zwielef oder dräizéng Schouljoer. Quasi all Jugendleche geet duerno op eng weiderféierend Bildungsariichtung. Auszebildender an de Betriber ginn een oder zwéin Deeg an der Woch an eng [[Beruffsschoul]]. Studente kënnen tëscht wëssenschaftlechen [[Universitéit]]en a méi praxisorientéierte [[Fachhéichschoul]]e wielen. D'Weiderbildung am Beruff spillt och eng grouss Roll. Aarbechtslosen deelt d'Aarbeechtsamt Weiderbildungsbongen aus. Reegelméisseg gëtt Däitschland an de leschte Jore vun der [[OECD]] fir seng Bildungspolitik kritiséiert. D'Problemer am System ginn zwar erkannt, mä verbessert gouf nach näischt. Déi däitsch Depensë fir d'Bildung leien am OECD-Vergleich ënner dem Duerchschnëtt. E besonnesche Schwaachpunkt sinn dobäi déi éischt Schouljoren, dogéint gëtt vill an d'Héichschoulen investéiert. === Verkéier === De [[Stroosseverkéier]] huet an der zweeter Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] d'[[Eisebunn]] als wichtegst Verkéiersmëttel ofgeléist. Däitschland huet eent vun den dichteste [[Stroossennetz]]er op der Welt, mat 11.980&nbsp;km <!--Stand [[1. Januar]] [[2003]]-->[[Autobunn (Däitschland)|Autobunn]] an 41.386&nbsp;km Stroosse vum Bund. D'Eisebunnsnetz vun der [[Deutsche Bahn AG]] ass an de leschte Joren ëmmer méi kleng ginn, wärend de Fluchverkéier ëmmer méi zougeholl huet. De Fluchhafe vu [[Frankfurt am Main]] ass d'Haaptachs vun der däitscher Fluchgesellschaft [[Deutsche Lufthansa|Lufthansa]]. Obwuel d'[[Ekologie|Ëmweltschied]] doduerch ëmmer méi grouss ginn a virun allem duerch déi zwee Verkéiersmëttel d'[[Global Erhëtzung]] accéléréiert gëtt, ass déi däitsch [[Verkéierspolitik]] op weidert Subventionéiere vu Strooss a Fliger amplaz op d'Subventiounéiere vun der Eisebunn ausgeriicht. ''Kuckt dozou d'Artikelen:'' [[Lëscht vun den däitschen Eisebunnsgesellschaften]], [[Lëscht vun den Autobunnen an Däitschland]], [[Lëscht vun den Eisebunnsstrecken an Däitschland]] === Feierdeeg === D'[[Feierdeeg an Däitschland]] ginn duerch Gesetzer vun den eenzele Länder gereegelt. Néng Feierdeeg an all d'Sonndeger gëllen a ganz Däitschland no der Constitutioun als "Tag der Arbeitsruhe und der seelischen Erhebung". == Kuckt och == ==== Geschicht ==== * [[Geschicht vun Däitschland]] * [[Däitschland am Mëttelalter]] * [[Däitsch Kolonien]] * [[Däitscht Räich]] * [[Preisen]] * [[Däitsch Demokratesch Republik]] ==== Verschiddenes ==== * [[Gebittskierperschaft (Däitschland)|Administrativ Ënnerdeelungen: Gebittskierperschaften]] * [[Lëscht vun den däitschen Zeitungen]] * [[Lëscht vun de seelenen an endémeschen Déieren an Däitschland]] * [[Däitsch Marin]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} === Administratioun === * [http://www.deutschland.de www.deutschland.de] - Däitschland-Portal (méisproocheg) * [http://www.bundesregierung.de D'Bundesregierung] * [http://www.zeit.de/wissen/index Liewen an Däitschland] * [http://www.bund.de/ D'Servicer vum Bund] * [https://web.archive.org/web/20161227025905/http://www.handbuch-deutschland.de/ Wéi Däitschland funktionéiert] - Guide fir Migranten (méisproocheg) === Statistiken === * [https://web.archive.org/web/20010711210349/http://www.statistik-bund.de/ Zuelen, Donnéeën, Faiten iwwer Däitschland vum ''Bundesamt für Statistik''] * [https://web.archive.org/web/20040606165333/http://www.facts-about-germany.de/385.0.html Tatsaachen iwwer Däitschland vum ''Auswärtigen Amt'' (méisprocheg)] * [https://web.archive.org/web/20041127051624/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/gm.html Dossier vum CIA iwwer Däitschland (op engl.; Enthält Informatiounen iwwer Geographie, Awunner, Régierung, Économie, Kommunikatiounswiesen, Verkéier a Militär)] === Kultur a Sport === * [http://www.dhm.de/lemo/home.html Geschichtlech Hannergrënn vum Keeserräich bis zur Géigewaart (Original-Dokumenter, Videoen & Biller fir ze Verdäitlechen)] === Verschiddenes an Allgemenges === * [https://web.archive.org/web/20041210212228/http://www.ecoi.net/documents.php?gp=1&iflang=de&country=DE Situatioun vun de Mënscherechter an Däitschland] * [https://web.archive.org/web/20041128030137/http://www.dmoz.org/World/Deutsch/Regional/Europa/Deutschland/ Linken zum Theema Däitschland mat Ënnerkategorien wéi Bildung, Économie, Rees, Bundesländer, etc.] beim [[Open Directory Project]] * [https://web.archive.org/web/20041009214533/http://www.mediatico.com/de/dir.asp?cat=/periodicos/europa/alemania Däitsch Zeitungen] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Däitschland| ]] [[Kategorie:Republicken]] rqb9mwfsjxxm70zm983y63brpvohypx 2689697 2689371 2026-08-07T08:48:20Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689697 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Bundesrepublik Deutschland | Fändel = Flag of Germany.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland | Wopen = Coat of Arms of Germany.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Däitschland | National Devise = ''Einigkeit und Recht und Freiheit'' | Kaart= EU-Germany.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Berlin]] | Haaptstad Awunner = 3 664 088 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P6}} | Total Fläch= 357.588 | Fläch Plaz = 62 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 84.607.016 | Bevëlkerung Plaz = 17 | Bevëlkerungsdicht = 237 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[3. Oktober]] | Nationalhymn = [[Das Lied der Deutschen]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/0/0a/GermanyX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.de]] | Telefonsprefix = +49 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Bundesrepublik Däitschland''' (oder einfach '''Däitschland'''; [[däitsch]]: ''Deutschland'') ass e [[Staat]] a [[Mëtteleuropa]] an huet gemeinsam [[Grenz]]e mat [[Dänemark]], [[Polen]], der [[Tschechesch Republik|Tschechescher Republik]], [[Éisträich]], der [[Schwäiz]], [[Frankräich]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], der [[Belsch]] an [[Holland]]. Am Norde sinn d'[[Nordmier]] an d'[[Baltescht Mier]] natierlech Grenzen. Däitschland ass eent vun de gréisste Länner a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]]. == Geschicht == <!-- Geschichtsdeel = Iwwersetzung vun der de.wiki, Versioun vum 26.11.04 15:01--> ''Wat elo kënnt ass nëmmen eng kuerz Skizz vun de wichtegste geschichtlechen Entwécklungen an Däitschland an an der Regioun vum haitegen Däitschland. Méi Detailer stinn am Artikel [[Geschicht vun Däitschland]], am Artikel iwwer [[Däitschland am Mëttelalter]], oder awer och an den Artikelen iwwer d'[[Geschicht vun der Bundesrepublik Däitschland|Bundesrepublik]] resp. iwwer d'[[Geschicht vun der DDR|DDR]].'' Déi eelst Spuere vu Mënschen um Gebitt vum haitegen Däitschland sinn ongeféier 700.000 Joer al. Zanter ronn 500.000 Joer gëtt Däitschland permanent bewunnt. E puer [[Kelten|keltesch]] a [[Germanen|germanesch]] Stämm gi fir d'éischt bei de [[Griicheland|Griichen]] a [[Roum|Réimer]] an der virchrëschtlecher Zäit ernimmt. De [[Rhäin]] gëtt [[58 v. Chr.]] d'Grenz mat dem [[Réimescht Räich|réimesche Räich]]. Eng éischt Geschicht vu ganz Germanie liwwert am Joer [[98]] de réimeschen Auteur [[Tacitus]]. Tëscht dem [[1. Joerhonnert|1.]] an dem [[6. Joerhonnert]] verdeele sech déi germanesch Stämm iwwer [[Europa (Kontinent)|Europa]] ([[Vëlkerwanderung]]) a vermësche sech mat den net ausgewanderte Kelten. Grouss Deeler vum haitegen Ostdäitschland si bis an d'héicht [[Mëttelalter]] ënner staarkem [[Slawen|slaweschen]] Afloss ([[Germania Slavica]]). Als Konsequenz vun der héichmëttelalterlecher [[Ostmigratioun]] gi si assimiléiert an akkulturéiert. D'[[Frankeräich]] gëtt gegrënnt a stellt [[800]] mam [[Karel de Groussen]] als éischte westleche [[Keeser]], no der Ofsetzung vum [[Romulus Augustulus]] duerch den [[Odoaker]], den Usproch op d'Féierungsroll an Europa. Mä säi Räich bleift nëmmen e puer Joerzéngter stabil. Duerch Streidereien tëscht sengen Nofollger zerfält et an dräi Deeler ([[Westfränkeräich|Westfränkescht Räich]], [[Lotharingien]] an [[Ostfrankeräich|Ostfränkescht Räich]]), déi nächst Generatiounen deele säi Räich ëmmer méi op. Als traditionellen (mä e bëssen arbiträr gewielten) Datum fir d'Grënnung vun Däitschland als Staat gëllt den [[2. Februar]] [[962]], wéi den [[Otto I. (HRR)|Otto I.]] als éischten Ostfränkesche Kinnek zu [[Roum]] zum [[Keeser]] gekréint gouf. D'Westfränkescht Räich entwéckelt sech zu engem [[Nationalstaat]] (dem haitege [[Frankräich]]), wärend d'Ostfränkescht Räich ëmmer méi de lokalen Interessen zum Affer fält. Obwuel d'Keesere vum Ostfränkesche Räich ëmmer erëm versichen d'Räich z'eenegen, zerfält d<nowiki>'</nowiki>''[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]]'', dat eigentlech grad eréischt entsteet, gréisstendeels ëmmer méi an Onmasse vu gréisstendeels onofhängege Staaten a [[Fräi Räichsstied]]. No der [[Reformatioun]] an dem [[Drëssegjärege Krich]] ass d'Muecht vum Keeser nëmmen nach reng formell. Deen Zoustand dauert bis [[1806]]. Dat Joer dankt den däitsche Keeser [[Franz II. (HRR)|Franz II.]], dee schonn [[1804]] Keeser vum [[éisträich]]esche Villvëlkerstaat ginn ass, op Drock vum franséische Keeser Napoleon of, andeems hien op d'Droe vun der Räichskroun verzicht. Ënner dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] gëtt d'Zuel vun däitsche Staaten duerch Fusioune staark verklengert, wouduerch vill Räichsstied hir Onofhängegkeet verléieren (Ee Moment gouf et 80 där Stied). De [[Wiener Kongress]] dreift d'Vereenegung weider a schliisslech grënnen 38 däitsch Staaten e lassenen [[Däitsche Bond]] (''Deutscher Bund'') ënner der Féierung vun Éisträich. Scho kuerz no der gescheiterter nationaler a liberaler [[Däitsch Revolutioun 1848/49|Mäerzrevolutioun]] vun [[1848]]/[[1849]] kënnt et zur Kollisioun vu [[Preisen]], dat ëmmer méi staark gëtt, mat der däitscher Groussmuecht Éisträich ëm d'Virmuechtsstellung am Däitsche Bond resp. an Europa, wat zum [[Däitsch-Éisträichesche Krich]] vun [[1866]] féiert. Preise gewënnt dee Krich, et kënnt duerno zu enger Deelung an domat zur Opléisung vum Däitsche Bond. Preisen annektéiert seng nërdlech Géigner aus dem Krich. Doduerch gëtt d'Zuel vun den däitsche Staaten nach eng Kéier méi kleng. No der Grënnung vum ''[[Norddeutscher Bund|Norddäitsche Bond]]'' am Uschloss dorun, natierlech ënner der Féierung vu Preisen, kënnt et, bal ouni siichtbaren Iwwergank, zur Grënnung vum [[Däitscht Räich|Däitsche Räich]]. Allgemeng gëtt vun engem ''klengen Däitschland'' geschwat well Éisträich net dezou gehéiert. Zu dëser Grënnung kënnt et nom [[Franséisch-Preisesche Krich]] vun [[1870]]/[[1871|71]] an der Proklamatioun vum preisesche Kinnek [[Wilhelm I. vu Preisen|Wilhelm I.]] zum Däitsche Keeser (hien huet sech selwer net als Keeser vun Däitschland ugesinn, well dozou, senger Meenung no, och den däitschen Deel vun Éisträich misst gehéieren). Mat der Räichsgrënnung gehéieren op eemol Gebidder a Regiounen zu Däitschland, déi guer net méi zum Hellege Réimesche Räich Däitscher Natioun gehéiert haten, mä Stécker vu Preise baussent dem Räich waren. Dozou gehéieren [[Ostpreisen|Ost-]] a [[Westpreisen]], [[Gdańsk|Danzeg]], an Deeler vum haitege [[Polen]] an och nach [[Schleswig (Land)|Schleswig]]. An den [[1880er]] Joren huet dat Däitscht Räich op friddlechem Wee [[Däitsch Kolonien|Kolonien]] an Afrika an Asien kaaft, woubäi déi bescht Kolonien awer scho laang anere gehéiert hunn. [[Fichier:Reichsgruendung2.jpg|thumb|lénks|300px|De Wilhelm I. gëtt 1871 an der Galerie des Glaces zu Versailles zum däitsche Keeser gekréint]] Nom Enn vum [[Éischte Weltkrich]] ([[1914]]-[[1918]]) setzt d'[[Novemberrevolutioun]] vun 1918 der [[Monarchie]] am Däitsche Räich (an an Éisträich-Ungarn) en Enn. De Keeser ([[Wilhelm II. (Däitscht Räich)|Wilhelm II.]]) dankt of an aus dem Däitsche Räich gëtt eng [[parlament]]aresch-demokratesch [[Republik]]. Am [[Versailler Vertrag]] gëtt Däitschland vun den Alliéierten dozou gezwongen eng Rei vu Gebidder hierzeginn ([[Elsass-Loutrengen]] u Frankräich, [[Cantons de l'ESt (Belsch)|Eupen-Malmedy]] un d'Belsch, [[Nordschleswig]] un Dänemark, d'Provënze [[Provënz Posen|Posen]] a [[Westpreisen]] an den Oste vun [[Uewerschlesien]] an de Süde vum ostpreisesche Krees Neidenburg u Polen, d'[[Memelregioun]] u [[Litauen]] an d'[[Hultschiner Ländchen]] un d'[[Tschechoslowakei]], dozou kënnt de Verloscht vun all de Kolonien). Des Weidere muss Däitschland all Joer Reparatioune bezuelen, an dat iwwer en Zäitraum vun 80 Joer. D'[[Weimarer Republik]] leit ënner stännege Konflikter tëscht demokrateschen an autoritäre Stréimungen. Dozou kënnt e wäitverbreete Refus vum Versailler Vertrag a wirtschaftlech Schwieregkeeten, déi deelweis och dovu kommen, datt Däitschland muss, fir d'Reparatiounen ze bezuelen, immens Kreditter ophuelen. [[1933]] ass et mat där Republik eriwwer wéi de gebiertegen Éisträicher [[Adolf Hitler]], mat Hëllef vu senger Partei, der [[Nationalsozialistische Deutsch Arbeiterpartei|NSDAP]], un d'Muecht kënnt. D'NSDAP mécht aus Däitschland ganz séier en [[Totalitarismus|totalitären]] Eeparteiestaat. Vun Ufank u gi politesch Géigner verfollegt, wärend de Judden eng kloer Ausgrenzungspolitik an d'Gesiicht bléist. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] gi schätzungsweis bis zu sechs Millioune Judden an Europa ëmbruecht (zanter den [[1970]]er Jore gëtt dofir "[[Holocaust]]" gesot, d'Jude soe "[[Schoah]]" dofir). Dausende Membere vun anere Bevëlkerungsgruppen [[Sinti a Roma]], [[Homosexualitéit|Homosexueller]], physesch a psychesch behënnert Mënsche gi verhaft oder falen dem Massemord zum Affer. Eng genee Zuel ass och hei net bekannt. D'nationalsozialistescht Däitscht Räich war op Expansioun ausgeriicht: Fir d'éischt gëtt [[Éisträich]] [[1938]] nach ouni allze vill Widdersproch a mat Zoustëmmung vun der Bevëlkerung annektéiert (''[[Anschluss]]''), d'Annektioun vum däitsch bewunnte [[Sudeteland]] am selwechte Joer gëtt och nach relativ widdersprochslos vun de groussen europäesche Länner [[Münchener Traité|akzeptéiert]]. Mä den Ugrëff op Polen [[1939]] léist den [[Zweete Weltkrich]] aus, e Krich, dee weltwäit eng geschaten 55 Millioune Leit d'Liewe kascht. Fir dat (Grouss-)Däitscht Räich ass dëse Krich den [[8. Mee]] [[1945]] eriwwer, mat enger Kapitulatioun ouni Konditiounen. Den Hitler huet sech schonn den [[30. Abrëll]] suicidéiert gehat; déi iwwerliewend politesch a militäresch Haaptverantwortlech ginn an den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht gestallt. D'NS-Diktatur huet an der Geschichtswëssenschaft, mä och an der Ëffentlechkeet, dozou gefouert, datt sech Froe gestallt ginn, déi wäit iwwer dës zwielef Joer erausginn, z.&nbsp;B. ob nëmmen den Hitler mat senger Clique, Deeler vun der däitscher Elite, eng Bevëlkerungsmajoritéit oder souguer dat ganzt däitscht Vollek fir d'Verbrieche verantwortlech ze maache sinn. D'Alliéiert <!-- Original [[Siegermächte|Hauptsieger]] -->, ufanks d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], d'[[Sowjetunioun]] a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]], méi spéit och d'Besatzungsmuecht Frankräich, beméie sech um Ufank vun der Besatzung nach ëm eng gemeinsam Politik an där Saach. Eens sinn si sech iwwer d'Demilitariséierung an d'[[Entnazifizéierung]]. Mä scho bei der Fro, wat een ënner enger Demokratie ze verstoen huet, kommen éischt Differenzen tëscht der Sowjetunioun engersäits an de Westmuechten anerersäits op. Am Ufank huet Frankräich nach Annektiounspläng vis-à-vis vun Däitschland. [[Éisträich]] (mat der Konditioun neutrale Staat ze ginn) an d'[[Tschechoslowakei]] ginn erëm selbstänneg Staaten; Pole gëtt an neie Grenzen nees opgebaut woubäi dës Grenzen no Weste geréckelt goufen. De [[Joseph Stalin]] hat nämlech Pole grouss Deeler vum däitschen Oste versprach an der Sowjetunioun d'nërdlech Hallschent vun Ostpreisen, wat vun de Westmuechten op der [[Konferenz vu Potsdam]] nëmme mat Widderstand accordéiert gëtt. Allerdéngs hätt d'Verdreiwe vun den Däitsche missen "human" iwwer d'Bün goen, an déi polnesch a sowjetesch Verwaltung gouf "provisoresch" genannt. D'Däitscht Räich gouf deemno definitiv opgeléist, an a sengem Kär ginn nei Staaten (an der Bundesrepublik méi spéit ''[[Land (Däitschland)|Bundesländer]]'' genannt) forméiert. Bei dem Zéie vun de Grenze vun dëse Staate spillen deelweis d'Grenze vun de Besatzungszonen eng Roll, z.&nbsp;B. tëscht [[Niddersachsen]] a [[Mecklenburg]] resp. [[Sachsen-Anhalt]] souwéi tëscht [[Thüringen]] an [[Hessen]]. D<nowiki>'</nowiki>''Bundesrepublik Deutschland'' gëtt den [[23. Mee]] 1949 an den dräi westleche [[Besatzungszone]] gegrënnt; d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] de [[7. Oktober]] 1949 an der Sowjetescher Besatzungszon. Domat war dat fréiert Däitscht Räich an zwéin nei Staaten opgedeelt a grouss Gebidder a Regioune waren den Nopeschstaaten zoukomm. D'Bundesverfassungsgeriicht stellt awer [[1973]] fest: "Die BRD ist nicht 'Rechtsnachfolger' des Deutschen Reiches, sondern als Staat identisch mit dem Staat 'Deutsches Reich'". De [[Kale Krich]] tëscht West an Ost trennt Mëtteleuropa, d'Bundesrepublik an d'DDR duerch en ''[[Eisene Rideau]]''. Eréischt e Muechtwiessel an der Sowjetunioun féiert <!--zu enger Öffnungspolitik, -->zu (friddleche) [[Politesch Revolutioun|Revolutiounen]] an um Schluss zum Zesummebrieche vun de kommunistesche Regierungen an der DDR an den anere Staate vum [[Warschauer Pakt]]. Mat dem Enn vum "Eisene Rideau" a Mëtteleuropa geet och erëm d'Grenz tëscht der Bundesrepublik an der DDR op. Den [[3. Oktober]] [[1990]] trëtt d'DDR der Bundesrepublik bäi (däitsch ''Wiedervereinigung''). Déi "vergréissert" Bundesrepublik ass domat och nees [[Souveränitéit|souverän]] ginn. Zesumme mat Frankräich spillt (dat neit) Däitschland haut eng féierend Roll an der [[Europäesch Unioun|EU]]. Däitschland ass virbäi bei deene Staaten déi versichen, e méi vereenegt Europa ze schafen, mat engem politeschen, Verdeedegungs- a Sécherheetsapparat. ''Kuckt heizou den Haaptartikel: [[Geschicht vun Däitschland]]''. == Geographie == [[Fichier:Deutschland topo.jpg|riets|300px|thumb|Topograhesch Kaart vun Däitschland]] Den nërdlechen Deel vun Däitschland, d<nowiki>'</nowiki>''norddeutsche Tiefebene'', ass en Déifland dat vun der Äiszäit geformt gouf. A Mëtteldäitschland fënnt een d<nowiki>'</nowiki>''Mittelgebirge'' mat senge Bëscher. Am Süde sinn d'[[Alpen]]. Den déifste Punkt läit bei Neuendorf-Sachsenbande an der Wilstermarsch mat 3,54 m ënner dem Mierespigel. Den héchste Bierg ass d<nowiki>'</nowiki>''Zugspitze'' mat 2.968 Meter. Grouss Flëss an Däitschland sinn ënner aneren de [[Rhäin]], d'[[Donau]], d'[[Elbe]], d'[[Weser (Floss)|Weser]], d'[[Oder]]. Extrem Wierderkonditioune wéi Dréchenten, Tornadoen, Stierm, an exzessive Frascht oder Hëtzt asw. si relativ seelen. Dat kënnt wuel och dovun, datt Däitschland an der [[Geméissegter Zon|geméissegter Klimazon]] läit. An de leschte Jore gouf et an Däitschland zwou schlëmm Iwwerschwemmungen déi vu villen als Zeeche vun der Klimaerhëtzung gesi ginn. Eng weider Indikatioun dofir kéint de "Joerhonnertsummer" 2003 gewiescht sinn, deen ee vun deene wäermsten zanter Joerzéngte war. D'Suite waren, ënner aneren, schlecht Rekolte bei de Baueren. Däitschland läit op der [[Eurasesch Plack|Eurasescher Plack]]. D'Grenzen zu anere Placke si wäit ewech, wat dann och erkläert firwat et bis elo keng schwéier Äerdbiewe mat den deementspriechende Suite gouf. * '''Bierger:''' [[Zugspitze]] (2968 m), [[Watzmann]] (2713 m), [[Wendelstein]] (1838 m), [[Feldberg im Schwarzwald|Feldberg]] (1493 m), [[Großer Arber]] (1456 m), [[Fichtelberg (Erzgebirge)|Fichtelberg]] (1215 m), [[Brocken (Harz)|Brocken]] (1142 m), [[Auersberg]] (1019 m), * '''Biergmassiver:''' [[Alpen]], [[Bayerischer Wald]], [[Äifel]], [[Elbsandsteingebirge]], [[Erzgebirge]], [[Fichtelgebirge]], [[Harz (Mittelgebirge)|Harz]], [[Honsréck]], [[Kyffhäuser]], [[Oberpfälzer Wald]], [[Odenwald]], [[Rhön]], [[Rothaargebirge]], [[Schwäbische Alb]], [[Schwarzwald]], [[Spessart (Mittelgebirge)|Spessart]], [[Taunus]], [[Teutoburger Wald]], [[Thüringer Wald]], [[Westerwald]], [[Wiehengebirge]], [[Zittauer Gebirge]] * '''Flëss:''' [[Ahr]], [[Aller]], [[Altmühl]], [[Donau]], [[Eider]], [[Elbe]], [[Ems]], [[Fulda (Floss)|Fulda]], [[Havel]], [[Iller]], [[Ilz]], [[Inn]], [[Isar]], [[Lahn]], [[Lech]], [[Lenne]], [[Leine (Floss)|Leine]], [[Lippe (Floss)|Lippe]], [[Main]], [[Musel]], [[Mulde (Floss)|Mulde]], [[Naab]], [[Neckar]], [[Neiße]], [[Oder (Grenzfloss)|Oder]], [[Pegnitz (Floss)|Pegnitz]], [[Regen (Floss)|Regen]], [[Rhäin]], [[Ruhr (Floss)|Ruhr]], [[Saale]], [[Saar]], [[Sieg (Floss)|Sieg]], [[Spree]], [[Unstrut]], [[Werra]], [[Weser (Floss)|Weser]]. * '''Séien:''' [[Ammersee]], [[Bodensee]], [[Chiemsee (Séi)|Chiemsee]], [[Müritz]], [[Plöner See]], [[Ratzeburger See]], [[Schweriner See]], [[Starnberger See]], [[Steinhuder Meer]], [[Tegernsee (Séi)|Tegernsee]], [[Zwischenahner Meer]] * '''Landschaften:''' [[Alpenvorland]], [[Altmark]], [[Bayerischer Wald]], [[Dithmarschen]], [[Emsland]], [[Fläming]], [[Fränkische Alb]], [[Fränkische Schweiz]], [[Holsteinische Schweiz]], [[Lüneburger Heide]], [[Mecklenburgische Seenplatte]], [[Niederlausitz]], [[Nordfriesland]], [[Oberlausitz]], [[Ostfriesland]], [[Pfälzerwald]], [[Prignitz]], [[Rheingraben]], [[Sächsische Schweiz]], [[Sauerland]], [[Schwäbische Alb]], [[Schwarzwald]], [[Steigerwald]], [[Stormarn]], [[Teutoburger Wald]], [[Thüringer Becken]], [[Uckermark]], [[Weserbergland]] * '''Nordséiinselen:''' ** Héichséiinsel (Nëmmen am Sproochgebrauch, geographesch gesinn huet Däitschland keng Héichséiinsel): [[Helgoland]] ** [[Ostfrisesch Inselen]]: [[Borkum]], [[Memmert]], [[Juist]], [[Norderney (Insel)|Norderney]], [[Baltrum]], [[Langeoog]], [[Spiekeroog]], [[Wangerooge]], [[Neuwerk (Insel)|Neuwerk]] ** [[Nordfrisesch Inselen]]: [[Amrum]], [[Föhr]], [[Pellworm]], [[Sylt]], [[Hooge|Hallig Hooge]], [[Langeneß|Hallig Langeneß]] * '''Ostséiinseln:''' [[Fehmarn]], [[Hiddensee]], [[Poel]], [[Rügen]], [[Usedom]] ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Däitsch Inselen]] === Administrativ Ënnerdeelungen === Haaptstad a Regierungssëtz ass [[Berlin]]; e puer Ministère sinn zu [[Bonn]] bliwwen. De [[Politesche System vun Däitschland]] ass [[Federalismus|federal]] an d'Land ass gréisstendeels als [[parlamentaresch Demokratie]] organiséiert. De Staat ass a 16 [[Land (Däitschland)|Bundesländer]] ënnerdeelt. Däitschland ass Member vun der [[Europäesch Unioun|EU]], der [[NATO]] an dem [[G8]]. === Stied === Déi gréisst däitsch Stied si [[Berlin]], [[Hamburg]], [[München]] a [[Köln]]. Dat gréisst [[Ballungsgebitt]] ass d'[[Ruhrgebiet]]. Déi fënneftgréisst Stad, an zugläich däitsch Finanzmetropol, ass [[Frankfurt am Main]], wou och de gréissten däitsche Fluchhafen ass, de ([[Fluchhafe Frankfurt|Rhein-Main-Fluchhafen]]). Dësen ass an Europa den zweetgréissten a bei der Fracht de gréissten. ''Kuckt heizou d'Artikelen:'' [[Lëscht vun den däitsche Stied]], [[Lëscht vun den däitsche Groussstied]] == Politik == === Politesche System === [[Haaptstad]] a [[Regierungssëtz]] vun der Bundesrepublik Däitschland ass [[Berlin]]. Duerch den [[Artikel 20 GG]] ass d<nowiki>'</nowiki>'''Bundesrepublik Deutschland''' eng [[Demokratie|demokratesch]], [[sozial]] a [[rechtsstaat]]lech [[Republik]]. Et gëtt 16 deelsouverän Länner ([[Land (Däitschland)|Bundeslänner]]), vun deenen der e puer a [[Regierungsbezirk]]er ënnerdeelt sinn. D'[[Grundgesetz]], ass d'[[Constitutioun]] vun Däitschland a gouf [[1949]] geschriwwen. [[Staatschef]] ass de [[Bundespresident (Däitschland)|Bundespresident]] dee méi representativ Aufgaben iwwerhëlt. De Regierungschef ass de [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]]. Hien huet [[Richtliniekompetenz]] fir d'Politik vun der [[Bundesregierung (Däitschland)|Bundesregierung]] (Däitschland ass eng ''Kanzlerdemokratie''). Däitschland ass e Bundesstaat dee [[Fédéralismus|féderal]] organiséiert ass, d.&nbsp;h. et gëtt zwéin Niveauen am [[Politesche System Däitschland|Politesche System]]: de Bund, deen de Gesamtstaat Däitschland an d'Länder no bausse vertrëtt. All Niveau huet seng eegen [[Exekutive|exekutiv]], [[Legislative|legislativ]] a [[judiciaire]] Organer. De [[Däitsche Bundestag|Bundestag]] an de [[Bundesrat (Däitschland)|Bundesrat]] decidéieren zesummen iwwer [[Gesetz]]er vum Bund an hunn d'Recht mat enger jeeweileger 2/3-Majoritéit d'Constitutioun z'änneren. An de Länder decidéieren d'''Länderparlamente'' (en [[Landtag]] resp. eng [[Bürgerschaft]]) iwwer d'Gesetzer vun hirem Land. D'Députéiert sinn no der Constitutioun ganz op sech gestallt wa se sollen entscheeden; trotzdeem dominéieren intern Virentscheedungen an de [[politësch Partei|Parteien]] d'Législatioun. D'[[Exekutiv]] besteet um Niveau vum Bund aus der Bundesregierung, déi vum Bundeskanzler presidéiert gëtt. Um Niveau vun de Länder presideiert de Ministerpresident (resp. d'Buergermeeschtere vun de Stadstaaten) d'Exekutiv. D'Verwaltunge vum Bund an de Länner gi jeeweils duerch déi entspriechend [[Minister]]e gefouert, si stinn dunn och op der Spëtzt vun de Verwaltungen. Wéi an alle Länner spille Verbänn am politesche System eng wichteg Roll. Duerch hir Aarbecht als Lobby probéiere si, d'Politik an d'Richtung vun hire jeeweilegen Interessen ze steieren. Dës Tatsach ass staark ëmstridden a souwisou gëtt se net gär vun deene Verbänn gesinn, déi duerch déi Lobbyasrbecht negativ betraff sinn. D'[[Bundesverfassungsgeriicht]] ass zoustänneg fir d'Anhale vum [[Grondgesetz]]. Déi ieweschst Geriichtshäff vum Bund sinn de [[Bundesgerichtshof]] zu [[Karlsruhe]], d'[[Bundesverwaltungsgericht]] zu [[Leipzig]], d'[[Bundesarbeitsgericht]], d'[[Bundessozialgericht]] an de [[Bundesfinanzhof]] zu [[München]]. De Groussdeel vun der Applikatioun vum Recht läit an den Hänn vun de Länner. D'Geriichter vum Bund sinn nëmme fir d'[[Revisioun]]en zoustänneg a kontrolléieren, ob d'Decisioune vun de Geriichter aus de Länner formal dem Recht entspriechen. ''Kuckt heizou d'Artikelen:'' [[Politesche System (Däitschland)]], [[Politesch Parteien (Däitschland)]], [[Constitutioun (Däitschland)|Grundgesetz]] [[Fichier:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Landkaart vun Däitschland]] === Aussepolitik === Déi bundesdäitsch Aussepolitik huet als Prioritéit d'Verbindung mam Westen. Däitschland huet beim Opbau vun europäeschen organisatorische Strukturen en entscheedenden Undeel; d'Zil war dobäi laang Zäit, datt den Nopere soll d'Angscht virun Däitschland geholl ginn, an doduerch och d'Limitéierungen duerch d'Besatzer iwwerflësseg ze maachen. D'Bundesrepublik ass zanter [[1950]] Member vum Europarot an huet 1957 de [[Traité iwwer d'Funktionéiere vun der Europäescher Unioun|Traité vu Roum]] ënnerschriwwen, de Grondstee vun der EU vun haut. Wärend dem [[Kale Krich]] war déi däitsch Aussepolitik zimmlech limitéiert. Dat wichtegst Zil war déi däitsch Eenheet. Militärasätz am Ausland koumen net a Fro, obwuel d'Stationéierung vun amerikanësche Rakéiten a Betruecht gezunn gi war. Zanter e puer Joer ass d'[[Bundeswehr]] - si däerf sech net un Ugrëffskricher bedeelegen an ass just do fir d'Verteidegung vum Land an de Partnerstaaten - a verschiddene Friddensmissiounen a Konflikter dobäi (jeegleche Militärasaatz muss vum Bundestag accordéiert ginn): * [[1992]]-[[1996]]: Operatioun [[SHARP GUARD]] mat Schëffer an Opklärungsfligeren an der Adria géint Rescht-[[Jugoslawien]]. * [[1993]]: Participatioun bei der [[UN]]-Missioun [[UNOSOM II]] a Somalia. * [[1999]]: Participatioun beim Krich vun der [[NATO]] géint [[Jugoslawien]]. * [[2002]]: Participatioun bei der Friddensmissioun [[ISAF]] am [[Afghanistan]]. * zanter 2002:Participatioun bei der Operatioun [[Enduring Freedom]] ë.&nbsp;a. mat engem Marinekontingent virun Ostafrika an am [[Mëttelmier]]. * [[2003]]: Mat [[AWACS]]-Éclaireuren an Iwwerfluchrechter am Irak (allerdéngs ouni Besatzung). == Ekonomie == Däitschland feelt et u primäre Ressourcen, dofir ass seng Économie gréisstendeels op den industriellen an den Déngschtleeschtungssecteur konzentréiert. Grouss Fläche vum Land ginn allerdéngs landwirtschaftlech exploitéiert (nëmmen 2-3&nbsp;% vun alle Beschäftegte sinn am Akerbau). Däitschland ass mat engem [[Bruttoinlandproduk]] vun iwwer 2,07 Billiounen [[Euro]] déi drëttgréisste [[Vollekswirtschaft]] an [[Industrie]]natioun op der Welt. Ausserdeem exportéiert Däitschland méi wéi jiddwer anert Land op der Welt. Beim Liewensstandard, dem [[Human Development Index]], läit Däitschland allerdéngs nëmmen op der 18. Plaz an der Welt. {{update}} Am Moment leit déi däitsch Wirtschaft un enger aussergewéinlech héijer [[Aarbechtslosegkeet]], virun allem an Ostdäitschland, an un engem relativ niddrege Wirtschaftswuesstëm. D'Sich no den Ursaache vun dëser Kris spléckt d'Gesellschaft: De Patronat an neoliberal Économiste gesinn dee staarken däitsche [[Sozialstaat]] als Grond, well duerch déi héich Lounniewekäschten d'Betriber an déi méi gënschteg Nopeschlänner auswäichen. [[Gewerkschaft]]en a Globaliséierungskritiker stäipe sech op [[Keynesianismus|keynesianistesch]] Modeller a behaapten, datt Kierzungen an de soziale Beräicher den nationale Marché schwäche kéinten. Als weltwäit konkurrenzfäegst Branchë vun der däitscher Industrie gëllen d'[[Automobil]]-, d'[[Elektrotechnik|elektrotechnesch]], d'[[Maschinnebau]]- an d'[[Chimie]]sindustrie. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Wirtschaftsplaz Däitschland]] == Demographie == === Bevëlkerung === Däitschland ass flächeméisseg e bësse méi grouss wéi säi Nopeschland [[Polen]], huet awer mat ronn 82,5 Mio. Mënsche méi wéi duebel sou vill Awunner. Dovu sinn, ethnësch gesinn, ronn 68 Mio. vun däitscher Ofstamung a ronn 15 Mio. anerer Ofstamung. 74,981 Mio. Mënschen hunn déi [[däitsch Nationalitéit]], e puer dozou och nach eng vun engem anere Land. 7,543 Mio. Mënsche sinn [[Auslänner]], also ongeféier 10&nbsp;% vun der Populatioun. ''Kuckt den Artikel:'' [[Wunnbevëlkerung an Däitschland]] === Sproochen === Offiziell Schrëft- an [[Offiziell Sprooch|Amtssprooch]] ass [[däitsch|Standarddäitsch]] och nach Houdäitsch genannt. Donieft gëtt et e puer néier-, mëttel- an uewerdäitsch Dialekter, déi deelweis bis an dat not Ausland erareechen. Unerkannte [[Minoritéitesprooch]]e sinn [[Dänesch]], [[Frisesch]], [[Sorbesch]] a [[Romanes]]. Donieft gëtt et och nach nidderdäitsch ([[Niddersächsesch]] an [[Nidderfränkesch]]) [[Regionalsproochen]]. [[Niddersächsesch]] ass zanter [[1994]] duerch d'Sproochecharta vum [[Europarot]] unerkannt. D'Sprooche vun deene Leit déi keng däitsch Originnen hu respektiv deenen hir [[Mammesprooch]] net däitsch ass, schwätzen, genee wéi hir Nokommen, virun allem [[Russesch]] (ongeféier 5 Mio.), [[Tierkesch]] (ongeféier 3 Mio.), [[Polnesch]] (ongeféier 2 Mio.). D'Sproochen aus Ex-[[Jugoslawien]], d'[[Spuenesch]]t a verschidde Sproochen aus den [[islam]]esche Länner wäerte méiglecherweis vum Däitschen assimiléiert ginn, anerersäits schéngt et awer och ëmmer méi zu enger [[Ghetto]]iséierung ze kommen, vun enger ëmmer méi grousser Zuel vun [[Immigrant]]en, déi keen Däitsch kënnen. ==== Ausgestuerwe Sproochen ==== * [[Moselromanesch]] (am 11. Joerhonnert ausgestuerwen) * [[polabesch Sprooch|Polabesch]] (am 18. Joerhonnert ausgestuerwen) == Relioun == [[Fichier:Lucas Cranach (I) workshop - Martin Luther (Uffizi).jpg|thumb|[[Martin Luther]] (1483-1546)]] Duerch d'Grondgesetz ass eng Gedanken-, Gewëssens- a Reliounsfräiheet festgeluecht. D'Majoritéit vun der däitscher Bevëlkerung ass enger chrëschtlecher [[Konfessioun]] ugehéiereg: [[Réimesch-kathoulesch Kierch]] 32,4&nbsp;%, [[Evangeelesch Kierch]] 32,0&nbsp;%, [[Orthodox Kierch]] 1,14&nbsp;% an e minime Prozentsaz ass Member an de chrëschtlesche [[Fräikierch]]e wéi z.&nbsp;B. de [[Baptisten]] (Evangeelesch Fräikierchlech Kierch), de [[Methodisten]], der Fräier Evangeelescher Kierch a verschiddenen aneren Ofzweigunge vum Chrëschtentum. Zu de bedeitende [[Relioun]]en an Däitschland gehéieren och den [[Islam]] (zirka 3,2 Mio. oder 3,8&nbsp;% vun der Bevëlkerung), d'[[Zeugen Jehovas]] (zirka 164.000 oder 0,2&nbsp;% vun der Bevëlkerung) an d'[[Juddentum]] (zirka 100 000 oder 0,12&nbsp;% vun der Bevëlkerung). Ongeféier 27&nbsp;% vun der däitscher Bevëlkerung (virun allem an den [[Nei Bundesländer|neie Länner]]) déklaréiern, datt si kenger [[Relioun]] ugehéieren. Ausser deene meeschte [[Relioun]]e gëtt et an Däitschland och Memberen a Symphatisante vun de verschiddenste [[Sekt]]en a spirituelle Beweegungen. Däitschland gouf zanter der [[Fränkescht Reich|fränkescher]] Zäit [[Christianiséierung|christianiséiert]]. D'[[Reformatioun]] huet am 16. Joerhonnert an Däitschland an an der [[Schwäiz]] ugefaangen, ugestouss duerch Leit wéi den [[Ulrich Zwingli]] an de [[Martin Luther]]. D'Reformatioun ass nach haut déterminéierend fir d'reliéis Landschaft an Däitschland. Vun de Membere vun den unerkannte Communautéite gëtt eng Kirchenstéier verlangt, den Erléis geet un d'Kirchen. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Reliounen an Däitschland]] == Kultur == === Generell === Wéinst der dezentraler Struktur vun Däitschland gëtt et eng Abberzuel vu kulturellen Institutiounen an Événementer, virun allem an de grousse Stied. '''Beispiller:''' [[Richard-Wagner-Festspiele|Bayreuther Festspiller]], [[Berliner Festwochen]], [[Berliner Philharmonisches Orchester]], [[Internationale Filmfestspiele Berlin|International Filmfestspiller vu Berlin]] (''Berlinale''), [[Lange Nacht der Museen|Laang Nuecht vun de Muséeen]] zu Berlin, [[Frankfurter Buchmesse]], [[Leipziger Buchmesse]], [[Internationale Kurzfilmtage Oberhausen]] Déi Däitsch ginn, respektiv goufen, am Réckbléck op eng aussergewéinlech grouss Zuel vun Erfinder a bedeitende Wëssenschaftler ([[Carl Benz]], [[Otto Hahn]], [[Max Planck]], [[Wilhelm Conrad Röntgen]], [[Albert Einstein]], [[Wernher von Braun]], [[Werner von Siemens]] asw.), hire klassesche Schrëftsteller [[Literatur (Däitschland)|Literatur]] ([[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[Friedrich Schiller|Schiller]] asw.), hire berüümte [[Komponist]]en ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Richard Wagner|Wagner]], [[Johann Sebastian Bach|Bach]], asw.) an hire [[Philosophie|Philosophen]] ([[Immanuel Kant|Kant]], [[Karl Marx|Marx]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], etc.) als "Volk der Dichter und Denker" bezeechent. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Lëscht vun de bedeitenden Däitschen]] === Sport === Déi beléiftest Sportaart an Däitschland ass de [[Foussball]]; 6,3 Mio. Aktiver aus 170.000 Clibb sinn am [[Däitsche Foussball-Bond|DFB]] organiséiert, deen 2006 d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2006|Foussball-Weltmeeschterschaft]] ausgeriicht huet. Wat d'Televisiounsquote betrëfft, kann nëmmen d'[[Formel 1]] mat dem Foussball mathalen. [[Tennis]] huet nom Enn vum [[Boris Becker]] an dem [[Steffi Graf]] hir Carrière u Popularitéit verluer. === Bildung === D'Bildung an Däitschland läit an den Hänn vun de Länder, gëtt allerdéngs duerch d<nowiki>'</nowiki>''Bundeskultusministerkonferenz'' gereegelt. An alle Länner gëtt et eng néngjäreg Schoulflicht, d'Héichschoulmaturitéit kritt een, jee no Land, no zwielef oder dräizéng Schouljoer. Quasi all Jugendleche geet duerno op eng weiderféierend Bildungsariichtung. Auszebildender an de Betriber ginn een oder zwéin Deeg an der Woch an eng [[Beruffsschoul]]. Studente kënnen tëscht wëssenschaftlechen [[Universitéit]]en a méi praxisorientéierte [[Fachhéichschoul]]e wielen. D'Weiderbildung am Beruff spillt och eng grouss Roll. Aarbechtslosen deelt d'Aarbeechtsamt Weiderbildungsbongen aus. Reegelméisseg gëtt Däitschland an de leschte Jore vun der [[OECD]] fir seng Bildungspolitik kritiséiert. D'Problemer am System ginn zwar erkannt, mä verbessert gouf nach näischt. Déi däitsch Depensë fir d'Bildung leien am OECD-Vergleich ënner dem Duerchschnëtt. E besonnesche Schwaachpunkt sinn dobäi déi éischt Schouljoren, dogéint gëtt vill an d'Héichschoulen investéiert. === Verkéier === De [[Stroosseverkéier]] huet an der zweeter Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] d'[[Eisebunn]] als wichtegst Verkéiersmëttel ofgeléist. Däitschland huet eent vun den dichteste [[Stroossennetz]]er op der Welt, mat 11.980&nbsp;km <!--Stand [[1. Januar]] [[2003]]-->[[Autobunn (Däitschland)|Autobunn]] an 41.386&nbsp;km Stroosse vum Bund. D'Eisebunnsnetz vun der [[Deutsche Bahn AG]] ass an de leschte Joren ëmmer méi kleng ginn, wärend de Fluchverkéier ëmmer méi zougeholl huet. De Fluchhafe vu [[Frankfurt am Main]] ass d'Haaptachs vun der däitscher Fluchgesellschaft [[Deutsche Lufthansa|Lufthansa]]. Obwuel d'[[Ekologie|Ëmweltschied]] doduerch ëmmer méi grouss ginn a virun allem duerch déi zwee Verkéiersmëttel d'[[Global Erhëtzung]] accéléréiert gëtt, ass déi däitsch [[Verkéierspolitik]] op weidert Subventionéiere vu Strooss a Fliger amplaz op d'Subventiounéiere vun der Eisebunn ausgeriicht. ''Kuckt dozou d'Artikelen:'' [[Lëscht vun den däitschen Eisebunnsgesellschaften]], [[Lëscht vun den Autobunnen an Däitschland]], [[Lëscht vun den Eisebunnsstrecken an Däitschland]] === Feierdeeg === D'[[Feierdeeg an Däitschland]] ginn duerch Gesetzer vun den eenzele Länder gereegelt. Néng Feierdeeg an all d'Sonndeger gëllen a ganz Däitschland no der Constitutioun als "Tag der Arbeitsruhe und der seelischen Erhebung". == Kuckt och == ==== Geschicht ==== * [[Geschicht vun Däitschland]] * [[Däitschland am Mëttelalter]] * [[Däitsch Kolonien]] * [[Däitscht Räich]] * [[Preisen]] * [[Däitsch Demokratesch Republik]] ==== Verschiddenes ==== * [[Gebittskierperschaft (Däitschland)|Administrativ Ënnerdeelungen: Gebittskierperschaften]] * [[Lëscht vun den däitschen Zeitungen]] * [[Lëscht vun de seelenen an endémeschen Déieren an Däitschland]] * [[Däitsch Marin]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} === Administratioun === * [http://www.deutschland.de www.deutschland.de] - Däitschland-Portal (méisproocheg) * [http://www.bundesregierung.de D'Bundesregierung] * [http://www.zeit.de/wissen/index Liewen an Däitschland] * [http://www.bund.de/ D'Servicer vum Bund] * [https://web.archive.org/web/20161227025905/http://www.handbuch-deutschland.de/ Wéi Däitschland funktionéiert] - Guide fir Migranten (méisproocheg) === Statistiken === * [https://web.archive.org/web/20010711210349/http://www.statistik-bund.de/ Zuelen, Donnéeën, Faiten iwwer Däitschland vum ''Bundesamt für Statistik''] * [https://web.archive.org/web/20040606165333/http://www.facts-about-germany.de/385.0.html Tatsaachen iwwer Däitschland vum ''Auswärtigen Amt'' (méisprocheg)] * [https://web.archive.org/web/20041127051624/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/gm.html Dossier vum CIA iwwer Däitschland (op engl.; Enthält Informatiounen iwwer Geographie, Awunner, Régierung, Économie, Kommunikatiounswiesen, Verkéier a Militär)] === Kultur a Sport === * [http://www.dhm.de/lemo/home.html Geschichtlech Hannergrënn vum Keeserräich bis zur Géigewaart (Original-Dokumenter, Videoen & Biller fir ze Verdäitlechen)] === Verschiddenes an Allgemenges === * [https://web.archive.org/web/20041210212228/http://www.ecoi.net/documents.php?gp=1&iflang=de&country=DE Situatioun vun de Mënscherechter an Däitschland] * [https://web.archive.org/web/20041128030137/http://www.dmoz.org/World/Deutsch/Regional/Europa/Deutschland/ Linken zum Theema Däitschland mat Ënnerkategorien wéi Bildung, Économie, Rees, Bundesländer, etc.] beim [[Open Directory Project]] * [https://web.archive.org/web/20041009214533/http://www.mediatico.com/de/dir.asp?cat=/periodicos/europa/alemania Däitsch Zeitungen] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Däitschland| ]] [[Kategorie:Republicken]] 7rc2yu6zhrfp0kw5k6qpt0meu6ikeg8 2689859 2689697 2026-08-07T08:53:22Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689859 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Bundesrepublik Deutschland | Fändel = Flag of Germany.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland | Wopen = Coat of Arms of Germany.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Däitschland | National Devise = ''Einigkeit und Recht und Freiheit'' | Kaart= EU-Germany.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Berlin]] | Haaptstad Awunner = 3 664 088 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 357.588 | Fläch Plaz = 62 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 84.607.016 | Bevëlkerung Plaz = 17 | Bevëlkerungsdicht = 237 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[3. Oktober]] | Nationalhymn = [[Das Lied der Deutschen]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/0/0a/GermanyX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.de]] | Telefonsprefix = +49 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Bundesrepublik Däitschland''' (oder einfach '''Däitschland'''; [[däitsch]]: ''Deutschland'') ass e [[Staat]] a [[Mëtteleuropa]] an huet gemeinsam [[Grenz]]e mat [[Dänemark]], [[Polen]], der [[Tschechesch Republik|Tschechescher Republik]], [[Éisträich]], der [[Schwäiz]], [[Frankräich]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], der [[Belsch]] an [[Holland]]. Am Norde sinn d'[[Nordmier]] an d'[[Baltescht Mier]] natierlech Grenzen. Däitschland ass eent vun de gréisste Länner a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]]. == Geschicht == <!-- Geschichtsdeel = Iwwersetzung vun der de.wiki, Versioun vum 26.11.04 15:01--> ''Wat elo kënnt ass nëmmen eng kuerz Skizz vun de wichtegste geschichtlechen Entwécklungen an Däitschland an an der Regioun vum haitegen Däitschland. Méi Detailer stinn am Artikel [[Geschicht vun Däitschland]], am Artikel iwwer [[Däitschland am Mëttelalter]], oder awer och an den Artikelen iwwer d'[[Geschicht vun der Bundesrepublik Däitschland|Bundesrepublik]] resp. iwwer d'[[Geschicht vun der DDR|DDR]].'' Déi eelst Spuere vu Mënschen um Gebitt vum haitegen Däitschland sinn ongeféier 700.000 Joer al. Zanter ronn 500.000 Joer gëtt Däitschland permanent bewunnt. E puer [[Kelten|keltesch]] a [[Germanen|germanesch]] Stämm gi fir d'éischt bei de [[Griicheland|Griichen]] a [[Roum|Réimer]] an der virchrëschtlecher Zäit ernimmt. De [[Rhäin]] gëtt [[58 v. Chr.]] d'Grenz mat dem [[Réimescht Räich|réimesche Räich]]. Eng éischt Geschicht vu ganz Germanie liwwert am Joer [[98]] de réimeschen Auteur [[Tacitus]]. Tëscht dem [[1. Joerhonnert|1.]] an dem [[6. Joerhonnert]] verdeele sech déi germanesch Stämm iwwer [[Europa (Kontinent)|Europa]] ([[Vëlkerwanderung]]) a vermësche sech mat den net ausgewanderte Kelten. Grouss Deeler vum haitegen Ostdäitschland si bis an d'héicht [[Mëttelalter]] ënner staarkem [[Slawen|slaweschen]] Afloss ([[Germania Slavica]]). Als Konsequenz vun der héichmëttelalterlecher [[Ostmigratioun]] gi si assimiléiert an akkulturéiert. D'[[Frankeräich]] gëtt gegrënnt a stellt [[800]] mam [[Karel de Groussen]] als éischte westleche [[Keeser]], no der Ofsetzung vum [[Romulus Augustulus]] duerch den [[Odoaker]], den Usproch op d'Féierungsroll an Europa. Mä säi Räich bleift nëmmen e puer Joerzéngter stabil. Duerch Streidereien tëscht sengen Nofollger zerfält et an dräi Deeler ([[Westfränkeräich|Westfränkescht Räich]], [[Lotharingien]] an [[Ostfrankeräich|Ostfränkescht Räich]]), déi nächst Generatiounen deele säi Räich ëmmer méi op. Als traditionellen (mä e bëssen arbiträr gewielten) Datum fir d'Grënnung vun Däitschland als Staat gëllt den [[2. Februar]] [[962]], wéi den [[Otto I. (HRR)|Otto I.]] als éischten Ostfränkesche Kinnek zu [[Roum]] zum [[Keeser]] gekréint gouf. D'Westfränkescht Räich entwéckelt sech zu engem [[Nationalstaat]] (dem haitege [[Frankräich]]), wärend d'Ostfränkescht Räich ëmmer méi de lokalen Interessen zum Affer fält. Obwuel d'Keesere vum Ostfränkesche Räich ëmmer erëm versichen d'Räich z'eenegen, zerfält d<nowiki>'</nowiki>''[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]]'', dat eigentlech grad eréischt entsteet, gréisstendeels ëmmer méi an Onmasse vu gréisstendeels onofhängege Staaten a [[Fräi Räichsstied]]. No der [[Reformatioun]] an dem [[Drëssegjärege Krich]] ass d'Muecht vum Keeser nëmmen nach reng formell. Deen Zoustand dauert bis [[1806]]. Dat Joer dankt den däitsche Keeser [[Franz II. (HRR)|Franz II.]], dee schonn [[1804]] Keeser vum [[éisträich]]esche Villvëlkerstaat ginn ass, op Drock vum franséische Keeser Napoleon of, andeems hien op d'Droe vun der Räichskroun verzicht. Ënner dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] gëtt d'Zuel vun däitsche Staaten duerch Fusioune staark verklengert, wouduerch vill Räichsstied hir Onofhängegkeet verléieren (Ee Moment gouf et 80 där Stied). De [[Wiener Kongress]] dreift d'Vereenegung weider a schliisslech grënnen 38 däitsch Staaten e lassenen [[Däitsche Bond]] (''Deutscher Bund'') ënner der Féierung vun Éisträich. Scho kuerz no der gescheiterter nationaler a liberaler [[Däitsch Revolutioun 1848/49|Mäerzrevolutioun]] vun [[1848]]/[[1849]] kënnt et zur Kollisioun vu [[Preisen]], dat ëmmer méi staark gëtt, mat der däitscher Groussmuecht Éisträich ëm d'Virmuechtsstellung am Däitsche Bond resp. an Europa, wat zum [[Däitsch-Éisträichesche Krich]] vun [[1866]] féiert. Preise gewënnt dee Krich, et kënnt duerno zu enger Deelung an domat zur Opléisung vum Däitsche Bond. Preisen annektéiert seng nërdlech Géigner aus dem Krich. Doduerch gëtt d'Zuel vun den däitsche Staaten nach eng Kéier méi kleng. No der Grënnung vum ''[[Norddeutscher Bund|Norddäitsche Bond]]'' am Uschloss dorun, natierlech ënner der Féierung vu Preisen, kënnt et, bal ouni siichtbaren Iwwergank, zur Grënnung vum [[Däitscht Räich|Däitsche Räich]]. Allgemeng gëtt vun engem ''klengen Däitschland'' geschwat well Éisträich net dezou gehéiert. Zu dëser Grënnung kënnt et nom [[Franséisch-Preisesche Krich]] vun [[1870]]/[[1871|71]] an der Proklamatioun vum preisesche Kinnek [[Wilhelm I. vu Preisen|Wilhelm I.]] zum Däitsche Keeser (hien huet sech selwer net als Keeser vun Däitschland ugesinn, well dozou, senger Meenung no, och den däitschen Deel vun Éisträich misst gehéieren). Mat der Räichsgrënnung gehéieren op eemol Gebidder a Regiounen zu Däitschland, déi guer net méi zum Hellege Réimesche Räich Däitscher Natioun gehéiert haten, mä Stécker vu Preise baussent dem Räich waren. Dozou gehéieren [[Ostpreisen|Ost-]] a [[Westpreisen]], [[Gdańsk|Danzeg]], an Deeler vum haitege [[Polen]] an och nach [[Schleswig (Land)|Schleswig]]. An den [[1880er]] Joren huet dat Däitscht Räich op friddlechem Wee [[Däitsch Kolonien|Kolonien]] an Afrika an Asien kaaft, woubäi déi bescht Kolonien awer scho laang anere gehéiert hunn. [[Fichier:Reichsgruendung2.jpg|thumb|lénks|300px|De Wilhelm I. gëtt 1871 an der Galerie des Glaces zu Versailles zum däitsche Keeser gekréint]] Nom Enn vum [[Éischte Weltkrich]] ([[1914]]-[[1918]]) setzt d'[[Novemberrevolutioun]] vun 1918 der [[Monarchie]] am Däitsche Räich (an an Éisträich-Ungarn) en Enn. De Keeser ([[Wilhelm II. (Däitscht Räich)|Wilhelm II.]]) dankt of an aus dem Däitsche Räich gëtt eng [[parlament]]aresch-demokratesch [[Republik]]. Am [[Versailler Vertrag]] gëtt Däitschland vun den Alliéierten dozou gezwongen eng Rei vu Gebidder hierzeginn ([[Elsass-Loutrengen]] u Frankräich, [[Cantons de l'ESt (Belsch)|Eupen-Malmedy]] un d'Belsch, [[Nordschleswig]] un Dänemark, d'Provënze [[Provënz Posen|Posen]] a [[Westpreisen]] an den Oste vun [[Uewerschlesien]] an de Süde vum ostpreisesche Krees Neidenburg u Polen, d'[[Memelregioun]] u [[Litauen]] an d'[[Hultschiner Ländchen]] un d'[[Tschechoslowakei]], dozou kënnt de Verloscht vun all de Kolonien). Des Weidere muss Däitschland all Joer Reparatioune bezuelen, an dat iwwer en Zäitraum vun 80 Joer. D'[[Weimarer Republik]] leit ënner stännege Konflikter tëscht demokrateschen an autoritäre Stréimungen. Dozou kënnt e wäitverbreete Refus vum Versailler Vertrag a wirtschaftlech Schwieregkeeten, déi deelweis och dovu kommen, datt Däitschland muss, fir d'Reparatiounen ze bezuelen, immens Kreditter ophuelen. [[1933]] ass et mat där Republik eriwwer wéi de gebiertegen Éisträicher [[Adolf Hitler]], mat Hëllef vu senger Partei, der [[Nationalsozialistische Deutsch Arbeiterpartei|NSDAP]], un d'Muecht kënnt. D'NSDAP mécht aus Däitschland ganz séier en [[Totalitarismus|totalitären]] Eeparteiestaat. Vun Ufank u gi politesch Géigner verfollegt, wärend de Judden eng kloer Ausgrenzungspolitik an d'Gesiicht bléist. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] gi schätzungsweis bis zu sechs Millioune Judden an Europa ëmbruecht (zanter den [[1970]]er Jore gëtt dofir "[[Holocaust]]" gesot, d'Jude soe "[[Schoah]]" dofir). Dausende Membere vun anere Bevëlkerungsgruppen [[Sinti a Roma]], [[Homosexualitéit|Homosexueller]], physesch a psychesch behënnert Mënsche gi verhaft oder falen dem Massemord zum Affer. Eng genee Zuel ass och hei net bekannt. D'nationalsozialistescht Däitscht Räich war op Expansioun ausgeriicht: Fir d'éischt gëtt [[Éisträich]] [[1938]] nach ouni allze vill Widdersproch a mat Zoustëmmung vun der Bevëlkerung annektéiert (''[[Anschluss]]''), d'Annektioun vum däitsch bewunnte [[Sudeteland]] am selwechte Joer gëtt och nach relativ widdersprochslos vun de groussen europäesche Länner [[Münchener Traité|akzeptéiert]]. Mä den Ugrëff op Polen [[1939]] léist den [[Zweete Weltkrich]] aus, e Krich, dee weltwäit eng geschaten 55 Millioune Leit d'Liewe kascht. Fir dat (Grouss-)Däitscht Räich ass dëse Krich den [[8. Mee]] [[1945]] eriwwer, mat enger Kapitulatioun ouni Konditiounen. Den Hitler huet sech schonn den [[30. Abrëll]] suicidéiert gehat; déi iwwerliewend politesch a militäresch Haaptverantwortlech ginn an den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht gestallt. D'NS-Diktatur huet an der Geschichtswëssenschaft, mä och an der Ëffentlechkeet, dozou gefouert, datt sech Froe gestallt ginn, déi wäit iwwer dës zwielef Joer erausginn, z.&nbsp;B. ob nëmmen den Hitler mat senger Clique, Deeler vun der däitscher Elite, eng Bevëlkerungsmajoritéit oder souguer dat ganzt däitscht Vollek fir d'Verbrieche verantwortlech ze maache sinn. D'Alliéiert <!-- Original [[Siegermächte|Hauptsieger]] -->, ufanks d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], d'[[Sowjetunioun]] a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]], méi spéit och d'Besatzungsmuecht Frankräich, beméie sech um Ufank vun der Besatzung nach ëm eng gemeinsam Politik an där Saach. Eens sinn si sech iwwer d'Demilitariséierung an d'[[Entnazifizéierung]]. Mä scho bei der Fro, wat een ënner enger Demokratie ze verstoen huet, kommen éischt Differenzen tëscht der Sowjetunioun engersäits an de Westmuechten anerersäits op. Am Ufank huet Frankräich nach Annektiounspläng vis-à-vis vun Däitschland. [[Éisträich]] (mat der Konditioun neutrale Staat ze ginn) an d'[[Tschechoslowakei]] ginn erëm selbstänneg Staaten; Pole gëtt an neie Grenzen nees opgebaut woubäi dës Grenzen no Weste geréckelt goufen. De [[Joseph Stalin]] hat nämlech Pole grouss Deeler vum däitschen Oste versprach an der Sowjetunioun d'nërdlech Hallschent vun Ostpreisen, wat vun de Westmuechten op der [[Konferenz vu Potsdam]] nëmme mat Widderstand accordéiert gëtt. Allerdéngs hätt d'Verdreiwe vun den Däitsche missen "human" iwwer d'Bün goen, an déi polnesch a sowjetesch Verwaltung gouf "provisoresch" genannt. D'Däitscht Räich gouf deemno definitiv opgeléist, an a sengem Kär ginn nei Staaten (an der Bundesrepublik méi spéit ''[[Land (Däitschland)|Bundesländer]]'' genannt) forméiert. Bei dem Zéie vun de Grenze vun dëse Staate spillen deelweis d'Grenze vun de Besatzungszonen eng Roll, z.&nbsp;B. tëscht [[Niddersachsen]] a [[Mecklenburg]] resp. [[Sachsen-Anhalt]] souwéi tëscht [[Thüringen]] an [[Hessen]]. D<nowiki>'</nowiki>''Bundesrepublik Deutschland'' gëtt den [[23. Mee]] 1949 an den dräi westleche [[Besatzungszone]] gegrënnt; d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] de [[7. Oktober]] 1949 an der Sowjetescher Besatzungszon. Domat war dat fréiert Däitscht Räich an zwéin nei Staaten opgedeelt a grouss Gebidder a Regioune waren den Nopeschstaaten zoukomm. D'Bundesverfassungsgeriicht stellt awer [[1973]] fest: "Die BRD ist nicht 'Rechtsnachfolger' des Deutschen Reiches, sondern als Staat identisch mit dem Staat 'Deutsches Reich'". De [[Kale Krich]] tëscht West an Ost trennt Mëtteleuropa, d'Bundesrepublik an d'DDR duerch en ''[[Eisene Rideau]]''. Eréischt e Muechtwiessel an der Sowjetunioun féiert <!--zu enger Öffnungspolitik, -->zu (friddleche) [[Politesch Revolutioun|Revolutiounen]] an um Schluss zum Zesummebrieche vun de kommunistesche Regierungen an der DDR an den anere Staate vum [[Warschauer Pakt]]. Mat dem Enn vum "Eisene Rideau" a Mëtteleuropa geet och erëm d'Grenz tëscht der Bundesrepublik an der DDR op. Den [[3. Oktober]] [[1990]] trëtt d'DDR der Bundesrepublik bäi (däitsch ''Wiedervereinigung''). Déi "vergréissert" Bundesrepublik ass domat och nees [[Souveränitéit|souverän]] ginn. Zesumme mat Frankräich spillt (dat neit) Däitschland haut eng féierend Roll an der [[Europäesch Unioun|EU]]. Däitschland ass virbäi bei deene Staaten déi versichen, e méi vereenegt Europa ze schafen, mat engem politeschen, Verdeedegungs- a Sécherheetsapparat. ''Kuckt heizou den Haaptartikel: [[Geschicht vun Däitschland]]''. == Geographie == [[Fichier:Deutschland topo.jpg|riets|300px|thumb|Topograhesch Kaart vun Däitschland]] Den nërdlechen Deel vun Däitschland, d<nowiki>'</nowiki>''norddeutsche Tiefebene'', ass en Déifland dat vun der Äiszäit geformt gouf. A Mëtteldäitschland fënnt een d<nowiki>'</nowiki>''Mittelgebirge'' mat senge Bëscher. Am Süde sinn d'[[Alpen]]. Den déifste Punkt läit bei Neuendorf-Sachsenbande an der Wilstermarsch mat 3,54 m ënner dem Mierespigel. Den héchste Bierg ass d<nowiki>'</nowiki>''Zugspitze'' mat 2.968 Meter. Grouss Flëss an Däitschland sinn ënner aneren de [[Rhäin]], d'[[Donau]], d'[[Elbe]], d'[[Weser (Floss)|Weser]], d'[[Oder]]. Extrem Wierderkonditioune wéi Dréchenten, Tornadoen, Stierm, an exzessive Frascht oder Hëtzt asw. si relativ seelen. Dat kënnt wuel och dovun, datt Däitschland an der [[Geméissegter Zon|geméissegter Klimazon]] läit. An de leschte Jore gouf et an Däitschland zwou schlëmm Iwwerschwemmungen déi vu villen als Zeeche vun der Klimaerhëtzung gesi ginn. Eng weider Indikatioun dofir kéint de "Joerhonnertsummer" 2003 gewiescht sinn, deen ee vun deene wäermsten zanter Joerzéngte war. D'Suite waren, ënner aneren, schlecht Rekolte bei de Baueren. Däitschland läit op der [[Eurasesch Plack|Eurasescher Plack]]. D'Grenzen zu anere Placke si wäit ewech, wat dann och erkläert firwat et bis elo keng schwéier Äerdbiewe mat den deementspriechende Suite gouf. * '''Bierger:''' [[Zugspitze]] (2968 m), [[Watzmann]] (2713 m), [[Wendelstein]] (1838 m), [[Feldberg im Schwarzwald|Feldberg]] (1493 m), [[Großer Arber]] (1456 m), [[Fichtelberg (Erzgebirge)|Fichtelberg]] (1215 m), [[Brocken (Harz)|Brocken]] (1142 m), [[Auersberg]] (1019 m), * '''Biergmassiver:''' [[Alpen]], [[Bayerischer Wald]], [[Äifel]], [[Elbsandsteingebirge]], [[Erzgebirge]], [[Fichtelgebirge]], [[Harz (Mittelgebirge)|Harz]], [[Honsréck]], [[Kyffhäuser]], [[Oberpfälzer Wald]], [[Odenwald]], [[Rhön]], [[Rothaargebirge]], [[Schwäbische Alb]], [[Schwarzwald]], [[Spessart (Mittelgebirge)|Spessart]], [[Taunus]], [[Teutoburger Wald]], [[Thüringer Wald]], [[Westerwald]], [[Wiehengebirge]], [[Zittauer Gebirge]] * '''Flëss:''' [[Ahr]], [[Aller]], [[Altmühl]], [[Donau]], [[Eider]], [[Elbe]], [[Ems]], [[Fulda (Floss)|Fulda]], [[Havel]], [[Iller]], [[Ilz]], [[Inn]], [[Isar]], [[Lahn]], [[Lech]], [[Lenne]], [[Leine (Floss)|Leine]], [[Lippe (Floss)|Lippe]], [[Main]], [[Musel]], [[Mulde (Floss)|Mulde]], [[Naab]], [[Neckar]], [[Neiße]], [[Oder (Grenzfloss)|Oder]], [[Pegnitz (Floss)|Pegnitz]], [[Regen (Floss)|Regen]], [[Rhäin]], [[Ruhr (Floss)|Ruhr]], [[Saale]], [[Saar]], [[Sieg (Floss)|Sieg]], [[Spree]], [[Unstrut]], [[Werra]], [[Weser (Floss)|Weser]]. * '''Séien:''' [[Ammersee]], [[Bodensee]], [[Chiemsee (Séi)|Chiemsee]], [[Müritz]], [[Plöner See]], [[Ratzeburger See]], [[Schweriner See]], [[Starnberger See]], [[Steinhuder Meer]], [[Tegernsee (Séi)|Tegernsee]], [[Zwischenahner Meer]] * '''Landschaften:''' [[Alpenvorland]], [[Altmark]], [[Bayerischer Wald]], [[Dithmarschen]], [[Emsland]], [[Fläming]], [[Fränkische Alb]], [[Fränkische Schweiz]], [[Holsteinische Schweiz]], [[Lüneburger Heide]], [[Mecklenburgische Seenplatte]], [[Niederlausitz]], [[Nordfriesland]], [[Oberlausitz]], [[Ostfriesland]], [[Pfälzerwald]], [[Prignitz]], [[Rheingraben]], [[Sächsische Schweiz]], [[Sauerland]], [[Schwäbische Alb]], [[Schwarzwald]], [[Steigerwald]], [[Stormarn]], [[Teutoburger Wald]], [[Thüringer Becken]], [[Uckermark]], [[Weserbergland]] * '''Nordséiinselen:''' ** Héichséiinsel (Nëmmen am Sproochgebrauch, geographesch gesinn huet Däitschland keng Héichséiinsel): [[Helgoland]] ** [[Ostfrisesch Inselen]]: [[Borkum]], [[Memmert]], [[Juist]], [[Norderney (Insel)|Norderney]], [[Baltrum]], [[Langeoog]], [[Spiekeroog]], [[Wangerooge]], [[Neuwerk (Insel)|Neuwerk]] ** [[Nordfrisesch Inselen]]: [[Amrum]], [[Föhr]], [[Pellworm]], [[Sylt]], [[Hooge|Hallig Hooge]], [[Langeneß|Hallig Langeneß]] * '''Ostséiinseln:''' [[Fehmarn]], [[Hiddensee]], [[Poel]], [[Rügen]], [[Usedom]] ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Däitsch Inselen]] === Administrativ Ënnerdeelungen === Haaptstad a Regierungssëtz ass [[Berlin]]; e puer Ministère sinn zu [[Bonn]] bliwwen. De [[Politesche System vun Däitschland]] ass [[Federalismus|federal]] an d'Land ass gréisstendeels als [[parlamentaresch Demokratie]] organiséiert. De Staat ass a 16 [[Land (Däitschland)|Bundesländer]] ënnerdeelt. Däitschland ass Member vun der [[Europäesch Unioun|EU]], der [[NATO]] an dem [[G8]]. === Stied === Déi gréisst däitsch Stied si [[Berlin]], [[Hamburg]], [[München]] a [[Köln]]. Dat gréisst [[Ballungsgebitt]] ass d'[[Ruhrgebiet]]. Déi fënneftgréisst Stad, an zugläich däitsch Finanzmetropol, ass [[Frankfurt am Main]], wou och de gréissten däitsche Fluchhafen ass, de ([[Fluchhafe Frankfurt|Rhein-Main-Fluchhafen]]). Dësen ass an Europa den zweetgréissten a bei der Fracht de gréissten. ''Kuckt heizou d'Artikelen:'' [[Lëscht vun den däitsche Stied]], [[Lëscht vun den däitsche Groussstied]] == Politik == === Politesche System === [[Haaptstad]] a [[Regierungssëtz]] vun der Bundesrepublik Däitschland ass [[Berlin]]. Duerch den [[Artikel 20 GG]] ass d<nowiki>'</nowiki>'''Bundesrepublik Deutschland''' eng [[Demokratie|demokratesch]], [[sozial]] a [[rechtsstaat]]lech [[Republik]]. Et gëtt 16 deelsouverän Länner ([[Land (Däitschland)|Bundeslänner]]), vun deenen der e puer a [[Regierungsbezirk]]er ënnerdeelt sinn. D'[[Grundgesetz]], ass d'[[Constitutioun]] vun Däitschland a gouf [[1949]] geschriwwen. [[Staatschef]] ass de [[Bundespresident (Däitschland)|Bundespresident]] dee méi representativ Aufgaben iwwerhëlt. De Regierungschef ass de [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]]. Hien huet [[Richtliniekompetenz]] fir d'Politik vun der [[Bundesregierung (Däitschland)|Bundesregierung]] (Däitschland ass eng ''Kanzlerdemokratie''). Däitschland ass e Bundesstaat dee [[Fédéralismus|féderal]] organiséiert ass, d.&nbsp;h. et gëtt zwéin Niveauen am [[Politesche System Däitschland|Politesche System]]: de Bund, deen de Gesamtstaat Däitschland an d'Länder no bausse vertrëtt. All Niveau huet seng eegen [[Exekutive|exekutiv]], [[Legislative|legislativ]] a [[judiciaire]] Organer. De [[Däitsche Bundestag|Bundestag]] an de [[Bundesrat (Däitschland)|Bundesrat]] decidéieren zesummen iwwer [[Gesetz]]er vum Bund an hunn d'Recht mat enger jeeweileger 2/3-Majoritéit d'Constitutioun z'änneren. An de Länder decidéieren d'''Länderparlamente'' (en [[Landtag]] resp. eng [[Bürgerschaft]]) iwwer d'Gesetzer vun hirem Land. D'Députéiert sinn no der Constitutioun ganz op sech gestallt wa se sollen entscheeden; trotzdeem dominéieren intern Virentscheedungen an de [[politësch Partei|Parteien]] d'Législatioun. D'[[Exekutiv]] besteet um Niveau vum Bund aus der Bundesregierung, déi vum Bundeskanzler presidéiert gëtt. Um Niveau vun de Länder presideiert de Ministerpresident (resp. d'Buergermeeschtere vun de Stadstaaten) d'Exekutiv. D'Verwaltunge vum Bund an de Länner gi jeeweils duerch déi entspriechend [[Minister]]e gefouert, si stinn dunn och op der Spëtzt vun de Verwaltungen. Wéi an alle Länner spille Verbänn am politesche System eng wichteg Roll. Duerch hir Aarbecht als Lobby probéiere si, d'Politik an d'Richtung vun hire jeeweilegen Interessen ze steieren. Dës Tatsach ass staark ëmstridden a souwisou gëtt se net gär vun deene Verbänn gesinn, déi duerch déi Lobbyasrbecht negativ betraff sinn. D'[[Bundesverfassungsgeriicht]] ass zoustänneg fir d'Anhale vum [[Grondgesetz]]. Déi ieweschst Geriichtshäff vum Bund sinn de [[Bundesgerichtshof]] zu [[Karlsruhe]], d'[[Bundesverwaltungsgericht]] zu [[Leipzig]], d'[[Bundesarbeitsgericht]], d'[[Bundessozialgericht]] an de [[Bundesfinanzhof]] zu [[München]]. De Groussdeel vun der Applikatioun vum Recht läit an den Hänn vun de Länner. D'Geriichter vum Bund sinn nëmme fir d'[[Revisioun]]en zoustänneg a kontrolléieren, ob d'Decisioune vun de Geriichter aus de Länner formal dem Recht entspriechen. ''Kuckt heizou d'Artikelen:'' [[Politesche System (Däitschland)]], [[Politesch Parteien (Däitschland)]], [[Constitutioun (Däitschland)|Grundgesetz]] [[Fichier:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Landkaart vun Däitschland]] === Aussepolitik === Déi bundesdäitsch Aussepolitik huet als Prioritéit d'Verbindung mam Westen. Däitschland huet beim Opbau vun europäeschen organisatorische Strukturen en entscheedenden Undeel; d'Zil war dobäi laang Zäit, datt den Nopere soll d'Angscht virun Däitschland geholl ginn, an doduerch och d'Limitéierungen duerch d'Besatzer iwwerflësseg ze maachen. D'Bundesrepublik ass zanter [[1950]] Member vum Europarot an huet 1957 de [[Traité iwwer d'Funktionéiere vun der Europäescher Unioun|Traité vu Roum]] ënnerschriwwen, de Grondstee vun der EU vun haut. Wärend dem [[Kale Krich]] war déi däitsch Aussepolitik zimmlech limitéiert. Dat wichtegst Zil war déi däitsch Eenheet. Militärasätz am Ausland koumen net a Fro, obwuel d'Stationéierung vun amerikanësche Rakéiten a Betruecht gezunn gi war. Zanter e puer Joer ass d'[[Bundeswehr]] - si däerf sech net un Ugrëffskricher bedeelegen an ass just do fir d'Verteidegung vum Land an de Partnerstaaten - a verschiddene Friddensmissiounen a Konflikter dobäi (jeegleche Militärasaatz muss vum Bundestag accordéiert ginn): * [[1992]]-[[1996]]: Operatioun [[SHARP GUARD]] mat Schëffer an Opklärungsfligeren an der Adria géint Rescht-[[Jugoslawien]]. * [[1993]]: Participatioun bei der [[UN]]-Missioun [[UNOSOM II]] a Somalia. * [[1999]]: Participatioun beim Krich vun der [[NATO]] géint [[Jugoslawien]]. * [[2002]]: Participatioun bei der Friddensmissioun [[ISAF]] am [[Afghanistan]]. * zanter 2002:Participatioun bei der Operatioun [[Enduring Freedom]] ë.&nbsp;a. mat engem Marinekontingent virun Ostafrika an am [[Mëttelmier]]. * [[2003]]: Mat [[AWACS]]-Éclaireuren an Iwwerfluchrechter am Irak (allerdéngs ouni Besatzung). == Ekonomie == Däitschland feelt et u primäre Ressourcen, dofir ass seng Économie gréisstendeels op den industriellen an den Déngschtleeschtungssecteur konzentréiert. Grouss Fläche vum Land ginn allerdéngs landwirtschaftlech exploitéiert (nëmmen 2-3&nbsp;% vun alle Beschäftegte sinn am Akerbau). Däitschland ass mat engem [[Bruttoinlandproduk]] vun iwwer 2,07 Billiounen [[Euro]] déi drëttgréisste [[Vollekswirtschaft]] an [[Industrie]]natioun op der Welt. Ausserdeem exportéiert Däitschland méi wéi jiddwer anert Land op der Welt. Beim Liewensstandard, dem [[Human Development Index]], läit Däitschland allerdéngs nëmmen op der 18. Plaz an der Welt. {{update}} Am Moment leit déi däitsch Wirtschaft un enger aussergewéinlech héijer [[Aarbechtslosegkeet]], virun allem an Ostdäitschland, an un engem relativ niddrege Wirtschaftswuesstëm. D'Sich no den Ursaache vun dëser Kris spléckt d'Gesellschaft: De Patronat an neoliberal Économiste gesinn dee staarken däitsche [[Sozialstaat]] als Grond, well duerch déi héich Lounniewekäschten d'Betriber an déi méi gënschteg Nopeschlänner auswäichen. [[Gewerkschaft]]en a Globaliséierungskritiker stäipe sech op [[Keynesianismus|keynesianistesch]] Modeller a behaapten, datt Kierzungen an de soziale Beräicher den nationale Marché schwäche kéinten. Als weltwäit konkurrenzfäegst Branchë vun der däitscher Industrie gëllen d'[[Automobil]]-, d'[[Elektrotechnik|elektrotechnesch]], d'[[Maschinnebau]]- an d'[[Chimie]]sindustrie. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Wirtschaftsplaz Däitschland]] == Demographie == === Bevëlkerung === Däitschland ass flächeméisseg e bësse méi grouss wéi säi Nopeschland [[Polen]], huet awer mat ronn 82,5 Mio. Mënsche méi wéi duebel sou vill Awunner. Dovu sinn, ethnësch gesinn, ronn 68 Mio. vun däitscher Ofstamung a ronn 15 Mio. anerer Ofstamung. 74,981 Mio. Mënschen hunn déi [[däitsch Nationalitéit]], e puer dozou och nach eng vun engem anere Land. 7,543 Mio. Mënsche sinn [[Auslänner]], also ongeféier 10&nbsp;% vun der Populatioun. ''Kuckt den Artikel:'' [[Wunnbevëlkerung an Däitschland]] === Sproochen === Offiziell Schrëft- an [[Offiziell Sprooch|Amtssprooch]] ass [[däitsch|Standarddäitsch]] och nach Houdäitsch genannt. Donieft gëtt et e puer néier-, mëttel- an uewerdäitsch Dialekter, déi deelweis bis an dat not Ausland erareechen. Unerkannte [[Minoritéitesprooch]]e sinn [[Dänesch]], [[Frisesch]], [[Sorbesch]] a [[Romanes]]. Donieft gëtt et och nach nidderdäitsch ([[Niddersächsesch]] an [[Nidderfränkesch]]) [[Regionalsproochen]]. [[Niddersächsesch]] ass zanter [[1994]] duerch d'Sproochecharta vum [[Europarot]] unerkannt. D'Sprooche vun deene Leit déi keng däitsch Originnen hu respektiv deenen hir [[Mammesprooch]] net däitsch ass, schwätzen, genee wéi hir Nokommen, virun allem [[Russesch]] (ongeféier 5 Mio.), [[Tierkesch]] (ongeféier 3 Mio.), [[Polnesch]] (ongeféier 2 Mio.). D'Sproochen aus Ex-[[Jugoslawien]], d'[[Spuenesch]]t a verschidde Sproochen aus den [[islam]]esche Länner wäerte méiglecherweis vum Däitschen assimiléiert ginn, anerersäits schéngt et awer och ëmmer méi zu enger [[Ghetto]]iséierung ze kommen, vun enger ëmmer méi grousser Zuel vun [[Immigrant]]en, déi keen Däitsch kënnen. ==== Ausgestuerwe Sproochen ==== * [[Moselromanesch]] (am 11. Joerhonnert ausgestuerwen) * [[polabesch Sprooch|Polabesch]] (am 18. Joerhonnert ausgestuerwen) == Relioun == [[Fichier:Lucas Cranach (I) workshop - Martin Luther (Uffizi).jpg|thumb|[[Martin Luther]] (1483-1546)]] Duerch d'Grondgesetz ass eng Gedanken-, Gewëssens- a Reliounsfräiheet festgeluecht. D'Majoritéit vun der däitscher Bevëlkerung ass enger chrëschtlecher [[Konfessioun]] ugehéiereg: [[Réimesch-kathoulesch Kierch]] 32,4&nbsp;%, [[Evangeelesch Kierch]] 32,0&nbsp;%, [[Orthodox Kierch]] 1,14&nbsp;% an e minime Prozentsaz ass Member an de chrëschtlesche [[Fräikierch]]e wéi z.&nbsp;B. de [[Baptisten]] (Evangeelesch Fräikierchlech Kierch), de [[Methodisten]], der Fräier Evangeelescher Kierch a verschiddenen aneren Ofzweigunge vum Chrëschtentum. Zu de bedeitende [[Relioun]]en an Däitschland gehéieren och den [[Islam]] (zirka 3,2 Mio. oder 3,8&nbsp;% vun der Bevëlkerung), d'[[Zeugen Jehovas]] (zirka 164.000 oder 0,2&nbsp;% vun der Bevëlkerung) an d'[[Juddentum]] (zirka 100 000 oder 0,12&nbsp;% vun der Bevëlkerung). Ongeféier 27&nbsp;% vun der däitscher Bevëlkerung (virun allem an den [[Nei Bundesländer|neie Länner]]) déklaréiern, datt si kenger [[Relioun]] ugehéieren. Ausser deene meeschte [[Relioun]]e gëtt et an Däitschland och Memberen a Symphatisante vun de verschiddenste [[Sekt]]en a spirituelle Beweegungen. Däitschland gouf zanter der [[Fränkescht Reich|fränkescher]] Zäit [[Christianiséierung|christianiséiert]]. D'[[Reformatioun]] huet am 16. Joerhonnert an Däitschland an an der [[Schwäiz]] ugefaangen, ugestouss duerch Leit wéi den [[Ulrich Zwingli]] an de [[Martin Luther]]. D'Reformatioun ass nach haut déterminéierend fir d'reliéis Landschaft an Däitschland. Vun de Membere vun den unerkannte Communautéite gëtt eng Kirchenstéier verlangt, den Erléis geet un d'Kirchen. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Reliounen an Däitschland]] == Kultur == === Generell === Wéinst der dezentraler Struktur vun Däitschland gëtt et eng Abberzuel vu kulturellen Institutiounen an Événementer, virun allem an de grousse Stied. '''Beispiller:''' [[Richard-Wagner-Festspiele|Bayreuther Festspiller]], [[Berliner Festwochen]], [[Berliner Philharmonisches Orchester]], [[Internationale Filmfestspiele Berlin|International Filmfestspiller vu Berlin]] (''Berlinale''), [[Lange Nacht der Museen|Laang Nuecht vun de Muséeen]] zu Berlin, [[Frankfurter Buchmesse]], [[Leipziger Buchmesse]], [[Internationale Kurzfilmtage Oberhausen]] Déi Däitsch ginn, respektiv goufen, am Réckbléck op eng aussergewéinlech grouss Zuel vun Erfinder a bedeitende Wëssenschaftler ([[Carl Benz]], [[Otto Hahn]], [[Max Planck]], [[Wilhelm Conrad Röntgen]], [[Albert Einstein]], [[Wernher von Braun]], [[Werner von Siemens]] asw.), hire klassesche Schrëftsteller [[Literatur (Däitschland)|Literatur]] ([[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[Friedrich Schiller|Schiller]] asw.), hire berüümte [[Komponist]]en ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Richard Wagner|Wagner]], [[Johann Sebastian Bach|Bach]], asw.) an hire [[Philosophie|Philosophen]] ([[Immanuel Kant|Kant]], [[Karl Marx|Marx]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], etc.) als "Volk der Dichter und Denker" bezeechent. ''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Lëscht vun de bedeitenden Däitschen]] === Sport === Déi beléiftest Sportaart an Däitschland ass de [[Foussball]]; 6,3 Mio. Aktiver aus 170.000 Clibb sinn am [[Däitsche Foussball-Bond|DFB]] organiséiert, deen 2006 d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2006|Foussball-Weltmeeschterschaft]] ausgeriicht huet. Wat d'Televisiounsquote betrëfft, kann nëmmen d'[[Formel 1]] mat dem Foussball mathalen. [[Tennis]] huet nom Enn vum [[Boris Becker]] an dem [[Steffi Graf]] hir Carrière u Popularitéit verluer. === Bildung === D'Bildung an Däitschland läit an den Hänn vun de Länder, gëtt allerdéngs duerch d<nowiki>'</nowiki>''Bundeskultusministerkonferenz'' gereegelt. An alle Länner gëtt et eng néngjäreg Schoulflicht, d'Héichschoulmaturitéit kritt een, jee no Land, no zwielef oder dräizéng Schouljoer. Quasi all Jugendleche geet duerno op eng weiderféierend Bildungsariichtung. Auszebildender an de Betriber ginn een oder zwéin Deeg an der Woch an eng [[Beruffsschoul]]. Studente kënnen tëscht wëssenschaftlechen [[Universitéit]]en a méi praxisorientéierte [[Fachhéichschoul]]e wielen. D'Weiderbildung am Beruff spillt och eng grouss Roll. Aarbechtslosen deelt d'Aarbeechtsamt Weiderbildungsbongen aus. Reegelméisseg gëtt Däitschland an de leschte Jore vun der [[OECD]] fir seng Bildungspolitik kritiséiert. D'Problemer am System ginn zwar erkannt, mä verbessert gouf nach näischt. Déi däitsch Depensë fir d'Bildung leien am OECD-Vergleich ënner dem Duerchschnëtt. E besonnesche Schwaachpunkt sinn dobäi déi éischt Schouljoren, dogéint gëtt vill an d'Héichschoulen investéiert. === Verkéier === De [[Stroosseverkéier]] huet an der zweeter Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] d'[[Eisebunn]] als wichtegst Verkéiersmëttel ofgeléist. Däitschland huet eent vun den dichteste [[Stroossennetz]]er op der Welt, mat 11.980&nbsp;km <!--Stand [[1. Januar]] [[2003]]-->[[Autobunn (Däitschland)|Autobunn]] an 41.386&nbsp;km Stroosse vum Bund. D'Eisebunnsnetz vun der [[Deutsche Bahn AG]] ass an de leschte Joren ëmmer méi kleng ginn, wärend de Fluchverkéier ëmmer méi zougeholl huet. De Fluchhafe vu [[Frankfurt am Main]] ass d'Haaptachs vun der däitscher Fluchgesellschaft [[Deutsche Lufthansa|Lufthansa]]. Obwuel d'[[Ekologie|Ëmweltschied]] doduerch ëmmer méi grouss ginn a virun allem duerch déi zwee Verkéiersmëttel d'[[Global Erhëtzung]] accéléréiert gëtt, ass déi däitsch [[Verkéierspolitik]] op weidert Subventionéiere vu Strooss a Fliger amplaz op d'Subventiounéiere vun der Eisebunn ausgeriicht. ''Kuckt dozou d'Artikelen:'' [[Lëscht vun den däitschen Eisebunnsgesellschaften]], [[Lëscht vun den Autobunnen an Däitschland]], [[Lëscht vun den Eisebunnsstrecken an Däitschland]] === Feierdeeg === D'[[Feierdeeg an Däitschland]] ginn duerch Gesetzer vun den eenzele Länder gereegelt. Néng Feierdeeg an all d'Sonndeger gëllen a ganz Däitschland no der Constitutioun als "Tag der Arbeitsruhe und der seelischen Erhebung". == Kuckt och == ==== Geschicht ==== * [[Geschicht vun Däitschland]] * [[Däitschland am Mëttelalter]] * [[Däitsch Kolonien]] * [[Däitscht Räich]] * [[Preisen]] * [[Däitsch Demokratesch Republik]] ==== Verschiddenes ==== * [[Gebittskierperschaft (Däitschland)|Administrativ Ënnerdeelungen: Gebittskierperschaften]] * [[Lëscht vun den däitschen Zeitungen]] * [[Lëscht vun de seelenen an endémeschen Déieren an Däitschland]] * [[Däitsch Marin]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} === Administratioun === * [http://www.deutschland.de www.deutschland.de] - Däitschland-Portal (méisproocheg) * [http://www.bundesregierung.de D'Bundesregierung] * [http://www.zeit.de/wissen/index Liewen an Däitschland] * [http://www.bund.de/ D'Servicer vum Bund] * [https://web.archive.org/web/20161227025905/http://www.handbuch-deutschland.de/ Wéi Däitschland funktionéiert] - Guide fir Migranten (méisproocheg) === Statistiken === * [https://web.archive.org/web/20010711210349/http://www.statistik-bund.de/ Zuelen, Donnéeën, Faiten iwwer Däitschland vum ''Bundesamt für Statistik''] * [https://web.archive.org/web/20040606165333/http://www.facts-about-germany.de/385.0.html Tatsaachen iwwer Däitschland vum ''Auswärtigen Amt'' (méisprocheg)] * [https://web.archive.org/web/20041127051624/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/gm.html Dossier vum CIA iwwer Däitschland (op engl.; Enthält Informatiounen iwwer Geographie, Awunner, Régierung, Économie, Kommunikatiounswiesen, Verkéier a Militär)] === Kultur a Sport === * [http://www.dhm.de/lemo/home.html Geschichtlech Hannergrënn vum Keeserräich bis zur Géigewaart (Original-Dokumenter, Videoen & Biller fir ze Verdäitlechen)] === Verschiddenes an Allgemenges === * [https://web.archive.org/web/20041210212228/http://www.ecoi.net/documents.php?gp=1&iflang=de&country=DE Situatioun vun de Mënscherechter an Däitschland] * [https://web.archive.org/web/20041128030137/http://www.dmoz.org/World/Deutsch/Regional/Europa/Deutschland/ Linken zum Theema Däitschland mat Ënnerkategorien wéi Bildung, Économie, Rees, Bundesländer, etc.] beim [[Open Directory Project]] * [https://web.archive.org/web/20041009214533/http://www.mediatico.com/de/dir.asp?cat=/periodicos/europa/alemania Däitsch Zeitungen] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Däitschland| ]] [[Kategorie:Republicken]] jp2w6460o13gfqx99q7027uljcsj8tq 0 3294 2689472 2689104 2026-08-07T08:39:30Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689472 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República Portuguesa | Fändel = Flag of Portugal.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Portugal | Wopen =Coat_of_arms_of_Portugal.svg | Wope Breet = 125px | Wopen Artikel = Wope vu Portugal | National Devise = keng | Kaart= EU-Portugal.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]], [[Mirandeesesch]] | Haaptstad = [[Lissabon]] | Haaptstad Awunner = 509751 | Haaptstad Koordinaten = 38º42'N, 9º11'W | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 92.090<ref>Fläch ouni d'Azoren a Madeira: 88 967 km&sup2;. Quell: [http://www.ine.pt/portal/page/portal/PORTAL_INE/Publicacoes?PUBLICACOESpub_boui=5600892&PUBLICACOESmodo=2 Statistical Yearbook of Portugal (2005)] vum [http://www.ine.pt Instituto nacional de estatística].</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10.599.095<ref>2006 [http://www.ine.pt Instituto nacional de estatística] (August 2007)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 115 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. Juni]], Dia de Portugal | Nationalhymn = [[A Portuguesa]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/57/PortugalX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = 0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.pt]] | Telefonsprefix = +351 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Portugisesch Republik''' (''República Portuguesa'') oder och einfach nëmme '''Portugal''', ass e [[Staat]] am Südweste vun der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]]. E gëtt am Westen an am Süde vum [[Atlanteschen Ozean]], am Osten an am Norde vu [[Spuenien]] begrenzt. Donieft gehéieren zum portugisesche Staatsgebitt d'Inselgrupp vun den [[Azoren]] souwéi [[Madeira]]. Westlech vun der Haaptstad [[Lissabon]] läit [[Cabo da Roca]], dee westlechste Punkt vum europäesche Festland. Den Numm ''Portugal'' kënnt vum Numm vun der Siidlung ''Cale'' am Delta vum Floss [[Douro]] hier. ''Cale'' kéint e [[Griichesch Sprooch|griichescht]] Wuert sinn (''Kalles'' = "schéin") a sech op d'Schéinheet vun der Natur am Norde vum Portugal vun haut bezéien, deen d'[[Griicheland|Griichen]] deemools koloniséiert haten. Aner [[Geschicht|Historiker]] mengen, datt ''Cale'' aus dem [[Phenizier|Phenizesche]] kéim, well d'Phenizier Portugal an der Zäit virun de [[Réimescht Räich|Réimer]] besidelt haten. Wéi Portugal zum Réimeschen Imperium gehéiert huet, gouf ''Cale'' e wichtegen Hafen, op [[Latäin]] ''Portus Cale''. Am [[Mëttelalter]] gouf ''Portus Cale'' du ''Portucale'', duerno ''Portugale'', woubäi dat Wuert am [[7. Joerhonnert|7.]] an am [[8. Joerhonnert]] nëmmen déi nërdlech Deeler vum Land bezeechent hunn, also d'Regioun tëscht de Flëss [[Douro]] a [[Rio Minho]]. Anerersäits verkierzt sech den Numm ''Portus Cale'' zu ''[[Porto (Portugal)|Porto]]'', der zweetwichtegster Stad, déi sech dowéinst voller Stolz als déi Stad betruecht, déi dem Land den Numm ginn huet. == Administrativ Andeelung == Portugal huet eng ganz komplex Administratioun. Et gëtt fënnef [[Regioun (Portugal)|Regiounen]] (''regiões''), 18 Distrikter (''distritos'') an zwou autonom Regiounen (''regiões autónomas''), donieft existéieren 28 sougenannt "statistesch Ënnerregiounen" (''subregiões estatísticas''). Een Niveau drënner kommen dann ongeféier 308 Kreesser (''municípios'' oder ''concelhos'') a 4257 Gemengen (''[[freguesia]]s''). Déi Andeelung ass éischter ineffizient an deier. Et gëtt un enger Reform geschafft, déi d'Distrikter ofschafen an d'Kompetenzen dezentraliséiere soll. == Geschicht == [[Fichier:Lisboa Torre de Belém w.jpg|thumb|Torre de Belém]] === Fréigeschicht bis d'Antikitéit === D'Vir- an d'Fréigeschicht vum Land entsprécht zum gréissten Deel der Entwécklung an den anere Regioune vun der Ibeerescher Hallefinsel. Vun [[2000 v. Chr.]] un sinn d'[[Ibeerer]] warscheinlech aus Nordafrika agewandert. Vun [[1200 v. Chr.]] un goufe vun de [[Phenizier]] a vun [[700 v. Chr.]] un vun de [[Griicheland|Griichen]] Kolonie gegrënnt. No [[600 v. Chr.]] wandere [[Kelten]] eran, déi sech mat den Ibeerer vermëscht hunn (sougenannt [[Keltibeerer]]). Zu deene gehéiert och de Stamm vun de [[Lusitaner]], deenen hire [[Latäin|laténgeschen]] Numm méi spéit dem Land säi sollt ginn. No [[450 v. Chr.]] gouf dat Gebitt vu [[Karthago]] eruewert an nom [[Punesch Kricher|Zweete Punesche Krich]] u [[Roum]] ofgetrueden. Vun de Réimer gëtt et ënner dem Numm ''Lusitania'' zum Deel als eegestänneg Provënz verwalt. Déi réimesch Herrschaft hält op an der [[Vëlkerwanderung]]szäit, d'[[Sueben]] (no [[409]]) a virun allem d'[[Westgoten]] (no [[416]]) grënnen hir Räicher um Terrain vum spéidere Portugal. === Herrschaft vun de Maure bis d'Kolonialmuecht === Am Joer [[711]] gouf d'Land vun de [[Mauren]] eruewert, Portugal gëtt en Deel vum [[Kalifat vu Cordoba]], wou d'[[Almoraviden]] d'Soen hunn. [[718]] fänkt [[Kinnekräich León|León]] mat der chrëschtlecher ''[[Reconquista]]'' un, aus Portugal gëtt sou am [[11. Joerhonnert]] eng eegestänneg Grofschaft, déi [[1093]] un den [[Henri vu Burgund]] fält, de Grënner vun der éischter portugisescher Kinneksdynastie. Ënner dem Henri sengem Jong an Nofollger [[Alphonse I. vu Portugal|Alphonse I.]] gëtt Portugal [[1143]] onofhängeg, den Alphonse selwer gëtt Kinnek. D'[[Haus Burgund (Portugal)|Burgunder]] sinn a Portugal bis [[1383]] um Rudder, [[1211]] gëtt dat éischt Stännparlament (''[[Cortes]]'') aberuff, [[1250]] ass d'Reconquista, no der Eruewerung vun der [[Algarve]], a Portugal fäerdeg, [[1256]] gëtt [[Lissabon]] nei Haaptstad vum Kinnekräich. 1383 stierft de leschte Burgunder a Portugal. De [[Jean I. vu Portugal|Jean vun Avis]], dee baussent engem Bestietnes op d'Welt koum, rifft sech zum Kinnek aus, ka [[Kastilien|kastilesch]] Uspréch op de portugiseschen Troun an der [[Schluecht vun Aljubarrota]] ([[1385]]) ofwieren a grënnt déi zweet portugisesch Dynastie ([[Avis Dynastie|Avis]]). D'Avis-Kinneken, besonnesch den [[Emanuel I. vu Portugal|Emanuel I.]] ([[1495]]-[[1521]]) verbesseren dem Land seng wirtschaftlech a militäresch Kapazitéite massiv: Portugal gëtt féierend Handels- a Séimuecht, keeft Kolonien a [[Brasilien]], [[Afrika]], [[Arabien]], [[Portugisesch-Indien|Indien]] an a [[China]], d'Land ass eng Weltmuecht an déi räichst Natioun vun Europa (''Kuckt dozou och den Artikel: [[Henri de Séifuerer]]''). Och kulturell ass d'Land an der Bléi ([[Luís de Camões]]). [[1580]] ass d'Avis-Dynastie um Enn, Portugal fält aus dynastesche Grënn un d'[[Habsburg]]er vu [[Spuenien]]. Bis [[1640]] regéieren d'Spuenier, Portugal verléiert seng Onofhängegkeet, gëtt zu enger spuenescher Provënz degradéiert a verléiert Stécker vu sengem Kolonialräich. 1640 kënnt et zu enger Revolte géint d'spuenesch Herrschaft vum Adel ënner dem Herzog vu [[Bragance]], dee sech als [[Jean IV. vu Portugal|Jean IV.]] zum Kinnek erkläert. Hie grënnt déi virlescht portugisesch Dynastie, d'[[Haus Bragance]]. Baussen- a wirtschaftspolitesch gëtt d'Land méi a méi ofhängeg vun [[England]] (cf. [[Methuenvertrag]], [[1703]]). [[1755]] zerstéiert en [[Äerdbiewen]] grouss Deeler vun der Haaptstad Lissabon, de [[Sebastião José de Carvalho e Mello, Marquês de Pombal|Marquês de Pombal]] baut d'Stad erëm op a baut d'Land mat deels drastesche Methoden zu engem opgekläerten [[Absolutismus|absolutistesche]] Staat ëm. [[1807]] hunn [[Napoleon Bonaparte|napoleonesch]] Truppen d'Land besat, d'kinneklech Famill goung an den [[Exil]] a Brasilien. Nodeemss d'Fransouse mat brittescher Hëllef erausgehäit goufen, koum et zu enger [[Liberal Revolutioun a Portugal|liberaler Revolutioun]], d'Land krut fir d'éischt Kéier a senger Geschicht eng [[Constitutioun]] ([[1821]]). Eréischt am [[Miguelistekrich]] hunn d'Unhänger vun enger [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]] géint d'Unhänger vum Absolutismus gewonnen. 1821 gouf Brasilien ënner dem Keeser [[Pedro IV. vu Portugal|Pedro I.]] onofhängeg. === Schlussphas vun der Monarchie bis den Estado Novo === D'Zäit nom Miguelistekrich gëtt vum Konflikt tëscht de riets- an de lénksliberale ([[Cartisten]] a [[Setembristen]]) bestëmmt. [[1853]] stierft mat der Kinnigin [[Maria II. vu Portugal|Maria II.]] d'Haus Bragance an direkter Linn aus, wéinst dem Bestietnes vun der Kinnigin mam [[Ferdinand II. vu Portugal|Ferdinand II.]] vu [[Sachsen-Coburg-Gotha]] kann d'portugisesch Branche vun dësem däitschen Adelshaus den Troun iwwerhuelen (bis [[1910]]). D'Schlussphas vun der Monarchie gëtt vun enger allgemenger Schwächt vum Land, wirtschaftleche Problemer ([[Staatsfaillite]] [[1891]]) a sech widderhuelend republikanesch Opstänn bestëmmt. [[1908]] kommen de Kinnek [[Carlos I. vu Portugal|Carlos I.]] a säin Ierwe bei engem Attentat ëm d'Liewen, 1910 gëtt d'[[Republik]] ausgeruff. [[1916]] gräift d'Land op der Säit vun der [[Entente]] an den [[Éischte Weltkrich]] an. Déi ''[[Éischt Portugisesch Republik|éischt Republik]]'', bis [[1926]], ass duerch [[Anarchie|anarchesch]] a chaotesch Zoustänn gezeechent, monarchistesch a kommunistesch Revolten, Putschversich (ë.&nbsp;a. vum [[Sidónio Pais]], [[1917]]), schwaach, dacks Regierungen déi wiesselen, ouni parlamentaresch Majoritéit an eng allgemeng politesch Instabilitéit erschwéieren d'Situatioun. [[1926]] putscht d'Arméi a setzt der éischter Republik en Enn. Ënner dem Militär setzt sech allerdéngs en Zivilist, [[António de Oliveira Salazar]], vun [[1928]] un Finanzminister, vun [[1932]] u Premier, un d'Spëtzt vum Staat. Hie grënnt [[1933]] den ''[[Estado Novo]]'', den neien autoritäre Staat mat [[Faschismus|faschisteschen]] Tendenzen, mat enger Eenheetspartei ([[National Unioun]]), enger Staatsjugend an enger Geheimpolice ([[PIDE]]). Am [[Zweete Weltkrich]] bleift d'Land [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]], erlaabt awer den [[Alliéiert (Zweete Weltkrich)|Alliéierten]] d'Ariichte vu Militärbasen op den [[Azoren]] a gëtt, nodeem de Krich eriwwer ass, [[NATO]]-Member. [[1960]] fänkt de [[Portugisesche Kolonialkrich|Kolonialkrich]] un, dee besonnesch an Afrika ([[Angola]], [[Mosambik]], [[Guinea-Bissau]]) mat grousser Häert gefouert gëtt. [[1968]] muss de Salazar wéinst Problemer mat der Gesondheet opginn, säin Nofollger, [[Marcello Caetano]], ka sech allerdéngs net zu radikale Reformen decidéieren. Duerch de Kolonialkrich ass Portugal aussepolitesch ëmmer méi isoléiert, d'Käschte vum Krich dreiwen d'Staatsverscholdung an d'[[Inflatioun]] an d'Luucht. Féierend Genereel erkennen, datt de Kolonialkrich militäresch fir Portugal net méi ze gewannen ass. Well d'Regierung net capabel ass, eng politesch Léisung fir de Problem ze fannen, kënnt et [[1974]] zum [[Putsch]]. D'Onzefriddenheet vun der Bevëlkerung mat der [[Diktatur]], déi duerch d'Wirtschaftskris (wéinst der [[Krise vun den Äerduelegpräisser|Éischter Pëtrolskris 1973]]) nach verstäerkt gëtt, féiert dozou, datt sech d'Bevëlkerung massenhaft mat de putschenden Offizéier solidariséiert, et kënnt zu engem allgemenge Volleksopstand, der [[Oeilletsrevolutioun]], déi den ''Estado Novo'' ewechbléist. Déi nei Machthaber entloossen d'portugisesch Kolonien an d'Onofhängegkeet (1974/[[1975]]). Dat ass d'Enn vum portugisesche Kolonialräich. Et bleift ze soen, datt Portugal seng lescht Kolonien, nämlech de klengen Iwwerséiterritoire [[Macau]], op der südchinesescher Küst, ongeféier 60&nbsp;km vun Hongkong ewech, eréischt 1999 u China zeréckginn huet. [[Fichier:Portugal.png|thumb|left|Kaart vu Portugal]] === Vun der Oeilletsrevolutioun bis zum EU-Bäitrëtt === Déi éischt Phas no der Revolutioun ass vun engem Konflikt tëscht enger éischter konservativer Stréimung ([[Generol António Sebastião Ribeiro de Spínola]]) an engem [[Sozialismus|sozialistesche]] Flillek ([[Otelo Saraiva de Carvalho]], ''Haaptmann Otelo'') gezeechent, dee sech an dem [[Movimento das Forças Armadas|MFA]] (Movimento das Forças Armadas - der Vereenegung vun de putschenden Offizéier) ofspillt. Um Ufank gésäit et sou aus, wéi wann d'sozialistesch Stréimung géif gewannen, well et zu [[Verstaatlechung]]en a [[Landreform]]e komm ass, déi nei Constitutioun von [[1976]] definéiert de Sozialismus als Staatszil. Mä wéi sech bei den éischte Presidentschaftswalen no der neier Constitutioun 1976 de moderéierten [[António Ramalho Eanes|Generol Eanes]] iwwerraschend däitlech géint den Haaptmann Otelo kann duerchsetzen, sinn d'Weiche gestallt fir datt d'Land erëm eng parlamentaresch Demokratie no westeuropäeschem Modell ka ginn. Den Eanes an de Chef vun der Sozialistescher Partei, de [[Mário Soares]] (Premier vun 1976 bis [[1978]] a vun [[1983]] bis [[1985]], Staatspresident vun [[1986]] bis [[1996]]) féieren d'Land 1986 an d'[[EU|Europäesch Gemeinschaft]]. === Vum EU-Bäitrëtt bis haut === [[1979]] gewënnt fir d'éischt Kéier zanter der Oeilletsrevolutioun erëm eng politesch Gruppéierung, déi riets vun der Mëtt steet, d'Parlamentswalen (wat zu de Regierunge [[Francisco de Sá Carneiro]] a [[Francisco Pinto Balsemão]] féiert), d'Regierung ka sech mat der sozialistescher Oppositioun op eng Constitutiounsännerung eenegen, duerch déi sozialistesch Iwwerreschter, déi no der Oeilletsrevolutioun an d'Constitutioun geschriwwe goufen, erausgeholl ginn. D'Constitutiounsännerung, déi 1982 a Kraaft trëtt, eliminéiert ënner anerem dee bis dohi wichtege Revolutiounsrot a setzt e Verfassungsgeriicht nom Virbild vun aneren demokratesche Staaten an. 1985 gëtt den [[Aníbal Cavaco Silva]] Premier, seng konservativ [[Partido Social Democrata|PSD]] gewënnt onerwaart héich d'Wale vun [[1978]], bei deenen eng Partei fir d'éischt Kéier eng absolut Majoritéit kritt. De Cavaco Silva bleift bis [[1995]] Premier, hie steet fir eng [[Neoliberalismus|neoliberal]] Wirtschaftspolitik, d'Verstaatlechungen aus der Zäit vun der Oeilletsrevolutioun gi réckgängeg gemaach. Vun 1995 bis [[2002]] stellen d'Sozialiste mat dem [[António Guterres]] d'Regierung, vun 2002-[[2004]] huet d'Land mat dem [[José Manuel Barroso]] erëm eng konservativ Regierung. D'Funktioun vum President ass mat engem Sozialist besat, well dem Soares säin Nofollger 1996 de Sozialist [[Jorge Sampaio]] gëtt. [[2004]] gëtt de Barroso vum [[Europäesche Conseil]] zum Nofollger vum [[Romano Prodi]] als President vun der [[Europäesch Kommissioun|Europäescher Kommissioun]] bestëmmt. De [[Pedro Santana Lopes]] gëtt doropshi Premier, mä seng Koalitioun hält net laang: den [[30. November]] 2004 rifft de President Sampaio Neiwalen aus, déi am Februar 2005 ofgehale ginn. De [[José Sócrates]], dee Spëtzekandidat vun der ''Partido Socialista'' war, ass zanter dem [[12. Mäerz]] [[2005]] Ministerpresident. Den [[22. Januar]] [[2006]] gouf de Cavaco Silva zum President gewielt; hie gouf den [[23. Januar]] [[2011]] erëmgewielt. == Geographie an Natur == [[Fichier:Klima porto.png|thumb|Klimadiagramm vu Porto]] [[Fichier:Klima lissabon.png|thumb|Klimadiagramm vu Lissabon]] [[Fichier:Klima faro.png|thumb|Klimadiagramm vu Faro]] Den Norde vu Portugal huet e relativ killt a fiicht Klima. En ass ënnerdeelt an zwou Provënze resp. Landschaften: De [[Minho]] am Nordweste ass eng vun de Géigende wou déi meescht Leit wunnen, d'Groussstied leien nëmmen op der Atlantikküst, bannen am Land leien dofir vill Dierfer a méi kleng Stied. De Minho gëtt wéinst sengem Klima an der relativ staarker Vegetatioun als de ''grénge Gaart'' vu Portugal bezeechent. D'Häng vun de ville Flossdäller si fir den Ubau vun Drauwe reservéiert, aus deenen de bekannte [[Portwäin]] an de [[Vinho Verde]] gemaach ginn. Donieft gëtt et och vill Geméiskulturen. D'natierlech Vegetatioun ass eng Mëschung vun där aus der gemässegter Klimazone an aus där vun der subtropescher, jee no Héicht gëtt et [[Eechen]] oder [[Käschten]] resp. [[Kiferen]] an [[Olivebam|Olivebeem]]. Am Nordoste läit [[Trás-os-Montes]] (''Hanner de Bierger''). Dësen Deel vum Land deen dem Mier de Réck dréit, ass eng Gebiergsregioun an där et am Wanter zimmlech kal, an am Summer zimmlech waarm ka ginn. D'Vegetatioun ass net sou staark wéi am Minho an hëlt of wat ee méi no bei d'spuenesch Grenz kënnt. Déi zwou Provënzen hunn eng Gemeinsamkeet: hir Gebiergsmassiver, wéi z.&nbsp;B. de [[Marão]] oder de [[Peneda-Gerês]] gi vu ville Flëss, wéi dem [[Rio Minho]] (Grenzfloss tëscht Portugal a Spuenien) oder dem [[Duero|Rio Douro]], duerchschnidden. Am Norde vu Portugal läit de [[Nationalpark Peneda-Gerês]], dat gréisst Naturschutzgebitt vum Land, wou et och nach Reschter vum Urbësch gëtt, mat Beem wéi der wantergrénger [[Steeneech]]. Grouss Stied am Norde si [[Porto (Portugal)|Porto]], [[Vila Nova de Gaia]], [[Matosinhos]], [[Braga (Stad)|Braga]], [[Vila Real]] a [[Bragança]]. Mëttelportugal ass gréisstendeels hiwweleg bis gebiergeg an huet mat der ''[[Serra da Estrela]]'' eng gréisser Biergskette wou et och e Skigebitt gëtt. Déi wichtegst Landschafte sinn d'''[[Beira (Portugal)|Beira]]'', de ''[[Ribatejo]]'' (den Tejo-Plateau mat dem Spëtznumm ''Gaart vu Lissabon''), d'[[Estremadura]] an den Zoufloss vum Tejo an den Atlantik. Déi ganz Regioun ass relativ fruchtbar an huet en optimale Klima fir den Ubau vu Wäindrauwen. Wäi gëtt hei schonn zanter der Réimerzäit produzéiert. Donieft ginn och nach all méiglech Zorte Kar, Räis, Sonneblummen a Geméis ugebaut. D'Regioun gëtt vum [[Tajo|Tejo]] an zwee gedeelt. Iwwerschwemmungen, déi fréier am Ribatejo reegelméisseg eng Plo waren, kommen zanter dem Bau vu ville Staumaueren net méi vir. Grouss Stied a Mëttelportugal si [[Lissabon]], [[Aveiro]], [[Amadora]], [[Almada]], [[Seixal]], [[Cascais]], [[Coimbra]], [[Viseu]], [[Guarda (Portugal)|Guarda]], [[Leiria]], [[Castelo Branco]], [[Covilhã]], [[Setúbal]] a [[Santarém (Portugal)|Santarém]]. De Süde vu Portugal besteet aus dräi Landschaften: [[Terras do Sado]], [[Alentejo]] an der Algarve. Déi ganz Régioun ass platt bis hiwweleg mat engem drechene bis gliddege Klima. Den Alentejo, fréier souzesoen de portugisesche Reservoir fir Kar, ass hautdesdaags nëmmen dënn bewunnt a vill vu senge Bewunner wanderen aus, wäitleefeg Karfelder mat Olivebongerten a [[Korkeech]]en dominéieren d'Landschaft. Zum Kar- kënnt och nach de Wäinubau, an a klammende Proportiounen d'Sonneblumen, als Haaptproduiten. D'Wisen, déi am Fréijoer voll vu Blumme sinn, ginn als Weede fir d'Schof benotzt. Zum wirtschaftleche Néiergang droen net zulescht och déi ëmmer méi laang Drécheperiode bäi. Fir deem entgéint ze steiere ginn ëmmer méi Staumauere gebaut. Net [[heemesch]], mä ëmmer méi heefeg ze fanne, sinn [[Eukalyptus]]beem, déi allerdéngs, wéinst der grousser Brandgefor déi vun hinnen ausgeet, net onëmstridde sinn. Déi südlech Küsteregioune sinn haaptsächlech vu Kifere bewuess. Donieft gëtt et vill [[Palmen]]zorten, vun deenen awer nëmmen d'[[Zwergpalm]] aus dem Land selwer ass. D'Algarve markéiert déi ganz Südküst vum Land an ass mat hire schéine Stied, de géie Küsten a Sandplagen zu enger beléifter Vakanzendestinatioun ginn, wat déi gewinnt negativ Niewewierkunge vum Massentourismus mat sech bruecht huet. Grouss Stied a Südportugal si [[Portalegre]], [[Évora]], [[Beja]], [[Faro (Portugal)|Faro]] a [[Sagres]]. De wichtegste Floss ass de [[Rio Guadiana]], deen och d'Grenz zu Spuenien markéiert. Un déi grouss Hëtzt am Summer ugepasst sinn och vill Planzen déi Waasser späicheren. Zu Portugal gehéieren och déi zwou Inselgruppe [[Madeira]] (''Holzinsel'') an d'[[Azoren]] d'[[Héngerdéifsinsel]] am [[Atlantik]]. Déi sinn duerch vulkanesch Aktivitéit entstanen an hu wéinst hirer Lag virun der afrikanescher Küst eng zu engem Deel tropesch, zum aneren Deel subtropesch Vegetatioun. Den héchste Bierg vu Portugal fënnt een op den Azoren (Monte Pico, 2&nbsp;351 m). De wichtegste Floss vu Portugal ass den [[Tajo|Tejo]], deen a Spuenien ënner dem Numm ''Tajo'' entspréngt a bei Lissabon an den Atlanteschen Ozean fléisst. {{Méi Info 1|Lëscht vun de portugisesche Stied}} === D'Déierewelt === [[Fichier:Landschaft bei Monsaraz.jpg|thumb|Landschaft bei Monsaraz]] D'Déierewelt vu Portugal ass nëmmen onwesentlech anescht wéi déi vu Spuenien. Vereenzelt gëtt et nach [[Wollef|Wëllef]]; de [[Pardelluchs]], deen et nëmmen op der ibeerescher Hallefinsel gëtt, ass a Portugal bal ausgestuerwen. Nëmmen nach seele ginn Eenzeldéiere fonnt an déi sinn héchstwarscheinlech iwwer d'spuenesch Grenz an d'Land komm. Fir de Rescht fënnt een nach d'[[Wëllkaz]], de [[Routfuuss]], d'[[Wëllschwäin]], den [[Hirsch]], wëll [[Geessen]] an d'[[Wëllkanéngchen]]. A Portugal kann ee vill Vigel observéieren, well d'Land op der Migratiounsroute vun den [[Zugvigel]] fir d'Destinatioun Afrika läit, dorënner besonnesch am Süden och [[Flamingo]]en; [[Steenadler]] liewen an de Küstegebidder a ginn do och op d'Juegd. Am Banneland kommen och verschidden Zorte [[Schlangen]] a [[Skorpioun]]e vir. == Bevëlkerung == Portugal ass, aus sproochlecher, ethnescher a reliéiser Siicht, en homogeent Land. D'[[Portugisesch|Portugisesch Sprooch]] gëtt am ganze Land geschwat. Just an den Dierfer vu [[Miranda do Douro]] gëtt en Dialekt geschwat, de [[Mirandeesesch]], deen dem [[Asturesch]]en zougerechent gëtt. Eng grouss Majoritéit vun de Portugise bekennt sech zum [[Réimesch-kathoulesche Glawen|kathoulesche Glawen]]. [[Fichier:Herkunft der Ausländer in Portugal.png|thumb|Vu wou kommen d'Auslänner?]] Aus [[Anthropologie|anthropologescher]] Siicht sinn d'Portugisen e [[Mëschvollek]], dat aus den Nokomme vun den Ibeerer besteet, der Urbevëlkerung vun der ibeerescher Hallefinsel, den Nokomme vun de [[Réimescht Räich|réimeschen]], [[Goten|goteschen]], [[Sueben|suebeschen]] a [[Mauren|maureschen]] Invasoren. De maureschen Afloss ass a Portugal méi staark wéi an aneren europäesche Länner. No der [[Reconquista]] goufen d'Mauren zum Deel verdriwwen, zum gréissten Deel als [[Sklaverei|versklaavt]]. Si hu sech méi spéit mat der Bevëlkerung vermëscht a waren um Opbléie vum Handwierk a vum Akerbau am fréie [[Mëttelalter]] bedeelegt. Iwwer laang Jore war Portugal en Auswanderungsland; wichteg Zentre vu portugisescher Kultur gëtt et virun allem a [[Frankräich]] wou 600&nbsp;000 Portugise liewen. Anerersäits war Portugal schonn an den Zäite vun den [[Onofhängegkeetskrich]]er vu senge Kolonien Zilland fir Immigranten aus den koloniséierte Géigenden. Zanter dem Bäitrëtt vu Portugal an d'[[Europäesch Unioun]] ass d'Land ëmmer méi zu engem Awanderungsland gi fir Mënschen aus Afrika (Angola), Südamerika (Brasilien), de [[Kap Verdesch Inselen|Kap Verdeschen Inselen]] an aus Osteuropa ([[Russland]], [[Moldawien]] an aus der [[Ukrain]]). Enn 2003 hunn ongeféier 250&nbsp;000 Auslänner a Portugal gelieft. Vun deene stamen déi meescht aus anere portugiseschsproochege Länner, si gréisstendeels Katholicken an hunn de selwechte kulturelle Fong. E Véirel vun den Auslänner, déi a Portugal liewen, sinn Europäer; zum Deel Leit, déi hir Pensioun am Land verbréngen. Mä dobäi sinn awer och Portugisen, déi ausgewandert waren an dunn zeréckkommen, deelweis mat anere Päss. Statistesch gesinn, kënnt op zéng Portugisen ee Bierger, deen net vun do ass. Méi wéi d'Hallschent vun den Auslänner lieft zu [[Lissabon]] oder an anere Küstestied. D'Bevëlkerungsdicht ass am gréissten an der Küstesträif tëscht der spuenescher Grenz an der Géigend ronderëm Lissabon. Op deem Terrain liewe 70 Prozent vun der ganzer Bevëlkerung; d'Hannerland ass nëmme ganz dënn besidelt. Iwwer 10 Prozent vun de Leit wunnen an enger vun de Groussstied Lissabon oder Porto. Méi wéi d'Hallschent lieft an Uerschafte mat manner wéi 2000 Awunner. Matzen am Land gëtt et ëmmer méi Migratiounsbeweegungen. Ëmmer méi Mënsche plënneren aus dem Hannerland a Richtung Industriezentren ([[Lissabon]], [[Porto (Portugal)|Porto]]) oder Tourismusgéigenden (Algarve, [[Madeira]] oder op d'[[Azoren]]). == Ekonomie == Zanter dem Bäitrett vum Portugal zur [[Europäesch Gemeinschaft|EG]] am Joer [[1986]] huet sech dem Land seng Économie sech méi a méi diversifiéiert a sech dobäi virun allem op den Déngschtleeschtungssecteur ausgeriicht. Dengschtleeschtunge maachen an der Tëschenzäit ongeféier zwee Drettel vum [[Bruttoinlandsprodukt|BIP]] aus. Wéi och an anere Staate vun Europa goufen an de leschte Joren noutwenneg [[Privatiséierung]]en duerchgefouert an dem Staat seng Ausgabe reduzéiert. [[1998]] huet sech Portugal fir de Bäitrett an d'[[Europäesch Wärungsunioun]] qualifizéiert an huet den 1. Januar 2002, wéi 11 aner Staaten och, den [[Euro]] als Wärung agefouert. {{update}} D'Neiverschëldung vu Portugal läit momentan iwwer den 3 % déi am [[Vertrag vu Maastricht|Maastricht-Vertrag]] definéiert goufen, woubäi et allerdéngs net dat eenzegt Land am Moment ass. De Wirtschaftswuesstem huet mat ongeféier 3,3 % all Joer zwar an der Vergangenheet den EU-Durchschnett an der Reegel iwwertraff, trotzdeem ass Portugal nach ëmmer den äermsten ''Almember'' vun der [[Europäesch Union|EU]]: De BIP pro Kapp (a [[Kaafkraaftparitéit]]en) läit bei ongeféier 78 % vum Duerchschnett vun den EU-Länner virun der [[EU-Ostvergréisserung|Ostvergréisserung]], woubäi en [[1985]] nach bei 50 % louch. Aus deene Grënn geréit Portugal ëmmer méi a Rivalitéit mat Länner mat nidderege Paien aus Mëttel- an Osteuropa, Asien an Nordafrika an ass deemno fir auslännesch Direktinvestitiounen net besonnesch attraktiv; d'Durchschnëttsléin sinn a Portugal ganz niddrëg bei ganz laangen Aarbechtszäiten. Auslännesch Investitiounen komme virun allem aus [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a [[Spuenien]]; déi gréisst Investitioun vun allen Zäite war de Bau vun ''Auto-Europa'', enger Autofabrik. De Chômage ass mat ongeféier 4 % am Verglach mat dem EU-Durchschnëtt niddereg, woubäi een dorun denke muss, datt et e groussen informelle Secteur an der portugisescher Wirtschaft gëtt, deen e gewëssen Deel vun deenen Aarbechtslose beschäftegt, déi anerfalls an d'Chômage-Statistike géife falen. Den Aussenhandel gëtt zu ongeféier 80 % mat den EU-Partner ofgewéckelt; exportéiert gi virun allem Kleeder a Schong, Maschinnen, Chimiesproduiten, Kork, Cellulose a Pabéier. Importéiert gi Maschinnen, all Zorte vun Transportmëttelen, [[Äerdueleg|Pëtrol]] a Pëtrolsproduiten a Landwirtschaftsproduiten. Portugal huet e ganz groussen [[Handelsbilan]]zdefizit an och en [[Zahlungsbilanz]]defizit, deen duerch héich Recetten aus dem Tourismus allerdéngs net sou héich ass wéi den Handelsbilanzdefizit. Portugal huet vill natierlech Ressourcen, dorënner [[Kuel]], [[Koffer]], [[Zënn]], [[Gold]], [[Eisenäerz]] a [[Pyrit]] a [[Chalcopyrit]], Tounmineraler wéi [[Kaolinit]] a [[Wolframit]] an [[Uraninit]]; et gehéiert domat zu de weltwäit féierende Natiounen an der [[Wolfram]]- an [[Uran]]produktioun. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] huet Hitlerdäitschland portugisesche Wolfram fir seng Waffenproduktioun benotzt, an der Atombomm vun [[Hiroshima]] war portugiseschen Uran dran. D'Landwirtschaft a Portugal ass eng vun den ineffizientsten an Europa; den Undeel vum Akerbau um BIP läit bei ongeféier 5 %, mä iwwer 15 % vun der aktiver Bevëlkerung schaffen hei. Dat huet dozou gefouert, datt vill Betriber hu missen opginn, soudatt mëttlerweil bal d'Hallschent vun de Liewensmëttel muss importéiert ginn. D'Korkeecheplantatiounen am [[Alentejo]] an de Ubau vu [[Mandelbam|Mandelen]] ass och an enger déiwer Kris. Anerersäits ginn op grousse Flächen [[Eukalyptus]]beem gesat, well déi méi séier wuessen an domat der [[Cellulose]]industrie, engem wichtege Wirtschaftsfacteur vum Portugal, déi noutwenneg Ressource liwwert. Ëmweltpolitesch gesinn ass dat eng ganz schwiereg Situatioun, well den Eukalyptus dem Buedem seng Reserven hëlt, den Urbësch an domat och d'Déierewelt op d'Säit dréckt a selwer ganz liicht brennt, wat zu deene bekannten an heefege katastrophale Bëschbränn am Summer féiert. Genee wéi den Akerbau huet och d'Fëscherei Produktivitéitsproblemer; d'portugisesch Fëschereiflott ass am Verglach mat der spuenescher wäit hannendran. Déi meescht Fësch ginn importéiert. Ongeféier 8 % vum BIP, mat klammender Tendenz, bréngt den Tourismus an, woubäi déi meescht Touristen aus Spuenien a Groussbritannie kommen. D'Algarve ass den Zentrum vun der tourestescher Aktivitéit a läit dobäi mat groussem Ofstand un der Spëtzt. == Politik == Zanter der [[Oeilletsrevolutioun]] vun 1974 huet Portugal sech zu enger stabiler [[Parlamentaresch Demokratie|parlamentarescher Demokratie]] entwéckelt. Déi véier wichtegst Organer vun der Politik a Portugal sinn de [[Lëscht vun de portugisesche Presidenten|President]], de [[Lëscht vun de Premierministere vu Portugal|Premier]] a säi Ministerrot, d'[[Parlament]] an d'[[Justiz]]. De '''President''', deen all fënnef Joer direkt an allgemenge Wale bestëmmt gëtt, ass och Commandant en chef vun der Arméi. Hien ernennt de Premier an de Ministerrot, woubäi en sech do un de Resultater vun der Parlamentswal z'orientéieren huet. De '''Staatsrot''' ass e Gremium, deen de President beréit. E besteet aus sechs ziville Beamten, alle fréiere Presidenten, fënnef Persounen, déi vum Parlament gewielt ginn a fënnef Persounen, déi de President bestëmmt. D'Regierung gëtt vum '''Premierminister''' ugefouert, dee sech säi '''Ministerrot''' zesummenstellt. All nei Regierung muss dem Parlament e Programm virleeën, iwwer deen debattéiert gëtt. Wann dee Programm net refuséiert gëtt, dann heescht dat, datt d'Régierung vum Parlament akzeptéiert gëtt. D''''Parlament''' gëtt als ''Assembleia da República'' (''Versammlung vun der Republik'') bezeechent a besteet aus enger Kummer mat bis zu 230 Deputéiert. D'Deputéiert gi fir véier Joer gewielt, woubäi d'[[Verhältneswalrecht]] benotzt gëtt. De President huet d'Recht, d'Parlament opzeléisen an Neiwalen auszeschreiwen. D''''Iewescht Geriicht''' ass déi héchst Instanz vun der portugisischer Justiz, woubäi et speziell Iewescht Gerichter fir militäresch, verwaltungsrechtlech a steierrechtlech Froe gëtt. D'portugisesch '''Cour constitutionnelle''' huet néng Memberen an iwwerwacht d'verfassungsgerecht Ausleeë vum Recht. Am '''Parteie'''spektrum dominéieren dräi Parteien: de ''[[Sozialistesch Partei vu Portugal|Sozialisten]]'' (''PS'') stinn zwou biergerlech-konservativ Parteien, d'[[Sozialdemokratesch Partei vu Portugal|Sozialdemokratesch Partei]] (''PSD'') an d'[[Portugisesch Vollekspartei|Vollekspartei]] (''CDS-PP''), géinteniwwer. Déi zwou leschtgenannte Parteien hu sech zu enger Walallianz, der ''Força Portugal'', zosummegedoen. De PS stellt zanter der Oeilletsrevolutioun ëmmer de President, andeems d'Premieren schonn aus béid Lagere komm sinn. Zurzäit regéiert d'biergerlech-konservatiivt Lager. Weider Parteien sinn déi portugisesch Gréng (''Partido Ecologista “os Verdes”'', ''PEV''), d'Kommunisten an de Lénksblock (''Bloco de Esquerda'', ''BE''). ''Kuckt dozou och den Artikel: [[Lëscht vun de politesche Parteien (Portugal)]]'' == International Bezéiungen == Portugal ass Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (EU) an hat d'Presidence vum [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Conseil vun der EU]] am éischte Hallefjoer [[2000]] iwwerholl. An där Zäit huet Portugal als Zil gehat, den Dialog mat [[Afrika]] ze forcéieren an Impulser fir d'Stäerkung vun der [[Konkurrenzkapazitéit]] vun der europäescher Wirtschaft ze ginn. Dat 2. Semester [[2007]] huet et nees d'Presidence. Portugal war Grënnungsmember vun der [[NATO]] a bedeelegt sech mat Truppe bei der Friddenssécherung um [[Balkan]]. Zesumme mat Spuenien ass Portugal un den [[Ibero-Amerikanesch Sommeten|Ibero-Amerikanesche Sommete]] bedeelegt, deenen hiert Zil den Dialog virun allem mat de Länner aus [[Latäinamerika]] ass. Portugal war och an der Féierungsroll wéi d'[[Communautéit vun de Portugiseschsproochege Länner]] (CPLP) gegrënnt ginn ass, mam Zil, d'Kooperatioun vun dëse Länner ze verdéiwen. Portugal huet och [[Timor-Leste]] ënnerstëtzt, eng fréier Kolonie, an där hirem Onofhängegkeetswëllen, souwuel finanziell wéi och militäresch, a kooperéiert elo mat dësem jonke Staat zesumme mat asiatesche Länner, den USA an der [[UNO]]. Portugal huet en Territorialsträit mat [[Spuenien]] wéinst [[Olivenza]] (resp. ''Olivença''), dat zu [[Spuenien|Spuenie]] gehéiert, mä awer vu Portugal revendikéiert gëtt. Olivenza ass zanter [[1801]] ënner spuenescher Verwaltung, allerdéngs huet Spuenien sech um [[Wiener Kongress]] vun [[1815]] bereet erkläert, den Territoire u Portugal zeréckzeginn. Dat ass nach net geschitt, wat Portugal dofir bis haut reegelméisseg verlaangt. == Kultur == === Literatur === Portugal gëtt heiansdo och ''d'Land vun de Poete'' genannt. An der portugisescher Literatur hat d'[[Poesie]] ëmmer méi e staarken Afloss wéi d'[[Prosa]]. Am [[Mëttelalter]], wéi d'portugisesch Natioun entstanen ass, war am Nordweste vun der ibeereschen Hallefinsel d'Poesie wäit verbreet an huet exzellent sou gutt [[Eepik|eepesch]] wéi [[Lyrik|lyresch]] Wierker produzéiert. Ausser deene bekanntste klasseschen Dichter [[Luís de Camões]] a [[Fernando Pessoa]], gëtt et eng Rei aner, manner bekannte Kënschtler, déi op déi modern portugisesch Literatur e wichtegen Afloss hunn.. D'Prosa huet sech e bësse méi spéit entwéckelt. Eréischt am [[14. Joerhonnert]] koumen déi éischt Chroniken oder Biographië vun Helleger eraus. De [[Fernão Lopes]] ass dovun dee wichtegsten; hien huet eng Chronik geschriwwen iwwer d'Regentschaft vun dräi Kinneken aus senger Zäit. International ass déi portugisesche modern Literatur am meeschte bekannt. Hei falen d'Schrëfte vum [[Eça de Queirós]] an dem [[Nobelpräis fir Literatur|Nobelpräisdréier fir Literatur]] [[1998]], [[José Saramago]] am meeschten op. === Relioun === Ongeféier 97 % vun de Portugise si [[Katholizismus|réimesch-kathoulesch]], woubäi a Portugal Glawensfräiheet besteet. D'Pilgerplaz [[Fátima]] läit a Portugal an ass der Maria, dem Jesus senger Mamm, dévouéiert. D'Maria gëtt vun de Portugise vill veréiert, bal wéi eng Gottheet, wat fir munnecher en Indiz op de Fait ass, datt d'Virfahre vun de Portugise virun der [[Christianiséierung]] haaptsächlech weiblech Gottheeten ugebiet hunn. === Gastronomie === D'portugisesch Kichen huet enorm vill Aspekter, well d'Portugise vill Saachen, déi s'op hiren Entdeckungsfahrte kennegeléiert hunn, an hir Kachtraditiounen opgeholl hunn. An all Régioun vu Portugal gëtt et eege Spezialitéiten, mat verschiddene Fleesch- a Fëschzorten oder Mieresfriichten. D'Nationaliessen ass de [[Bacalhau]], bei deem et 365 verschidde Zoubereedungsméiglechkeete gi soll. Portugal ass och fir säi Wäi bekannt, schonn zanter der [[Réimeschet Räich|Réimerzäit]] gëtt Portugal mat dem Gott vum Wäin an de Fester, dem [[Bacchus]], associéiert. Och haut gehéieren d'Wäiner aus Portugal zu deene beschten op der Welt, bekannt ass virun allem de séisse [[Porto (Wäin)|Porto]]. ''Kuckt dozou och den Artikel: [[Caldeira de carne]]'' === Musek === Déi wichtegst Museksform a Portugal ass de [[Fado]], dee ganz melancholesch ka sinn an dowéinst deelweis responsabel ass fir de [[Klischee]] vun de melancholesche Portugisen; géintiwwer den temperamentvolle Spuenier. Dës Musek huet eppes vu ''saudade'' (etwa: ''Seensucht'') u sech, an et ass gutt méiglech, datt s'eng Mëschung ass vun de Lidder vu portugisesche Matrousen an de Rhythme vun afrikanesche Sklaven. Dobäi gëtt en Ënnerscheed tëscht zwou Stilformen; dem [[Fado]] vu [[Lissabon]] an deem vu [[Coimbra]]. D'[[Amália Rodrigues]] war déi wichtegst a bekanntst Fado-Kënschtlerin, no hirem Doud kruten e puer jonk Kënschtler d'Méiglechkeet aus dem Schiet erauszekommen an nei Forme vum Fado ze produzéieren, déi zum Deel nëmmen nach duerch d<nowiki>'</nowiki>''saudade'' un den urspréngleche Fado erënneren. Och an de fréiere portugisesche Kolonien hat de Fado sech ausgebreet a sech eegestänneg zum [[Kap Verdesch-Inselen|kap-verdesche]] [[Morna]] vun der [[Cesária Évora]] oder zum brasilianesche [[Choro]] weiderentwéckelt. Aus der Zäit vum faschisteschen ''[[Estado Novo]]'' ënner dem [[Salazar]] staamt eng Liddermaachertraditioun. Déi bekanntst Vertreter vun dëser Protestbeweegung sinn de [[José Afonso]] (dacks ''Zeca'' genannt) an de [[Sérgio Godinho]]. Vum José Afonso staamt d'Interpretatioun vum ''[[Grândola, vila morena]]'', e Lidd, dat den Depart fir d'Oeilletsrevoluioun aglaut hat. An der [[Popmusk]] huet sech a Portugal den [[Hip Hop Tuga]] erausgeschielt, deen eng u Portugal adaptéiert Fassong vum [[Hip Hop]] ass, an deen ënner Jugendlecher ganz populär ass. All portugisesch Regioun ass houfreg op hiren eegene [[Folklore]]stil (''Ranchos Folclóricos''). Déi portugisesche Musek- und Danztraditioun huet sech a Brasilien mat den Traditioune vun de [[Sklav]]en aus dem Angola vun haut gemëscht an ass als [[Samba]] och a Portugal ganz beléift. Ënner den angolaneschen Immigranten ass och de ''[[Kuduro]]'', eng Zort haarden, allerhad sënnleche Samba mat engemhelleweche Rhythmus, ganz populär, de ''[[Kizomba]]'' ass en änlechen Danzrhythmus, deen awer net sou verbreet ass. === Volleksfester === Am Juni gëtt et a ganz Portugal Fester zu Éiere vun den dräi Vollekshellegen (''Santos Populares''). Dës dräi Helleg sinn den [[Antonius vu Padua|Antonius]], den hellege [[Johannes den Deefer|Johannes]] an de [[Simon Péitrus|Péitrus]]. Gefeiert gëtt mat Wäin, ''água-pé'' ([[Moscht]]), traditionellem Brout mat Sardinnen, Stroossefester an -dänz, Hochzäiten, Feier a Freedefeier a vill gudder Laun. ''Santo António'' gëtt an der Nuecht vum 12. op den 13. Juni gefeiert, virun allem zu Lissabon (wou dësen Hellëge gebuer gouf und gelieft huet), wou et och eng Zort Kavalkad (''Marchas Populares'') him zu Éiere gëtt. Et ginn och Hochzäiten zelebréiert (''Casamentos de Santo António''). De populäersten Hellegen ass de ''São João'' (hl. Jean), deen um [[Gehaansdag]] virun allem zu [[Porto (Portugal)|Porto]] a [[Braga]] gefeiert gëtt, woubäi et [[Sardine]]n a ''Caldo Verde'' (eng traditionell Zopp) gëtt an d'Leit sech géigesäiteg mat Plastikhummeren op de Kapp schloen, wat Gléck soll bréngen. Zu Éiere vum ''São Pedro'' gëtt den 28. an den 29. Juni gefeiert, besonnesch zu [[Póvoa de Varzim]] an zu [[Barcelos]], woubäi déi Fester zu Éiere vum Mier sinn. Dofir gëtt vill Feier (''fogeiras'') benotzt an et gëtt erëm eng Zort "Stroossefuesend". === Sport === [[Foussball]] ass dee bekanntsten, beléiftsten an am meeschte gespillte Sport a Portugal. De [[portugisesche Foussball]] huet Weltklassespiller wéi den [[Eusébio]], [[Manuel Rui Costa]] oder de [[Luís Figo]] ervirbruecht. Nieft dem Foussball hu portugisesch Sportler international an aneren Disziplinne [[Marathon]], [[Beachvolleyball]] und [[Rullhockey]] groussen Erfolleg. Et gëtt a Portugal nach eng traditionell Sportaart, de [[Jogo do pau]] (''Bengelspill''), dat e Selwerverdeedegungssport ass an einfach hëlze Bengelen als "Waff" benotzt. Dëse Sport staamt aus dem Mëttelalter, ass awer haut nach populär; d'Bengelen, déi hautdesdaags dofir geholl ginn, si 60 bis 80 Zentimeter laang, also méi kuerz wéi déi vu fréier. === Bildungssystem === Bis zu der [[Oeilletsrevolutioun]] 1974 gouf d'Bildung lénks leie gelooss an och no der Revolutioun geet den Opbau vum Bildungssystem nëmme lues virun. Bis d'Joer [[2000]] hat nëmmen een Zéngtel vun den Drëssegjäregen en Héichschouldiplom. Domat hat Portugal ënner den EU-Membere virun der Osterweiderung dee mat groussem Ofstand nidderegste Wäert. Mat senge 15 % Analphabeten louch Portugal och an dëser Statistik vir. Hautdesdaags awer net méi. Zanter 2016 läit den Taux vun den Analphabeten (meeschtens bei eelere Leit) bei 5 %<ref>[https://expresso.pt/sociedade/2016-09-03-Taxa-de-analfabetismo-em-Portugal-ainda-e-das-maiores-na-Europa Taxa de analfabetismo em Portugal ainda é das maiores na Europa]</ref> an 100&nbsp;% vun de Schüler an der Primärschoul si scolariséiert. Dat ass e grousse Problem fir d'wirtschaftlech Entwécklung, an dréit virun allem bei d'Ineffizienz vum Akerbau bäi, well virun allem d'Landbevëlkerung vum Analphabetismus betraff ass. Mä och d'portugisesch Mëttelschicht ass ënnerduerchschnëttlich gebilt, well den Accès op d'Universitéiten eréischt an de leschte Jore méi einfach ginn ass. Sou feelt et z.&nbsp;B. u gutt ausgebilten Entrepreneren déi traditionell Besëtzer vu Firme sinn der ausländescher Konkurrenz dacks net méi gewuess, well se duerch Ierwschaft, net duerch Ausbildung zu hirem Posten als Chef komm sinn. De Schoulsystem besteet aus enger véierjäreger Primärschoul an enger fënnefjäreger Uewerschoul. Et besteet eng gesetzlech festgeluecht zwielefjäreg Schoulflicht fir all d'Kanner vun hirem sechste Liewensjoer un. D'Flichtschoul ass an de staatleche Schoule gratis a fir an enger vun de relativ ville privaten Institutiounen kënnen an d'Schoul ze goen, kënnen aarm Famille Subside kréien. Wien no der Uewerschoul nach d'''Escola Secundária'' besicht (wärend dräi Joer), däerf op d'Universitéit a kann tëscht e puer Méiglechkeete fir säin Héichschoulstudium wielen: d'Héichschoulbildung gëtt a Portugal vu staatlechen a privaten Universitéiten (''universidades'') a staatlechen a private Fachhéichschoulen (''escolas politécnicas'') ugebueden an duerchgefouert. Fir den entléene Régiounen ze hëllefen sinn a ville mëttlere Stied Héichschoulen agericht ginn; de Wiessel vun enger Institutioun zu enger anerer ass relativ liicht. Et ass op jiddwerfall en Opnamexamen z'absolvéieren an et sinn Studéiertaxe fälleg, déi bei de private Schoulen méi héich si wéi bei de staatlechen, an och vum Fach ofhängeg sinn; op staatleche Schoule si bis zu 850&nbsp;€ all Joer fälleg. Trotzdeem ass ongeféier en Drëttel vun de Studente bei enger privater Institutioun ageschriwwen. Zousätzlech zu den Aschreiwtaxe si ''propinas'' ze bezuelen, dat sinn Taxen déi fir d'Austelle vun Zensuren an Diplomer agezu ginn. Ongeféier 20 % vun de Studente kommen an de Genoss vun enger akommesofhängeger staatlecher Subventioun. === Medien === Déi staatlech portugisesch Radio- an Televisiounsgesellschaft [[Rádio e Televisão de Portugal|RTP]] (''[[Radiotelevisão Portuguesa]]'') bedreift zwéin Televisiounssenderen, ''RTP 1'' an ''RTP 2''. Zanter [[1992]] si Privatsenderen a Portugal erlaabt, zanterhier gëtt et nach ''[[Sociedade Independente de Comunicação|SIC]]'' an ''[[Televisão Independente|TVI]]'' (''Televisão Independente''). De Programm gëtt bei alle véier Sendere vu brasilianeschen a portugiseschen [[Telenovela]]s an Action-Serien dominéiert; d'Noriichte sinn an héijer Mooss op Portugal ausgeriicht. Filmer ginn dacks op Englesch mat [[Ënnertitel]]e gewisen. Den Auslandssender ''RTP-Internacional'' kann och a Mëtteleuropa empfaange ginn. A Portugal gëtt et ongeféier 150 Radiostatiounen, woubäi de Sender vun der ''RTP'' an de kathoulesche Sender ''Radio Renascença'' landeswäit kënnen empfaange ginn. D'RTP ass iwwer [[Kuerzwell]] och a Mëtteleuropa ze héieren, allerdéngs nëmmen op Portugisesch. Ënner de villen Zeitungen, déi a Portugal gedréckt ginn, leeft momentan e Konsolidéierungsprozess of, bei deem wuel e puer méi kleng Zeitungen ënnergoe wäerten. Déi wichtegst Zeitunge sinn déi konservativ-liberal ''[[Diário de Notícias]]'', de linksliberale ''Público'' (allen zwee vu Lissabon) an de ''[[Jornal de Notícias]]'' vu Porto. Ganz grouss Oploen hunn och d'Sportzeitungen, déi all Dag erauskommen a sech bal nëmme mat Foussball beschäftegen - déi wichtegst sinn d<nowiki>'</nowiki>''[[O Jogo]]'' an d'''[[A Bola]]''. Als bescht Wochenzeitung gëllt den ''[[Expresso]]''. Am Beräich vun der [[Klaatschpress]] sinn d'Magaziner ''Maria'' an ''[[Nova Gente]]'' déi all Woch gedréckt ginn, déi Publikatioune mat den héchsten Oploen. === Verkéier === Déi dräi wichtegst Fluchhäfe vu Portugal, [[Porto (Portugal)|Porto]], [[Lissabon]] a [[Faro (Portugal)|Faro]] gi vun e puer Fluchgesellschaften ugeflunn, woubäi déi zwou portugisesch Fluchgesellschaften [[TAP Portugal]] a [[Portugália]] déi meescht Verbindungen ubidden. Et gëtt och Flich bannent dem Land, mä well d'Land ze kleng ass sinn déi net besonnesch attraktiv an tendéieren dozou relativ deier ze sinn. D'Stroossennetz ass, virun allem och mat Hëllef vu Subside vun der [[Europäesch Unioun|EU]] gutt ausgebaut, wat Leit, déi Portugal an den achtzeger Jore fir d'lescht Kéier besicht haten, verwonneren däerft. Déi wichtegst Route gi vun ''Autostradas'' (mat Péagen) oder ''Itinerários Principais (IP)'' (gratis) resp. ''Itinerários Complementares (IC)'' zerwéiert. An ofgeleeëne Gebidder kann een allerdéngs nach dacks op [[Pavé|Pavé-Stroosse]] stoussen. D'Selwerfueren, speziell an de Stied, sollte sech Mëtteleuropäer gutt iwwerleeën; dem Chaos zu de Stousszäiten an dem generéisen Ausleeë vun de Verkéiersreegelen ass net jiddweree gewuess. Datt de Stroosseverkéier a Portugal zu den onsécherste gehéiert, hunn europäesche Onglécksstatistike schonn dacks bewisen. Taxie si relativ bëlleg, besonnesch an de Stied. D'Eisebunnsnetz a Portugal ass net besonnesch dicht, op den Haaptstrecke sinn d'Verbindungen awer effizient a séier, wann d'Eisebunner net grad streiken. Op den Niewestrecke gouf an de leschte Joerzéngten näischt méi investéiert an et sinn der och mëttlerweil vill ausser Betrib. International Zich verbanne Portugal mat e puer Stied a [[Spuenien]], dernieft gëtt et eng Verbindung op [[Irún]] op der spuenesch-franséischer Grenz mat direktem [[TGV]]-Uschloss fir op Paräis. Dogéint gëtt et en zimmlech dicht Busnetz, dat zu niddrege Präisser bal all Uertschaft ufiert. International Busse verbanne Mëtteleuropa mat Portugal, si gi wéinst der laanger Fuerzäit allerdéngs bal nëmme vu Gaaschtaarbechter benotzt. <!-- (onverständlech) D'Busse fueren a Portugal vun der ''Rodoviária'' of, wou een och d'Biljeeë kritt.--> === Feierdeeg === {| {{prettytable}} |- bgcolor="#eee" align=center ! Datum ! Numm ! Portugisesche Numm ! Bemierkung |- | [[1. Januar]] | Neijoerschdag |''Ano Novo'' | |- | | [[Karfreideg]] |''Sexta-Feira Santa'' | de Freideg virun Ouschteren |- | | [[Ouschteren|Ouschterdag]] |''Páscoa'' | Ouschtersonndeg |- | [[25. Abrëll]] | [[Dag vun der Fräiheet]] |''Dia da Liberdade'' | [[Oeilletsrevolutioun]] [[1974]] |- | [[1. Mee]] | [[Dag vun der Aarbecht]] |''Dia do trabalhador'' | |- | [[10. Juni]] | Portugal-Dag |''Dia de Portugal'' | Doudesdag vum [[Luís de Camões|Camões]] am Joer [[1580]] |- | | [[Erläichendag]] |''Corpo de Deus'' | Donneschdeg, 40 Deeg no [[Ouschteren]] |- | [[15. August]] | [[Léiffrawëschdag]] |''Assunção'' | |- | [[5. Oktober]] | Aféierung vun der Republik |''Implementação da República'' | am Joer [[1910]] |- | [[1. November]] | [[Allerhellegen]] |''Todos os santos'' | |- | [[1. Dezember]] | Erëmaféierung vun der Onofhängegkeet |''Restauração da Independência'' | am Joer [[1640]] |- | [[8. Dezember]] | [[Onbefleckt Empfängnis]] |''Imaculada Conceição'' | [[Patréiner|Patréinesch]] vu Portugal |- | [[25. Dezember]] | [[Chrëschtdag]] |''Natal'' | |} '''Wat nach dozou ze soen ass:'''<br> All Krees huet en eegene reliéise Feierdag, dacks fir den hellegen Antonius den [[13. Juni]], dem hellege Johannes de [[24. Juni]] oder den hellege Péitrus den [[29. Juni]]. Wann de Krees kee sou e Feierdag huet, dann ass [[Fuessonndeg]] e gesetzleche Feierdag. De [[Fuessonndeg]] gëtt awer faktesch wéi e normale Feierdag behandelt, virun allem well d'Staatsbeamten deen Dag normalerweis fräi hunn. Donieft gëtt doriwwer diskutéiert, de [[24. Juni]] als Feierdag anzeféieren (Onofhängegkeet vu Portugal am Joer [[1128]]). == Literatur iwwer Portugal == * Briesemeister, Dietrich an Axel Schönberger (Hrsg.), 1997. ''Portugal heute: Politik - Wirtschaft - Kultur''. Frankfurt am Main. (Eng relativ deier, ustrengend, mä ganz informativ an déifgrënneg Aufsatzsammlung) * [[Gilberto Freyre|Freyre, Gilberto]], 1990. ''Herrenhaus und Sklavenhütte''. 491 S. Dtv. (Dat wichtegst Wierk vum bedeitende brasilianesche Soziolog an Anthropolog gëtt zwar e ''Bild vun der brasilianescher Gesellschaft'', mä an engem Drëttel geet et awer iwwer d'portugisesch Kolonisatoren a virun allem iwwer deenen hir kulturell Originnen an hir Wirtschaftsgeschicht rieds. D'Original koum 1933 ënner dem Titel "Casa grande e senzala" eraus). * Labourdette, Jean-François, 2000. Histoire du Portugal. 703 p., Fayard, France. ISBN 2-213-60590-4. * [[Martin Page|Page, Martin]], 2007. ''The first global village / How Portugal Changed the World''. 9. Oplo. Casa das lettras, Cruz Quebrada, Portugal. 277 p. (zielt zu de beschten an aktuellste Geschichtbicher iwwer Portugal). * [[Erich Maria Remarque|Remarque, Erich Maria]], 1962. ''Die Nacht von Lissabon''. (D'Geschicht spillt am Zweete Weltkrich an där Zäit, wou Lissabon eng Sammelplaz fir all déi europäesch Krichsrefugiée war, déi vun do aus an Amerika emmigréire wollten) == Um Spaweck == {{Commonscat}} === Administratioun === * [http://www.portugal.gov.pt/Portal/EN/ Portal do Governo] - Haaptsite vun der portugisescher Régierung. * [https://web.archive.org/web/20050324012618/http://presidenciarepublica.pt/en/main.html Presidência da República] - Offiziell Säit vum President. * [https://web.archive.org/web/20080210084229/http://www.parlamento.pt/ingles/index.html Assembleia da República] - Offiziell Websäit vum Parlament. === Tourismus === * [https://web.archive.org/web/20170713105624/http://www.portugal.org/ Welcome to Portugal] - Allerhand interessant Saachen iwwer Portugal. * [https://web.archive.org/web/20041001081128/http://www.portugalinsite.pt/ Portugal inSite] - Den offizielle Rees- an Tourismussite vu Portugal. * [http://www.justportugal.org Portugal] - Portugal Rees. * [https://web.archive.org/web/20050713073804/http://www.portugalia.org/ Portugalia] - Fotoe vu Portugal. * [https://web.archive.org/web/20060127194637/http://imagesofportugal.com/ Biller aus Portugal] * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Portugal Portugal op Wikivoyage] === Kultur a Sport === * [https://web.archive.org/web/20141218130601/http://cphrc.org.uk/ Contemporary Portuguese Political History Research Centre] - Geschicht a Politik. * [http://www.igespar.pt/en IGESPAR] - Monumenter a Portugal. * [http://www.euro2004.com Euro 2004] - Offiziell Websäit iwwer d'Foussball-EM2004. * [http://www.folclore-online.com/ Folclore de Portugal] - Portugisesch Folklor. * [http://www.jogodopau.com/index_top.html Bengelspill] === Diverses === * [https://web.archive.org/web/20070705092837/http://www.eu2007.pt/ Site vun der portugisescher EU-Presidence 2007] * [https://web.archive.org/web/20041013004725/http://www.bibliomonde.net/pages/fiche-geo.php3?id_ent_geo=9 Eng Datebank iwwer Portugal an eng kommentéiert Bibliographie (op fr.)] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Portugal| ]] nibyf61toucoztxyp8aism698xe48w7 2689791 2689472 2026-08-07T08:50:40Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689791 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República Portuguesa | Fändel = Flag of Portugal.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Portugal | Wopen =Coat_of_arms_of_Portugal.svg | Wope Breet = 125px | Wopen Artikel = Wope vu Portugal | National Devise = keng | Kaart= EU-Portugal.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]], [[Mirandeesesch]] | Haaptstad = [[Lissabon]] | Haaptstad Awunner = 509751 | Haaptstad Koordinaten = 38º42'N, 9º11'W | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 92.090<ref>Fläch ouni d'Azoren a Madeira: 88 967 km&sup2;. Quell: [http://www.ine.pt/portal/page/portal/PORTAL_INE/Publicacoes?PUBLICACOESpub_boui=5600892&PUBLICACOESmodo=2 Statistical Yearbook of Portugal (2005)] vum [http://www.ine.pt Instituto nacional de estatística].</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10.599.095<ref>2006 [http://www.ine.pt Instituto nacional de estatística] (August 2007)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 115 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. Juni]], Dia de Portugal | Nationalhymn = [[A Portuguesa]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/57/PortugalX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = 0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.pt]] | Telefonsprefix = +351 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Portugisesch Republik''' (''República Portuguesa'') oder och einfach nëmme '''Portugal''', ass e [[Staat]] am Südweste vun der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]]. E gëtt am Westen an am Süde vum [[Atlanteschen Ozean]], am Osten an am Norde vu [[Spuenien]] begrenzt. Donieft gehéieren zum portugisesche Staatsgebitt d'Inselgrupp vun den [[Azoren]] souwéi [[Madeira]]. Westlech vun der Haaptstad [[Lissabon]] läit [[Cabo da Roca]], dee westlechste Punkt vum europäesche Festland. Den Numm ''Portugal'' kënnt vum Numm vun der Siidlung ''Cale'' am Delta vum Floss [[Douro]] hier. ''Cale'' kéint e [[Griichesch Sprooch|griichescht]] Wuert sinn (''Kalles'' = "schéin") a sech op d'Schéinheet vun der Natur am Norde vum Portugal vun haut bezéien, deen d'[[Griicheland|Griichen]] deemools koloniséiert haten. Aner [[Geschicht|Historiker]] mengen, datt ''Cale'' aus dem [[Phenizier|Phenizesche]] kéim, well d'Phenizier Portugal an der Zäit virun de [[Réimescht Räich|Réimer]] besidelt haten. Wéi Portugal zum Réimeschen Imperium gehéiert huet, gouf ''Cale'' e wichtegen Hafen, op [[Latäin]] ''Portus Cale''. Am [[Mëttelalter]] gouf ''Portus Cale'' du ''Portucale'', duerno ''Portugale'', woubäi dat Wuert am [[7. Joerhonnert|7.]] an am [[8. Joerhonnert]] nëmmen déi nërdlech Deeler vum Land bezeechent hunn, also d'Regioun tëscht de Flëss [[Douro]] a [[Rio Minho]]. Anerersäits verkierzt sech den Numm ''Portus Cale'' zu ''[[Porto (Portugal)|Porto]]'', der zweetwichtegster Stad, déi sech dowéinst voller Stolz als déi Stad betruecht, déi dem Land den Numm ginn huet. == Administrativ Andeelung == Portugal huet eng ganz komplex Administratioun. Et gëtt fënnef [[Regioun (Portugal)|Regiounen]] (''regiões''), 18 Distrikter (''distritos'') an zwou autonom Regiounen (''regiões autónomas''), donieft existéieren 28 sougenannt "statistesch Ënnerregiounen" (''subregiões estatísticas''). Een Niveau drënner kommen dann ongeféier 308 Kreesser (''municípios'' oder ''concelhos'') a 4257 Gemengen (''[[freguesia]]s''). Déi Andeelung ass éischter ineffizient an deier. Et gëtt un enger Reform geschafft, déi d'Distrikter ofschafen an d'Kompetenzen dezentraliséiere soll. == Geschicht == [[Fichier:Lisboa Torre de Belém w.jpg|thumb|Torre de Belém]] === Fréigeschicht bis d'Antikitéit === D'Vir- an d'Fréigeschicht vum Land entsprécht zum gréissten Deel der Entwécklung an den anere Regioune vun der Ibeerescher Hallefinsel. Vun [[2000 v. Chr.]] un sinn d'[[Ibeerer]] warscheinlech aus Nordafrika agewandert. Vun [[1200 v. Chr.]] un goufe vun de [[Phenizier]] a vun [[700 v. Chr.]] un vun de [[Griicheland|Griichen]] Kolonie gegrënnt. No [[600 v. Chr.]] wandere [[Kelten]] eran, déi sech mat den Ibeerer vermëscht hunn (sougenannt [[Keltibeerer]]). Zu deene gehéiert och de Stamm vun de [[Lusitaner]], deenen hire [[Latäin|laténgeschen]] Numm méi spéit dem Land säi sollt ginn. No [[450 v. Chr.]] gouf dat Gebitt vu [[Karthago]] eruewert an nom [[Punesch Kricher|Zweete Punesche Krich]] u [[Roum]] ofgetrueden. Vun de Réimer gëtt et ënner dem Numm ''Lusitania'' zum Deel als eegestänneg Provënz verwalt. Déi réimesch Herrschaft hält op an der [[Vëlkerwanderung]]szäit, d'[[Sueben]] (no [[409]]) a virun allem d'[[Westgoten]] (no [[416]]) grënnen hir Räicher um Terrain vum spéidere Portugal. === Herrschaft vun de Maure bis d'Kolonialmuecht === Am Joer [[711]] gouf d'Land vun de [[Mauren]] eruewert, Portugal gëtt en Deel vum [[Kalifat vu Cordoba]], wou d'[[Almoraviden]] d'Soen hunn. [[718]] fänkt [[Kinnekräich León|León]] mat der chrëschtlecher ''[[Reconquista]]'' un, aus Portugal gëtt sou am [[11. Joerhonnert]] eng eegestänneg Grofschaft, déi [[1093]] un den [[Henri vu Burgund]] fält, de Grënner vun der éischter portugisescher Kinneksdynastie. Ënner dem Henri sengem Jong an Nofollger [[Alphonse I. vu Portugal|Alphonse I.]] gëtt Portugal [[1143]] onofhängeg, den Alphonse selwer gëtt Kinnek. D'[[Haus Burgund (Portugal)|Burgunder]] sinn a Portugal bis [[1383]] um Rudder, [[1211]] gëtt dat éischt Stännparlament (''[[Cortes]]'') aberuff, [[1250]] ass d'Reconquista, no der Eruewerung vun der [[Algarve]], a Portugal fäerdeg, [[1256]] gëtt [[Lissabon]] nei Haaptstad vum Kinnekräich. 1383 stierft de leschte Burgunder a Portugal. De [[Jean I. vu Portugal|Jean vun Avis]], dee baussent engem Bestietnes op d'Welt koum, rifft sech zum Kinnek aus, ka [[Kastilien|kastilesch]] Uspréch op de portugiseschen Troun an der [[Schluecht vun Aljubarrota]] ([[1385]]) ofwieren a grënnt déi zweet portugisesch Dynastie ([[Avis Dynastie|Avis]]). D'Avis-Kinneken, besonnesch den [[Emanuel I. vu Portugal|Emanuel I.]] ([[1495]]-[[1521]]) verbesseren dem Land seng wirtschaftlech a militäresch Kapazitéite massiv: Portugal gëtt féierend Handels- a Séimuecht, keeft Kolonien a [[Brasilien]], [[Afrika]], [[Arabien]], [[Portugisesch-Indien|Indien]] an a [[China]], d'Land ass eng Weltmuecht an déi räichst Natioun vun Europa (''Kuckt dozou och den Artikel: [[Henri de Séifuerer]]''). Och kulturell ass d'Land an der Bléi ([[Luís de Camões]]). [[1580]] ass d'Avis-Dynastie um Enn, Portugal fält aus dynastesche Grënn un d'[[Habsburg]]er vu [[Spuenien]]. Bis [[1640]] regéieren d'Spuenier, Portugal verléiert seng Onofhängegkeet, gëtt zu enger spuenescher Provënz degradéiert a verléiert Stécker vu sengem Kolonialräich. 1640 kënnt et zu enger Revolte géint d'spuenesch Herrschaft vum Adel ënner dem Herzog vu [[Bragance]], dee sech als [[Jean IV. vu Portugal|Jean IV.]] zum Kinnek erkläert. Hie grënnt déi virlescht portugisesch Dynastie, d'[[Haus Bragance]]. Baussen- a wirtschaftspolitesch gëtt d'Land méi a méi ofhängeg vun [[England]] (cf. [[Methuenvertrag]], [[1703]]). [[1755]] zerstéiert en [[Äerdbiewen]] grouss Deeler vun der Haaptstad Lissabon, de [[Sebastião José de Carvalho e Mello, Marquês de Pombal|Marquês de Pombal]] baut d'Stad erëm op a baut d'Land mat deels drastesche Methoden zu engem opgekläerten [[Absolutismus|absolutistesche]] Staat ëm. [[1807]] hunn [[Napoleon Bonaparte|napoleonesch]] Truppen d'Land besat, d'kinneklech Famill goung an den [[Exil]] a Brasilien. Nodeemss d'Fransouse mat brittescher Hëllef erausgehäit goufen, koum et zu enger [[Liberal Revolutioun a Portugal|liberaler Revolutioun]], d'Land krut fir d'éischt Kéier a senger Geschicht eng [[Constitutioun]] ([[1821]]). Eréischt am [[Miguelistekrich]] hunn d'Unhänger vun enger [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]] géint d'Unhänger vum Absolutismus gewonnen. 1821 gouf Brasilien ënner dem Keeser [[Pedro IV. vu Portugal|Pedro I.]] onofhängeg. === Schlussphas vun der Monarchie bis den Estado Novo === D'Zäit nom Miguelistekrich gëtt vum Konflikt tëscht de riets- an de lénksliberale ([[Cartisten]] a [[Setembristen]]) bestëmmt. [[1853]] stierft mat der Kinnigin [[Maria II. vu Portugal|Maria II.]] d'Haus Bragance an direkter Linn aus, wéinst dem Bestietnes vun der Kinnigin mam [[Ferdinand II. vu Portugal|Ferdinand II.]] vu [[Sachsen-Coburg-Gotha]] kann d'portugisesch Branche vun dësem däitschen Adelshaus den Troun iwwerhuelen (bis [[1910]]). D'Schlussphas vun der Monarchie gëtt vun enger allgemenger Schwächt vum Land, wirtschaftleche Problemer ([[Staatsfaillite]] [[1891]]) a sech widderhuelend republikanesch Opstänn bestëmmt. [[1908]] kommen de Kinnek [[Carlos I. vu Portugal|Carlos I.]] a säin Ierwe bei engem Attentat ëm d'Liewen, 1910 gëtt d'[[Republik]] ausgeruff. [[1916]] gräift d'Land op der Säit vun der [[Entente]] an den [[Éischte Weltkrich]] an. Déi ''[[Éischt Portugisesch Republik|éischt Republik]]'', bis [[1926]], ass duerch [[Anarchie|anarchesch]] a chaotesch Zoustänn gezeechent, monarchistesch a kommunistesch Revolten, Putschversich (ë.&nbsp;a. vum [[Sidónio Pais]], [[1917]]), schwaach, dacks Regierungen déi wiesselen, ouni parlamentaresch Majoritéit an eng allgemeng politesch Instabilitéit erschwéieren d'Situatioun. [[1926]] putscht d'Arméi a setzt der éischter Republik en Enn. Ënner dem Militär setzt sech allerdéngs en Zivilist, [[António de Oliveira Salazar]], vun [[1928]] un Finanzminister, vun [[1932]] u Premier, un d'Spëtzt vum Staat. Hie grënnt [[1933]] den ''[[Estado Novo]]'', den neien autoritäre Staat mat [[Faschismus|faschisteschen]] Tendenzen, mat enger Eenheetspartei ([[National Unioun]]), enger Staatsjugend an enger Geheimpolice ([[PIDE]]). Am [[Zweete Weltkrich]] bleift d'Land [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]], erlaabt awer den [[Alliéiert (Zweete Weltkrich)|Alliéierten]] d'Ariichte vu Militärbasen op den [[Azoren]] a gëtt, nodeem de Krich eriwwer ass, [[NATO]]-Member. [[1960]] fänkt de [[Portugisesche Kolonialkrich|Kolonialkrich]] un, dee besonnesch an Afrika ([[Angola]], [[Mosambik]], [[Guinea-Bissau]]) mat grousser Häert gefouert gëtt. [[1968]] muss de Salazar wéinst Problemer mat der Gesondheet opginn, säin Nofollger, [[Marcello Caetano]], ka sech allerdéngs net zu radikale Reformen decidéieren. Duerch de Kolonialkrich ass Portugal aussepolitesch ëmmer méi isoléiert, d'Käschte vum Krich dreiwen d'Staatsverscholdung an d'[[Inflatioun]] an d'Luucht. Féierend Genereel erkennen, datt de Kolonialkrich militäresch fir Portugal net méi ze gewannen ass. Well d'Regierung net capabel ass, eng politesch Léisung fir de Problem ze fannen, kënnt et [[1974]] zum [[Putsch]]. D'Onzefriddenheet vun der Bevëlkerung mat der [[Diktatur]], déi duerch d'Wirtschaftskris (wéinst der [[Krise vun den Äerduelegpräisser|Éischter Pëtrolskris 1973]]) nach verstäerkt gëtt, féiert dozou, datt sech d'Bevëlkerung massenhaft mat de putschenden Offizéier solidariséiert, et kënnt zu engem allgemenge Volleksopstand, der [[Oeilletsrevolutioun]], déi den ''Estado Novo'' ewechbléist. Déi nei Machthaber entloossen d'portugisesch Kolonien an d'Onofhängegkeet (1974/[[1975]]). Dat ass d'Enn vum portugisesche Kolonialräich. Et bleift ze soen, datt Portugal seng lescht Kolonien, nämlech de klengen Iwwerséiterritoire [[Macau]], op der südchinesescher Küst, ongeféier 60&nbsp;km vun Hongkong ewech, eréischt 1999 u China zeréckginn huet. [[Fichier:Portugal.png|thumb|left|Kaart vu Portugal]] === Vun der Oeilletsrevolutioun bis zum EU-Bäitrëtt === Déi éischt Phas no der Revolutioun ass vun engem Konflikt tëscht enger éischter konservativer Stréimung ([[Generol António Sebastião Ribeiro de Spínola]]) an engem [[Sozialismus|sozialistesche]] Flillek ([[Otelo Saraiva de Carvalho]], ''Haaptmann Otelo'') gezeechent, dee sech an dem [[Movimento das Forças Armadas|MFA]] (Movimento das Forças Armadas - der Vereenegung vun de putschenden Offizéier) ofspillt. Um Ufank gésäit et sou aus, wéi wann d'sozialistesch Stréimung géif gewannen, well et zu [[Verstaatlechung]]en a [[Landreform]]e komm ass, déi nei Constitutioun von [[1976]] definéiert de Sozialismus als Staatszil. Mä wéi sech bei den éischte Presidentschaftswalen no der neier Constitutioun 1976 de moderéierten [[António Ramalho Eanes|Generol Eanes]] iwwerraschend däitlech géint den Haaptmann Otelo kann duerchsetzen, sinn d'Weiche gestallt fir datt d'Land erëm eng parlamentaresch Demokratie no westeuropäeschem Modell ka ginn. Den Eanes an de Chef vun der Sozialistescher Partei, de [[Mário Soares]] (Premier vun 1976 bis [[1978]] a vun [[1983]] bis [[1985]], Staatspresident vun [[1986]] bis [[1996]]) féieren d'Land 1986 an d'[[EU|Europäesch Gemeinschaft]]. === Vum EU-Bäitrëtt bis haut === [[1979]] gewënnt fir d'éischt Kéier zanter der Oeilletsrevolutioun erëm eng politesch Gruppéierung, déi riets vun der Mëtt steet, d'Parlamentswalen (wat zu de Regierunge [[Francisco de Sá Carneiro]] a [[Francisco Pinto Balsemão]] féiert), d'Regierung ka sech mat der sozialistescher Oppositioun op eng Constitutiounsännerung eenegen, duerch déi sozialistesch Iwwerreschter, déi no der Oeilletsrevolutioun an d'Constitutioun geschriwwe goufen, erausgeholl ginn. D'Constitutiounsännerung, déi 1982 a Kraaft trëtt, eliminéiert ënner anerem dee bis dohi wichtege Revolutiounsrot a setzt e Verfassungsgeriicht nom Virbild vun aneren demokratesche Staaten an. 1985 gëtt den [[Aníbal Cavaco Silva]] Premier, seng konservativ [[Partido Social Democrata|PSD]] gewënnt onerwaart héich d'Wale vun [[1978]], bei deenen eng Partei fir d'éischt Kéier eng absolut Majoritéit kritt. De Cavaco Silva bleift bis [[1995]] Premier, hie steet fir eng [[Neoliberalismus|neoliberal]] Wirtschaftspolitik, d'Verstaatlechungen aus der Zäit vun der Oeilletsrevolutioun gi réckgängeg gemaach. Vun 1995 bis [[2002]] stellen d'Sozialiste mat dem [[António Guterres]] d'Regierung, vun 2002-[[2004]] huet d'Land mat dem [[José Manuel Barroso]] erëm eng konservativ Regierung. D'Funktioun vum President ass mat engem Sozialist besat, well dem Soares säin Nofollger 1996 de Sozialist [[Jorge Sampaio]] gëtt. [[2004]] gëtt de Barroso vum [[Europäesche Conseil]] zum Nofollger vum [[Romano Prodi]] als President vun der [[Europäesch Kommissioun|Europäescher Kommissioun]] bestëmmt. De [[Pedro Santana Lopes]] gëtt doropshi Premier, mä seng Koalitioun hält net laang: den [[30. November]] 2004 rifft de President Sampaio Neiwalen aus, déi am Februar 2005 ofgehale ginn. De [[José Sócrates]], dee Spëtzekandidat vun der ''Partido Socialista'' war, ass zanter dem [[12. Mäerz]] [[2005]] Ministerpresident. Den [[22. Januar]] [[2006]] gouf de Cavaco Silva zum President gewielt; hie gouf den [[23. Januar]] [[2011]] erëmgewielt. == Geographie an Natur == [[Fichier:Klima porto.png|thumb|Klimadiagramm vu Porto]] [[Fichier:Klima lissabon.png|thumb|Klimadiagramm vu Lissabon]] [[Fichier:Klima faro.png|thumb|Klimadiagramm vu Faro]] Den Norde vu Portugal huet e relativ killt a fiicht Klima. En ass ënnerdeelt an zwou Provënze resp. Landschaften: De [[Minho]] am Nordweste ass eng vun de Géigende wou déi meescht Leit wunnen, d'Groussstied leien nëmmen op der Atlantikküst, bannen am Land leien dofir vill Dierfer a méi kleng Stied. De Minho gëtt wéinst sengem Klima an der relativ staarker Vegetatioun als de ''grénge Gaart'' vu Portugal bezeechent. D'Häng vun de ville Flossdäller si fir den Ubau vun Drauwe reservéiert, aus deenen de bekannte [[Portwäin]] an de [[Vinho Verde]] gemaach ginn. Donieft gëtt et och vill Geméiskulturen. D'natierlech Vegetatioun ass eng Mëschung vun där aus der gemässegter Klimazone an aus där vun der subtropescher, jee no Héicht gëtt et [[Eechen]] oder [[Käschten]] resp. [[Kiferen]] an [[Olivebam|Olivebeem]]. Am Nordoste läit [[Trás-os-Montes]] (''Hanner de Bierger''). Dësen Deel vum Land deen dem Mier de Réck dréit, ass eng Gebiergsregioun an där et am Wanter zimmlech kal, an am Summer zimmlech waarm ka ginn. D'Vegetatioun ass net sou staark wéi am Minho an hëlt of wat ee méi no bei d'spuenesch Grenz kënnt. Déi zwou Provënzen hunn eng Gemeinsamkeet: hir Gebiergsmassiver, wéi z.&nbsp;B. de [[Marão]] oder de [[Peneda-Gerês]] gi vu ville Flëss, wéi dem [[Rio Minho]] (Grenzfloss tëscht Portugal a Spuenien) oder dem [[Duero|Rio Douro]], duerchschnidden. Am Norde vu Portugal läit de [[Nationalpark Peneda-Gerês]], dat gréisst Naturschutzgebitt vum Land, wou et och nach Reschter vum Urbësch gëtt, mat Beem wéi der wantergrénger [[Steeneech]]. Grouss Stied am Norde si [[Porto (Portugal)|Porto]], [[Vila Nova de Gaia]], [[Matosinhos]], [[Braga (Stad)|Braga]], [[Vila Real]] a [[Bragança]]. Mëttelportugal ass gréisstendeels hiwweleg bis gebiergeg an huet mat der ''[[Serra da Estrela]]'' eng gréisser Biergskette wou et och e Skigebitt gëtt. Déi wichtegst Landschafte sinn d'''[[Beira (Portugal)|Beira]]'', de ''[[Ribatejo]]'' (den Tejo-Plateau mat dem Spëtznumm ''Gaart vu Lissabon''), d'[[Estremadura]] an den Zoufloss vum Tejo an den Atlantik. Déi ganz Regioun ass relativ fruchtbar an huet en optimale Klima fir den Ubau vu Wäindrauwen. Wäi gëtt hei schonn zanter der Réimerzäit produzéiert. Donieft ginn och nach all méiglech Zorte Kar, Räis, Sonneblummen a Geméis ugebaut. D'Regioun gëtt vum [[Tajo|Tejo]] an zwee gedeelt. Iwwerschwemmungen, déi fréier am Ribatejo reegelméisseg eng Plo waren, kommen zanter dem Bau vu ville Staumaueren net méi vir. Grouss Stied a Mëttelportugal si [[Lissabon]], [[Aveiro]], [[Amadora]], [[Almada]], [[Seixal]], [[Cascais]], [[Coimbra]], [[Viseu]], [[Guarda (Portugal)|Guarda]], [[Leiria]], [[Castelo Branco]], [[Covilhã]], [[Setúbal]] a [[Santarém (Portugal)|Santarém]]. De Süde vu Portugal besteet aus dräi Landschaften: [[Terras do Sado]], [[Alentejo]] an der Algarve. Déi ganz Régioun ass platt bis hiwweleg mat engem drechene bis gliddege Klima. Den Alentejo, fréier souzesoen de portugisesche Reservoir fir Kar, ass hautdesdaags nëmmen dënn bewunnt a vill vu senge Bewunner wanderen aus, wäitleefeg Karfelder mat Olivebongerten a [[Korkeech]]en dominéieren d'Landschaft. Zum Kar- kënnt och nach de Wäinubau, an a klammende Proportiounen d'Sonneblumen, als Haaptproduiten. D'Wisen, déi am Fréijoer voll vu Blumme sinn, ginn als Weede fir d'Schof benotzt. Zum wirtschaftleche Néiergang droen net zulescht och déi ëmmer méi laang Drécheperiode bäi. Fir deem entgéint ze steiere ginn ëmmer méi Staumauere gebaut. Net [[heemesch]], mä ëmmer méi heefeg ze fanne, sinn [[Eukalyptus]]beem, déi allerdéngs, wéinst der grousser Brandgefor déi vun hinnen ausgeet, net onëmstridde sinn. Déi südlech Küsteregioune sinn haaptsächlech vu Kifere bewuess. Donieft gëtt et vill [[Palmen]]zorten, vun deenen awer nëmmen d'[[Zwergpalm]] aus dem Land selwer ass. D'Algarve markéiert déi ganz Südküst vum Land an ass mat hire schéine Stied, de géie Küsten a Sandplagen zu enger beléifter Vakanzendestinatioun ginn, wat déi gewinnt negativ Niewewierkunge vum Massentourismus mat sech bruecht huet. Grouss Stied a Südportugal si [[Portalegre]], [[Évora]], [[Beja]], [[Faro (Portugal)|Faro]] a [[Sagres]]. De wichtegste Floss ass de [[Rio Guadiana]], deen och d'Grenz zu Spuenien markéiert. Un déi grouss Hëtzt am Summer ugepasst sinn och vill Planzen déi Waasser späicheren. Zu Portugal gehéieren och déi zwou Inselgruppe [[Madeira]] (''Holzinsel'') an d'[[Azoren]] d'[[Héngerdéifsinsel]] am [[Atlantik]]. Déi sinn duerch vulkanesch Aktivitéit entstanen an hu wéinst hirer Lag virun der afrikanescher Küst eng zu engem Deel tropesch, zum aneren Deel subtropesch Vegetatioun. Den héchste Bierg vu Portugal fënnt een op den Azoren (Monte Pico, 2&nbsp;351 m). De wichtegste Floss vu Portugal ass den [[Tajo|Tejo]], deen a Spuenien ënner dem Numm ''Tajo'' entspréngt a bei Lissabon an den Atlanteschen Ozean fléisst. {{Méi Info 1|Lëscht vun de portugisesche Stied}} === D'Déierewelt === [[Fichier:Landschaft bei Monsaraz.jpg|thumb|Landschaft bei Monsaraz]] D'Déierewelt vu Portugal ass nëmmen onwesentlech anescht wéi déi vu Spuenien. Vereenzelt gëtt et nach [[Wollef|Wëllef]]; de [[Pardelluchs]], deen et nëmmen op der ibeerescher Hallefinsel gëtt, ass a Portugal bal ausgestuerwen. Nëmmen nach seele ginn Eenzeldéiere fonnt an déi sinn héchstwarscheinlech iwwer d'spuenesch Grenz an d'Land komm. Fir de Rescht fënnt een nach d'[[Wëllkaz]], de [[Routfuuss]], d'[[Wëllschwäin]], den [[Hirsch]], wëll [[Geessen]] an d'[[Wëllkanéngchen]]. A Portugal kann ee vill Vigel observéieren, well d'Land op der Migratiounsroute vun den [[Zugvigel]] fir d'Destinatioun Afrika läit, dorënner besonnesch am Süden och [[Flamingo]]en; [[Steenadler]] liewen an de Küstegebidder a ginn do och op d'Juegd. Am Banneland kommen och verschidden Zorte [[Schlangen]] a [[Skorpioun]]e vir. == Bevëlkerung == Portugal ass, aus sproochlecher, ethnescher a reliéiser Siicht, en homogeent Land. D'[[Portugisesch|Portugisesch Sprooch]] gëtt am ganze Land geschwat. Just an den Dierfer vu [[Miranda do Douro]] gëtt en Dialekt geschwat, de [[Mirandeesesch]], deen dem [[Asturesch]]en zougerechent gëtt. Eng grouss Majoritéit vun de Portugise bekennt sech zum [[Réimesch-kathoulesche Glawen|kathoulesche Glawen]]. [[Fichier:Herkunft der Ausländer in Portugal.png|thumb|Vu wou kommen d'Auslänner?]] Aus [[Anthropologie|anthropologescher]] Siicht sinn d'Portugisen e [[Mëschvollek]], dat aus den Nokomme vun den Ibeerer besteet, der Urbevëlkerung vun der ibeerescher Hallefinsel, den Nokomme vun de [[Réimescht Räich|réimeschen]], [[Goten|goteschen]], [[Sueben|suebeschen]] a [[Mauren|maureschen]] Invasoren. De maureschen Afloss ass a Portugal méi staark wéi an aneren europäesche Länner. No der [[Reconquista]] goufen d'Mauren zum Deel verdriwwen, zum gréissten Deel als [[Sklaverei|versklaavt]]. Si hu sech méi spéit mat der Bevëlkerung vermëscht a waren um Opbléie vum Handwierk a vum Akerbau am fréie [[Mëttelalter]] bedeelegt. Iwwer laang Jore war Portugal en Auswanderungsland; wichteg Zentre vu portugisescher Kultur gëtt et virun allem a [[Frankräich]] wou 600&nbsp;000 Portugise liewen. Anerersäits war Portugal schonn an den Zäite vun den [[Onofhängegkeetskrich]]er vu senge Kolonien Zilland fir Immigranten aus den koloniséierte Géigenden. Zanter dem Bäitrëtt vu Portugal an d'[[Europäesch Unioun]] ass d'Land ëmmer méi zu engem Awanderungsland gi fir Mënschen aus Afrika (Angola), Südamerika (Brasilien), de [[Kap Verdesch Inselen|Kap Verdeschen Inselen]] an aus Osteuropa ([[Russland]], [[Moldawien]] an aus der [[Ukrain]]). Enn 2003 hunn ongeféier 250&nbsp;000 Auslänner a Portugal gelieft. Vun deene stamen déi meescht aus anere portugiseschsproochege Länner, si gréisstendeels Katholicken an hunn de selwechte kulturelle Fong. E Véirel vun den Auslänner, déi a Portugal liewen, sinn Europäer; zum Deel Leit, déi hir Pensioun am Land verbréngen. Mä dobäi sinn awer och Portugisen, déi ausgewandert waren an dunn zeréckkommen, deelweis mat anere Päss. Statistesch gesinn, kënnt op zéng Portugisen ee Bierger, deen net vun do ass. Méi wéi d'Hallschent vun den Auslänner lieft zu [[Lissabon]] oder an anere Küstestied. D'Bevëlkerungsdicht ass am gréissten an der Küstesträif tëscht der spuenescher Grenz an der Géigend ronderëm Lissabon. Op deem Terrain liewe 70 Prozent vun der ganzer Bevëlkerung; d'Hannerland ass nëmme ganz dënn besidelt. Iwwer 10 Prozent vun de Leit wunnen an enger vun de Groussstied Lissabon oder Porto. Méi wéi d'Hallschent lieft an Uerschafte mat manner wéi 2000 Awunner. Matzen am Land gëtt et ëmmer méi Migratiounsbeweegungen. Ëmmer méi Mënsche plënneren aus dem Hannerland a Richtung Industriezentren ([[Lissabon]], [[Porto (Portugal)|Porto]]) oder Tourismusgéigenden (Algarve, [[Madeira]] oder op d'[[Azoren]]). == Ekonomie == Zanter dem Bäitrett vum Portugal zur [[Europäesch Gemeinschaft|EG]] am Joer [[1986]] huet sech dem Land seng Économie sech méi a méi diversifiéiert a sech dobäi virun allem op den Déngschtleeschtungssecteur ausgeriicht. Dengschtleeschtunge maachen an der Tëschenzäit ongeféier zwee Drettel vum [[Bruttoinlandsprodukt|BIP]] aus. Wéi och an anere Staate vun Europa goufen an de leschte Joren noutwenneg [[Privatiséierung]]en duerchgefouert an dem Staat seng Ausgabe reduzéiert. [[1998]] huet sech Portugal fir de Bäitrett an d'[[Europäesch Wärungsunioun]] qualifizéiert an huet den 1. Januar 2002, wéi 11 aner Staaten och, den [[Euro]] als Wärung agefouert. {{update}} D'Neiverschëldung vu Portugal läit momentan iwwer den 3 % déi am [[Vertrag vu Maastricht|Maastricht-Vertrag]] definéiert goufen, woubäi et allerdéngs net dat eenzegt Land am Moment ass. De Wirtschaftswuesstem huet mat ongeféier 3,3 % all Joer zwar an der Vergangenheet den EU-Durchschnett an der Reegel iwwertraff, trotzdeem ass Portugal nach ëmmer den äermsten ''Almember'' vun der [[Europäesch Union|EU]]: De BIP pro Kapp (a [[Kaafkraaftparitéit]]en) läit bei ongeféier 78 % vum Duerchschnett vun den EU-Länner virun der [[EU-Ostvergréisserung|Ostvergréisserung]], woubäi en [[1985]] nach bei 50 % louch. Aus deene Grënn geréit Portugal ëmmer méi a Rivalitéit mat Länner mat nidderege Paien aus Mëttel- an Osteuropa, Asien an Nordafrika an ass deemno fir auslännesch Direktinvestitiounen net besonnesch attraktiv; d'Durchschnëttsléin sinn a Portugal ganz niddrëg bei ganz laangen Aarbechtszäiten. Auslännesch Investitiounen komme virun allem aus [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a [[Spuenien]]; déi gréisst Investitioun vun allen Zäite war de Bau vun ''Auto-Europa'', enger Autofabrik. De Chômage ass mat ongeféier 4 % am Verglach mat dem EU-Durchschnëtt niddereg, woubäi een dorun denke muss, datt et e groussen informelle Secteur an der portugisescher Wirtschaft gëtt, deen e gewëssen Deel vun deenen Aarbechtslose beschäftegt, déi anerfalls an d'Chômage-Statistike géife falen. Den Aussenhandel gëtt zu ongeféier 80 % mat den EU-Partner ofgewéckelt; exportéiert gi virun allem Kleeder a Schong, Maschinnen, Chimiesproduiten, Kork, Cellulose a Pabéier. Importéiert gi Maschinnen, all Zorte vun Transportmëttelen, [[Äerdueleg|Pëtrol]] a Pëtrolsproduiten a Landwirtschaftsproduiten. Portugal huet e ganz groussen [[Handelsbilan]]zdefizit an och en [[Zahlungsbilanz]]defizit, deen duerch héich Recetten aus dem Tourismus allerdéngs net sou héich ass wéi den Handelsbilanzdefizit. Portugal huet vill natierlech Ressourcen, dorënner [[Kuel]], [[Koffer]], [[Zënn]], [[Gold]], [[Eisenäerz]] a [[Pyrit]] a [[Chalcopyrit]], Tounmineraler wéi [[Kaolinit]] a [[Wolframit]] an [[Uraninit]]; et gehéiert domat zu de weltwäit féierende Natiounen an der [[Wolfram]]- an [[Uran]]produktioun. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] huet Hitlerdäitschland portugisesche Wolfram fir seng Waffenproduktioun benotzt, an der Atombomm vun [[Hiroshima]] war portugiseschen Uran dran. D'Landwirtschaft a Portugal ass eng vun den ineffizientsten an Europa; den Undeel vum Akerbau um BIP läit bei ongeféier 5 %, mä iwwer 15 % vun der aktiver Bevëlkerung schaffen hei. Dat huet dozou gefouert, datt vill Betriber hu missen opginn, soudatt mëttlerweil bal d'Hallschent vun de Liewensmëttel muss importéiert ginn. D'Korkeecheplantatiounen am [[Alentejo]] an de Ubau vu [[Mandelbam|Mandelen]] ass och an enger déiwer Kris. Anerersäits ginn op grousse Flächen [[Eukalyptus]]beem gesat, well déi méi séier wuessen an domat der [[Cellulose]]industrie, engem wichtege Wirtschaftsfacteur vum Portugal, déi noutwenneg Ressource liwwert. Ëmweltpolitesch gesinn ass dat eng ganz schwiereg Situatioun, well den Eukalyptus dem Buedem seng Reserven hëlt, den Urbësch an domat och d'Déierewelt op d'Säit dréckt a selwer ganz liicht brennt, wat zu deene bekannten an heefege katastrophale Bëschbränn am Summer féiert. Genee wéi den Akerbau huet och d'Fëscherei Produktivitéitsproblemer; d'portugisesch Fëschereiflott ass am Verglach mat der spuenescher wäit hannendran. Déi meescht Fësch ginn importéiert. Ongeféier 8 % vum BIP, mat klammender Tendenz, bréngt den Tourismus an, woubäi déi meescht Touristen aus Spuenien a Groussbritannie kommen. D'Algarve ass den Zentrum vun der tourestescher Aktivitéit a läit dobäi mat groussem Ofstand un der Spëtzt. == Politik == Zanter der [[Oeilletsrevolutioun]] vun 1974 huet Portugal sech zu enger stabiler [[Parlamentaresch Demokratie|parlamentarescher Demokratie]] entwéckelt. Déi véier wichtegst Organer vun der Politik a Portugal sinn de [[Lëscht vun de portugisesche Presidenten|President]], de [[Lëscht vun de Premierministere vu Portugal|Premier]] a säi Ministerrot, d'[[Parlament]] an d'[[Justiz]]. De '''President''', deen all fënnef Joer direkt an allgemenge Wale bestëmmt gëtt, ass och Commandant en chef vun der Arméi. Hien ernennt de Premier an de Ministerrot, woubäi en sech do un de Resultater vun der Parlamentswal z'orientéieren huet. De '''Staatsrot''' ass e Gremium, deen de President beréit. E besteet aus sechs ziville Beamten, alle fréiere Presidenten, fënnef Persounen, déi vum Parlament gewielt ginn a fënnef Persounen, déi de President bestëmmt. D'Regierung gëtt vum '''Premierminister''' ugefouert, dee sech säi '''Ministerrot''' zesummenstellt. All nei Regierung muss dem Parlament e Programm virleeën, iwwer deen debattéiert gëtt. Wann dee Programm net refuséiert gëtt, dann heescht dat, datt d'Régierung vum Parlament akzeptéiert gëtt. D''''Parlament''' gëtt als ''Assembleia da República'' (''Versammlung vun der Republik'') bezeechent a besteet aus enger Kummer mat bis zu 230 Deputéiert. D'Deputéiert gi fir véier Joer gewielt, woubäi d'[[Verhältneswalrecht]] benotzt gëtt. De President huet d'Recht, d'Parlament opzeléisen an Neiwalen auszeschreiwen. D''''Iewescht Geriicht''' ass déi héchst Instanz vun der portugisischer Justiz, woubäi et speziell Iewescht Gerichter fir militäresch, verwaltungsrechtlech a steierrechtlech Froe gëtt. D'portugisesch '''Cour constitutionnelle''' huet néng Memberen an iwwerwacht d'verfassungsgerecht Ausleeë vum Recht. Am '''Parteie'''spektrum dominéieren dräi Parteien: de ''[[Sozialistesch Partei vu Portugal|Sozialisten]]'' (''PS'') stinn zwou biergerlech-konservativ Parteien, d'[[Sozialdemokratesch Partei vu Portugal|Sozialdemokratesch Partei]] (''PSD'') an d'[[Portugisesch Vollekspartei|Vollekspartei]] (''CDS-PP''), géinteniwwer. Déi zwou leschtgenannte Parteien hu sech zu enger Walallianz, der ''Força Portugal'', zosummegedoen. De PS stellt zanter der Oeilletsrevolutioun ëmmer de President, andeems d'Premieren schonn aus béid Lagere komm sinn. Zurzäit regéiert d'biergerlech-konservatiivt Lager. Weider Parteien sinn déi portugisesch Gréng (''Partido Ecologista “os Verdes”'', ''PEV''), d'Kommunisten an de Lénksblock (''Bloco de Esquerda'', ''BE''). ''Kuckt dozou och den Artikel: [[Lëscht vun de politesche Parteien (Portugal)]]'' == International Bezéiungen == Portugal ass Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (EU) an hat d'Presidence vum [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Conseil vun der EU]] am éischte Hallefjoer [[2000]] iwwerholl. An där Zäit huet Portugal als Zil gehat, den Dialog mat [[Afrika]] ze forcéieren an Impulser fir d'Stäerkung vun der [[Konkurrenzkapazitéit]] vun der europäescher Wirtschaft ze ginn. Dat 2. Semester [[2007]] huet et nees d'Presidence. Portugal war Grënnungsmember vun der [[NATO]] a bedeelegt sech mat Truppe bei der Friddenssécherung um [[Balkan]]. Zesumme mat Spuenien ass Portugal un den [[Ibero-Amerikanesch Sommeten|Ibero-Amerikanesche Sommete]] bedeelegt, deenen hiert Zil den Dialog virun allem mat de Länner aus [[Latäinamerika]] ass. Portugal war och an der Féierungsroll wéi d'[[Communautéit vun de Portugiseschsproochege Länner]] (CPLP) gegrënnt ginn ass, mam Zil, d'Kooperatioun vun dëse Länner ze verdéiwen. Portugal huet och [[Timor-Leste]] ënnerstëtzt, eng fréier Kolonie, an där hirem Onofhängegkeetswëllen, souwuel finanziell wéi och militäresch, a kooperéiert elo mat dësem jonke Staat zesumme mat asiatesche Länner, den USA an der [[UNO]]. Portugal huet en Territorialsträit mat [[Spuenien]] wéinst [[Olivenza]] (resp. ''Olivença''), dat zu [[Spuenien|Spuenie]] gehéiert, mä awer vu Portugal revendikéiert gëtt. Olivenza ass zanter [[1801]] ënner spuenescher Verwaltung, allerdéngs huet Spuenien sech um [[Wiener Kongress]] vun [[1815]] bereet erkläert, den Territoire u Portugal zeréckzeginn. Dat ass nach net geschitt, wat Portugal dofir bis haut reegelméisseg verlaangt. == Kultur == === Literatur === Portugal gëtt heiansdo och ''d'Land vun de Poete'' genannt. An der portugisescher Literatur hat d'[[Poesie]] ëmmer méi e staarken Afloss wéi d'[[Prosa]]. Am [[Mëttelalter]], wéi d'portugisesch Natioun entstanen ass, war am Nordweste vun der ibeereschen Hallefinsel d'Poesie wäit verbreet an huet exzellent sou gutt [[Eepik|eepesch]] wéi [[Lyrik|lyresch]] Wierker produzéiert. Ausser deene bekanntste klasseschen Dichter [[Luís de Camões]] a [[Fernando Pessoa]], gëtt et eng Rei aner, manner bekannte Kënschtler, déi op déi modern portugisesch Literatur e wichtegen Afloss hunn.. D'Prosa huet sech e bësse méi spéit entwéckelt. Eréischt am [[14. Joerhonnert]] koumen déi éischt Chroniken oder Biographië vun Helleger eraus. De [[Fernão Lopes]] ass dovun dee wichtegsten; hien huet eng Chronik geschriwwen iwwer d'Regentschaft vun dräi Kinneken aus senger Zäit. International ass déi portugisesche modern Literatur am meeschte bekannt. Hei falen d'Schrëfte vum [[Eça de Queirós]] an dem [[Nobelpräis fir Literatur|Nobelpräisdréier fir Literatur]] [[1998]], [[José Saramago]] am meeschten op. === Relioun === Ongeféier 97 % vun de Portugise si [[Katholizismus|réimesch-kathoulesch]], woubäi a Portugal Glawensfräiheet besteet. D'Pilgerplaz [[Fátima]] läit a Portugal an ass der Maria, dem Jesus senger Mamm, dévouéiert. D'Maria gëtt vun de Portugise vill veréiert, bal wéi eng Gottheet, wat fir munnecher en Indiz op de Fait ass, datt d'Virfahre vun de Portugise virun der [[Christianiséierung]] haaptsächlech weiblech Gottheeten ugebiet hunn. === Gastronomie === D'portugisesch Kichen huet enorm vill Aspekter, well d'Portugise vill Saachen, déi s'op hiren Entdeckungsfahrte kennegeléiert hunn, an hir Kachtraditiounen opgeholl hunn. An all Régioun vu Portugal gëtt et eege Spezialitéiten, mat verschiddene Fleesch- a Fëschzorten oder Mieresfriichten. D'Nationaliessen ass de [[Bacalhau]], bei deem et 365 verschidde Zoubereedungsméiglechkeete gi soll. Portugal ass och fir säi Wäi bekannt, schonn zanter der [[Réimeschet Räich|Réimerzäit]] gëtt Portugal mat dem Gott vum Wäin an de Fester, dem [[Bacchus]], associéiert. Och haut gehéieren d'Wäiner aus Portugal zu deene beschten op der Welt, bekannt ass virun allem de séisse [[Porto (Wäin)|Porto]]. ''Kuckt dozou och den Artikel: [[Caldeira de carne]]'' === Musek === Déi wichtegst Museksform a Portugal ass de [[Fado]], dee ganz melancholesch ka sinn an dowéinst deelweis responsabel ass fir de [[Klischee]] vun de melancholesche Portugisen; géintiwwer den temperamentvolle Spuenier. Dës Musek huet eppes vu ''saudade'' (etwa: ''Seensucht'') u sech, an et ass gutt méiglech, datt s'eng Mëschung ass vun de Lidder vu portugisesche Matrousen an de Rhythme vun afrikanesche Sklaven. Dobäi gëtt en Ënnerscheed tëscht zwou Stilformen; dem [[Fado]] vu [[Lissabon]] an deem vu [[Coimbra]]. D'[[Amália Rodrigues]] war déi wichtegst a bekanntst Fado-Kënschtlerin, no hirem Doud kruten e puer jonk Kënschtler d'Méiglechkeet aus dem Schiet erauszekommen an nei Forme vum Fado ze produzéieren, déi zum Deel nëmmen nach duerch d<nowiki>'</nowiki>''saudade'' un den urspréngleche Fado erënneren. Och an de fréiere portugisesche Kolonien hat de Fado sech ausgebreet a sech eegestänneg zum [[Kap Verdesch-Inselen|kap-verdesche]] [[Morna]] vun der [[Cesária Évora]] oder zum brasilianesche [[Choro]] weiderentwéckelt. Aus der Zäit vum faschisteschen ''[[Estado Novo]]'' ënner dem [[Salazar]] staamt eng Liddermaachertraditioun. Déi bekanntst Vertreter vun dëser Protestbeweegung sinn de [[José Afonso]] (dacks ''Zeca'' genannt) an de [[Sérgio Godinho]]. Vum José Afonso staamt d'Interpretatioun vum ''[[Grândola, vila morena]]'', e Lidd, dat den Depart fir d'Oeilletsrevoluioun aglaut hat. An der [[Popmusk]] huet sech a Portugal den [[Hip Hop Tuga]] erausgeschielt, deen eng u Portugal adaptéiert Fassong vum [[Hip Hop]] ass, an deen ënner Jugendlecher ganz populär ass. All portugisesch Regioun ass houfreg op hiren eegene [[Folklore]]stil (''Ranchos Folclóricos''). Déi portugisesche Musek- und Danztraditioun huet sech a Brasilien mat den Traditioune vun de [[Sklav]]en aus dem Angola vun haut gemëscht an ass als [[Samba]] och a Portugal ganz beléift. Ënner den angolaneschen Immigranten ass och de ''[[Kuduro]]'', eng Zort haarden, allerhad sënnleche Samba mat engemhelleweche Rhythmus, ganz populär, de ''[[Kizomba]]'' ass en änlechen Danzrhythmus, deen awer net sou verbreet ass. === Volleksfester === Am Juni gëtt et a ganz Portugal Fester zu Éiere vun den dräi Vollekshellegen (''Santos Populares''). Dës dräi Helleg sinn den [[Antonius vu Padua|Antonius]], den hellege [[Johannes den Deefer|Johannes]] an de [[Simon Péitrus|Péitrus]]. Gefeiert gëtt mat Wäin, ''água-pé'' ([[Moscht]]), traditionellem Brout mat Sardinnen, Stroossefester an -dänz, Hochzäiten, Feier a Freedefeier a vill gudder Laun. ''Santo António'' gëtt an der Nuecht vum 12. op den 13. Juni gefeiert, virun allem zu Lissabon (wou dësen Hellëge gebuer gouf und gelieft huet), wou et och eng Zort Kavalkad (''Marchas Populares'') him zu Éiere gëtt. Et ginn och Hochzäiten zelebréiert (''Casamentos de Santo António''). De populäersten Hellegen ass de ''São João'' (hl. Jean), deen um [[Gehaansdag]] virun allem zu [[Porto (Portugal)|Porto]] a [[Braga]] gefeiert gëtt, woubäi et [[Sardine]]n a ''Caldo Verde'' (eng traditionell Zopp) gëtt an d'Leit sech géigesäiteg mat Plastikhummeren op de Kapp schloen, wat Gléck soll bréngen. Zu Éiere vum ''São Pedro'' gëtt den 28. an den 29. Juni gefeiert, besonnesch zu [[Póvoa de Varzim]] an zu [[Barcelos]], woubäi déi Fester zu Éiere vum Mier sinn. Dofir gëtt vill Feier (''fogeiras'') benotzt an et gëtt erëm eng Zort "Stroossefuesend". === Sport === [[Foussball]] ass dee bekanntsten, beléiftsten an am meeschte gespillte Sport a Portugal. De [[portugisesche Foussball]] huet Weltklassespiller wéi den [[Eusébio]], [[Manuel Rui Costa]] oder de [[Luís Figo]] ervirbruecht. Nieft dem Foussball hu portugisesch Sportler international an aneren Disziplinne [[Marathon]], [[Beachvolleyball]] und [[Rullhockey]] groussen Erfolleg. Et gëtt a Portugal nach eng traditionell Sportaart, de [[Jogo do pau]] (''Bengelspill''), dat e Selwerverdeedegungssport ass an einfach hëlze Bengelen als "Waff" benotzt. Dëse Sport staamt aus dem Mëttelalter, ass awer haut nach populär; d'Bengelen, déi hautdesdaags dofir geholl ginn, si 60 bis 80 Zentimeter laang, also méi kuerz wéi déi vu fréier. === Bildungssystem === Bis zu der [[Oeilletsrevolutioun]] 1974 gouf d'Bildung lénks leie gelooss an och no der Revolutioun geet den Opbau vum Bildungssystem nëmme lues virun. Bis d'Joer [[2000]] hat nëmmen een Zéngtel vun den Drëssegjäregen en Héichschouldiplom. Domat hat Portugal ënner den EU-Membere virun der Osterweiderung dee mat groussem Ofstand nidderegste Wäert. Mat senge 15 % Analphabeten louch Portugal och an dëser Statistik vir. Hautdesdaags awer net méi. Zanter 2016 läit den Taux vun den Analphabeten (meeschtens bei eelere Leit) bei 5 %<ref>[https://expresso.pt/sociedade/2016-09-03-Taxa-de-analfabetismo-em-Portugal-ainda-e-das-maiores-na-Europa Taxa de analfabetismo em Portugal ainda é das maiores na Europa]</ref> an 100&nbsp;% vun de Schüler an der Primärschoul si scolariséiert. Dat ass e grousse Problem fir d'wirtschaftlech Entwécklung, an dréit virun allem bei d'Ineffizienz vum Akerbau bäi, well virun allem d'Landbevëlkerung vum Analphabetismus betraff ass. Mä och d'portugisesch Mëttelschicht ass ënnerduerchschnëttlich gebilt, well den Accès op d'Universitéiten eréischt an de leschte Jore méi einfach ginn ass. Sou feelt et z.&nbsp;B. u gutt ausgebilten Entrepreneren déi traditionell Besëtzer vu Firme sinn der ausländescher Konkurrenz dacks net méi gewuess, well se duerch Ierwschaft, net duerch Ausbildung zu hirem Posten als Chef komm sinn. De Schoulsystem besteet aus enger véierjäreger Primärschoul an enger fënnefjäreger Uewerschoul. Et besteet eng gesetzlech festgeluecht zwielefjäreg Schoulflicht fir all d'Kanner vun hirem sechste Liewensjoer un. D'Flichtschoul ass an de staatleche Schoule gratis a fir an enger vun de relativ ville privaten Institutiounen kënnen an d'Schoul ze goen, kënnen aarm Famille Subside kréien. Wien no der Uewerschoul nach d'''Escola Secundária'' besicht (wärend dräi Joer), däerf op d'Universitéit a kann tëscht e puer Méiglechkeete fir säin Héichschoulstudium wielen: d'Héichschoulbildung gëtt a Portugal vu staatlechen a privaten Universitéiten (''universidades'') a staatlechen a private Fachhéichschoulen (''escolas politécnicas'') ugebueden an duerchgefouert. Fir den entléene Régiounen ze hëllefen sinn a ville mëttlere Stied Héichschoulen agericht ginn; de Wiessel vun enger Institutioun zu enger anerer ass relativ liicht. Et ass op jiddwerfall en Opnamexamen z'absolvéieren an et sinn Studéiertaxe fälleg, déi bei de private Schoulen méi héich si wéi bei de staatlechen, an och vum Fach ofhängeg sinn; op staatleche Schoule si bis zu 850&nbsp;€ all Joer fälleg. Trotzdeem ass ongeféier en Drëttel vun de Studente bei enger privater Institutioun ageschriwwen. Zousätzlech zu den Aschreiwtaxe si ''propinas'' ze bezuelen, dat sinn Taxen déi fir d'Austelle vun Zensuren an Diplomer agezu ginn. Ongeféier 20 % vun de Studente kommen an de Genoss vun enger akommesofhängeger staatlecher Subventioun. === Medien === Déi staatlech portugisesch Radio- an Televisiounsgesellschaft [[Rádio e Televisão de Portugal|RTP]] (''[[Radiotelevisão Portuguesa]]'') bedreift zwéin Televisiounssenderen, ''RTP 1'' an ''RTP 2''. Zanter [[1992]] si Privatsenderen a Portugal erlaabt, zanterhier gëtt et nach ''[[Sociedade Independente de Comunicação|SIC]]'' an ''[[Televisão Independente|TVI]]'' (''Televisão Independente''). De Programm gëtt bei alle véier Sendere vu brasilianeschen a portugiseschen [[Telenovela]]s an Action-Serien dominéiert; d'Noriichte sinn an héijer Mooss op Portugal ausgeriicht. Filmer ginn dacks op Englesch mat [[Ënnertitel]]e gewisen. Den Auslandssender ''RTP-Internacional'' kann och a Mëtteleuropa empfaange ginn. A Portugal gëtt et ongeféier 150 Radiostatiounen, woubäi de Sender vun der ''RTP'' an de kathoulesche Sender ''Radio Renascença'' landeswäit kënnen empfaange ginn. D'RTP ass iwwer [[Kuerzwell]] och a Mëtteleuropa ze héieren, allerdéngs nëmmen op Portugisesch. Ënner de villen Zeitungen, déi a Portugal gedréckt ginn, leeft momentan e Konsolidéierungsprozess of, bei deem wuel e puer méi kleng Zeitungen ënnergoe wäerten. Déi wichtegst Zeitunge sinn déi konservativ-liberal ''[[Diário de Notícias]]'', de linksliberale ''Público'' (allen zwee vu Lissabon) an de ''[[Jornal de Notícias]]'' vu Porto. Ganz grouss Oploen hunn och d'Sportzeitungen, déi all Dag erauskommen a sech bal nëmme mat Foussball beschäftegen - déi wichtegst sinn d<nowiki>'</nowiki>''[[O Jogo]]'' an d'''[[A Bola]]''. Als bescht Wochenzeitung gëllt den ''[[Expresso]]''. Am Beräich vun der [[Klaatschpress]] sinn d'Magaziner ''Maria'' an ''[[Nova Gente]]'' déi all Woch gedréckt ginn, déi Publikatioune mat den héchsten Oploen. === Verkéier === Déi dräi wichtegst Fluchhäfe vu Portugal, [[Porto (Portugal)|Porto]], [[Lissabon]] a [[Faro (Portugal)|Faro]] gi vun e puer Fluchgesellschaften ugeflunn, woubäi déi zwou portugisesch Fluchgesellschaften [[TAP Portugal]] a [[Portugália]] déi meescht Verbindungen ubidden. Et gëtt och Flich bannent dem Land, mä well d'Land ze kleng ass sinn déi net besonnesch attraktiv an tendéieren dozou relativ deier ze sinn. D'Stroossennetz ass, virun allem och mat Hëllef vu Subside vun der [[Europäesch Unioun|EU]] gutt ausgebaut, wat Leit, déi Portugal an den achtzeger Jore fir d'lescht Kéier besicht haten, verwonneren däerft. Déi wichtegst Route gi vun ''Autostradas'' (mat Péagen) oder ''Itinerários Principais (IP)'' (gratis) resp. ''Itinerários Complementares (IC)'' zerwéiert. An ofgeleeëne Gebidder kann een allerdéngs nach dacks op [[Pavé|Pavé-Stroosse]] stoussen. D'Selwerfueren, speziell an de Stied, sollte sech Mëtteleuropäer gutt iwwerleeën; dem Chaos zu de Stousszäiten an dem generéisen Ausleeë vun de Verkéiersreegelen ass net jiddweree gewuess. Datt de Stroosseverkéier a Portugal zu den onsécherste gehéiert, hunn europäesche Onglécksstatistike schonn dacks bewisen. Taxie si relativ bëlleg, besonnesch an de Stied. D'Eisebunnsnetz a Portugal ass net besonnesch dicht, op den Haaptstrecke sinn d'Verbindungen awer effizient a séier, wann d'Eisebunner net grad streiken. Op den Niewestrecke gouf an de leschte Joerzéngten näischt méi investéiert an et sinn der och mëttlerweil vill ausser Betrib. International Zich verbanne Portugal mat e puer Stied a [[Spuenien]], dernieft gëtt et eng Verbindung op [[Irún]] op der spuenesch-franséischer Grenz mat direktem [[TGV]]-Uschloss fir op Paräis. Dogéint gëtt et en zimmlech dicht Busnetz, dat zu niddrege Präisser bal all Uertschaft ufiert. International Busse verbanne Mëtteleuropa mat Portugal, si gi wéinst der laanger Fuerzäit allerdéngs bal nëmme vu Gaaschtaarbechter benotzt. <!-- (onverständlech) D'Busse fueren a Portugal vun der ''Rodoviária'' of, wou een och d'Biljeeë kritt.--> === Feierdeeg === {| {{prettytable}} |- bgcolor="#eee" align=center ! Datum ! Numm ! Portugisesche Numm ! Bemierkung |- | [[1. Januar]] | Neijoerschdag |''Ano Novo'' | |- | | [[Karfreideg]] |''Sexta-Feira Santa'' | de Freideg virun Ouschteren |- | | [[Ouschteren|Ouschterdag]] |''Páscoa'' | Ouschtersonndeg |- | [[25. Abrëll]] | [[Dag vun der Fräiheet]] |''Dia da Liberdade'' | [[Oeilletsrevolutioun]] [[1974]] |- | [[1. Mee]] | [[Dag vun der Aarbecht]] |''Dia do trabalhador'' | |- | [[10. Juni]] | Portugal-Dag |''Dia de Portugal'' | Doudesdag vum [[Luís de Camões|Camões]] am Joer [[1580]] |- | | [[Erläichendag]] |''Corpo de Deus'' | Donneschdeg, 40 Deeg no [[Ouschteren]] |- | [[15. August]] | [[Léiffrawëschdag]] |''Assunção'' | |- | [[5. Oktober]] | Aféierung vun der Republik |''Implementação da República'' | am Joer [[1910]] |- | [[1. November]] | [[Allerhellegen]] |''Todos os santos'' | |- | [[1. Dezember]] | Erëmaféierung vun der Onofhängegkeet |''Restauração da Independência'' | am Joer [[1640]] |- | [[8. Dezember]] | [[Onbefleckt Empfängnis]] |''Imaculada Conceição'' | [[Patréiner|Patréinesch]] vu Portugal |- | [[25. Dezember]] | [[Chrëschtdag]] |''Natal'' | |} '''Wat nach dozou ze soen ass:'''<br> All Krees huet en eegene reliéise Feierdag, dacks fir den hellegen Antonius den [[13. Juni]], dem hellege Johannes de [[24. Juni]] oder den hellege Péitrus den [[29. Juni]]. Wann de Krees kee sou e Feierdag huet, dann ass [[Fuessonndeg]] e gesetzleche Feierdag. De [[Fuessonndeg]] gëtt awer faktesch wéi e normale Feierdag behandelt, virun allem well d'Staatsbeamten deen Dag normalerweis fräi hunn. Donieft gëtt doriwwer diskutéiert, de [[24. Juni]] als Feierdag anzeféieren (Onofhängegkeet vu Portugal am Joer [[1128]]). == Literatur iwwer Portugal == * Briesemeister, Dietrich an Axel Schönberger (Hrsg.), 1997. ''Portugal heute: Politik - Wirtschaft - Kultur''. Frankfurt am Main. (Eng relativ deier, ustrengend, mä ganz informativ an déifgrënneg Aufsatzsammlung) * [[Gilberto Freyre|Freyre, Gilberto]], 1990. ''Herrenhaus und Sklavenhütte''. 491 S. Dtv. (Dat wichtegst Wierk vum bedeitende brasilianesche Soziolog an Anthropolog gëtt zwar e ''Bild vun der brasilianescher Gesellschaft'', mä an engem Drëttel geet et awer iwwer d'portugisesch Kolonisatoren a virun allem iwwer deenen hir kulturell Originnen an hir Wirtschaftsgeschicht rieds. D'Original koum 1933 ënner dem Titel "Casa grande e senzala" eraus). * Labourdette, Jean-François, 2000. Histoire du Portugal. 703 p., Fayard, France. ISBN 2-213-60590-4. * [[Martin Page|Page, Martin]], 2007. ''The first global village / How Portugal Changed the World''. 9. Oplo. Casa das lettras, Cruz Quebrada, Portugal. 277 p. (zielt zu de beschten an aktuellste Geschichtbicher iwwer Portugal). * [[Erich Maria Remarque|Remarque, Erich Maria]], 1962. ''Die Nacht von Lissabon''. (D'Geschicht spillt am Zweete Weltkrich an där Zäit, wou Lissabon eng Sammelplaz fir all déi europäesch Krichsrefugiée war, déi vun do aus an Amerika emmigréire wollten) == Um Spaweck == {{Commonscat}} === Administratioun === * [http://www.portugal.gov.pt/Portal/EN/ Portal do Governo] - Haaptsite vun der portugisescher Régierung. * [https://web.archive.org/web/20050324012618/http://presidenciarepublica.pt/en/main.html Presidência da República] - Offiziell Säit vum President. * [https://web.archive.org/web/20080210084229/http://www.parlamento.pt/ingles/index.html Assembleia da República] - Offiziell Websäit vum Parlament. === Tourismus === * [https://web.archive.org/web/20170713105624/http://www.portugal.org/ Welcome to Portugal] - Allerhand interessant Saachen iwwer Portugal. * [https://web.archive.org/web/20041001081128/http://www.portugalinsite.pt/ Portugal inSite] - Den offizielle Rees- an Tourismussite vu Portugal. * [http://www.justportugal.org Portugal] - Portugal Rees. * [https://web.archive.org/web/20050713073804/http://www.portugalia.org/ Portugalia] - Fotoe vu Portugal. * [https://web.archive.org/web/20060127194637/http://imagesofportugal.com/ Biller aus Portugal] * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Portugal Portugal op Wikivoyage] === Kultur a Sport === * [https://web.archive.org/web/20141218130601/http://cphrc.org.uk/ Contemporary Portuguese Political History Research Centre] - Geschicht a Politik. * [http://www.igespar.pt/en IGESPAR] - Monumenter a Portugal. * [http://www.euro2004.com Euro 2004] - Offiziell Websäit iwwer d'Foussball-EM2004. * [http://www.folclore-online.com/ Folclore de Portugal] - Portugisesch Folklor. * [http://www.jogodopau.com/index_top.html Bengelspill] === Diverses === * [https://web.archive.org/web/20070705092837/http://www.eu2007.pt/ Site vun der portugisescher EU-Presidence 2007] * [https://web.archive.org/web/20041013004725/http://www.bibliomonde.net/pages/fiche-geo.php3?id_ent_geo=9 Eng Datebank iwwer Portugal an eng kommentéiert Bibliographie (op fr.)] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Portugal| ]] k82d1crve87m36grwbcsj933ytap1ld 0 3433 2689324 2685435 2026-08-06T22:11:16Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689324 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Guy Helminger''', gebuer den [[20. Januar]] [[1963]] zu [[Esch-Uelzecht]], ass e lëtzebuergesche [[Schrëftsteller]]. Hie lieft zu [[Köln]]. ==Liewen== De Guy Helminger huet [[Germanistik]] a [[Philosophie]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]], [[Heidelberg]] a [[Köln]] studéiert. Hien huet als Barkeeper, Schauspiller, Regieassistent an 3D-Graphiker geschafft. Hie leet Seminairen, an deenen hien den Auteuren d'Virliesen an d'Virdroe vun hiren Texter méi no bréngt. Hien huet ausserdeem laang Reesen duerch [[Afrika]], [[Asien]], d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an [[Neiséiland]] gemaach. 2010 bis 2012 huet hie samschdes owes d'Sendung ''Kultur'' op [[RTL Télé Lëtzebuerg]] presentéiert, dono, vun 2012 bis 2017, d'Emissioun ''DNA'' iwwer Kriminalfäll. De Guy Helminger ass de Brudder vum [[Nico Helminger]]. ==Wierk== ===Lyrik=== * ''Die Gegenwartsspringer.'' (Gedichter), Verlag am Schluechthaus, Esch-Uelzecht, 1986. * ''Entfernungen (in Zellophan).'' (Gedichter), Éditions Phi, Iechternach, 1998. * ''Leib eigener Leib.'' (Gedichter), Éditions Phi, Iechternach, 2000. * ''Ver- wanderung.'' (Gedichter), Éditions Phi, Esch-Uelzecht, 2002. * ''Libellenterz. Gesammelte Gedichte''<ref>[https://web.archive.org/web/20101123012240/http://land.lu/index.php/direct/items/855.html<!--http://www.land.lu/index.php/direct/items/855.html--> Sprachschnittig], Rezensioun vum Elise Schmit, d'Lëtzebuerger Land, 19. November 2010</ref>, mat CD, Éditions Phi, Déifferdeng, 2010, 506 S. ISBN 978-2-87962-284-2 * ''Die Tagebücher der Tannen''. Edition Rugerup, Berlin 2018, ISBN 978-3942955775. ===Prosa=== * ''Die Ruhe der Schlammkröte'', Roman, Köln, 1994; nei erausginn a commentéiert vum [[Manuel Andrack]] bei KiWi, 2007. * ''Rost.'' Echternach: Éditions Phi. ISBN 978-3-88865-202-8. * ''Kurzgeschichten'', Iechternach, Éditions Phi, 2001 * ''Etwas fehlt immer'', Erzielungen, Suhrkamp Verlag, 2005 * ''Morgen war schon'', Roman, Suhrkamp, 2007 * ''[[Neubrasilien]]'', Roman, Eichborn, 2010 * ''[[Die Lombardi-Affäre]]'', Roman, Capybara Books, 2020. ISBN 978-99959-43-32-5 * ''[[Lärm]]'', Roman, Capybara Books, 2021. * ''Die schwere Naht der Flüsse'', Reesnotizen, Capybara Books, 2022 ===Kannerbicher=== * ''Eine Tasse für Nofretete Nilpferd.'' Illustréiert vum Manuela Olten. Bloomsbury, Berlin 2010. ===Lauschterspill=== * ''Habicht.'', SR, 1999. * ''5 Sekunden Leben.'', WDR, 2001. * ''Morgen ist Regen.'', WDR, 2001. * ''Wasser.'', WDR, 2002. * ''Nachbarn.'', HR, 2002. * ''Fluggeräte.'', WDR, 2003. * ''Rekonstruktion Kresch.'', WDR, 2005. ===Theater=== {{Kapitel Info feelt}} * ''Wer noch glaubt.'', 1992. * ''Venezuela.'', 2003. *''Madame Köpenick'', 2022, Uropféierung den 12. Januar 2022 am [[Kasemattentheater]] ===Televisioun (als Schauspiller)=== * 2025: ''[[Marginal (Televisiounsserie)|Marginal]]'', Regie: [[Loïc Tanson]] ===Video-Installatiounen=== * ''Kuchen essen für Europa.'' (mam [[Martin Möller]]), 2002. ==Auszeechnungen== * Hörspiel vum Mount Mäerz 2001 fir ''5 Sekunden Leben.'' * Fërderpräis fir Jugend-Theater vum Land Baden-Württemberg 2002. * [[Prix Servais]] 2002 fir ''Rost''<ref>''Innersprachliche Suche nach der Einzigartigkeit des Augenblicks'': Prix Servais 2002 für Guy Helminger - mention spéciale an Prof. Joseph Groben / Jeff Baden In: LW. - n 156 (2002, 8 juillet), S. 5</ref> * 3sat-Präis, 2004. * Dresdner Lyrikpreis 2016 * Gustav-Regler-Preis 2020<ref>[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1585469.html "Den Auteur Guy Helminger kritt dëst Joer de Gustav-Regler-Präis."] rtl.lu, 25.09.2020 06:31.</ref> * Prix Servais 2022 fir ''Lärm''<ref>[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1907102.html "Pris Servais 2022: De Präis geet un de Guy Helminger fir säi Roman 'Lärm'." rtl.lu, 02.05.2022.]</ref>. * Lyrikpreis Meran 2022<ref>[https://www.lyrikpreis-meran.org/ lyrikpreis-meran.org], gekuckt 2022-05-17</ref> * {{OMGLO| (Promotioun 2022)<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/politik/die-letzebuerger-successstory-im-lichte-der-juengsten-krisen-62b44b6fde135b92363c6333|Titel=Die „Lëtzebuerger Success Story“ im Lichte der jüngsten Krisen|Gekuckt=23.06.2022|Datum=23.06.2022|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de}}</ref>}} * [[Batty-Weber-Präis]] 2026<ref>{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2026/05-mai/22-mcult-batty-weber.html|Titel=Le Prix Batty Weber 2026 revient à Guy Helminger|Gekuckt=2026-05-22|Datum=2026-05-22|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref> == Literatur == * Rolf Parr, Thomas Ernst, Claude D. Conter (Hgg.): ''Guy Helminger: Ein Sprachanatom bei der Arbeit.'' Synchron Wissenschaftsverlag der Autoren, Heidelberg 2014. ISBN 978-3-939381-69-3. == Um Spaweck == * Offiziell Säit [https://web.archive.org/web/20041202125946/http://www.guyhelminger.de/ www.guyhelminger.de] * De Guy Helminger op der Websäit vum [http://www.cnl.public.lu/functions/search/resultHighlight/index.php?linkId=1&SID=e6f172c3cc114116dbc9d0b4e2ed5b18 Centre national de littérature] * [http://www.philosophia-online.de/mafo/heft2005-6/Fu_Hel.htm Artikel aus dem "Marburger Forum" iwwer "Etwas fehlt immer"] * [https://web.archive.org/web/20101014005901/http://video.zeit.de/video/604458838001 De Guy Helminger liest aus ''Neubrasilien'', op zeit.de (Video).] {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Helminger Guy}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1963]] [[Kategorie:Däitschsproocheg Auteuren]] [[Kategorie:Prix de la fondation Servais]] [[Kategorie:Officier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] [[Kategorie:Membere vun der A:LL Schrëftsteller*innen]] 4jmwt9yycnykipgt8a533p4y8g83wdo 0 3477 2689453 2688778 2026-08-07T08:39:02Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689453 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ripublik Naoero<br>Republic of Nauru | Fändel = Flag of Nauru.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Nauru | Wopen = Coat of arms of Nauru.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Nauru | National Devise = God's Will First<br>(''Dem Gott säi Wëlle fir d'éischt '') | Kaart= Nauru in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Nauruesch]] | Haaptstad = keng offiziell | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Lionel Aingimea]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 21,3 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 13 528<ref>Zuelen aus dem [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2119.html CIA Factbook (2007)].<br>Bei der leschter Vollekszielung, de 17. Abrëll 1992, goufe 9 919 Leit gezielt [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[31. Januar]] [[1968]] | Nationalfeierdag = [[31. Januar]] | Nationalhymn = [[Nauru Bwiema]] | Wärung = [[Australeschen Dollar]] (AUD) | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.nr]] | Telefonsprefix = +674 | Notizen = | Extra Bild = Nauru-Hauptkarte.png | Extra Bild2 = }} D''''Republik Nauru''' (''Ripublik Naoero, Republic of Nauru'') ass een Inselstaat am [[Pazifeschen Ozean]]. En huet ronn 13.000 Awunner. Nauru ass Member vun der [[Vereent Natiounen|UNO]] a vum [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]]. Nauru huet keng Haaptstad; de Regierungszentrum läit am Bezierk vun der gréisster Stad vum Land, [[Yaren]]. == Geographie == Nauru ass eng [[Koralleriff|Koralleninsel]]. Se kuckt 65 m héich aus dem Mier eraus. D'Land selwer huet just 21,3&nbsp;km² wougéint d'Mieresfläch ronn 180.000&nbsp;km² huet. D'Insel huet en Ëmfang vun 19&nbsp;km. Se läit ganz no beim [[Equator]] an huet en tropescht maritiimt Klima. == Geschicht == Nauru gouf 1888 vun [[Däitschland]] kolonialiséiert a méi spéit vun [[Australien]] verwalt, ier et 1968 eng onofhäng Republik gouf. An den 1970er Joeren ass fir kuerz Zäit duerch den Ofbau vu [[Phosphat]] en enorme Räichtum op der Insel entstanen, ier dës Branche d'Baach of gaangen ass an de Staat an den 1990er quasi faillte war. Haut gehéiert Nauru zu deene Länner op der Welt, déi am meeschte menacéiert sinn duerch de Mieresspijel dee wéinst dem Klimawandel an d'Luucht geet. == Um Spaweck == {{Commonscat|Nauru}} * {{en}} [http://www.discovernauru.com/ Vakanz op Nauru] Offiziell Websäit {{Commonwealth of Nations}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Nauru| ]] 9ygz2tk371fiydcvguurfygwwsbb7zt 2689614 2689453 2026-08-07T08:44:09Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689614 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ripublik Naoero<br>Republic of Nauru | Fändel = Flag of Nauru.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Nauru | Wopen = Coat of arms of Nauru.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Nauru | National Devise = God's Will First<br>(''Dem Gott säi Wëlle fir d'éischt '') | Kaart= Nauru in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Nauruesch]] | Haaptstad = keng offiziell | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 21,3 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 13 528<ref>Zuelen aus dem [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2119.html CIA Factbook (2007)].<br>Bei der leschter Vollekszielung, de 17. Abrëll 1992, goufe 9 919 Leit gezielt [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[31. Januar]] [[1968]] | Nationalfeierdag = [[31. Januar]] | Nationalhymn = [[Nauru Bwiema]] | Wärung = [[Australeschen Dollar]] (AUD) | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.nr]] | Telefonsprefix = +674 | Notizen = | Extra Bild = Nauru-Hauptkarte.png | Extra Bild2 = }} D''''Republik Nauru''' (''Ripublik Naoero, Republic of Nauru'') ass een Inselstaat am [[Pazifeschen Ozean]]. En huet ronn 13.000 Awunner. Nauru ass Member vun der [[Vereent Natiounen|UNO]] a vum [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]]. Nauru huet keng Haaptstad; de Regierungszentrum läit am Bezierk vun der gréisster Stad vum Land, [[Yaren]]. == Geographie == Nauru ass eng [[Koralleriff|Koralleninsel]]. Se kuckt 65 m héich aus dem Mier eraus. D'Land selwer huet just 21,3&nbsp;km² wougéint d'Mieresfläch ronn 180.000&nbsp;km² huet. D'Insel huet en Ëmfang vun 19&nbsp;km. Se läit ganz no beim [[Equator]] an huet en tropescht maritiimt Klima. == Geschicht == Nauru gouf 1888 vun [[Däitschland]] kolonialiséiert a méi spéit vun [[Australien]] verwalt, ier et 1968 eng onofhäng Republik gouf. An den 1970er Joeren ass fir kuerz Zäit duerch den Ofbau vu [[Phosphat]] en enorme Räichtum op der Insel entstanen, ier dës Branche d'Baach of gaangen ass an de Staat an den 1990er quasi faillte war. Haut gehéiert Nauru zu deene Länner op der Welt, déi am meeschte menacéiert sinn duerch de Mieresspijel dee wéinst dem Klimawandel an d'Luucht geet. == Um Spaweck == {{Commonscat|Nauru}} * {{en}} [http://www.discovernauru.com/ Vakanz op Nauru] Offiziell Websäit {{Commonwealth of Nations}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Nauru| ]] 291rx1uaba7wqys1z8sgmk31dgiyr0e 0 4045 2689310 2688792 2026-08-06T17:30:08Z Johnny Chicago 17 /* vun 1980 bis 1989 */ 2689310 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[Fichier:Senta Berger 1975.jpg|thumb|Senta Berger, 1975]] D''''Senta Berger''', gebuer den [[13. Mee]] [[1941]] zu [[Wien]], ass eng [[éisträich]]esch [[Schauspiller]]in a Filmproduzentin. == Liewen == Mat 5 Joer huet d'Senta Berger [[Ballet]] geléiert a wollt spéider Schauspillerin ginn. Si war duerno um [[Max-Reinhardt-Seminar]]. 1958 gouf si Member vum [[Theater in der Josefstadt]]. De Film huet si awer méi ugezunn wéi den Theater, a vun 1959 un huet si ee Film nom anere gedréint. 1962 huet se mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] d'Produktiounsfirma [[Sentana-Filmproduktion]] gegrënnt. D'Senta Berger huet eng international Filmcarrière, si huet a Filmer zu [[Hollywood]], an [[Italien]], [[Frankräich]], [[Däitschland]] an [[Éisträich]] gespillt, mat Regisseure wéi [[Bernhard Wicki]], [[Sam Peckinpah]], [[Volker Schlöndorff]] a [[Wim Wenders]]. Si war d'Partnerin vu Schauspiller wéi [[Kirk Douglas]], [[Charlton Heston]], [[James Coburn]], [[Lilli Palmer]] a [[Götz George]]. 1989 hat si e groussen Erfolleg mat der Serie ''[[Kir Royal]]'' op der däitscher Televisioun. Duerno huet sech hir Carrière bal nëmme méi op der Tëlee ofgespillt. Zanter 2003 ass si Presidentin vun der [[Deutsche Filmakademie|däitscher Filmakademie]]. Si war vun 1963 bis zu deem sengem Doud am Joer 2024 mam Filmregisseur [[Michael Verhoeven]] bestuet. == Filmographie == === Kino=== ==== vun 1950 bis 1959 ==== * 1950: ''[[Das doppelte Lottchen (Film 1950)|Dasa doppelte Lottchen]]'' - Regie: [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Antje Weisgerber]], [[Peter Mosbacher]] * 1955: ''[[Du bist die Richtige]]'' - Regie: [[Erich Engel]], [[Josef von Báky]] - Haaptacteuren: [[Curd Jürgens]], Antje Weisgerber * 1957: ''[[Die unentschuldigte Stunde (Film 1957)|Die unentschuldigte Stunde]]'' - Regie: [[Willi Forst]] - Haaptacteuren: [[Adrian Hoven]], [[Erika Remberg]] - (als Gymnasialschülerin) * 1957: ''[[Die Lindenwirtin vom Donaustrand]]'' - Regie: [[Hans Quest]] - Haaptacteuren: [[Marianne Hold]], [[Claus Holm]] - (als Marie) * 1958: ''[[Der veruntreute Himmel]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Hans Holt]], [[Annie Rosar]] * 1959: ''[[The Journey]]'' - Regie: [[Anatole Litvak]] - Haaptacteuren: [[Deborah Kerr]], [[Yul Brynner]] - (als Serveuse) * 1959: ''[[Katia (Film 1959)|Katia]]'' - Regie: [[Robert Siodmak]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Curd Jürgens]] ==== vun 1960 bis 1969 ==== * 1960: ''[[Ich heirate Herrn Direktor]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Heidelinde Weis]], [[Gerhard Riedmann]] - (als Vera) * 1960: ''[[Der brave Soldat Schwejk (Film 1960)|Der brave Soldat Schwejk]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heinz Rühmann]], [[Ernst Stankovski]] - (als Gretl) * 1960: ''[[O sole mio (Film 1960)|O sole mio]]'' - Regie: [[Paul Martin (Filmregiseur)|Paul Martin]] - Haaptacteuren: [[Vico Torriani]], [[Gunther Philipp]] - (als Madeleine) * 1961: ''[[The Secret Ways]]'' - Regie: [[Phil Karlson]] - Haaptacteuren: [[Richard Widmark]], [[Sonja Ziemann]] - (als Elsa) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Waltraut Haas]] - (als Madeleine Talbot) * 1961: ''[[Eine hübscher als die andere]]'' - Regie: [[Axel von Ambesser]] - Haaptacteuren: [[Heidi Brühl]], [[Rudolf Platte]] - (als Lilly Hase) * 1961: ''[[Das Wunder des Malachias]]'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Horst Bollmann]], [[Richard Münch]] - (als Yvonne Krüger) * 1961: ''[[Immer Ärger mit dem Bett]]'' - Regie: [[Rudolf Schündler]] - Haaptacteuren: [[Günter Pfitzmann]], [[Renate Ewert]] - (als Rosemarie Schulze) * 1961: ''[[Adieu, Lebewohl, Goodbye]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Bibi Johns]], [[Michael Cramer]] - (als Gaby) * 1961: ''[[Es muß nicht immer Kaviar sein (Film)|Es muß nicht immer Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O. W. Fischer]], [[Eva Bartok]] - (als Chantal) * 1961: ''[[Ramona (Film 1961)|Ramona]]'' - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Georg Thomalla]] - (als Yvonne) * 1961: ''[[Junge Leute brauchen Liebe]]'' - Regie: [[Géza von Cziffra]] - Haaptacteuren: [[Cornelia Froboess]], [[Johannes Heesters]] * 1961: ''[[Das Geheimnis der schwarzen Koffer]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Joachim Hansen]], [[Chris Howland]] - (als Susan Brown) * 1961: ''[[Diesmal muß es Kaviar sein]]'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: O. W. Fischer, Eva Bartok - (als Chantal) * 1962: ''[[Frauenarzt Dr. Sibelius]]'' - [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Lex Barker]], [[Barbara Rütting]] - (als Elisabeth Sibelius) * 1962: ''[[Das Testament des Dr. Mabuse (Film 1962)|Das Testament des Dr. Mabuse]]'' - Regie: [[Werner Klingler]] - Haaptacteuren: [[Gert Fröbe]], [[Charles Regnier]] - (als Nelly) * 1962: ''[[Sherlock Holmes und das Halsband des Todes]]'' - Regie: [[Terence Fisher]] - Haaptacteuren: [[Christopher Lee]], [[Ivan Desny]] - (als Ellen Blackburn) * 1963: ''[[The Waltz King]]'' - Regie: [[ Steve Previn]] - Haaptacteuren: [[Kerwin Mathews]], [[Peter Kraus]] - (als Henriette Treffz) * 1963: ''[[Kali Yug, la dea della vendetta]]'' - Regie: [[Mario Camerini]] - Haaptacteuren: Lex Barker, [[Klaus Kinski]] - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[Il mistero del tempio indiano]]'' - Regie: Mario Camerini - Haaptacteuren: Lex Barker, Joachim Hansen - (als Catherine Talbot) * 1963: ''[[The Victors]]'' - Regie: [[Carl Foreman]] - Haaptacteuren: [[Melina Mercouri]], [[Romy Schneider]] - (als Trudi Metzger) * 1963: ''[[Jack und Jenny]]'' - Regie: [[Victor Vicas]] - Haaptacteuren: [[Brett Halsey]], [[Marion Michael]] - (als Jenny) * 1964: ''[[...e la donna creò l'uomo]]'' - Regie: [[Camillo Mastrocinque]] - Haaptacteuren: [[Thomas Fritsch]], [[Alexandra Stewart]] - (als Jane) * 1965: ''[[Major Dundee]]'' - Regie: [[Sam Peckinpah]] - Haaptacteuren: Charlton Heston, [[James Coburn]] - (als Teresa Santiago) * 1965: ''[[Schüsse im 3/4 Takt]]'' - Regie: [[Alfred Weidenmann]] - Haaptacteuren: [[Pierre Brice]], [[Heinz Drache]] - (als Jenny) * 1965: ''[[The Glory Guys]]'' - Regie: [[Arnold Laven]] - Haaptacteuren: [[Tom Tryon]], [[James Caan]] - (als Lou Woddard) * 1966: ''[[Cast a Giant Shadow]]'' - Regie: [[Melville Shavelson]] - Haaptacteuren: [[Kirk Douglas]], [[Angie Dickinson]] - (als Magda Simon) * 1966: ''[[The Poppy Is Also a Flower]]'' - Regie: [[Terence Young]] - Haaptacteuren: [[Stephen Boyd]], [[Rita Hayworth]] - (als Maxine) * 1966: ''[[Lange Beine – lange Finger]]'' - Regie: [[Alfred Vohrer]] - Haaptacteuren: [[Joachim Fuchsberger]], [[Martin Held]] - (als Doris Holberg) * 1966: ''[[Our Man in Marrakesh]]'' - Regie: [[Don Sharp]] - Haaptacteuren: [[Tony Randall]], [[Herbert Lom]] - (als Kyra Stanovy) * 1966: ''[[The Quiller Memorandum]]'' - Regie: [[Michael Anderson (Filmregisseur)|Michael Anderson]] - Haaptacteuren: [[Alec Guinness]], [[Max von Sydow]] - (als Inge Lindt) * 1967: ''[[Operazione San Gennaro]]'' - Regie: [[Dino Risi]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Claudine Auger]] - (als Maggie) * 1967: ''[[The Ambushers]]'' - Regie: [[Henry Levin]] - Haaptacteuren: [[Dean Martin]], [[Janice Rule]] - (als Francesca Madeiros) * 1967: ''[[Peau d'espion]]'' - Regie: [[Edouard Molinaro]] - Haaptacteuren: [[Louis Jourdan]], [[Bernard Blier]] - (als Gertraud Sphax) * 1968: ''[[Diaboliquement vôtre]]'' - Regie: [[Julien Duvivier]] - Haaptacteuren: [[Alain Delon]], [[Peter Mosbacher]] - (als Christiane) * 1968: ''Vienna'' - Regie: [[Orson Welles]] - Haaptacteuren: [[Mickey Rooney]] (Kuerzfilm) * 1969: ''[[If It's Tuesday, This Must Be Belgium]]'' - Regie: [[Mel Stuart]] - Haaptacteuren: [[Suzanne Pleshette]], [[Ian McShane]] * 1969: ''[[De Sade (Film)|De Sade]]'' - Regie: [[Cy Endfield]] - Haaptacteuren: [[Keir Dullea]], [[Lilli Palmer]] - (als Anne de Montreuil) * 1969: ''[[Les étrangers (Film 1969)|Les étrangers]]'' - Regie: [[Jean-Pierre Desagnat]] - Haaptacteuren: [[Michel Constantin]], [[Hans Meyer]] - (als May) * 1969: ''[[Infanzia, vocazione e prime esperienze di Giacomo Casanova, veneziano]]'' - Regie: [[Luigi Comencini]] - Haaptacteuren: [[Leonard Whiting]], [[Lionel Stander]] - (als Giuliegtta Cavamacchia) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * 1970: ''[[Cuori solitari (Film 1970)|Cuori solitari]]'' - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Ugo Tognazzi]], [[Gianna Serra]] - (als Giovanna) * 1970: ''[[O.K. (Film)|O.K.]]'' - Regie: [[Michael Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Gustl Bayrhammer]], [[Eva Mattes]] * 1970: ''[[Quando le donne avevano la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Frank Wolff]] - (als Filli) * 1971: ''[[Un'anguilla da 300 milioni]]'' - Regie: [[Salvatore Samperi]] - Haaptacteuren: [[Ottavia Piccolo]], [[Gabriele Ferzetti]] - (als Gräfin Spodani) * 1971: ''[[Wer im Glashaus liebt...]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Hartmut Becker]], [[Marianne Blomquist]] - (als Hanna) * 1971: ''[[Le saut de l'ange (Film)|Le saut de l'ange]]'' - Regie: [[Yves Boisset]] - Haaptacteuren: [[Jean Yanne]], [[Sterling Hayden]] - (als Sylvaine Orsini) * 1971: ''[[Roma bene]]'' - Regie: [[Carlo Lizzani]] - Haaptacteuren: [[Nino Manfredi]], [[Michèle Mercier]] - (als Prinzessin Dede Marescalli) * 1972: ''[[L'amante dell'orsa maggiore]]'' - Regie: [[Valentino Orsini]] - Haaptacteuren: [[Giuliano Gemma]], [[Bruno Cremer]] - (als Fela) * 1972: ''[[Quando le donne persero la coda]]'' - Regie: [[Pasquale Festa Campanile]] - Haaptacteuren: Frank Wolff, [[Mario Adorf]] - (als Filli) * 1972: ''[[Causa di divorzio]]'' - Regie: [[Marcello Fondato]] - Haaptacteuren: [[Catherine Spaak]], [[Arnoldo Foà]] - (als Enrica Sebastiani) * 1972: ''[[Die Moral der Ruth Halbfass]]'' - Regie: [[Volker Schlöndorff]] - Haaptacteuren: [[Margarethe von Trotta]], [[Helmut Griem]] - (als Ruth Halbfass) * 1972: ''[[Der scharlachrote Buchstabe]]'' - Regie: [[Wim Wenders]] - Haaptacteuren: [[Hans Christian Blech]], [[Rüdiger Vogler]] - (als Hester Prynne) * 1973: ''[[Bisturi, la mafia bianca]]'' - Regie: [[Luigi Zampa]] - Haaptacteuren: Gabriele Ferzetti, [[Enrico Maria Salerno]] - (als Maria) * 1973: ''[[Amore e ginnastica]]'' - Regie: [[Luigi Filippo D'Amico]] - Haaptacteuren: [[Adriana Asti]], [[Lino Capolicchio]] - (als Maria Pedani) * 1973: ''[[Reigen (Film 1973)|Reigen]]'' - Regie: [[Otto Schenk]] - Haaptacteuren: [[Sydne Rome]], [[Helmut Berger]] - (als Emma) * 1974: ''[[Di mamma non ce n'è una sola]]'' - Regie: [[Alfredo Giannetti]] - Haaptacteuren: [[Lino Capolicchio]], Lionel Stander - (als Paolina Borghese) * 1974: ''[[L'uomo senza memoria]]'' - Regie: [[Duccio Tessari]] - Haaptacteuren: [[Luc Merenda]], [[Umberto Orsini]] - (als Sara Grimaldi) * 1974: ''[[La bellissima estate]]'' - Regie: [[Sergio Martino]] - Haaptacteuren: [[John Richardson (Schauspiller)|John Richardson]], [[Caterina Boratto]] - (als Manuela) * 1976: ''[[MitGift]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Elisabeth Flickenschildt]] - (als Alice Burgmann) * 1976: ''[[La padrona è servita]]'' - Regie: [[Mario Lanfranchi]] - Haaptacteuren: [[Maurizio Arena]], [[Erika Blanc]] - (als Angela) * 1976: ''[[The Swiss Conspiracy]]'' - Regie: [[Jack Arnold]] - Haaptacteuren: [[David Janssen]], [[Elke Sommer]] - (als Denise Abbott) * 1976: ''[[Signore e signori, buonanotte]]'' - Regie: Luigi Comencini, [[Nanni Loy]], [[Luigi Magni]], [[Mario Monicelli]], [[Ettore Scola]] - Haaptacteuren: [[Vittorio Gassman]], [[Marcello Mastroianni]] - (als Madamm Palese) * 1976: ''[[Brogliaccio d'amore]]'' - Regie: [[Decio Silla]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Paolo Carlini]] - (als Roberta) * 1977: ''[[Das chinesische Wunder]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: Heinz Rühmann, [[Harald Leipnitz]] - (als Detta Gaspardi) * 1977: ''[[Cross of Iron]]'' - Regie: Sam Peckinpah - Haaptacteuren: [[James Coburn]], [[Maximilian Schell]] - (als Eva) * 1977: ''[[Una donna di seconda mano]]'' - Regie: [[Pino Tosini]] - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, [[Macha Méril]] - (als Nerina) * 1978: ''[[Ritratto di borghesia in nero]]'' - Regie: [[Tonino Cervi]] - Haaptacteuren: [[Ornella Muti]], [[Capucine]] - (als Carla Richter) * 1978: ''Freiheit'' - Regie: Petrus van der Let - (Kuerzfilm) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * 1980: ''[[Speed Driver]]'' - Regie: [[Stelvio Massi]] - Haaptacteuren: [[Francisco Rabal]], [[Fabio Testi]] - (als Suzanne) * 1984: ''[[Fatto su misura]]'' - Regie: [[Francesco Laudadio]] - Haaptacteuren: [[Ricky Tognazzi]], [[Ugo Tognazzi]] * 1985: ''[[De flyvende djævle]]'' - Regie: [[Anders Refn]] - Haaptacteuren: [[Erland Josephson]], [[Mario David]] - (als Nina Rosta) * 1985: ''[[Le due vite di Mattia Pascal]]'' - Regie: [[Mario Monicelli]] - Haaptacteuren: [[Marcello Mastroianni]], [[Andréa Ferréol]] - (als Clara) * 1985: ''[[Killing Cars]]'' - Regie: Michael Verhoeven - Haaptacteuren: [[Jürgen Prochnow]], [[Agnès Soral]] - (als Marie Landauer) * 1986: ''[[L'ultima mazurka]]'' - Regie: [[Gianfranco Bettetini]] - Haaptacteuren: Erland Josephson, [[Marina Berti]] - (als Grete) * 1987: ''[[Animali metropolitani]]'' - Regie: [[Steno]] - Haaptacteuren: [[Donald Pleasence]], [[Ninetto Davoli]] - (als Dr. Abbott) * 1988: ''[[Cheeeese]]'' - Regie: Bernhard Weber - Haaptacteuren: [[Vincent Gardenia]], [[Arnaldo Ninchi]] - (als Erica) ==== vun 1990 bis 2009 ==== * 1990: ''[[Tre colonne in cronaca]]'' - Regie: [[Carlo Vanzina]] - Haaptacteuren: [[Gian Maria Volonté]], [[Massimo Dapporto]] - (als Contessa Odessa Bonaveri) * 1997: ''[[Bella Ciao (Film 1997)|Bella Ciao]]'' - Regie: [[Xaver Schwarzenberger]] - Haaptacteuren: [[Frank Hoffmann]], [[Susi Nicoletti]] - (als Teresa Hainisch) * 1998: ''[[Bin ich schön?]]'' - Regie: [[Doris Dörrie]] - Haaptacteuren: [[Marie Zielcke]], [[Suzanne von Borsody]] - (als Unna) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2009: ''[[Ob ihr wollt oder nicht!]]'' - Regie: [[Ben Verbong]] - Haaptacteuren: [[Katharina Marie Schubert|Katharina Schubert]], [[Julia-Maria Köhler]] - (als Dorothea Brühl) * 2009: ''[[Horst Schlämmer - Isch kandidiere!]]'' - Regie: [[Sophie Heldman]] - Haaptacteuren: [[Hape Kerkeling]], [[Alexandra Kamp]] - (als Senta Berger) * 2009: ''[[Satte Farben vor Schwarz]]'' - Regie: [[Angelo Colagrossi]] - Haaptacteuren: [[Bruno Ganz]], [[Carina Wiese]] - (als Anita) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2012: ''[[Zettl]]'' - Regie: [[Helmut Dietl]] - Haaptacteuren: [[Michael Herbig]], [[Karoline Herfurth]] - (als Mona Mödlinger) * 2012: ''[[Ruhm (Film)|Ruhm]]'' - Regie: [[Isabel Kleefeld]] - Haaptacteuren: [[Heino Ferch]], [[Julia Koschitz]] - (als Rosalie) * 2014: ''[[Altersglühen - Speed Dating für Senioren]]'' - Regie: [[Jan Georg Schütte]] - Haaptacteuren: Mario Adorf, [[Matthias Habich]] - (als Maria Koppel) * 2016: ''[[Willkommen bei den Hartmanns]]'' - Regie: [[Simon Verhoeven]] - Haaptacteuren: [[Heiner Lauterbach]], [[Florian David Fitz]] - (als Angelika Hartmann) * 2019: ''Menuett'' - Regie: [[Felix Karolus]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2029 ==== * 2022: ''[[Oskars Kleid]]'' - Regie: [[Hüseyin Tabak]] - Haaptacteuren: Florian David Fitz, [[Burghart Klaußner]] - (als Frau Kornmann) * 2023: ''[[Weißt du noch]]'' - Regie: [[Rainer Kaufmann]] - Haaptacteuren: [[Günther Maria Halmer]], [[Konstantin Wecker]] - (als Marianne) * 2023: ''[[Ach, diese Lücke, diese entsetzliche Lücke]]'' - Regie: Simon Verhoeven - Haaptacteuren: [[Bruno Alexander]], [[Michael Wittenborn]] - (als Groussmamm) === Televisioun === ==== vun 1963 bis 1969 ==== * ''[[The Waltz King: Part 1]]'' (1963) vum [[Steve Previn]] mam [[Kerwin Mathews]] a [[Brian Aherne]] * ''[[The Waltz King: Part 2]]'' (1963) vum Steve Previn mam Kerwin Mathews a [[Peter Kraus]] * ''[[See How They Run]]'' (1964) * ''[[Istanbul Express]]'' (1968) * ''[[Babeck]]'' (1968) (Serie) vum [[Wolfgang Becker]] mam [[Cordula Trantow]] an [[Helmut Käutner]] **''Ein Sarg aus Genua'' (1968) **''Das Geheimnis der Calasetta'' (1968) **''Tödliche Geschäfte'' (1968) ==== vun 1970 bis 1979 ==== * ''[[Frühlingsfluten]]'' (1974) * ''[[Krempoli - Ein Platz für wilde Kinder]]'' (1975) (Serie) * ''[[Die Verschwörung des Fiesco zu Genua]]'' (1975) * ''[[Halbzwei]]'' (1977) * ''[[Die Priwalov'schen Millionen]]'' (1980) (Serie) *''[[La giacca verde]]'' (1979) - Regie: [[Franco Giraldi]] - Haaptacteuren: [[Jean-Pierre Cassel]], [[Vittorio Sanipoli]] - (als Marta) ==== vun 1980 bis 1989 ==== * ''[[Der Traum ein Leben]]'' (1981) * ''[[Notte e nebbia]]'' (1982) * ''[[Die Entscheidung]]'' (1982) * ''[[Milionite na Privalov]]'' (1983) (Serie) * ''[[Liebe Melanie]]'' (1983) * ''[[Notti e nebbie]]'' (1984) * ''[[Kir Royal]]'' (1986) (Serie) vum Helmut Dietl mam [[Franz-Xaver Kroetz]], [[Ruth-Maria Kubitschek]] a Mario Adorf **''Wer reinkommt, ist drin'' (1986) **''Muttertag'' (1986) **''Das Volk sieht nichts'' (1986) **''Adieu Claire'' (1986) **''Königliche Hoheit'' (1986) **''Karriere'' (1986) * ''[[L ultima mazurka]]'' (1986) * ''[[Luisa. Quattro storie di donne]]'' (1987) * ''[[Die schnelle Gerdi]]'' (1989) (Serie - 12 Episoden) * ''[[Oceano]]'' (1989) (Serie) ==== vun 1990 bis 1999 ==== * ''[[Lilli Lottofee]]'' (1992) (Serie) * ''[[Sie und Er]]'' (1992) * ''[[Ärzte]]'' Serie **'' Dr. Schwarz und Dr. Martin - Neuland'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Rosenkavaliere'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Nahkampf'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Höhenflug'' (1994) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Trennungen'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Herztöne'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Schicksale'' (1996) ** ''Dr. Schwarz und Dr. Martin - Entscheidungen'' (1996) * ''[[Gefangene Liebe]]'' (1994) * ''[[Die Nacht der Nächte]]'' (1995) * ''[[Dopo la tempesta]]'' (1996) * ''[[Kap der Rache]]'' (1997) * ''[[Lamorte]]'' (1997) * ''[[Mammamia]]'' (1998) * ''[[Liebe und weitere Katastrophen]]'' (1999) * ''[[Nancherrow]]'' (1999) * ''[[Mit fünfzig küssen Männer anders]]'' (1999) ==== vun 2000 bis 2010 ==== * ''[[Zimmer mit Frühstück]]'' (2000/I) * ''[[Trennungsfieber]]'' (2000) * ''[[Scharf aufs Leben]]'' (2000) * ''[[Probieren Sie's mit einem Jüngeren]]'' (2000) * ''[[Bis dass dein Tod uns scheidet]]'' (2002) * ''[[Unter Verdacht]]'' Serie **''Verdecktes Spiel'' (2002) **''Eine Landpartie'' (2003) **''Gipfelstürmer'' (2004) **''Beste Freunde'' (2004) **''Das Karussell'' (2005) **''Willkommen im Club'' (2005) **''Atemlos'' (2006) **''Ein neues Leben'' (2006) **''Hase und Igel'' (2007) **''Das Geld anderer Leute'' (2007) **''Brubeck'' (2008) **''Die falsche Frau'' (2008) **''Der schmale Grat'' (2009) **''Tausend Augen'' (2009) **''Laufen und Schießen'' (2010) *''[[Die schnelle Gerdi und die Hauptstadt]]'' (2003) (Serie) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Berger Senta}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspillerinnen]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmproduzenten]] [[Kategorie:Gebuer 1941]] [[Kategorie:Bundesverdienstkreuz 1. Klasse]] 25su0t403k5dne4d9klj23ij30gyfzn 0 4265 2689356 2642781 2026-08-07T08:36:42Z Les Meloures 580 coor 2689356 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Beetebuerg | Wopen = | Numm (Franséisch) = Bettembourg | Numm (Däitsch) = Bettemburg | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Esch-Uelzecht}} | Gemeng = {{Beetebuerg}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Beetebuerg}} | Fläch = 1.224,9 [[Hektar|ha]] | Koordinaten = {{coor dms|49|31|39|N|06|06|20|O}} | Kaart = | Kaartentext = }} [[Fichier:Molkerei Beetebuerg.jpg|thumb|Déi fréier Molkerei vu Beetebuerg (2008)]] '''Beetebuerg''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Uertschaft am Süde vum Land, um rietsen Uwänner vun der [[Uelzecht]], an den Haaptuert vun der [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] [[Gemeng Beetebuerg|mat dem selwechten Numm]]. == Geographie == Beetebuerg läit am [[Uelzecht]]dall do wou d'[[Diddelengerbaach]] an d'Uelzecht leeft. D'Nopeschuertschafte vu Beetebuerg sinn: {{Div col|cols=4}} * [[Fenneng]] * [[Hunchereng]] * [[Obeler]] * [[Diddeleng]] * [[Helleng]] * [[Peppeng]] * [[Léiweng]] * [[Leideleng]] {{Div col end}} ===Verkéier=== ==== Eisebunn ==== D'[[Gare Beetebuerg|Gare vu Beetebuerg]] gehéiert zur [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|CFL-Linn 6]] a läit op der internationaler Streck [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Dijon|Lëtzebuerg-Dijon]]. D'[[Rangéiergare Beetebuerg|Rangéiergare]] mat 28 Sënnergleiser gouf an den 1980er Jore gebaut a krut ee Container-Terminal derbäi. Doduerch ass Beetebuerg zu engem wichtege Glidd am internationale Wuerentransport op der Nord-Süd-Achs ginn. ==== Stroossen an Autobunnen ==== Beetebuerg hänkt um Stroossennetz iwwer d'[[Nationalstrooss 13|Dräikantonstrooss]] an d'[[Nationalstrooss 31|N31]] an och iwwer den [[CR132]] an den [[CR163]]. Laanscht Beetebuerg mat dräi Uschlëss ginn d'[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Autobunn A13]], an d'[[Autobunn A3 (Lëtzebuerg)|Autobunn A3]]. Zu der Beetebuerger Mobilitéit gehéieren d'RGTR-Linnen 194, 200, 304, 305 an 307 an de Flexibus vun der Gemeng Beetebuerg deen ee gratis an der Gemeng Beetebuerg benotze kann. [[File:Bettemburch by Jean Bertels 1597.jpg|thumb|''Bettemburch'' ëm 1600, gemoolt vum [[Jean Bertels]] aus der Abtei Iechternach.]] ==Geschicht== [[File:Collart Schlass--w.jpg|thumb|D'Beetebuerger Schlass]]{{Kapitel Info feelt}} ... Zanter dem spéide 16. Joerhonnert hat d'Famill de Zievel aus der Äifel grouss Lännereien zu Beetebuerg. An de 1730er Joren huet se d'[[Beetebuerger Schlass]], spéiderhin Clollarts Schlass genannt, baue gelooss. ... An der Phas vun de Virbereedunge vum [[Operation Overlord|Debarquement]] hunn den [[11. Mee]] 1944 35 amerikanesch B17-Fligeren um 19h38 d'Stellwierk an d'Gleisanlage vun der [[Gare Beetebuerg|Beetebuerger Gare]] bombardéiert, mam Zil, den däitsche Raviltaillement fir d'Westfront ofzeschneiden. Déi meescht Bomme sinn awer derlaanscht gefall, et gouf 27 Doudeger ze bekloen, 40 Haiser goufen zerstéiert an 183 beschiedegt.<ref>[https://bettembourg.lu/wp-content/uploads/2024/03/BET_BRO_eise_buet_124_01_2024_200x265_SCREEN.pdf "Ce jour où les bombes sont tombées sur Bettembourg."] eise:buet N° 124 01.2024, S.18-19 (nogekuckt 13.03.2024).</ref> == Kuckeswäertes== [[Fichier:Bettembourg1010604.jpg|thumb|De Parc Merveilleux.]] * [[Kierch Beetebuerg]] * [[Beetebuerger Schlass|Collart Schlass]] * [[Märchepark Beetebuerg]] == Natur an Ëmwelt == *De Projet Naturbëschreservat [[Naturschutzgebitt Beetebuerger Bësch|Naturbësch - Beetebuerger Bësch]] == Kino zu Beetebuerg == *[[Le Paris]] == Radio zu Beetebuerg == *[[Radio Locale Réiserbann-Betebuerg]] == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Bettembourg|Beetebuerg}} * [http://www.bettembourg.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Beetebuerg] * [http://www.parc-merveilleux.lu/ Websäit vum Parc merveilleux zu Beetebuerg] {{Referenzen}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] gf09rtl5ni59boevxp6gf5tbcqkabx7 0 4659 2689493 2689193 2026-08-07T08:40:01Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689493 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = 新加坡共和国<br>Republik Singapura<br>சிங்கப்பூர் | Fändel = Flag of Singapore.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Singapur | Wopen = Coat of arms of Singapore.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Singapur | National Devise = | Kaart = Singapore in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Malaiesch]]¹, [[Mandarin]], [[Tamil]] | Haaptstad = [[Singapur]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q334|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q334|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|01|17|00|N|103|50|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 728.600 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q334|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q334|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8286 | Onofhängegkeet = [[9. August]] [[1965]] vu [[Malaysia]] | Nationalfeierdag = [[9. August]] | Nationalhymn = [[Majulah Singapura]] | Wärung = [[Singapur-Dollar]] (SGD) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.sg]] | Telefonsprefix = +65 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D<nowiki>'</nowiki>'''Republik Singapur''' läit um [[Asien|asiatesche]] Kontinent. Et ass en Insel- a Stadstaat an ass dat klengst Land a Südostasien. Den Numm Singapur kënnt aus dem [[Sanskrit]] an heescht ''Stad vun de Léiwen''. == Politik == No der [[Konstitutioun vu Singapur]] vun [[1959]] ginn d'[[Parlament]] an de [[Staatschef]] vum Vollek gewielt. == Ekonomie == Singapur huet no [[Japan]] den héchste Liewensstandard an [[Asien]]. Zanter [[1965]] entwéckelt sech Singapur zu engem weltwäit grousse Verkéiers-, Industrie-, Handels-, Finanz- an Déngschtleeschtungssecteur. == Kuckeswäertes == * [[Sri Mariamman Tempel]] * [[Orchard Road]] * [[Underwater World]] * [[Botanic Gardens]] * [[Jurong Reptile Park]] * [[Raffles Hotel]] * [[Singapore Art Museum]] <gallery> Fichier:Singapur - Sri Mariamman Tempel.JPG|Merlion - De Sri Mariamman Tempel a Chinatown Fichier:Singapur Merlion.JPG|Merlion - D'Symbol vu Singapur </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Singapore|Singapur}} * [http://www.sgwiki.com/ Wikipedia vu Singapur] * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Singapore Singapur op Wikivoyage] * [http://www.gov.sg/ Gouvernement vu Singapur] {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Singapur| ]] d2iw5m5cuopie497gttaajq93igbvos 2689807 2689493 2026-08-07T08:51:03Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689807 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = 新加坡共和国<br>Republik Singapura<br>சிங்கப்பூர் | Fändel = Flag of Singapore.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Singapur | Wopen = Coat of arms of Singapore.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Singapur | National Devise = | Kaart = Singapore in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Malaiesch]]¹, [[Mandarin]], [[Tamil]] | Haaptstad = [[Singapur]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q334|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q334|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|01|17|00|N|103|50|00|O}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 728.600 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q334|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q334|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8286 | Onofhängegkeet = [[9. August]] [[1965]] vu [[Malaysia]] | Nationalfeierdag = [[9. August]] | Nationalhymn = [[Majulah Singapura]] | Wärung = [[Singapur-Dollar]] (SGD) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.sg]] | Telefonsprefix = +65 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D<nowiki>'</nowiki>'''Republik Singapur''' läit um [[Asien|asiatesche]] Kontinent. Et ass en Insel- a Stadstaat an ass dat klengst Land a Südostasien. Den Numm Singapur kënnt aus dem [[Sanskrit]] an heescht ''Stad vun de Léiwen''. == Politik == No der [[Konstitutioun vu Singapur]] vun [[1959]] ginn d'[[Parlament]] an de [[Staatschef]] vum Vollek gewielt. == Ekonomie == Singapur huet no [[Japan]] den héchste Liewensstandard an [[Asien]]. Zanter [[1965]] entwéckelt sech Singapur zu engem weltwäit grousse Verkéiers-, Industrie-, Handels-, Finanz- an Déngschtleeschtungssecteur. == Kuckeswäertes == * [[Sri Mariamman Tempel]] * [[Orchard Road]] * [[Underwater World]] * [[Botanic Gardens]] * [[Jurong Reptile Park]] * [[Raffles Hotel]] * [[Singapore Art Museum]] <gallery> Fichier:Singapur - Sri Mariamman Tempel.JPG|Merlion - De Sri Mariamman Tempel a Chinatown Fichier:Singapur Merlion.JPG|Merlion - D'Symbol vu Singapur </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Singapore|Singapur}} * [http://www.sgwiki.com/ Wikipedia vu Singapur] * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Singapore Singapur op Wikivoyage] * [http://www.gov.sg/ Gouvernement vu Singapur] {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Singapur| ]] o0n7uouuymbzzddd4e1tglw4580pq6k 0 4697 2689338 2688257 2026-08-07T08:26:35Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689338 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFG}} {{Infobox Land | Numm = د افغانستان اسلامي دولت<br>Da Afghanistan Islami Dawlat {{Small| (Paschtu)}}<br>دولت اسلامی افغانستا<br>Dowlat-e Eslâmi-ye Afghânestân {{Small|(Dari)}}<br>Islamescht Emirat Afghanistan | Fändel = Flag of the Taliban.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Afghanistan | Wopen =Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Afghanistan | National Devise = {{lang|ar|لا إله إلا الله محمد رسول الله}}<br />{{lang|ar-Latn|''Lā ilāha illā [[Allah|llāh]] Muhammadun rasūlu llāh.''}}<br />([[Arabesch]] fir "Et gëtt kee [[Gott]] ausser Gott, an de [[Mohammed]] gouf vu Gott geschéckt." Kuckt och [[Schahada]]) | Kaart= Afghanistan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Pashtu]] an<br>[[Dari]] ([[Persesch]]) | Haaptstad = [[Kabul]] | Haaptstad Awunner = 4 273 156 <small>([[2020]])</small> | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|34|31|31|N|69|10|42|O}} | Staatsform = [[Theokratie|Theokratescht]] [[Emirat]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Amir al-Mu'minin]]<br>[[Hibatullah Achundsada]] (Chef vun der Taliban) | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 652 864 | Fläch Plaz = 40 | Waasserfläch= | Bevëlkerung = 38 000 000 <small>([[2019]])</small> | Bevëlkerung Plaz = 37 | Bevëlkerungsdicht = 57 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]<br>[[1919]] | Nationalfeierdag = [[19. August]] | Nationalhymn = [[Soroud-e-Melli]] | Wärung = [[Afghani]] (AFN) | Zäitzon = +4:30 | Internet TLD = [[.af]] | Telefonsprefix = +93 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Afghanistan''' (Pashtu/Dari: '''افغانستان''', ''Afġānistān'', offiziell d'''Islamescht Emirat Afghanistan'') ass e Land an [[Zentralasien]], dat un den [[Iran]], [[Turkmenistan]], [[Usbekistan]], [[Tadjikistan]], d'[[Volleksrepublik China]] an un de [[Pakistan]] grenzt. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Volleksgruppen a Sproochen == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == Den Afghanistan ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]]. ''Kuckt och: [[Lëscht vun de Staatscheffe vum Afghanistan]].'' == Administrativ Ënnerdeelungen == Zanter dem 13. Abrëll 2004 ass den Afghanistan a 34 [[Provënz]]en (velayat) ënnerdeelt. D'Provënzen hirersäits sinn an 329 Bezierker (woluswali) agedeelt. All Provënz gëtt vun engem Gouverneur (waali) regéiert, dee vun der Zentralregierung ernannt gëtt. {| class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe6" ! class="unsortable"| Kaart !! Provënz !! Haaptstad !! Fläch (km²) !! Bevëlkerung |- | [[Fichier:Badakhshan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Badakhshan]]<br /> بدخشان&lrm; | [[Feyzabad]] | style="text-align:right;"| 44.059 | style="text-align:right;"| 951.000 |- | [[Fichier:Badghis in Afghanistan.svg|60px]] | [[Badghis]]<br /> بادغیس&lrm; | [[Qal'eh-ye Now]] | style="text-align:right;"| 20.591 | style="text-align:right;"| 496.000 |- | [[Fichier:Baghlan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Baghlan (Provënz)|Baghlan]]<br /> بغلان&lrm; | [[Pol-e Khomriv]] | style="text-align:right;"| 21.118 | style="text-align:right;"| 910.800 |- | [[Fichier:Balkh in Afghanistan.svg|60px]] | [[Balkh (Provënz)|Balkh]]<br /> بلخ&lrm; | [[Mazar-e Sharif]] | style="text-align:right;"| 17.249 | style="text-align:right;"| 1.325.700 |- | [[Fichier:Bamyan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Bamiyan (Provënz)|Bamiyan]]<br /> بامیان&lrm; | [[Bamiyan]] | style="text-align:right;"| 14.175 | style="text-align:right;"| 447.200 |- | [[Fichier:Daykundi in Afghanistan.svg|60px]] | [[Daikondi]]<br /> دایکندی&lrm; / دايکندي&lrm; | [[Nili (Stad)|Nili]] | style="text-align:right;"| 18.200 | style="text-align:right;"| 424.300 |- | [[Fichier:Farah in Afghanistan.svg|60px]] | [[Farah (Provënz)|Farah]]<br /> فراه&lrm; | [[Farah (Stad)|Farah]] | style="text-align:right;"| 48.471 | style="text-align:right;"| 507.400 |- | [[Fichier:Faryab in Afghanistan.svg|60px]] | [[Faryab]]<br /> فاریاب&lrm; | [[Maymaneh]] | style="text-align:right;"| 20.293 | style="text-align:right;"| 998.100 |- | [[Fichier:Ghazni in Afghanistan.svg|60px]] | [[Ghazni (Provënz)|Ghazni]]<br /> غزنى&lrm; / غزني&lrm; | [[Ghazni (Stad)|Ghazni]] | style="text-align:right;"| 22.915 | style="text-align:right;"| 1.228.800 |- | [[Fichier:Ghor in Afghanistan.svg|60px]] | [[Ghor]]<br /> غور&lrm; | [[Chaghcharan]] | style="text-align:right;"| 36.479 | style="text-align:right;"| 690.300 |- | [[Fichier:Helmand in Afghanistan.svg|60px]] | [[Helmand (Provënz)|Helmand]]<br /> هلمند&lrm; | [[Lashgar Gah]] | style="text-align:right;"| 58.584 | style="text-align:right;"| 924.700 |- | [[Fichier:Herat in Afghanistan.svg|60px]] | [[Herat (Provënz)|Herat]]<br /> هرات&lrm; | [[Herat]] | style="text-align:right;"| 54.778 | style="text-align:right;"| 1.890.200 |- | [[Fichier:Jowzjan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Jowzjan]]<br /> جوزجان&lrm; | [[Sheberghan]] | style="text-align:right;"| 11.798 | style="text-align:right;"| 540.300 |- | [[Fichier:Kabul in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kabul (Provënz)|Kabul]]<br /> کابل&lrm; | [[Kabul]] | style="text-align:right;"| 4.462 | style="text-align:right;"| 4.373.000 |- | [[Fichier:Kandahar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kandahar (Provënz)|Kandahar]]<br /> قندهار&lrm; / کندهار&lrm; | [[Kandahar]] | style="text-align:right;"| 54.022 | style="text-align:right;"| 1.226.600 |- | [[Fichier:Kapisa in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kapisa]]<br /> کاپيسا&lrm; | [[Mahmud-e-Eraqi]] | style="text-align:right;"| 1.842 | style="text-align:right;"| 441.000 |- | [[Fichier:Khost in Afghanistan.svg|60px]] | [[Khost (Provënz)|Khost]]<br /> خوست&lrm; | [[Khost]] | style="text-align:right;"| 4.152 | style="text-align:right;"| 574.600 |- | [[Fichier:Kunar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kunar]]<br /> کنر&lrm; / کونړ&lrm; | [[Asadabad]] | style="text-align:right;"| 4.942 | style="text-align:right;"| 450.700 |- | [[Fichier:Kunduz in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kunduz (Provënz)|Kunduz]]<br /> کندوز&lrm; | [[Kunduz]] | style="text-align:right;"| 8.040 | style="text-align:right;"| 1.010.000 |- | [[Fichier:Laghman in Afghanistan.svg|60px]] | [[Laghman (Provënz)|Laghman]]<br /> لغمان&lrm; | [[Mehtar Lam]] | style="text-align:right;"| 3.843 | style="text-align:right;"| 445.600 |- | [[Fichier:Logar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Logar (Provënz)|Logar]]<br /> لوگر&lrm; / لوګر&lrm; | [[Pol-e 'Alam]] | style="text-align:right;"| 3.880 | style="text-align:right;"| 392.000 |- | [[Fichier:Nangarhar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nangarhar]]<br /> ننگرهار&lrm; / ننګرهار&lrm; | [[Jalalabad]] | style="text-align:right;"| 7.727 | style="text-align:right;"| 1.517.400 |- | [[Fichier:Nimruz in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nimruz]]<br /> نیمروز&lrm; | [[Zaranj]] | style="text-align:right;"| 41.005 | style="text-align:right;"| 165.000 |- | [[Fichier:Nuristan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nuristan]]<br /> نورستان&lrm; | [[Parun]] | style="text-align:right;"| 9.225 | style="text-align:right;"| 148.000 |- | [[Fichier:Paktia in Afghanistan.svg|60px]] | [[Paktia]]<br /> پکتیا&lrm; | [[Gardez]] | style="text-align:right;"| 6.432 | style="text-align:right;"| 552.000 |- | [[Fichier:Paktika in Afghanistan.svg|60px]] | [[Paktika]]<br /> پکتیکا&lrm; | [[Sharan (Stad)|Sharan]] | style="text-align:right;"| 19.482 | style="text-align:right;"| 434.700 |- | [[Fichier:Panjshir in Afghanistan.svg|60px]] | [[Panjshir]]<br /> پنجشیر&lrm; / پنجشېر&lrm; | [[Bazarak]] | style="text-align:right;"| 3.610 | style="text-align:right;"| 153.500 |- | [[Fichier:Parwan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Parwan]]<br /> پروان&lrm; | [[Charikar]] | style="text-align:right;"| 5.974 | style="text-align:right;"| 664.500 |- | [[Fichier:Samangan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Samangan]]<br /> سمنگان&lrm; / سمنګان&lrm; | [[Aybak (Stad)|Aybak]] | style="text-align:right;"| 11.262 | style="text-align:right;"| 387.900 |- | [[Fichier:Sar-e Pol in Afghanistan.svg|60px]] | [[Sar-e Pol (Provënz)|Sar-e Pol]]<br /> سرپل&lrm; | [[Sar-e Pol (Stad)|Sar-e Pol]] | style="text-align:right;"| 15.999 | style="text-align:right;"| 559.600 |- | [[Fichier:Takhar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Takhar]]<br /> تخار&lrm; | [[Taloqan]] | style="text-align:right;"| 12.333 | style="text-align:right;"| 983.300 |- | [[Fichier:Oruzgan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Oruzgan]]<br /> اروزگان&lrm; / روزګان&lrm; | [[Tarin Kowt]] | style="text-align:right;"| 12.600 | style="text-align:right;"| 386.800 |- | [[Fichier:Wardak in Afghanistan.svg|60px]] | [[Wardak]]<br /> وردک&lrm; / وردګ&lrm; | [[Maidanshahr]] | style="text-align:right;"| 8.938 | style="text-align:right;"| 596.300 |- | [[Fichier:Zabul in Afghanistan.svg|60px]] | [[Zabul]]<br /> زابل&lrm; | [[Qalāt-i Ghildshī]] | style="text-align:right;"| 17.343 | style="text-align:right;"| 304.100 |} == Literatur == * Michael Barry, ''Le royaume de l'insolence - La résistance afghane, du Grand Moghol à l'invasion soviétique''; Paräis (Flammarion), 1984; 307 S.; ISBN 2-08-211524-0 * [Kollektiv - 9 verschidden Auteuren, all Spezialiste vun Afghanistan], ''Afghanistan - La colonisation impossible''; Paräis (Éditions du Cerf), 1984; 274 S.; ISBN 2-204-02263-2 * Edward R. Girardet, ''Afghanistan - The Sowjet War''; England (Croom Helm Ltd.), 1985; ISBN 0-7099-3802-0 * George Arney, ''Afghanistan - The Definitive Account of a Country at Crossroads''; London (Mandarin Paperbacks), 1990; 276 S.; ISBN 0-7493-0196-1 * Tom Carew, ''In den Schluchten der Taliban - Erfahrungen eines britischen Elitesoldaten in geheimer Mission''; Bern (Scherz Verlag), 2001; 256 S. (Paperback). * Ahmed Rashid, ''Taliban - Afghanistans Gotteskämpfer und der neue Krieg am Hindukusch''; München (C. H. Beck Verlag), 2010; 480 S.; ISBN 978-3-406-60628-1 * Thomas Barfield, ''Afghanistan - A Cultural and Political History''; Princeton & Oxford (Princeton University Press), 2010; ISBN 978-0-691-14568-6 * Conrad Schetter, ''Kleine Geschichte Afghanistans''; München (C. H. Beck Verlag), 2019; 173 S.; ISBN 978-3-406-71378-1 == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Afghanistan| ]] trhdhmweir2j2rangwk3uvuztcn96gb 2689540 2689338 2026-08-07T08:42:11Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689540 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFG}} {{Infobox Land | Numm = د افغانستان اسلامي دولت<br>Da Afghanistan Islami Dawlat {{Small| (Paschtu)}}<br>دولت اسلامی افغانستا<br>Dowlat-e Eslâmi-ye Afghânestân {{Small|(Dari)}}<br>Islamescht Emirat Afghanistan | Fändel = Flag of the Taliban.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Afghanistan | Wopen =Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Afghanistan | National Devise = {{lang|ar|لا إله إلا الله محمد رسول الله}}<br />{{lang|ar-Latn|''Lā ilāha illā [[Allah|llāh]] Muhammadun rasūlu llāh.''}}<br />([[Arabesch]] fir "Et gëtt kee [[Gott]] ausser Gott, an de [[Mohammed]] gouf vu Gott geschéckt." Kuckt och [[Schahada]]) | Kaart= Afghanistan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Pashtu]] an<br>[[Dari]] ([[Persesch]]) | Haaptstad = [[Kabul]] | Haaptstad Awunner = 4 273 156 <small>([[2020]])</small> | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|34|31|31|N|69|10|42|O}} | Staatsform = [[Theokratie|Theokratescht]] [[Emirat]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 652 864 | Fläch Plaz = 40 | Waasserfläch= | Bevëlkerung = 38 000 000 <small>([[2019]])</small> | Bevëlkerung Plaz = 37 | Bevëlkerungsdicht = 57 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]<br>[[1919]] | Nationalfeierdag = [[19. August]] | Nationalhymn = [[Soroud-e-Melli]] | Wärung = [[Afghani]] (AFN) | Zäitzon = +4:30 | Internet TLD = [[.af]] | Telefonsprefix = +93 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Afghanistan''' (Pashtu/Dari: '''افغانستان''', ''Afġānistān'', offiziell d'''Islamescht Emirat Afghanistan'') ass e Land an [[Zentralasien]], dat un den [[Iran]], [[Turkmenistan]], [[Usbekistan]], [[Tadjikistan]], d'[[Volleksrepublik China]] an un de [[Pakistan]] grenzt. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Volleksgruppen a Sproochen == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == Den Afghanistan ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]]. ''Kuckt och: [[Lëscht vun de Staatscheffe vum Afghanistan]].'' == Administrativ Ënnerdeelungen == Zanter dem 13. Abrëll 2004 ass den Afghanistan a 34 [[Provënz]]en (velayat) ënnerdeelt. D'Provënzen hirersäits sinn an 329 Bezierker (woluswali) agedeelt. All Provënz gëtt vun engem Gouverneur (waali) regéiert, dee vun der Zentralregierung ernannt gëtt. {| class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe6" ! class="unsortable"| Kaart !! Provënz !! Haaptstad !! Fläch (km²) !! Bevëlkerung |- | [[Fichier:Badakhshan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Badakhshan]]<br /> بدخشان&lrm; | [[Feyzabad]] | style="text-align:right;"| 44.059 | style="text-align:right;"| 951.000 |- | [[Fichier:Badghis in Afghanistan.svg|60px]] | [[Badghis]]<br /> بادغیس&lrm; | [[Qal'eh-ye Now]] | style="text-align:right;"| 20.591 | style="text-align:right;"| 496.000 |- | [[Fichier:Baghlan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Baghlan (Provënz)|Baghlan]]<br /> بغلان&lrm; | [[Pol-e Khomriv]] | style="text-align:right;"| 21.118 | style="text-align:right;"| 910.800 |- | [[Fichier:Balkh in Afghanistan.svg|60px]] | [[Balkh (Provënz)|Balkh]]<br /> بلخ&lrm; | [[Mazar-e Sharif]] | style="text-align:right;"| 17.249 | style="text-align:right;"| 1.325.700 |- | [[Fichier:Bamyan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Bamiyan (Provënz)|Bamiyan]]<br /> بامیان&lrm; | [[Bamiyan]] | style="text-align:right;"| 14.175 | style="text-align:right;"| 447.200 |- | [[Fichier:Daykundi in Afghanistan.svg|60px]] | [[Daikondi]]<br /> دایکندی&lrm; / دايکندي&lrm; | [[Nili (Stad)|Nili]] | style="text-align:right;"| 18.200 | style="text-align:right;"| 424.300 |- | [[Fichier:Farah in Afghanistan.svg|60px]] | [[Farah (Provënz)|Farah]]<br /> فراه&lrm; | [[Farah (Stad)|Farah]] | style="text-align:right;"| 48.471 | style="text-align:right;"| 507.400 |- | [[Fichier:Faryab in Afghanistan.svg|60px]] | [[Faryab]]<br /> فاریاب&lrm; | [[Maymaneh]] | style="text-align:right;"| 20.293 | style="text-align:right;"| 998.100 |- | [[Fichier:Ghazni in Afghanistan.svg|60px]] | [[Ghazni (Provënz)|Ghazni]]<br /> غزنى&lrm; / غزني&lrm; | [[Ghazni (Stad)|Ghazni]] | style="text-align:right;"| 22.915 | style="text-align:right;"| 1.228.800 |- | [[Fichier:Ghor in Afghanistan.svg|60px]] | [[Ghor]]<br /> غور&lrm; | [[Chaghcharan]] | style="text-align:right;"| 36.479 | style="text-align:right;"| 690.300 |- | [[Fichier:Helmand in Afghanistan.svg|60px]] | [[Helmand (Provënz)|Helmand]]<br /> هلمند&lrm; | [[Lashgar Gah]] | style="text-align:right;"| 58.584 | style="text-align:right;"| 924.700 |- | [[Fichier:Herat in Afghanistan.svg|60px]] | [[Herat (Provënz)|Herat]]<br /> هرات&lrm; | [[Herat]] | style="text-align:right;"| 54.778 | style="text-align:right;"| 1.890.200 |- | [[Fichier:Jowzjan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Jowzjan]]<br /> جوزجان&lrm; | [[Sheberghan]] | style="text-align:right;"| 11.798 | style="text-align:right;"| 540.300 |- | [[Fichier:Kabul in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kabul (Provënz)|Kabul]]<br /> کابل&lrm; | [[Kabul]] | style="text-align:right;"| 4.462 | style="text-align:right;"| 4.373.000 |- | [[Fichier:Kandahar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kandahar (Provënz)|Kandahar]]<br /> قندهار&lrm; / کندهار&lrm; | [[Kandahar]] | style="text-align:right;"| 54.022 | style="text-align:right;"| 1.226.600 |- | [[Fichier:Kapisa in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kapisa]]<br /> کاپيسا&lrm; | [[Mahmud-e-Eraqi]] | style="text-align:right;"| 1.842 | style="text-align:right;"| 441.000 |- | [[Fichier:Khost in Afghanistan.svg|60px]] | [[Khost (Provënz)|Khost]]<br /> خوست&lrm; | [[Khost]] | style="text-align:right;"| 4.152 | style="text-align:right;"| 574.600 |- | [[Fichier:Kunar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kunar]]<br /> کنر&lrm; / کونړ&lrm; | [[Asadabad]] | style="text-align:right;"| 4.942 | style="text-align:right;"| 450.700 |- | [[Fichier:Kunduz in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kunduz (Provënz)|Kunduz]]<br /> کندوز&lrm; | [[Kunduz]] | style="text-align:right;"| 8.040 | style="text-align:right;"| 1.010.000 |- | [[Fichier:Laghman in Afghanistan.svg|60px]] | [[Laghman (Provënz)|Laghman]]<br /> لغمان&lrm; | [[Mehtar Lam]] | style="text-align:right;"| 3.843 | style="text-align:right;"| 445.600 |- | [[Fichier:Logar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Logar (Provënz)|Logar]]<br /> لوگر&lrm; / لوګر&lrm; | [[Pol-e 'Alam]] | style="text-align:right;"| 3.880 | style="text-align:right;"| 392.000 |- | [[Fichier:Nangarhar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nangarhar]]<br /> ننگرهار&lrm; / ننګرهار&lrm; | [[Jalalabad]] | style="text-align:right;"| 7.727 | style="text-align:right;"| 1.517.400 |- | [[Fichier:Nimruz in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nimruz]]<br /> نیمروز&lrm; | [[Zaranj]] | style="text-align:right;"| 41.005 | style="text-align:right;"| 165.000 |- | [[Fichier:Nuristan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nuristan]]<br /> نورستان&lrm; | [[Parun]] | style="text-align:right;"| 9.225 | style="text-align:right;"| 148.000 |- | [[Fichier:Paktia in Afghanistan.svg|60px]] | [[Paktia]]<br /> پکتیا&lrm; | [[Gardez]] | style="text-align:right;"| 6.432 | style="text-align:right;"| 552.000 |- | [[Fichier:Paktika in Afghanistan.svg|60px]] | [[Paktika]]<br /> پکتیکا&lrm; | [[Sharan (Stad)|Sharan]] | style="text-align:right;"| 19.482 | style="text-align:right;"| 434.700 |- | [[Fichier:Panjshir in Afghanistan.svg|60px]] | [[Panjshir]]<br /> پنجشیر&lrm; / پنجشېر&lrm; | [[Bazarak]] | style="text-align:right;"| 3.610 | style="text-align:right;"| 153.500 |- | [[Fichier:Parwan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Parwan]]<br /> پروان&lrm; | [[Charikar]] | style="text-align:right;"| 5.974 | style="text-align:right;"| 664.500 |- | [[Fichier:Samangan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Samangan]]<br /> سمنگان&lrm; / سمنګان&lrm; | [[Aybak (Stad)|Aybak]] | style="text-align:right;"| 11.262 | style="text-align:right;"| 387.900 |- | [[Fichier:Sar-e Pol in Afghanistan.svg|60px]] | [[Sar-e Pol (Provënz)|Sar-e Pol]]<br /> سرپل&lrm; | [[Sar-e Pol (Stad)|Sar-e Pol]] | style="text-align:right;"| 15.999 | style="text-align:right;"| 559.600 |- | [[Fichier:Takhar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Takhar]]<br /> تخار&lrm; | [[Taloqan]] | style="text-align:right;"| 12.333 | style="text-align:right;"| 983.300 |- | [[Fichier:Oruzgan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Oruzgan]]<br /> اروزگان&lrm; / روزګان&lrm; | [[Tarin Kowt]] | style="text-align:right;"| 12.600 | style="text-align:right;"| 386.800 |- | [[Fichier:Wardak in Afghanistan.svg|60px]] | [[Wardak]]<br /> وردک&lrm; / وردګ&lrm; | [[Maidanshahr]] | style="text-align:right;"| 8.938 | style="text-align:right;"| 596.300 |- | [[Fichier:Zabul in Afghanistan.svg|60px]] | [[Zabul]]<br /> زابل&lrm; | [[Qalāt-i Ghildshī]] | style="text-align:right;"| 17.343 | style="text-align:right;"| 304.100 |} == Literatur == * Michael Barry, ''Le royaume de l'insolence - La résistance afghane, du Grand Moghol à l'invasion soviétique''; Paräis (Flammarion), 1984; 307 S.; ISBN 2-08-211524-0 * [Kollektiv - 9 verschidden Auteuren, all Spezialiste vun Afghanistan], ''Afghanistan - La colonisation impossible''; Paräis (Éditions du Cerf), 1984; 274 S.; ISBN 2-204-02263-2 * Edward R. Girardet, ''Afghanistan - The Sowjet War''; England (Croom Helm Ltd.), 1985; ISBN 0-7099-3802-0 * George Arney, ''Afghanistan - The Definitive Account of a Country at Crossroads''; London (Mandarin Paperbacks), 1990; 276 S.; ISBN 0-7493-0196-1 * Tom Carew, ''In den Schluchten der Taliban - Erfahrungen eines britischen Elitesoldaten in geheimer Mission''; Bern (Scherz Verlag), 2001; 256 S. (Paperback). * Ahmed Rashid, ''Taliban - Afghanistans Gotteskämpfer und der neue Krieg am Hindukusch''; München (C. H. Beck Verlag), 2010; 480 S.; ISBN 978-3-406-60628-1 * Thomas Barfield, ''Afghanistan - A Cultural and Political History''; Princeton & Oxford (Princeton University Press), 2010; ISBN 978-0-691-14568-6 * Conrad Schetter, ''Kleine Geschichte Afghanistans''; München (C. H. Beck Verlag), 2019; 173 S.; ISBN 978-3-406-71378-1 == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Afghanistan| ]] 8nvf3bcc8aq6ivs43jqusw0w64qb4nl 2689671 2689540 2026-08-07T08:47:30Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689671 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFG}} {{Infobox Land | Numm = د افغانستان اسلامي دولت<br>Da Afghanistan Islami Dawlat {{Small| (Paschtu)}}<br>دولت اسلامی افغانستا<br>Dowlat-e Eslâmi-ye Afghânestân {{Small|(Dari)}}<br>Islamescht Emirat Afghanistan | Fändel = Flag of the Taliban.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Afghanistan | Wopen =Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Afghanistan | National Devise = {{lang|ar|لا إله إلا الله محمد رسول الله}}<br />{{lang|ar-Latn|''Lā ilāha illā [[Allah|llāh]] Muhammadun rasūlu llāh.''}}<br />([[Arabesch]] fir "Et gëtt kee [[Gott]] ausser Gott, an de [[Mohammed]] gouf vu Gott geschéckt." Kuckt och [[Schahada]]) | Kaart= Afghanistan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Pashtu]] an<br>[[Dari]] ([[Persesch]]) | Haaptstad = [[Kabul]] | Haaptstad Awunner = 4 273 156 <small>([[2020]])</small> | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|34|31|31|N|69|10|42|O}} | Staatsform = [[Theokratie|Theokratescht]] [[Emirat]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 652 864 | Fläch Plaz = 40 | Waasserfläch= | Bevëlkerung = 38 000 000 <small>([[2019]])</small> | Bevëlkerung Plaz = 37 | Bevëlkerungsdicht = 57 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]<br>[[1919]] | Nationalfeierdag = [[19. August]] | Nationalhymn = [[Soroud-e-Melli]] | Wärung = [[Afghani]] (AFN) | Zäitzon = +4:30 | Internet TLD = [[.af]] | Telefonsprefix = +93 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Afghanistan''' (Pashtu/Dari: '''افغانستان''', ''Afġānistān'', offiziell d'''Islamescht Emirat Afghanistan'') ass e Land an [[Zentralasien]], dat un den [[Iran]], [[Turkmenistan]], [[Usbekistan]], [[Tadjikistan]], d'[[Volleksrepublik China]] an un de [[Pakistan]] grenzt. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Volleksgruppen a Sproochen == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == Den Afghanistan ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]]. ''Kuckt och: [[Lëscht vun de Staatscheffe vum Afghanistan]].'' == Administrativ Ënnerdeelungen == Zanter dem 13. Abrëll 2004 ass den Afghanistan a 34 [[Provënz]]en (velayat) ënnerdeelt. D'Provënzen hirersäits sinn an 329 Bezierker (woluswali) agedeelt. All Provënz gëtt vun engem Gouverneur (waali) regéiert, dee vun der Zentralregierung ernannt gëtt. {| class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe6" ! class="unsortable"| Kaart !! Provënz !! Haaptstad !! Fläch (km²) !! Bevëlkerung |- | [[Fichier:Badakhshan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Badakhshan]]<br /> بدخشان&lrm; | [[Feyzabad]] | style="text-align:right;"| 44.059 | style="text-align:right;"| 951.000 |- | [[Fichier:Badghis in Afghanistan.svg|60px]] | [[Badghis]]<br /> بادغیس&lrm; | [[Qal'eh-ye Now]] | style="text-align:right;"| 20.591 | style="text-align:right;"| 496.000 |- | [[Fichier:Baghlan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Baghlan (Provënz)|Baghlan]]<br /> بغلان&lrm; | [[Pol-e Khomriv]] | style="text-align:right;"| 21.118 | style="text-align:right;"| 910.800 |- | [[Fichier:Balkh in Afghanistan.svg|60px]] | [[Balkh (Provënz)|Balkh]]<br /> بلخ&lrm; | [[Mazar-e Sharif]] | style="text-align:right;"| 17.249 | style="text-align:right;"| 1.325.700 |- | [[Fichier:Bamyan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Bamiyan (Provënz)|Bamiyan]]<br /> بامیان&lrm; | [[Bamiyan]] | style="text-align:right;"| 14.175 | style="text-align:right;"| 447.200 |- | [[Fichier:Daykundi in Afghanistan.svg|60px]] | [[Daikondi]]<br /> دایکندی&lrm; / دايکندي&lrm; | [[Nili (Stad)|Nili]] | style="text-align:right;"| 18.200 | style="text-align:right;"| 424.300 |- | [[Fichier:Farah in Afghanistan.svg|60px]] | [[Farah (Provënz)|Farah]]<br /> فراه&lrm; | [[Farah (Stad)|Farah]] | style="text-align:right;"| 48.471 | style="text-align:right;"| 507.400 |- | [[Fichier:Faryab in Afghanistan.svg|60px]] | [[Faryab]]<br /> فاریاب&lrm; | [[Maymaneh]] | style="text-align:right;"| 20.293 | style="text-align:right;"| 998.100 |- | [[Fichier:Ghazni in Afghanistan.svg|60px]] | [[Ghazni (Provënz)|Ghazni]]<br /> غزنى&lrm; / غزني&lrm; | [[Ghazni (Stad)|Ghazni]] | style="text-align:right;"| 22.915 | style="text-align:right;"| 1.228.800 |- | [[Fichier:Ghor in Afghanistan.svg|60px]] | [[Ghor]]<br /> غور&lrm; | [[Chaghcharan]] | style="text-align:right;"| 36.479 | style="text-align:right;"| 690.300 |- | [[Fichier:Helmand in Afghanistan.svg|60px]] | [[Helmand (Provënz)|Helmand]]<br /> هلمند&lrm; | [[Lashgar Gah]] | style="text-align:right;"| 58.584 | style="text-align:right;"| 924.700 |- | [[Fichier:Herat in Afghanistan.svg|60px]] | [[Herat (Provënz)|Herat]]<br /> هرات&lrm; | [[Herat]] | style="text-align:right;"| 54.778 | style="text-align:right;"| 1.890.200 |- | [[Fichier:Jowzjan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Jowzjan]]<br /> جوزجان&lrm; | [[Sheberghan]] | style="text-align:right;"| 11.798 | style="text-align:right;"| 540.300 |- | [[Fichier:Kabul in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kabul (Provënz)|Kabul]]<br /> کابل&lrm; | [[Kabul]] | style="text-align:right;"| 4.462 | style="text-align:right;"| 4.373.000 |- | [[Fichier:Kandahar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kandahar (Provënz)|Kandahar]]<br /> قندهار&lrm; / کندهار&lrm; | [[Kandahar]] | style="text-align:right;"| 54.022 | style="text-align:right;"| 1.226.600 |- | [[Fichier:Kapisa in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kapisa]]<br /> کاپيسا&lrm; | [[Mahmud-e-Eraqi]] | style="text-align:right;"| 1.842 | style="text-align:right;"| 441.000 |- | [[Fichier:Khost in Afghanistan.svg|60px]] | [[Khost (Provënz)|Khost]]<br /> خوست&lrm; | [[Khost]] | style="text-align:right;"| 4.152 | style="text-align:right;"| 574.600 |- | [[Fichier:Kunar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kunar]]<br /> کنر&lrm; / کونړ&lrm; | [[Asadabad]] | style="text-align:right;"| 4.942 | style="text-align:right;"| 450.700 |- | [[Fichier:Kunduz in Afghanistan.svg|60px]] | [[Kunduz (Provënz)|Kunduz]]<br /> کندوز&lrm; | [[Kunduz]] | style="text-align:right;"| 8.040 | style="text-align:right;"| 1.010.000 |- | [[Fichier:Laghman in Afghanistan.svg|60px]] | [[Laghman (Provënz)|Laghman]]<br /> لغمان&lrm; | [[Mehtar Lam]] | style="text-align:right;"| 3.843 | style="text-align:right;"| 445.600 |- | [[Fichier:Logar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Logar (Provënz)|Logar]]<br /> لوگر&lrm; / لوګر&lrm; | [[Pol-e 'Alam]] | style="text-align:right;"| 3.880 | style="text-align:right;"| 392.000 |- | [[Fichier:Nangarhar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nangarhar]]<br /> ننگرهار&lrm; / ننګرهار&lrm; | [[Jalalabad]] | style="text-align:right;"| 7.727 | style="text-align:right;"| 1.517.400 |- | [[Fichier:Nimruz in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nimruz]]<br /> نیمروز&lrm; | [[Zaranj]] | style="text-align:right;"| 41.005 | style="text-align:right;"| 165.000 |- | [[Fichier:Nuristan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Nuristan]]<br /> نورستان&lrm; | [[Parun]] | style="text-align:right;"| 9.225 | style="text-align:right;"| 148.000 |- | [[Fichier:Paktia in Afghanistan.svg|60px]] | [[Paktia]]<br /> پکتیا&lrm; | [[Gardez]] | style="text-align:right;"| 6.432 | style="text-align:right;"| 552.000 |- | [[Fichier:Paktika in Afghanistan.svg|60px]] | [[Paktika]]<br /> پکتیکا&lrm; | [[Sharan (Stad)|Sharan]] | style="text-align:right;"| 19.482 | style="text-align:right;"| 434.700 |- | [[Fichier:Panjshir in Afghanistan.svg|60px]] | [[Panjshir]]<br /> پنجشیر&lrm; / پنجشېر&lrm; | [[Bazarak]] | style="text-align:right;"| 3.610 | style="text-align:right;"| 153.500 |- | [[Fichier:Parwan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Parwan]]<br /> پروان&lrm; | [[Charikar]] | style="text-align:right;"| 5.974 | style="text-align:right;"| 664.500 |- | [[Fichier:Samangan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Samangan]]<br /> سمنگان&lrm; / سمنګان&lrm; | [[Aybak (Stad)|Aybak]] | style="text-align:right;"| 11.262 | style="text-align:right;"| 387.900 |- | [[Fichier:Sar-e Pol in Afghanistan.svg|60px]] | [[Sar-e Pol (Provënz)|Sar-e Pol]]<br /> سرپل&lrm; | [[Sar-e Pol (Stad)|Sar-e Pol]] | style="text-align:right;"| 15.999 | style="text-align:right;"| 559.600 |- | [[Fichier:Takhar in Afghanistan.svg|60px]] | [[Takhar]]<br /> تخار&lrm; | [[Taloqan]] | style="text-align:right;"| 12.333 | style="text-align:right;"| 983.300 |- | [[Fichier:Oruzgan in Afghanistan.svg|60px]] | [[Oruzgan]]<br /> اروزگان&lrm; / روزګان&lrm; | [[Tarin Kowt]] | style="text-align:right;"| 12.600 | style="text-align:right;"| 386.800 |- | [[Fichier:Wardak in Afghanistan.svg|60px]] | [[Wardak]]<br /> وردک&lrm; / وردګ&lrm; | [[Maidanshahr]] | style="text-align:right;"| 8.938 | style="text-align:right;"| 596.300 |- | [[Fichier:Zabul in Afghanistan.svg|60px]] | [[Zabul]]<br /> زابل&lrm; | [[Qalāt-i Ghildshī]] | style="text-align:right;"| 17.343 | style="text-align:right;"| 304.100 |} == Literatur == * Michael Barry, ''Le royaume de l'insolence - La résistance afghane, du Grand Moghol à l'invasion soviétique''; Paräis (Flammarion), 1984; 307 S.; ISBN 2-08-211524-0 * [Kollektiv - 9 verschidden Auteuren, all Spezialiste vun Afghanistan], ''Afghanistan - La colonisation impossible''; Paräis (Éditions du Cerf), 1984; 274 S.; ISBN 2-204-02263-2 * Edward R. Girardet, ''Afghanistan - The Sowjet War''; England (Croom Helm Ltd.), 1985; ISBN 0-7099-3802-0 * George Arney, ''Afghanistan - The Definitive Account of a Country at Crossroads''; London (Mandarin Paperbacks), 1990; 276 S.; ISBN 0-7493-0196-1 * Tom Carew, ''In den Schluchten der Taliban - Erfahrungen eines britischen Elitesoldaten in geheimer Mission''; Bern (Scherz Verlag), 2001; 256 S. (Paperback). * Ahmed Rashid, ''Taliban - Afghanistans Gotteskämpfer und der neue Krieg am Hindukusch''; München (C. H. Beck Verlag), 2010; 480 S.; ISBN 978-3-406-60628-1 * Thomas Barfield, ''Afghanistan - A Cultural and Political History''; Princeton & Oxford (Princeton University Press), 2010; ISBN 978-0-691-14568-6 * Conrad Schetter, ''Kleine Geschichte Afghanistans''; München (C. H. Beck Verlag), 2019; 173 S.; ISBN 978-3-406-71378-1 == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Afghanistan| ]] 0rzdja6rqzitiu28xs10sbq1c0bod5x 0 4780 2689542 2591470 2026-08-07T08:42:14Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689542 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Principat d'Andorra | Fändel = Flag of Andorra.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Andorra | Wopen = Coat of arms of Andorra.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Andorra | National Devise = Virtus Unita Fortior | Kaart= Europe-location-ANR alt.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Katalounesch]] | Haaptstad = [[Andorra la Vella]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Xavier Espot Zamora]] | Total Fläch= 468 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 85 580<ref name="CIA">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html''CIA World Factbook - Country Comparison:: Population 2015'']</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 182,9 | Onofhängegkeet = [[1278]] | Nationalfeierdag = [[8. September]] | Nationalhymn = [[El Gran Carlemany]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/8/89/AndorraX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.ad]] | Telefonsprefix = +376 | Notizen = | Extra Bild = Andorramap.png | Extra Bild2 = }} D'Fürstentum '''Andorra''' ([[katalounesch]]: ''Principat d'Andorra'') ass e klengen onofhängege [[Staat]] am Südweste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Den [[Zwergstaat]] läit matzen an de [[Pyrenäen]], tëscht [[Spuenien]] ([[Katalounien]]) a [[Frankräich]] (Departementer [[Departement Ariège|Ariège]] a [[Departement Pyrénées-Orientales|Pyrénées-Orientales]]). Andorra gouf den [[8. September]] [[1278]] gegrënnt an ass a senge Grenzen zanterhier net changéiert.<ref>[http://www.un.org/webcast/ga/61/pdfs/andorra-e.pdf Dokument vun der 61. Generalversammlung vun de Vereenten Natiounen (2006)]</ref> D'Funktioun vum Staatschef ass historesch an zwee gedeelt. Fréier waren de Grof vu [[Foix]] am Norden an de [[Bistum Urgell|Bëschof vun Urgell]] am Süden zesumme fir d'Land zoustänneg. Wéi de Kinnek Henri vun [[Navarra]], deen och Grof vu Foix war, als ''[[Henri IV. vu Frankräich|Henri IV]]'' Kinnek vu Frankräich gouf, hunn déi franséisch Herrscher, respektiv Presidenten d'Roll vum fréiere Grof vu Foix iwwerholl. Haut sinn deemno de franséische President an de Bëschof vun Urgell allebéid Koprënze vun Andorra. Hir Roll ass allerdéngs éischter representativ a symbolesch. == Geographie == D'Land läit an engem [[Héichdall]] vun de Pyrenäen. Iwwer en Drëttel läit méi héich wéi d'[[Bëschgrenz]]. Den héchste Bierg ass de [[Coma Pedrose]] mat 2.946 Meter. Den Dall [[Vall del Madriu Perafita-Claror]], deen zanter 2004 op der Lëscht vum [[UNESCO]]-[[Weltierwen|Weltierwe]] steet, beleet ongeféier zéng Prozent vun der Fläch vun Andorra. === Klima === Wéinst senger Héichlag huet Andorra en zimmlech killt [[Biergklima]]. Am Januar ass d'[[Duerchschnëttstemperatur]] -7&nbsp;°C an am Summer 26&nbsp;°C. === Politik === Andorra ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] === Administrativ Andeelung === {| border="0" align="center" | [[Fichier:Andorra parishes named.png|200px|Pare vun Adorra]] | Andorra ass a siwe [[Par]]en (''Parròquies'' am Sënn vu Gemengen, Regiounen) agedeelt: * [[Andorra la Vella]], d'Haaptstad * [[Canillo]] * [[Encamp]] * [[Escaldes-Engordany]] * [[La Massana]] * [[Ordino]] * [[Sant Julià de Lòria]] |} == Bevëlkerung == Andorra huet 85.580 Awunner (31. Dezember 2015 <ref name="CIA" />), dovu sinn: * Katalanen: 29 535 (36,4&nbsp;%), * Spuenier: 27 638 (34&nbsp;%), * Portugisen: 15 789 (15,7&nbsp;%), * Fransousen: 5 104 (6,3&nbsp;%), * Anerer: 6 156 (7,6&nbsp;%). All Joer wiisst d'Bevëlkerung ëm 5,0&nbsp;%. Am Duerchschnëtt ginn d'Leit 83,5 Joer al. Vun de Bëbeeë stierwen der 0,6&nbsp;%, a vun de Kanner 0,7&nbsp;%. 95&nbsp;% vun der Populatioun lieft a Stied. Den Duerchschnëttsalter läit bei 40,34 Joer. === Sproochen === [[Katalounesch]] gouf an der [[Constitutioun]] vun 1993 als [[offiziell Sprooch]] vun Andorra festgeschriwwen an et ass och déi Sprooch déi vun der Majoritéit vun den Andorraner (58,3&nbsp;%) geschwat gëtt. [[Spuenesch]] gëtt vun 37,3&nbsp;% vun de Leit geschwat, 3,5&nbsp;% hu [[Portugisesch]] an 2,2&nbsp;% [[Franséisch]] als Mammesprooch.<ref name="estadistica">[http://www.estadistica.ad/cdanuari/inici.htm ''Anuari estadístic 2007''] ([http://www.estadistica.ad/ Servei d'Estudis])</ref> === Relioun === Bei de [[Konfessioun]]en iwwerweit de [[Réimesch-kathoulesch Kierch|Réimesch-kathoulesche Glawen]]. == Sport == [[Rullschunghockey]] a [[Rugby]] gehéieren nieft dem [[Wantersport]] zu de populäerste Sportaarten. [[2005]] war Andorra Organisateur vun de [[Spiller vun de klenge Länner]]. == Literatur == * Meritxell Mateu & François Luchaire, ''La Principauté d'Andorre hier et aujourd'hui''; Paräis (éditions Economica), 1999; 154 S.; ISBN 2-7178-3872-4 {{Referenzen an Notten}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20050124092812/http://www.govern.ad/ Site vun der Regierung vun Andorra] * [https://web.archive.org/web/20161207030138/http://www.andorra.ad/ Andorra Portal] [[Kategorie:Andorra| ]] ct68o3krqxm3x0x5fry99vz5sq8412v 2689674 2689542 2026-08-07T08:47:49Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689674 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Principat d'Andorra | Fändel = Flag of Andorra.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Andorra | Wopen = Coat of arms of Andorra.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Andorra | National Devise = Virtus Unita Fortior | Kaart= Europe-location-ANR alt.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Katalounesch]] | Haaptstad = [[Andorra la Vella]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Xavier Espot Zamora]] | Total Fläch= 468 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 85 580<ref name="CIA">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html''CIA World Factbook - Country Comparison:: Population 2015'']</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 182,9 | Onofhängegkeet = [[1278]] | Nationalfeierdag = [[8. September]] | Nationalhymn = [[El Gran Carlemany]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/8/89/AndorraX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.ad]] | Telefonsprefix = +376 | Notizen = | Extra Bild = Andorramap.png | Extra Bild2 = }} D'Fürstentum '''Andorra''' ([[katalounesch]]: ''Principat d'Andorra'') ass e klengen onofhängege [[Staat]] am Südweste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Den [[Zwergstaat]] läit matzen an de [[Pyrenäen]], tëscht [[Spuenien]] ([[Katalounien]]) a [[Frankräich]] (Departementer [[Departement Ariège|Ariège]] a [[Departement Pyrénées-Orientales|Pyrénées-Orientales]]). Andorra gouf den [[8. September]] [[1278]] gegrënnt an ass a senge Grenzen zanterhier net changéiert.<ref>[http://www.un.org/webcast/ga/61/pdfs/andorra-e.pdf Dokument vun der 61. Generalversammlung vun de Vereenten Natiounen (2006)]</ref> D'Funktioun vum Staatschef ass historesch an zwee gedeelt. Fréier waren de Grof vu [[Foix]] am Norden an de [[Bistum Urgell|Bëschof vun Urgell]] am Süden zesumme fir d'Land zoustänneg. Wéi de Kinnek Henri vun [[Navarra]], deen och Grof vu Foix war, als ''[[Henri IV. vu Frankräich|Henri IV]]'' Kinnek vu Frankräich gouf, hunn déi franséisch Herrscher, respektiv Presidenten d'Roll vum fréiere Grof vu Foix iwwerholl. Haut sinn deemno de franséische President an de Bëschof vun Urgell allebéid Koprënze vun Andorra. Hir Roll ass allerdéngs éischter representativ a symbolesch. == Geographie == D'Land läit an engem [[Héichdall]] vun de Pyrenäen. Iwwer en Drëttel läit méi héich wéi d'[[Bëschgrenz]]. Den héchste Bierg ass de [[Coma Pedrose]] mat 2.946 Meter. Den Dall [[Vall del Madriu Perafita-Claror]], deen zanter 2004 op der Lëscht vum [[UNESCO]]-[[Weltierwen|Weltierwe]] steet, beleet ongeféier zéng Prozent vun der Fläch vun Andorra. === Klima === Wéinst senger Héichlag huet Andorra en zimmlech killt [[Biergklima]]. Am Januar ass d'[[Duerchschnëttstemperatur]] -7&nbsp;°C an am Summer 26&nbsp;°C. === Politik === Andorra ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] === Administrativ Andeelung === {| border="0" align="center" | [[Fichier:Andorra parishes named.png|200px|Pare vun Adorra]] | Andorra ass a siwe [[Par]]en (''Parròquies'' am Sënn vu Gemengen, Regiounen) agedeelt: * [[Andorra la Vella]], d'Haaptstad * [[Canillo]] * [[Encamp]] * [[Escaldes-Engordany]] * [[La Massana]] * [[Ordino]] * [[Sant Julià de Lòria]] |} == Bevëlkerung == Andorra huet 85.580 Awunner (31. Dezember 2015 <ref name="CIA" />), dovu sinn: * Katalanen: 29 535 (36,4&nbsp;%), * Spuenier: 27 638 (34&nbsp;%), * Portugisen: 15 789 (15,7&nbsp;%), * Fransousen: 5 104 (6,3&nbsp;%), * Anerer: 6 156 (7,6&nbsp;%). All Joer wiisst d'Bevëlkerung ëm 5,0&nbsp;%. Am Duerchschnëtt ginn d'Leit 83,5 Joer al. Vun de Bëbeeë stierwen der 0,6&nbsp;%, a vun de Kanner 0,7&nbsp;%. 95&nbsp;% vun der Populatioun lieft a Stied. Den Duerchschnëttsalter läit bei 40,34 Joer. === Sproochen === [[Katalounesch]] gouf an der [[Constitutioun]] vun 1993 als [[offiziell Sprooch]] vun Andorra festgeschriwwen an et ass och déi Sprooch déi vun der Majoritéit vun den Andorraner (58,3&nbsp;%) geschwat gëtt. [[Spuenesch]] gëtt vun 37,3&nbsp;% vun de Leit geschwat, 3,5&nbsp;% hu [[Portugisesch]] an 2,2&nbsp;% [[Franséisch]] als Mammesprooch.<ref name="estadistica">[http://www.estadistica.ad/cdanuari/inici.htm ''Anuari estadístic 2007''] ([http://www.estadistica.ad/ Servei d'Estudis])</ref> === Relioun === Bei de [[Konfessioun]]en iwwerweit de [[Réimesch-kathoulesch Kierch|Réimesch-kathoulesche Glawen]]. == Sport == [[Rullschunghockey]] a [[Rugby]] gehéieren nieft dem [[Wantersport]] zu de populäerste Sportaarten. [[2005]] war Andorra Organisateur vun de [[Spiller vun de klenge Länner]]. == Literatur == * Meritxell Mateu & François Luchaire, ''La Principauté d'Andorre hier et aujourd'hui''; Paräis (éditions Economica), 1999; 154 S.; ISBN 2-7178-3872-4 {{Referenzen an Notten}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20050124092812/http://www.govern.ad/ Site vun der Regierung vun Andorra] * [https://web.archive.org/web/20161207030138/http://www.andorra.ad/ Andorra Portal] [[Kategorie:Andorra| ]] inqjkxia7n1rer5nkrv7b7nf2nw357w 2689842 2689674 2026-08-07T08:52:59Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689842 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Principat d'Andorra | Fändel = Flag of Andorra.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Andorra | Wopen = Coat of arms of Andorra.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Andorra | National Devise = Virtus Unita Fortior | Kaart= Europe-location-ANR alt.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Katalounesch]] | Haaptstad = [[Andorra la Vella]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 468 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 85 580<ref name="CIA">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html''CIA World Factbook - Country Comparison:: Population 2015'']</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 182,9 | Onofhängegkeet = [[1278]] | Nationalfeierdag = [[8. September]] | Nationalhymn = [[El Gran Carlemany]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/8/89/AndorraX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.ad]] | Telefonsprefix = +376 | Notizen = | Extra Bild = Andorramap.png | Extra Bild2 = }} D'Fürstentum '''Andorra''' ([[katalounesch]]: ''Principat d'Andorra'') ass e klengen onofhängege [[Staat]] am Südweste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Den [[Zwergstaat]] läit matzen an de [[Pyrenäen]], tëscht [[Spuenien]] ([[Katalounien]]) a [[Frankräich]] (Departementer [[Departement Ariège|Ariège]] a [[Departement Pyrénées-Orientales|Pyrénées-Orientales]]). Andorra gouf den [[8. September]] [[1278]] gegrënnt an ass a senge Grenzen zanterhier net changéiert.<ref>[http://www.un.org/webcast/ga/61/pdfs/andorra-e.pdf Dokument vun der 61. Generalversammlung vun de Vereenten Natiounen (2006)]</ref> D'Funktioun vum Staatschef ass historesch an zwee gedeelt. Fréier waren de Grof vu [[Foix]] am Norden an de [[Bistum Urgell|Bëschof vun Urgell]] am Süden zesumme fir d'Land zoustänneg. Wéi de Kinnek Henri vun [[Navarra]], deen och Grof vu Foix war, als ''[[Henri IV. vu Frankräich|Henri IV]]'' Kinnek vu Frankräich gouf, hunn déi franséisch Herrscher, respektiv Presidenten d'Roll vum fréiere Grof vu Foix iwwerholl. Haut sinn deemno de franséische President an de Bëschof vun Urgell allebéid Koprënze vun Andorra. Hir Roll ass allerdéngs éischter representativ a symbolesch. == Geographie == D'Land läit an engem [[Héichdall]] vun de Pyrenäen. Iwwer en Drëttel läit méi héich wéi d'[[Bëschgrenz]]. Den héchste Bierg ass de [[Coma Pedrose]] mat 2.946 Meter. Den Dall [[Vall del Madriu Perafita-Claror]], deen zanter 2004 op der Lëscht vum [[UNESCO]]-[[Weltierwen|Weltierwe]] steet, beleet ongeféier zéng Prozent vun der Fläch vun Andorra. === Klima === Wéinst senger Héichlag huet Andorra en zimmlech killt [[Biergklima]]. Am Januar ass d'[[Duerchschnëttstemperatur]] -7&nbsp;°C an am Summer 26&nbsp;°C. === Politik === Andorra ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] === Administrativ Andeelung === {| border="0" align="center" | [[Fichier:Andorra parishes named.png|200px|Pare vun Adorra]] | Andorra ass a siwe [[Par]]en (''Parròquies'' am Sënn vu Gemengen, Regiounen) agedeelt: * [[Andorra la Vella]], d'Haaptstad * [[Canillo]] * [[Encamp]] * [[Escaldes-Engordany]] * [[La Massana]] * [[Ordino]] * [[Sant Julià de Lòria]] |} == Bevëlkerung == Andorra huet 85.580 Awunner (31. Dezember 2015 <ref name="CIA" />), dovu sinn: * Katalanen: 29 535 (36,4&nbsp;%), * Spuenier: 27 638 (34&nbsp;%), * Portugisen: 15 789 (15,7&nbsp;%), * Fransousen: 5 104 (6,3&nbsp;%), * Anerer: 6 156 (7,6&nbsp;%). All Joer wiisst d'Bevëlkerung ëm 5,0&nbsp;%. Am Duerchschnëtt ginn d'Leit 83,5 Joer al. Vun de Bëbeeë stierwen der 0,6&nbsp;%, a vun de Kanner 0,7&nbsp;%. 95&nbsp;% vun der Populatioun lieft a Stied. Den Duerchschnëttsalter läit bei 40,34 Joer. === Sproochen === [[Katalounesch]] gouf an der [[Constitutioun]] vun 1993 als [[offiziell Sprooch]] vun Andorra festgeschriwwen an et ass och déi Sprooch déi vun der Majoritéit vun den Andorraner (58,3&nbsp;%) geschwat gëtt. [[Spuenesch]] gëtt vun 37,3&nbsp;% vun de Leit geschwat, 3,5&nbsp;% hu [[Portugisesch]] an 2,2&nbsp;% [[Franséisch]] als Mammesprooch.<ref name="estadistica">[http://www.estadistica.ad/cdanuari/inici.htm ''Anuari estadístic 2007''] ([http://www.estadistica.ad/ Servei d'Estudis])</ref> === Relioun === Bei de [[Konfessioun]]en iwwerweit de [[Réimesch-kathoulesch Kierch|Réimesch-kathoulesche Glawen]]. == Sport == [[Rullschunghockey]] a [[Rugby]] gehéieren nieft dem [[Wantersport]] zu de populäerste Sportaarten. [[2005]] war Andorra Organisateur vun de [[Spiller vun de klenge Länner]]. == Literatur == * Meritxell Mateu & François Luchaire, ''La Principauté d'Andorre hier et aujourd'hui''; Paräis (éditions Economica), 1999; 154 S.; ISBN 2-7178-3872-4 {{Referenzen an Notten}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20050124092812/http://www.govern.ad/ Site vun der Regierung vun Andorra] * [https://web.archive.org/web/20161207030138/http://www.andorra.ad/ Andorra Portal] [[Kategorie:Andorra| ]] jaof7fepbcgr62sihzdzluibf1dqftz 0 4794 2689339 2689136 2026-08-07T08:26:37Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689339 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoALB}}{{Infobox Land | Numm = Republika e Shqipërisë | Fändel = Flag of Albania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Albanien | Wopen = Coat of arms of Albania.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Albanien | National Devise = | Kaart = Location Albania Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Albanesch]] | Haaptstad = [[Tirana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 28.748 <ref name="instat">Stand 2004. Quell: [https://web.archive.org/web/20051212230827/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/shqiperia_ne%20shifra1.pdf www.instat.gov.al - Albania in figures 2005]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch= | Bevëlkerung = 2.875.201 {{small|2022}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 104 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]],<br>den [[28. November]] [[1912]] | Nationalfeierdag = [[28. November]] | Nationalhymn = [[Hymni i Flamurit]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/41/AlbaniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Albanesche Lek|Lek]] (ALL) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.al]] | Telefonsprefix = +355 | Notizen = | Extra Bild = Albania-CIA WFB Map.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Albanien''' ([[albanesch]]: ''Shqipëri/Shqipëria'', ''d'Land vum Aadler''), ass e [[Südosteuropa|südosteuropäesche]] [[Staat]], am Weste vun der [[Balkan]]hallefinsel. Nopeschlänner sinn am Norden de [[Montenegro]], am Nordosten de [[Kosovo]], am Oste [[Nordmazedonien]] an am Süde [[Griicheland]]. Am Weste maachen d'[[Adriatescht Mier|Adria]] an d'[[Ionescht Mier]] op enger Längt vun 316&nbsp;km eng natierlech Grenz. Albanien huet 28.748&nbsp;km² an ass der Nord-Südachs no eng 345 Kilometer laang an nëmme bis maximal 145&nbsp;km breet (West-Ost). Domat gehéiert d'Balkanrepublik zu deene méi klenge Länner an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. [[Haaptstad]] an och gréisst Stad ass [[Tirana]]. Albanien ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] an der [[NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.albinfo.ch/de/16-jahre-seit-dem-nato-beitritt-albaniens/|Titel=16 Jahre seit dem NATO-Beitritt Albaniens|Gekuckt=22.07.2025|Auteur=albinfo.ch|Datum=02.04.2025|Wierk=Albinfo}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp Websäit vum albanesche President] * [http://www.parlament.al/ Websäit vum albanesche Parlament] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Albanien| ]] sxackomr2yj37izdbhrpv2t858tigd2 2689672 2689339 2026-08-07T08:47:46Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689672 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoALB}}{{Infobox Land | Numm = Republika e Shqipërisë | Fändel = Flag of Albania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Albanien | Wopen = Coat of arms of Albania.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Albanien | National Devise = | Kaart = Location Albania Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Albanesch]] | Haaptstad = [[Tirana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 28.748 <ref name="instat">Stand 2004. Quell: [https://web.archive.org/web/20051212230827/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/shqiperia_ne%20shifra1.pdf www.instat.gov.al - Albania in figures 2005]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch= | Bevëlkerung = 2.875.201 {{small|2022}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 104 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]],<br>den [[28. November]] [[1912]] | Nationalfeierdag = [[28. November]] | Nationalhymn = [[Hymni i Flamurit]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/41/AlbaniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Albanesche Lek|Lek]] (ALL) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.al]] | Telefonsprefix = +355 | Notizen = | Extra Bild = Albania-CIA WFB Map.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Albanien''' ([[albanesch]]: ''Shqipëri/Shqipëria'', ''d'Land vum Aadler''), ass e [[Südosteuropa|südosteuropäesche]] [[Staat]], am Weste vun der [[Balkan]]hallefinsel. Nopeschlänner sinn am Norden de [[Montenegro]], am Nordosten de [[Kosovo]], am Oste [[Nordmazedonien]] an am Süde [[Griicheland]]. Am Weste maachen d'[[Adriatescht Mier|Adria]] an d'[[Ionescht Mier]] op enger Längt vun 316&nbsp;km eng natierlech Grenz. Albanien huet 28.748&nbsp;km² an ass der Nord-Südachs no eng 345 Kilometer laang an nëmme bis maximal 145&nbsp;km breet (West-Ost). Domat gehéiert d'Balkanrepublik zu deene méi klenge Länner an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. [[Haaptstad]] an och gréisst Stad ass [[Tirana]]. Albanien ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] an der [[NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.albinfo.ch/de/16-jahre-seit-dem-nato-beitritt-albaniens/|Titel=16 Jahre seit dem NATO-Beitritt Albaniens|Gekuckt=22.07.2025|Auteur=albinfo.ch|Datum=02.04.2025|Wierk=Albinfo}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp Websäit vum albanesche President] * [http://www.parlament.al/ Websäit vum albanesche Parlament] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Albanien| ]] 01426459l5x20h7dsae8u4dfzcwlmsy 0 4798 2689535 2689142 2026-08-07T08:41:04Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689535 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Рэспубліка Беларусь<br>Respublika Belarus | Fändel = Flag of Belarus.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Wäissrussland | Wopen = Coat of arms of Belarus (2020–present).svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wopen vu Wäissrussland | National Devise = | Kaart= Europe-Belarus.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|properties|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 207.595 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} ({{small|{{wikidata|qualifier|P1082|P585}}}}) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 47,3 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br>[[25. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[3. Juli]] | Nationalhymn = [[My, belarussy]] (Мы, беларусы) | Wärung = [[Wäissrussesche Rubel]] (BYN) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.by]] | Telefonsprefix = +375 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Wäissrussland''', och '''Belarus''' genannt (offiziell '''Republik Belarus'''), ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]] deen am Nordwesten u [[Litauen]] a [[Lettland]], am Osten u [[Russland]], am Süden un d'[[Ukrain]] an am Westen u [[Polen]] grenzt. D'[[Haaptstad]] ass [[Minsk]]. [[File:Belarusian People's Republic Rada (parliament) building (1918).jpg|thumb|250px|Onofhängegkeetserklärung an d'Nationalfändel 1918]] [[File:Kurapaty - 07.jpg|thumb|250px|De Kurapaty-Bësch ass déi gréisst Massebegriefnesplaz am Land fir Affer vun der sowjetescher politescher Repressioun. An den 1990er Joren, nodeems d'Archiven opgemaach goufen, goufen hei 250.000 Griewer entdeckt an e Monument gouf ugeluecht.]] [[File:Bieraście, Bulvarny, Vajavodzki. Берасьце, Бульварны, Ваяводзкі (22.09.1939).jpg|thumb|250px|Parad vun däitschen a sowjeteschen Truppen zu Brest, den 22. September 1939]] Am 7.-9. Joerhonnert n. Chr. war den Territoire vum haitege Wäissrussland vun ostslaweschen a baltesche Stämm bewunnt, am 10.-13. Joerhonnert huet Wäissrussland zum Kiewer Staat gehéiert, am 14.-18. Joerhonnert zum Groussherzogtum Litauen. Enn vum 18. Joerhonnert gouf Wäissrussland vum russesche Räich eruewert an et gouf eng grausam Politik gefouert, fir déi wäissrussesch Sprooch a Kultur ze zerstéieren (Russifikatioun). 1917, nom Zesummebroch vum russesche Räich, gouf et e Kampf fir d'Onofhängegkeet vu Wäissrussland, awer bis 1920 gouf d'Land vu Sowjetrussland eruewert. An de Joren 1932-1933 huet Wäissrussland ënner enger massiver Hongersnout gelidden, déi vum sowjeteschen totalitäre Regime künstlech organiséiert gouf, a Honnertdausende vu Leit verluer, während d'Ukrain Millioune verluer huet. 1937 gouf déi ganz wäissrussesch wëssenschaftlech an intellektuell Elite vun de sowjetesche Geheimdéngschter ausgerott, an hir Läichen goufen am Kurapaty-Bësch begruewen. 1942 gouf déi wichtegst Schrëftstellerin vu Wäissrussland, d'Yanka Kupala, ëmbruecht. An de Joren 1950-1980 gouf bal dat ganzt architektonescht Ierwen vu Wäissrussland zerstéiert. D'[[Wäissrussesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Sozialistesch Sowjetrepublik Wäissrussland]] huet de [[27. Juli]] [[1990]] hir [[Souveränitéit]] deklaréiert an de [[25. August]] [[1991]] d'Onofhängegkeet erkläert. Nodeem sech d'[[Sowjetunioun]] am Dezember 1991 opgeléist huet, ass Wäissrussland dunn och faktesch en onofhängege [[Staat]] ginn. Den Nationalfeierdag gëtt den 3. Juli, um „Dag vun der Republik“ resp. dem „Onofhängegkeetsdag“ gefeiert<ref>{{Citation|URL=https://president.gov.by/en/gosudarstvo/prazdniki|Titel=National and Public Holidays and Commemorative Dates in Belarus {{!}} Official Internet Portal of the President of the Republic of Belarus|Gekuckt=01.08.2023|Wierk=president.gov.by}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.belarus.by/en/about-belarus/national-holidays|Titel=National Holidays, Belarus {{!}} Belarus.by|Gekuckt=01.08.2023|Wierk=www.belarus.by}}</ref>. Den [[Aljaksandr Lukaschenka]], dee schonn zanter 1994 President ass, huet mat sengem autoritaire Regierungstil d'Land am Laf vun der Zäit ëmmer méi an d'international Isolatioun gefouert. Massiv Kritik<ref>Iwwerbléck op diploweb.com: {{Citation|URL=http://www.diploweb.com/document/bielorussie06121.htm|Titel=La Biélorussie, dernière "dictature" d'Europe|Datum=August 2007|Gekuckt=13.08.2007|Archiv-Datum=11.01.2007|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20070111032642/http://www.diploweb.com/document/bielorussie06121.htm}}()</ref> un de sëllege Mënscherechtsverletzungen an de Virworf Walen ze manipuléiere komme virop aus dem Westen, der [[EU]] an dem [[Europarot]], den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a vun [[Netregierungsorganisatioun|netstaatlechen Organisatioune]] wéi [[Amnesty International]].<ref>[https://web.archive.org/web/20090417114750/http://thereport.amnesty.org/eng/regions/europe-and-central-asia/belarus Amnesty International Report 2007] ([https://web.archive.org/web/20090113212127/http://thereport.amnesty.org/eng/regions/europe-and-central-asia/belarus web.archive.org])</ref> Zanter dem [[10. Abrëll]] [[2006]] däerf de Lukaschenka kee Fouss méi an d'[[Europäesch Unioun]] setzen.<ref>[http://www.faz.net/s/Rub99C3EECA60D84C08AD6B3E60C4EA807F/Doc~E081F22F07341417291EFB04AF8150A09~ATpl~Ecommon~Scontent.html Artikel an der däitscher FAZ (10. Abrëll 2006)] ([http://web.archive.org/web/20070807224325/http://www.faz.net/s/Rub99C3EECA60D84C08AD6B3E60C4EA807F/Doc~E081F22F07341417291EFB04AF8150A09~ATpl~Ecommon~Scontent.html web.archive.org])</ref> D'Verhältnes zu anere fréiere Sowjetrepubliken ass ambivalent. Mam Noper [[Russland]] war, vun 2007 bis 2013, d'Versteesdemech duerch d'energiepolitesch Differenze vun 2007 strapazéiert. Zanter de Presidentschaftswale vun 2020 gëtt et eng Protestbeweegung, déi géint d'Diktatur vum President Alaksandr Lukaschenka protestéiert. == Ëmweltkatastroph == De [[Katastroph vun Tschernobyl|Reakteraccident]] vum [[26. Abrëll]] [[1986]] zu [[Tschernobyl]] ass nëmmen eng 10&nbsp;km südlech vun der wäissrussescher Grenz, an der haiteger [[Ukrain]], geschitt. Ronn 70% vum [[Fallout]] sinn deemools iwwer wäissrusseschem Territoire niddergaangen an hu grouss Deeler vum Land verstraalt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20060615013143/http://www.president.gov.by/en/ Offiziell Websäit vum wäissrussesche President] * {{en}} [http://ec.europa.eu/external_relations/belarus/intro/index.htm Websäit vun der EU-Kommisioun] extern Relatioune mat Wäissrussland ([https://web.archive.org/web/20090301212113/http://ec.europa.eu/external_relations/belarus/index_en.htm web.archive.org]) {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Wäissrussland| ]] 6cry281y8xeynnxpxpo4imoyaehdarb 2689837 2689535 2026-08-07T08:51:53Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689837 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Рэспубліка Беларусь<br>Respublika Belarus | Fändel = Flag of Belarus.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Wäissrussland | Wopen = Coat of arms of Belarus (2020–present).svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wopen vu Wäissrussland | National Devise = | Kaart= Europe-Belarus.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|properties|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 207.595 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} ({{small|{{wikidata|qualifier|P1082|P585}}}}) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 47,3 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br>[[25. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[3. Juli]] | Nationalhymn = [[My, belarussy]] (Мы, беларусы) | Wärung = [[Wäissrussesche Rubel]] (BYN) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.by]] | Telefonsprefix = +375 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Wäissrussland''', och '''Belarus''' genannt (offiziell '''Republik Belarus'''), ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]] deen am Nordwesten u [[Litauen]] a [[Lettland]], am Osten u [[Russland]], am Süden un d'[[Ukrain]] an am Westen u [[Polen]] grenzt. D'[[Haaptstad]] ass [[Minsk]]. [[File:Belarusian People's Republic Rada (parliament) building (1918).jpg|thumb|250px|Onofhängegkeetserklärung an d'Nationalfändel 1918]] [[File:Kurapaty - 07.jpg|thumb|250px|De Kurapaty-Bësch ass déi gréisst Massebegriefnesplaz am Land fir Affer vun der sowjetescher politescher Repressioun. An den 1990er Joren, nodeems d'Archiven opgemaach goufen, goufen hei 250.000 Griewer entdeckt an e Monument gouf ugeluecht.]] [[File:Bieraście, Bulvarny, Vajavodzki. Берасьце, Бульварны, Ваяводзкі (22.09.1939).jpg|thumb|250px|Parad vun däitschen a sowjeteschen Truppen zu Brest, den 22. September 1939]] Am 7.-9. Joerhonnert n. Chr. war den Territoire vum haitege Wäissrussland vun ostslaweschen a baltesche Stämm bewunnt, am 10.-13. Joerhonnert huet Wäissrussland zum Kiewer Staat gehéiert, am 14.-18. Joerhonnert zum Groussherzogtum Litauen. Enn vum 18. Joerhonnert gouf Wäissrussland vum russesche Räich eruewert an et gouf eng grausam Politik gefouert, fir déi wäissrussesch Sprooch a Kultur ze zerstéieren (Russifikatioun). 1917, nom Zesummebroch vum russesche Räich, gouf et e Kampf fir d'Onofhängegkeet vu Wäissrussland, awer bis 1920 gouf d'Land vu Sowjetrussland eruewert. An de Joren 1932-1933 huet Wäissrussland ënner enger massiver Hongersnout gelidden, déi vum sowjeteschen totalitäre Regime künstlech organiséiert gouf, a Honnertdausende vu Leit verluer, während d'Ukrain Millioune verluer huet. 1937 gouf déi ganz wäissrussesch wëssenschaftlech an intellektuell Elite vun de sowjetesche Geheimdéngschter ausgerott, an hir Läichen goufen am Kurapaty-Bësch begruewen. 1942 gouf déi wichtegst Schrëftstellerin vu Wäissrussland, d'Yanka Kupala, ëmbruecht. An de Joren 1950-1980 gouf bal dat ganzt architektonescht Ierwen vu Wäissrussland zerstéiert. D'[[Wäissrussesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Sozialistesch Sowjetrepublik Wäissrussland]] huet de [[27. Juli]] [[1990]] hir [[Souveränitéit]] deklaréiert an de [[25. August]] [[1991]] d'Onofhängegkeet erkläert. Nodeem sech d'[[Sowjetunioun]] am Dezember 1991 opgeléist huet, ass Wäissrussland dunn och faktesch en onofhängege [[Staat]] ginn. Den Nationalfeierdag gëtt den 3. Juli, um „Dag vun der Republik“ resp. dem „Onofhängegkeetsdag“ gefeiert<ref>{{Citation|URL=https://president.gov.by/en/gosudarstvo/prazdniki|Titel=National and Public Holidays and Commemorative Dates in Belarus {{!}} Official Internet Portal of the President of the Republic of Belarus|Gekuckt=01.08.2023|Wierk=president.gov.by}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.belarus.by/en/about-belarus/national-holidays|Titel=National Holidays, Belarus {{!}} Belarus.by|Gekuckt=01.08.2023|Wierk=www.belarus.by}}</ref>. Den [[Aljaksandr Lukaschenka]], dee schonn zanter 1994 President ass, huet mat sengem autoritaire Regierungstil d'Land am Laf vun der Zäit ëmmer méi an d'international Isolatioun gefouert. Massiv Kritik<ref>Iwwerbléck op diploweb.com: {{Citation|URL=http://www.diploweb.com/document/bielorussie06121.htm|Titel=La Biélorussie, dernière "dictature" d'Europe|Datum=August 2007|Gekuckt=13.08.2007|Archiv-Datum=11.01.2007|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20070111032642/http://www.diploweb.com/document/bielorussie06121.htm}}()</ref> un de sëllege Mënscherechtsverletzungen an de Virworf Walen ze manipuléiere komme virop aus dem Westen, der [[EU]] an dem [[Europarot]], den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a vun [[Netregierungsorganisatioun|netstaatlechen Organisatioune]] wéi [[Amnesty International]].<ref>[https://web.archive.org/web/20090417114750/http://thereport.amnesty.org/eng/regions/europe-and-central-asia/belarus Amnesty International Report 2007] ([https://web.archive.org/web/20090113212127/http://thereport.amnesty.org/eng/regions/europe-and-central-asia/belarus web.archive.org])</ref> Zanter dem [[10. Abrëll]] [[2006]] däerf de Lukaschenka kee Fouss méi an d'[[Europäesch Unioun]] setzen.<ref>[http://www.faz.net/s/Rub99C3EECA60D84C08AD6B3E60C4EA807F/Doc~E081F22F07341417291EFB04AF8150A09~ATpl~Ecommon~Scontent.html Artikel an der däitscher FAZ (10. Abrëll 2006)] ([http://web.archive.org/web/20070807224325/http://www.faz.net/s/Rub99C3EECA60D84C08AD6B3E60C4EA807F/Doc~E081F22F07341417291EFB04AF8150A09~ATpl~Ecommon~Scontent.html web.archive.org])</ref> D'Verhältnes zu anere fréiere Sowjetrepubliken ass ambivalent. Mam Noper [[Russland]] war, vun 2007 bis 2013, d'Versteesdemech duerch d'energiepolitesch Differenze vun 2007 strapazéiert. Zanter de Presidentschaftswale vun 2020 gëtt et eng Protestbeweegung, déi géint d'Diktatur vum President Alaksandr Lukaschenka protestéiert. == Ëmweltkatastroph == De [[Katastroph vun Tschernobyl|Reakteraccident]] vum [[26. Abrëll]] [[1986]] zu [[Tschernobyl]] ass nëmmen eng 10&nbsp;km südlech vun der wäissrussescher Grenz, an der haiteger [[Ukrain]], geschitt. Ronn 70% vum [[Fallout]] sinn deemools iwwer wäissrusseschem Territoire niddergaangen an hu grouss Deeler vum Land verstraalt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20060615013143/http://www.president.gov.by/en/ Offiziell Websäit vum wäissrussesche President] * {{en}} [http://ec.europa.eu/external_relations/belarus/intro/index.htm Websäit vun der EU-Kommisioun] extern Relatioune mat Wäissrussland ([https://web.archive.org/web/20090301212113/http://ec.europa.eu/external_relations/belarus/index_en.htm web.archive.org]) {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Wäissrussland| ]] telgatug99m5rp9xlrto5aslwfitayl 0 5256 2689373 2689118 2026-08-07T08:37:04Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689373 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = جمهوريّة مصرالعربيّة<br>Gomhuriyet Misr al-Arabiyah | Fändel = Flag of Egypt.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Egypten | Wopen = Coat of arms of Egypt.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Egypten | National Devise = | Kaart = Location Egypt AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Kairo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 1.001.449 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,6 % | Bevëlkerung = 111.000.000 | Bevëlkerung Plaz = 167 | Bevëlkerungsdicht = 111 | Onofhängegkeet = [[28. Februar]] [[1922]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Bilady, Bilady, Bilady'' | Wärung = [[Egyptescht Pond]] (EGP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.eg]] | Telefonsprefix = +20 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Arabesch Republik vun Egypten''', op Arabesch ''مصر'', läit an [[Afrika|Nordostafrika]]. D'[[Sinai-Hallefinsel]], déi zu Egypte gehéiert, gëtt am Allgemenge schonn zu [[Asien|Asie]] gezielt. D'Land grenzt un d'[[Mëttelmier]], d'[[Rout Mier]] ([[Golf vun Aqaba]]), der [[Gazasträif]], [[Israel]], [[Libyen]] an de [[Sudan]]. D'Landfläch vun Egypten besteet am wesentlechen aus der Stroumoas vum [[Nil]] souwéi der [[Libesch Wüst|Libescher Wüst]] am Westen a Süden, an am Osten aus der [[Arabesch Wüst|arabescher Wüst]]. Egypte gëtt zu de [[Maschrek]]-Staate gezielt. == Geographie == De landschaftleche Charakter vun Egypten ass geprägt vum Géigesaz tëscht de [[Wüst]]egebidder an dem dicht bewunnten a bewässerte Land ronderëm den [[Nil]]. Dës Landfläch mécht zirka 5 % vum Territoire aus. Am Weste vun Egypte läit d'[[Libesch Wüst]], déi ronn zwee Drëttel vun der Staatsfläch anhëlt. Am Norde vun dëser Wüst läit den zimmlech niddreg geglidderte [[Libesche Plateau]], deen an Egypten bis zu 241 m héich gëtt. Südëstlech vun dësem Gebitt fält den Terrain an op knapps 134 m ënner dem [[Mieresspigel]] erof, am Südwesten hieft e sech bis op 1.098 m héich erop. Am Oste vun Egypten, wou d'[[Arabesch Wüst]] läit, ginn d'Bierger bis zu 2.184 m héich. Den héchste Bierg vum Land ass de [[Gabal Katrîna]] (Katharinebierg) an de ''Gabal at-'' Bierger mat 2.637 m. Dës Bierger sinn op der [[Sinai-Hallefinsel]] am Nordoste vum Land a sinn duerch de [[Suezkanal]] vum afrikanesche Festland getrennt. De Mëtteldeel vum Land ass am Duerchschnëtt ëm déi 500 m héich. Tëscht d'Wüsten duerch fléisst den [[Nil]], deem säi Quellfloss, [[Kagera]], am Biergland vu [[Burundi]] läit. Den Nil leeft op ronn 1.550&nbsp;km an Egypte vu Süden no Norden, ier en, nodeem en duerch d'[[Nildelta]], wat 24.000&nbsp;km² grouss ass, an d'[[Mëttelmier]] fléisst. Ronn 100&nbsp;km südwestlech vu [[Kairo]] läit de [[Fayyum Baseng]], deen 1.827&nbsp;km² grouss ass, an eng [[Baseng (Geomorphologie)|baseng]]-aarteg [[Oas]]elandschaft ass, an där hirem Norddeel den 230&nbsp;km² grousse [[Qarun-Séi]] läit. D'Küste leien am Norden zum [[Mëttelmier]], am Osten zum [[Rout Mier|Roude Mier]], a sinn duerch de [[Suezkanal]] matenee verbonnen. [[Fichier:Karte Ägyptens.png|thumb|250px|right|Kaart vun Egypten]] === Klima === Am [[Nildelta]] an op der Mëttelmierküst herrscht e [[mediterrant Klima]], am Wanter ginn d'[[Temperatur]]en erof, an et reent. De Rescht vum Land läit ënner dem Wüsteklima: Waarm an dréchen am Summer, mëll am Wanter, ouni wierklech ernimmenswäerten Néierschlag a mat laangen Drécheperioden. == Geschicht == Den Ufank vun der egyptescher Zivilisatioun läit ongeféier 7.000 Joer zeréck an der Vergaangenheet. D'egyptesch Geschicht gëtt a vill Epochen ënnerdeelt: [[Fichier:Chariot19.jpg|thumb|260px|Alegyptesche Sträitwon]] * [[Virdynastesch Zäit (Egypten)|Virdynastesch Zäit]] ''bis 3.150 v. Chr.'' * [[Pharao]]nenzäit ([[Aalt Egypten]]) ** [[Fréidynastesch Zäit (Egypten)|Fréidynastesch Zäit]] ''3032 - 2707 v. Chr.'' ** [[Aalt Räich (Egypten)|Aalt Räich]] ''2707 - 2216 v. Chr.'' ** [[Éischt Tëschenzäit (Egypten)|Éischt Tëschenzäit]] ''2216 - 2025 v. Chr.'' ** [[Mëttelt Räich (Egypten)|Mëttelt Räich]] ''2010 - 1793 v. Chr.'' ** [[Zweet Tëschenzäit (Egypten)|Zweet Tëschenzäit]] ''1648 - 1550 v. Chr.'' ** [[Neit Räich (Egypten)|Neit Räich]] ''1531 - 1075 v. Chr.'' ** [[Drëtt Tëschenzäit (Egypten)|Drëtt Tëschenzäit]] ''1075 - [[-652|652 v. Chr.]]'' ** [[Spéitzäit (Egypten)|Spéitzäit]] ''[[-652|652]] - [[-332|332 v. Chr.]]'' ** [[Griichesch-Réimesch Zäit (Egypten)|Griichesch-Réimesch Zäit]] ''[[-332|332 v. Chr.]] - [[395]]'' [[Fichier:Egypt.Giza.Sphinx.01.jpg|thumb|250px|Sphinx virun der Chephren-Pyramid]] * [[Byzantinesch Zäit (Egypten)|Byzantinesch Zäit]] ''[[395]] - [[638]]'' * [[Fréiislamesch Zäit (Egypten)|Fréiislamesch Zäit]] ''[[640]] - [[968]]'' * [[Fatimiden]]zäit ''[[969]] - [[1171]]'' * [[Ayyubiden]]zäit ''[[1171]] - [[1250]]'' * [[Mamluken]]zäit ''[[1250]] - [[1517]]'' * [[Osmanenherrschaft an Egypten]] ''[[1517]] - [[1801]]'' * [[Egyptesch Expeditioun]] ''[[1798]] - [[1802]]'' * [[Muhammad Ali|Dynastie vum Muhammad Ali]] ''[[1805]] - [[1882]]'' * [[Brittesch Herrschaft an Egypten]] ''[[1892]] - [[15. Mäerz]] [[1922]]'' * [[Kinnekräich Egypten]] ''[[19. Abrëll]] [[1922]] - [[Juli]] [[1952]]'' * Republik Egypten ''zanter [[Juli]] [[1953]]'' Speziell d'Andeelung vun de [[geschicht]]leche Perioden an der virchrëschtlecher Zäit geet op de [[Manetho]] zeréck, deen d'Herrscherlëschte vum alen Egypten bis zum leschte Pharao an 30 [[Dynastie]]n agedeelt hat. ''Kuckt dozou och den Haaptartikel:'' [[Geschicht vum Alen Egypten]] Aus der [[Aalt Egypten|alegyptescher Kultur]] si bis haut nach eng Rei vu Bauwierker erhalen. Zu de bekanntsten zielen d'[[Pyramide vu Gizeh]], si sinn dat eenzegt vun de [[Siwe Weltwonner]] wat nach erhalen ass. Méi spéit Zäit goufe chrëschtlech [[Kierch]]en a [[Klouschter|Kléischter]] gebaut. Dat bekanntst Klouschter läit op der [[Hallefinsel Sinai]], d'[[Katharineklouschter]]. Déi meescht [[Moschee]]ën déi an islamescher Zäit gebaut goufe, stinn zu [[Kairo]]. Déi bedeitendst vun dëse Moscheeën ass wuel d'[[Azhar|Al-Azhar-Moschee]], déi zu der Universitéit gehéiert. == Politik == Egypten ass zanter dem [[18. Juni]] [[1953]] eng [[Republik]]. De Staatschef war zanter dem [[14. Oktober]] [[1981]] de [[Muhammad Husni Mubarak]], dee gläichzäiteg och de Leader vun der Nationaldemokratescher Partei war. All sechs Joer koum et zu engem Referendum iwwer d'Wal vun engem Presidentschaftskandidat, dee vum Parlament virgeschloe gouf. Laut enger Ukënnegung vum Mubarak vum [[26. Februar]] [[2005]] sollten doraus awer an Zukunft fräi Wale mat méi Kandidate ginn. Déi lescht Walen ([[2000]]) fir déi 454 Sëtz vum "Rot vum Vollek" (10 Sëtz gi vum President verginn) huet d'NDP mat 86 % gewonnen, duerno koumen d'Onofhängeg (dorënner Kandidate vun der [[Moslembrudderschaft]]) mat 8 %, d'Nei Wafd-Partei (NWP) mat 2 %, d'Nationalprogressiv Gewerkschaftsvereenegung ''Al-Tagammu‘'' (NPUG) mat 1 % an d'Nasseristesch Partei souwéi d'Liberal Partei mat manner wéi 1 %. Inspiréiert vun der [[Tuneesesch Revolutioun 2010-2011|Revolutioun an Tunesien]] am Dezember a Januar 2011, koum et vum dem [[25. Januar]] [[2011]] un, zu [[Kairo]] zu Volleksversammlungen, déi d'Demissioun vum President Mubarak an [[Demokratie|demokratesch]] Reforme gefuerdert hunn. Den [[11. Februar]] [[2011]] huet de [[Muhammad Husni Mubarak]] dem [[Politik|politeschen]] Drock noginn, demissionéiert an ass a [[Saudi-Arabien]] geflücht.<ref>[http://www.spiegel.de/politik/ausland/0,1518,745074,00.html Artikel iwwer d'Revolutioun 2011 am Spiegel.]</ref> == Administrativ Ënnerdeelungen == Egypten ass a 26 Gouvernorater ([[arabesch]] '''محافظات''' ''muhāfazāt'', Singular '''محافظة''' ''muhāfaza'') ënnerdeelt: [[Fichier:Governorates of Egypt.svg|riets|307x307px|noframe]] # Alexandria ('''الإسكندرية''' ''[[al-Iskandariyya]]'') # Assuan ('''أسوان''' ''[[Aswān]]'') # Asyut ('''أسيوط''' ''[[Asyūt]]'') # Buhaira ('''البحيرة''' ''[[al-Buhaira]]'') # Bani Suwaif ('''بني سويف''' ''[[Banī Suwaif]]'', ''Benī Swēf'') # Kairo ('''القاهرة''' ''[[al-Qāhira]]'') # Daqahliyya ('''الدقهلية''' ''[[ad-Daqahliyya]]'') # Damietta/Dumyat ('''دمياط''' ''[[Dumyāt]]'') # Fayyum ('''الفيوم''' ''[[al-Fayyūm]]'') # Gharbiyya ('''الغربية''' ''[[al-Gharbiyya]]'') # Gise ('''الجيزة''' ''[[al-Dschīza]]'', ''el-Gīza'') # Ismailia ('''الإسماعيلية''' ''[[al-Ismāʿīliyya]]'') # Kafr asch-Scheich ('''كفر الشيخ''' ''[[Kafr asch-Schaich]]'', ''Kafr esch-Schēch)'' # Matruh ('''مطروح''' ''[[Matrūh]]'') # Minya ('''المنيا''' ''[[al-Minyā]]'') # Minufiyya ('''المنوفية''' ''[[al-Minūfiyya]]'') # Wadi al-Dschadid ('''الوادي الجديد''' ''[[al-Wādi al-Dschadīd]]'', ''el-Wādi el-Gedīd'') # Nord-Sinai ('''شمال سيناء''' ''[[Schamāl Sīnāʾ]]'') # Port Said ('''بور سعيد''' ''[[Būr Saʿīd]]'') # Qalyubiyya ('''القليوبية''' ''[[al-Qalyūbiyya]]'', ''el-Alyūbiyya'') # Qina ('''قنا''' ''[[Qinā]]'', ''Enā''/''Genā'') # Rout Mier ('''البحر الأحمر''' ''[[al-Bahr al-ahmar]]'') # Scharqiyya ('''الشرقية''' ''[[asch-Scharqiyya]]'') # Suhag ('''سوهاج''' ''[[Sauhādsch]]'', ''Sōhāg''/''Sōhādsch'') # Süd-Sinai ('''جنوب سيناء''' ''[[Dschanūb Sīnāʾ]]'', ''Genūb Sīnā'') # Suez ('''السويس''' ''[[as-Suwais]]'', ''es-Swēs'') # Luxor ('''الأقصر''') ''Opgepasst: Bei zwou Transkriptiounsméiglechkeete, getrennt duerch e Komma, stellt déi éischt déi [[Arabesch|héicharabesch]] Variant duer, déi zweet d'[[Egyptesch-arabesch]] Variant.'' == Ekonomie == [[Fichier:Agriculture (Primitive) CNE-v1-p58-I.jpg|thumb|<small>Landwirtschaft an Egypten (1920er Joren)</small>]] D'Ekonomie vun Egypte gëtt och haut nach duerch d'[[Landwirtschaft]] geprägt, déi sech haaptsächlech op de Regioune laanscht den [[Nil]], am [[Nildelta]] an an eenzelen [[Oas]]en ass. Dobäi huet sech de landwirtschaftlechen Ubau vun enger [[Subsistenz]]- zu enger Exportorientéierung gewandelt, soudatt relativ betruecht manner landestypesch Nahrungsmëttel wéi [[Hirse]], [[Sauboun]]en a [[Kabes]] ugebaut ginn. Zirka 17 % vum [[Bruttoinlandsprodukt]] kommen aus der Landwirtschaft (Stand: 2000). Trotzdeem ass Egypten net fäeg, seng Bevëlkerung, déi staark am Wuessen ass, z'ernieren, soudatt vill Liewensmëttel importéiert musse ginn - am Joer 1980 goufen iwwer 5 Mio. Tonne [[Weess]] aus dem Ausland agefouert respektiv dräimol sou vill wéi an Egypten selwer ugebaut gouf. D'Liewensmëttelaféierung mécht ee Véirel vum Gesamtimport aus, wat zirka 3 Mrd. US-[[Dollar]] entsprécht. Ausserdeem existéiert en enormt Mëssverhältnis tëscht Im- an [[Export]], wat zu enger enormer Auslandsverscholdung gefouert huet. Dëse Problem wäert sech och sou séier net léise loossen, well den Terrain an Egypten, bis op déi Deeler déi scho benotzt ginn, net fir Landwirtschaft gëeegent ass, well de Buedem immens [[arid]] ass, an et kaum Waasserquelle fir eng kënschtlech Bewässerung gëtt. E weideren negative Punkt fir de Liewensmëttelubau an Egypten ass de Bau vum [[Assuan-Staudamm]]; hien huet dofir gesuergt, datt d'Iwwerschwemmung vum Nil bal net méi existéiertert an domat d'Ubaufläch méi kleng a méi onfruchtbar gi sinn. Zurzäit ginn awer am Kader vum [[Toshka-Projet]] Deeler vun der egyptescher [[Wüst]] westlech vum [[Nil]] fir d'Landwirtschaft notzbar gemaach. Déi wichtegst Exporter vun Egypten si [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Kotténg]] an [[Aluminium]], déi wichtegst Importer si Liewensmëttel, [[Chimie|cheemesch]] Produkter, [[Metall]]er a [[Maschinn]]en. === Tourismus === [[Fichier:Luxor Temple at night, Luxor, Egypt.jpg|thumb|250px|[[Luxor-Tempel]]]] [[Fichier:Panorama Abu Simbel.jpg|thumb|250px|[[Abu Simbel]]]] E weidere wichtegen Ekonomiesecteur ass den [[Tourismus]], deen no den Terroruschléi op touristesch Ziler an den [[1990|90er]] Joren awer zäitweis staark huet missen abéissen ([[Luxor]] 1997, Sinai 2004 an 2005 an 2006 zu [[Dahab]]). Den [[Tourismus]] ass eng vun de wichtegste wirtschaftleche Ressource vum Land. Besonnesch d'egyptesch Altertümer sinn e grousse Magnéit fir Besicher aus dem Ausland. Nieft [[Gizeh]] a [[Kairo]] gëtt och [[Luxor]] gär besicht, vu wou aus een ënner anerem den [[Dall vun de Kinneken]] erreeche kann. Luxor ass och den Ausgangspunkt fir Nilcroisière bis op [[Assuan]]. Vun do gi Fluch- oder Bustouren op [[Abu Simbel]] ugebueden. Déi meescht Reesveranstalter bidden en Inlandsvol op Kairo, an eng Plagevakanz op [[Hurghada]] un. D'Touristenhéichbuerg ass ouni Zweiwel [[Hurghada]] um Roude Mier. D'modern Touristenuertschaft [[Sharm El-Sheikh]] op der Südspëtzt vun der [[Sinai]]-Hallefinsel ass besonnesch bei Frënn vum [[Dauchen|Dauchsport]] immens beléift, an de leschte Jore koumen awer och ëmmer méi Ënnerwaasser-Sportler op Dahab, wat nërdlech dovu läit. Duerch den Dauch-Tourismus, deen ëmmer méi an d'Luucht geet, ginn och Plaze südlech vun Hurghada, laanscht d'westlech Küst vum Roude Mier, erschloss. Dozou zielen [[al-Qusair]], [[Marsa Alam]], an [[Zabargad]] kuerz virun der sudaneesescher Grenz. Allerdéngs ass den Touristestuerm op Sharm El-Sheikh an d'Sinai-Hallefinsel zanter den Uschléi am [[Oktober]] [[2004]] a [[Juli]] [[2005]] staark zeréckgaangen. Zu Dahab koumen de [[24. Abrëll]] [[2006]] bei dräi Explosiounen 23 Mënschen ëm d'Liewen, dorënner vill Touristen. === Staatsbudget fir Gesondheet, Bildung a Verdeedegung === Tëscht [[1992]] an [[2000]] louch den Undeel vum Staatsbudget fir * d'[[Gesondheetswiesen|Gesondheetswiese]] bei 3 % * d'[[Bildungswiesen|Bildungswiese]] bei 15 % * d'[[Arméi]] bei 9 % == Demographie == D'Bevëlkerung vun Egypten wunnt primär am [[Nil]]dall, am [[Nildelta]], beim [[Suezkanal]] an um [[Rout Mier|Roude Mier]]. An de westlechen [[Oas]]e [[Fayyum]], [[Dachla]], [[Farafra]], [[Siwa]] a [[Charga]] liewen nëmme wéineg Mënschen. Déi gréisst Stied sinn (Mio. Awunner, Stand 1. Januar 2005): [[Kairo]] (7,7), [[Alexandria]] (3,8) a [[Giseh]] (2,4), [[Suez]](0,5), [[Luxor]](0,4) an [[Assuan]] (0,2). ''Kuckt och'': [[Lëscht vun de Stied an Egypten]] === Ethnien === D'Majoritéit vun der egyptescher Bevëlkerung sinn ''Araber''. Doriwwer eraus liewen am Süde vun Egypten d'[[Nubier]]. An der [[Libesch Wüst|Libescher Wüst]] hu fréier [[Berber]]stämm gewunnt, vun deenen haut awer nëmmen nach e puer an der Oas [[Siwa]] eng [[Berbersproochen|Berbersprooch]] schwätzen, an de Wüsten ëstlech vum Nil liewen arabesch- a [[Bedscha]]-sproocheg Nomaden. === Reliounen === Egypten ass laut senger [[Constitutioun]] en islamesche Staat an den [[Islam]] ass d'[[Staatsrelioun]], d'[[Scharia]] ass d'Haaptquell vun der Gesetzgebung. Nieft der [[Sunitten|sunittescher]] Majoritéit fënnt een zu Kairo an Alexandria, awer och a Mëttel- an [[Ueweregypten]], [[Chrëschtentum|Chrëschten]], virun allem [[Koptesch Kierch|Kopten]], déi net selen an Dierfer mat chrëschtlecher Majoritéit liewen. Eng amtlech Zielung vun de Chrëschte gouf bewosst net duerchgefouert, opschonn d'Relioun an de Pass muss agedroe ginn. 85-90 % vun den Egypter si Moslemen (meeschtens Sunitten), 7-13 % si koptesch Chrëschten (meeschtens orientalesch-orthodox, e klengen Deel och koptesch-kathoulesch), de Rescht verdeelt sech op griichesch-kathoulesch a protestantesch Chrëschte souwéi Judden. Besonnesch an Ueweregypten sinn déi als chrëschtlech Minoritéit dacks benodeelegt Kopten Zil vun Terror a Schutzgelderpressunge vu radikale Mosleme ginn, heefeg mam Wësse vun de lokalen Autoritéiten. Moslemen, déi zum Chrëschtentum iwwertrieden, musse mat staatlechen Zwangsmoossname rechnen. Nei koptesch Kierchen däerfen net gebaut ginn, och kleng Reparature brauchen e Presidialdekret. D'Kopte beusproche fir sech, déi direkt Nofollger vun der alegyptescher Bevëlkerung vun der Pharaonenzäit ze sinn. Aus hirem Numm ass dat griichescht Wuert ''aigiptios'' ginn, wat am Lëtzebuergeschen ''Egypten'' gouf. Engersäit ass d'Ausleeung vum Islam an Egypten immens modern a fortschrëttlech, besonnesch duerch d'al-Azhar-Universitéit. Anerersäits ass Egypten zanter Joerzéngten (nieft [[Saudi-Arabien]]) och en Zentrum vum [[islamesche Fundamentalismus]]. Sou ass d'Moslembrudderschaft hei aktiv an am [[Osama bin Laden]] senger Terrorgrupp al-Qaida ware schonn zu Zäite vum [[11. September]] [[2001]] immens vill Egypter a Féierungspositiounen. Deels sti si bis haut mat un der Spëtzt. Datt si hir [[heemesch]] Wuerzele gekappt hunn, ass net warscheinlech. D'islamistesch-fundamentalistesch Zeen gesäit de Kampf géint Westler, wéi z.&nbsp;B. zu Dahab (Sinai) am Abrëll 2006, als Bestanddeel vun engem gerechte Kampf géint en ongerechte System, e gottlose Staat an eng westlech-jiddesch Verschwörung géint den Islam un. === Sproochen === Et gëtt majoritär [[Egyptesch-Arabesch]] geschwat, en neiarabeschen Dialekt. Schrëftsprooch ass awer zanter der Eruewerung am [[7. Joerhonner]] d'[[arabesch|Héicharabesch]], nëmmen an der [[Koptesch Kierch|Koptescher Kierch]] gëtt als [[Liturgiesprooch]] nach [[Koptesch]] benotzt, dat an enger [[Koptescht Alphabet|Schrëft]], déi vum [[Griichesch Schrëft|Griicheschen]] ofgeleet ass, geschriwwe gëtt. An der Oas [[Siwa]] gëtt nach eng [[Berbersproochen|Berbersprooch]] geschwat, dat sougenannte [[Siwi]]. Am Süden an an der Oas [[Charga]] schwätze vill Mënschen [[Nubesch]]. Am Südoste gëtt et och Leit déi [[Bedscha]] schwätzen. Als Friemsprooch ass [[Englesch]] an an der Uewerschicht och [[Franséisch]] verbreet. === Bevëlkerungsentwécklung === [[Fichier:Egypt demography.png||500px|right]] D'Bevëlkerung vun Egypten wiisst immens séier, a stellt d'Land, wat schonn nëmmen op senge fruuchtbaren Deeler bewunnt ass, viru grouss Problemer. Ëm [[1800]] hat d'Land nëmmen eng ronn 2,5 Milliounen Awunner. Am Joer [[1900]] huet d'Bevëlkerung d'12,5 Milliounen Awunner erreecht, [[2000]] waren et scho bal 68 Milliounen. An der Vergaangenheet, zirka zu der Zäit vun de Pharaonen, hat d'Land tëscht 4 bis maximal 12 Milliounen Awunner - eng Bevëlkerungszuel déi wuel och an der [[Spéitantiquitéit]] erreecht gouf. == Kultur == An der Tounkonscht hu sech d'al Egypter vun zirka 3000 v. Chr. u bewisen, mat enger grousser Auswiel vu [[Museksinstrument]]er: [[Harfe]]n, [[Laut]]en, [[Leier]]en, [[Flûte]]n, [[Hautbois]], [[Päif (Instrument)|Päifen]], [[Tamburin]]en, [[Trommel]]en etc., déi een op de ville Wandfreske gesäit; weider Kenntnisser liwwert d'[[Archeologie]]. No de [[Ptolemäer]] an de [[Réimescht Räich|Réimer]] huet d'egyptesch Musek Aflëss aus dem [[Byzanz|byzantinesche]], [[Persien|perseschen]] a - virun allem - arabesche Raum integréiert. An Egypten hu virun allem d'Traditioune vun de [[Beduinen]], [[Saiyidis]] an [[Nubier]] d'egyptesch Volleksmusek beaflosst. Déi haiteg egyptesch Musek gëtt an zwou Gruppen agedeelt: * eng, déi d'[[Oktav (Musek)|Oktav]] a 24 Véirelstéin opdeelt, an * an eng mat 17 Stufen (''Lauteleier'') == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Pharaonen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.sis.gov.eg/ Offiziell Websäit] * [http://www.auswaertiges-amt.de/www/de/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?type_id=14&land_id=2 Informationssäit vum Däitschen Auswäertegen Amt] {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Egypten| ]] [[Kategorie:Republicken]] g58bnyd1jrtsrrz4xzbjjmd9dvi4ypk 2689700 2689373 2026-08-07T08:48:26Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689700 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = جمهوريّة مصرالعربيّة<br>Gomhuriyet Misr al-Arabiyah | Fändel = Flag of Egypt.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Egypten | Wopen = Coat of arms of Egypt.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Egypten | National Devise = | Kaart = Location Egypt AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Kairo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.001.449 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,6 % | Bevëlkerung = 111.000.000 | Bevëlkerung Plaz = 167 | Bevëlkerungsdicht = 111 | Onofhängegkeet = [[28. Februar]] [[1922]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Bilady, Bilady, Bilady'' | Wärung = [[Egyptescht Pond]] (EGP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.eg]] | Telefonsprefix = +20 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Arabesch Republik vun Egypten''', op Arabesch ''مصر'', läit an [[Afrika|Nordostafrika]]. D'[[Sinai-Hallefinsel]], déi zu Egypte gehéiert, gëtt am Allgemenge schonn zu [[Asien|Asie]] gezielt. D'Land grenzt un d'[[Mëttelmier]], d'[[Rout Mier]] ([[Golf vun Aqaba]]), der [[Gazasträif]], [[Israel]], [[Libyen]] an de [[Sudan]]. D'Landfläch vun Egypten besteet am wesentlechen aus der Stroumoas vum [[Nil]] souwéi der [[Libesch Wüst|Libescher Wüst]] am Westen a Süden, an am Osten aus der [[Arabesch Wüst|arabescher Wüst]]. Egypte gëtt zu de [[Maschrek]]-Staate gezielt. == Geographie == De landschaftleche Charakter vun Egypten ass geprägt vum Géigesaz tëscht de [[Wüst]]egebidder an dem dicht bewunnten a bewässerte Land ronderëm den [[Nil]]. Dës Landfläch mécht zirka 5 % vum Territoire aus. Am Weste vun Egypte läit d'[[Libesch Wüst]], déi ronn zwee Drëttel vun der Staatsfläch anhëlt. Am Norde vun dëser Wüst läit den zimmlech niddreg geglidderte [[Libesche Plateau]], deen an Egypten bis zu 241 m héich gëtt. Südëstlech vun dësem Gebitt fält den Terrain an op knapps 134 m ënner dem [[Mieresspigel]] erof, am Südwesten hieft e sech bis op 1.098 m héich erop. Am Oste vun Egypten, wou d'[[Arabesch Wüst]] läit, ginn d'Bierger bis zu 2.184 m héich. Den héchste Bierg vum Land ass de [[Gabal Katrîna]] (Katharinebierg) an de ''Gabal at-'' Bierger mat 2.637 m. Dës Bierger sinn op der [[Sinai-Hallefinsel]] am Nordoste vum Land a sinn duerch de [[Suezkanal]] vum afrikanesche Festland getrennt. De Mëtteldeel vum Land ass am Duerchschnëtt ëm déi 500 m héich. Tëscht d'Wüsten duerch fléisst den [[Nil]], deem säi Quellfloss, [[Kagera]], am Biergland vu [[Burundi]] läit. Den Nil leeft op ronn 1.550&nbsp;km an Egypte vu Süden no Norden, ier en, nodeem en duerch d'[[Nildelta]], wat 24.000&nbsp;km² grouss ass, an d'[[Mëttelmier]] fléisst. Ronn 100&nbsp;km südwestlech vu [[Kairo]] läit de [[Fayyum Baseng]], deen 1.827&nbsp;km² grouss ass, an eng [[Baseng (Geomorphologie)|baseng]]-aarteg [[Oas]]elandschaft ass, an där hirem Norddeel den 230&nbsp;km² grousse [[Qarun-Séi]] läit. D'Küste leien am Norden zum [[Mëttelmier]], am Osten zum [[Rout Mier|Roude Mier]], a sinn duerch de [[Suezkanal]] matenee verbonnen. [[Fichier:Karte Ägyptens.png|thumb|250px|right|Kaart vun Egypten]] === Klima === Am [[Nildelta]] an op der Mëttelmierküst herrscht e [[mediterrant Klima]], am Wanter ginn d'[[Temperatur]]en erof, an et reent. De Rescht vum Land läit ënner dem Wüsteklima: Waarm an dréchen am Summer, mëll am Wanter, ouni wierklech ernimmenswäerten Néierschlag a mat laangen Drécheperioden. == Geschicht == Den Ufank vun der egyptescher Zivilisatioun läit ongeféier 7.000 Joer zeréck an der Vergaangenheet. D'egyptesch Geschicht gëtt a vill Epochen ënnerdeelt: [[Fichier:Chariot19.jpg|thumb|260px|Alegyptesche Sträitwon]] * [[Virdynastesch Zäit (Egypten)|Virdynastesch Zäit]] ''bis 3.150 v. Chr.'' * [[Pharao]]nenzäit ([[Aalt Egypten]]) ** [[Fréidynastesch Zäit (Egypten)|Fréidynastesch Zäit]] ''3032 - 2707 v. Chr.'' ** [[Aalt Räich (Egypten)|Aalt Räich]] ''2707 - 2216 v. Chr.'' ** [[Éischt Tëschenzäit (Egypten)|Éischt Tëschenzäit]] ''2216 - 2025 v. Chr.'' ** [[Mëttelt Räich (Egypten)|Mëttelt Räich]] ''2010 - 1793 v. Chr.'' ** [[Zweet Tëschenzäit (Egypten)|Zweet Tëschenzäit]] ''1648 - 1550 v. Chr.'' ** [[Neit Räich (Egypten)|Neit Räich]] ''1531 - 1075 v. Chr.'' ** [[Drëtt Tëschenzäit (Egypten)|Drëtt Tëschenzäit]] ''1075 - [[-652|652 v. Chr.]]'' ** [[Spéitzäit (Egypten)|Spéitzäit]] ''[[-652|652]] - [[-332|332 v. Chr.]]'' ** [[Griichesch-Réimesch Zäit (Egypten)|Griichesch-Réimesch Zäit]] ''[[-332|332 v. Chr.]] - [[395]]'' [[Fichier:Egypt.Giza.Sphinx.01.jpg|thumb|250px|Sphinx virun der Chephren-Pyramid]] * [[Byzantinesch Zäit (Egypten)|Byzantinesch Zäit]] ''[[395]] - [[638]]'' * [[Fréiislamesch Zäit (Egypten)|Fréiislamesch Zäit]] ''[[640]] - [[968]]'' * [[Fatimiden]]zäit ''[[969]] - [[1171]]'' * [[Ayyubiden]]zäit ''[[1171]] - [[1250]]'' * [[Mamluken]]zäit ''[[1250]] - [[1517]]'' * [[Osmanenherrschaft an Egypten]] ''[[1517]] - [[1801]]'' * [[Egyptesch Expeditioun]] ''[[1798]] - [[1802]]'' * [[Muhammad Ali|Dynastie vum Muhammad Ali]] ''[[1805]] - [[1882]]'' * [[Brittesch Herrschaft an Egypten]] ''[[1892]] - [[15. Mäerz]] [[1922]]'' * [[Kinnekräich Egypten]] ''[[19. Abrëll]] [[1922]] - [[Juli]] [[1952]]'' * Republik Egypten ''zanter [[Juli]] [[1953]]'' Speziell d'Andeelung vun de [[geschicht]]leche Perioden an der virchrëschtlecher Zäit geet op de [[Manetho]] zeréck, deen d'Herrscherlëschte vum alen Egypten bis zum leschte Pharao an 30 [[Dynastie]]n agedeelt hat. ''Kuckt dozou och den Haaptartikel:'' [[Geschicht vum Alen Egypten]] Aus der [[Aalt Egypten|alegyptescher Kultur]] si bis haut nach eng Rei vu Bauwierker erhalen. Zu de bekanntsten zielen d'[[Pyramide vu Gizeh]], si sinn dat eenzegt vun de [[Siwe Weltwonner]] wat nach erhalen ass. Méi spéit Zäit goufe chrëschtlech [[Kierch]]en a [[Klouschter|Kléischter]] gebaut. Dat bekanntst Klouschter läit op der [[Hallefinsel Sinai]], d'[[Katharineklouschter]]. Déi meescht [[Moschee]]ën déi an islamescher Zäit gebaut goufe, stinn zu [[Kairo]]. Déi bedeitendst vun dëse Moscheeën ass wuel d'[[Azhar|Al-Azhar-Moschee]], déi zu der Universitéit gehéiert. == Politik == Egypten ass zanter dem [[18. Juni]] [[1953]] eng [[Republik]]. De Staatschef war zanter dem [[14. Oktober]] [[1981]] de [[Muhammad Husni Mubarak]], dee gläichzäiteg och de Leader vun der Nationaldemokratescher Partei war. All sechs Joer koum et zu engem Referendum iwwer d'Wal vun engem Presidentschaftskandidat, dee vum Parlament virgeschloe gouf. Laut enger Ukënnegung vum Mubarak vum [[26. Februar]] [[2005]] sollten doraus awer an Zukunft fräi Wale mat méi Kandidate ginn. Déi lescht Walen ([[2000]]) fir déi 454 Sëtz vum "Rot vum Vollek" (10 Sëtz gi vum President verginn) huet d'NDP mat 86 % gewonnen, duerno koumen d'Onofhängeg (dorënner Kandidate vun der [[Moslembrudderschaft]]) mat 8 %, d'Nei Wafd-Partei (NWP) mat 2 %, d'Nationalprogressiv Gewerkschaftsvereenegung ''Al-Tagammu‘'' (NPUG) mat 1 % an d'Nasseristesch Partei souwéi d'Liberal Partei mat manner wéi 1 %. Inspiréiert vun der [[Tuneesesch Revolutioun 2010-2011|Revolutioun an Tunesien]] am Dezember a Januar 2011, koum et vum dem [[25. Januar]] [[2011]] un, zu [[Kairo]] zu Volleksversammlungen, déi d'Demissioun vum President Mubarak an [[Demokratie|demokratesch]] Reforme gefuerdert hunn. Den [[11. Februar]] [[2011]] huet de [[Muhammad Husni Mubarak]] dem [[Politik|politeschen]] Drock noginn, demissionéiert an ass a [[Saudi-Arabien]] geflücht.<ref>[http://www.spiegel.de/politik/ausland/0,1518,745074,00.html Artikel iwwer d'Revolutioun 2011 am Spiegel.]</ref> == Administrativ Ënnerdeelungen == Egypten ass a 26 Gouvernorater ([[arabesch]] '''محافظات''' ''muhāfazāt'', Singular '''محافظة''' ''muhāfaza'') ënnerdeelt: [[Fichier:Governorates of Egypt.svg|riets|307x307px|noframe]] # Alexandria ('''الإسكندرية''' ''[[al-Iskandariyya]]'') # Assuan ('''أسوان''' ''[[Aswān]]'') # Asyut ('''أسيوط''' ''[[Asyūt]]'') # Buhaira ('''البحيرة''' ''[[al-Buhaira]]'') # Bani Suwaif ('''بني سويف''' ''[[Banī Suwaif]]'', ''Benī Swēf'') # Kairo ('''القاهرة''' ''[[al-Qāhira]]'') # Daqahliyya ('''الدقهلية''' ''[[ad-Daqahliyya]]'') # Damietta/Dumyat ('''دمياط''' ''[[Dumyāt]]'') # Fayyum ('''الفيوم''' ''[[al-Fayyūm]]'') # Gharbiyya ('''الغربية''' ''[[al-Gharbiyya]]'') # Gise ('''الجيزة''' ''[[al-Dschīza]]'', ''el-Gīza'') # Ismailia ('''الإسماعيلية''' ''[[al-Ismāʿīliyya]]'') # Kafr asch-Scheich ('''كفر الشيخ''' ''[[Kafr asch-Schaich]]'', ''Kafr esch-Schēch)'' # Matruh ('''مطروح''' ''[[Matrūh]]'') # Minya ('''المنيا''' ''[[al-Minyā]]'') # Minufiyya ('''المنوفية''' ''[[al-Minūfiyya]]'') # Wadi al-Dschadid ('''الوادي الجديد''' ''[[al-Wādi al-Dschadīd]]'', ''el-Wādi el-Gedīd'') # Nord-Sinai ('''شمال سيناء''' ''[[Schamāl Sīnāʾ]]'') # Port Said ('''بور سعيد''' ''[[Būr Saʿīd]]'') # Qalyubiyya ('''القليوبية''' ''[[al-Qalyūbiyya]]'', ''el-Alyūbiyya'') # Qina ('''قنا''' ''[[Qinā]]'', ''Enā''/''Genā'') # Rout Mier ('''البحر الأحمر''' ''[[al-Bahr al-ahmar]]'') # Scharqiyya ('''الشرقية''' ''[[asch-Scharqiyya]]'') # Suhag ('''سوهاج''' ''[[Sauhādsch]]'', ''Sōhāg''/''Sōhādsch'') # Süd-Sinai ('''جنوب سيناء''' ''[[Dschanūb Sīnāʾ]]'', ''Genūb Sīnā'') # Suez ('''السويس''' ''[[as-Suwais]]'', ''es-Swēs'') # Luxor ('''الأقصر''') ''Opgepasst: Bei zwou Transkriptiounsméiglechkeete, getrennt duerch e Komma, stellt déi éischt déi [[Arabesch|héicharabesch]] Variant duer, déi zweet d'[[Egyptesch-arabesch]] Variant.'' == Ekonomie == [[Fichier:Agriculture (Primitive) CNE-v1-p58-I.jpg|thumb|<small>Landwirtschaft an Egypten (1920er Joren)</small>]] D'Ekonomie vun Egypte gëtt och haut nach duerch d'[[Landwirtschaft]] geprägt, déi sech haaptsächlech op de Regioune laanscht den [[Nil]], am [[Nildelta]] an an eenzelen [[Oas]]en ass. Dobäi huet sech de landwirtschaftlechen Ubau vun enger [[Subsistenz]]- zu enger Exportorientéierung gewandelt, soudatt relativ betruecht manner landestypesch Nahrungsmëttel wéi [[Hirse]], [[Sauboun]]en a [[Kabes]] ugebaut ginn. Zirka 17 % vum [[Bruttoinlandsprodukt]] kommen aus der Landwirtschaft (Stand: 2000). Trotzdeem ass Egypten net fäeg, seng Bevëlkerung, déi staark am Wuessen ass, z'ernieren, soudatt vill Liewensmëttel importéiert musse ginn - am Joer 1980 goufen iwwer 5 Mio. Tonne [[Weess]] aus dem Ausland agefouert respektiv dräimol sou vill wéi an Egypten selwer ugebaut gouf. D'Liewensmëttelaféierung mécht ee Véirel vum Gesamtimport aus, wat zirka 3 Mrd. US-[[Dollar]] entsprécht. Ausserdeem existéiert en enormt Mëssverhältnis tëscht Im- an [[Export]], wat zu enger enormer Auslandsverscholdung gefouert huet. Dëse Problem wäert sech och sou séier net léise loossen, well den Terrain an Egypten, bis op déi Deeler déi scho benotzt ginn, net fir Landwirtschaft gëeegent ass, well de Buedem immens [[arid]] ass, an et kaum Waasserquelle fir eng kënschtlech Bewässerung gëtt. E weideren negative Punkt fir de Liewensmëttelubau an Egypten ass de Bau vum [[Assuan-Staudamm]]; hien huet dofir gesuergt, datt d'Iwwerschwemmung vum Nil bal net méi existéiertert an domat d'Ubaufläch méi kleng a méi onfruchtbar gi sinn. Zurzäit ginn awer am Kader vum [[Toshka-Projet]] Deeler vun der egyptescher [[Wüst]] westlech vum [[Nil]] fir d'Landwirtschaft notzbar gemaach. Déi wichtegst Exporter vun Egypten si [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Kotténg]] an [[Aluminium]], déi wichtegst Importer si Liewensmëttel, [[Chimie|cheemesch]] Produkter, [[Metall]]er a [[Maschinn]]en. === Tourismus === [[Fichier:Luxor Temple at night, Luxor, Egypt.jpg|thumb|250px|[[Luxor-Tempel]]]] [[Fichier:Panorama Abu Simbel.jpg|thumb|250px|[[Abu Simbel]]]] E weidere wichtegen Ekonomiesecteur ass den [[Tourismus]], deen no den Terroruschléi op touristesch Ziler an den [[1990|90er]] Joren awer zäitweis staark huet missen abéissen ([[Luxor]] 1997, Sinai 2004 an 2005 an 2006 zu [[Dahab]]). Den [[Tourismus]] ass eng vun de wichtegste wirtschaftleche Ressource vum Land. Besonnesch d'egyptesch Altertümer sinn e grousse Magnéit fir Besicher aus dem Ausland. Nieft [[Gizeh]] a [[Kairo]] gëtt och [[Luxor]] gär besicht, vu wou aus een ënner anerem den [[Dall vun de Kinneken]] erreeche kann. Luxor ass och den Ausgangspunkt fir Nilcroisière bis op [[Assuan]]. Vun do gi Fluch- oder Bustouren op [[Abu Simbel]] ugebueden. Déi meescht Reesveranstalter bidden en Inlandsvol op Kairo, an eng Plagevakanz op [[Hurghada]] un. D'Touristenhéichbuerg ass ouni Zweiwel [[Hurghada]] um Roude Mier. D'modern Touristenuertschaft [[Sharm El-Sheikh]] op der Südspëtzt vun der [[Sinai]]-Hallefinsel ass besonnesch bei Frënn vum [[Dauchen|Dauchsport]] immens beléift, an de leschte Jore koumen awer och ëmmer méi Ënnerwaasser-Sportler op Dahab, wat nërdlech dovu läit. Duerch den Dauch-Tourismus, deen ëmmer méi an d'Luucht geet, ginn och Plaze südlech vun Hurghada, laanscht d'westlech Küst vum Roude Mier, erschloss. Dozou zielen [[al-Qusair]], [[Marsa Alam]], an [[Zabargad]] kuerz virun der sudaneesescher Grenz. Allerdéngs ass den Touristestuerm op Sharm El-Sheikh an d'Sinai-Hallefinsel zanter den Uschléi am [[Oktober]] [[2004]] a [[Juli]] [[2005]] staark zeréckgaangen. Zu Dahab koumen de [[24. Abrëll]] [[2006]] bei dräi Explosiounen 23 Mënschen ëm d'Liewen, dorënner vill Touristen. === Staatsbudget fir Gesondheet, Bildung a Verdeedegung === Tëscht [[1992]] an [[2000]] louch den Undeel vum Staatsbudget fir * d'[[Gesondheetswiesen|Gesondheetswiese]] bei 3 % * d'[[Bildungswiesen|Bildungswiese]] bei 15 % * d'[[Arméi]] bei 9 % == Demographie == D'Bevëlkerung vun Egypten wunnt primär am [[Nil]]dall, am [[Nildelta]], beim [[Suezkanal]] an um [[Rout Mier|Roude Mier]]. An de westlechen [[Oas]]e [[Fayyum]], [[Dachla]], [[Farafra]], [[Siwa]] a [[Charga]] liewen nëmme wéineg Mënschen. Déi gréisst Stied sinn (Mio. Awunner, Stand 1. Januar 2005): [[Kairo]] (7,7), [[Alexandria]] (3,8) a [[Giseh]] (2,4), [[Suez]](0,5), [[Luxor]](0,4) an [[Assuan]] (0,2). ''Kuckt och'': [[Lëscht vun de Stied an Egypten]] === Ethnien === D'Majoritéit vun der egyptescher Bevëlkerung sinn ''Araber''. Doriwwer eraus liewen am Süde vun Egypten d'[[Nubier]]. An der [[Libesch Wüst|Libescher Wüst]] hu fréier [[Berber]]stämm gewunnt, vun deenen haut awer nëmmen nach e puer an der Oas [[Siwa]] eng [[Berbersproochen|Berbersprooch]] schwätzen, an de Wüsten ëstlech vum Nil liewen arabesch- a [[Bedscha]]-sproocheg Nomaden. === Reliounen === Egypten ass laut senger [[Constitutioun]] en islamesche Staat an den [[Islam]] ass d'[[Staatsrelioun]], d'[[Scharia]] ass d'Haaptquell vun der Gesetzgebung. Nieft der [[Sunitten|sunittescher]] Majoritéit fënnt een zu Kairo an Alexandria, awer och a Mëttel- an [[Ueweregypten]], [[Chrëschtentum|Chrëschten]], virun allem [[Koptesch Kierch|Kopten]], déi net selen an Dierfer mat chrëschtlecher Majoritéit liewen. Eng amtlech Zielung vun de Chrëschte gouf bewosst net duerchgefouert, opschonn d'Relioun an de Pass muss agedroe ginn. 85-90 % vun den Egypter si Moslemen (meeschtens Sunitten), 7-13 % si koptesch Chrëschten (meeschtens orientalesch-orthodox, e klengen Deel och koptesch-kathoulesch), de Rescht verdeelt sech op griichesch-kathoulesch a protestantesch Chrëschte souwéi Judden. Besonnesch an Ueweregypten sinn déi als chrëschtlech Minoritéit dacks benodeelegt Kopten Zil vun Terror a Schutzgelderpressunge vu radikale Mosleme ginn, heefeg mam Wësse vun de lokalen Autoritéiten. Moslemen, déi zum Chrëschtentum iwwertrieden, musse mat staatlechen Zwangsmoossname rechnen. Nei koptesch Kierchen däerfen net gebaut ginn, och kleng Reparature brauchen e Presidialdekret. D'Kopte beusproche fir sech, déi direkt Nofollger vun der alegyptescher Bevëlkerung vun der Pharaonenzäit ze sinn. Aus hirem Numm ass dat griichescht Wuert ''aigiptios'' ginn, wat am Lëtzebuergeschen ''Egypten'' gouf. Engersäit ass d'Ausleeung vum Islam an Egypten immens modern a fortschrëttlech, besonnesch duerch d'al-Azhar-Universitéit. Anerersäits ass Egypten zanter Joerzéngten (nieft [[Saudi-Arabien]]) och en Zentrum vum [[islamesche Fundamentalismus]]. Sou ass d'Moslembrudderschaft hei aktiv an am [[Osama bin Laden]] senger Terrorgrupp al-Qaida ware schonn zu Zäite vum [[11. September]] [[2001]] immens vill Egypter a Féierungspositiounen. Deels sti si bis haut mat un der Spëtzt. Datt si hir [[heemesch]] Wuerzele gekappt hunn, ass net warscheinlech. D'islamistesch-fundamentalistesch Zeen gesäit de Kampf géint Westler, wéi z.&nbsp;B. zu Dahab (Sinai) am Abrëll 2006, als Bestanddeel vun engem gerechte Kampf géint en ongerechte System, e gottlose Staat an eng westlech-jiddesch Verschwörung géint den Islam un. === Sproochen === Et gëtt majoritär [[Egyptesch-Arabesch]] geschwat, en neiarabeschen Dialekt. Schrëftsprooch ass awer zanter der Eruewerung am [[7. Joerhonner]] d'[[arabesch|Héicharabesch]], nëmmen an der [[Koptesch Kierch|Koptescher Kierch]] gëtt als [[Liturgiesprooch]] nach [[Koptesch]] benotzt, dat an enger [[Koptescht Alphabet|Schrëft]], déi vum [[Griichesch Schrëft|Griicheschen]] ofgeleet ass, geschriwwe gëtt. An der Oas [[Siwa]] gëtt nach eng [[Berbersproochen|Berbersprooch]] geschwat, dat sougenannte [[Siwi]]. Am Süden an an der Oas [[Charga]] schwätze vill Mënschen [[Nubesch]]. Am Südoste gëtt et och Leit déi [[Bedscha]] schwätzen. Als Friemsprooch ass [[Englesch]] an an der Uewerschicht och [[Franséisch]] verbreet. === Bevëlkerungsentwécklung === [[Fichier:Egypt demography.png||500px|right]] D'Bevëlkerung vun Egypten wiisst immens séier, a stellt d'Land, wat schonn nëmmen op senge fruuchtbaren Deeler bewunnt ass, viru grouss Problemer. Ëm [[1800]] hat d'Land nëmmen eng ronn 2,5 Milliounen Awunner. Am Joer [[1900]] huet d'Bevëlkerung d'12,5 Milliounen Awunner erreecht, [[2000]] waren et scho bal 68 Milliounen. An der Vergaangenheet, zirka zu der Zäit vun de Pharaonen, hat d'Land tëscht 4 bis maximal 12 Milliounen Awunner - eng Bevëlkerungszuel déi wuel och an der [[Spéitantiquitéit]] erreecht gouf. == Kultur == An der Tounkonscht hu sech d'al Egypter vun zirka 3000 v. Chr. u bewisen, mat enger grousser Auswiel vu [[Museksinstrument]]er: [[Harfe]]n, [[Laut]]en, [[Leier]]en, [[Flûte]]n, [[Hautbois]], [[Päif (Instrument)|Päifen]], [[Tamburin]]en, [[Trommel]]en etc., déi een op de ville Wandfreske gesäit; weider Kenntnisser liwwert d'[[Archeologie]]. No de [[Ptolemäer]] an de [[Réimescht Räich|Réimer]] huet d'egyptesch Musek Aflëss aus dem [[Byzanz|byzantinesche]], [[Persien|perseschen]] a - virun allem - arabesche Raum integréiert. An Egypten hu virun allem d'Traditioune vun de [[Beduinen]], [[Saiyidis]] an [[Nubier]] d'egyptesch Volleksmusek beaflosst. Déi haiteg egyptesch Musek gëtt an zwou Gruppen agedeelt: * eng, déi d'[[Oktav (Musek)|Oktav]] a 24 Véirelstéin opdeelt, an * an eng mat 17 Stufen (''Lauteleier'') == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Pharaonen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.sis.gov.eg/ Offiziell Websäit] * [http://www.auswaertiges-amt.de/www/de/laenderinfos/laender/laender_ausgabe_html?type_id=14&land_id=2 Informationssäit vum Däitschen Auswäertegen Amt] {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Egypten| ]] [[Kategorie:Republicken]] bdpyy0u8rxa18jrksb7z454wgqce5k0 0 6012 2689407 2689111 2026-08-07T08:37:54Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689407 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat Irland|aner Begrëffer mam selwechten Numm|Irland (Homonymie)}}{{Infobox Land | Numm = Ireland<br>Éire | Fändel = Flag of Ireland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Irland | Wopen = Coat of arms of Ireland.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Irland | National Devise = | Kaart = EU-Ireland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Iresch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Dublin]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Taoiseach]] | Regierungschef = | Total Fläch = 70.273 | Fläch Plaz = 118 | Waasserfläch = 2 | Bevëlkerung = 5.380.300 {{small|(2024)}} | Bevëlkerung Plaz = 122 | Bevëlkerungsdicht = 76,6 | Onofhängegkeet = [[6. Dezember]] [[1922]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] akzeptéiert | Nationalfeierdag = [[17. Mäerz]] | Nationalhymn = "Amhrán na bhFiann" | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.ie]] | Telefonsprefix = +353 | Notizen = | Extra Bild = Ladys View County Kerry Ireland.jpg | Extra Bild Text = ''[[Ladies View]]'' am [[Killarney Nationalpark]] an der [[Grofschaft Kerry]] | Extra Bild2 = |}} '''Irland''' (Iresch: ''Éire''), och bekannt als '''Republik Irland''' (''Poblacht na hÉireann''), ass en [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Staat. E läit op der Insel [[Irland (Insel)|Irland]], am [[Atlantik]], westlech vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. == Geographie == Irland ass eng gréng Fielsinsel an dofir wuessen do net vill Beem a Bësch. Irland ass haaptsächlech vun Hecken, Gestrëpp an aneren niddrege Planze bewues, déi net vill Nierstoffer brauchen. Laanscht d'Südküst - wou de [[Golfstrom]] laanscht kënnt - wuesse kleng Palmen a verschidden aner verkrëppelt tropesch Planzen. An där Regioun sti mat déi meescht Beem, mä si wuesse kaum iwwer Maansgréisst eraus. Op der [[Insel]] gëtt et vill [[Séi]]en. Dee bekanntsten ass de [[Lough Neagh]]. De Floss [[Shannon]] ass mat 370 Kilometer dee längste Floss an Irland. Hien entspréngt am Norden tëscht den Uertschafte Belleek a Kesch aus dem [[Lough Erne]] (Erneséi) an e fléisst zu [[Limerick]] (Grofschaft [[Munster (County)|Munster]]) an den [[Atlantik]]. Tëscht der Quell an der Mëndung leeft en duerch e sëllege kleng an e puer grouss Séien, ë.&nbsp;a. de [[Lough Ree]] an de [[Lough Derg]]. == Politik == Zu de gréisste politsche Parteien an Irland zielen: [[Fine Gael]], [[Fianna Fáil]], [[Sinn Féin]], [[Socialist Party (Irland)|Socialist Party]], [[People Before Profit Alliance]], [[Anti-Austerity Alliance]], [[Labour Party (Irland)|Labour Party]], [[Social Democrats (Irland)|Social Democrats]], [[Workers and Unemployed Action Group]] a [[Green Party (Irland)|Green Party]]. == Administrativ Ënnerdeelungen == '''Provënzen:''' {{Div col|cols=4}} * [[Connacht]] * [[Leinster]] * [[Munster (Provënz)|Munster]] * [[Ulster]] {{Div col end}} ''' Countien:''' {{Div col|cols=4}} * [[Carlow]] * [[Cavan]] * [[Clare]] * [[Cork]] * [[Donegal]] * [[Dublin (County)|Dublin]] * [[Galway]] * [[Kerry]] * [[Kildare]] * [[Kilkenny]] * [[Laois]] * [[Leitrim]] * [[Limerick]] * [[Longford]] * [[Louth]] * [[Mayo]] * [[Meath]] * [[Monaghan]] * [[Offaly]] * [[Roscommon]] * [[Sligo]] * [[Tipperary]] * [[Waterford]] * [[Westmeath]] * [[Wexford]] * [[Wicklow]] {{Div col end}} == Ekonomie == D'iresch Wirtschaft huet sech zënter den 1980er vun enger haaptsächlech landwirtschaftlecher Ekonomie zu enger moderner Ekonomie entwéckelt, déi op héich technologesch Industrien an Zerwisser spezialiséiert ass. Mat deemools 11 anere Staaten huet Irland 2002 den [[Euro]] als offiziell Wärung agefouert. D'Land ass stark vun [[Auslännesch Direktinvestitioun|Auslänneschen Direktinvestitiounen]] ofhängeg an huet wéinst senger gutt forméierten Aarbechtskräft an niddrege Steieren op Entreprisë kënnen e puer multinational Gesellschaften unzéien. Entreprise wéi [[Intel]] hunn an Irland an de spéiden 1980er investéiert; spéider sinn nach [[Microsoft]] a [[Google]] derbäikomm. Irland läit op Plaz 8 {{small|(2016)}} vun de wirtschaftlech fräiste Länner op der Welt vum (dem [[Index of Economic Freedom]] no). 2015 hat Irland no Lëtzebuerg den zweethéchste PIB pro Awunner an der EU (49.300 Euro per capita).<ref>Eurostat: [http://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/tsdec100 ''PIB réel par habitant, croissance et totaux''] (gekuckt den 10. August 2016)</ref> == Relioun == D'[[Réimesch-Kathoulesch Kierch]] ass mat 91,6&nbsp;% vertrueden, d'Church of Ireland mat 2,5&nbsp;%, aner Glawensrichtunge kommen op 5,9&nbsp;% (1998). == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.taoiseach.gov.ie/index.asp?docID=243 Den Text vun der irescher Constitutioun fir erofzelueden] {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Irland| ]] pkr649zch2ca8oe1q39wf9t1d9ckyyk 2689730 2689407 2026-08-07T08:49:10Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689730 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat Irland|aner Begrëffer mam selwechten Numm|Irland (Homonymie)}}{{Infobox Land | Numm = Ireland<br>Éire | Fändel = Flag of Ireland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Irland | Wopen = Coat of arms of Ireland.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Irland | National Devise = | Kaart = EU-Ireland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Iresch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Dublin]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 70.273 | Fläch Plaz = 118 | Waasserfläch = 2 | Bevëlkerung = 5.380.300 {{small|(2024)}} | Bevëlkerung Plaz = 122 | Bevëlkerungsdicht = 76,6 | Onofhängegkeet = [[6. Dezember]] [[1922]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] akzeptéiert | Nationalfeierdag = [[17. Mäerz]] | Nationalhymn = "Amhrán na bhFiann" | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.ie]] | Telefonsprefix = +353 | Notizen = | Extra Bild = Ladys View County Kerry Ireland.jpg | Extra Bild Text = ''[[Ladies View]]'' am [[Killarney Nationalpark]] an der [[Grofschaft Kerry]] | Extra Bild2 = |}} '''Irland''' (Iresch: ''Éire''), och bekannt als '''Republik Irland''' (''Poblacht na hÉireann''), ass en [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Staat. E läit op der Insel [[Irland (Insel)|Irland]], am [[Atlantik]], westlech vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. == Geographie == Irland ass eng gréng Fielsinsel an dofir wuessen do net vill Beem a Bësch. Irland ass haaptsächlech vun Hecken, Gestrëpp an aneren niddrege Planze bewues, déi net vill Nierstoffer brauchen. Laanscht d'Südküst - wou de [[Golfstrom]] laanscht kënnt - wuesse kleng Palmen a verschidden aner verkrëppelt tropesch Planzen. An där Regioun sti mat déi meescht Beem, mä si wuesse kaum iwwer Maansgréisst eraus. Op der [[Insel]] gëtt et vill [[Séi]]en. Dee bekanntsten ass de [[Lough Neagh]]. De Floss [[Shannon]] ass mat 370 Kilometer dee längste Floss an Irland. Hien entspréngt am Norden tëscht den Uertschafte Belleek a Kesch aus dem [[Lough Erne]] (Erneséi) an e fléisst zu [[Limerick]] (Grofschaft [[Munster (County)|Munster]]) an den [[Atlantik]]. Tëscht der Quell an der Mëndung leeft en duerch e sëllege kleng an e puer grouss Séien, ë.&nbsp;a. de [[Lough Ree]] an de [[Lough Derg]]. == Politik == Zu de gréisste politsche Parteien an Irland zielen: [[Fine Gael]], [[Fianna Fáil]], [[Sinn Féin]], [[Socialist Party (Irland)|Socialist Party]], [[People Before Profit Alliance]], [[Anti-Austerity Alliance]], [[Labour Party (Irland)|Labour Party]], [[Social Democrats (Irland)|Social Democrats]], [[Workers and Unemployed Action Group]] a [[Green Party (Irland)|Green Party]]. == Administrativ Ënnerdeelungen == '''Provënzen:''' {{Div col|cols=4}} * [[Connacht]] * [[Leinster]] * [[Munster (Provënz)|Munster]] * [[Ulster]] {{Div col end}} ''' Countien:''' {{Div col|cols=4}} * [[Carlow]] * [[Cavan]] * [[Clare]] * [[Cork]] * [[Donegal]] * [[Dublin (County)|Dublin]] * [[Galway]] * [[Kerry]] * [[Kildare]] * [[Kilkenny]] * [[Laois]] * [[Leitrim]] * [[Limerick]] * [[Longford]] * [[Louth]] * [[Mayo]] * [[Meath]] * [[Monaghan]] * [[Offaly]] * [[Roscommon]] * [[Sligo]] * [[Tipperary]] * [[Waterford]] * [[Westmeath]] * [[Wexford]] * [[Wicklow]] {{Div col end}} == Ekonomie == D'iresch Wirtschaft huet sech zënter den 1980er vun enger haaptsächlech landwirtschaftlecher Ekonomie zu enger moderner Ekonomie entwéckelt, déi op héich technologesch Industrien an Zerwisser spezialiséiert ass. Mat deemools 11 anere Staaten huet Irland 2002 den [[Euro]] als offiziell Wärung agefouert. D'Land ass stark vun [[Auslännesch Direktinvestitioun|Auslänneschen Direktinvestitiounen]] ofhängeg an huet wéinst senger gutt forméierten Aarbechtskräft an niddrege Steieren op Entreprisë kënnen e puer multinational Gesellschaften unzéien. Entreprise wéi [[Intel]] hunn an Irland an de spéiden 1980er investéiert; spéider sinn nach [[Microsoft]] a [[Google]] derbäikomm. Irland läit op Plaz 8 {{small|(2016)}} vun de wirtschaftlech fräiste Länner op der Welt vum (dem [[Index of Economic Freedom]] no). 2015 hat Irland no Lëtzebuerg den zweethéchste PIB pro Awunner an der EU (49.300 Euro per capita).<ref>Eurostat: [http://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/tsdec100 ''PIB réel par habitant, croissance et totaux''] (gekuckt den 10. August 2016)</ref> == Relioun == D'[[Réimesch-Kathoulesch Kierch]] ass mat 91,6&nbsp;% vertrueden, d'Church of Ireland mat 2,5&nbsp;%, aner Glawensrichtunge kommen op 5,9&nbsp;% (1998). == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.taoiseach.gov.ie/index.asp?docID=243 Den Text vun der irescher Constitutioun fir erofzelueden] {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Irland| ]] h32xd25lqnrceqc4k99dlttgeltsrfz 0 6234 2689480 2689103 2026-08-07T08:39:42Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689480 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoRU}} {{Infobox Land | Numm = Российская Федерация<br>"Rossijskaja Federazija" | Fändel = Flag of Russia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Russesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Russescht Wopen | National Devise = | Kaart= Location Russia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Russesch]] | Haaptstad = [[Moskau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 17 098 242<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = 1 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 142 499 000<ref>UNO-Schätzung fir 2007. Quell: [http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/wpp2006_highlights.pdf World Population Prospects. The 2006 Revision]<br>Dee leschten offiziellen [[Zensus]] a Russland war 2002. Et goufen deemools 145 166 731 Awunner gezielt. Site vum Zensus: [http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87 www.perepis2002.ru]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8 | Onofhängegkeet = [[12. Juni]] [[1990]] (deklaréiert)<br>[[26. Dezember]] [[1991]] (Zesummebroch vun der Sowjetunioun) | Nationalfeierdag = [[12. Juni]] | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]<br>[[Media:Russian Anthem Instrumental.ogg|(Lauschteren)]] | Wärung = [[Russesche Rubel]] (RUB) | Zäitzon = +2 bis +12 | Internet TLD = [[.ru]] | Telefonsprefix = +7 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Russland''' (op [[Russesch]]: ''Россия'') oder d''''Russesch Federatioun''' (russ. ''Российская Федерация'') ass eng Federatiounsrepublik an Europa an Asien. Et ass de flächeméisseg gréisste [[Staat]] vun der [[Äerd]]. Säin Territoire ëmfaasst grouss Deeler vun [[Osteuropa]] a vun [[Nordasien]]. Den alen ostslaweschen Numm fir d'Gebitt vun der haiteger [[Ukrain]], [[Wäissrussland]] an dee vu Slawe bewunnten Deel vum europäesche Russland war ''Rus'' (cf. [[Kiewer Rus]]), deen dovun ofgeleete mëttelalterleche [[Latäin|laténgeschen]] Numm war ''Ruthenia'', a latiniséierter slawescher Versioun ''Russia'' (zanter dem fréien [[18. Joerhonnert]] ''Rossija''). Wiertlech iwwersat bedeit ''Rossijskaja Federazija''‚ "Russlännesch Federatioun" (vu ''Rossija''‚ "Russland"). D'Staatsbezeechnung ass ganz bewosst net ''Russkaja Federazija'', fir och déi net-russesch [[Ethnie]]n anzebezéien. Wa vum russesche Vollek oder der russeschsproocheger Kultur rieds ass, dat seet een dofir am Russesche ''russkij'' (m)/''russkaja'' (f)/''russkoje'' (n) ("russesch"). Mee wann de Staat Russland gemengt ass, gebraucht een d'Adjektiv ''rossijskij'' (m)/''rossijskaja'' (f)/''rossijskoje'' (n). == Geschicht == ''Haaptartikel: [[Geschicht vu Russland]]'' [[File:Alexander Nevsky shroud 03 by shakko.JPG|thumb|170px|Dat eelst Bild vum Alexander Nevsky - dem Papp vum éischten Herrscher vu Moskau]] Déi fréist Geschicht vum eigentlechen, europäesche Russland (fir d'Geschicht vum asiateschen Deel, cf. [[Geschicht vu Sibirien]]) ass am Norde markéiert vu [[Finno-Ugren|finno-ugresche]] Vëlker a [[Balten]], an am Süde vun den [[Indogermanen|indogermanesche]] Steppevëlker vum [[Kurganvollek]], de [[Kimmerier]], [[Skythen]], [[Sarmaten]] an [[Alanen]]; méi spéit koumen hei nach [[Griichen]], [[Goten]], [[Hunnen]] an [[Awaren]] derbäi. An der Mëtt, tëscht dem [[Dnjepr]] an dem [[Westleche Bug|Bug]] (modern [[Ukrain]] a [[Polen]]), huet sech d'[[Ethnogenese]] vun de [[Slawen|slawesche]] Vëlker ofgespillt, déi zanter dem [[6. Joerhonnert]] ugefaangen hunn, sech och no Norden an Osten auszebreeden. Zanter dem [[8. Joerhonnert]] si [[Schweden|schweedesch]] [[Wikinger]] iwwer déi osteuropäesch Flëss gefuer, hu Stied a Siidlunge gegrënnt a sech mat der slawescher Virbevëlkerung vermëscht. Dës Zaldote-Geschäftsleit, déi och nach [[Waräger]] oder [[Rus]] genannt goufen, ware staark op der Grënnung vum éischten [[Ostslawen|ostslawesche]] Staat bedeelegt, der "Kiewer Rus", mat Zentren zu [[Kiew]] an [[Nowgorod]]. Am südleche Steppegebitt an op der [[Wolga]] waren dogéint Räicher vun aus Asien agestréimten [[Turkvëlker]], de [[Chasaren]] an de [[Wolgabulgaren]], entstanen, mat deenen d'Rus Handel gedriwwen, mee och dacks Kricher gefouert huet. Intensiv Kontakter mat dem [[Ostroum|Byzantinesche Räich]] hu schliisslech [[988]] zur [[Orthodox Kierchen|orthodoxer]] [[Christianiséirung]] vun der Kiewer Rus gefouert. [[Fichier:Meyers b14 s0080a.jpg|thumb|lénks|250px|Geschicht vum russesche Räich]] Am [[12. Joerhonnert]] huet d'Kiewer Rus ugefaangen ze zerfalen, wat et de [[Mongolei|Mongolen]] ënner dem [[Dschingis Khan]], déi vun [[1223]] un agefall sinn, méi einfach gemaach huet, fir déi zerstridde russesch [[Fürst]]entümer z'ënnerwerfen. D'[[Gëllen Hord]] huet sou fir zwee Joerhonnerten e groussen Deel vu Russland beherrscht. Ënner der mongolescher Herrschaft huet sech déi russesch ("groussrussesch") Natioun erausgebilt. D'[[Moskowien|Groussfürstentum Moskau]] konnt sech schliisslech vun der mongolescher Friemherrschaft befreien, an de [[Groussfürst]] [[Iwan IV. vu Russland|Iwan IV., dee Schrecklechen]], huet sech [[1547]] zum éischten "[[Zar]] vun der ganzer Rus" kréine gelooss. Ënner senger Herrschaft huet och d'Eruewerung vu [[Sibirien]] ugefaangen, déi russesch [[Kosaken|Kosake]] fir d'éischt am [[17. Joerhonnert]] bis un de [[Pazifik]] bruecht huet. [[Fichier:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Minister fir Innepolitik vu Russland Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]] Uganks vum 18. Joerhonnert huet den Zar [[Pjotr I. vu Russland|Péiter de Groussen]] dat deelweis a [[mëttelalter]]leche Strukture festgefuere russescht Räich fir westeuropäesch Aflëss opgemaach a Wëssenschaft a Kultur ënnerstëtzt. D'Zarin [[Ekaterina II. vu Russland|Katharina déi Grouss]] ass dem Péiter säi Wee weidergaangen an huet eng konsequent Expansiounspolitik bedriwwen, an där hirem Laf si d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarzmierküst]] vun den [[Osmanescht Räich|Tierken]] eruewert (cf. [[Tierkekricher]]) a sech un den [[Deelunge vu Polen|Deelunge vu Pole]] bedeelegt huet. [[1812]] sinn dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] seng Truppen a Russland agefall an hu [[Moskau]] eruewert, ier se schlussendlech awer nach geschloe goufen. Geschwënn drop ass den Zar [[Alexandr I. vu Russland|Alexander I.]] als "Retter vun Europa" zu [[Paräis]] amarschéiert. Russland war dunn déi gréisst Muecht an Europa an huet e gëllent Zäitalter erlieft. Op de eruewerte Lännereien huet Russland eng grausam Politik vun der Russifikatioun (russesch: Русификация) gefouert - déi offiziell Politik vun der Zerstéierung vu ville Sproochen a Kulturen. Sou goufen d'Vepser - eng grouss indigen Bevëlkerung aus dem Norde vu Russland - bal komplett an déi nordrussesch Gruppen assimiléiert, haut sinn et der just nach 5 Dausend iwwreg <ref>Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 367. — 671 с.</ref>. [[Fichier:Europäisches russland.jpg|thumb|riets|250px|Europäeschen Deel vu Russland (1888)]] Zanter [[1825]] gouf et am onzefriddene Vollek a bei der [[Intelligenzija]] ëmmer erëm Onrouen an Attentater (cf. [[Dekabristen]]), mä et huet bis an d'1860er Jore gedauert, bis datt et wéinstens emol zur Ophiewung vun der [[Leifeegeschaft]] koum. Trotz senger grousser Industrieproduktioun ([[Stol]], [[Kuel]], [[Ueleg]], Militärgidder) ass Russland géintiwwer de westeuropäesche Groussmächten ëmmer méi hannendrageroden. D'[[Industrialiséirung]] ass nach net an déi ländlech Provënze vum Riseräich virgedronge gewiescht, gréisstendeels huet d'[[Infrastruktur]] komplett gefeelt, d'Aarbechter an d'Baueren hate mat grousser Aarmut ze kämpfen an d'[[Demokratiséirung]] war nach wäit ewech. Dat alles huet grouss Problemer bereet, wat d'Zareräich fir d'éischt am [[Krimkrich]] an dunn [[1905]] bei der [[Russesch-Japanesche Krich|Nidderlag géint Japan]] ganz grausam virun Ae gefouert krut. Allerdéngs war den Zar [[Nikolaj II. vu Russland|Nikolaj II.]] anscheinend onfäeg, aus dëse Feeler ze léieren, a wichteg Reforme sinn ausbliwwen. En hat zwar noutgedrongen e Parlament geneemegt, d'[[Duma]], mä déi hat praktesch guer keng Funktiounen, an en huet se kuerz drop souguer erëm opgeléist. Wéi [[1914]] den [[Éischte Weltkrich]] ausgebrach ass, huet eng nei patriotesch Well dat ganzt Land erfaasst. Déi Erfolleger, déi uganks virun allem géint [[Éisträich-Ungarn]] an d'[[Osmanescht Räich]] erziilt konnte ginn, goufe geschwënn ofgeléist vun engem Stellungs- an Ofnotzungskrich. [[1917]] hu schliisslech d'Onzefriddenheet an der Bevëlkerung an déi desolat Versuergungslag dozou gefouert, datt d'Moral vun de russeschen Zaldoten noginn huet an d'Front zesummegebrach ass. Den Zar gouf zum [[Ofdankung|Ofdanke]] gezwongen. Eng biergerlech Regéirung ënner dem [[Alexander Fjodorowitsch Kerenski|Kerenski]] koum un d'Rudder, bis datt geschwënn drop déi vum [[Lenin]] an de [[Bolschewiki|Bolschewiken]] initiéiert [[Oktoberrevolutioun]] hir e séiert Enn bereet huet. Doropshi koum et zu engem [[Russesche Biergerkrich|Biergerkrich]] tëscht de ''rouden'' an de ''wäisse'' Forcen, dee Millioune Mënschen d'Liewe kascht huet, an deen déi rout Bolschewike schlussendlech gewonnen hunn. Am Laf vum Biergerkrich huet Russland [[1920]] Deeler vu Wäissrussland an der Ukrain (="[[Ostpolen]]") u [[Polen]] verluer. [[File:Gulag Location Map.png|thumb|250px|Kaart vun de Gulag-Lager, déi ënner der Stalin-Diktatur gegrënnt goufen]] Aus Russland a senger Kolonie Sibirien ass déi ''[[Russesch Sozialistesch Federativ Sowjetrepublik]] (RSFSR)'' ginn, an den [[30. Dezember]] [[1922]] ass duerch den Zesummeschloss vun der RSFSR an all deenen anere sowjetesche sozialistesche Republicken d'[[UdSSR]] entstanen. Eng staatlech kontrolléiert Wirtschaftspolitik ass ausgeruff ginn an d'[[Sowjet]]s goufen als Proprietär vu Buedem a [[Produktiounsmëttel]] erkläert. Dem [[Lenin]] säin Doud den [[21. Januar]] [[1924]] huet zu enger wëll rosener Lutte ëm seng Nofolleg gefouert, an där sech de [[Stalin]] géint de Leo [[Trotzki]] duerchsetze konnt. De Stalin huet du seng Muecht duerch geziilten [[Terror]] géint seng Géigner gefestegt. Vun [[1928]] u gouf déi staatlech Ekonomie [[Fënnefjoresplang|Fënnefjorespläng]] ënnerworf, d'Industrialiséierung an d'Infrastruktur, speziell am [[Asien|asiatischen]] Deel vum Land, virugedriwwen an d'[[Landwirtschaft]] kollektivéiert. Am August [[1939]] huet de Stalin e geheimen [[Netugrëffspakt]] mam [[Adolf Hitler|Hitler]] ënnerschriwwen a sech sou d'Aglidderung vun den ostpolnesche Gebidder, vum [[Baltikum]] a vu [[Bessarabien]] geséchert. Nom Iwwerfall vun [[Däitschland]] op Russland den [[22. Juni]] [[1941]] ass Russland op der Säit vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]]en an den [[Zweete Weltkrich]] (russ.: ''[[Grousse Krich vum Heemechtsland]]'') agetratt. Grouss Deeler vum Weste vum Land goufe verwüst, bei der Belagerung vu [[St. Petersburg|Leningrad]] sinn iwwer eng Millioun Zivilisten erhéngert. Schlussendlech huet déi [[Rout Arméi]] den däitschen Truppe bei Moskau, [[Volgograd|Stalingrad]] a [[Kursk]] schwéier Nidderlage ze schmaache ginn. Géint der Enn vum Krich hu sowjetesch Truppen och nach [[japan]]esch Gebidder wäit hannen an Asien eruewert a besat: d'[[Mandschurei]], [[Karafuto]], [[Korea]] an d'[[Kurilen]]. [[1945]] huet d'[[Potsdamer Ofkommes]] der RSFSR dat nërdlecht [[Ostpreussen]] an déi haiteg [[Oblast Kaliningrad]] zougesprach. Vu Japan huet se nach dat südlecht [[Sachalin]] an d'Kurilen derbäikritt. Nom Enn vum Krich huet sech d'Sowjetunioun awer ëmmer méi vun deenen aneren Alliéierten ofgesat a sech groussen Afloss op seng Nopeschlänner Polen, [[Tschechoslowakei]], [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] an zäitweis och [[Albanien]] geséchert. An dëse Länner sinn Honnertdausende vu sowjeteschen Zaldote stationéiert bliwwen. Et koum zum [[Kale Krich]], dee bis [[1989]] d'Weltpolitik dominéiert huet. Wéi et [[1991]] zum [[Opléisung vun der UdSSR|Zesummebroch vun UdSSR]] koum, huet Russland als déi gréisst fréier Sowjetrepublik d'Ierfschaft vun der [[UdSSR]] ugeholl. Ënner dem President [[Boris Nikolajewitsch Jelzin|Boris Jelzin]] huet sech Russland zwar ëmmer méi demokratiséiert, mee et war och eng ganz instabill Phas fir d'Land, an där d'Ekonomie deelweis d'Baach erofgaangen ass. Nodeems de [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] am Joer [[2000]] President gouf, huet sech déi politesch a wirtschaftlech Lag erëm stabiliséiert. E Problem bleift awer d'Situatioun an der Republik [[Tschetschenien]], wou Separatisten am stännege Kampf mat russeschen Truppe sinn, wat och Konsequenzen op de Rescht vum Land huet. No verschiddenen Attentater, ënner déi och d'[[Geiselnam vu Beslan]] fält, wou Honnerte vu Kanner an enger vun tschetscheeneschen Terroriste besater Schoul ëmkomm sinn, huet de President Putin konsequent Moossnamen ergraff, fir d'Terrorofwier ze stäerken, wat awer no Meenung vu verschiddene "westleche" Medien a Politiker och riskéiert, déi demokratesch Strukturen a Russland auszehielegen. All follgend Jore vun der Presidentschaft vum Putin hunn déi Ängscht ëmmer méi confirméiert. Et bleift deemno ofzewaarden, ob sech déi kuerzlieweg russesch Demokratie zeréckentwéckele wäert. Den 20. Februar 2014 gouf et op der [[Krim|Hallefinsel Krim]] e Militärasaz, deen den 21. Mäerz offiziell mat der vëlkerrechtswiddreger Annexioun vun der Insel opgehalen huet. Vun 2014 bis 2015 gouf et Ausernanersetzungen am ëstlechen Deel vun der Ukrain. 2016 gouf d'Jugendarméi [[Junarmija]] gegrënnt, déi an Zäit vun e puer Joer op iwwer eng Millioun Membere gewuess ass. [[File:Mariupol 20220323 004.jpg|thumb|270px|ee vun de ville Quartiere vu Mariupol, déi vun der russescher Arméi zerstéiert goufen. Wärend russeschen Nuetsbombardementen goufen ukrainesch Bierger an hiren Appartementer lieweg verbrannt.]] De 24. Februar 2022 huet de russesche President eng "Spezialoperatioun" an der Ostukrain ugekënnegt. Betraff war dunn awer déi ganz Ukrain. Schätzungen no si bis Enn 2023 iwwer honnertdausend Zaldoten a Söldner am Krich gestuerwen. Den 23. Juni 2023 huet de [[Jewgeni Wiktorowitsch Prigojin|Jewgeni Prigojin]] mat senger [[Wagner-Grupp]] en Opstand a Russland gemaach. Hie wollt déi Russesch Regierung stierzen. Den Dag selwer huet de Progjin säin Opstand nees ofgeblosen an ass a [[Wäissrussland]] gaangen, wou hien déi Wäissrussesch Arméi ausgebilt huet. Zwéi Méint drop, den 23. August 2023 ass e Fliger mat dem Jewgeni Progojin an anere Kommandante vun der Wagner-Grupp am Oblast Twer ofgestierzt. Am September 2023 gouf an alle staatleche Schoule praktesche Militärunterrecht agefouert, geneesou wéi deemools an der Sowjetunioun. {{Méi Info 1|Russesch-Ukrainesche Krich}} == Geographie == [[Fichier:Russland topo.png|thumb|riets|400px|Topographie vu Russland]] Russland ass dat gréisst Land vun der Welt mat enger Fläch vu 17 098 242&nbsp;km². Et ëmfaasst méi wéi en néngtel vun der Landfläch vun der Äerd. Et kann an zwéi geographesch Groussraim ënnerdeelt ginn: den europäeschen an den asiateschen Deel (Sibirien). D'Grenz dertëscht gëtt vum [[Ural (Bierger)|Ural]] gebilt. Russland kann och nach a weider Beräicher agedeelt ginn: d'osteuropäescht Déifland, den Ural, d'westsibirescht Déifland, d'mëttelsibirescht Biergland, d'ostsibirescht Biergland an déi südlech Biergsystemer. === Nopeschlänner a Mierer === D'Nopeschlänner vu Russland sinn: [[Estland]], [[Lettland]] a [[Litauen]] weider südlech [[Wäissrussland]] an d'[[Ukrain]]. Dobäi kommen nach [[Georgien]], [[Aserbaidjan]], d'[[Volleksrepublik China]], d'[[Mongolei]] an [[Demokratesch Volleksrepublik Korea|Nordkorea]]. D'Mierer vu Russland sinn: d'Nordpolarmier am [[Norden]], den [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]] am [[Osten]] an d'[[Schwaarzt Mier]] esouwéi d'[[Kaspescht Mier]] am Südwesten. === Grousslandschaften === ''Haaptartikel: [[Grousslandschaften a Russland|D'Grousslandschaften a Russland]]'' === Flëss === ''Haaptartikel: [[Flëss a Russland|D'Flëss a Russland]]'' === Bierger === D<nowiki>'</nowiki>'''[[Bierg]]er''' sinn (alphabetesch zortéiert): [[Altai (Bierger)|Altai]], [[Baikalbierger]], [[Chibinen]], [[Kaukasus]], [[Kolymabierger]], [[Putoranabierger]], [[Sajanbierger]], [[Stanowojbierger]], [[Stanowojhéichland]], [[Tannu-ola-Bierger]], [[Tscherskibierger]], Ural, [[Werchojansker Bierger]]. === Stied === Déi gréisst Stied vu Russland (1. Januar 2025)<ref>{{Citation|URL=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A1hisl_MO_01-01-2025.xlsx|Titel=Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года|Wierk=rosstat.gov.ru|Gekuckt=2025-11-15|Sprooch=ru}}</ref> si [[Moskau]] (13,27 Mio.), [[Sankt Petersburg]] (5,65 Mio.), [[Nowosibirsk]] (1,64 Mio.), [[Jekaterinburg]] (1,55 Mio.), [[Kasan]] (1,33 Mio.), [[Krasnojarsk]] (1,21 Mio.), [[Nijni Nowgorod]] (1,2 Mio.), [[Tscheljabinsk]] (1,18 Mio.), [[Ufa]] (1,17 Mio.), [[Krasnodar]] (1,15 Mio.), [[Samara]] (1,15 Mio.). Kuckt och: '''[[Lëscht vun de russesche Stied]]'''. === Inselen === Déi gréisst Inselen, déi no Fläch méi wéi Lëtzebuerg sinn, si [[Sachalin]] (76600&nbsp;km²), [[Sewerny (Nowaja Semlja)|Sewerny]] (48904&nbsp;km²), [[Jujny (Nowaja Semlja)|Jujny]] (33275&nbsp;km²), [[Kotelny]] (23200&nbsp;km²), [[Ostrow Oktjabrskoi Rewoljuzii|Oktjabrskoi Rewoljuzii]] (13708&nbsp;km²), [[Bolschewik (Insel)|Bolschewik]] (11312&nbsp;km²), [[Komsomolez (Insel)|Komsomolez]] (9600&nbsp;km²), [[Ostrow Wrangelja]] (7670&nbsp;km²), [[Nowaja Sibir]] (6200&nbsp;km²), [[Bolschoi Ljachowski]] (4600&nbsp;km²), [[Kolgujew]] (3496&nbsp;km²), [[Waigatsch]] (3400&nbsp;km²), [[Iturup]] (3200&nbsp;km²), a [[Semlja Georga]] (2821&nbsp;km²). == Literatur zum Theema == * Haumann, Heiko, ''Geschichte Russlands''. ISBN 3034006381 * Goehrke, Carsten, ''Russischer Alltag, Bd.1: Die Vormoderne'', ISBN 3034005830 * Kappeler, Andreas, ''Russland als Vielvölkerreich: Entstehung, Geschichte, Zerfall'', München, 2001, ISBN 3-406-47573-6 * Wagensohn Tanja, ''Russland nach dem Ende der Sowjetunion''. Pustet, Regensburg 2001, ISBN 3-7917-1751-0 * Adam, Werner, ''Das neue Russland''. ISBN 3854930186 * Löwe, Barbara, ''Kulturschock Russland''. ISBN 3831710317 * Milner-Gulland, Robin, ''The Russians (Peoples of Europe)''. ISBN 0631218491 * Milner-Gulland, Robin an Dejevsky, Nikolai, ''Bildatlas der Weltkulturen, Russland''. ISBN 3860477870 * Lauer, Reinhard, ''Geschichte der russischen Literatur''. ISBN 3406502679 * Lincoln, W.B., ''Die Eroberung Sibiriens''. ISBN 3492034411 * Hamel, Christine, ''Russland (Kunstreiseführer)''. ISBN 3770143000 * Schneider, Eberhard, ''Das politische System der Russischen Föderation''. ISBN 3531231876 {{Referenzen an Notten}} == Kuckt och == * [[Lëtzebuergesch-Russesch Relatiounen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.government.gov.ru/government/index.html Offiziell Websäit vun der Regierung vun der Russescher Federatioun] * [http://russlandhandbuch.piranho.de Russland-Handbuch] * [https://web.archive.org/web/20050311011829/http://www.russlandanalysen.de/content/index.php Russlandanalyse vun der Fuerschungsplaz Osteuropa op der Universitéit Bremen] * [https://web.archive.org/web/20050306003856/http://www.deutschebotschaft-moskau.ru/de/botschaft/abteilungen/infoangebot.html Wat schreift déi däitsch Press iwwer Russland? Deeglech Pressauswertung vun der däitscher Botschaft zu Moskau] * [http://www.aktuell.ru aktuell.RU - Internetzeitung aus Russland] * [http://www.russland.ru Russesch Zeitung an e puer Sproochen] * [https://web.archive.org/web/20050315065941/http://russlandonline.ru/ Russlandonline.RU Internetzeitung aus Russland op Däitsch] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun G8}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Russland| ]] fecrik1cjs0d45fag7aevy01ehp9ntv 2689798 2689480 2026-08-07T08:50:50Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689798 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoRU}} {{Infobox Land | Numm = Российская Федерация<br>"Rossijskaja Federazija" | Fändel = Flag of Russia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Russesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Russescht Wopen | National Devise = | Kaart= Location Russia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Russesch]] | Haaptstad = [[Moskau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 17 098 242<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = 1 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 142 499 000<ref>UNO-Schätzung fir 2007. Quell: [http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/wpp2006_highlights.pdf World Population Prospects. The 2006 Revision]<br>Dee leschten offiziellen [[Zensus]] a Russland war 2002. Et goufen deemools 145 166 731 Awunner gezielt. Site vum Zensus: [http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87 www.perepis2002.ru]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 8 | Onofhängegkeet = [[12. Juni]] [[1990]] (deklaréiert)<br>[[26. Dezember]] [[1991]] (Zesummebroch vun der Sowjetunioun) | Nationalfeierdag = [[12. Juni]] | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]<br>[[Media:Russian Anthem Instrumental.ogg|(Lauschteren)]] | Wärung = [[Russesche Rubel]] (RUB) | Zäitzon = +2 bis +12 | Internet TLD = [[.ru]] | Telefonsprefix = +7 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Russland''' (op [[Russesch]]: ''Россия'') oder d''''Russesch Federatioun''' (russ. ''Российская Федерация'') ass eng Federatiounsrepublik an Europa an Asien. Et ass de flächeméisseg gréisste [[Staat]] vun der [[Äerd]]. Säin Territoire ëmfaasst grouss Deeler vun [[Osteuropa]] a vun [[Nordasien]]. Den alen ostslaweschen Numm fir d'Gebitt vun der haiteger [[Ukrain]], [[Wäissrussland]] an dee vu Slawe bewunnten Deel vum europäesche Russland war ''Rus'' (cf. [[Kiewer Rus]]), deen dovun ofgeleete mëttelalterleche [[Latäin|laténgeschen]] Numm war ''Ruthenia'', a latiniséierter slawescher Versioun ''Russia'' (zanter dem fréien [[18. Joerhonnert]] ''Rossija''). Wiertlech iwwersat bedeit ''Rossijskaja Federazija''‚ "Russlännesch Federatioun" (vu ''Rossija''‚ "Russland"). D'Staatsbezeechnung ass ganz bewosst net ''Russkaja Federazija'', fir och déi net-russesch [[Ethnie]]n anzebezéien. Wa vum russesche Vollek oder der russeschsproocheger Kultur rieds ass, dat seet een dofir am Russesche ''russkij'' (m)/''russkaja'' (f)/''russkoje'' (n) ("russesch"). Mee wann de Staat Russland gemengt ass, gebraucht een d'Adjektiv ''rossijskij'' (m)/''rossijskaja'' (f)/''rossijskoje'' (n). == Geschicht == ''Haaptartikel: [[Geschicht vu Russland]]'' [[File:Alexander Nevsky shroud 03 by shakko.JPG|thumb|170px|Dat eelst Bild vum Alexander Nevsky - dem Papp vum éischten Herrscher vu Moskau]] Déi fréist Geschicht vum eigentlechen, europäesche Russland (fir d'Geschicht vum asiateschen Deel, cf. [[Geschicht vu Sibirien]]) ass am Norde markéiert vu [[Finno-Ugren|finno-ugresche]] Vëlker a [[Balten]], an am Süde vun den [[Indogermanen|indogermanesche]] Steppevëlker vum [[Kurganvollek]], de [[Kimmerier]], [[Skythen]], [[Sarmaten]] an [[Alanen]]; méi spéit koumen hei nach [[Griichen]], [[Goten]], [[Hunnen]] an [[Awaren]] derbäi. An der Mëtt, tëscht dem [[Dnjepr]] an dem [[Westleche Bug|Bug]] (modern [[Ukrain]] a [[Polen]]), huet sech d'[[Ethnogenese]] vun de [[Slawen|slawesche]] Vëlker ofgespillt, déi zanter dem [[6. Joerhonnert]] ugefaangen hunn, sech och no Norden an Osten auszebreeden. Zanter dem [[8. Joerhonnert]] si [[Schweden|schweedesch]] [[Wikinger]] iwwer déi osteuropäesch Flëss gefuer, hu Stied a Siidlunge gegrënnt a sech mat der slawescher Virbevëlkerung vermëscht. Dës Zaldote-Geschäftsleit, déi och nach [[Waräger]] oder [[Rus]] genannt goufen, ware staark op der Grënnung vum éischten [[Ostslawen|ostslawesche]] Staat bedeelegt, der "Kiewer Rus", mat Zentren zu [[Kiew]] an [[Nowgorod]]. Am südleche Steppegebitt an op der [[Wolga]] waren dogéint Räicher vun aus Asien agestréimten [[Turkvëlker]], de [[Chasaren]] an de [[Wolgabulgaren]], entstanen, mat deenen d'Rus Handel gedriwwen, mee och dacks Kricher gefouert huet. Intensiv Kontakter mat dem [[Ostroum|Byzantinesche Räich]] hu schliisslech [[988]] zur [[Orthodox Kierchen|orthodoxer]] [[Christianiséirung]] vun der Kiewer Rus gefouert. [[Fichier:Meyers b14 s0080a.jpg|thumb|lénks|250px|Geschicht vum russesche Räich]] Am [[12. Joerhonnert]] huet d'Kiewer Rus ugefaangen ze zerfalen, wat et de [[Mongolei|Mongolen]] ënner dem [[Dschingis Khan]], déi vun [[1223]] un agefall sinn, méi einfach gemaach huet, fir déi zerstridde russesch [[Fürst]]entümer z'ënnerwerfen. D'[[Gëllen Hord]] huet sou fir zwee Joerhonnerten e groussen Deel vu Russland beherrscht. Ënner der mongolescher Herrschaft huet sech déi russesch ("groussrussesch") Natioun erausgebilt. D'[[Moskowien|Groussfürstentum Moskau]] konnt sech schliisslech vun der mongolescher Friemherrschaft befreien, an de [[Groussfürst]] [[Iwan IV. vu Russland|Iwan IV., dee Schrecklechen]], huet sech [[1547]] zum éischten "[[Zar]] vun der ganzer Rus" kréine gelooss. Ënner senger Herrschaft huet och d'Eruewerung vu [[Sibirien]] ugefaangen, déi russesch [[Kosaken|Kosake]] fir d'éischt am [[17. Joerhonnert]] bis un de [[Pazifik]] bruecht huet. [[Fichier:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Minister fir Innepolitik vu Russland Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]] Uganks vum 18. Joerhonnert huet den Zar [[Pjotr I. vu Russland|Péiter de Groussen]] dat deelweis a [[mëttelalter]]leche Strukture festgefuere russescht Räich fir westeuropäesch Aflëss opgemaach a Wëssenschaft a Kultur ënnerstëtzt. D'Zarin [[Ekaterina II. vu Russland|Katharina déi Grouss]] ass dem Péiter säi Wee weidergaangen an huet eng konsequent Expansiounspolitik bedriwwen, an där hirem Laf si d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarzmierküst]] vun den [[Osmanescht Räich|Tierken]] eruewert (cf. [[Tierkekricher]]) a sech un den [[Deelunge vu Polen|Deelunge vu Pole]] bedeelegt huet. [[1812]] sinn dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] seng Truppen a Russland agefall an hu [[Moskau]] eruewert, ier se schlussendlech awer nach geschloe goufen. Geschwënn drop ass den Zar [[Alexandr I. vu Russland|Alexander I.]] als "Retter vun Europa" zu [[Paräis]] amarschéiert. Russland war dunn déi gréisst Muecht an Europa an huet e gëllent Zäitalter erlieft. Op de eruewerte Lännereien huet Russland eng grausam Politik vun der Russifikatioun (russesch: Русификация) gefouert - déi offiziell Politik vun der Zerstéierung vu ville Sproochen a Kulturen. Sou goufen d'Vepser - eng grouss indigen Bevëlkerung aus dem Norde vu Russland - bal komplett an déi nordrussesch Gruppen assimiléiert, haut sinn et der just nach 5 Dausend iwwreg <ref>Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 367. — 671 с.</ref>. [[Fichier:Europäisches russland.jpg|thumb|riets|250px|Europäeschen Deel vu Russland (1888)]] Zanter [[1825]] gouf et am onzefriddene Vollek a bei der [[Intelligenzija]] ëmmer erëm Onrouen an Attentater (cf. [[Dekabristen]]), mä et huet bis an d'1860er Jore gedauert, bis datt et wéinstens emol zur Ophiewung vun der [[Leifeegeschaft]] koum. Trotz senger grousser Industrieproduktioun ([[Stol]], [[Kuel]], [[Ueleg]], Militärgidder) ass Russland géintiwwer de westeuropäesche Groussmächten ëmmer méi hannendrageroden. D'[[Industrialiséirung]] ass nach net an déi ländlech Provënze vum Riseräich virgedronge gewiescht, gréisstendeels huet d'[[Infrastruktur]] komplett gefeelt, d'Aarbechter an d'Baueren hate mat grousser Aarmut ze kämpfen an d'[[Demokratiséirung]] war nach wäit ewech. Dat alles huet grouss Problemer bereet, wat d'Zareräich fir d'éischt am [[Krimkrich]] an dunn [[1905]] bei der [[Russesch-Japanesche Krich|Nidderlag géint Japan]] ganz grausam virun Ae gefouert krut. Allerdéngs war den Zar [[Nikolaj II. vu Russland|Nikolaj II.]] anscheinend onfäeg, aus dëse Feeler ze léieren, a wichteg Reforme sinn ausbliwwen. En hat zwar noutgedrongen e Parlament geneemegt, d'[[Duma]], mä déi hat praktesch guer keng Funktiounen, an en huet se kuerz drop souguer erëm opgeléist. Wéi [[1914]] den [[Éischte Weltkrich]] ausgebrach ass, huet eng nei patriotesch Well dat ganzt Land erfaasst. Déi Erfolleger, déi uganks virun allem géint [[Éisträich-Ungarn]] an d'[[Osmanescht Räich]] erziilt konnte ginn, goufe geschwënn ofgeléist vun engem Stellungs- an Ofnotzungskrich. [[1917]] hu schliisslech d'Onzefriddenheet an der Bevëlkerung an déi desolat Versuergungslag dozou gefouert, datt d'Moral vun de russeschen Zaldoten noginn huet an d'Front zesummegebrach ass. Den Zar gouf zum [[Ofdankung|Ofdanke]] gezwongen. Eng biergerlech Regéirung ënner dem [[Alexander Fjodorowitsch Kerenski|Kerenski]] koum un d'Rudder, bis datt geschwënn drop déi vum [[Lenin]] an de [[Bolschewiki|Bolschewiken]] initiéiert [[Oktoberrevolutioun]] hir e séiert Enn bereet huet. Doropshi koum et zu engem [[Russesche Biergerkrich|Biergerkrich]] tëscht de ''rouden'' an de ''wäisse'' Forcen, dee Millioune Mënschen d'Liewe kascht huet, an deen déi rout Bolschewike schlussendlech gewonnen hunn. Am Laf vum Biergerkrich huet Russland [[1920]] Deeler vu Wäissrussland an der Ukrain (="[[Ostpolen]]") u [[Polen]] verluer. [[File:Gulag Location Map.png|thumb|250px|Kaart vun de Gulag-Lager, déi ënner der Stalin-Diktatur gegrënnt goufen]] Aus Russland a senger Kolonie Sibirien ass déi ''[[Russesch Sozialistesch Federativ Sowjetrepublik]] (RSFSR)'' ginn, an den [[30. Dezember]] [[1922]] ass duerch den Zesummeschloss vun der RSFSR an all deenen anere sowjetesche sozialistesche Republicken d'[[UdSSR]] entstanen. Eng staatlech kontrolléiert Wirtschaftspolitik ass ausgeruff ginn an d'[[Sowjet]]s goufen als Proprietär vu Buedem a [[Produktiounsmëttel]] erkläert. Dem [[Lenin]] säin Doud den [[21. Januar]] [[1924]] huet zu enger wëll rosener Lutte ëm seng Nofolleg gefouert, an där sech de [[Stalin]] géint de Leo [[Trotzki]] duerchsetze konnt. De Stalin huet du seng Muecht duerch geziilten [[Terror]] géint seng Géigner gefestegt. Vun [[1928]] u gouf déi staatlech Ekonomie [[Fënnefjoresplang|Fënnefjorespläng]] ënnerworf, d'Industrialiséierung an d'Infrastruktur, speziell am [[Asien|asiatischen]] Deel vum Land, virugedriwwen an d'[[Landwirtschaft]] kollektivéiert. Am August [[1939]] huet de Stalin e geheimen [[Netugrëffspakt]] mam [[Adolf Hitler|Hitler]] ënnerschriwwen a sech sou d'Aglidderung vun den ostpolnesche Gebidder, vum [[Baltikum]] a vu [[Bessarabien]] geséchert. Nom Iwwerfall vun [[Däitschland]] op Russland den [[22. Juni]] [[1941]] ass Russland op der Säit vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]]en an den [[Zweete Weltkrich]] (russ.: ''[[Grousse Krich vum Heemechtsland]]'') agetratt. Grouss Deeler vum Weste vum Land goufe verwüst, bei der Belagerung vu [[St. Petersburg|Leningrad]] sinn iwwer eng Millioun Zivilisten erhéngert. Schlussendlech huet déi [[Rout Arméi]] den däitschen Truppe bei Moskau, [[Volgograd|Stalingrad]] a [[Kursk]] schwéier Nidderlage ze schmaache ginn. Géint der Enn vum Krich hu sowjetesch Truppen och nach [[japan]]esch Gebidder wäit hannen an Asien eruewert a besat: d'[[Mandschurei]], [[Karafuto]], [[Korea]] an d'[[Kurilen]]. [[1945]] huet d'[[Potsdamer Ofkommes]] der RSFSR dat nërdlecht [[Ostpreussen]] an déi haiteg [[Oblast Kaliningrad]] zougesprach. Vu Japan huet se nach dat südlecht [[Sachalin]] an d'Kurilen derbäikritt. Nom Enn vum Krich huet sech d'Sowjetunioun awer ëmmer méi vun deenen aneren Alliéierten ofgesat a sech groussen Afloss op seng Nopeschlänner Polen, [[Tschechoslowakei]], [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] an zäitweis och [[Albanien]] geséchert. An dëse Länner sinn Honnertdausende vu sowjeteschen Zaldote stationéiert bliwwen. Et koum zum [[Kale Krich]], dee bis [[1989]] d'Weltpolitik dominéiert huet. Wéi et [[1991]] zum [[Opléisung vun der UdSSR|Zesummebroch vun UdSSR]] koum, huet Russland als déi gréisst fréier Sowjetrepublik d'Ierfschaft vun der [[UdSSR]] ugeholl. Ënner dem President [[Boris Nikolajewitsch Jelzin|Boris Jelzin]] huet sech Russland zwar ëmmer méi demokratiséiert, mee et war och eng ganz instabill Phas fir d'Land, an där d'Ekonomie deelweis d'Baach erofgaangen ass. Nodeems de [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] am Joer [[2000]] President gouf, huet sech déi politesch a wirtschaftlech Lag erëm stabiliséiert. E Problem bleift awer d'Situatioun an der Republik [[Tschetschenien]], wou Separatisten am stännege Kampf mat russeschen Truppe sinn, wat och Konsequenzen op de Rescht vum Land huet. No verschiddenen Attentater, ënner déi och d'[[Geiselnam vu Beslan]] fält, wou Honnerte vu Kanner an enger vun tschetscheeneschen Terroriste besater Schoul ëmkomm sinn, huet de President Putin konsequent Moossnamen ergraff, fir d'Terrorofwier ze stäerken, wat awer no Meenung vu verschiddene "westleche" Medien a Politiker och riskéiert, déi demokratesch Strukturen a Russland auszehielegen. All follgend Jore vun der Presidentschaft vum Putin hunn déi Ängscht ëmmer méi confirméiert. Et bleift deemno ofzewaarden, ob sech déi kuerzlieweg russesch Demokratie zeréckentwéckele wäert. Den 20. Februar 2014 gouf et op der [[Krim|Hallefinsel Krim]] e Militärasaz, deen den 21. Mäerz offiziell mat der vëlkerrechtswiddreger Annexioun vun der Insel opgehalen huet. Vun 2014 bis 2015 gouf et Ausernanersetzungen am ëstlechen Deel vun der Ukrain. 2016 gouf d'Jugendarméi [[Junarmija]] gegrënnt, déi an Zäit vun e puer Joer op iwwer eng Millioun Membere gewuess ass. [[File:Mariupol 20220323 004.jpg|thumb|270px|ee vun de ville Quartiere vu Mariupol, déi vun der russescher Arméi zerstéiert goufen. Wärend russeschen Nuetsbombardementen goufen ukrainesch Bierger an hiren Appartementer lieweg verbrannt.]] De 24. Februar 2022 huet de russesche President eng "Spezialoperatioun" an der Ostukrain ugekënnegt. Betraff war dunn awer déi ganz Ukrain. Schätzungen no si bis Enn 2023 iwwer honnertdausend Zaldoten a Söldner am Krich gestuerwen. Den 23. Juni 2023 huet de [[Jewgeni Wiktorowitsch Prigojin|Jewgeni Prigojin]] mat senger [[Wagner-Grupp]] en Opstand a Russland gemaach. Hie wollt déi Russesch Regierung stierzen. Den Dag selwer huet de Progjin säin Opstand nees ofgeblosen an ass a [[Wäissrussland]] gaangen, wou hien déi Wäissrussesch Arméi ausgebilt huet. Zwéi Méint drop, den 23. August 2023 ass e Fliger mat dem Jewgeni Progojin an anere Kommandante vun der Wagner-Grupp am Oblast Twer ofgestierzt. Am September 2023 gouf an alle staatleche Schoule praktesche Militärunterrecht agefouert, geneesou wéi deemools an der Sowjetunioun. {{Méi Info 1|Russesch-Ukrainesche Krich}} == Geographie == [[Fichier:Russland topo.png|thumb|riets|400px|Topographie vu Russland]] Russland ass dat gréisst Land vun der Welt mat enger Fläch vu 17 098 242&nbsp;km². Et ëmfaasst méi wéi en néngtel vun der Landfläch vun der Äerd. Et kann an zwéi geographesch Groussraim ënnerdeelt ginn: den europäeschen an den asiateschen Deel (Sibirien). D'Grenz dertëscht gëtt vum [[Ural (Bierger)|Ural]] gebilt. Russland kann och nach a weider Beräicher agedeelt ginn: d'osteuropäescht Déifland, den Ural, d'westsibirescht Déifland, d'mëttelsibirescht Biergland, d'ostsibirescht Biergland an déi südlech Biergsystemer. === Nopeschlänner a Mierer === D'Nopeschlänner vu Russland sinn: [[Estland]], [[Lettland]] a [[Litauen]] weider südlech [[Wäissrussland]] an d'[[Ukrain]]. Dobäi kommen nach [[Georgien]], [[Aserbaidjan]], d'[[Volleksrepublik China]], d'[[Mongolei]] an [[Demokratesch Volleksrepublik Korea|Nordkorea]]. D'Mierer vu Russland sinn: d'Nordpolarmier am [[Norden]], den [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]] am [[Osten]] an d'[[Schwaarzt Mier]] esouwéi d'[[Kaspescht Mier]] am Südwesten. === Grousslandschaften === ''Haaptartikel: [[Grousslandschaften a Russland|D'Grousslandschaften a Russland]]'' === Flëss === ''Haaptartikel: [[Flëss a Russland|D'Flëss a Russland]]'' === Bierger === D<nowiki>'</nowiki>'''[[Bierg]]er''' sinn (alphabetesch zortéiert): [[Altai (Bierger)|Altai]], [[Baikalbierger]], [[Chibinen]], [[Kaukasus]], [[Kolymabierger]], [[Putoranabierger]], [[Sajanbierger]], [[Stanowojbierger]], [[Stanowojhéichland]], [[Tannu-ola-Bierger]], [[Tscherskibierger]], Ural, [[Werchojansker Bierger]]. === Stied === Déi gréisst Stied vu Russland (1. Januar 2025)<ref>{{Citation|URL=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A1hisl_MO_01-01-2025.xlsx|Titel=Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года|Wierk=rosstat.gov.ru|Gekuckt=2025-11-15|Sprooch=ru}}</ref> si [[Moskau]] (13,27 Mio.), [[Sankt Petersburg]] (5,65 Mio.), [[Nowosibirsk]] (1,64 Mio.), [[Jekaterinburg]] (1,55 Mio.), [[Kasan]] (1,33 Mio.), [[Krasnojarsk]] (1,21 Mio.), [[Nijni Nowgorod]] (1,2 Mio.), [[Tscheljabinsk]] (1,18 Mio.), [[Ufa]] (1,17 Mio.), [[Krasnodar]] (1,15 Mio.), [[Samara]] (1,15 Mio.). Kuckt och: '''[[Lëscht vun de russesche Stied]]'''. === Inselen === Déi gréisst Inselen, déi no Fläch méi wéi Lëtzebuerg sinn, si [[Sachalin]] (76600&nbsp;km²), [[Sewerny (Nowaja Semlja)|Sewerny]] (48904&nbsp;km²), [[Jujny (Nowaja Semlja)|Jujny]] (33275&nbsp;km²), [[Kotelny]] (23200&nbsp;km²), [[Ostrow Oktjabrskoi Rewoljuzii|Oktjabrskoi Rewoljuzii]] (13708&nbsp;km²), [[Bolschewik (Insel)|Bolschewik]] (11312&nbsp;km²), [[Komsomolez (Insel)|Komsomolez]] (9600&nbsp;km²), [[Ostrow Wrangelja]] (7670&nbsp;km²), [[Nowaja Sibir]] (6200&nbsp;km²), [[Bolschoi Ljachowski]] (4600&nbsp;km²), [[Kolgujew]] (3496&nbsp;km²), [[Waigatsch]] (3400&nbsp;km²), [[Iturup]] (3200&nbsp;km²), a [[Semlja Georga]] (2821&nbsp;km²). == Literatur zum Theema == * Haumann, Heiko, ''Geschichte Russlands''. ISBN 3034006381 * Goehrke, Carsten, ''Russischer Alltag, Bd.1: Die Vormoderne'', ISBN 3034005830 * Kappeler, Andreas, ''Russland als Vielvölkerreich: Entstehung, Geschichte, Zerfall'', München, 2001, ISBN 3-406-47573-6 * Wagensohn Tanja, ''Russland nach dem Ende der Sowjetunion''. Pustet, Regensburg 2001, ISBN 3-7917-1751-0 * Adam, Werner, ''Das neue Russland''. ISBN 3854930186 * Löwe, Barbara, ''Kulturschock Russland''. ISBN 3831710317 * Milner-Gulland, Robin, ''The Russians (Peoples of Europe)''. ISBN 0631218491 * Milner-Gulland, Robin an Dejevsky, Nikolai, ''Bildatlas der Weltkulturen, Russland''. ISBN 3860477870 * Lauer, Reinhard, ''Geschichte der russischen Literatur''. ISBN 3406502679 * Lincoln, W.B., ''Die Eroberung Sibiriens''. ISBN 3492034411 * Hamel, Christine, ''Russland (Kunstreiseführer)''. ISBN 3770143000 * Schneider, Eberhard, ''Das politische System der Russischen Föderation''. ISBN 3531231876 {{Referenzen an Notten}} == Kuckt och == * [[Lëtzebuergesch-Russesch Relatiounen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.government.gov.ru/government/index.html Offiziell Websäit vun der Regierung vun der Russescher Federatioun] * [http://russlandhandbuch.piranho.de Russland-Handbuch] * [https://web.archive.org/web/20050311011829/http://www.russlandanalysen.de/content/index.php Russlandanalyse vun der Fuerschungsplaz Osteuropa op der Universitéit Bremen] * [https://web.archive.org/web/20050306003856/http://www.deutschebotschaft-moskau.ru/de/botschaft/abteilungen/infoangebot.html Wat schreift déi däitsch Press iwwer Russland? Deeglech Pressauswertung vun der däitscher Botschaft zu Moskau] * [http://www.aktuell.ru aktuell.RU - Internetzeitung aus Russland] * [http://www.russland.ru Russesch Zeitung an e puer Sproochen] * [https://web.archive.org/web/20050315065941/http://russlandonline.ru/ Russlandonline.RU Internetzeitung aus Russland op Däitsch] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun G8}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Russland| ]] ovbdvce1xsjjchlu2el105oc09n4k4b 0 6534 2689361 2689128 2026-08-07T08:36:46Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689361 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoBUL}} {{Infobox Land | Numm = Република България<br>Republika Bălgarija | Fändel = Flag of Bulgaria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Bulgarien | Wopen = Coat_of_arms_of_Bulgaria.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Bulgarien | National Devise = Съединението прави силата<br>(''Eenegkeet mécht staark'') | Kaart = EU-Bulgaria.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Bulgaresch]] | Haaptstad = [[Sofia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 110 993 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,14 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q219|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q219|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 58 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]],<br>deklaréiert den [[3. Mäerz]] [[1878]], unerkannt den [[22. September]] [[1908]] | Nationalfeierdag = [[3. Mäerz]] | Nationalhymn = [[Mila Rodino]] (''Léif Heemecht'')<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/48/BulgariaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.bg]] | Telefonsprefix = +359 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Bulgarien''' ([[bulgaresch]]: ''Република България'') ass e Staat am Südoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Bulgarie grenzt am Norden u [[Rumänien]], am Osten un d'[[Schwaarzt Mier]], am Süden un d'[[Tierkei]] a [[Griicheland]] an am Westen u [[Serbien]] an [[Nordmazedonien]]. Bulgarien ass [[2004]] der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] bäigetrueden an ass zanter dem [[1. Januar]] [[2007]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2025 gouf Bulgarie vollstännege Member vum [[Schengen-Raum]]<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2263559.html|Titel=No 13 Joer Waardezäit: Rumänien a Bulgarien sinn offiziell Deel vum Schengen-Raum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>, vum 31. Mäerz 2024 bis den 31. Dezember 2024 war et nëmmen am Schëffs- a Fluchverkéier.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2153097.html|Titel=Vum 31. Mäerz 2024 un: Bulgarien a Rumänien ginn zum Deel Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Januar 2026 gouf Bulgarie Member vun der [[Eurozon]].<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/wirtschaft/letzte-huerde-genommen-bulgarien-darf-den-euro-einfuehren/76493779.html|Titel=Letzte Hürde genommen: Bulgarien darf den Euro einführen|Gekuckt=22.07.2025|Datum=08.07.2025|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a-bulgarien-gett-op-neijoerschdag-den-euro-agefouert-1682102706|Titel=EZB begréisst 21. Member vun der Eurozon: A Bulgarien gëtt op Neijoerschdag den Euro agefouert|Gekuckt=2026-01-01|Datum=2025-12-31|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Gréisst Stied == D'Stied mat der gréisster Bevëlkerung <small>(Stand: 2022)</small> sinn: # [[Sofia]] (1.190.256 Awunner) # [[Plovdiv]] (338.153 Awunner) # [[Varna]] (334.870 Awunner) # [[Burgas]] (200.271 Awunner) # [[Russe]] (149.642 Awunner) # [[Stara Sagora]] (138.272 Awunner) # [[Plewen]] (106.954 Awunner) # [[Sliwen]] (91.620 Awunner) # [[Dobritsch]] (91.030 Awunner) # [[Schumen]] (80.855 Awunner) == Kuckt och == * [[Club Gaïda]], de Veräi vun de Frënn vu Bulgarien zu Lëtzebuerg. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20110210182313/http://www.government.bg/ Site vun der bulgarescher Regierung] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bulgarien| ]] [[Kategorie:Republicken]] 7g3om2ri4g664jj47oqc3lyvavgbafp 2689688 2689361 2026-08-07T08:48:10Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689688 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoBUL}} {{Infobox Land | Numm = Република България<br>Republika Bălgarija | Fändel = Flag of Bulgaria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Bulgarien | Wopen = Coat_of_arms_of_Bulgaria.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Bulgarien | National Devise = Съединението прави силата<br>(''Eenegkeet mécht staark'') | Kaart = EU-Bulgaria.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Bulgaresch]] | Haaptstad = [[Sofia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 110 993 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,14 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q219|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q219|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 58 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]],<br>deklaréiert den [[3. Mäerz]] [[1878]], unerkannt den [[22. September]] [[1908]] | Nationalfeierdag = [[3. Mäerz]] | Nationalhymn = [[Mila Rodino]] (''Léif Heemecht'')<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/48/BulgariaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.bg]] | Telefonsprefix = +359 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Bulgarien''' ([[bulgaresch]]: ''Република България'') ass e Staat am Südoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Bulgarie grenzt am Norden u [[Rumänien]], am Osten un d'[[Schwaarzt Mier]], am Süden un d'[[Tierkei]] a [[Griicheland]] an am Westen u [[Serbien]] an [[Nordmazedonien]]. Bulgarien ass [[2004]] der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] bäigetrueden an ass zanter dem [[1. Januar]] [[2007]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2025 gouf Bulgarie vollstännege Member vum [[Schengen-Raum]]<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2263559.html|Titel=No 13 Joer Waardezäit: Rumänien a Bulgarien sinn offiziell Deel vum Schengen-Raum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>, vum 31. Mäerz 2024 bis den 31. Dezember 2024 war et nëmmen am Schëffs- a Fluchverkéier.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2153097.html|Titel=Vum 31. Mäerz 2024 un: Bulgarien a Rumänien ginn zum Deel Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Januar 2026 gouf Bulgarie Member vun der [[Eurozon]].<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/wirtschaft/letzte-huerde-genommen-bulgarien-darf-den-euro-einfuehren/76493779.html|Titel=Letzte Hürde genommen: Bulgarien darf den Euro einführen|Gekuckt=22.07.2025|Datum=08.07.2025|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a-bulgarien-gett-op-neijoerschdag-den-euro-agefouert-1682102706|Titel=EZB begréisst 21. Member vun der Eurozon: A Bulgarien gëtt op Neijoerschdag den Euro agefouert|Gekuckt=2026-01-01|Datum=2025-12-31|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Gréisst Stied == D'Stied mat der gréisster Bevëlkerung <small>(Stand: 2022)</small> sinn: # [[Sofia]] (1.190.256 Awunner) # [[Plovdiv]] (338.153 Awunner) # [[Varna]] (334.870 Awunner) # [[Burgas]] (200.271 Awunner) # [[Russe]] (149.642 Awunner) # [[Stara Sagora]] (138.272 Awunner) # [[Plewen]] (106.954 Awunner) # [[Sliwen]] (91.620 Awunner) # [[Dobritsch]] (91.030 Awunner) # [[Schumen]] (80.855 Awunner) == Kuckt och == * [[Club Gaïda]], de Veräi vun de Frënn vu Bulgarien zu Lëtzebuerg. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20110210182313/http://www.government.bg/ Site vun der bulgarescher Regierung] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bulgarien| ]] [[Kategorie:Republicken]] 0qeq8iijoqomgvhpgmszcnihdam4e5f 0 6535 2689370 2689112 2026-08-07T08:37:01Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689370 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoDK}} {{Infobox Land | Numm = Kongeriget Danmark | Fändel = Flag of Denmark.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Dänemark{{!}}border | Wopen = National coat of arms of Denmark.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Dänemark | National Devise = | Kaart = EU-Denmark.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Dänesch]] | Haaptstad = [[Kopenhagen]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 43 098 <ref name="dst">Stand: 1. Januar 2007. Quell: [http://www.dst.dk:80/pubpdf/10670/yearbook2007_all_1 Statistical Yearbook 2007 op dst.dk]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = 5 447 084 <ref name="dst" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 126,4 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Der er et yndigt Land]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/58/DenmarkX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.dk]] | Telefonsprefix = +45 | Notizen = | Extra Bild = Dänemark Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} '''Dänemark''' ([[Dänesch|da]]: ''Danmark'') ass e Staat a [[Skandinavien]], am Norde vun [[Europa (Kontinent)|Europa]], a grenzt un [[Däitschland]]. Nieft dem eigentleche staatsgebitt sinn och d'bannepolitesch autonom Territoirë vu [[Grönland]] an de [[Färöer]] Deel vum '''Kinnekräich Dänemark'''. Dänemark ass zanter [[1973]] Member an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. == Geographie == Dänemark huet eng Fläch vu ronn 43 000&nbsp;km². Gutt zwee Drëttel dovu gehéieren zu der Hallefinsel [[Jylland]] (''Jütland''). Jylland grenzt am Süden un [[Däitschland]]. Et ass déi eenzeg dänesch Staatsgrenz déi um Festland gezu gëtt. Dänemark ass flaach, den héchste Punkt läit just 173m iwwer dem Mieresspigel. [[Fichier:Denmark satellit3.jpg|thumb|250px|left|Satelittefoto vun Dänemark]] De Rescht vum Land verdeelt sech op eng sëllegen Inselen: 1419 mat enger Fläch vun iwwer 100 m², 443 déi iwwerhaapt en Numm kruten, an nëmme 76 Stéck déi bewunnt sinn.<ref>[http://www2.kms.dk/C1256AED004EA666/(AllDocsByDocId)/1D7EE8822587E667C1256AEF0030ABF6?open&page=strste&omr=KORT_DK_I_TAL Landet i tal - Største øer]. Site vum dänesche Kadaster (2008) {{dk}}</ref> Wéinst senge villen Inselen a senger onreegelméisseger Fläch, huet dat, vis-à-vis vun de Nopeschlänner, relativ klengt Land eng iwwerméisseg laang Küst vu 7.314 Kilometer. Bis op d'[[Nørrejyske Ø]], nërdlech vu Jylland geleeën an zweetgréisst Insel an Dänemark, leien déi grouss, bevëlkerungsdicht Inselen ëstlech vun der Hallefinsel. De [[Klenge Belt]], e Mieresschloff deen nëmmen 800m bis 28&nbsp;km an der Breet huet, trennt d'Festland vun der Insel [[Fyn]] (''Fünen''). Ëstlech vu Fyn läit [[Sjælland]] ("Séiland"), déi mat 7.031&nbsp;km² gréisst Insel. D'[[Storebælt-Bréck]] verbënnt Fyn iwwer de [[Grousse Belt]] ewech mam westleche Sjælland. Ganz am Oste vun der Insel läit d'Haaptstad [[Kopenhagen]], nëmmen e puer Kilometer vum schweedesche [[Malmö]] ewech. Kopenhagen a Malmö sinn iwwer eng zweet grouss Bréck, d'[[Öresund-Bréck]] matenee verbonnen. Nieft de [[Bréck (Architektur)|Brécke]] sinn all d'Inselen an d'schweedescht Festland mat der [[Fär]] z'erreechen. D'[[Baltescht Mier]] kënnt nëmmen iwwer den [[Öresund]], de klengen an de grousse Belt mam [[Nordmier]] zesummen. Déi dräi schmuel Mieresstroosse ginn nërdlech vu Fyn a Sjælland an de [[Kattegat]] iwwer deen da selwer op der Héicht vu [[Skagen]] mam [[Skagerrak]], engem Niewenaarm vum Nordmier verbonnen ass. De Kattegat gëtt zum dacksten nach zum Baltesche Mier gerechent. == Bevëlkerung == An Dänemark hunn den 1. Januar 2007 5.447.084 Leit gewunnt<ref name="dst" />. De Prozentsaz vun Immigranten an hiren Nokommen ass a Relatioun zu anere westeuropäesche Länner relativ kleng: 477 700 Leit respektiv 8,7 % am Total, 6,6 % dovun Immigranten aus éischter Generatioun (2007). D'dänesch Gesellschaft ass deemno éischter homogeen. Méi wéi d'Hallschent vun den Immigrante kommen aus europäesche Länner. Déi gréisst Minoritéite sinn déi aus der [[Tierkei]], Däitschland an dem [[Irak]]. Grouss Gruppe kommen och aus [[Norwegen]], [[Schweden]], dem [[Libanon]], [[Bosnien an Herzegowina]], [[Pakistan]], [[Iran]] a [[Somalia]]. [[Fichier:Denmark-demography.png|thumb|left|Bevëlkerungszuel an Dänemark tëscht 1961-2003 (x1000). Dällt an den 1980er Joer]] Nieft de ronn 14.000 Schweden déi all Dag iwwer d'Grenz schaffe fueren, ass och d'Zuel vun däitsche [[Frontalier]]e, staark am Klammen (2007 waren et der eng 12.000).<ref>[http://jp.dk/article1148546.ece D'Zuel vun däitsche Frontalieren huet sech vun 2004-2007 vervéierfacht (Jyllands-Posten, Oktober 2007)] {{dk}}</ref> 2007 hunn iwwer 18 000 Grönlänner an Dänemark gewunnt, déi meescht dovu sinn der mat vill Schoul oder enger Léier.<ref>Dat sinn der verhälnesméisseg vill, Grönland selwer huet nëmmen 58 000 Awunner (2007)<br> Quell: [http://www.dr.dk/Nyheder/Indland/2007/06/22/020121.htm?rss=true DR Nyheder, Juni 20007] {{dk}}</ref> D'Entwécklung vun der Bevëlkerungszuel ass zanter der zweeter Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] positiv gewiescht. Et gëtt zwou Ursaachen dofir: d'Zuel vun den Immigranten ass konstant an d'Luucht gaangen an et goufe bal all Joer méi Leit gebuer wéi der gestuerwe sinn. Eng Ausnam: Uganks der 1980er sinn immens wéineg Kanner op d'Welt komm. D'Gebuertenziffer war sou niddereg, datt d'Totalpopulatioun bis 1984 réckleefeg war. D'Dänen haten op den 1. Januar 2007 an der Moyenne 39,9 Joer. D'[[Liewenserwaardung]] louch 2006 bei 80 Joer fir d'Fraleit, respektiv 76 Joer bei de Maansleit. De Fertilitéitstaux war 2006 bei 1,85 Gebuerte/Fra. Dat ass ee vun den héchsten an der Europa, d'EU-Moyenne fir dat selwecht Joer louch bei 1,49. === Sproochen === D'[[Offiziell Sprooch]] an Dänemark ass [[Dänesch]]. Dänesch gehéiert zu der [[Germanesch Sproochen|nordgermanescher]], respektiv skandinavescher Sproochefamill. [[Däitsch]] ass als Minoritéitssprooch unerkannt a gëtt virop an der Grenzregioun zu Däitschland, am [[Sønderjylland]] (''Nordschleswig'' op Däitsch), geschwat.<ref>[http://www.eblul.org/index.php?option=com_content&task=view&id=36 Europäisches Büro für Sprachminderheiten/Komitee für Dänemark (MSC-DK)]</ref> Op de Färöer huet och [[Färöesch]] -nieft dem Däneschen- offizielle Status. Dat selwecht gëllt fir [[Grönlännesch]] a Grönland. [[Englesch]] ass déi wichtegst Friemsprooch. Däitsch ass fir d'Majoritéit vun de Schoulkanner den éischte Choix wa se eng zweet Friemsprooch léiere wëllen. === Reliounen === Dänemark gouf ëm 965 [[Chrëschtentum|christianiséiert]]. D'evangeelesch-lutheresch Staatskierch, déi sougenannt ''Folkekirke'' (Vollekskierch) ass no der [[Reformatioun]], [[1536]] gegrënnt ginn. 2006 waren 83 % vun den Däne Member vun der Kierch.<ref>Quell: [https://web.archive.org/web/20060215172648/http://www.km.dk/kirkestatistik.html Kiercheministère, 2005] {{dk}}</ref> D'Dänesch Kinnigin, respektiv de Kinnek huet vum Gesetz hier an der Folkekirke ze sinn. D'Kierch gëtt vun engem eegene Kiercheministère geréiert. Déi zweetgréisst Relioun am Land ass den [[Islam]]. Ronn 3,3 % vun der Populatioun si Moslemen. All aner reliéis Communautéite si butzeg kleng am Verglach (35.000 oder 0,6 % Katholicken ; Bistum Kopenhagen) a spille sou gutt wéi keng Roll am reliéise Liewe vun den Dänen. De Prozentsaz vun deenen déi sech zu kengem Glawe bekenne läit bei 13,1 %. == Politik == Dänemark ass eng parlamentaresch-demokratesch [[Monarchie]]. Staatschef ass d'[[Kinnigin]] oder de [[Kinnek]] an huet, wéi an anere [[Konstitutionell Monarchie|konstitutionelle Monarchien]] och, haaptsächlech representativ Funktiounen. Zanter [[1953]] huet de legislative Pouvoir nëmme méi eng Kummer. D'dänescht [[Parlament]] de [[Folketing]], huet 179 Deputéiert. Ënner hinne sinn och 2 Deputéiert aus Grönland an 2 Deputéiert vun de [[Färöer]] Inselen. D'Parlament gëtt all véier Joer gewielt. Parteipolitesch gouf Dänemark am 20. Joerhonnert vun de [[Sozialdemokratie|Sozialdemokraten]] dominéiert. D'Wale vun [[2001]] waren deemno e Tournant an der politescher Geschicht vum Land. D'Rietsliberal Partei ''([[Venstre]])'' an d'Konservativ Vollekspartei ''([[Dansk Folkeparti]])'' waren d'kloer Gewënner an hu sech ënner der Regie vum Premier [[Anders Fogh Rasmussen]] an enger Koalitiounsregierung zesummegedunn. Et war dëst och déi éischt Kéier zanter [[1920]], datt d'Sozialdemokrate net stäerkst Partei am Parlament gi waren. D'Riets Regierungsparteie goufen an de Wale 2007 bestätegt. De [[5. Abrëll]] [[2009]] huet de [[Lars Løkke Rasmussen]] den Ander Fogh Rasmussen als Premier ofgeléist, well dësen zum Generalsekretär vun der [[NATO]] ernannt gi war. D'Parteien déi am Parlament vertruede sinn (Folketingwal vum 1. November 2022): {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="1" style="border: 1px solid #ccc; border-collapse: collapse; font-size:95%;" |bgcolor="#EEEEEE" |'''Partei''' |bgcolor="#EEEEEE" |'''Sëtz''' |- | D'[[Sozialdemokratie|Sozialdemokratesch]] Partei ''([[Socialdemokratiet]])'' (S) | '''50''' |- | D'[[Liberal]] Partei ''([[Venstre]])'' (V) | '''23''' |- |D'Gemässegt Partei ''([[Moderaterne]])'' (M) |'''16''' |- | D'[[Sozialismus|Sozialistesch]] Vollekspartei ''([[Socialistisk Folkeparti]])'' (SF) | '''15''' |- |D'Dänesch Demokraten ''([[Danmarksdemokraterne]])'' |'''14''' |- |D'Liberal Allianz ''([[Liberal Alliance]])'' (LA) |'''14''' |- | D'[[Konservativ]] Vollekspartei ''([[Det Konservative Folkeparti]])'' | '''10''' |- | D'Eenheetsllëscht ''([[Enhedslisten]])'' (EL) | '''9''' |- | D'[[Sozialliberal]] Partei ''([[Det Radikale Venstre]])'' (RV) | '''7''' |- |D'Nei Biergerlech ''([[Nye Borgerlige]])'' (NB) |'''6''' |- |D'Alternativ ''([[Alternativet]])'' (ALT) |'''6''' |- | D'Dänesch Vollekspartei ''([[Dansk Folkeparti]])'' (DF) | '''5''' |} === Administrativ Ënnerdeelungen === [[Fichier:Denmark regions label.svg|thumb|200px|Dänesch Regiounen]] Mat der Strukturreform vum [[1. Januar]] [[2007]] gouf d'Land a 5 grouss Regiounen agedeelt: d'Regioun Hovedstaden (Haaptstad Kopenhagen), Sjælland, Syddanmark, Midtjylland an Nordjylland. Nieft de Regiounen, déi d'Ënnerdeelung an 13 ''Ämter'' ersat huet, gouf och d'Zuel vun de [[Gemeng]]e vu fréier 270 op haut 98 reduzéiert (Fusiounen). D'Färöer Inselen a Grönland sinn Deel vum Kinnekräich Dänemark, hunn awer jeeweils grouss bannepolitesch Fräiheeten an domat och hir eege Verwaltungen. Baussepolitesch ass d'Autonomie vun den Territoire méi limitéiert. Nawell konnten d'Färöer an d'Grönnlänner duerchsetzen datt hir Inselen haut net zu der Europäescher Unioun gehéieren. D'Färöer hate sech vun Ufank un -[[1973]], d'Joer an deem Dänemark bäigetrueden ass- géint d'Unioun decidéiert. Grönland ass uganks nach automatesch derbäi gewiescht, huet sech dunn awer [[1985]] an engem Referendum fir den Austrëtt entscheet. Béid Territoirë sinn iwwer d'Kinnekräich mat eegene Vertrieder am [[Nordesche Rot]] representéiert. Wichteg dänesch Stied sinn: d'[[Haaptstad]] [[Kopenhagen]], [[Århus]], [[Aalborg]], [[Odense]], [[Roskilde]]. == Kuckt och == * [[Grönland]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{dk}} [http://borger.dk/ borger.dk] Portal vum Staat Dänemark * {{en}}{{fr}}{{de}} [http://www.visitdenmark.com/ visitdenmark.com] Tourismus Portal * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080208193327/http://www.luxembourgembassy.dk/ luxembourgembassy.dk] D'Lëtzebuergesch Ambassade an Dänemark * {{dk}} [http://www.ddflux.com/ Den Danske Forening i Luxembourg] D'Dänesch Communautéit zu Lëtzebuerg {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Danemark}} [[Kategorie:Dänemark| ]] 6c7ihziv4j3awqou8lmi0itqxxejvou 2689698 2689370 2026-08-07T08:48:23Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689698 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoDK}} {{Infobox Land | Numm = Kongeriget Danmark | Fändel = Flag of Denmark.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Dänemark{{!}}border | Wopen = National coat of arms of Denmark.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Dänemark | National Devise = | Kaart = EU-Denmark.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Dänesch]] | Haaptstad = [[Kopenhagen]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 43 098 <ref name="dst">Stand: 1. Januar 2007. Quell: [http://www.dst.dk:80/pubpdf/10670/yearbook2007_all_1 Statistical Yearbook 2007 op dst.dk]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = 5 447 084 <ref name="dst" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 126,4 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Der er et yndigt Land]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/58/DenmarkX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.dk]] | Telefonsprefix = +45 | Notizen = | Extra Bild = Dänemark Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} '''Dänemark''' ([[Dänesch|da]]: ''Danmark'') ass e Staat a [[Skandinavien]], am Norde vun [[Europa (Kontinent)|Europa]], a grenzt un [[Däitschland]]. Nieft dem eigentleche staatsgebitt sinn och d'bannepolitesch autonom Territoirë vu [[Grönland]] an de [[Färöer]] Deel vum '''Kinnekräich Dänemark'''. Dänemark ass zanter [[1973]] Member an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. == Geographie == Dänemark huet eng Fläch vu ronn 43 000&nbsp;km². Gutt zwee Drëttel dovu gehéieren zu der Hallefinsel [[Jylland]] (''Jütland''). Jylland grenzt am Süden un [[Däitschland]]. Et ass déi eenzeg dänesch Staatsgrenz déi um Festland gezu gëtt. Dänemark ass flaach, den héchste Punkt läit just 173m iwwer dem Mieresspigel. [[Fichier:Denmark satellit3.jpg|thumb|250px|left|Satelittefoto vun Dänemark]] De Rescht vum Land verdeelt sech op eng sëllegen Inselen: 1419 mat enger Fläch vun iwwer 100 m², 443 déi iwwerhaapt en Numm kruten, an nëmme 76 Stéck déi bewunnt sinn.<ref>[http://www2.kms.dk/C1256AED004EA666/(AllDocsByDocId)/1D7EE8822587E667C1256AEF0030ABF6?open&page=strste&omr=KORT_DK_I_TAL Landet i tal - Største øer]. Site vum dänesche Kadaster (2008) {{dk}}</ref> Wéinst senge villen Inselen a senger onreegelméisseger Fläch, huet dat, vis-à-vis vun de Nopeschlänner, relativ klengt Land eng iwwerméisseg laang Küst vu 7.314 Kilometer. Bis op d'[[Nørrejyske Ø]], nërdlech vu Jylland geleeën an zweetgréisst Insel an Dänemark, leien déi grouss, bevëlkerungsdicht Inselen ëstlech vun der Hallefinsel. De [[Klenge Belt]], e Mieresschloff deen nëmmen 800m bis 28&nbsp;km an der Breet huet, trennt d'Festland vun der Insel [[Fyn]] (''Fünen''). Ëstlech vu Fyn läit [[Sjælland]] ("Séiland"), déi mat 7.031&nbsp;km² gréisst Insel. D'[[Storebælt-Bréck]] verbënnt Fyn iwwer de [[Grousse Belt]] ewech mam westleche Sjælland. Ganz am Oste vun der Insel läit d'Haaptstad [[Kopenhagen]], nëmmen e puer Kilometer vum schweedesche [[Malmö]] ewech. Kopenhagen a Malmö sinn iwwer eng zweet grouss Bréck, d'[[Öresund-Bréck]] matenee verbonnen. Nieft de [[Bréck (Architektur)|Brécke]] sinn all d'Inselen an d'schweedescht Festland mat der [[Fär]] z'erreechen. D'[[Baltescht Mier]] kënnt nëmmen iwwer den [[Öresund]], de klengen an de grousse Belt mam [[Nordmier]] zesummen. Déi dräi schmuel Mieresstroosse ginn nërdlech vu Fyn a Sjælland an de [[Kattegat]] iwwer deen da selwer op der Héicht vu [[Skagen]] mam [[Skagerrak]], engem Niewenaarm vum Nordmier verbonnen ass. De Kattegat gëtt zum dacksten nach zum Baltesche Mier gerechent. == Bevëlkerung == An Dänemark hunn den 1. Januar 2007 5.447.084 Leit gewunnt<ref name="dst" />. De Prozentsaz vun Immigranten an hiren Nokommen ass a Relatioun zu anere westeuropäesche Länner relativ kleng: 477 700 Leit respektiv 8,7 % am Total, 6,6 % dovun Immigranten aus éischter Generatioun (2007). D'dänesch Gesellschaft ass deemno éischter homogeen. Méi wéi d'Hallschent vun den Immigrante kommen aus europäesche Länner. Déi gréisst Minoritéite sinn déi aus der [[Tierkei]], Däitschland an dem [[Irak]]. Grouss Gruppe kommen och aus [[Norwegen]], [[Schweden]], dem [[Libanon]], [[Bosnien an Herzegowina]], [[Pakistan]], [[Iran]] a [[Somalia]]. [[Fichier:Denmark-demography.png|thumb|left|Bevëlkerungszuel an Dänemark tëscht 1961-2003 (x1000). Dällt an den 1980er Joer]] Nieft de ronn 14.000 Schweden déi all Dag iwwer d'Grenz schaffe fueren, ass och d'Zuel vun däitsche [[Frontalier]]e, staark am Klammen (2007 waren et der eng 12.000).<ref>[http://jp.dk/article1148546.ece D'Zuel vun däitsche Frontalieren huet sech vun 2004-2007 vervéierfacht (Jyllands-Posten, Oktober 2007)] {{dk}}</ref> 2007 hunn iwwer 18 000 Grönlänner an Dänemark gewunnt, déi meescht dovu sinn der mat vill Schoul oder enger Léier.<ref>Dat sinn der verhälnesméisseg vill, Grönland selwer huet nëmmen 58 000 Awunner (2007)<br> Quell: [http://www.dr.dk/Nyheder/Indland/2007/06/22/020121.htm?rss=true DR Nyheder, Juni 20007] {{dk}}</ref> D'Entwécklung vun der Bevëlkerungszuel ass zanter der zweeter Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] positiv gewiescht. Et gëtt zwou Ursaachen dofir: d'Zuel vun den Immigranten ass konstant an d'Luucht gaangen an et goufe bal all Joer méi Leit gebuer wéi der gestuerwe sinn. Eng Ausnam: Uganks der 1980er sinn immens wéineg Kanner op d'Welt komm. D'Gebuertenziffer war sou niddereg, datt d'Totalpopulatioun bis 1984 réckleefeg war. D'Dänen haten op den 1. Januar 2007 an der Moyenne 39,9 Joer. D'[[Liewenserwaardung]] louch 2006 bei 80 Joer fir d'Fraleit, respektiv 76 Joer bei de Maansleit. De Fertilitéitstaux war 2006 bei 1,85 Gebuerte/Fra. Dat ass ee vun den héchsten an der Europa, d'EU-Moyenne fir dat selwecht Joer louch bei 1,49. === Sproochen === D'[[Offiziell Sprooch]] an Dänemark ass [[Dänesch]]. Dänesch gehéiert zu der [[Germanesch Sproochen|nordgermanescher]], respektiv skandinavescher Sproochefamill. [[Däitsch]] ass als Minoritéitssprooch unerkannt a gëtt virop an der Grenzregioun zu Däitschland, am [[Sønderjylland]] (''Nordschleswig'' op Däitsch), geschwat.<ref>[http://www.eblul.org/index.php?option=com_content&task=view&id=36 Europäisches Büro für Sprachminderheiten/Komitee für Dänemark (MSC-DK)]</ref> Op de Färöer huet och [[Färöesch]] -nieft dem Däneschen- offizielle Status. Dat selwecht gëllt fir [[Grönlännesch]] a Grönland. [[Englesch]] ass déi wichtegst Friemsprooch. Däitsch ass fir d'Majoritéit vun de Schoulkanner den éischte Choix wa se eng zweet Friemsprooch léiere wëllen. === Reliounen === Dänemark gouf ëm 965 [[Chrëschtentum|christianiséiert]]. D'evangeelesch-lutheresch Staatskierch, déi sougenannt ''Folkekirke'' (Vollekskierch) ass no der [[Reformatioun]], [[1536]] gegrënnt ginn. 2006 waren 83 % vun den Däne Member vun der Kierch.<ref>Quell: [https://web.archive.org/web/20060215172648/http://www.km.dk/kirkestatistik.html Kiercheministère, 2005] {{dk}}</ref> D'Dänesch Kinnigin, respektiv de Kinnek huet vum Gesetz hier an der Folkekirke ze sinn. D'Kierch gëtt vun engem eegene Kiercheministère geréiert. Déi zweetgréisst Relioun am Land ass den [[Islam]]. Ronn 3,3 % vun der Populatioun si Moslemen. All aner reliéis Communautéite si butzeg kleng am Verglach (35.000 oder 0,6 % Katholicken ; Bistum Kopenhagen) a spille sou gutt wéi keng Roll am reliéise Liewe vun den Dänen. De Prozentsaz vun deenen déi sech zu kengem Glawe bekenne läit bei 13,1 %. == Politik == Dänemark ass eng parlamentaresch-demokratesch [[Monarchie]]. Staatschef ass d'[[Kinnigin]] oder de [[Kinnek]] an huet, wéi an anere [[Konstitutionell Monarchie|konstitutionelle Monarchien]] och, haaptsächlech representativ Funktiounen. Zanter [[1953]] huet de legislative Pouvoir nëmme méi eng Kummer. D'dänescht [[Parlament]] de [[Folketing]], huet 179 Deputéiert. Ënner hinne sinn och 2 Deputéiert aus Grönland an 2 Deputéiert vun de [[Färöer]] Inselen. D'Parlament gëtt all véier Joer gewielt. Parteipolitesch gouf Dänemark am 20. Joerhonnert vun de [[Sozialdemokratie|Sozialdemokraten]] dominéiert. D'Wale vun [[2001]] waren deemno e Tournant an der politescher Geschicht vum Land. D'Rietsliberal Partei ''([[Venstre]])'' an d'Konservativ Vollekspartei ''([[Dansk Folkeparti]])'' waren d'kloer Gewënner an hu sech ënner der Regie vum Premier [[Anders Fogh Rasmussen]] an enger Koalitiounsregierung zesummegedunn. Et war dëst och déi éischt Kéier zanter [[1920]], datt d'Sozialdemokrate net stäerkst Partei am Parlament gi waren. D'Riets Regierungsparteie goufen an de Wale 2007 bestätegt. De [[5. Abrëll]] [[2009]] huet de [[Lars Løkke Rasmussen]] den Ander Fogh Rasmussen als Premier ofgeléist, well dësen zum Generalsekretär vun der [[NATO]] ernannt gi war. D'Parteien déi am Parlament vertruede sinn (Folketingwal vum 1. November 2022): {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="1" style="border: 1px solid #ccc; border-collapse: collapse; font-size:95%;" |bgcolor="#EEEEEE" |'''Partei''' |bgcolor="#EEEEEE" |'''Sëtz''' |- | D'[[Sozialdemokratie|Sozialdemokratesch]] Partei ''([[Socialdemokratiet]])'' (S) | '''50''' |- | D'[[Liberal]] Partei ''([[Venstre]])'' (V) | '''23''' |- |D'Gemässegt Partei ''([[Moderaterne]])'' (M) |'''16''' |- | D'[[Sozialismus|Sozialistesch]] Vollekspartei ''([[Socialistisk Folkeparti]])'' (SF) | '''15''' |- |D'Dänesch Demokraten ''([[Danmarksdemokraterne]])'' |'''14''' |- |D'Liberal Allianz ''([[Liberal Alliance]])'' (LA) |'''14''' |- | D'[[Konservativ]] Vollekspartei ''([[Det Konservative Folkeparti]])'' | '''10''' |- | D'Eenheetsllëscht ''([[Enhedslisten]])'' (EL) | '''9''' |- | D'[[Sozialliberal]] Partei ''([[Det Radikale Venstre]])'' (RV) | '''7''' |- |D'Nei Biergerlech ''([[Nye Borgerlige]])'' (NB) |'''6''' |- |D'Alternativ ''([[Alternativet]])'' (ALT) |'''6''' |- | D'Dänesch Vollekspartei ''([[Dansk Folkeparti]])'' (DF) | '''5''' |} === Administrativ Ënnerdeelungen === [[Fichier:Denmark regions label.svg|thumb|200px|Dänesch Regiounen]] Mat der Strukturreform vum [[1. Januar]] [[2007]] gouf d'Land a 5 grouss Regiounen agedeelt: d'Regioun Hovedstaden (Haaptstad Kopenhagen), Sjælland, Syddanmark, Midtjylland an Nordjylland. Nieft de Regiounen, déi d'Ënnerdeelung an 13 ''Ämter'' ersat huet, gouf och d'Zuel vun de [[Gemeng]]e vu fréier 270 op haut 98 reduzéiert (Fusiounen). D'Färöer Inselen a Grönland sinn Deel vum Kinnekräich Dänemark, hunn awer jeeweils grouss bannepolitesch Fräiheeten an domat och hir eege Verwaltungen. Baussepolitesch ass d'Autonomie vun den Territoire méi limitéiert. Nawell konnten d'Färöer an d'Grönnlänner duerchsetzen datt hir Inselen haut net zu der Europäescher Unioun gehéieren. D'Färöer hate sech vun Ufank un -[[1973]], d'Joer an deem Dänemark bäigetrueden ass- géint d'Unioun decidéiert. Grönland ass uganks nach automatesch derbäi gewiescht, huet sech dunn awer [[1985]] an engem Referendum fir den Austrëtt entscheet. Béid Territoirë sinn iwwer d'Kinnekräich mat eegene Vertrieder am [[Nordesche Rot]] representéiert. Wichteg dänesch Stied sinn: d'[[Haaptstad]] [[Kopenhagen]], [[Århus]], [[Aalborg]], [[Odense]], [[Roskilde]]. == Kuckt och == * [[Grönland]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{dk}} [http://borger.dk/ borger.dk] Portal vum Staat Dänemark * {{en}}{{fr}}{{de}} [http://www.visitdenmark.com/ visitdenmark.com] Tourismus Portal * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080208193327/http://www.luxembourgembassy.dk/ luxembourgembassy.dk] D'Lëtzebuergesch Ambassade an Dänemark * {{dk}} [http://www.ddflux.com/ Den Danske Forening i Luxembourg] D'Dänesch Communautéit zu Lëtzebuerg {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Danemark}} [[Kategorie:Dänemark| ]] 31v69vynx4lyl7kid0mb4d4mogrw4m6 0 6567 2689538 2689101 2026-08-07T08:41:08Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689538 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Österreich | Fändel = Flag of Austria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Éisträich | Wopen = Austria Bundesadler.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Éisträich | National Devise = | Kaart= EU-Austria.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], Regionalsproochen: [[Kroatesch]], [[Sloweenesch]], [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Wien]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|48|13|00|N|16|22|00|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Bundeskanzler | Regierungschef = | Total Fläch = 83.882,56 | Fläch Plaz = 112 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 8.932.664<ref>[https://statistik.at/wcm/idc/idcplg?IdcService=GET_NATIVE_FILE&RevisionSelectionMethod=LatestReleased&dDocName=123069 Statistik Austria – Bevölkerung zu Jahresbeginn 2002–2021 nach Gemeinden (Gebietsstand 1.1.2021)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 93 | Bevëlkerungsdicht = 106 | Onofhängegkeet = [[27. Juli]] [[1955]] | Nationalfeierdag = 26. Oktober | Nationalhymn = [[Land der Berge, Land am Strome]]<br>[[Fichier:Land der Berge Land am Strome instrumental.ogg|155x125px]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.at]] | Telefonsprefix = +43 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Éisträich''' ass e federale Staat a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Land ass zanter [[1955]] Member vun der [[UNO]] an zanter [[1995]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] an hat do och d'Presidence wärend dem zweete Semester [[1998]], am éischte Semester [[2006]] an am zweete Semester 2018. Nërdlech grenzt Éisträich un [[Däitschland]] an [[Tschechien]], am Osten un d'[[Slowakei]] an un [[Ungarn]], am Süden u [[Slowenien]] an un [[Italien]] an am Westen un d'[[Schwäiz]] an u [[Liechtenstein]]. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vun Éisträich}} === Franken- an Ostfrankeräich === Grouss Gebidder vum haitegen Éisträich hunn am spéiden [[8. Joerhonnert]] zum [[Geschicht vu Bayern|bayresche Stammesherzogtum]] am [[Franken (Vollek)|fränkesche]] Räich vum [[Karel de Groussen|Karel dem Groussen]] gehéiert. Am follgenden [[Ostfrankeräich]], an der Regioun vum haitegen [[Nidderéisträich]], war zanter [[856]] eng ''Marchia Orientalis'' de [[Karolenger]] ënnerstallt. Dës Grenzmark am Südoste vum Räich gouf d'Keimzell vum spéideren Éisträich. Dëst Gebitt goung [[907]] allerdéngs un Ungarn verluer. Eréischt no der [[Schluecht um Lechfeld]] [[955]] konnt dat ostfränkescht Räich nees no Osten expandéieren an et sinn Herzogtemer a Markgrofschaften entstanen. Domat ass och eng weider Well vu [[Bajuwaren|bajuwarescher]] (bayrescher) Siidlungsaktivitéit ugaangen. === Hellegt Réimescht Räich (962–1806) === [[Fichier:Barbarossa.jpg|thumb|150px|Friedrich I. ''Barbarossa'']] [[Fichier:Juliusz Kossak Sobieski pod Wiedniem.jpeg|thumb|left|250px|1683, Zweet Belagerung vu Wien duerch d'Osmanen]] Am Joer [[976]] gouf d'''Marchia Orientalis'' vum Keeser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] engem [[Babenberger]]-Grof iwwerschriwwen. An engem Akt vun [[996]] gouf des ''Marchia Orientalis'' fir d'éischt [[Ostarrichi]] genannt; Aussprooch a Schreifweis hu méi spéit zu ''Österreich'' gefouert. D'Gebitt gouf och als ''Ostland'' (lat. ''[[Austria]]'') oder ''Osterland'' bekannt an [[1156]] vum Keeser [[Friedrich I. (HRR)|Friedrich I.]] (Barbarossa) zu engem Herzogtum erhuewen. No de [[Babenberger]] koume vun [[1278]] un d'[[Habsburger]], déi bis [[1526]] hiert Herrschaftsgebitt weider ausgedeent hunn an en [[Äerzherzogtum]] geschaaft hunn, wat e bedeitende Faktor am [[Hellegt Réimescht Räich|Hellege Réimesche Räich]] ginn ass. Schonn déi spéit Babenberger haten d'[[Steiermark]] mat Éisträich verbonnen, d'Habsburger hu vun do aus mat der Erwerbung vu [[Kärnten]], [[Tiroul]], [[Krain]] an anere Gebidder e Lännerkomplex an den Ostalpe geschaaft, deen ''Herrschaft zu Österreich'' genannt ginn ass. Ab [[1438]] huet d'Fürstenhaus bal ouni Paus déi däitsch Kinnekskroun an déi domatverbonne Keeserkroun a sengen Hänn gehat. Vum spéide [[15. Joerhonnert]] bis [[1690]] waren d'habsburgesch Länner vu permanenten Ausernanersetzunge mam [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] geprägt. D'[[Reformatioun]] vun der Kierch konnt sech am Ufank séier duerchsetzen, mä gouf awer am Laf vum [[17. Joerhonnert]] zeréckgedrängt. [[1713]] gouf mat der [[Pragmatesch Sanktioun (1713)|Pragmatescher Sanktioun]] fir d'éischt ee Grondgesetz fir all Länner a Kraaft gesat. Am [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]] konnt dat neit Haus [[Habsburg-Loutrengen]] d'Ierflänner gréisstendeels fir sech behaapten. D'Kricher géint den [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] a seng Kréinung vum Keeser [[1804]] hunn dozou gefouert, datt de Keeser [[Franz II. (HRR)|Franz II.]] den Titel als [[Keeser vun Éisträich|Keeser Franz I. vun Éisträich]] fir seng Ierflänner ugeholl huet an [[1806]] ënner dem Drock vum Napoleon op d'Keeserkroun vum Hellege Réimesche Räich verzicht huet. === Keesertum Éisträich (1804–1867) an Éisträich-Ungarn (1867–1918) === [[Fichier:Franz joseph1.jpg|thumb|150px|Keeser Franz Joseph I.]] Dat neit [[Keeserräich Éisträich]] war e [[Villvëlkerstaat]], an deem ausser däitsch och ungaresch, italieenesch, tschechesch, polnesch, ukrainesch, rumänesch, kroatesch, serbesch, slowakesch a sloweenesch geschwat ginn ass. Mat de Gebidder déi virdrun zum Hellege Réimesche Räich gehéiert haten, huet et vun 1815 un zum [[Däitsche Bond]] gehéiert, wou den éisträicheschen Emissär an der [[Bundesversammlung]] de Virsëtz hat. An der [[Däitsch Revolutioun 1848/49|Revolutioun]] vun [[1848]] wollten d'Vëlker vun der Monarchie d'Onofhängegkeet; nëmmen d'k.a.k. Arméi ënner dem [[Josef Wenzel Grof Radetzky vu Radetz|Radetzky]], Jellačić a [[Alfred I. Fürst zu Windisch-Graetz|Windisch-Graetz]] hunn d'Iwwerliewe vun der Monarchie geséchert; den [[2. Dezember]] [[1848]] kënnt de Keeser [[Franz Joseph I. vun Éisträich|Franz Joseph I.]] op den Troun. An der [[Solferino|Schluecht vu Solferino]] [[1859]] goung d'Virherrschaft an Italien, an an der [[Schluecht vu Königgrätz]] [[1866]] d'Virherrschaft am Däitsche Bond verluer. De Keeser huet d'Bannepolitik missen déifgräifend reforméieren a seng [[Neoabsolutismus|(neo-)absolutistesch Regierungsweis]] opginn. Trotz senger zéier Resistenz gouf et eng Ëmwandlung an eng [[konstitutionell Monarchie]]. Dee mat Ungarn erreechten [[Éisträichesch-Ungareschen Ausgläich|Ausgläich vun 1867]] huet aus der éisträichescher Monarchie, d'[[Éisträich-Ungarn|éisträichesch-ungaresch Duebelmonarchie]] gemaach. Déi Preferenz fir d'Ungarn géintiwwer den anere Vëlker vun der Monarchie huet d'Nationalitéitskonflikter nëmme weider ugedriwwen, an hunn d'Räich sou wäit bruecht, datt een et bal net méi regéiere konnt. Ausgeléist vum [[Attentat u Sarajevo]] koum et [[1914]] zum [[Éischte Weltkrich]] an [[1918]] zum Enn vun der „keeserlech-kinneklecher Monarchie”. === I. Republik (1918–1938) an Drëtt Räich (1938–1945) === Éisträich-Ungarn gouf opgeléist. Op dem Gebitt vun der Duebelmonarchie wou gréisstendeels Mënsche mat däitscher Mammesprooch gewunnt hunn, ass d'Republik „[[Däitschéisträich]]” entstanen, woubäi verschidde Gebidder, an deenen och eng grouss Bevëlkerungszuel däitsch geschwat huet, ofgetrennt goufen (z.&nbsp;B.: Egerland, Südmähren, Südtiroul). Am [[Traité vu Saint-Germain]] gouf de Staatsnumm „[[Däitschéisträich]]” an dee vu ville gewënschten Zesummeschloss mat der [[Däitschland|Däitscher Republik]] ënnersot. Den [[21. Oktober]] [[1919]] gouf den Numm op „Republik Österreich“ geännert an [[1920]] gouf eng nei éisträichesch [[Constitutioun]] ausgeschafft. An de follgende Joren hunn déi schlecht Wirtschaftslag a politesch Ausernanersetzungen Éisträich ëmmer méi déif an d'Kris gefouert. Nodeem de Bundeskanzler [[Engelbert Dollfuss]] 1933 den Nationalrot opgeléist hat, gouf an Éisträich eng [[Austrofaschismus|austrofaschistesch]] [[Diktatur]] a Form vun engem autoritäre [[Ständestaat]] etabléiert. Am Februar 1934 hunn d'Ausernanersetzungen tëscht der Partei un der Muecht, de Chrëschtlechsozialen (''[[Vaterländische Front]]''), an de [[Sozialdemokratische Partei Österreichs|Sozialdemokraten]] am [[Éisträichesche Biergerkrich]] hire gewaltsamen Héichpunkt erreecht. E puer Méint méi spéit koum et zum [[Juliputsch]] duerch Unhänger vun der an Éisträich zanter 1933 verbuedener [[NSDAP]]. Verschiddene Putschisten ass et gelongen an d'[[Bundeskanzleramt (Éisträich)|Bundeskanzleramt]] ze kommen, wou den Dollfuss sou schwéier blesséiert gouf, datt e kuerz duerno gestuerwen ass. De Putschversuch ass allerdéngs net gelongen. Neie Bundeskanzler gouf de [[Kurt Schuschnigg]]. [[1938]] koum et zum [[Anschluss (Éisträich)|Uschloss]] un d'[[Däitscht Räich]] an domat zu der Zäit vun der nationalsozialistescher Herrschaft an Éisträich. Éisträich ass am Ufank als Land bestoe bliwwen, gouf awer vum Mee 1939 un a siwe Reichsgauer an ee Verwaltungsbezierk (Vorarlberg) opgedeelt. Éisträich gouf als „Ostmark” a kuerz duerno als „Alpen- und Donaugaue” bezeechent. De gebiertegen Éisträicher [[Adolf Hitler]] huet no berufflechem Echec a senger Heemecht seng politesch Carrière an Däitschland weidergefouert, an huet all Hiweiser op eng Eegestännegkeet vun Éisträich verschwanne gedoen. 1939 brécht den [[Zweete Weltkrich]] aus, an dat féiert zum Ënnergang vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtte Räich]]. === II. Republik (zanter 1945) === Nom Enn vum Krich [[1945]], der Néierlag vum Groussdäitsche Räich, gouf Éisträich als onofhängege Staat nees hiergestallt. Schonn de [[27. Abrëll]] ass eng provisoresch Staatsregierung mam [[Karl Renner]] als Staatskanzler zesummekomm, an huet d'Republik nees ausgeruff. Nom Doud vum Renner gouf den [[Theodor Körner (Bundespresident)|Theodor Körner]] als Kandidat vun der SPÖ de [[27. Mee]] [[1951]] zum Bundespresident gewielt. Dat war déi éischt Vollekswal vun engem Staatschef an der éisträichescher Geschicht. Bis [[1955]] war dat neit Éisträich, genee wéi d'Nokrichsdäitschland a Besatzungszonen opgedeelt. Mat der Ënnerzeechnung vum [[Éisträichesche Staatsvertrag|Staatsvertrag]] de [[15. Mee]] [[1955]] duerch d'[[Bundesregierung (Éisträich)|Bundesregierung]] a Vertrieder vun de Gewënner mam Bekenntnis respektiv der Verflichtung zur Neutralitéit a keen neien Uschloss unzestriewen, krut d'Republik hir voll Souveränitéit. Bis de [[25. Oktober]] [[1955]] hunn och déi lescht alliéiert Truppen d'Land verlooss. E puer Deeg drop gouf d'„[[Éisträichesch Neutralitéit]]” am [[Nationalrot (Éisträich)|Nationalrot]] a Form vun engem [[Bundesverfaassung (Éisträich)|Verfaassungsgesetz]] festgeschriwwen. Zanter [[1965]] ass de [[26. Oktober]], als Erënnerung un de Beschloss vun der Neutralitéit, éisträicheschen Nationalfeierdag. [[1960]] war d'Republik Matgrënner vun der [[European Free Trade Association|EFTA]], déi e Wirtschaftszesummenhalt ugestrieft huet. Duerch d'Neutralitéit konnte souwuel mat de westleche Länner wéi och mam deemolegen [[Ostblock]] gutt kulturell a wirtschaftlech Relatioune geknëppt ginn, wat dem Land an der Zäit vum "Wiederaufbau" gehollef huet. Nom Enn vum [[Kale Krich]] [[1991]] gouf d'strikt Neutralitéit zwar e bësse méi labber gesinn, mä d'ugemoossen Interpretatioun vun der Neutralitéit an der verännerter Weltuerdnung ass zanterhier en ëmstriddent bannepolitescht Theema. [[1995]] ass Éisträich der [[Europäesch Unioun|EU]] bäigetrueden. [[1999]] gouf d'Wärung, den [[Éisträichesche Schilling|Schilling]] als Buchgeld ofgeschaaft an Éisträich huet den 1. Januar 2002, zesumme mat aneren EU-Staaten, den [[Euro]] agefouert. == Geographie == [[Fichier:oesterreich topo.png|thumb|Topographie]] [[Fichier:Austria-map-cia-wfb.png|thumb|250px|Österreich]] {{Haaptartikel|Geographie vun Éisträich}} Éisträich erstreckt sech an westëstlecher Richtung iwwer maximal 573&nbsp;km, an nordsüdlecher Richtung iwwer 294&nbsp;km. === Landschaft === Ongeféier 60 Prozent vum Land bestinn aus Bierger a gehéieren zu den [[Ostalpen]] (virun allem d'Tirouler [[Zentralalpen]], [[Hohe Tauern]] an [[Niedere Tauern]], [[Nërdlech Kalkalpen]], [[Südlech Kalkalpen]] a [[Wienerwald]]). An Uewer- an Nidderéisträich läit - schonn ''nërdlech'' vun der Donau - d'[[Béimesch Mass]], al Rumpfbierger, déi och an [[Tschechien]] an a [[Bayern]] weiderginn, an op der Ostgrenz an d'Kleng [[Karpaten]]. D'grouss flaach Géigende leien am Oste laanscht d'[[Donau]], virun allem d'[[Alpenvorland]] an d'[[Wiener Becken]] mam [[Marchfeld]], souwéi an der südlecher [[Steiermark]], déi wéinst hirer Änlechkeet an der Landschaft mat der [[Toskana]] och dacks ''Steiresch Toskana'' genannt gëtt. Vun der Gesamtfläch vun Éisträich (83.871,1 [[Quadratkilometer|km²]]) entfält ongeféier e Véierel op Déif- an Hiwwellänner. Nëmmen 32 % leie méi déif wéi 500 m. 43 % vun der Landfläch bestinn aus Bësch. '''Déi fënnef Grousslandschafte vun Éisträich''': * Undeel un den [[Ostalpen]] (52.600 [[Quadratkilometer|km²]], 62,8 % vun der Staatsfläch) * Undeel um [[Alpenvorland|Alpen]]- a [[Karpatenvorland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %) * Virland am Osten, Undeel un de Randgebidder vun der [[Pannonescht Déifland|Pannonesche Déifland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %) * [[Granit- a Gneisplateau]], Undeel vun de Mëttelbierger vun der [[Béimesch Mass|Béimescher Mass]] (8.500 [[Quadratkilometer|km²]], 10,2 %) * Undeel vum [[Wiener Becken]] (3.700 [[Quadratkilometer|km²]], 4,4 %) ''déifste Punkt:'' Hedwighof (Gemeng [[Apetlon]] - [[Burgenland]]) 114 m [[Fichier:Grossglockner from SW.jpg|thumb|[[Grossglockner]]]] Déi zéng héchst Bierger vun Éisträich sinn: {| {{Prettytable}} |- bgcolor=#DDDDDD ! ! Numm ! Héicht ! Bierger |- |1.||[[Grossglockner]] ||3798 m||[[Hohe Tauern]] |- |2.||[[Wildspitze]] ||3774 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |3.||[[Weisskugel]] ||3738 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |4.||[[Grossvenediger]] ||3666 m||[[Hohe Tauern]] |- |5.||[[Hinterer Brochkogel]] ||3628 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |6.||[[Hintere Schwärze]] ||3624 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |7.||[[Similaun]] ||3599 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |8.||[[Grosses Wiesbachhorn]] ||3564 m||[[Hohe Tauern]] |- |9.||[[Rainer Horn]] ||3560 m||[[Hohe Tauern]] |- |10.||[[Grosser Ramolkogel]] ||3550 m||[[Ötztaler Alpen]] |} ==== Séien ==== [[Fichier:Leuchtturm-bei-podersdorf.jpg|thumb|[[Neusiedler Séi]] bei [[Podersdorf]]]] De gréisste Séi ass den [[Neusiedler Séi]] am [[Burgenland]], dee mat ongeféier 77 % vu senger ganzer Fläch vun ''315 km²'' an Éisträich läit, gefollegt vum [[Atterséi]] mat ''46 km²'' an dem Traunséi mat ''24 km²'' an [[Ueweréisträich]]. Och de grousse [[Bodensee]] mat senge ''536 km²'' am [[Dräilännereck]] mat Däitschland (Freistaat [[Bayern]] a Land [[Baden-Württemberg]]) an der Schwäiz läit zu engem klengen Deel op éisträicheschem Staatsgebitt. Allerdéngs sinn d'Staatsgrenzen am Bodensee net genee bestëmmt. Fir de Summertourismus an Éisträich hunn d'Séien nieft de Bierger déi gréisst Bedeitung, besonnesch d'[[Kärntner Séien]] an déi vum [[Salzkammergut]]. Déi bekanntst vun dëse Séie sinn de [[Wörtherséi]], de [[Millstätter Séi]], den [[Ossiacher Séi]] an de [[Weissenséi (Kärnten)|Weissenséi]]. Weider bekannt Séie sinn de [[Moundséi]] an de [[Wolfgangséi]] op der Grenz vu [[Salzburg]] mat [[Ueweréisträich]]. ''Kuckt och:'' [[Lëscht vun de Séien an Éisträich]] ==== Flëss ==== De gréissten Deel vun Éisträich, 80.566&nbsp;km², gëtt iwwer d'[[Donau]] an d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] entwässert, nëmme kleng Gebidder iwwer de [[Rhäin]] (2.366&nbsp;km²) oder d'[[Elbe]] (918&nbsp;km²) an d'[[Nordséi]]. Grouss Nieweflëss vun der Donau si (vu Weste no Osten): * [[Lech]] an [[Inn]] (entwässeren [[Tiroul]]) mat [[Salzach]] (entwässert [[Salzburg (Bundesland)|Salzburg]], ausser de [[Lungau]] an Deeler vum [[Pongau]]); * de [[Rhäin]] deen de gréissten Deel vum [[Vorarlberg]] entwässert, dann duerch de [[Bodensee]] leeft an da weider an d'[[Nordséi]]; * d'[[Ager]], [[Traun (Floss)|Traun]], [[Enns (Floss)|Enns]], [[Ybbs]], [[Erlauf (Floss)|Erlauf]], [[Traisen (Floss)|Traisen]], [[Wien (Floss)|Wien]], a [[Fischa]] entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]], [[Nidderéisträich]] a [[Wien]] déi südlech vun der Donau leien; * déi [[Grouss Mühl|Grouss]] a [[Kleng Mühl]], [[Rodl]] an [[Aist]], de [[Kamp (Floss)|Kamp]], [[Göllersbaach]] a [[Russbaach (Floss an Nidderéisträich)|Russbaach]], souwéi [[Thaya]] a [[March (Floss)|March]] op der Ostgrenz entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]] an [[Nidderéisträich]] déi nërdlech vun der Donau leien; * d'[[Lainsitz]], déi zwar net wéinst hirer Gréisst sou eng grouss Bedeitung huet, ass deen eenzegen éisträichesche Floss deen iwwer [[Tschechien]] an d'[[Elbe]] leeft. D'[[Mur]] entwässert de [[Salzburg (Bundesland)|Salzburger]] [[Lungau]], d'[[Steiermark]] a leeft a [[Kroatien]] an d'[[Drau]], déi [[Kärnten]] an [[Osttiroul]] entwässert. D'Drau leeft a [[Kroatien]] an d'[[Donau]]. === Klima === [[Fichier:Klapotetz.jpg|thumb|[[Klapotetz]] an der [[Südsteiermark]]]] D'éisträichescht Klima ass gekennzeechent vun der Wiesselwierkung vum [[Ozeanescht Klima|ozeanesche Klima]] mam [[Kontinentalt Klima|kontinentalen]], respektiv [[Pannonescht Klima|Pannonesche Klima]]. Duerch d'Eegenheete vun dëse Klimatyppen ass den Oste vun Éisträich duerch kal Wanteren a waarm Summere gepräägt an et fält ganzjäreg nëmme méisseg Néierschlag. De Weste vum Land ënnerläit an der Reegel manner strenge Gesetzer, de Wanter ass meeschtens méi mëll an de Summer éischter waarm. Hei leien och d'Géigende mam héchsten Néierschlag. Duerch d'geographesch Lag kënnt et och nach zu enger weiderer Klimazon, d'[[Alpint Klima]], wat an de Bierger de Wanter méi streng wéi am Osten dee méi déif läit, ausfale léisst. Eng aner Charakteristik sinn déi geleeëntlech Nord- a Südaflëss, déi engersäits polar Keelt, anerersäits [[Sahara]]stëbs mat sech brénge kënnen. Ganz allgemeng gëtt Éisträich dem [[Mëtteleuropäescht Iwwergangsklima|mëtteleuropäeschen Iwwergangsklima]] zougerechent, mat Rücksicht op d'Alpen am Zentrum an am Westen an d'[[Pannonescht Déifland]] am Osten. ==== Temperaturen ==== Wann e stabilt Héich aus dem Oste wierkt ''(Idealfall „[[Omega-Héich]]“ an der Form vum leschte Buschtaf aus dem griicheschen Alphabet)'' kann ee mat laangem Sonneschäi rechnen, an enger Hëtzt déi bis zu 2 Wochen dauert. Am Wanter bewierkt dëst Héich Sonn a Keelt (bis -20&nbsp;°C). D'Sonn schéngt ongeféier 10 bis 20 Prozent méi laang wéi zum Beispill an [[Däitschland|Norddäitschland]]. D'Hëtztperiod geet vu Mëtt Oktober bis Mëtt Abrëll a verursaacht en héijen Energieverbrauch. * Déifst Temperaturen déi an Éisträich gemooss goufen: [[Observatoire Sonnblick]], -37,2&nbsp;°C (1. Januar 1905); [[Zwettl-Niederösterreich|Zwettl]] (NÖ), -36,6&nbsp;°C (11. Februar 1929) * Héchst Temperatur déi an Éisträich gemooss gouf: [[Dellach im Drautal]] (K), + 39,7&nbsp;°C (27. Juli 1983) ==== Néierschlag ==== Well d'ozeanescht Klima vu Westen no Oste méi schwaach gëtt, hëlt och den Néierschlag an der selwechter Richtung of. Sou sinn zu [[Wien]] d'Néierschléi nëmmen nach hallef sou héich wéi zu [[Salzburg]], an an den ëstlechen a südëstlechen Deeler vum Land mécht sech d'pannonescht [[Kontinentalklima]] bemierkbar, wat deelweis am südleche Séiegebitt [[mediterran]] beaflosst gëtt. Ganzjäreg zeechne sech d'Gebidder laanscht den [[Alpenkamm]] duerch héich Néierschléi aus, well bei Déifdrocklage fiicht Loftstréim aus dem Norden oder Süden opgestaut an als Néierschlag ofgebaut ginn. Dëst bewierkt am Wanter grouss Schnéimassen an de Bierger an Däller, souwéi an den Nord- respektiv Südstaugebidder, am Summer awer kënne grouss Masse vu Reen [[Mure]]n an Iwwerschwemmunge bewierken. Den héchsten Néierschlag fënnt een am [[Alpenvorland]] souwéi am [[Tirouler Ënnerland]], an der [[Ausserfern]] an dem [[Bregenzer Bësch]]. Do fale bis zu 3.000&nbsp;mm Reen oder Schnéi pro Joer (Duerchschnëtt 900&nbsp;mm). Am Fréijoer an am Hierscht ass vu Schnéi bis zu grousser Wäermt alles méiglech. Well d'Dagestemperaturen am Juli an am August net seele bis oder iwwer 30&nbsp;°C klammen an d'Loftfiichtegkeet meeschtens relativ héich ass, kënnt et dacks zu der Bildung vu Quellwolleken an duerch den Alpestau zu Donnerwiederen. An de leschte Jore war Éisträich, sou wéi seng Nopeschlänner, heefeg Affer vu Wiederkapriolen, déi vu villen Experten op eng Klimaerwiermung zeréckgefouert ginn (d'Duerchschnëttstemperature gi permanent no uewe verbessert). Duerch hefteg Reefäll gouf et méi wéi eng Kéier schlëmm Iwwerschwemmungen a [[Mure|Vermurungen]], déi och Doudesaffer gefuerdert hunn. Geleeëntlech koum et zu [[orkan]]aartege Stierm a gewaltege Schnéifäll, déi dozou gefouert hunn, datt vill Uertschafte vun der Baussewelt ofgeschnidde gi sinn, an d'Zuel vun de [[Lawine]]n zougeholl huet. === Bundeslänner === [[Fichier:Bundesländer Österreich.png|thumb|200px|Éisträichesch Bundeslänner]] Déi néng éisträichesch Bundeslänner sinn a 84 Bezierker an a 15 Statutarstied opgedeelt. D'Bezierker sinn a Gemengen agedeelt. {| {{Prettytable}} |- bgcolor=#DDDDDD ! ! style="padding-left: 1em" | Bundesland ! style="padding-left: 1em" | Haaptstad ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlkerung ! style="padding-left: 1em; text-align: centert" | Fläch<br>a km² ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlker-<br>ungsdicht -<br>an [1/km²] ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Stied ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | aner<br>Gemengen |- | style="padding-left: 1em" | 1. | style="padding-left: 1em" | [[Burgenland]] | style="padding-left: 1em" | [[Eisenstadt]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 276.419 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.965 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 69,7 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 13 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 158 |- | style="padding-left: 1em" | 2. | style="padding-left: 1em" | [[Kärnten]] | style="padding-left: 1em" | [[Klagenfurt]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 559.440 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 9.536 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 58,7 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 17 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115 |- | style="padding-left: 1em" | 3. | style="padding-left: 1em" | [[Nidderéisträich]] | style="padding-left: 1em" | [[St. Pölten]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,552.848 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 19.178 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 81,0 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 74 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 499 |- | style="padding-left: 1em" | 4. | style="padding-left: 1em" | [[Ueweréisträich]] | style="padding-left: 1em" | [[Linz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,387.086 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11.982 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115,8 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 29 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 416 |- | style="padding-left: 1em" | 5. | style="padding-left: 1em" | [[Salzburg (Land)|Salzburg]] | style="padding-left: 1em" | [[Salzburg]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 521.238 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 7.154 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,9 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 10 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 109 |- | style="padding-left: 1em" | 6. | style="padding-left: 1em" | [[Steiermark]] | style="padding-left: 1em" | [[Graz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,190.574 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 16.392 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,6 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 34 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 509 |- | style="padding-left: 1em" | 7. | style="padding-left: 1em" | [[Tiroul]] | style="padding-left: 1em" | [[Innsbruck]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 683.317 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 12.648 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 54,0 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 268 |- | style="padding-left: 1em" | 8. | style="padding-left: 1em" | [[Vorarlberg]] | style="padding-left: 1em" | [[Bregenz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 356.590 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 2.601 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 137,1 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 5 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 91 |- | style="padding-left: 1em" | 9. | style="padding-left: 1em" | [[Wien]] | style="padding-left: 1em" | [[Wien]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,631.082 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 415 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.831,9 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 0 |- |} === Stied === [[Fichier:T-mobil center wien.jpg|180px|thumb|[[Wien]] A23]] [[Fichier:SalzburgerAltstadt02.JPG|180px|thumb|[[Salzburg]]er Alstad]] [[Fichier:Bregenz pano 1.jpg|180px|thumb|[[Bregenz]] a [[Bodensee]]]] Dat mat Ofstand gréisst Siidlungsgebitt an Éisträich ass d'Metropolregioun [[Wien]] mat enger Awunnerzuel vun 2.853.903 ''(Stand 1. Januar 2019)''<ref>[http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do Bevölkerung am 1. Januar nach breite Altersgruppe, Geschlecht und Metropolregionen] op europa.eu, gekuckt de 25. Abrëll 2020</ref>. Domat konzentréiert sech e Véierel vun der Bevëlkerung vum Land an der Haaptstadregioun. An Éisträich hu ronn 200 [[Lëscht vun den éisträichesche Gemengen|Gemengen]] d'[[Stadrecht]]. E grousse Problem, virun allem a wirtschaftlech schwaache Géigenden ass d'Auswanderung vun der ländlecher Bevëlkerung an d'Stied. ''Fir eng Oplëschtung vun alle Stied, sou wéi de grousse Stadregiounen, kuckt:'' [[Lëscht vun de Stied an Éisträich]] ==== Distanzen (Loftlinn) ==== * [[Wien]] - [[Bregenz]] 505&nbsp;km * Wien - [[Innsbruck]] 390&nbsp;km * Wien - [[Salzburg]] 253&nbsp;km * Wien - [[Linz]] 155&nbsp;km * Wien - [[Graz]] 148&nbsp;km * Wien - [[Bratislava]] (SK) 55&nbsp;km * Salzburg - [[München]] (D) 116&nbsp;km * Wien - [[Berlin]] (D) 530&nbsp;km * [[Wien]] - [[Budapest]] (H) 255&nbsp;km * [[Bregenz]] - [[Paräis]] (F) 568&nbsp;km * [[Villach]] - [[Triest]] ([[Mëttelmier]]) (I) 109&nbsp;km * [[Graz]] - [[Maribor]] (SLO) 70&nbsp;km == Politik == == Ekonomie == == Bevëlkerung a Sprooch == === Bevëlkerungsentwécklung === [[Fichier:Austria-demography.png|thumb|Bevëlkerungsentwécklung x1000]] Déi éischt Vollekszielung, déi den haitege Krittären entsprécht, gouf an de Joren [[1869]]/[[1870]] an Éisträich-Ungarn duerchgefouert. Zanter mam Zielen ugefaange gouf, ass d'Awunnerzuel um Gebitt vum haitegen Éisträich bis virum Éischte Weltkrich (leschten Zielung virum Krich [[1913]]) an d'Luucht gaangen. Bis zum Zesummebroch vun [[Éisträich-Ungarn]] war de staarke Wuesstem an der Bevëlkerung um Gebitt vum haitegen Éisträich zu engem groussen Deel op Zouwanderungen an de [[Krounlänner]] zeréckzeféieren, déi sech an de Groussstied, a virun allem zu [[Wien]], néiergelooss hunn. Bei der éischter Zielung nom Krich war d'Bevëlkerung ëm 347.000 zeréckgaangen. Mä schonn [[1920]] war d'Zuel nees ëm 35.000 Persounen an d'Luucht gaangen, an huet dat bis [[1935]] bäibehalen. Tëscht [[1934]] an 1935 war den Zouwuess nëmmen nach 1.000 Persounen, an tëscht 1935 an [[1936]] ass d'Zuel fir d'éischt Kéier zanter dem Éischte Weltkrich nees erofgaangen, nämlech ëm ronn 3.000 Persounen. D'Bevëlkerungszuel ass bis [[1939]] weider erofgaangen, déi lescht Zielung virum [[Zweete Weltkrich]] huet 6.653.000 Persoune gezielt. Dëst ass e Réckgank vun 108.000 Mënschen am Verglach zum héchste Stand vu 6.761.000 am Joer 1935. Wéi 1946 déi éischt Awunnerzuelen nom Enn vum Krich op der Grondlag vun de [[Liewensmëttelkaart]]en ermëttelt goufen, konnt eng Awunnerzuel vu ronn 7.000.000 notéiert ginn, wat en neien Héichpunkt ausgemaach huet - trotz de grousse Verloschter am Krich. {| {{Prettytable-R}} |- ! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" align="center"| Bevëlkerungs-<br>entwécklung |- ! align="center"| Datum!! align="right"| Awunner |- | align="center"| ëm 1527 || align="right"| 1.500.000 |- | align="center"| ëm 1600 || align="right"| 1.800.000 |- | align="center"| ëm 1700 || align="right"| 2.100.000 |- | align="center"| 1754 || align="right"| 2.728.000 |- | align="center"| 1780 || align="right"| 2.970.000 |- | align="center"| 1790 || align="right"| 3.046.000 |- | align="center"| 1800 || align="right"| 3.064.000 |- | align="center"| 1810 || align="right"| 3.054.000 |- | align="center"| 1821 || align="right"| 3.202.000 |- | align="center"| 1830 || align="right"| 3.476.500 |- | align="center"| 1840 || align="right"| 3.649.700 |- | align="center"| 1850 || align="right"| 3.879.700 |- | align="center"| 1857 || align="right"| 4.075.500 |- | align="center"| 1870 || align="right"| 4.520.000 |- | align="center"| 1880 || align="right"| 4.941.000 |- | align="center"| 1890 || align="right"| 5.394.000 |- | align="center"| 1900 || align="right"| 5.973.000 |- | align="center"| 1910 || align="right"| 6.614.000 |- | align="center"| 1913 || align="right"| 6.767.000 |- | align="center"| 1919 || align="right"| 6.420.000 |- | align="center"| 1930 || align="right"| 6.684.000 |- | align="center"| 1939 || align="right"| 6.653.000 |- | align="center"| 1951 || align="right"| 6.935.000 |- | align="center"| 1961 || align="right"| 7.086.000 |- | align="center"| 1971 || align="right"| 7.500.000 |- | align="center"| 1981 || align="right"| 7.569.000 |- | align="center"| 1991 || align="right"| 7.755.000 |- | align="center"| 2001 || align="right"| 8.043.000 |- | align="center"| 2004 || align="right"| 8.175.000 |- |2010 |8.351.643 |- |2019 |8.858.775 |- |} Bis 1953 ass d'Awunnerzuel weider erofgaangen, ëm ronn 672.000 op 6.928.000 Persounen. Mä et goung nees biergop, an en neien Héchststand gouf am Joer [[1974]] erreecht, wéi 7.599.000 Persounen an Éisträich gelieft hunn. An de follgende sechs Joer ass d'Bevëlkerung - mat Ausnam vum Joer [[1976]] - nees liicht zeréckgaangen, an 1980 gi 7.549.000 Persoune gezielt. Um Ufank vun den [[1980|80er]] Joren hu sech Zouwuess a Réckgang ofgewiesselt, bis 1987 d'Bevëlkerung nees wierklech an d'Luucht gaangen ass. Zanter den [[1990|90er]] Joren ass d'Awunnerzuel weider eropgaangen, an um Enn vum Joer [[2004]] goufen 8.175.000 Awunner gezielt. === Liewenserwaardung === Déi duerchschnëttlech [[Liewenserwaardung]] an Éisträich steet zur Zäit (2005) bei de Fraen 82,1 Joer a bei de Männer 76,4 Joer (am Verglach 1971: 75,7 Fraen an 73,3 Männer). D'[[Kannerstierflechkeet]] steet bei 0,45 %. === Sprooch === [[Däitsch]] ass d'Amts- a Mammesprooch vun ongeféier 98 % vun der éisträichescher Bevëlkerung. Et gëtt zwar keng ''éisträichesch Héichsprooch'', mä déi éisträichesch Variant vum [[Houdäitsch]]e weist dach verschidden Ofwäichunge vun de Varianten, déi an aneren däitschsproochege Länner benotzt ginn. Dës sinn am [[Éisträichescht Wierderbuch|Éisträichesche Wierderbuch]] zesummegefaasst a stinn iwwer dem [[Duden]] als amtlecht Reegelwierk. Déi däitsch Sprooch gëtt villfach a Form vun engem vun de villen [[uewerdäitsch]]en [[Dialekt]]er geschwat, déi zu de Mondartfamille vum * [[Alemannen|Alemanneschen]] (geschwat zu [[Vorarlberg]] souwéi dem Tirouler [[Ausserfern]]) a * [[Bairesch]]e (geschwat an allen anere Bundeslänner) gehéieren. Siwe Milliounen Éisträicher schwätzen ee mëttel- oder südbaireschen Dialekt. Donieft gi slawesch an aner Sprooche vun [[autochthon]]e Mannerheete geschwat. Déi al [[burgenlandkroatesch]], [[sloweenesch]] an [[ungaresch]] Deeler vun der Bevëlkerung an Éisträich hunn en Usproch op Schoulunterrecht an der Mammesprooch an op den Amtsweeër. Burgenlandkroatesch a Sloweenesch sinn zousätzlech Amtssproochen an de Verwaltungs- a Geriichtsbezierker vun der Steiermark, vum Burgenland a Kärnten mat kroatescher oder sloweenescher, respektiv gemëschter Bevëlkerung. An de Gemengen [[Oberpullendorf]], [[Oberwart]], [[Rotenturm]] an [[Unterwart]] ass Ungaresch nieft Däitsch eng gläichberechtegt Amtssprooch. Och déi al [[Roma]]-Bevëlkerung huet hir eege Sprooch. Ausserdeem liewen 35.000 [[Jéiner|Jéinen]] an Éisträich, wouvun awer nëmmen nach 3.500 ëmmer op der Rull sinn. Si goufen an den 1960er Joren am Burgenland, am [[Mühlviertel]], am [[Waldviertel]], um [[Hausruck]], an den [[Doudeg Bierger|Doudege Bierger]], an de [[Seetaler Alpen]] a [[Fischbacher Alpen]] ugesidelt. == Kultur == Éisträich ass international als grouss Kulturnatioun bekannt a bréngt seng grouss Traditioun an alle kulturelle Beräicher virun allem mat der Liewensweis vu sengen Awunner, der [[Architektur]] de Kuckeswäerte Plazen a sengem zum Ausdrock. Stéchwierder wéi ''Wiener Kaffeehauskultur'' a ''Kabarettszen'' si fir Éisträich geneesou typesch wéi de beléifte Wantersport, de Flair vu senge Stied a Begrëffer wéi ''Heuriger'' oder ''Festspiller''. Vill Bauwierker an Éisträich zielen zum [[UNESCO]] [[Weltierwen|Weltkulturierwen]]. Am Joer [[2003]] war [[Graz]] Kulturhaaptstad vun Europa. Fir d'Verbreedung vun der éisträichescher Kultur am Ausland ass d'[[Éisträichescht Kulturforum]] zoustänneg. === Perséinlechkeeten === [[Fichier:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|thumb|[[Wolfgang Amadeus Mozart]]]] D'Länner vum fréieren Habsburgerräich hunn eng Rei Kënschtler aus alle kulturelle Beräicher ervirbruecht, virun allem an der [[Musek]]. Zu de berüümtste Komponiste vun hirer Zäit zielen ënner anerem de [[Wolfgang Amadeus Mozart]], de [[Joseph Haydn]], de [[Franz Schubert]], den [[Anton Bruckner]] an de [[Johann Straus (Papp)|Johann Strauss]], deen als ee Grënner vum [[Wiener Walzer]] gëllt. Dëser Traditioun sinn am Rayon vun der [[klassesch Musek|klassescher Musek]] och vill berüümten [[Dirigent]]e wéi [[Erich Kleiber]], [[Herbert von Karajan]], [[Karl Böhm]] oder [[Nikolaus Harnoncourt]] nogaangen. Aus dem haitegen Éisträich hu Sänger wéi [[Peter Alexander]], Hans Hölzl alias [[Falco]] an [[Udo Jürgens]] an de leschte Joerzéngte geneesou eng international Bekanntheet erreecht wéi d'Museker [[Joe Zawinul]] an [[Friedrich Gulda]]. Zu de bekanntsten (al-)éisträichesche Schrëftsteller ziele [[Franz Grillparzer]], [[Joseph Roth]], [[Johann Nestroy]], [[Robert Musil]], [[Karl Kraus]], [[Friedrich Torberg]], [[Felix Mitterer]], [[Thomas Bernhard]] a [[Peter Handke]], wéi och d'[[Bertha von Suttner]] déi [[1905]] de Friddensnobelpräis krut, an d'[[Elfriede Jelinek]] (Literaturnobelpräis 2004). Zu de bekanntste Schrëftsteller vun den éisträichesche Volleksgruppen zielen [[Janko Ferk]], [[Gustav Janus]] a [[Florjan Lipus]], dee vum Peter Handke op Däitsch iwwersat gouf. An de Sparte Film an Theater sinn ënner anerem [[Max Reinhardt]], [[Karl Farkas]], [[Curd Jürgens]], [[Maximilian Schell]], [[Romy Schneider]], [[Senta Berger]], [[Oskar Werner]], [[O. W. Fischer]], [[Otto Schenk]], [[Klaus Maria Brandauer]], [[Martin Kusej]] berüümt. Bekannt Filmregisseure ware respektiv sinn ë.&nbsp;a. [[Erich von Stroheim]], [[Billy Wilder]], [[Fritz Lang]], [[Josef von Sternberg]], [[Otto Preminger]], [[Robert Dornhelm]], [[Michael Haneke]], [[Ulrich Seidl]], [[Hans Weingartner]]. === Film an Theater === D'éisträichescht Filmwiesen zielt ëm [[1900]] zu de weltwäit aktiivsten. Éisträichesch [[Stommfilm]]er goufe weltwäit exportéiert. D'Bedeitung vun der Filmindustrie, déi am Wuesstem war, huet allerdéngs nom [[Éischte Weltkrich]] ofgeholl, a koum zu engem absolutten Déifpunkt am [[Zweete Weltkrich]]. Duerno gouf haaptsächlech fir den éisträicheschen an däitschsproochege Maart produzéiert. An de spéiden [[1960]]er Jore koumen eng sëlleg [[Heimatfilm]]er op de Maart, wou Schauspiller wéi [[Peter Alexander]], [[Gunther Philipp]], [[Marika Rökk]] oder [[Hans Moser]] am ganze Land beléift waren. E wesentleche Regisseur, deem seng Carrière iwwer 50 Joer gedauert huet, war de [[Franz Antel]]. An den [[1980]]er-Jore sinn eng Partie Kultserie wéi ''[[Ein echter Wiener geht nicht unter]]'' oder ''[[Kottan ermittelt]]'' entstanen. Och Televisiounsshowe waren deemools beléift a Moderatore wéi [[Heinz Conrads]] waren Liblinge vun der Natioun. An den 1980er Jore gouf och de [[Karl Moik]] mat senger Sendung ''[[Musikantenstadl]]'' am ganzen däitschsproochege Raum bekannt. An de leschte Joren huet sech ëmmer méi eng Zort ''Neien Éisträichesche Film'' entwéckelt. Meeschtens sinn et jonk a knapps bekannt Regisseuren a Schauspiller, déi kreativ Filmer mat dacks sozial- oder gesellschaftskriteschen Inhalt dréinen. International gëtt dëst ëmmer méi bekannt, a sou muncher konnt schonn e Filmpräis mat heem huelen. Verhale kann een op dësem Gebitt [[Michael Haneke]] (''[[Die Klavierspielerin]]'', ''[[Caché]]''), [[Ulrich Seidl]] (''[[Hundstage]]''), [[Barbara Albert]] (''[[Nordrand]]''), [[Michael Glawogger]] (''[[Slumming]]''), [[Jessica Hausner]] (''[[Hotel (Film)|Hotel]]''), [[Wolfgang Murnberger]] (''[[Silentium]]''), [[Paul Rosdy]], [[Stefan Ruzowitzky]] (''[[Anatomie (Film)|Anatomie]]'') oder [[Hans Weingartner]] (''[[Die fetten Jahre sind vorbei]]''). De [[Stefan Ruzowitzky]] huet 2008 mat sengem Film [[Die Fälscher (Film)|Die Fälscher]] den [[Oscar]] fir de beschte friemsproochege Film gewonnen. Dat war och den éischten a bis elo eenzegen Auslandsoscar, deen an Éisträich gaangen ass. E besonnesche kulturelle Stellewäert huet an Éisträich d'[[Kabarett]]-Zeen. Bekannt Kabarettiste sinn ënner anerem [[Lukas Resetarits]], [[Josef Hader]], [[Alfred Dorfer]], [[Roland Düringer]] an [[Alf Poier]]. ==== Festspiller ==== * [[Bregenzer Festspiller]] * [[Carinthesche Summer]] * [[Opernfestspiller St. Margarethen]] * [[Salzburger Festspiller]] * [[Séifestspiller Mörbisch]] * [[styriarte]] * [[Tirouler Festspiller Erl]] === Literatur === {{Haaptartikel|Éisträichesch Literatur}} === Musek === [[Fichier:Bruckner erhaelt Diplom.png|thumb|Anton Bruckner]] Éisträich ass virun allem fir seng grouss [[Komponist]]e vun de leschte Joerhonnerte bekannt. Besonnesch d'18. an d'19. Joerhonnert waren a musikalescher Hisiicht eng Epoch déi gepräägt huet, wéi sech ënner de Komponisten déi hei gewierkt hunn ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], [[Franz Schubert|Schubert]], [[Joseph Haydn]] uvm.) d'Stilrichtung vun der [[Wiener Klassik]] entwéckelt huet. [[Wien]] war deemools eng Haaptstad vun der Musek - besonnesch duerch den Haff vun de Regenten an der Dynastie vun den [[Habsburger]]. Wien deemools an der Musek en Numm hat, huet zu Wien Concerte ginn. Wärend d'Musek vun der Wiener Klassik meeschtens als Ënnerhalung an am Optrag vum Adel gespillt gouf, huet sech d'Musek am 19. Joerhonnert och fir d'Biergertum opgemaach. Do goufen d'Wierker vun der Strauss-Dynastie - wéi [[Johann Strauss (Papp)|Johann Strauss]]' ''[[Radetzkymarsch]]'' oder d'''Tritsch Tratsch Polka'' vu sengem [[Johann Strauss (Jong)|Jong]], déi gär op Baler wéi dem [[Wiener Opernball]] gespillt ginn - populär an hunn och haut nach nieft der Wiener Klassik eng wichteg Plaz. An der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert hunn och déi grouss [[Sinfonie|Sinfoniker]] [[Anton Bruckner]] a [[Johannes Brahms]] zu Wien gewierkt. Ëm d'Joerhonnertwenn gouf d'éisträichescht Musekliewe vu Komponiste wéi [[Gustav Mahler]] (Dirigent vun der Wiener Haffoper 1897-1907), [[Alexander von Zemlinsky]], [[Franz Schmidt]] a [[Joseph Marx]] markéiert. E bedeitenden Afloss op d'Musek vun der [[Moderne]] hunn d'Komponiste vun der Neier Wiener Schoul gehat, virun allem [[Arnold Schönberg]], [[Anton Webern]] an [[Alban Berg]]. === Vollekskultur a Bräich === * [[Éisträichesche Volleksdanz]] Traditionell gëtt [[Silvester]] um Hallefnuecht, nodeem d'Pummerin (Klack vum Stephansdoum) gelaud gouf, dat neit Joer mat engem [[Donauwalzer]] begréisst. === Éisträichesch Iesskultur === [[Fichier:Sachertorte DSC03027.JPG|thumb|[[Sachertorte]]]] {{Méi Info 2|Éisträichesch Kichen|Wiener Kichen}} Éisträich ass bekannt fir seng grouss Auswiel un traditionelle Platen a Mielspeisen. Zu de bekanntste Plate gehéiert de berüümte [[Wiener Schnitzel]], d'Tirouler Speckkniddelen, den [[Tafelspitz]], d'Kärntner Kasnudeln an all Zorte vu [[Kniddel]]en. Zu de berüümteste Séissegkeeten zielt virun allem d'[[Mozartkugel]], d'[[Sachertorte]], d'[[Linzertorte]], [[Salzburger Nockerln]] a verschidde Strudelvariatiounen. === Sport === ==== Wantersport ==== ==== Summersport ==== ==== Veräinssport ==== ==== International Sportveranstaltungen ==== === Kuckeswäertes === == Infrastruktur == == Kuckt och == * [[Piz Buin]] == Literatur == * Schubert, M. & S. Hamen, 2023. ''Ősterreich und Luxemburg im Dialog.'' [[Éditions Guy Binsfeld|éditions guy binsfeld]]. 239 S. ISBN 978-2-919822-04-1. [Am Impressum: Melitta Schubert, éisträichesch Ambassadrice zu Lëtzebuerg]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.austria.gv.at/ Websäit vun der éisträichescher Regierung] * [https://web.archive.org/web/20050309000512/http://www.parlament.gv.at/portal/page?_pageid=607,78626&_dad=portal&_schema=PORTAL Websäit vum éisträichesche Parlament] * [http://www.ostarrichi.org/ En Dictionnaire Éisträichesch-Däitsch] {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Eistraich}} [[Kategorie:Éisträich| ]] [[Kategorie:Republicken]] tiwzmcy3nqd00p8suu5ef6zbnsxhcz7 2689839 2689538 2026-08-07T08:51:57Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689839 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Österreich | Fändel = Flag of Austria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Éisträich | Wopen = Austria Bundesadler.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Éisträich | National Devise = | Kaart= EU-Austria.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], Regionalsproochen: [[Kroatesch]], [[Sloweenesch]], [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Wien]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|48|13|00|N|16|22|00|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 83.882,56 | Fläch Plaz = 112 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 8.932.664<ref>[https://statistik.at/wcm/idc/idcplg?IdcService=GET_NATIVE_FILE&RevisionSelectionMethod=LatestReleased&dDocName=123069 Statistik Austria – Bevölkerung zu Jahresbeginn 2002–2021 nach Gemeinden (Gebietsstand 1.1.2021)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 93 | Bevëlkerungsdicht = 106 | Onofhängegkeet = [[27. Juli]] [[1955]] | Nationalfeierdag = 26. Oktober | Nationalhymn = [[Land der Berge, Land am Strome]]<br>[[Fichier:Land der Berge Land am Strome instrumental.ogg|155x125px]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.at]] | Telefonsprefix = +43 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Éisträich''' ass e federale Staat a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Land ass zanter [[1955]] Member vun der [[UNO]] an zanter [[1995]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] an hat do och d'Presidence wärend dem zweete Semester [[1998]], am éischte Semester [[2006]] an am zweete Semester 2018. Nërdlech grenzt Éisträich un [[Däitschland]] an [[Tschechien]], am Osten un d'[[Slowakei]] an un [[Ungarn]], am Süden u [[Slowenien]] an un [[Italien]] an am Westen un d'[[Schwäiz]] an u [[Liechtenstein]]. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vun Éisträich}} === Franken- an Ostfrankeräich === Grouss Gebidder vum haitegen Éisträich hunn am spéiden [[8. Joerhonnert]] zum [[Geschicht vu Bayern|bayresche Stammesherzogtum]] am [[Franken (Vollek)|fränkesche]] Räich vum [[Karel de Groussen|Karel dem Groussen]] gehéiert. Am follgenden [[Ostfrankeräich]], an der Regioun vum haitegen [[Nidderéisträich]], war zanter [[856]] eng ''Marchia Orientalis'' de [[Karolenger]] ënnerstallt. Dës Grenzmark am Südoste vum Räich gouf d'Keimzell vum spéideren Éisträich. Dëst Gebitt goung [[907]] allerdéngs un Ungarn verluer. Eréischt no der [[Schluecht um Lechfeld]] [[955]] konnt dat ostfränkescht Räich nees no Osten expandéieren an et sinn Herzogtemer a Markgrofschaften entstanen. Domat ass och eng weider Well vu [[Bajuwaren|bajuwarescher]] (bayrescher) Siidlungsaktivitéit ugaangen. === Hellegt Réimescht Räich (962–1806) === [[Fichier:Barbarossa.jpg|thumb|150px|Friedrich I. ''Barbarossa'']] [[Fichier:Juliusz Kossak Sobieski pod Wiedniem.jpeg|thumb|left|250px|1683, Zweet Belagerung vu Wien duerch d'Osmanen]] Am Joer [[976]] gouf d'''Marchia Orientalis'' vum Keeser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] engem [[Babenberger]]-Grof iwwerschriwwen. An engem Akt vun [[996]] gouf des ''Marchia Orientalis'' fir d'éischt [[Ostarrichi]] genannt; Aussprooch a Schreifweis hu méi spéit zu ''Österreich'' gefouert. D'Gebitt gouf och als ''Ostland'' (lat. ''[[Austria]]'') oder ''Osterland'' bekannt an [[1156]] vum Keeser [[Friedrich I. (HRR)|Friedrich I.]] (Barbarossa) zu engem Herzogtum erhuewen. No de [[Babenberger]] koume vun [[1278]] un d'[[Habsburger]], déi bis [[1526]] hiert Herrschaftsgebitt weider ausgedeent hunn an en [[Äerzherzogtum]] geschaaft hunn, wat e bedeitende Faktor am [[Hellegt Réimescht Räich|Hellege Réimesche Räich]] ginn ass. Schonn déi spéit Babenberger haten d'[[Steiermark]] mat Éisträich verbonnen, d'Habsburger hu vun do aus mat der Erwerbung vu [[Kärnten]], [[Tiroul]], [[Krain]] an anere Gebidder e Lännerkomplex an den Ostalpe geschaaft, deen ''Herrschaft zu Österreich'' genannt ginn ass. Ab [[1438]] huet d'Fürstenhaus bal ouni Paus déi däitsch Kinnekskroun an déi domatverbonne Keeserkroun a sengen Hänn gehat. Vum spéide [[15. Joerhonnert]] bis [[1690]] waren d'habsburgesch Länner vu permanenten Ausernanersetzunge mam [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] geprägt. D'[[Reformatioun]] vun der Kierch konnt sech am Ufank séier duerchsetzen, mä gouf awer am Laf vum [[17. Joerhonnert]] zeréckgedrängt. [[1713]] gouf mat der [[Pragmatesch Sanktioun (1713)|Pragmatescher Sanktioun]] fir d'éischt ee Grondgesetz fir all Länner a Kraaft gesat. Am [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]] konnt dat neit Haus [[Habsburg-Loutrengen]] d'Ierflänner gréisstendeels fir sech behaapten. D'Kricher géint den [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] a seng Kréinung vum Keeser [[1804]] hunn dozou gefouert, datt de Keeser [[Franz II. (HRR)|Franz II.]] den Titel als [[Keeser vun Éisträich|Keeser Franz I. vun Éisträich]] fir seng Ierflänner ugeholl huet an [[1806]] ënner dem Drock vum Napoleon op d'Keeserkroun vum Hellege Réimesche Räich verzicht huet. === Keesertum Éisträich (1804–1867) an Éisträich-Ungarn (1867–1918) === [[Fichier:Franz joseph1.jpg|thumb|150px|Keeser Franz Joseph I.]] Dat neit [[Keeserräich Éisträich]] war e [[Villvëlkerstaat]], an deem ausser däitsch och ungaresch, italieenesch, tschechesch, polnesch, ukrainesch, rumänesch, kroatesch, serbesch, slowakesch a sloweenesch geschwat ginn ass. Mat de Gebidder déi virdrun zum Hellege Réimesche Räich gehéiert haten, huet et vun 1815 un zum [[Däitsche Bond]] gehéiert, wou den éisträicheschen Emissär an der [[Bundesversammlung]] de Virsëtz hat. An der [[Däitsch Revolutioun 1848/49|Revolutioun]] vun [[1848]] wollten d'Vëlker vun der Monarchie d'Onofhängegkeet; nëmmen d'k.a.k. Arméi ënner dem [[Josef Wenzel Grof Radetzky vu Radetz|Radetzky]], Jellačić a [[Alfred I. Fürst zu Windisch-Graetz|Windisch-Graetz]] hunn d'Iwwerliewe vun der Monarchie geséchert; den [[2. Dezember]] [[1848]] kënnt de Keeser [[Franz Joseph I. vun Éisträich|Franz Joseph I.]] op den Troun. An der [[Solferino|Schluecht vu Solferino]] [[1859]] goung d'Virherrschaft an Italien, an an der [[Schluecht vu Königgrätz]] [[1866]] d'Virherrschaft am Däitsche Bond verluer. De Keeser huet d'Bannepolitik missen déifgräifend reforméieren a seng [[Neoabsolutismus|(neo-)absolutistesch Regierungsweis]] opginn. Trotz senger zéier Resistenz gouf et eng Ëmwandlung an eng [[konstitutionell Monarchie]]. Dee mat Ungarn erreechten [[Éisträichesch-Ungareschen Ausgläich|Ausgläich vun 1867]] huet aus der éisträichescher Monarchie, d'[[Éisträich-Ungarn|éisträichesch-ungaresch Duebelmonarchie]] gemaach. Déi Preferenz fir d'Ungarn géintiwwer den anere Vëlker vun der Monarchie huet d'Nationalitéitskonflikter nëmme weider ugedriwwen, an hunn d'Räich sou wäit bruecht, datt een et bal net méi regéiere konnt. Ausgeléist vum [[Attentat u Sarajevo]] koum et [[1914]] zum [[Éischte Weltkrich]] an [[1918]] zum Enn vun der „keeserlech-kinneklecher Monarchie”. === I. Republik (1918–1938) an Drëtt Räich (1938–1945) === Éisträich-Ungarn gouf opgeléist. Op dem Gebitt vun der Duebelmonarchie wou gréisstendeels Mënsche mat däitscher Mammesprooch gewunnt hunn, ass d'Republik „[[Däitschéisträich]]” entstanen, woubäi verschidde Gebidder, an deenen och eng grouss Bevëlkerungszuel däitsch geschwat huet, ofgetrennt goufen (z.&nbsp;B.: Egerland, Südmähren, Südtiroul). Am [[Traité vu Saint-Germain]] gouf de Staatsnumm „[[Däitschéisträich]]” an dee vu ville gewënschten Zesummeschloss mat der [[Däitschland|Däitscher Republik]] ënnersot. Den [[21. Oktober]] [[1919]] gouf den Numm op „Republik Österreich“ geännert an [[1920]] gouf eng nei éisträichesch [[Constitutioun]] ausgeschafft. An de follgende Joren hunn déi schlecht Wirtschaftslag a politesch Ausernanersetzungen Éisträich ëmmer méi déif an d'Kris gefouert. Nodeem de Bundeskanzler [[Engelbert Dollfuss]] 1933 den Nationalrot opgeléist hat, gouf an Éisträich eng [[Austrofaschismus|austrofaschistesch]] [[Diktatur]] a Form vun engem autoritäre [[Ständestaat]] etabléiert. Am Februar 1934 hunn d'Ausernanersetzungen tëscht der Partei un der Muecht, de Chrëschtlechsozialen (''[[Vaterländische Front]]''), an de [[Sozialdemokratische Partei Österreichs|Sozialdemokraten]] am [[Éisträichesche Biergerkrich]] hire gewaltsamen Héichpunkt erreecht. E puer Méint méi spéit koum et zum [[Juliputsch]] duerch Unhänger vun der an Éisträich zanter 1933 verbuedener [[NSDAP]]. Verschiddene Putschisten ass et gelongen an d'[[Bundeskanzleramt (Éisträich)|Bundeskanzleramt]] ze kommen, wou den Dollfuss sou schwéier blesséiert gouf, datt e kuerz duerno gestuerwen ass. De Putschversuch ass allerdéngs net gelongen. Neie Bundeskanzler gouf de [[Kurt Schuschnigg]]. [[1938]] koum et zum [[Anschluss (Éisträich)|Uschloss]] un d'[[Däitscht Räich]] an domat zu der Zäit vun der nationalsozialistescher Herrschaft an Éisträich. Éisträich ass am Ufank als Land bestoe bliwwen, gouf awer vum Mee 1939 un a siwe Reichsgauer an ee Verwaltungsbezierk (Vorarlberg) opgedeelt. Éisträich gouf als „Ostmark” a kuerz duerno als „Alpen- und Donaugaue” bezeechent. De gebiertegen Éisträicher [[Adolf Hitler]] huet no berufflechem Echec a senger Heemecht seng politesch Carrière an Däitschland weidergefouert, an huet all Hiweiser op eng Eegestännegkeet vun Éisträich verschwanne gedoen. 1939 brécht den [[Zweete Weltkrich]] aus, an dat féiert zum Ënnergang vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtte Räich]]. === II. Republik (zanter 1945) === Nom Enn vum Krich [[1945]], der Néierlag vum Groussdäitsche Räich, gouf Éisträich als onofhängege Staat nees hiergestallt. Schonn de [[27. Abrëll]] ass eng provisoresch Staatsregierung mam [[Karl Renner]] als Staatskanzler zesummekomm, an huet d'Republik nees ausgeruff. Nom Doud vum Renner gouf den [[Theodor Körner (Bundespresident)|Theodor Körner]] als Kandidat vun der SPÖ de [[27. Mee]] [[1951]] zum Bundespresident gewielt. Dat war déi éischt Vollekswal vun engem Staatschef an der éisträichescher Geschicht. Bis [[1955]] war dat neit Éisträich, genee wéi d'Nokrichsdäitschland a Besatzungszonen opgedeelt. Mat der Ënnerzeechnung vum [[Éisträichesche Staatsvertrag|Staatsvertrag]] de [[15. Mee]] [[1955]] duerch d'[[Bundesregierung (Éisträich)|Bundesregierung]] a Vertrieder vun de Gewënner mam Bekenntnis respektiv der Verflichtung zur Neutralitéit a keen neien Uschloss unzestriewen, krut d'Republik hir voll Souveränitéit. Bis de [[25. Oktober]] [[1955]] hunn och déi lescht alliéiert Truppen d'Land verlooss. E puer Deeg drop gouf d'„[[Éisträichesch Neutralitéit]]” am [[Nationalrot (Éisträich)|Nationalrot]] a Form vun engem [[Bundesverfaassung (Éisträich)|Verfaassungsgesetz]] festgeschriwwen. Zanter [[1965]] ass de [[26. Oktober]], als Erënnerung un de Beschloss vun der Neutralitéit, éisträicheschen Nationalfeierdag. [[1960]] war d'Republik Matgrënner vun der [[European Free Trade Association|EFTA]], déi e Wirtschaftszesummenhalt ugestrieft huet. Duerch d'Neutralitéit konnte souwuel mat de westleche Länner wéi och mam deemolegen [[Ostblock]] gutt kulturell a wirtschaftlech Relatioune geknëppt ginn, wat dem Land an der Zäit vum "Wiederaufbau" gehollef huet. Nom Enn vum [[Kale Krich]] [[1991]] gouf d'strikt Neutralitéit zwar e bësse méi labber gesinn, mä d'ugemoossen Interpretatioun vun der Neutralitéit an der verännerter Weltuerdnung ass zanterhier en ëmstriddent bannepolitescht Theema. [[1995]] ass Éisträich der [[Europäesch Unioun|EU]] bäigetrueden. [[1999]] gouf d'Wärung, den [[Éisträichesche Schilling|Schilling]] als Buchgeld ofgeschaaft an Éisträich huet den 1. Januar 2002, zesumme mat aneren EU-Staaten, den [[Euro]] agefouert. == Geographie == [[Fichier:oesterreich topo.png|thumb|Topographie]] [[Fichier:Austria-map-cia-wfb.png|thumb|250px|Österreich]] {{Haaptartikel|Geographie vun Éisträich}} Éisträich erstreckt sech an westëstlecher Richtung iwwer maximal 573&nbsp;km, an nordsüdlecher Richtung iwwer 294&nbsp;km. === Landschaft === Ongeféier 60 Prozent vum Land bestinn aus Bierger a gehéieren zu den [[Ostalpen]] (virun allem d'Tirouler [[Zentralalpen]], [[Hohe Tauern]] an [[Niedere Tauern]], [[Nërdlech Kalkalpen]], [[Südlech Kalkalpen]] a [[Wienerwald]]). An Uewer- an Nidderéisträich läit - schonn ''nërdlech'' vun der Donau - d'[[Béimesch Mass]], al Rumpfbierger, déi och an [[Tschechien]] an a [[Bayern]] weiderginn, an op der Ostgrenz an d'Kleng [[Karpaten]]. D'grouss flaach Géigende leien am Oste laanscht d'[[Donau]], virun allem d'[[Alpenvorland]] an d'[[Wiener Becken]] mam [[Marchfeld]], souwéi an der südlecher [[Steiermark]], déi wéinst hirer Änlechkeet an der Landschaft mat der [[Toskana]] och dacks ''Steiresch Toskana'' genannt gëtt. Vun der Gesamtfläch vun Éisträich (83.871,1 [[Quadratkilometer|km²]]) entfält ongeféier e Véierel op Déif- an Hiwwellänner. Nëmmen 32 % leie méi déif wéi 500 m. 43 % vun der Landfläch bestinn aus Bësch. '''Déi fënnef Grousslandschafte vun Éisträich''': * Undeel un den [[Ostalpen]] (52.600 [[Quadratkilometer|km²]], 62,8 % vun der Staatsfläch) * Undeel um [[Alpenvorland|Alpen]]- a [[Karpatenvorland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %) * Virland am Osten, Undeel un de Randgebidder vun der [[Pannonescht Déifland|Pannonesche Déifland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %) * [[Granit- a Gneisplateau]], Undeel vun de Mëttelbierger vun der [[Béimesch Mass|Béimescher Mass]] (8.500 [[Quadratkilometer|km²]], 10,2 %) * Undeel vum [[Wiener Becken]] (3.700 [[Quadratkilometer|km²]], 4,4 %) ''déifste Punkt:'' Hedwighof (Gemeng [[Apetlon]] - [[Burgenland]]) 114 m [[Fichier:Grossglockner from SW.jpg|thumb|[[Grossglockner]]]] Déi zéng héchst Bierger vun Éisträich sinn: {| {{Prettytable}} |- bgcolor=#DDDDDD ! ! Numm ! Héicht ! Bierger |- |1.||[[Grossglockner]] ||3798 m||[[Hohe Tauern]] |- |2.||[[Wildspitze]] ||3774 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |3.||[[Weisskugel]] ||3738 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |4.||[[Grossvenediger]] ||3666 m||[[Hohe Tauern]] |- |5.||[[Hinterer Brochkogel]] ||3628 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |6.||[[Hintere Schwärze]] ||3624 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |7.||[[Similaun]] ||3599 m||[[Ötztaler Alpen]] |- |8.||[[Grosses Wiesbachhorn]] ||3564 m||[[Hohe Tauern]] |- |9.||[[Rainer Horn]] ||3560 m||[[Hohe Tauern]] |- |10.||[[Grosser Ramolkogel]] ||3550 m||[[Ötztaler Alpen]] |} ==== Séien ==== [[Fichier:Leuchtturm-bei-podersdorf.jpg|thumb|[[Neusiedler Séi]] bei [[Podersdorf]]]] De gréisste Séi ass den [[Neusiedler Séi]] am [[Burgenland]], dee mat ongeféier 77 % vu senger ganzer Fläch vun ''315 km²'' an Éisträich läit, gefollegt vum [[Atterséi]] mat ''46 km²'' an dem Traunséi mat ''24 km²'' an [[Ueweréisträich]]. Och de grousse [[Bodensee]] mat senge ''536 km²'' am [[Dräilännereck]] mat Däitschland (Freistaat [[Bayern]] a Land [[Baden-Württemberg]]) an der Schwäiz läit zu engem klengen Deel op éisträicheschem Staatsgebitt. Allerdéngs sinn d'Staatsgrenzen am Bodensee net genee bestëmmt. Fir de Summertourismus an Éisträich hunn d'Séien nieft de Bierger déi gréisst Bedeitung, besonnesch d'[[Kärntner Séien]] an déi vum [[Salzkammergut]]. Déi bekanntst vun dëse Séie sinn de [[Wörtherséi]], de [[Millstätter Séi]], den [[Ossiacher Séi]] an de [[Weissenséi (Kärnten)|Weissenséi]]. Weider bekannt Séie sinn de [[Moundséi]] an de [[Wolfgangséi]] op der Grenz vu [[Salzburg]] mat [[Ueweréisträich]]. ''Kuckt och:'' [[Lëscht vun de Séien an Éisträich]] ==== Flëss ==== De gréissten Deel vun Éisträich, 80.566&nbsp;km², gëtt iwwer d'[[Donau]] an d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] entwässert, nëmme kleng Gebidder iwwer de [[Rhäin]] (2.366&nbsp;km²) oder d'[[Elbe]] (918&nbsp;km²) an d'[[Nordséi]]. Grouss Nieweflëss vun der Donau si (vu Weste no Osten): * [[Lech]] an [[Inn]] (entwässeren [[Tiroul]]) mat [[Salzach]] (entwässert [[Salzburg (Bundesland)|Salzburg]], ausser de [[Lungau]] an Deeler vum [[Pongau]]); * de [[Rhäin]] deen de gréissten Deel vum [[Vorarlberg]] entwässert, dann duerch de [[Bodensee]] leeft an da weider an d'[[Nordséi]]; * d'[[Ager]], [[Traun (Floss)|Traun]], [[Enns (Floss)|Enns]], [[Ybbs]], [[Erlauf (Floss)|Erlauf]], [[Traisen (Floss)|Traisen]], [[Wien (Floss)|Wien]], a [[Fischa]] entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]], [[Nidderéisträich]] a [[Wien]] déi südlech vun der Donau leien; * déi [[Grouss Mühl|Grouss]] a [[Kleng Mühl]], [[Rodl]] an [[Aist]], de [[Kamp (Floss)|Kamp]], [[Göllersbaach]] a [[Russbaach (Floss an Nidderéisträich)|Russbaach]], souwéi [[Thaya]] a [[March (Floss)|March]] op der Ostgrenz entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]] an [[Nidderéisträich]] déi nërdlech vun der Donau leien; * d'[[Lainsitz]], déi zwar net wéinst hirer Gréisst sou eng grouss Bedeitung huet, ass deen eenzegen éisträichesche Floss deen iwwer [[Tschechien]] an d'[[Elbe]] leeft. D'[[Mur]] entwässert de [[Salzburg (Bundesland)|Salzburger]] [[Lungau]], d'[[Steiermark]] a leeft a [[Kroatien]] an d'[[Drau]], déi [[Kärnten]] an [[Osttiroul]] entwässert. D'Drau leeft a [[Kroatien]] an d'[[Donau]]. === Klima === [[Fichier:Klapotetz.jpg|thumb|[[Klapotetz]] an der [[Südsteiermark]]]] D'éisträichescht Klima ass gekennzeechent vun der Wiesselwierkung vum [[Ozeanescht Klima|ozeanesche Klima]] mam [[Kontinentalt Klima|kontinentalen]], respektiv [[Pannonescht Klima|Pannonesche Klima]]. Duerch d'Eegenheete vun dëse Klimatyppen ass den Oste vun Éisträich duerch kal Wanteren a waarm Summere gepräägt an et fält ganzjäreg nëmme méisseg Néierschlag. De Weste vum Land ënnerläit an der Reegel manner strenge Gesetzer, de Wanter ass meeschtens méi mëll an de Summer éischter waarm. Hei leien och d'Géigende mam héchsten Néierschlag. Duerch d'geographesch Lag kënnt et och nach zu enger weiderer Klimazon, d'[[Alpint Klima]], wat an de Bierger de Wanter méi streng wéi am Osten dee méi déif läit, ausfale léisst. Eng aner Charakteristik sinn déi geleeëntlech Nord- a Südaflëss, déi engersäits polar Keelt, anerersäits [[Sahara]]stëbs mat sech brénge kënnen. Ganz allgemeng gëtt Éisträich dem [[Mëtteleuropäescht Iwwergangsklima|mëtteleuropäeschen Iwwergangsklima]] zougerechent, mat Rücksicht op d'Alpen am Zentrum an am Westen an d'[[Pannonescht Déifland]] am Osten. ==== Temperaturen ==== Wann e stabilt Héich aus dem Oste wierkt ''(Idealfall „[[Omega-Héich]]“ an der Form vum leschte Buschtaf aus dem griicheschen Alphabet)'' kann ee mat laangem Sonneschäi rechnen, an enger Hëtzt déi bis zu 2 Wochen dauert. Am Wanter bewierkt dëst Héich Sonn a Keelt (bis -20&nbsp;°C). D'Sonn schéngt ongeféier 10 bis 20 Prozent méi laang wéi zum Beispill an [[Däitschland|Norddäitschland]]. D'Hëtztperiod geet vu Mëtt Oktober bis Mëtt Abrëll a verursaacht en héijen Energieverbrauch. * Déifst Temperaturen déi an Éisträich gemooss goufen: [[Observatoire Sonnblick]], -37,2&nbsp;°C (1. Januar 1905); [[Zwettl-Niederösterreich|Zwettl]] (NÖ), -36,6&nbsp;°C (11. Februar 1929) * Héchst Temperatur déi an Éisträich gemooss gouf: [[Dellach im Drautal]] (K), + 39,7&nbsp;°C (27. Juli 1983) ==== Néierschlag ==== Well d'ozeanescht Klima vu Westen no Oste méi schwaach gëtt, hëlt och den Néierschlag an der selwechter Richtung of. Sou sinn zu [[Wien]] d'Néierschléi nëmmen nach hallef sou héich wéi zu [[Salzburg]], an an den ëstlechen a südëstlechen Deeler vum Land mécht sech d'pannonescht [[Kontinentalklima]] bemierkbar, wat deelweis am südleche Séiegebitt [[mediterran]] beaflosst gëtt. Ganzjäreg zeechne sech d'Gebidder laanscht den [[Alpenkamm]] duerch héich Néierschléi aus, well bei Déifdrocklage fiicht Loftstréim aus dem Norden oder Süden opgestaut an als Néierschlag ofgebaut ginn. Dëst bewierkt am Wanter grouss Schnéimassen an de Bierger an Däller, souwéi an den Nord- respektiv Südstaugebidder, am Summer awer kënne grouss Masse vu Reen [[Mure]]n an Iwwerschwemmunge bewierken. Den héchsten Néierschlag fënnt een am [[Alpenvorland]] souwéi am [[Tirouler Ënnerland]], an der [[Ausserfern]] an dem [[Bregenzer Bësch]]. Do fale bis zu 3.000&nbsp;mm Reen oder Schnéi pro Joer (Duerchschnëtt 900&nbsp;mm). Am Fréijoer an am Hierscht ass vu Schnéi bis zu grousser Wäermt alles méiglech. Well d'Dagestemperaturen am Juli an am August net seele bis oder iwwer 30&nbsp;°C klammen an d'Loftfiichtegkeet meeschtens relativ héich ass, kënnt et dacks zu der Bildung vu Quellwolleken an duerch den Alpestau zu Donnerwiederen. An de leschte Jore war Éisträich, sou wéi seng Nopeschlänner, heefeg Affer vu Wiederkapriolen, déi vu villen Experten op eng Klimaerwiermung zeréckgefouert ginn (d'Duerchschnëttstemperature gi permanent no uewe verbessert). Duerch hefteg Reefäll gouf et méi wéi eng Kéier schlëmm Iwwerschwemmungen a [[Mure|Vermurungen]], déi och Doudesaffer gefuerdert hunn. Geleeëntlech koum et zu [[orkan]]aartege Stierm a gewaltege Schnéifäll, déi dozou gefouert hunn, datt vill Uertschafte vun der Baussewelt ofgeschnidde gi sinn, an d'Zuel vun de [[Lawine]]n zougeholl huet. === Bundeslänner === [[Fichier:Bundesländer Österreich.png|thumb|200px|Éisträichesch Bundeslänner]] Déi néng éisträichesch Bundeslänner sinn a 84 Bezierker an a 15 Statutarstied opgedeelt. D'Bezierker sinn a Gemengen agedeelt. {| {{Prettytable}} |- bgcolor=#DDDDDD ! ! style="padding-left: 1em" | Bundesland ! style="padding-left: 1em" | Haaptstad ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlkerung ! style="padding-left: 1em; text-align: centert" | Fläch<br>a km² ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlker-<br>ungsdicht -<br>an [1/km²] ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Stied ! style="padding-left: 1em; text-align: center" | aner<br>Gemengen |- | style="padding-left: 1em" | 1. | style="padding-left: 1em" | [[Burgenland]] | style="padding-left: 1em" | [[Eisenstadt]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 276.419 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.965 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 69,7 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 13 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 158 |- | style="padding-left: 1em" | 2. | style="padding-left: 1em" | [[Kärnten]] | style="padding-left: 1em" | [[Klagenfurt]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 559.440 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 9.536 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 58,7 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 17 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115 |- | style="padding-left: 1em" | 3. | style="padding-left: 1em" | [[Nidderéisträich]] | style="padding-left: 1em" | [[St. Pölten]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,552.848 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 19.178 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 81,0 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 74 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 499 |- | style="padding-left: 1em" | 4. | style="padding-left: 1em" | [[Ueweréisträich]] | style="padding-left: 1em" | [[Linz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,387.086 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11.982 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115,8 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 29 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 416 |- | style="padding-left: 1em" | 5. | style="padding-left: 1em" | [[Salzburg (Land)|Salzburg]] | style="padding-left: 1em" | [[Salzburg]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 521.238 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 7.154 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,9 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 10 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 109 |- | style="padding-left: 1em" | 6. | style="padding-left: 1em" | [[Steiermark]] | style="padding-left: 1em" | [[Graz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,190.574 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 16.392 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,6 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 34 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 509 |- | style="padding-left: 1em" | 7. | style="padding-left: 1em" | [[Tiroul]] | style="padding-left: 1em" | [[Innsbruck]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 683.317 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 12.648 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 54,0 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 268 |- | style="padding-left: 1em" | 8. | style="padding-left: 1em" | [[Vorarlberg]] | style="padding-left: 1em" | [[Bregenz]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 356.590 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 2.601 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 137,1 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 5 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 91 |- | style="padding-left: 1em" | 9. | style="padding-left: 1em" | [[Wien]] | style="padding-left: 1em" | [[Wien]] | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,631.082 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 415 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.831,9 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1 | style="padding-left: 1em; text-align: right" | 0 |- |} === Stied === [[Fichier:T-mobil center wien.jpg|180px|thumb|[[Wien]] A23]] [[Fichier:SalzburgerAltstadt02.JPG|180px|thumb|[[Salzburg]]er Alstad]] [[Fichier:Bregenz pano 1.jpg|180px|thumb|[[Bregenz]] a [[Bodensee]]]] Dat mat Ofstand gréisst Siidlungsgebitt an Éisträich ass d'Metropolregioun [[Wien]] mat enger Awunnerzuel vun 2.853.903 ''(Stand 1. Januar 2019)''<ref>[http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do Bevölkerung am 1. Januar nach breite Altersgruppe, Geschlecht und Metropolregionen] op europa.eu, gekuckt de 25. Abrëll 2020</ref>. Domat konzentréiert sech e Véierel vun der Bevëlkerung vum Land an der Haaptstadregioun. An Éisträich hu ronn 200 [[Lëscht vun den éisträichesche Gemengen|Gemengen]] d'[[Stadrecht]]. E grousse Problem, virun allem a wirtschaftlech schwaache Géigenden ass d'Auswanderung vun der ländlecher Bevëlkerung an d'Stied. ''Fir eng Oplëschtung vun alle Stied, sou wéi de grousse Stadregiounen, kuckt:'' [[Lëscht vun de Stied an Éisträich]] ==== Distanzen (Loftlinn) ==== * [[Wien]] - [[Bregenz]] 505&nbsp;km * Wien - [[Innsbruck]] 390&nbsp;km * Wien - [[Salzburg]] 253&nbsp;km * Wien - [[Linz]] 155&nbsp;km * Wien - [[Graz]] 148&nbsp;km * Wien - [[Bratislava]] (SK) 55&nbsp;km * Salzburg - [[München]] (D) 116&nbsp;km * Wien - [[Berlin]] (D) 530&nbsp;km * [[Wien]] - [[Budapest]] (H) 255&nbsp;km * [[Bregenz]] - [[Paräis]] (F) 568&nbsp;km * [[Villach]] - [[Triest]] ([[Mëttelmier]]) (I) 109&nbsp;km * [[Graz]] - [[Maribor]] (SLO) 70&nbsp;km == Politik == == Ekonomie == == Bevëlkerung a Sprooch == === Bevëlkerungsentwécklung === [[Fichier:Austria-demography.png|thumb|Bevëlkerungsentwécklung x1000]] Déi éischt Vollekszielung, déi den haitege Krittären entsprécht, gouf an de Joren [[1869]]/[[1870]] an Éisträich-Ungarn duerchgefouert. Zanter mam Zielen ugefaange gouf, ass d'Awunnerzuel um Gebitt vum haitegen Éisträich bis virum Éischte Weltkrich (leschten Zielung virum Krich [[1913]]) an d'Luucht gaangen. Bis zum Zesummebroch vun [[Éisträich-Ungarn]] war de staarke Wuesstem an der Bevëlkerung um Gebitt vum haitegen Éisträich zu engem groussen Deel op Zouwanderungen an de [[Krounlänner]] zeréckzeféieren, déi sech an de Groussstied, a virun allem zu [[Wien]], néiergelooss hunn. Bei der éischter Zielung nom Krich war d'Bevëlkerung ëm 347.000 zeréckgaangen. Mä schonn [[1920]] war d'Zuel nees ëm 35.000 Persounen an d'Luucht gaangen, an huet dat bis [[1935]] bäibehalen. Tëscht [[1934]] an 1935 war den Zouwuess nëmmen nach 1.000 Persounen, an tëscht 1935 an [[1936]] ass d'Zuel fir d'éischt Kéier zanter dem Éischte Weltkrich nees erofgaangen, nämlech ëm ronn 3.000 Persounen. D'Bevëlkerungszuel ass bis [[1939]] weider erofgaangen, déi lescht Zielung virum [[Zweete Weltkrich]] huet 6.653.000 Persoune gezielt. Dëst ass e Réckgank vun 108.000 Mënschen am Verglach zum héchste Stand vu 6.761.000 am Joer 1935. Wéi 1946 déi éischt Awunnerzuelen nom Enn vum Krich op der Grondlag vun de [[Liewensmëttelkaart]]en ermëttelt goufen, konnt eng Awunnerzuel vu ronn 7.000.000 notéiert ginn, wat en neien Héichpunkt ausgemaach huet - trotz de grousse Verloschter am Krich. {| {{Prettytable-R}} |- ! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" align="center"| Bevëlkerungs-<br>entwécklung |- ! align="center"| Datum!! align="right"| Awunner |- | align="center"| ëm 1527 || align="right"| 1.500.000 |- | align="center"| ëm 1600 || align="right"| 1.800.000 |- | align="center"| ëm 1700 || align="right"| 2.100.000 |- | align="center"| 1754 || align="right"| 2.728.000 |- | align="center"| 1780 || align="right"| 2.970.000 |- | align="center"| 1790 || align="right"| 3.046.000 |- | align="center"| 1800 || align="right"| 3.064.000 |- | align="center"| 1810 || align="right"| 3.054.000 |- | align="center"| 1821 || align="right"| 3.202.000 |- | align="center"| 1830 || align="right"| 3.476.500 |- | align="center"| 1840 || align="right"| 3.649.700 |- | align="center"| 1850 || align="right"| 3.879.700 |- | align="center"| 1857 || align="right"| 4.075.500 |- | align="center"| 1870 || align="right"| 4.520.000 |- | align="center"| 1880 || align="right"| 4.941.000 |- | align="center"| 1890 || align="right"| 5.394.000 |- | align="center"| 1900 || align="right"| 5.973.000 |- | align="center"| 1910 || align="right"| 6.614.000 |- | align="center"| 1913 || align="right"| 6.767.000 |- | align="center"| 1919 || align="right"| 6.420.000 |- | align="center"| 1930 || align="right"| 6.684.000 |- | align="center"| 1939 || align="right"| 6.653.000 |- | align="center"| 1951 || align="right"| 6.935.000 |- | align="center"| 1961 || align="right"| 7.086.000 |- | align="center"| 1971 || align="right"| 7.500.000 |- | align="center"| 1981 || align="right"| 7.569.000 |- | align="center"| 1991 || align="right"| 7.755.000 |- | align="center"| 2001 || align="right"| 8.043.000 |- | align="center"| 2004 || align="right"| 8.175.000 |- |2010 |8.351.643 |- |2019 |8.858.775 |- |} Bis 1953 ass d'Awunnerzuel weider erofgaangen, ëm ronn 672.000 op 6.928.000 Persounen. Mä et goung nees biergop, an en neien Héchststand gouf am Joer [[1974]] erreecht, wéi 7.599.000 Persounen an Éisträich gelieft hunn. An de follgende sechs Joer ass d'Bevëlkerung - mat Ausnam vum Joer [[1976]] - nees liicht zeréckgaangen, an 1980 gi 7.549.000 Persoune gezielt. Um Ufank vun den [[1980|80er]] Joren hu sech Zouwuess a Réckgang ofgewiesselt, bis 1987 d'Bevëlkerung nees wierklech an d'Luucht gaangen ass. Zanter den [[1990|90er]] Joren ass d'Awunnerzuel weider eropgaangen, an um Enn vum Joer [[2004]] goufen 8.175.000 Awunner gezielt. === Liewenserwaardung === Déi duerchschnëttlech [[Liewenserwaardung]] an Éisträich steet zur Zäit (2005) bei de Fraen 82,1 Joer a bei de Männer 76,4 Joer (am Verglach 1971: 75,7 Fraen an 73,3 Männer). D'[[Kannerstierflechkeet]] steet bei 0,45 %. === Sprooch === [[Däitsch]] ass d'Amts- a Mammesprooch vun ongeféier 98 % vun der éisträichescher Bevëlkerung. Et gëtt zwar keng ''éisträichesch Héichsprooch'', mä déi éisträichesch Variant vum [[Houdäitsch]]e weist dach verschidden Ofwäichunge vun de Varianten, déi an aneren däitschsproochege Länner benotzt ginn. Dës sinn am [[Éisträichescht Wierderbuch|Éisträichesche Wierderbuch]] zesummegefaasst a stinn iwwer dem [[Duden]] als amtlecht Reegelwierk. Déi däitsch Sprooch gëtt villfach a Form vun engem vun de villen [[uewerdäitsch]]en [[Dialekt]]er geschwat, déi zu de Mondartfamille vum * [[Alemannen|Alemanneschen]] (geschwat zu [[Vorarlberg]] souwéi dem Tirouler [[Ausserfern]]) a * [[Bairesch]]e (geschwat an allen anere Bundeslänner) gehéieren. Siwe Milliounen Éisträicher schwätzen ee mëttel- oder südbaireschen Dialekt. Donieft gi slawesch an aner Sprooche vun [[autochthon]]e Mannerheete geschwat. Déi al [[burgenlandkroatesch]], [[sloweenesch]] an [[ungaresch]] Deeler vun der Bevëlkerung an Éisträich hunn en Usproch op Schoulunterrecht an der Mammesprooch an op den Amtsweeër. Burgenlandkroatesch a Sloweenesch sinn zousätzlech Amtssproochen an de Verwaltungs- a Geriichtsbezierker vun der Steiermark, vum Burgenland a Kärnten mat kroatescher oder sloweenescher, respektiv gemëschter Bevëlkerung. An de Gemengen [[Oberpullendorf]], [[Oberwart]], [[Rotenturm]] an [[Unterwart]] ass Ungaresch nieft Däitsch eng gläichberechtegt Amtssprooch. Och déi al [[Roma]]-Bevëlkerung huet hir eege Sprooch. Ausserdeem liewen 35.000 [[Jéiner|Jéinen]] an Éisträich, wouvun awer nëmmen nach 3.500 ëmmer op der Rull sinn. Si goufen an den 1960er Joren am Burgenland, am [[Mühlviertel]], am [[Waldviertel]], um [[Hausruck]], an den [[Doudeg Bierger|Doudege Bierger]], an de [[Seetaler Alpen]] a [[Fischbacher Alpen]] ugesidelt. == Kultur == Éisträich ass international als grouss Kulturnatioun bekannt a bréngt seng grouss Traditioun an alle kulturelle Beräicher virun allem mat der Liewensweis vu sengen Awunner, der [[Architektur]] de Kuckeswäerte Plazen a sengem zum Ausdrock. Stéchwierder wéi ''Wiener Kaffeehauskultur'' a ''Kabarettszen'' si fir Éisträich geneesou typesch wéi de beléifte Wantersport, de Flair vu senge Stied a Begrëffer wéi ''Heuriger'' oder ''Festspiller''. Vill Bauwierker an Éisträich zielen zum [[UNESCO]] [[Weltierwen|Weltkulturierwen]]. Am Joer [[2003]] war [[Graz]] Kulturhaaptstad vun Europa. Fir d'Verbreedung vun der éisträichescher Kultur am Ausland ass d'[[Éisträichescht Kulturforum]] zoustänneg. === Perséinlechkeeten === [[Fichier:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|thumb|[[Wolfgang Amadeus Mozart]]]] D'Länner vum fréieren Habsburgerräich hunn eng Rei Kënschtler aus alle kulturelle Beräicher ervirbruecht, virun allem an der [[Musek]]. Zu de berüümtste Komponiste vun hirer Zäit zielen ënner anerem de [[Wolfgang Amadeus Mozart]], de [[Joseph Haydn]], de [[Franz Schubert]], den [[Anton Bruckner]] an de [[Johann Straus (Papp)|Johann Strauss]], deen als ee Grënner vum [[Wiener Walzer]] gëllt. Dëser Traditioun sinn am Rayon vun der [[klassesch Musek|klassescher Musek]] och vill berüümten [[Dirigent]]e wéi [[Erich Kleiber]], [[Herbert von Karajan]], [[Karl Böhm]] oder [[Nikolaus Harnoncourt]] nogaangen. Aus dem haitegen Éisträich hu Sänger wéi [[Peter Alexander]], Hans Hölzl alias [[Falco]] an [[Udo Jürgens]] an de leschte Joerzéngte geneesou eng international Bekanntheet erreecht wéi d'Museker [[Joe Zawinul]] an [[Friedrich Gulda]]. Zu de bekanntsten (al-)éisträichesche Schrëftsteller ziele [[Franz Grillparzer]], [[Joseph Roth]], [[Johann Nestroy]], [[Robert Musil]], [[Karl Kraus]], [[Friedrich Torberg]], [[Felix Mitterer]], [[Thomas Bernhard]] a [[Peter Handke]], wéi och d'[[Bertha von Suttner]] déi [[1905]] de Friddensnobelpräis krut, an d'[[Elfriede Jelinek]] (Literaturnobelpräis 2004). Zu de bekanntste Schrëftsteller vun den éisträichesche Volleksgruppen zielen [[Janko Ferk]], [[Gustav Janus]] a [[Florjan Lipus]], dee vum Peter Handke op Däitsch iwwersat gouf. An de Sparte Film an Theater sinn ënner anerem [[Max Reinhardt]], [[Karl Farkas]], [[Curd Jürgens]], [[Maximilian Schell]], [[Romy Schneider]], [[Senta Berger]], [[Oskar Werner]], [[O. W. Fischer]], [[Otto Schenk]], [[Klaus Maria Brandauer]], [[Martin Kusej]] berüümt. Bekannt Filmregisseure ware respektiv sinn ë.&nbsp;a. [[Erich von Stroheim]], [[Billy Wilder]], [[Fritz Lang]], [[Josef von Sternberg]], [[Otto Preminger]], [[Robert Dornhelm]], [[Michael Haneke]], [[Ulrich Seidl]], [[Hans Weingartner]]. === Film an Theater === D'éisträichescht Filmwiesen zielt ëm [[1900]] zu de weltwäit aktiivsten. Éisträichesch [[Stommfilm]]er goufe weltwäit exportéiert. D'Bedeitung vun der Filmindustrie, déi am Wuesstem war, huet allerdéngs nom [[Éischte Weltkrich]] ofgeholl, a koum zu engem absolutten Déifpunkt am [[Zweete Weltkrich]]. Duerno gouf haaptsächlech fir den éisträicheschen an däitschsproochege Maart produzéiert. An de spéiden [[1960]]er Jore koumen eng sëlleg [[Heimatfilm]]er op de Maart, wou Schauspiller wéi [[Peter Alexander]], [[Gunther Philipp]], [[Marika Rökk]] oder [[Hans Moser]] am ganze Land beléift waren. E wesentleche Regisseur, deem seng Carrière iwwer 50 Joer gedauert huet, war de [[Franz Antel]]. An den [[1980]]er-Jore sinn eng Partie Kultserie wéi ''[[Ein echter Wiener geht nicht unter]]'' oder ''[[Kottan ermittelt]]'' entstanen. Och Televisiounsshowe waren deemools beléift a Moderatore wéi [[Heinz Conrads]] waren Liblinge vun der Natioun. An den 1980er Jore gouf och de [[Karl Moik]] mat senger Sendung ''[[Musikantenstadl]]'' am ganzen däitschsproochege Raum bekannt. An de leschte Joren huet sech ëmmer méi eng Zort ''Neien Éisträichesche Film'' entwéckelt. Meeschtens sinn et jonk a knapps bekannt Regisseuren a Schauspiller, déi kreativ Filmer mat dacks sozial- oder gesellschaftskriteschen Inhalt dréinen. International gëtt dëst ëmmer méi bekannt, a sou muncher konnt schonn e Filmpräis mat heem huelen. Verhale kann een op dësem Gebitt [[Michael Haneke]] (''[[Die Klavierspielerin]]'', ''[[Caché]]''), [[Ulrich Seidl]] (''[[Hundstage]]''), [[Barbara Albert]] (''[[Nordrand]]''), [[Michael Glawogger]] (''[[Slumming]]''), [[Jessica Hausner]] (''[[Hotel (Film)|Hotel]]''), [[Wolfgang Murnberger]] (''[[Silentium]]''), [[Paul Rosdy]], [[Stefan Ruzowitzky]] (''[[Anatomie (Film)|Anatomie]]'') oder [[Hans Weingartner]] (''[[Die fetten Jahre sind vorbei]]''). De [[Stefan Ruzowitzky]] huet 2008 mat sengem Film [[Die Fälscher (Film)|Die Fälscher]] den [[Oscar]] fir de beschte friemsproochege Film gewonnen. Dat war och den éischten a bis elo eenzegen Auslandsoscar, deen an Éisträich gaangen ass. E besonnesche kulturelle Stellewäert huet an Éisträich d'[[Kabarett]]-Zeen. Bekannt Kabarettiste sinn ënner anerem [[Lukas Resetarits]], [[Josef Hader]], [[Alfred Dorfer]], [[Roland Düringer]] an [[Alf Poier]]. ==== Festspiller ==== * [[Bregenzer Festspiller]] * [[Carinthesche Summer]] * [[Opernfestspiller St. Margarethen]] * [[Salzburger Festspiller]] * [[Séifestspiller Mörbisch]] * [[styriarte]] * [[Tirouler Festspiller Erl]] === Literatur === {{Haaptartikel|Éisträichesch Literatur}} === Musek === [[Fichier:Bruckner erhaelt Diplom.png|thumb|Anton Bruckner]] Éisträich ass virun allem fir seng grouss [[Komponist]]e vun de leschte Joerhonnerte bekannt. Besonnesch d'18. an d'19. Joerhonnert waren a musikalescher Hisiicht eng Epoch déi gepräägt huet, wéi sech ënner de Komponisten déi hei gewierkt hunn ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], [[Franz Schubert|Schubert]], [[Joseph Haydn]] uvm.) d'Stilrichtung vun der [[Wiener Klassik]] entwéckelt huet. [[Wien]] war deemools eng Haaptstad vun der Musek - besonnesch duerch den Haff vun de Regenten an der Dynastie vun den [[Habsburger]]. Wien deemools an der Musek en Numm hat, huet zu Wien Concerte ginn. Wärend d'Musek vun der Wiener Klassik meeschtens als Ënnerhalung an am Optrag vum Adel gespillt gouf, huet sech d'Musek am 19. Joerhonnert och fir d'Biergertum opgemaach. Do goufen d'Wierker vun der Strauss-Dynastie - wéi [[Johann Strauss (Papp)|Johann Strauss]]' ''[[Radetzkymarsch]]'' oder d'''Tritsch Tratsch Polka'' vu sengem [[Johann Strauss (Jong)|Jong]], déi gär op Baler wéi dem [[Wiener Opernball]] gespillt ginn - populär an hunn och haut nach nieft der Wiener Klassik eng wichteg Plaz. An der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert hunn och déi grouss [[Sinfonie|Sinfoniker]] [[Anton Bruckner]] a [[Johannes Brahms]] zu Wien gewierkt. Ëm d'Joerhonnertwenn gouf d'éisträichescht Musekliewe vu Komponiste wéi [[Gustav Mahler]] (Dirigent vun der Wiener Haffoper 1897-1907), [[Alexander von Zemlinsky]], [[Franz Schmidt]] a [[Joseph Marx]] markéiert. E bedeitenden Afloss op d'Musek vun der [[Moderne]] hunn d'Komponiste vun der Neier Wiener Schoul gehat, virun allem [[Arnold Schönberg]], [[Anton Webern]] an [[Alban Berg]]. === Vollekskultur a Bräich === * [[Éisträichesche Volleksdanz]] Traditionell gëtt [[Silvester]] um Hallefnuecht, nodeem d'Pummerin (Klack vum Stephansdoum) gelaud gouf, dat neit Joer mat engem [[Donauwalzer]] begréisst. === Éisträichesch Iesskultur === [[Fichier:Sachertorte DSC03027.JPG|thumb|[[Sachertorte]]]] {{Méi Info 2|Éisträichesch Kichen|Wiener Kichen}} Éisträich ass bekannt fir seng grouss Auswiel un traditionelle Platen a Mielspeisen. Zu de bekanntste Plate gehéiert de berüümte [[Wiener Schnitzel]], d'Tirouler Speckkniddelen, den [[Tafelspitz]], d'Kärntner Kasnudeln an all Zorte vu [[Kniddel]]en. Zu de berüümteste Séissegkeeten zielt virun allem d'[[Mozartkugel]], d'[[Sachertorte]], d'[[Linzertorte]], [[Salzburger Nockerln]] a verschidde Strudelvariatiounen. === Sport === ==== Wantersport ==== ==== Summersport ==== ==== Veräinssport ==== ==== International Sportveranstaltungen ==== === Kuckeswäertes === == Infrastruktur == == Kuckt och == * [[Piz Buin]] == Literatur == * Schubert, M. & S. Hamen, 2023. ''Ősterreich und Luxemburg im Dialog.'' [[Éditions Guy Binsfeld|éditions guy binsfeld]]. 239 S. ISBN 978-2-919822-04-1. [Am Impressum: Melitta Schubert, éisträichesch Ambassadrice zu Lëtzebuerg]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.austria.gv.at/ Websäit vun der éisträichescher Regierung] * [https://web.archive.org/web/20050309000512/http://www.parlament.gv.at/portal/page?_pageid=607,78626&_dad=portal&_schema=PORTAL Websäit vum éisträichesche Parlament] * [http://www.ostarrichi.org/ En Dictionnaire Éisträichesch-Däitsch] {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Eistraich}} [[Kategorie:Éisträich| ]] [[Kategorie:Republicken]] k4pjohgcd7y6tn63ipzqyyf0yrcqr4w 0 6569 2689378 2689129 2026-08-07T08:37:12Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689378 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Eesti Vabariik | Fändel = Flag of Estonia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Estland | Wopen = Coat of arms of Estonia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Estland | National Devise = | Kaart = EU-Estonia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Estnesch]] | Haaptstad = [[Tallinn]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierministesch | Regierungschef = | Total Fläch= 45 226 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 4,6 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 30,29 | Onofhängegkeet = [[24. Februar]] [[1918]] (deklaréiert),<br> [[20. August]] [[1991]] (erëmkritt) | Nationalfeierdag = [[24. Februar]] | Nationalhymn = [[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/9/91/EstoniaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ee]] | Telefonsprefix = +372 | Notizen = | Extra Bild = Un-estonia.png | Extra Bild2 = }} '''Estland''', offiziell d''''Republik Estland''' ([[estnesch]]: ''Eesti Vabariik'') ass e Staat am nordëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Direkt Nopeschlänner sinn am Oste [[Russland]] an am Süde [[Lettland]]. Estland läit um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]], dat dann och zum Norden ([[Finnesche Golf]]) a Westen hin d'Grenz mécht. Nieft dem Festland gehéieren nach eng 1500 Inselen zu der Republik. [[Saaremaa]] an [[Hiiumaa]], déi zwou gréisst dovun, spären den direkte Wee vum Baltesche Mier an d'[[Rigaer Bucht]]. Haaptstad an anengems och gréisst Stad am Land ass [[Tallinn]] (fréier [[Reval]] genannt). Tallinn läit, vum Mier getrennt, knapps 85&nbsp;km südlech vun der finnescher Haaptstad [[Helsinki]] ewech. Estland a [[Finnland]] si sech net nëmme geographesch no, mä hunn och sproochlech a kulturell vill Enges. == Geographie == Estland läit am nërdleche [[Baltikum]], woubäi d'Opdeelung vun der ganzer Regioun ëmstridden ass a se net just vu geographesche Facteuren, mä och vun historeschen, kulturellen a politeschen Aspekter beaflosst gëtt. De Baltikum gëtt deels zu Nordeuropa, Mëtteleuropa, Osteuropa an zu Nordosteuropa gezielt. Flächeméisseg ass d'Land mat 45.228 {{Km²}} liicht méi grouss wéi [[Dänemark]] (43.094 km²). D'Land charakteriséiert sech duerch eng hiwweleg [[Bësch|Bëschlandschaft]] mat ville [[Séi|Séien]] a [[Mouer (Biotop)|Moueren]], mat enger duerchschnëttlecherHéicht vun nëmme 50 Meter. Déi héchst Plaz vum Land, de [[Suur Munamägi]] (318&nbsp;Meter), läit am Südoste vum Land. De gréisste Séi ass de ''Peipsi-Pihkva järv'' ([[Peipusséi]]). Estland huet 2.317 Inselen^{(Stand 2024)}, vun deenen der 19 bewunnt sinn; déi gréisst si [[Saaremaa]] an [[Hiiumaa]]. Déi ganz Küst huet eng Längt vun 3.794 Kilometer, mat verschiddene Golfen (z.&nbsp;B. dee vu Riga an dem Finnesche Golf) a [[Mieerengt]]en. == Geschicht == Estland war kuerz Zäit, tëscht den zwéi Weltkricher, vun [[1918]] bis [[1940]] onofhängeg, mä gouf dunn 1940, gradewéi Lettland a [[Litauen]] - déi [[Zwee|zwéin]] aner [[Baltikum|baltesch Staaten]] - vun der [[Sowjetunioun]] annektéiert déi dunn d'[[Estnesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] (SSR) draus gemaach hunn. Zanter dem August 1991 ass d'Land nees en onofhängege Staat. Den [[2. Abrëll]] [[2004]] gouf Estland Member an der [[NATO]]<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> an nëmme kuerz drop, den [[1. Mee]], an d'[[Europäesch Unioun]] opgeholl. Den 21. Dezember 2007 ass et dem [[Schengen-Raum]] bäigetrueden. 2010 gouf et Member vun der [[OECD]], an den 1. Januar 2011 vun der [[Eurozon]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/90527.html|Titel=An Estland soen se der Kroun "Äddi", an dem Euro "Moien"|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Estonian parliament building.jpg|left|thumb|300px|D'Gebai vum estnesche Parlament, dem [[Riigikogu]].]] Dat haitegt Estland besteet aus der fréierer [[Gouvernemt Estland|Ostséiprovenz Estland]] déi vu 1710 bis 1918 zum russesche Räich gehéiert huet, an aus dem nërdlechen Deel vu [[Livland]]. D'Uewerschicht vun de Staatsbierger a Landbesëtzer war däitschsproocheg a bis 1885 war [[Däitsch]] d'Sprooch déi an de Schoulen enseignéiert gouf, an déi administrativ Sprooch. Wéinst der Russifizéierungscampagne vun der russesch-zaristescher Regierung huet dat [[Russesch]]t, d'Däitsch an där Funktioun ofgeléist. Wéinst dem Sträit mat Russland gouf dat awer am [[21. Joerhonnert]] erëm geännert an elo ass [[Englesch]] déi zweet offiziell Sprooch. D'Sprooch gëtt staark gefërdert. Nieft der Educatioun, gëtt och vill Wäert op d'Fërderung vum Englesche geluecht andeems vill{{wéi vill?}} Tëleessenderen op Englesch sinn. Zanter 1988 gouf dru geschafft, d'Souveränitéit vun Estland erëm hiergestallt, an am August 1991 huet d'Land sech vun der [[Sowjetunioun]] lassgeléist. Den 18. Mee 2005 ass zu Moskau e Grenzvertrag mat de Russen ënnerschriwwe ginn. Déi Verzögerung houng mat der Weigerung vum [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|President Putin]] zesummen, fir d'estnesch Siicht vun der Annexioun vun 1940 an de [[Traité vun Dorpat]] vun 1920 z'akzeptéieren. De 27. Juni 2005 huet Russland d'Ënnerschrëft awer erëm zeréckgezu well se net mam Entworf vun der Preambel vun der estnescher Säit d'accord war. Dat well op d'Aggressioune vun der Sowjetunioun géint Estland an déi joerzéngtelaang Besatzung higewise gouf. Domat ass d'Fro vun de russesch-estnesche Grenzen nach ëmmer net gekläert. {{Update}} D'Este si frou iwwer d'Weiderentwécklung vun der Technik an hirem Land, nodeem si laang zeréck bliwwe sinn. An Estland ass et quasi zu enger elektronescher Revolutioun komm: 93&nbsp;% vun der Bevëlkerung haten 2004 en [[Handy]] a per Gesetz garantéiert de Staat den Zougang zum [[Internet]]. Wie keen eegene [[Computer]] huet, däerf gratis op engem vu ronn 700 ëffentleche Bornen an de Postbureauen oder [[Bibliothéik]]en op den Internet. Och an all Schoul muss den Internetzougank assuréiert sinn. Déi Reegelung ass eemoleg an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Duerchschnëttsléin vun den Este leie bei 812,70 €, zum Verglach: de Mindestloun zu Lëtzebuerg läit scho bei ëm déi 1.600 €, dat heescht den Duerchschnëttsloun läit nach wäit driwwer. 97% vun der estnescher Bevëlkerung hunn eng Tëlee Doheem a ganz interessant ass och nach, datt d'Esten an Europa am meeschten Zeitung liesen. Si hu 523 Zeitungsabonnenten op 1000 Awunner. == Administrativ Ënnerdeelungen == Op administrativem Plang ass Estland follgendermoossen opgedeelt: *Republik Estland (''Eesti Vabariik''); **15 Arrondissementer oder Landkreesser (''maakond''); ***79 Gemengen (''omavalitsus''), dovu 15 Stied (''linn'') a 64 Landgemengen (''vald''). === Arrondissementer === {| class="wikitable sortable zebra" |- style="line-height:133%" ! Code<br />{{small|[[ISO 3166-2:EE|ISO 3166-2]]}} ! Arrondissement ! Verwaltungs-<br />sëtz ! Awunnerzuel ! Stand |- |EE-37 |[[Arrondissement Harju|Harju]] | [[Tallinn]] | align="right" | {{wikidata|property|Q180200|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q180200|P1082|P585}}}} |- |EE-39 |[[Arrondissement Hiiu|Hiiu]] || [[Kärdla]] | align="right" | {{wikidata|property|Q1466462|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1466462|P1082|P585}}}} |- |EE-45 |[[Arrondissement Ida-Viru|Ida-Viru]] || [[Jõhvi]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189963|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189963|P1082|P585}}}} |- |EE-50 |[[Arrondissement Jõgeva|Jõgeva]] || [[Jõgeva]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189974|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189974|P1082|P585}}}} |- |EE-52 |[[Arrondissement Järva|Järva]] || [[Paide]] | align="right" | {{wikidata|property|Q188068|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188068|P1082|P585}}}} |- |EE-56 |[[Arrondissement Lääne|Lääne]] || [[Haapsalu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189968|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189968|P1082|P585}}}} |- |EE-60 |[[Arrondissement Lääne-Viru|Lääne-Viru]] || [[Rakvere]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189952|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189952|P1082|P585}}}} |- |EE-64 |[[Arrondissement Põlva|Põlva]] || [[Põlva]] | align="right" | {{wikidata|property|Q191813|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q191813|P1082|P585}}}} |- |EE-68 |[[Arrondissement Pärnu|Pärnu]] || [[Pärnu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q185036|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q185036|P1082|P585}}}} |- |EE-71 |[[Arrondissement Rapla|Rapla]] || [[Rapla]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192352|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192352|P1082|P585}}}} |- |EE-74 |[[Arrondissement Saare|Saare]] || [[Kuressaare]] | align="right" | {{wikidata|property|Q203272|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q203272|P1082|P585}}}} |- |EE-79 |[[Arrondissement Tartu|Tartu]] || [[Tartu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192370|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192370|P1082|P585}}}} |- |EE-81 |[[Arrondissement Valga|Valga]] || [[Valga]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192362|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192362|P1082|P585}}}} |- |EE-84 |[[Arrondissement Viljandi|Viljandi]] || [[Viljandi]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192061|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192061|P1082|P585}}}} |- |EE-87 |[[Arrondissement Võru|Võru]] || [[Võru]] | align="right" | {{wikidata|property|Q188076|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188076|P1082|P585}}}} |} == Demographie == Estland huet eng Bevëlkerung vun {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. [[File:Estland - Awunner 1922–2025 lb.png|center|600px|Entwécklung vun der Awunnerzuel an Estland (1922–2025)]] <small>Quell fir d'Zuelen: 1922 – 1989 [https://web.archive.org/web/20181210120941/https://www.miksike.ee/docs/lisakogud/tolerants/vahemused/vahemused_tekst.htm miksike.ee] an [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/estonia/ee_appen.html lcweb2.loc.gov]; 2000 – 2026: [https://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=../I_Databas/Population/01Population_indicators_and_composition/04Population_figure_and_composition/&lang=1 pub.stat.ee]</small> == Kuckt och == * [[Lennart Meri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://www.eesti.ee/est/ Portal vum Staat Estland] {{en}} * [http://www.visitestonia.com/ Tourismusportal visitestonia.com] {{en}} {{de}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Estland| ]] [[Kategorie:Republicken]] bzbup28e9zai5wtd4tpl31vtz5622xr 2689703 2689378 2026-08-07T08:48:31Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689703 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Eesti Vabariik | Fändel = Flag of Estonia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Estland | Wopen = Coat of arms of Estonia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Estland | National Devise = | Kaart = EU-Estonia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Estnesch]] | Haaptstad = [[Tallinn]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 45 226 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 4,6 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 30,29 | Onofhängegkeet = [[24. Februar]] [[1918]] (deklaréiert),<br> [[20. August]] [[1991]] (erëmkritt) | Nationalfeierdag = [[24. Februar]] | Nationalhymn = [[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/9/91/EstoniaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ee]] | Telefonsprefix = +372 | Notizen = | Extra Bild = Un-estonia.png | Extra Bild2 = }} '''Estland''', offiziell d''''Republik Estland''' ([[estnesch]]: ''Eesti Vabariik'') ass e Staat am nordëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Direkt Nopeschlänner sinn am Oste [[Russland]] an am Süde [[Lettland]]. Estland läit um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]], dat dann och zum Norden ([[Finnesche Golf]]) a Westen hin d'Grenz mécht. Nieft dem Festland gehéieren nach eng 1500 Inselen zu der Republik. [[Saaremaa]] an [[Hiiumaa]], déi zwou gréisst dovun, spären den direkte Wee vum Baltesche Mier an d'[[Rigaer Bucht]]. Haaptstad an anengems och gréisst Stad am Land ass [[Tallinn]] (fréier [[Reval]] genannt). Tallinn läit, vum Mier getrennt, knapps 85&nbsp;km südlech vun der finnescher Haaptstad [[Helsinki]] ewech. Estland a [[Finnland]] si sech net nëmme geographesch no, mä hunn och sproochlech a kulturell vill Enges. == Geographie == Estland läit am nërdleche [[Baltikum]], woubäi d'Opdeelung vun der ganzer Regioun ëmstridden ass a se net just vu geographesche Facteuren, mä och vun historeschen, kulturellen a politeschen Aspekter beaflosst gëtt. De Baltikum gëtt deels zu Nordeuropa, Mëtteleuropa, Osteuropa an zu Nordosteuropa gezielt. Flächeméisseg ass d'Land mat 45.228 {{Km²}} liicht méi grouss wéi [[Dänemark]] (43.094 km²). D'Land charakteriséiert sech duerch eng hiwweleg [[Bësch|Bëschlandschaft]] mat ville [[Séi|Séien]] a [[Mouer (Biotop)|Moueren]], mat enger duerchschnëttlecherHéicht vun nëmme 50 Meter. Déi héchst Plaz vum Land, de [[Suur Munamägi]] (318&nbsp;Meter), läit am Südoste vum Land. De gréisste Séi ass de ''Peipsi-Pihkva järv'' ([[Peipusséi]]). Estland huet 2.317 Inselen^{(Stand 2024)}, vun deenen der 19 bewunnt sinn; déi gréisst si [[Saaremaa]] an [[Hiiumaa]]. Déi ganz Küst huet eng Längt vun 3.794 Kilometer, mat verschiddene Golfen (z.&nbsp;B. dee vu Riga an dem Finnesche Golf) a [[Mieerengt]]en. == Geschicht == Estland war kuerz Zäit, tëscht den zwéi Weltkricher, vun [[1918]] bis [[1940]] onofhängeg, mä gouf dunn 1940, gradewéi Lettland a [[Litauen]] - déi [[Zwee|zwéin]] aner [[Baltikum|baltesch Staaten]] - vun der [[Sowjetunioun]] annektéiert déi dunn d'[[Estnesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] (SSR) draus gemaach hunn. Zanter dem August 1991 ass d'Land nees en onofhängege Staat. Den [[2. Abrëll]] [[2004]] gouf Estland Member an der [[NATO]]<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> an nëmme kuerz drop, den [[1. Mee]], an d'[[Europäesch Unioun]] opgeholl. Den 21. Dezember 2007 ass et dem [[Schengen-Raum]] bäigetrueden. 2010 gouf et Member vun der [[OECD]], an den 1. Januar 2011 vun der [[Eurozon]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/90527.html|Titel=An Estland soen se der Kroun "Äddi", an dem Euro "Moien"|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Estonian parliament building.jpg|left|thumb|300px|D'Gebai vum estnesche Parlament, dem [[Riigikogu]].]] Dat haitegt Estland besteet aus der fréierer [[Gouvernemt Estland|Ostséiprovenz Estland]] déi vu 1710 bis 1918 zum russesche Räich gehéiert huet, an aus dem nërdlechen Deel vu [[Livland]]. D'Uewerschicht vun de Staatsbierger a Landbesëtzer war däitschsproocheg a bis 1885 war [[Däitsch]] d'Sprooch déi an de Schoulen enseignéiert gouf, an déi administrativ Sprooch. Wéinst der Russifizéierungscampagne vun der russesch-zaristescher Regierung huet dat [[Russesch]]t, d'Däitsch an där Funktioun ofgeléist. Wéinst dem Sträit mat Russland gouf dat awer am [[21. Joerhonnert]] erëm geännert an elo ass [[Englesch]] déi zweet offiziell Sprooch. D'Sprooch gëtt staark gefërdert. Nieft der Educatioun, gëtt och vill Wäert op d'Fërderung vum Englesche geluecht andeems vill{{wéi vill?}} Tëleessenderen op Englesch sinn. Zanter 1988 gouf dru geschafft, d'Souveränitéit vun Estland erëm hiergestallt, an am August 1991 huet d'Land sech vun der [[Sowjetunioun]] lassgeléist. Den 18. Mee 2005 ass zu Moskau e Grenzvertrag mat de Russen ënnerschriwwe ginn. Déi Verzögerung houng mat der Weigerung vum [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|President Putin]] zesummen, fir d'estnesch Siicht vun der Annexioun vun 1940 an de [[Traité vun Dorpat]] vun 1920 z'akzeptéieren. De 27. Juni 2005 huet Russland d'Ënnerschrëft awer erëm zeréckgezu well se net mam Entworf vun der Preambel vun der estnescher Säit d'accord war. Dat well op d'Aggressioune vun der Sowjetunioun géint Estland an déi joerzéngtelaang Besatzung higewise gouf. Domat ass d'Fro vun de russesch-estnesche Grenzen nach ëmmer net gekläert. {{Update}} D'Este si frou iwwer d'Weiderentwécklung vun der Technik an hirem Land, nodeem si laang zeréck bliwwe sinn. An Estland ass et quasi zu enger elektronescher Revolutioun komm: 93&nbsp;% vun der Bevëlkerung haten 2004 en [[Handy]] a per Gesetz garantéiert de Staat den Zougang zum [[Internet]]. Wie keen eegene [[Computer]] huet, däerf gratis op engem vu ronn 700 ëffentleche Bornen an de Postbureauen oder [[Bibliothéik]]en op den Internet. Och an all Schoul muss den Internetzougank assuréiert sinn. Déi Reegelung ass eemoleg an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Duerchschnëttsléin vun den Este leie bei 812,70 €, zum Verglach: de Mindestloun zu Lëtzebuerg läit scho bei ëm déi 1.600 €, dat heescht den Duerchschnëttsloun läit nach wäit driwwer. 97% vun der estnescher Bevëlkerung hunn eng Tëlee Doheem a ganz interessant ass och nach, datt d'Esten an Europa am meeschten Zeitung liesen. Si hu 523 Zeitungsabonnenten op 1000 Awunner. == Administrativ Ënnerdeelungen == Op administrativem Plang ass Estland follgendermoossen opgedeelt: *Republik Estland (''Eesti Vabariik''); **15 Arrondissementer oder Landkreesser (''maakond''); ***79 Gemengen (''omavalitsus''), dovu 15 Stied (''linn'') a 64 Landgemengen (''vald''). === Arrondissementer === {| class="wikitable sortable zebra" |- style="line-height:133%" ! Code<br />{{small|[[ISO 3166-2:EE|ISO 3166-2]]}} ! Arrondissement ! Verwaltungs-<br />sëtz ! Awunnerzuel ! Stand |- |EE-37 |[[Arrondissement Harju|Harju]] | [[Tallinn]] | align="right" | {{wikidata|property|Q180200|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q180200|P1082|P585}}}} |- |EE-39 |[[Arrondissement Hiiu|Hiiu]] || [[Kärdla]] | align="right" | {{wikidata|property|Q1466462|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1466462|P1082|P585}}}} |- |EE-45 |[[Arrondissement Ida-Viru|Ida-Viru]] || [[Jõhvi]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189963|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189963|P1082|P585}}}} |- |EE-50 |[[Arrondissement Jõgeva|Jõgeva]] || [[Jõgeva]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189974|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189974|P1082|P585}}}} |- |EE-52 |[[Arrondissement Järva|Järva]] || [[Paide]] | align="right" | {{wikidata|property|Q188068|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188068|P1082|P585}}}} |- |EE-56 |[[Arrondissement Lääne|Lääne]] || [[Haapsalu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189968|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189968|P1082|P585}}}} |- |EE-60 |[[Arrondissement Lääne-Viru|Lääne-Viru]] || [[Rakvere]] | align="right" | {{wikidata|property|Q189952|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189952|P1082|P585}}}} |- |EE-64 |[[Arrondissement Põlva|Põlva]] || [[Põlva]] | align="right" | {{wikidata|property|Q191813|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q191813|P1082|P585}}}} |- |EE-68 |[[Arrondissement Pärnu|Pärnu]] || [[Pärnu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q185036|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q185036|P1082|P585}}}} |- |EE-71 |[[Arrondissement Rapla|Rapla]] || [[Rapla]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192352|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192352|P1082|P585}}}} |- |EE-74 |[[Arrondissement Saare|Saare]] || [[Kuressaare]] | align="right" | {{wikidata|property|Q203272|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q203272|P1082|P585}}}} |- |EE-79 |[[Arrondissement Tartu|Tartu]] || [[Tartu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192370|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192370|P1082|P585}}}} |- |EE-81 |[[Arrondissement Valga|Valga]] || [[Valga]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192362|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192362|P1082|P585}}}} |- |EE-84 |[[Arrondissement Viljandi|Viljandi]] || [[Viljandi]] | align="right" | {{wikidata|property|Q192061|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192061|P1082|P585}}}} |- |EE-87 |[[Arrondissement Võru|Võru]] || [[Võru]] | align="right" | {{wikidata|property|Q188076|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188076|P1082|P585}}}} |} == Demographie == Estland huet eng Bevëlkerung vun {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. [[File:Estland - Awunner 1922–2025 lb.png|center|600px|Entwécklung vun der Awunnerzuel an Estland (1922–2025)]] <small>Quell fir d'Zuelen: 1922 – 1989 [https://web.archive.org/web/20181210120941/https://www.miksike.ee/docs/lisakogud/tolerants/vahemused/vahemused_tekst.htm miksike.ee] an [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/estonia/ee_appen.html lcweb2.loc.gov]; 2000 – 2026: [https://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=../I_Databas/Population/01Population_indicators_and_composition/04Population_figure_and_composition/&lang=1 pub.stat.ee]</small> == Kuckt och == * [[Lennart Meri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://www.eesti.ee/est/ Portal vum Staat Estland] {{en}} * [http://www.visitestonia.com/ Tourismusportal visitestonia.com] {{en}} {{de}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Estland| ]] [[Kategorie:Republicken]] 6olrowpmhk9up69ywkeri8etrg4vy70 0 6570 2689530 2689099 2026-08-07T08:40:56Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689530 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | Fändel = Flag of the United Kingdom.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Union Jack | Wopen = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland | National Devise = Dieu et mon droit<br>(Devise vun der Monarchie) | Kaart= Europe-UK.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad = [[London]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 242.500<ref>Quell: [http://www.britannica.com/] (gekuckt August 2023)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,3 | Bevëlkerung = 67.026.000<ref name=":0" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 276 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[God Save the King]]<br>[[Fichier:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|50px|(Lauschteren)]] | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.uk]], [[.gb]] (net am Gebrauch) | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = UK Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland''' ([[englesch]]: ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''), op [[Lëtzebuergesch]] dacks mat '''Groussbritannien''' ofgekierzt, ass e souveräne Staat op den am Nordweste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]] geleeëne [[Brittesch Inselen|britteschen Inselen]]. D'Vereenegt Kinnekräich war mat senge ronn 67 Milliounen Awunner<ref name=":0" /> vun [[1973]] bis den 31. Januar 2020 Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (EU). Den 23. Juni 2016 hate si sech an engem Referendum fir en Austrëtt aus der EU ausgeschwat (de sougenannte ''[[Brexit]]''). D'Kinnekräich ass e [[G7]]-Staat a Grënnungsmember vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] an de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]]. Als [[Atommuecht]] huet et e permanente Sëtz am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen|Sécherheetsrot]]. == Geographesch Opdeelung == Zum Vereenegte Kinnekräich gehéieren d'Insel [[Groussbritannien (Insel)|Groussbritannien]], den nordëstleche Wupp vun der [[Irland (Insel)|irescher Insel]] an eng sëllege méi kleng Inselen. Den haitege Staat ass eng politesch Unioun tëscht de véier Deelstaaten [[England]], [[Wales]], [[Schottland]] (allen dräi op der Insel Groussbritannien) an [[Nordirland]] (Insel Irland). D'Grenz tëscht Nordirland an der [[Irland|Republik Irland]] ass déi eenzeg Staatsgrenz iwwer Land. Natierlech Grenze maachen den [[Atlanteschen Ozean]], d'[[Irescht Mier]], d'[[Nordmier]] an den [[Äermelkanal]] (''Manche''). D'Insel Groussbritannien ass mam [[Tunnel ënner der Manche]] mat [[Frankräich]] verbonnen. {| class="wikitable" !Insel !Deelstaat !Haaptstad !Fläch<br>(km²) !Awunner<ref name=":0">{{Citation|URL=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest|Titel=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland - Office for National Statistics|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.ons.gov.uk}}</ref><br><small>(Mëtt 2021)</small> !Densitéit (Aw./km²) |- | rowspan="3" |[[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannien]] |{{ENG}} |[[London]] | align="right" |130.278<ref>{{Citation|URL=https://www.britannica.com/facts/England|Titel=England Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |56.536.000 | align="right" |434 |- |{{SCO}} <small>(inkl. [[Hebriden]], [[Orkney]] a [[Shetlandinselen]])</small> |[[Edinburgh]] | align="right" |77.925<ref>{{Citation|URL=https://www.britannica.com/facts/Scotland|Titel=Scotland Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |5.480.000 | align="right" |70 |- |{{WLS}} |[[Cardiff]] | align="right" |20.735<ref name="britannica.com">{{Citation|URL=https://www.britannica.com/place/Northern-Ireland|Titel=Northern Ireland {{!}} History, Population, Flag, Map, Capital, & Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Datum=10.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |3.105.000 | align="right" |150 |- | |'''''Groussbritannien''''' | | align="right" |'''''228.938''''' | align="right" |'''''65.121.000''''' | align="right" |'''''284 ''''' |- |[[Irland (Insel)|Insel Irland]] |{{NIR}} |[[Belfast]] | align="right" |13.562<ref name="britannica.com"/> | align="right" |1.905.000 | align="right" |140 |- | style="background:#BBBBBB" | | style="background:#BBBBBB" |{{GBR-f}} '''Vereenegt Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland ''' | style="background:#BBBBBB" | | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''242.500''' | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''67.026.000''' | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''276 ''' |} == Politik == D'Vereenegt Kinnekräich ass eng [[parlament]]aresch Demokratie a [[konstitutionell Monarchie]]. De Regierungssëtz ass zu [[London]], der Haaptstad vum Land. Staatschef ass de Kinnek [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] D'[[Kroundependance]]n (''crown dependency'') [[Insel Man]] an d'Kanalinselen [[Jersey]] a [[Guernsey]] si formell am direkte Besëtz vun der brittescher Kroun, gehéieren awer net zum Staat. D'Vereenegt Kinnekräich huet d'Souveränitéit iwwer 14 [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebidder]], déi meescht dovu si fréier [[Krounkolonie]]n déi aus ënnerschiddlechen Ursaachen ni onofhängeg gi sinn. Aner Lännereien an Deeler vum fréiere [[Brittescht Imperium|britteschen Imperium]] sinn haut onofhängeg Staaten oder goufe wéi fir d'lescht [[1997]] [[Hong Kong]] (zanterhier nees [[China|chineesesch]]), un aner Staaten ofginn. Den historeschen Afloss deen d'brittesch Expansiounspolitik op grouss Deeler vun der Welt hat, huet sech an der Kultur a Sprooch vu Länner wéi [[Kanada]], [[Australien]], [[Neiséiland]], [[Indien]], [[Pakistan]], [[Südafrika]], de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staate vun Amerika]] an aneren, global manner aflossräichen onofhängege Staaten niddergeschloen. D'Vereenegt Kinnekräich ass bis haut iwwer d'Monarchie a [[Personalunioun]] mat 15 souveräne Staaten. Dës sougenannt [[Commonwealth Realm]]s ("Kinnekräicher vum Commonwealth") si Länner an deenen de brittesche Monarch Kinnek an offiziell Staatschef bliwwen ass. Do donieft huet d'Kinnekräich mam [[Commonwealth of Nations]] eng international Institutioun geschaf fir de politesche Kontakt mat – an der Majoritéit – Nofollgerstaate vu fréieren Territoiren aus imperialer Zäit ze halen. ==Numm== Den offizielle Staatsnumm op [[Englesch]] ass ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''. D'Britte selwer hunn awer éischter ''United Kingdom'', ''Britain'' oder ''UK'' am alldeegleche Gebrauch wa se vun hirem Land schwätzen. Den offizielle Staatsnumm an de [[Sprooch]]en déi der [[Europäesch Charta fir Regional- oder Minoritéitssproochen|Europäescher Charta fir Regional- oder Minoritéitssproochen]] no regional vum Vereenegte Kinnekräich unerkannt gi sinn: * ''Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon'' ([[Walisesch]]) * ''An Rìoghachd Aonaichte na Breatainn Mhòr agus Eirinn a Tuath'' ([[Schottesch]]) * ''Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann'' ([[Irlännesch]]) * ''An Rywvaneth Unys a Vreten Veur hag Iwerdhon Glédh'' ([[Kornesch]]) * ''Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Ireland'' ([[Scots]]) Am Lëtzebuergesche gëtt – gradewéi an enger Rëtsch aner Sproochen – vill vu "Groussbritannien", dacks souguer nach vun "[[England]]" geschwat wann d'Vereenegt Kinnekräich gemengt ass. Groussbritannien ass reng geographesch gesi falsch, well et eeben och den offiziellen Numm vun der gréisster vun de britteschen Inselen ass. Zu der [[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannie]] gehéiere just England, Wales a Schottland. Dee véierte Landesdeel, Nordirland läit dogéint op der [[Irland (Insel)|Insel Irland]]. De "Great" am Great Britain kënnt vum [[franséisch]]e ''Grande Bretagne'' a markéiert den Ënnerscheed zu der franséischer [[Bretagne]]. De [[Latäin|laténgeschen]] Numm ''Britannia'' geet op d'[[Kelten|keltescht]] Wuert "Brith" fir faarweg oder fleckeg zeréck. ==Beschreiwung== ===Klima=== D'Klima ass ozeanesch mat kille Summeren a mëlle Wanteren. Duerch deen heefege Westwand kënnt vill fiicht Loft iwwer d'Inselen an et reent relativ vill. Bedéngt duerch déi héich Loftfiichtegkeet entsteet dacks Niwwel. D'Klima gëtt staark vum [[Golfstroum]] beaflosst. ===Vegetatioun=== Fréier gouf et grouss Bëscher, déi awer staark ofgeholzt goufe well d'Land vill Holz gebraucht huet, fir Schëffer ze bauen. ===Bevëlkerung=== Nieft den Englänner, Waliser, Schotten an Iren, liewe vill Mënschen aus dem [[Commonwealth]], déi zanter 1950 agewandert sinn, an den Industriegebidder op de britteschen Inselen. Méi wéi en Drëttel vun allen Awunner liewen an de grousse Ballungsraim. Wales a Schottland si relativ dënn besiidelt. ===Relioun=== D'Majoritéit vun den Awunner bekennt sech zur [[Kierch vun England]], déi d'Staatskierch ass. ==Literatur== * Marshall, John, 2020. ''≠LuxUK Links. 150 stories connecting the United Kingdom and Luxembourg.'' Maison Moderne. ISBN 978-9959-33-28-9 [Den John Marshall ass zanter 2016 britteschen Ambassadeur zu Lëtzebuerg]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.direct.gov.uk/ direct.gov.uk] Brittescht Regierungsportal * {{en}} [http://www.royal.gov.uk/ royal.gov.uk] Offiziell Websäit vun der brittescher Monarchie * {{en}} [http://www.visitbritain.com/ visitbritain.com] Offiziellen Touristeguide {{Autoritéitskontroll}} {{NATO}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Vereenegt Kinnekräich| AAA]] qricraqj0qghv6tbivshe3g874wjpxn 2689833 2689530 2026-08-07T08:51:47Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689833 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | Fändel = Flag of the United Kingdom.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Union Jack | Wopen = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland | National Devise = Dieu et mon droit<br>(Devise vun der Monarchie) | Kaart= Europe-UK.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad = [[London]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 242.500<ref>Quell: [http://www.britannica.com/] (gekuckt August 2023)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,3 | Bevëlkerung = 67.026.000<ref name=":0" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 276 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[God Save the King]]<br>[[Fichier:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|50px|(Lauschteren)]] | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 (+1 am Summer) | Internet TLD = [[.uk]], [[.gb]] (net am Gebrauch) | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = UK Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland''' ([[englesch]]: ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''), op [[Lëtzebuergesch]] dacks mat '''Groussbritannien''' ofgekierzt, ass e souveräne Staat op den am Nordweste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]] geleeëne [[Brittesch Inselen|britteschen Inselen]]. D'Vereenegt Kinnekräich war mat senge ronn 67 Milliounen Awunner<ref name=":0" /> vun [[1973]] bis den 31. Januar 2020 Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (EU). Den 23. Juni 2016 hate si sech an engem Referendum fir en Austrëtt aus der EU ausgeschwat (de sougenannte ''[[Brexit]]''). D'Kinnekräich ass e [[G7]]-Staat a Grënnungsmember vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] an de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]]. Als [[Atommuecht]] huet et e permanente Sëtz am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen|Sécherheetsrot]]. == Geographesch Opdeelung == Zum Vereenegte Kinnekräich gehéieren d'Insel [[Groussbritannien (Insel)|Groussbritannien]], den nordëstleche Wupp vun der [[Irland (Insel)|irescher Insel]] an eng sëllege méi kleng Inselen. Den haitege Staat ass eng politesch Unioun tëscht de véier Deelstaaten [[England]], [[Wales]], [[Schottland]] (allen dräi op der Insel Groussbritannien) an [[Nordirland]] (Insel Irland). D'Grenz tëscht Nordirland an der [[Irland|Republik Irland]] ass déi eenzeg Staatsgrenz iwwer Land. Natierlech Grenze maachen den [[Atlanteschen Ozean]], d'[[Irescht Mier]], d'[[Nordmier]] an den [[Äermelkanal]] (''Manche''). D'Insel Groussbritannien ass mam [[Tunnel ënner der Manche]] mat [[Frankräich]] verbonnen. {| class="wikitable" !Insel !Deelstaat !Haaptstad !Fläch<br>(km²) !Awunner<ref name=":0">{{Citation|URL=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest|Titel=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland - Office for National Statistics|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.ons.gov.uk}}</ref><br><small>(Mëtt 2021)</small> !Densitéit (Aw./km²) |- | rowspan="3" |[[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannien]] |{{ENG}} |[[London]] | align="right" |130.278<ref>{{Citation|URL=https://www.britannica.com/facts/England|Titel=England Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |56.536.000 | align="right" |434 |- |{{SCO}} <small>(inkl. [[Hebriden]], [[Orkney]] a [[Shetlandinselen]])</small> |[[Edinburgh]] | align="right" |77.925<ref>{{Citation|URL=https://www.britannica.com/facts/Scotland|Titel=Scotland Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |5.480.000 | align="right" |70 |- |{{WLS}} |[[Cardiff]] | align="right" |20.735<ref name="britannica.com">{{Citation|URL=https://www.britannica.com/place/Northern-Ireland|Titel=Northern Ireland {{!}} History, Population, Flag, Map, Capital, & Facts {{!}} Britannica|Gekuckt=19.08.2023|Datum=10.08.2023|Wierk=www.britannica.com|Sprooch=en}}</ref> | align="right" |3.105.000 | align="right" |150 |- | |'''''Groussbritannien''''' | | align="right" |'''''228.938''''' | align="right" |'''''65.121.000''''' | align="right" |'''''284 ''''' |- |[[Irland (Insel)|Insel Irland]] |{{NIR}} |[[Belfast]] | align="right" |13.562<ref name="britannica.com"/> | align="right" |1.905.000 | align="right" |140 |- | style="background:#BBBBBB" | | style="background:#BBBBBB" |{{GBR-f}} '''Vereenegt Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland ''' | style="background:#BBBBBB" | | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''242.500''' | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''67.026.000''' | style="background:#BBBBBB;text-align:right" |'''276 ''' |} == Politik == D'Vereenegt Kinnekräich ass eng [[parlament]]aresch Demokratie a [[konstitutionell Monarchie]]. De Regierungssëtz ass zu [[London]], der Haaptstad vum Land. Staatschef ass de Kinnek [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] D'[[Kroundependance]]n (''crown dependency'') [[Insel Man]] an d'Kanalinselen [[Jersey]] a [[Guernsey]] si formell am direkte Besëtz vun der brittescher Kroun, gehéieren awer net zum Staat. D'Vereenegt Kinnekräich huet d'Souveränitéit iwwer 14 [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebidder]], déi meescht dovu si fréier [[Krounkolonie]]n déi aus ënnerschiddlechen Ursaachen ni onofhängeg gi sinn. Aner Lännereien an Deeler vum fréiere [[Brittescht Imperium|britteschen Imperium]] sinn haut onofhängeg Staaten oder goufe wéi fir d'lescht [[1997]] [[Hong Kong]] (zanterhier nees [[China|chineesesch]]), un aner Staaten ofginn. Den historeschen Afloss deen d'brittesch Expansiounspolitik op grouss Deeler vun der Welt hat, huet sech an der Kultur a Sprooch vu Länner wéi [[Kanada]], [[Australien]], [[Neiséiland]], [[Indien]], [[Pakistan]], [[Südafrika]], de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staate vun Amerika]] an aneren, global manner aflossräichen onofhängege Staaten niddergeschloen. D'Vereenegt Kinnekräich ass bis haut iwwer d'Monarchie a [[Personalunioun]] mat 15 souveräne Staaten. Dës sougenannt [[Commonwealth Realm]]s ("Kinnekräicher vum Commonwealth") si Länner an deenen de brittesche Monarch Kinnek an offiziell Staatschef bliwwen ass. Do donieft huet d'Kinnekräich mam [[Commonwealth of Nations]] eng international Institutioun geschaf fir de politesche Kontakt mat – an der Majoritéit – Nofollgerstaate vu fréieren Territoiren aus imperialer Zäit ze halen. ==Numm== Den offizielle Staatsnumm op [[Englesch]] ass ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''. D'Britte selwer hunn awer éischter ''United Kingdom'', ''Britain'' oder ''UK'' am alldeegleche Gebrauch wa se vun hirem Land schwätzen. Den offizielle Staatsnumm an de [[Sprooch]]en déi der [[Europäesch Charta fir Regional- oder Minoritéitssproochen|Europäescher Charta fir Regional- oder Minoritéitssproochen]] no regional vum Vereenegte Kinnekräich unerkannt gi sinn: * ''Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon'' ([[Walisesch]]) * ''An Rìoghachd Aonaichte na Breatainn Mhòr agus Eirinn a Tuath'' ([[Schottesch]]) * ''Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann'' ([[Irlännesch]]) * ''An Rywvaneth Unys a Vreten Veur hag Iwerdhon Glédh'' ([[Kornesch]]) * ''Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Ireland'' ([[Scots]]) Am Lëtzebuergesche gëtt – gradewéi an enger Rëtsch aner Sproochen – vill vu "Groussbritannien", dacks souguer nach vun "[[England]]" geschwat wann d'Vereenegt Kinnekräich gemengt ass. Groussbritannien ass reng geographesch gesi falsch, well et eeben och den offiziellen Numm vun der gréisster vun de britteschen Inselen ass. Zu der [[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannie]] gehéiere just England, Wales a Schottland. Dee véierte Landesdeel, Nordirland läit dogéint op der [[Irland (Insel)|Insel Irland]]. De "Great" am Great Britain kënnt vum [[franséisch]]e ''Grande Bretagne'' a markéiert den Ënnerscheed zu der franséischer [[Bretagne]]. De [[Latäin|laténgeschen]] Numm ''Britannia'' geet op d'[[Kelten|keltescht]] Wuert "Brith" fir faarweg oder fleckeg zeréck. ==Beschreiwung== ===Klima=== D'Klima ass ozeanesch mat kille Summeren a mëlle Wanteren. Duerch deen heefege Westwand kënnt vill fiicht Loft iwwer d'Inselen an et reent relativ vill. Bedéngt duerch déi héich Loftfiichtegkeet entsteet dacks Niwwel. D'Klima gëtt staark vum [[Golfstroum]] beaflosst. ===Vegetatioun=== Fréier gouf et grouss Bëscher, déi awer staark ofgeholzt goufe well d'Land vill Holz gebraucht huet, fir Schëffer ze bauen. ===Bevëlkerung=== Nieft den Englänner, Waliser, Schotten an Iren, liewe vill Mënschen aus dem [[Commonwealth]], déi zanter 1950 agewandert sinn, an den Industriegebidder op de britteschen Inselen. Méi wéi en Drëttel vun allen Awunner liewen an de grousse Ballungsraim. Wales a Schottland si relativ dënn besiidelt. ===Relioun=== D'Majoritéit vun den Awunner bekennt sech zur [[Kierch vun England]], déi d'Staatskierch ass. ==Literatur== * Marshall, John, 2020. ''≠LuxUK Links. 150 stories connecting the United Kingdom and Luxembourg.'' Maison Moderne. ISBN 978-9959-33-28-9 [Den John Marshall ass zanter 2016 britteschen Ambassadeur zu Lëtzebuerg]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.direct.gov.uk/ direct.gov.uk] Brittescht Regierungsportal * {{en}} [http://www.royal.gov.uk/ royal.gov.uk] Offiziell Websäit vun der brittescher Monarchie * {{en}} [http://www.visitbritain.com/ visitbritain.com] Offiziellen Touristeguide {{Autoritéitskontroll}} {{NATO}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Vereenegt Kinnekräich| AAA]] tk3kbqjzv1jnvuxpeyyrxv8h5691onn 0 6571 2689298 2689098 2026-08-06T15:40:16Z GilPe 14980 vu Wikidata 2689298 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoIT}}{{Infobox Land | Numm = Repubblica Italiana | Fändel = Flag of Italy.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Italien | Wopen = Italy-Emblem.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Italien | National Devise = | Kaart = EU-Italy.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Italieenesch]]<br>(regional och [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Ladinesch]], [[Furlanesch]] a [[Sloweenesch]]) | Haaptstad = [[Roum]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 301.338 | Fläch Plaz = 72 | Waasserfläch = 2,4 | Bevëlkerung = 60.674.003 {{small|(2015)}} | Bevëlkerung Plaz = 23 | Bevëlkerungsdicht = 201,3 | Onofhängegkeet = [[17. Mäerz]] [[1861]]: Vereenegung<br>[[2. Juni]] [[1946]]: Republik | Nationalfeierdag = [[2. Juni]] | Nationalhymn = ''Fratelli d'Italia - Inno di Mameli''<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/8/8f/ItalyX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.it]] | Telefonsprefix = +39 | Notizen = | Extra Bild = Regionen in Italien beschriftet.png | Extra Bild Text = ''[[Italieenesch Regiounen|Regiounen an Italien]]''}} [[Fichier:Naples from the Castello Sant Elmo with Abbazia San Martino the port and the Vesuv.jpg|thumb|[[Neapel]], déi drëttgréisst Stad an Italien]] '''Italien''', offiziell '''Italieenesch Republik''' ([[Italieenesch|ital]].: ''Repubblica Italiana'') ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Südeuropa]]. Et grenzt am Norden un d'[[Schwäiz]] an un [[Éisträich]] a [[Slowenien]], am Westen un d'[[Tyrrhenescht Mier|Tyrrhenescht]] an un d'[[Ligurescht Mier]], am Osten un d'[[Adriatescht Mier|Adria]] an am Nordwesten u [[Frankräich]]. Nieft dem italieenesche Festland gehéieren och d'[[Mëttelmier]]inselen [[Elba]], [[Sardinien]], [[Sizilien]] an eng Rëtsch méi kleng [[Insel]]e wéi d'[[Toskanesch Inselen]], [[Ischia]], [[Capri]] an d'[[Liparesch Inselen]] zu der Republik. [[San Marino]] an d'[[Vatikanstad]] si politesch onofhängeg [[Enklav]]en um Territoire vum italieenesche Festland. [[Fichier:Sentiero_del_Viandante_DSC_6340_(14020554463).jpg|thumb|Vue iwwer de [[Lago di Como|Comer Séi]] vum [[Sentiero del Viandante]] vu [[Lierna]] aus. An der Mëtt vum Bild ass [[Bellagio]] ze gesinn an hanne läit [[Cadenabbia]] a [[Griante]].]] Italien ass e Grënnungsmember vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]], a vun der [[NATO]] a gehéiert zur Grupp vun de [[G7|G7-Länner]]. == Geographie == Geographesch gesinn ënnerscheet een: * d'[[italieenescht Festland]] an d'Haaptinselen: ** [[Sardinien]] (Sardegna) a ** [[Sizilien]] (Sicilia) === Ënnerdeelungen === Italien ass politesch an 20 Regiounen (''regioni'') mat jee enger eegener Regierung agegliddert, déi awer manner Kompetenzen hu wéi d'Bundeslänner an Däitschland oder d'Kantonen an der Schwäiz. Dës Regioune bestinn aus engem Total vun 108 Provënzen, déi hirersäits erëm a Gemengen opgedeelt sinn. Fënnef Regioune profitéiere vun engem extrae Statut, deen hinne méi autonom Kompetenze gëtt (op der Lëscht mat engem Stärche markéiert): {| | * [[Regioun Abruzzen|Abruzzen]] (''Abruzzo'') * [[Aostadall]] (''Valle d'Aosta'') * * [[Apulien]] (''Puglia'') * [[Basilicata]] (''Basilicata'') * [[Emilia-Romagna]] * [[Friul-Julesch Venetien]] (''Friuli-Venezia Giulia'') * * [[Kalabrien]] (''Calabria'') * [[Kampanien]] (''Campania'') * [[Latium]] (''Lazio'') * [[Ligurien]] (''Liguria'') | * [[Lombardei]] (''Lombardia'') * [[Marken]] (''Marche'') * [[Molise]] * [[Piemont]] (''Piemonte'') * [[Sardinien]] (''Sardegna'') * * [[Sizilien]] (''Sicilia'') * * [[Toskana]] (''Toscana'') * [[Venetien]] (''Veneto'') * [[Trentino-Südtiroul]] (''Trentino-Alto Adige'') * * [[Umbrien]] (''Umbria'') |} === Gréisst Stied === Déi gréisst Stad an Italien ass d'Haaptstad Roum. Den 31. Dezember 2014 waren déi 20 italieenesch Stied mat de meeschten Awunner: {| | * [[Roum]] (''Roma'') - 2.872.021 * [[Mailand]] (''Milano'') - 1.337.155 * [[Neapel]] (''Napoli'') - 978.399 * [[Turin]] (''Torino'') - 896.773 * [[Palermo]] - 678.492 * [[Genua]] (''Genova'') - 592.507 * [[Bologna]] - 386.181 * [[Florenz]] (''Firenze'') - 381.037 * [[Bari]] - 327.361 * [[Catania]] - 315.601 | * [[Venedeg]] (''Venezia'') - 264.579 * [[Verona]] - 260.125 * [[Messina]] - 240.414 * [[Padua]] (''Padova'') - 211.210 * [[Triest]] (''Trieste'') - 205.413 * [[Tarent]] (''Taranto'') - 202.016 * [[Brescia]] - 196.058 * [[Prato]] - 191.002 * [[Parma]] - 190.284 * [[Modena]] - 185.148 |} == Reliounen == Mat 80,2&nbsp;% [[Kathoulesch Kierch|Katholicken]] a 16,2&nbsp;% Konfessiounslosen ass Italien e kathoulesch markéiert Land. Nëmmen 3,6&nbsp;% vun den Awunner gehéieren zu anere Reliounen, dorënner 231.226 [[Zeie vu Jehova]] a 35.000 [[Juddentum|Judden]]. == Ekonomie == === Tourismus === Vun Touriste staark besicht Stied, Dierfer a Plazen: {| | * [[Amalfi]] * [[Brescello]], Uertschaft wou d'Filmer iwwer den [[Don Camillo]] gedréit goufen * [[Capri]] * [[Cremona]] | * [[Gardaséi]] * [[Genova]] * [[Mailand]] * [[Messina]] | * [[Parma]] * [[Pisa]] * [[Portofino]] * [[Portovenere]] | * [[Roum]] * [[Sorrent]] * [[Taormina]] * [[Venedeg]] |} == Kuckt och == * [[Réimescht Räich]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.parlamento.it/ Offiziell Säit vum italieenesche Parlament (op Italieenesch)] * [https://amblussemburgo.esteri.it/ D'italieenesch Ambassade zu Lëtzebuerg] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Italien|!]] 6kg2jko2kp95y9li847x60bjueke1g2 0 6572 2689431 2689132 2026-08-07T08:38:30Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689431 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Latvijas Republika | Fändel = Flag of Latvia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lettland | Wopen = Coat of Arms of Latvia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Lettland | National Devise = | Kaart= EU-Latvia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Lettesch]] | Haaptstad = [[Riga]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierministesch | Regierungschef = | Total Fläch= 64 589 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[18. November]] | Nationalhymn = [[Dievs, svētī Latviju]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/4f/LatviaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.lv]] | Telefonsprefix = +371 | Notizen = | Extra Bild = Un-latvia.png | Extra Bild2 = }} '''Lettland''' ([[Lettesch|lv]]: ''Latvija'') ass eng Republik am Nordoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Lettland läit tëscht senge [[Baltikum|balteschen Noperen]] [[Estland]] (Norden) a [[Litauen]] (Süden). Am Weste mécht d'Küst zum [[Baltescht Mier|Ostmier]] d'Grenz. Am Osten, respektiv Südosten, grenzt Lettland u [[Russland]] a [[Wäissrussland]]. == Geographie == Lettland besteet am Weesentlechen aus fënnef historesche Regiounen: [[Kurland]] (Lettesch: ''Kurzeme'') am Westen, [[Livland]] (''Vidzeme'') am Nordosten, [[Semgallen]] (''Zemgale'') a [[Selonien]] (''Sēlija''), enger schmueler Sträif tëscht dem Floss [[Düna]] (''Daugava'') an der litauescher Grenz, gradewéi [[Lettgallen]] (''Latgale'') am Südosten. Et besteet gréisstendeels aus enger hiwweleger [[Morän|Moränelandschaft]] mat [[Bësch|Bëscher]], ville [[Séi|Séien]] an enger laanger, relativ flaacher Küst. Déi längst Flëss a Lettland sinn d'Düna an d'[[Gauja]]. De [[Lubānsséi]] ass mat enger Fläch vun 80,7&nbsp;{{Km²}} de gréisste Séi a Lettland, iwwerdeems den [[Dridzaséi]] den déifste Séi an de baltesche Staaten ass (bis zu 65,1&nbsp;m déif). D'Haaptstad [[Rīga|Riga]] ass och de geographeschen Zentrum vum Land. De [[Golf vu Riga]], eng Bucht um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]], läit am Nordweste vum Land. D'Republik Lettland huet eng Fläch vu 64.589&nbsp;km² an ass domat just e bësse méi kleng wéi den Noper Littauen (65.300&nbsp;km²). D'Land erstreckt sech an Ost-West-Richtung iwwer 450&nbsp;km an an Nord-Süd-Richtung iwwer 210&nbsp;km. == Geschicht == Um Enn vum [[Zweete Weltkrich]] gouf Lettland vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] eruewert an duerno als [[Lettesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] un d'[[Sowjetunioun]] ugeschloss, bis et nom Zerfall vun där, den 21. August 1991 nees en eegestännege Staat gouf. D'Republik gouf [[2004]] Member vun der [[NATO]] a vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]].<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> Den 21. Dezember 2007 ass Lettland dem [[Schengen-Raum]], an den 1. Januar 2014 der [[Eurozon]] bäigetrueden.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/498268.html|Titel=Lettland: Mam neie Joer koum den Euro|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Juli 2016 gouf Lettland Member vun der [[OECD]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.mk.gov.lv/ Site vum lettesche Ministerrot] {{en}} {{fr}} * [http://www.saeima.lv/ Site vum lettesche Parlament] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lettland| ]] b6h2qv8t5i25grpjgocpm1r31amhosf 2689754 2689431 2026-08-07T08:49:45Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689754 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Latvijas Republika | Fändel = Flag of Latvia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lettland | Wopen = Coat of Arms of Latvia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Lettland | National Devise = | Kaart= EU-Latvia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Lettesch]] | Haaptstad = [[Riga]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 64 589 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[18. November]] | Nationalhymn = [[Dievs, svētī Latviju]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/4f/LatviaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.lv]] | Telefonsprefix = +371 | Notizen = | Extra Bild = Un-latvia.png | Extra Bild2 = }} '''Lettland''' ([[Lettesch|lv]]: ''Latvija'') ass eng Republik am Nordoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Lettland läit tëscht senge [[Baltikum|balteschen Noperen]] [[Estland]] (Norden) a [[Litauen]] (Süden). Am Weste mécht d'Küst zum [[Baltescht Mier|Ostmier]] d'Grenz. Am Osten, respektiv Südosten, grenzt Lettland u [[Russland]] a [[Wäissrussland]]. == Geographie == Lettland besteet am Weesentlechen aus fënnef historesche Regiounen: [[Kurland]] (Lettesch: ''Kurzeme'') am Westen, [[Livland]] (''Vidzeme'') am Nordosten, [[Semgallen]] (''Zemgale'') a [[Selonien]] (''Sēlija''), enger schmueler Sträif tëscht dem Floss [[Düna]] (''Daugava'') an der litauescher Grenz, gradewéi [[Lettgallen]] (''Latgale'') am Südosten. Et besteet gréisstendeels aus enger hiwweleger [[Morän|Moränelandschaft]] mat [[Bësch|Bëscher]], ville [[Séi|Séien]] an enger laanger, relativ flaacher Küst. Déi längst Flëss a Lettland sinn d'Düna an d'[[Gauja]]. De [[Lubānsséi]] ass mat enger Fläch vun 80,7&nbsp;{{Km²}} de gréisste Séi a Lettland, iwwerdeems den [[Dridzaséi]] den déifste Séi an de baltesche Staaten ass (bis zu 65,1&nbsp;m déif). D'Haaptstad [[Rīga|Riga]] ass och de geographeschen Zentrum vum Land. De [[Golf vu Riga]], eng Bucht um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]], läit am Nordweste vum Land. D'Republik Lettland huet eng Fläch vu 64.589&nbsp;km² an ass domat just e bësse méi kleng wéi den Noper Littauen (65.300&nbsp;km²). D'Land erstreckt sech an Ost-West-Richtung iwwer 450&nbsp;km an an Nord-Süd-Richtung iwwer 210&nbsp;km. == Geschicht == Um Enn vum [[Zweete Weltkrich]] gouf Lettland vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] eruewert an duerno als [[Lettesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] un d'[[Sowjetunioun]] ugeschloss, bis et nom Zerfall vun där, den 21. August 1991 nees en eegestännege Staat gouf. D'Republik gouf [[2004]] Member vun der [[NATO]] a vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]].<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> Den 21. Dezember 2007 ass Lettland dem [[Schengen-Raum]], an den 1. Januar 2014 der [[Eurozon]] bäigetrueden.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/498268.html|Titel=Lettland: Mam neie Joer koum den Euro|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Juli 2016 gouf Lettland Member vun der [[OECD]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.mk.gov.lv/ Site vum lettesche Ministerrot] {{en}} {{fr}} * [http://www.saeima.lv/ Site vum lettesche Parlament] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Lettland| ]] rvfb3a1ucpizzlqxzbpxpmbm629g88o 0 6604 2689442 2689126 2026-08-07T08:38:46Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689442 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Repubblika ta' Malta<br>Republic of Malta | Fändel = Flag of Malta.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Malta | Wopen = Coat_of_arms_of_Malta.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Malta | National Devise = "Duerch de Courage an d'Konstanz" | Kaart = EU-Malta.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malteesesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Valletta]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 315,5 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 404 039<ref name="pop">[http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 Vollekszielung vum 27. November 2005. Source]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 1282 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>den [[21. September]] [[1964]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[L-Innu Malti]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/2/24/MaltahymnX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.mt]] | Telefonsprefix = +356 | Notizen = | Extra Bild = Malta Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Malta''' ''(malt.: Repubblika ta'Malta)'' ass dee klengsten [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Inselstaat am [[Mëttelmier]] a klengste [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|Memberstaat]] vun der [[EU]]. == Geschicht == Déi éischt Mënsche sinn ongeféier 5000 v. Chr. vu [[Sizilien]] aus op Malta komm. 4000 - 3000 v. Chr. sinn d'Megalith-Tempele gebaut ginn. Malta stoung ënner dem Afloss vu ville Kulturen. Fir d'éischt ware [[Phenizien|Phenizier]] do, duerno d'[[Griicheland|Griichen]], da bis 218 v. Chr. d'[[Karthager]]. Vun 218 bis 201 v. Chr. huet den [[Punesch Kricher|Zweete Punesche Krich]] gedauert an d'[[Réimescht Räich|Réimer]] hunn d'Muecht op Malta iwwerholl. Am Joer [[60]] ass den [[Apostel Paulus]] op Malta ukomm an huet d'Insel evangeliséiert. Dunn ass d'Insel an d'Hänn vun de [[Vandalen]] iwwergaangen, duerno an déi vun de [[Goten]]. Déi goufe vun de [[Byzantiner]] verdriwwen a sou war Malta bis [[870]] vum byzantinesche Räich besat. [[870]] war d'Invasioun vun den [[Araber]] op der Insel. Si koume vu Sizilien eriwwer. [[1090]] hunn d'[[Normannen]] d'Muecht iwwerholl, du koumen d'[[Aragonier]], bis [[1530]] d'[[Osmanen]] ugefaangen hunn, Malta unzegräifen. D'Insel, déi zu deem Zäitpunkt vum [[Malteeseruerden|Malteeseruerde]] regéiert gouf, konnt sech géint d'Ugrëff vun den Tierke behaapten. Malta gouf den [[21. September]] [[1964]] onofhängeg [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. Den [[1. Mee]] [[2004]] ass Malta an d'[[EU]] bäigetrueden. == Geographie == Malta läit am Mëttelmier, 90&nbsp;km südlech vu [[Sizilien]]. De malteesesche Staat besteet aus dräi bewunnten [[Insel]]en, Malta, [[Gozo]] a [[Comino]] souwéi dräi onbewunnten, [[Cominotto]], [[Filfla]] a [[St. Pauls Island]]. {{Méi Info 1|Malteesesch Inselen}} Malta huet 245,6 [[km&sup2;]], Gozo 67 [[km&sup2;]] an de Rescht vun den Inselen 3 [[km&sup2;]]. Déi gréisst Längt vu Malta huet 27&nbsp;km, an déi gréisst Breet 14&nbsp;km. Zu Gozo sinn et 14&nbsp;km Längt a 7&nbsp;km Breet. Malta huet keng Bierger a keng Flëss. Op der Küst sinn Häfen, Sandplagen a kleng Fielsebuchten. == Klima == Malta huet e [[Klima|Mëttelmierklima]]. De Wanter geet vu Mëtt November bis Enn Mäerz. Wann et reent oder wa Wand ass, dann héchstens 2 Deeg hannereneen. De kaalste Mount ass de Februar wou d'[[Temperatur]]e bis op 10 [[Grad Celsius]] an der Nuecht kënne falen. Meeschtens reent et just kuerz a staark. De Summer geet vu Mee bis September. Duerchschnëttstemperatur am Summer ass 23,5 Grad Celsius. Am Summer reent et bal ni an d'Temperaturen erreechen och rar 40 Grad am August. Malta zielt zu de Länner op der Welt wou et am mannste reent. == Ënnerdeelung == D'Haaptinsel Malta ass a fënnef Bezierker agedeelt, Gozo a Comino sinn zesummen de sechste Bezierk. Zanter [[1993]] ass Malta an 68 lokal Verwaltungseenheeten agedeelt: {|border="1" style="border-collapse:collapse; border-color:#ccc; font-size:95%;" cellpadding="2" cellspacing="2" |colspan="3" bgcolor="#f1f1f1" align="center"|'''Insel Malta''' |bgcolor="#f1f1f1" align="center"|'''Gozo''' |- |valign="top" width="22%" bgcolor="#ffffff"| * [[Attard]] * [[Balzan]] * [[Birgu]] * [[Birkirkara]] * [[Birzebbuga|Birżebbuġa]] * [[Bormla]] * [[Dingli]] * [[Fgura]] * [[Floriana]] * [[Gudja]] * [[Gzira|Gżira]] * [[Gharghur|Għargħur]] * [[Ghaxaq|Għaxaq]] * [[Hamrun|Ħamrun]] * [[Iklin]] * [[Isla]] * [[Kalkara]] * [[Kirkop]] |valign="top" width="22%" bgcolor="#ffffff"| * [[Lija]] * [[Luqa]] * [[Marsa]] * [[Marsaskala]] * [[Marsaxlokk]] * [[Mdina]] * [[Mellieha|Mellieħa]] * [[Mgarr|Mġarr]] * [[Mosta]] * [[Mqabba]] * [[Msida]] * [[Mtarfa]] * [[Naxxar]] * [[Paola (Malta)|Paola]] * [[Pembroke (Malta)|Pembroke]] * [[Pietà (Malta)|Pietà]] * [[Qormi]] * [[Qrendi]] |valign="top" width="29%" bgcolor="#ffffff"| * [[Rabat-Mdina]] * [[Safi]] * [[St. Julian's]] (San Ġiljan) * [[St. Lucia's]] (Santa Luċija) * [[St. Paul's Bay]] (San Pawl il-Baħar) * [[San Gwann|San Ġwann]] * [[Santa Venera]] * [[Siggiewi|Siġġiewi]] * [[Sliema]] * [[Swieqi]] * [[Ta' Xbiex]] * [[Tarxien]] * [[Valletta]] * [[Xghajra|Xgħajra]] * [[Zabbar|Żabbar]] * [[Zebbug (Malta)|Żebbuġ]] * [[Zejtun|Żejtun]] * [[Zurrieq|Żurrieq]] |valign="top" width="27%" bgcolor="#ffffff"| * [[Fontana (Malta)|Fontana]] * [[Ghajnsielem|Għajnsielem]] * [[Gharb|Għarb]] * [[Ghasri|Għasri]] * [[Kercem|Kerċem]] * [[Munxar]] * [[Nadur]] * [[Qala]] * [[Victoria (Malta)|Victoria]] (Rabat) * [[Saint Lawrence (Malta)|Saint Lawrence]] (San Lawrenz) * [[Sannat]] * [[Xaghra|Xagħra]] * [[Xewkija]] * [[Zebbug (Gozo)|Żebbuġ]] |} == Politik == Malta huet sech den [[13. Dezember]] [[1974]] zu enger parlamentarescher Republik erkläert. Vum 21. September 1964 ass Malta vu Grousbritannien onofhängeg, ass awer nach am [[Commonwealth]]. Et gëtt zwou grouss Haaptparteien: d<nowiki>'</nowiki>''Nationalist Party'' (konservativ) an d'''Malta Labour Party'' (sozialdemokratesch). D'Walbedeelegung läit traditionell bei iwwer 90 %. D'[[Parlament]] huet 65 Sëtz. == Bevëlkerung == Malta hat 2005 eng Bevëlkerung vu 404 039 Leit.<ref name="pop" /> De Gebuertentaux ass deen niddregsten a ganz Europa a läit bei 10,1 pro Dausend. Op Camino, der klengster bewunnter Insel, wunne just 3 Malteeser. == Relioun == Zirka 96 % vun der Populatioun si réimesch-kathoulesch. Donieft gëtt et nach Judden a Protestanten. == Sprooch a Schrëft == D'Landessprooch ass [[Malteesesch]], eng semitesch [[Sprooch]] mat arabeschem a romaneschem Aschlag. Et ass déi eenzeg semitesch Sprooch déi mat laténgesche Buschtawe geschriwwe gëtt. [[Englesch]] gëtt als zweet Amtssprooch benotzt. Als drëtt Sprooch léieren d'Malteeser [[Italieenesch]] an der Schoul. Malteesesch ass e fréieren arabeschen [[Dialekt]], mat staarkem Afloss vun der italieenescher Sprooch, awer och vum Franséischen, Engleschen a Spueneschen. == Ekonomie == Zanter dem [[1. Januar]] [[2008]] huet Malta den [[Euro]] als Wärung. Virdru war dat d'[[Malteesesch Lira]], op [[Malteesesch]]: ''Lira Maltija''. Malta beschäftegt sech mam Opbau vun der [[Industrie]] an dem [[Tourismus]], nodeem déi brittesch Marinn ofgezu ginn ass, fir sou de finanziellen Deel ze kompenséieren. Opdeelung vum [[Bruttosozialprodukt]]: 25 % Industrie, 72 % Déngschtleeschtungssecteur (dovun 35 % Tourismus) an 3 % Landwirtschaft. Exportgidder sinn: Elektronik, Autosdeeler, Textil- a landwirtschaftlech Produkter. == Kultur == === Kuckeswäertes === * [[Megalithesch Tempele vu Malta|Megalithesch Tempelen]] * [[Blo Fënster vu Gozo]] * [[Tempele vu Ggantija]] * [[Fort St. Elmo]] zu Valetta == Verkéier == Op Malta gëtt lénks gefuer. Eisebunn gëtt et keng méi op der Insel. == Fotosalbum vu Malta == <gallery> Image:Valletta10.jpg|Valletta, Vue op den Hafen (Ostsäit) Image:Valletta12.jpg|Aner Vue op den Hafen Image:Valletta14.jpg|Mdina, An der Festung Image:Valletta15.jpg|Mdina, D'Festungsmaueren Image:St Johns Co-Cathedral.jpg|Valletta: D'Kathedral Image:Valetta Lower Barracca Gardens.JPG|D'Lower Barracca Gardens zu Valetta Image:Fort St. Elmo; Valletta, Malta.jpg|De Fort St. Elmo zu Valetta Image:Gozo Azure Window.JPG|Déi blo Fënster zu Gozo </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Malta}} * [http://www.gov.mt/ Websäit vun der malteesescher Regierung] * {{en}} [[Fichier:Wikitravel.png|40px]] '''[http://wikitravel.org/en/Malta Malta]''' {{clear}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Malta| ]] [[Kategorie:Inselen am Mëttelmier]] [[Kategorie:Malteesesch Inselen]] hk0uhoj974rb5v2gisri9aez6x2ukki 2689766 2689442 2026-08-07T08:50:03Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689766 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Repubblika ta' Malta<br>Republic of Malta | Fändel = Flag of Malta.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Malta | Wopen = Coat_of_arms_of_Malta.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Malta | National Devise = "Duerch de Courage an d'Konstanz" | Kaart = EU-Malta.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malteesesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Valletta]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 315,5 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 404 039<ref name="pop">[http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 Vollekszielung vum 27. November 2005. Source]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 1282 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>den [[21. September]] [[1964]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[L-Innu Malti]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/2/24/MaltahymnX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.mt]] | Telefonsprefix = +356 | Notizen = | Extra Bild = Malta Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Malta''' ''(malt.: Repubblika ta'Malta)'' ass dee klengsten [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Inselstaat am [[Mëttelmier]] a klengste [[Memberstaate vun der Europäescher Unioun|Memberstaat]] vun der [[EU]]. == Geschicht == Déi éischt Mënsche sinn ongeféier 5000 v. Chr. vu [[Sizilien]] aus op Malta komm. 4000 - 3000 v. Chr. sinn d'Megalith-Tempele gebaut ginn. Malta stoung ënner dem Afloss vu ville Kulturen. Fir d'éischt ware [[Phenizien|Phenizier]] do, duerno d'[[Griicheland|Griichen]], da bis 218 v. Chr. d'[[Karthager]]. Vun 218 bis 201 v. Chr. huet den [[Punesch Kricher|Zweete Punesche Krich]] gedauert an d'[[Réimescht Räich|Réimer]] hunn d'Muecht op Malta iwwerholl. Am Joer [[60]] ass den [[Apostel Paulus]] op Malta ukomm an huet d'Insel evangeliséiert. Dunn ass d'Insel an d'Hänn vun de [[Vandalen]] iwwergaangen, duerno an déi vun de [[Goten]]. Déi goufe vun de [[Byzantiner]] verdriwwen a sou war Malta bis [[870]] vum byzantinesche Räich besat. [[870]] war d'Invasioun vun den [[Araber]] op der Insel. Si koume vu Sizilien eriwwer. [[1090]] hunn d'[[Normannen]] d'Muecht iwwerholl, du koumen d'[[Aragonier]], bis [[1530]] d'[[Osmanen]] ugefaangen hunn, Malta unzegräifen. D'Insel, déi zu deem Zäitpunkt vum [[Malteeseruerden|Malteeseruerde]] regéiert gouf, konnt sech géint d'Ugrëff vun den Tierke behaapten. Malta gouf den [[21. September]] [[1964]] onofhängeg [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. Den [[1. Mee]] [[2004]] ass Malta an d'[[EU]] bäigetrueden. == Geographie == Malta läit am Mëttelmier, 90&nbsp;km südlech vu [[Sizilien]]. De malteesesche Staat besteet aus dräi bewunnten [[Insel]]en, Malta, [[Gozo]] a [[Comino]] souwéi dräi onbewunnten, [[Cominotto]], [[Filfla]] a [[St. Pauls Island]]. {{Méi Info 1|Malteesesch Inselen}} Malta huet 245,6 [[km&sup2;]], Gozo 67 [[km&sup2;]] an de Rescht vun den Inselen 3 [[km&sup2;]]. Déi gréisst Längt vu Malta huet 27&nbsp;km, an déi gréisst Breet 14&nbsp;km. Zu Gozo sinn et 14&nbsp;km Längt a 7&nbsp;km Breet. Malta huet keng Bierger a keng Flëss. Op der Küst sinn Häfen, Sandplagen a kleng Fielsebuchten. == Klima == Malta huet e [[Klima|Mëttelmierklima]]. De Wanter geet vu Mëtt November bis Enn Mäerz. Wann et reent oder wa Wand ass, dann héchstens 2 Deeg hannereneen. De kaalste Mount ass de Februar wou d'[[Temperatur]]e bis op 10 [[Grad Celsius]] an der Nuecht kënne falen. Meeschtens reent et just kuerz a staark. De Summer geet vu Mee bis September. Duerchschnëttstemperatur am Summer ass 23,5 Grad Celsius. Am Summer reent et bal ni an d'Temperaturen erreechen och rar 40 Grad am August. Malta zielt zu de Länner op der Welt wou et am mannste reent. == Ënnerdeelung == D'Haaptinsel Malta ass a fënnef Bezierker agedeelt, Gozo a Comino sinn zesummen de sechste Bezierk. Zanter [[1993]] ass Malta an 68 lokal Verwaltungseenheeten agedeelt: {|border="1" style="border-collapse:collapse; border-color:#ccc; font-size:95%;" cellpadding="2" cellspacing="2" |colspan="3" bgcolor="#f1f1f1" align="center"|'''Insel Malta''' |bgcolor="#f1f1f1" align="center"|'''Gozo''' |- |valign="top" width="22%" bgcolor="#ffffff"| * [[Attard]] * [[Balzan]] * [[Birgu]] * [[Birkirkara]] * [[Birzebbuga|Birżebbuġa]] * [[Bormla]] * [[Dingli]] * [[Fgura]] * [[Floriana]] * [[Gudja]] * [[Gzira|Gżira]] * [[Gharghur|Għargħur]] * [[Ghaxaq|Għaxaq]] * [[Hamrun|Ħamrun]] * [[Iklin]] * [[Isla]] * [[Kalkara]] * [[Kirkop]] |valign="top" width="22%" bgcolor="#ffffff"| * [[Lija]] * [[Luqa]] * [[Marsa]] * [[Marsaskala]] * [[Marsaxlokk]] * [[Mdina]] * [[Mellieha|Mellieħa]] * [[Mgarr|Mġarr]] * [[Mosta]] * [[Mqabba]] * [[Msida]] * [[Mtarfa]] * [[Naxxar]] * [[Paola (Malta)|Paola]] * [[Pembroke (Malta)|Pembroke]] * [[Pietà (Malta)|Pietà]] * [[Qormi]] * [[Qrendi]] |valign="top" width="29%" bgcolor="#ffffff"| * [[Rabat-Mdina]] * [[Safi]] * [[St. Julian's]] (San Ġiljan) * [[St. Lucia's]] (Santa Luċija) * [[St. Paul's Bay]] (San Pawl il-Baħar) * [[San Gwann|San Ġwann]] * [[Santa Venera]] * [[Siggiewi|Siġġiewi]] * [[Sliema]] * [[Swieqi]] * [[Ta' Xbiex]] * [[Tarxien]] * [[Valletta]] * [[Xghajra|Xgħajra]] * [[Zabbar|Żabbar]] * [[Zebbug (Malta)|Żebbuġ]] * [[Zejtun|Żejtun]] * [[Zurrieq|Żurrieq]] |valign="top" width="27%" bgcolor="#ffffff"| * [[Fontana (Malta)|Fontana]] * [[Ghajnsielem|Għajnsielem]] * [[Gharb|Għarb]] * [[Ghasri|Għasri]] * [[Kercem|Kerċem]] * [[Munxar]] * [[Nadur]] * [[Qala]] * [[Victoria (Malta)|Victoria]] (Rabat) * [[Saint Lawrence (Malta)|Saint Lawrence]] (San Lawrenz) * [[Sannat]] * [[Xaghra|Xagħra]] * [[Xewkija]] * [[Zebbug (Gozo)|Żebbuġ]] |} == Politik == Malta huet sech den [[13. Dezember]] [[1974]] zu enger parlamentarescher Republik erkläert. Vum 21. September 1964 ass Malta vu Grousbritannien onofhängeg, ass awer nach am [[Commonwealth]]. Et gëtt zwou grouss Haaptparteien: d<nowiki>'</nowiki>''Nationalist Party'' (konservativ) an d'''Malta Labour Party'' (sozialdemokratesch). D'Walbedeelegung läit traditionell bei iwwer 90 %. D'[[Parlament]] huet 65 Sëtz. == Bevëlkerung == Malta hat 2005 eng Bevëlkerung vu 404 039 Leit.<ref name="pop" /> De Gebuertentaux ass deen niddregsten a ganz Europa a läit bei 10,1 pro Dausend. Op Camino, der klengster bewunnter Insel, wunne just 3 Malteeser. == Relioun == Zirka 96 % vun der Populatioun si réimesch-kathoulesch. Donieft gëtt et nach Judden a Protestanten. == Sprooch a Schrëft == D'Landessprooch ass [[Malteesesch]], eng semitesch [[Sprooch]] mat arabeschem a romaneschem Aschlag. Et ass déi eenzeg semitesch Sprooch déi mat laténgesche Buschtawe geschriwwe gëtt. [[Englesch]] gëtt als zweet Amtssprooch benotzt. Als drëtt Sprooch léieren d'Malteeser [[Italieenesch]] an der Schoul. Malteesesch ass e fréieren arabeschen [[Dialekt]], mat staarkem Afloss vun der italieenescher Sprooch, awer och vum Franséischen, Engleschen a Spueneschen. == Ekonomie == Zanter dem [[1. Januar]] [[2008]] huet Malta den [[Euro]] als Wärung. Virdru war dat d'[[Malteesesch Lira]], op [[Malteesesch]]: ''Lira Maltija''. Malta beschäftegt sech mam Opbau vun der [[Industrie]] an dem [[Tourismus]], nodeem déi brittesch Marinn ofgezu ginn ass, fir sou de finanziellen Deel ze kompenséieren. Opdeelung vum [[Bruttosozialprodukt]]: 25 % Industrie, 72 % Déngschtleeschtungssecteur (dovun 35 % Tourismus) an 3 % Landwirtschaft. Exportgidder sinn: Elektronik, Autosdeeler, Textil- a landwirtschaftlech Produkter. == Kultur == === Kuckeswäertes === * [[Megalithesch Tempele vu Malta|Megalithesch Tempelen]] * [[Blo Fënster vu Gozo]] * [[Tempele vu Ggantija]] * [[Fort St. Elmo]] zu Valetta == Verkéier == Op Malta gëtt lénks gefuer. Eisebunn gëtt et keng méi op der Insel. == Fotosalbum vu Malta == <gallery> Image:Valletta10.jpg|Valletta, Vue op den Hafen (Ostsäit) Image:Valletta12.jpg|Aner Vue op den Hafen Image:Valletta14.jpg|Mdina, An der Festung Image:Valletta15.jpg|Mdina, D'Festungsmaueren Image:St Johns Co-Cathedral.jpg|Valletta: D'Kathedral Image:Valetta Lower Barracca Gardens.JPG|D'Lower Barracca Gardens zu Valetta Image:Fort St. Elmo; Valletta, Malta.jpg|De Fort St. Elmo zu Valetta Image:Gozo Azure Window.JPG|Déi blo Fënster zu Gozo </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Malta}} * [http://www.gov.mt/ Websäit vun der malteesescher Regierung] * {{en}} [[Fichier:Wikitravel.png|40px]] '''[http://wikitravel.org/en/Malta Malta]''' {{clear}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Malta| ]] [[Kategorie:Inselen am Mëttelmier]] [[Kategorie:Malteesesch Inselen]] a7h68h3ezrzq777whlffczorcqjtysr 0 6637 2689537 2689121 2026-08-07T08:41:06Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689537 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Κυπριακή Δημοκρατία<br>Kypriakí Dimokratía {{Small| (Griichesch)}}<br>Kıbrıs Cumhuriyeti {{Small| (Tierkesch)}}<br>Republik Zypern | Fändel = Flag of Cyprus.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Zypern | Wopen = Coat of arms of Cyprus (2006).svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Zypern | National Devise = | Kaart = EU-Cyprus.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Griichesch]], [[Tierkesch]] | Haaptstad = [[Nikosia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= de facto: 5 896 [[Quadratkilometer|km²]]<br> [[De jure / de facto|de jure]]: 9 251 | Fläch Plaz = 162 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.198.575<ref>2019. Quell: ''Population of Cyprus (2019 and historical)'' op worldometers.info [https://www.worldometers.info/world-population/cyprus-population/], gekuckt de 24. November 2019</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 130 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>de [[16. August]] [[1960]] | Nationalfeierdag = [[1. Oktober]] | Nationalhymn = [[Imnos pros tin Eleftherian]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/b/bf/CyprusX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.cy]] | Telefonsprefix = +357 | Notizen = | Extra Bild = Cyprus lrg.jpg | Extra Bild2 = Zypern kaart.png }} D''''Republik Zypern''' (''griisch.: Κυπριακή Δημοκρατία; tierk. Kıbrıs Cumhuriyeti'') ass en Inselstaat am [[Mëttelmier]]. Zypern läit nëmmen eng 70&nbsp;km westlech vu [[Syrien]] a ronn 100&nbsp;km südlech vun der [[Tierkei]]. Domat läit Zypern zwar geographesch an [[Asien]], gëtt awer politesch a kulturell traditionell éischter zu [[Europa (Kontinent)|Europa]] gerechent. D'Insel Zypern ass déi drëttgréisst Insel am Mëttelmier. Déi fréier brittesch Kolonie gouf [[1960]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] onofhängeg an ass schonn nëmmen e Joer drop, 1961 an de [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] agetrueden. Zanter dem [[1. Mee]] [[2004]] ass d'Republik Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. D'Republik Zypern ass en international unerkannt Land an huet ''[[De jure / de facto|de jure]]'' d'[[Souveränitéit]] iwwer ronn 97 % vum Territoire vun der Insel. Groussbritannien kontrolléiert déi 3 % déi Rescht bleiwen. D'Insel ass awer ''[[de facto]]'' a véier gedeelt: * den Territoire (am Süde vun der Insel) deen effektiv ënner Kontroll vun der Republik Zypern ass, * de vun den Tierken occupéierten Norde vun der Insel, dee sech selwer [[Tierkesch Republik Nordzypern]] nennt an nëmme vun der Tierkei als eegestännege Staat unerkannt gëtt, * eng vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] kontrolléiert [[gréng Linn]] ([[Pufferzon]]) déi tëscht deenen zwéi Bléck läit, * den zwou brittesche Militärbasen [[Akrotiri an Dekelia]] (''[[Englesch|en]]:'' ''Sovereign Base Areas''), extraterritorial Gebidder an Iwwerreschter aus der Kolonialzäit déi ënner der Souveränitéit vu Groussbritannie stinn. == Administrativ Andeelung == Et gi 6 Bezierker: * [[Bezierk Famagusta]] * [[Bezierk Kyrenia]] * [[Bezierk Larnaka]] * [[Bezierk Limassol]] * [[Bezierk Nikosia]] * [[Bezierk Paphos]] == Ekonomie == Den [[1. Januar]] [[2008]] gouf Zypern Member vun der [[Eurozon]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{gr}}{{en}}[https://web.archive.org/web/20100106033238/http://www.cyprus.gov.cy/portal/portal.nsf/dmlcitizen_en/dmlcitizen_en?OpenDocument Portal vun der Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Zypern| ]] [[Kategorie:International Inselen]] 3ik67zmbze1nqhj2fex8kgtguh8je63 0 6641 2689498 2689100 2026-08-07T08:40:08Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689498 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Reino de España | Fändel = Flag of Spain.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Spuenien | Wopen = Escudo de España.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Spuenien | National Devise = [[Plus Ultra]] | Kaart= EU-Spain.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]]<br>(regional: [[Katalounesch]], [[Galizesch]], [[Baskesch]]) | Haaptstad = [[Madrid]] | Haaptstad Awunner = 3.155.359 (2005) | Haaptstad Koordinaten = 40°43'N, 3°69'W | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch = 504.782 | Fläch Plaz = 50 | Waasserfläch = 1,04 % | Bevëlkerung = 48.800.000 | Bevëlkerung Plaz = 29 | Bevëlkerungsdicht = 95 | Onofhängegkeet = [[1492]], d'Enn vun der [[Reconquista]] | Nationalfeierdag = [[12. Oktober]] | Nationalhymn = [[Marcha Real]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/e/e0/SpainX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1<br>([[Kanaresch Inselen]]: UTC) | Internet TLD = [[.es]] | Telefonsprefix = +34 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Spuenien''' ([[Spuenesch|sp.]]: ''España'') ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Europa]] op der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]]. D'Haaptstad vu Spuenien ass [[Madrid]]. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vu Spuenien}} [[Fichier:A Black and White Photo of the Cuenca Cathedral in Spain.jpeg|thumb|277px|[[Cuenca]], Spuenien]] Ëm [[1100 v. Chr.|1.100 v. Chr.]] hunn d'Phönizier verschidden Handelsnéierloossungen op der Küst gegrënnt. Ab [[200 v. Chr.]] ass d'Land un d'Réimer gaangen, déi et 600 Joer laang an hirem Besëtz haten. Am Joer [[711]] koumen d'Araber iwwer Gibraltar an d'Land. No nëmmen zwee Joer hate si bal déi ganz [[ibeeresch Hallefinsel]] eruewert, ausser Asturien, dat sech erfollegräich verdeegegt hat. Spuenien huet zu der Zäit nach [[Al-Andalus]] geheescht. [[756]] gouf d'Emirat vu Córdoba gegrënnt. Vun [[1087]] bis [[1563]] war [[Toledo]] d'Haaptstad vu Spuenien. Eréischt [[1492]] ass déi vollstänneg chrëschtlech Zeréckeruewerung d'''Reconquista'' gelongen. Domat huet och d'Verdreiwung vun de [[Islam|Moslemen]] an de [[Juddentum|Judden]] ugefaangen. Dat selwecht Joer huet de [[Christoph Kolumbus]] Amerika entdeckt an domat den Ufank fir spuenesch Virherrschaft um Mier agelaut. Mam Bestietnes vun der [[Isabella vu Kastilien]] mam [[Ferdinand vun Aragón]] gouf am Joer [[1469]] eng nei Epoch ageleet. Ufank vum [[16. Joerhonnert]] koum déi spuenesch Kroun an de Besëtz vun den [[Habsburger]], et war den Optakt zu engem Welträich. [[1588]] hunn d'Englänner déi spuenesch Armada vernicht an [[1700]] geet déi Habsburger Dynastie mam Doud vum [[Karl II.]] op en Enn. No den Habsburger koumen d'[[Bourbonen]] un d'Muecht bis dem [[Napoleon Bonaparte]] seng Truppen a Spuenien agefall sinn. Dee 6-järegen Onofhängegkeetskrich deen duerno zustane koum, hat ganz schlëmm Konsequenze fir déi spuenesch Ekonomie. No der napoleonescher Invasioun gouf de Josef Bonaparte op den Troun beruff. Wéinst dem staarke Widderstand vun der spuenescher Populatioun koum et nees zu engem Muechtwiessel an d'Bourbonen hunn de [[Fernando VII.]] op den Troun gesat. [[1873]] gouf déi éischt Republik proklaméiert, mä mat engem militäresche Putsch [[1875]] gouf d'Monarchie erëm hiergestallt. Den [[Alfonso XII.]] an duerno säi Jong den [[Alfonso XIII.]] goufe Kinnek vu Spuenien. Am Ufank vum [[19. Joerhonnert]] hu sech déi latäinamerikanesch Kolonië vum Mammeland geléist. De faschistesche Generol [[Francisco Franco]] huet [[1936]] d'Muecht mat engem Putsch u sech gerappt an e Biergerkrich ausgeléist. No senger Viktoire am Joer [[1939]], gouf Spuenien politesch isoléiert. Am Ufank vum [[Koreakrich]] huet de ''[[Kale Krich]]'' säin Héichpunkt erreecht an Amerika intresséiert sech fir Spuenien, wéinst sengem strategesche Wäert. [[1953]] hu béid Länner de [[Pakt vu Madrid]] ënnerschriwwen, mat deem ekonomesch an aussepolitesch Hëllef versprach gouf. US-Militärbase ginn a Spuenien agericht. Mat der Ënnerstëtzung vun den USA gëtt Spuenien 1955 Member vun der [[UNO]] a mécht senger internationaler Isoléierung domat en Enn. [[1975]] ass de Franco gestuerwen an de Kinnek [[Juan Carlos I. vu Spuenien|Juan Carlos]] gouf Chef vum Land. Zwee Joer duerno goufen déi éischt fräi Wale zanter méi wéi 40 Joer ofgehalen. [[1986]] gouf Spuenien Member vun der [[EU]]. == Geographie == ''Kuckt heizou och den Haaptartikel: [[Geographie vu Spuenien]].'' Spuenien ass e Staat am Südweste vun Europa, op der ibeerescher Hallefinsel. En huet eng Fläch vu 504.782&nbsp;km². Am Norde grenzt et u [[Frankräich]] an [[Andorra]] am Westen u [[Portugal]] an am Süden u [[Gibraltar]]. Zu Spuenie gehéieren ausserdeem nach d'[[Balearen]] an d'[[Kanaresch Inselen]]. Zu Spuenie gehéieren nach d'[[Exklav]] [[Llívia]], déi am franséischen [[Departement Pyrénées-Orientales]] läit, souwéi d'Inselen [[Islas Chafarinas]], [[Peñón de Vélez de la Gomera]], [[Alhucemas]], [[Alborán]] an d'[[Islas Columbretes]], déi virun der marokkanescher Küst leien. D'Zougehéieregkeet vun der [[Péiterséileginsel]] ass tëscht Marokko a Spuenien net gekläert. === Geologie === Spuenien huet vill Bierger. De Kär vun der ibeerescher Hallefinsel bilden zwou Héichflächen (''Mesetas''). Si huelen zesummen zwee Drëttel vun der totaler Fläch an. Et sinn d'Meseta vun Al-Kastilien/Léon déi 800&nbsp;m héich ass an d'Mesata vun Nei-Kastilien mat Extremadura a La Mancha déi 200&nbsp;m héich ass. D'Kastilesch Bierger deelen d'Héichfläch, déi vu sëllege Bierger ëmginn ass: de Kantabresche Bierger an de Pyrenäen am Norden an der Sierra Morena am Süden. Am Süden erstreckt sech dat andalusescht Déifland. E Véirel vum Land ass Bësch. Am fiichten Norde fënnt een éischter Buchen, Eechen an Iesskäschten, am Mëttelmiergebitt déi typesch Planze wéi Macchjien oder Olivebeem. === Gréisst Stied === ''Kuckt den Artikel: [[Lëscht vun de spuenesche Groussstied]]'' === Klima === == Bevëlkerung == Déi meescht Bevëlkerung gëtt et an de Ballungszentren laanscht d'Küst an an den industrialiséierte Gebidder. Nëmmen ee Véirel vun der Bevëlkerung wunnt um Land. De gréissten Deel stellen d'Kastilier, d'Andalusier, d'Asturier an d'Aragoner duer, also all déi Leit déi [[Spuenesch|kastilesch]] schwätzen. Et sinn 73 %. 17 % si Katalanen, 7 % Galizier an 2 % Basken. === Relioun === Traditionell sinn déi meescht Spuenier kathoulesch. === Sproochen === D'Originne vun der spuenescher [[Sprooch]] kommen aus dem [[Latäin]]. A Spuenie gëtt [[Spuenesch]] (''Kastilesch''), [[Katalounesch]], [[Galizesch]] a [[Baskesch]] geschwat. Spuenesch ass déi offiziell Sprooch a ganz Spuenien, wärend déi aner dräi just an de jeeweilegen autonome Gebidder offiziell Sprooch sinn. [[Leoneesesch]] an [[Aragoneesesch]] gëtt och a Spuenie geschwat, mä si sinn net als offiziell Sprooch unerkannt. Zu Valencia an op de Balearen ginn och nach Ofwandlunge vum Katalounesche geschwat: [[Valencianesch]] a [[Mallorquinesch]]. === Educatioun === All Spuenier muss vum 6. bis zum 16. Liewensjoer an d'Schoul goen. No der Primärschoul kommen nach dräi weider Joer hannendrun. == Ekonomie == Bis an d'60er Jore war Spuenie gréisstendeels en Agrarland. D'Industrialiséierung huet vill ekonomesch Problemer mat sech bruecht, soudatt de [[Chômage]] bei 20 % läit. Den Undeel vun der [[Landwirtschaft]] um Bruttoinlandprodukt läit bei 4 %, de vun der [[Industrie]] bei 34 %. Den Déngschtleeschtungssecteur ass dee gréisste mat iwwer 60 %. Déi wichtegst Industrieberäicher sinn d'Stolproduktioun, d'Autos- an d'Schëffsbauindustrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Textilindustrie an d'Chimieindustrie. Déi meescht grouss Firme gehéieren auslännesche Bedreiwer, wéi z.&nbsp;B. VW oder Bayer. Den Aussenhandel ass net ausgeglach, héich Importer sti géint niddreg Exporter. Dësen Defizit wiesst ëmmer méi. E wichtege Faktor ass den [[Tourismus]], deem säin Zouwuess all Joer ëm 10 % klëmmt. == Politik == ''Kuckt och: [[Lëscht vun de spuenesche politesche Parteien]] '' [[Fichier:Juan-Carlos--w.jpg|thumb|300px|De fréiere spuenesche Kinnek Juan Carlos]] Zanter der [[Constitutioun]] vun [[1978]] ass Spuenien eng [[parlament]]aresch [[Monarchie]]. Säi Gouvernement huet awer méi d'Form vun enger [[Republik]] wéi vun enger Monarchie. Déi konstitutionell Organer sinn: * D'Kroun (''La Corona''): ass den ieweschte Chef vum Staat * D'[[Parlament]] ''([[Cortes Generales]])'': ass d'Muecht vun der Legislatioun an an zwou Chamberen agedeelt: ** de Senat ''([[Senado]])'' ** de Kongress vun den Deputéierten ''([[Congreso de los Diputados]])'' * D'Gouvernement oder d'Executive bestinn aus: ** dem Ieweschte Geriichtshaff ''([[Tribunal Supremo]])'' ** an dem Generalconseiln vum juristesche Pouvoir ''([[Consejo General del Poder Judicial]])'' D'Kroun ass ierflech an de Kinnek ass den ieweschte Chef vum Staat. D'Funktioune vum Kinnek sinn haaptsächlech op representatif Zwecker vun der Verfassung festgeluecht, souwéi op d'Benennen an d'Entlosse vu Regierungscheffer an d'Bestätege vun de Gesetzer. De Kongress gëtt fir véier Joer gewielt a besteet aus ongeféier 400 Memberen. De Senat besteet aus 208 Memberen déi direkt vum Vollek gewielt ginn, déi aner 51 Membere gi vun de jeeweilege Parlamenter vun den Autonome Gebidder bestëmmt. De Senat wiesselt och all Kéier no véier Joer. Spuenien ass zanter Januar [[1986]] Member vun der [[EU]]. === Autonom Regiounen === [[Fichier:Ccaa-spain.png|right|450px]] Déi autonom Gebidder (Comunidades Autónomas) vu Spuenien sinn: * [[Andalusien]] (Andalucía) * [[Autonom Gemeinschaft Aragonien|Aragonien]] (Aragón) * [[Asturien]] (Principado de Asturias) * [[Balearen]] (Islas Baleares) * [[Autonom Gemeinschaft Baskeland|Baskeland]] (País Vasco) * [[Extremadura]] (Extremadura) * [[Galicien]] (Galicia) * [[Kanaresch Inselen]] (Canarias) * [[Kantabrien]] (Cantabria) * [[Kastilien-La Mancha]] (Castilla-La Mancha) * [[Kastilien-León]] (Castilla y León) * [[Katalounien]] (Cataluña) * [[Autonom Gemeinschaft La Rioja|La Rioja]] (La Rioja) * [[Autonom Gemeinschaft Madrid|Madrid]] (Communidad de Madrid) * [[Autonom Gemeinschaft Murcia|Murcia]] (Región de Murcia) * [[Navarra]] (Communidad Foral de Navarra) * [[Autonom Gemeinschaft Valencia|Valencia]] (Communidad Valenciana) Déi zwou autonom Stied (Ciudades Autónomas) sinn: * [[Ceuta]] (Ceuta) * [[Melilla]] (Melilla) == Fauna a Flora == ''Kuckt dozou och den Artikel [[Fauna a Flora a Spuenien]].'' A Spuenie gëtt et méi wéi 400 verschidde Gebidder déi ënner [[Naturschutz]] stinn. Si hunn am Ganzen eng Fläch vun iwwer zwou an eng hallef Millioun Hektar, déi déi wichtegst Ökosystemer vun der Ibeerescher Hallefinsel an den Inselen zesummefaassen. == Kultur == == Infrastruktur == Duerch déi ongëschteg landwirtschaftlech Bedéngungen ass et ganz schwéier déi noutwendeg Infrastrukturen duerch ganzt Land anstänneg ze bauen. [[Persounentransport|Persounen]]- a [[Giddertransport]] ginn haaptsächlech iwwer d'Stroosennetz gemaach. Déi privat an déi staatlech [[Eisebunn]]gesellschafte sinn net an der Lag den Transport uerdentlech ze garantéieren. Duerch den Tourismus si vill international [[Fluchhafen|Fluchhäfe]] laanscht d'Küst entstanen, wou och ganz wichteg [[Hafen|Häfe]] sinn (Barcelona, Gijón, …). == Kuckt och == {{Méi Info 1|Portal:Spuenien}} * [[Autonom Gemeinschafte vu Spuenien]] * [[Lëscht vun de Provënzen a Spuenien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spuenien| ]] 14u8juuxp752ba4ie3tbzld9upqnow5 2689811 2689498 2026-08-07T08:51:09Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689811 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Reino de España | Fändel = Flag of Spain.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Spuenien | Wopen = Escudo de España.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Spuenien | National Devise = [[Plus Ultra]] | Kaart= EU-Spain.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]]<br>(regional: [[Katalounesch]], [[Galizesch]], [[Baskesch]]) | Haaptstad = [[Madrid]] | Haaptstad Awunner = 3.155.359 (2005) | Haaptstad Koordinaten = 40°43'N, 3°69'W | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 504.782 | Fläch Plaz = 50 | Waasserfläch = 1,04 % | Bevëlkerung = 48.800.000 | Bevëlkerung Plaz = 29 | Bevëlkerungsdicht = 95 | Onofhängegkeet = [[1492]], d'Enn vun der [[Reconquista]] | Nationalfeierdag = [[12. Oktober]] | Nationalhymn = [[Marcha Real]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/e/e0/SpainX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1<br>([[Kanaresch Inselen]]: UTC) | Internet TLD = [[.es]] | Telefonsprefix = +34 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Spuenien''' ([[Spuenesch|sp.]]: ''España'') ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Europa]] op der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]]. D'Haaptstad vu Spuenien ass [[Madrid]]. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vu Spuenien}} [[Fichier:A Black and White Photo of the Cuenca Cathedral in Spain.jpeg|thumb|277px|[[Cuenca]], Spuenien]] Ëm [[1100 v. Chr.|1.100 v. Chr.]] hunn d'Phönizier verschidden Handelsnéierloossungen op der Küst gegrënnt. Ab [[200 v. Chr.]] ass d'Land un d'Réimer gaangen, déi et 600 Joer laang an hirem Besëtz haten. Am Joer [[711]] koumen d'Araber iwwer Gibraltar an d'Land. No nëmmen zwee Joer hate si bal déi ganz [[ibeeresch Hallefinsel]] eruewert, ausser Asturien, dat sech erfollegräich verdeegegt hat. Spuenien huet zu der Zäit nach [[Al-Andalus]] geheescht. [[756]] gouf d'Emirat vu Córdoba gegrënnt. Vun [[1087]] bis [[1563]] war [[Toledo]] d'Haaptstad vu Spuenien. Eréischt [[1492]] ass déi vollstänneg chrëschtlech Zeréckeruewerung d'''Reconquista'' gelongen. Domat huet och d'Verdreiwung vun de [[Islam|Moslemen]] an de [[Juddentum|Judden]] ugefaangen. Dat selwecht Joer huet de [[Christoph Kolumbus]] Amerika entdeckt an domat den Ufank fir spuenesch Virherrschaft um Mier agelaut. Mam Bestietnes vun der [[Isabella vu Kastilien]] mam [[Ferdinand vun Aragón]] gouf am Joer [[1469]] eng nei Epoch ageleet. Ufank vum [[16. Joerhonnert]] koum déi spuenesch Kroun an de Besëtz vun den [[Habsburger]], et war den Optakt zu engem Welträich. [[1588]] hunn d'Englänner déi spuenesch Armada vernicht an [[1700]] geet déi Habsburger Dynastie mam Doud vum [[Karl II.]] op en Enn. No den Habsburger koumen d'[[Bourbonen]] un d'Muecht bis dem [[Napoleon Bonaparte]] seng Truppen a Spuenien agefall sinn. Dee 6-järegen Onofhängegkeetskrich deen duerno zustane koum, hat ganz schlëmm Konsequenze fir déi spuenesch Ekonomie. No der napoleonescher Invasioun gouf de Josef Bonaparte op den Troun beruff. Wéinst dem staarke Widderstand vun der spuenescher Populatioun koum et nees zu engem Muechtwiessel an d'Bourbonen hunn de [[Fernando VII.]] op den Troun gesat. [[1873]] gouf déi éischt Republik proklaméiert, mä mat engem militäresche Putsch [[1875]] gouf d'Monarchie erëm hiergestallt. Den [[Alfonso XII.]] an duerno säi Jong den [[Alfonso XIII.]] goufe Kinnek vu Spuenien. Am Ufank vum [[19. Joerhonnert]] hu sech déi latäinamerikanesch Kolonië vum Mammeland geléist. De faschistesche Generol [[Francisco Franco]] huet [[1936]] d'Muecht mat engem Putsch u sech gerappt an e Biergerkrich ausgeléist. No senger Viktoire am Joer [[1939]], gouf Spuenien politesch isoléiert. Am Ufank vum [[Koreakrich]] huet de ''[[Kale Krich]]'' säin Héichpunkt erreecht an Amerika intresséiert sech fir Spuenien, wéinst sengem strategesche Wäert. [[1953]] hu béid Länner de [[Pakt vu Madrid]] ënnerschriwwen, mat deem ekonomesch an aussepolitesch Hëllef versprach gouf. US-Militärbase ginn a Spuenien agericht. Mat der Ënnerstëtzung vun den USA gëtt Spuenien 1955 Member vun der [[UNO]] a mécht senger internationaler Isoléierung domat en Enn. [[1975]] ass de Franco gestuerwen an de Kinnek [[Juan Carlos I. vu Spuenien|Juan Carlos]] gouf Chef vum Land. Zwee Joer duerno goufen déi éischt fräi Wale zanter méi wéi 40 Joer ofgehalen. [[1986]] gouf Spuenien Member vun der [[EU]]. == Geographie == ''Kuckt heizou och den Haaptartikel: [[Geographie vu Spuenien]].'' Spuenien ass e Staat am Südweste vun Europa, op der ibeerescher Hallefinsel. En huet eng Fläch vu 504.782&nbsp;km². Am Norde grenzt et u [[Frankräich]] an [[Andorra]] am Westen u [[Portugal]] an am Süden u [[Gibraltar]]. Zu Spuenie gehéieren ausserdeem nach d'[[Balearen]] an d'[[Kanaresch Inselen]]. Zu Spuenie gehéieren nach d'[[Exklav]] [[Llívia]], déi am franséischen [[Departement Pyrénées-Orientales]] läit, souwéi d'Inselen [[Islas Chafarinas]], [[Peñón de Vélez de la Gomera]], [[Alhucemas]], [[Alborán]] an d'[[Islas Columbretes]], déi virun der marokkanescher Küst leien. D'Zougehéieregkeet vun der [[Péiterséileginsel]] ass tëscht Marokko a Spuenien net gekläert. === Geologie === Spuenien huet vill Bierger. De Kär vun der ibeerescher Hallefinsel bilden zwou Héichflächen (''Mesetas''). Si huelen zesummen zwee Drëttel vun der totaler Fläch an. Et sinn d'Meseta vun Al-Kastilien/Léon déi 800&nbsp;m héich ass an d'Mesata vun Nei-Kastilien mat Extremadura a La Mancha déi 200&nbsp;m héich ass. D'Kastilesch Bierger deelen d'Héichfläch, déi vu sëllege Bierger ëmginn ass: de Kantabresche Bierger an de Pyrenäen am Norden an der Sierra Morena am Süden. Am Süden erstreckt sech dat andalusescht Déifland. E Véirel vum Land ass Bësch. Am fiichten Norde fënnt een éischter Buchen, Eechen an Iesskäschten, am Mëttelmiergebitt déi typesch Planze wéi Macchjien oder Olivebeem. === Gréisst Stied === ''Kuckt den Artikel: [[Lëscht vun de spuenesche Groussstied]]'' === Klima === == Bevëlkerung == Déi meescht Bevëlkerung gëtt et an de Ballungszentren laanscht d'Küst an an den industrialiséierte Gebidder. Nëmmen ee Véirel vun der Bevëlkerung wunnt um Land. De gréissten Deel stellen d'Kastilier, d'Andalusier, d'Asturier an d'Aragoner duer, also all déi Leit déi [[Spuenesch|kastilesch]] schwätzen. Et sinn 73 %. 17 % si Katalanen, 7 % Galizier an 2 % Basken. === Relioun === Traditionell sinn déi meescht Spuenier kathoulesch. === Sproochen === D'Originne vun der spuenescher [[Sprooch]] kommen aus dem [[Latäin]]. A Spuenie gëtt [[Spuenesch]] (''Kastilesch''), [[Katalounesch]], [[Galizesch]] a [[Baskesch]] geschwat. Spuenesch ass déi offiziell Sprooch a ganz Spuenien, wärend déi aner dräi just an de jeeweilegen autonome Gebidder offiziell Sprooch sinn. [[Leoneesesch]] an [[Aragoneesesch]] gëtt och a Spuenie geschwat, mä si sinn net als offiziell Sprooch unerkannt. Zu Valencia an op de Balearen ginn och nach Ofwandlunge vum Katalounesche geschwat: [[Valencianesch]] a [[Mallorquinesch]]. === Educatioun === All Spuenier muss vum 6. bis zum 16. Liewensjoer an d'Schoul goen. No der Primärschoul kommen nach dräi weider Joer hannendrun. == Ekonomie == Bis an d'60er Jore war Spuenie gréisstendeels en Agrarland. D'Industrialiséierung huet vill ekonomesch Problemer mat sech bruecht, soudatt de [[Chômage]] bei 20 % läit. Den Undeel vun der [[Landwirtschaft]] um Bruttoinlandprodukt läit bei 4 %, de vun der [[Industrie]] bei 34 %. Den Déngschtleeschtungssecteur ass dee gréisste mat iwwer 60 %. Déi wichtegst Industrieberäicher sinn d'Stolproduktioun, d'Autos- an d'Schëffsbauindustrie, d'Liewensmëttelproduktioun, d'Textilindustrie an d'Chimieindustrie. Déi meescht grouss Firme gehéieren auslännesche Bedreiwer, wéi z.&nbsp;B. VW oder Bayer. Den Aussenhandel ass net ausgeglach, héich Importer sti géint niddreg Exporter. Dësen Defizit wiesst ëmmer méi. E wichtege Faktor ass den [[Tourismus]], deem säin Zouwuess all Joer ëm 10 % klëmmt. == Politik == ''Kuckt och: [[Lëscht vun de spuenesche politesche Parteien]] '' [[Fichier:Juan-Carlos--w.jpg|thumb|300px|De fréiere spuenesche Kinnek Juan Carlos]] Zanter der [[Constitutioun]] vun [[1978]] ass Spuenien eng [[parlament]]aresch [[Monarchie]]. Säi Gouvernement huet awer méi d'Form vun enger [[Republik]] wéi vun enger Monarchie. Déi konstitutionell Organer sinn: * D'Kroun (''La Corona''): ass den ieweschte Chef vum Staat * D'[[Parlament]] ''([[Cortes Generales]])'': ass d'Muecht vun der Legislatioun an an zwou Chamberen agedeelt: ** de Senat ''([[Senado]])'' ** de Kongress vun den Deputéierten ''([[Congreso de los Diputados]])'' * D'Gouvernement oder d'Executive bestinn aus: ** dem Ieweschte Geriichtshaff ''([[Tribunal Supremo]])'' ** an dem Generalconseiln vum juristesche Pouvoir ''([[Consejo General del Poder Judicial]])'' D'Kroun ass ierflech an de Kinnek ass den ieweschte Chef vum Staat. D'Funktioune vum Kinnek sinn haaptsächlech op representatif Zwecker vun der Verfassung festgeluecht, souwéi op d'Benennen an d'Entlosse vu Regierungscheffer an d'Bestätege vun de Gesetzer. De Kongress gëtt fir véier Joer gewielt a besteet aus ongeféier 400 Memberen. De Senat besteet aus 208 Memberen déi direkt vum Vollek gewielt ginn, déi aner 51 Membere gi vun de jeeweilege Parlamenter vun den Autonome Gebidder bestëmmt. De Senat wiesselt och all Kéier no véier Joer. Spuenien ass zanter Januar [[1986]] Member vun der [[EU]]. === Autonom Regiounen === [[Fichier:Ccaa-spain.png|right|450px]] Déi autonom Gebidder (Comunidades Autónomas) vu Spuenien sinn: * [[Andalusien]] (Andalucía) * [[Autonom Gemeinschaft Aragonien|Aragonien]] (Aragón) * [[Asturien]] (Principado de Asturias) * [[Balearen]] (Islas Baleares) * [[Autonom Gemeinschaft Baskeland|Baskeland]] (País Vasco) * [[Extremadura]] (Extremadura) * [[Galicien]] (Galicia) * [[Kanaresch Inselen]] (Canarias) * [[Kantabrien]] (Cantabria) * [[Kastilien-La Mancha]] (Castilla-La Mancha) * [[Kastilien-León]] (Castilla y León) * [[Katalounien]] (Cataluña) * [[Autonom Gemeinschaft La Rioja|La Rioja]] (La Rioja) * [[Autonom Gemeinschaft Madrid|Madrid]] (Communidad de Madrid) * [[Autonom Gemeinschaft Murcia|Murcia]] (Región de Murcia) * [[Navarra]] (Communidad Foral de Navarra) * [[Autonom Gemeinschaft Valencia|Valencia]] (Communidad Valenciana) Déi zwou autonom Stied (Ciudades Autónomas) sinn: * [[Ceuta]] (Ceuta) * [[Melilla]] (Melilla) == Fauna a Flora == ''Kuckt dozou och den Artikel [[Fauna a Flora a Spuenien]].'' A Spuenie gëtt et méi wéi 400 verschidde Gebidder déi ënner [[Naturschutz]] stinn. Si hunn am Ganzen eng Fläch vun iwwer zwou an eng hallef Millioun Hektar, déi déi wichtegst Ökosystemer vun der Ibeerescher Hallefinsel an den Inselen zesummefaassen. == Kultur == == Infrastruktur == Duerch déi ongëschteg landwirtschaftlech Bedéngungen ass et ganz schwéier déi noutwendeg Infrastrukturen duerch ganzt Land anstänneg ze bauen. [[Persounentransport|Persounen]]- a [[Giddertransport]] ginn haaptsächlech iwwer d'Stroosennetz gemaach. Déi privat an déi staatlech [[Eisebunn]]gesellschafte sinn net an der Lag den Transport uerdentlech ze garantéieren. Duerch den Tourismus si vill international [[Fluchhafen|Fluchhäfe]] laanscht d'Küst entstanen, wou och ganz wichteg [[Hafen|Häfe]] sinn (Barcelona, Gijón, …). == Kuckt och == {{Méi Info 1|Portal:Spuenien}} * [[Autonom Gemeinschafte vu Spuenien]] * [[Lëscht vun de Provënzen a Spuenien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Spuenien| ]] t7xh25qbxrypiiw573a5dhrzvqk3nvy 0 6757 2689487 2658946 2026-08-07T08:39:52Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689487 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoCH}} {{Infobox Land | Numm = Schweizerische Eidgenossenschaft<br>Confédération suisse<br>Confederazione Svizzera<br>Confederaziun svizra<br>Confoederatio Helvetica | Fändel = Flag of Switzerland (Pantone).svg | Fändel Bildbreet= 110px | Fändel Artikel = Fändel vun der Schwäiz | Wopen = Coat of Arms of Switzerland (Pantone).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Schwäiz | National Devise = Unus pro omnibus, omnes pro uno<br>("Ee fir s'all, all fir een") | Kaart = Europe-Switzerland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Italieenesch]], [[Rätoromanesch]] | Haaptstad = [[Bern]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Karin Keller-Sutter]] | Regierungschef Titel = [[Bundeskanzler (Schwäiz)|Bundeskanzler]] | Regierungschef = [[Viktor Rossi]] | Total Fläch= 41 285 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 3,7 | Bevëlkerung = 8.401.120<ref>Zuele fir 2016, Quell: [http://www.bfs.admin.ch/ BFS/OFS] [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/news/publikationen.Document.98866.pdf]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 182 | Onofhängegkeet = [[1. August]] [[1291]] (ausgeruff)<br>[[24. Oktober]] [[1648]] (unerkannt)<br>[[1848]]: modern Schwäiz | Nationalfeierdag = [[1. August]] | Nationalhymn = [[Schwäizerpsalm]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/9/97/SwissX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Schwäizer Frang]] (CHF) | Zäitzon = +1 (+2 vu Mäerz-Oktober) | Internet TLD = [[.ch]] | Telefonsprefix = +41 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Schwäiz''' (däitsch: ''Schweizerische Eidgenossenschaft'', fr.: ''Confédération suisse'', it.: ''Confederazione Svizzera'', rätoroman.: ''Confederaziun svizra'', lat. ''Confoederatio Helvetica'') ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Land grenzt am Norden un [[Däitschland]], am Osten u [[Liechtenstein]] an [[Éisträich]], am Süden un [[Italien]] an am Westen u [[Frankräich]]. [[Fichier:Gruppenbild Bundesrat 2026.jpg|miniatur|Foto vum Bundesra 2026]] D'Schwäiz ass zanter dem [[Wiener Kongress]] vun [[1815]] baussepolitesch [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] a mat der Zäit Sëtz vun enge sëllegen [[International Organisatioun|internationalen Organisatioune]] ginn. D'Alperepublik selwer ass Member vun der [[EFTA]], dem [[Europarot]], der [[Welthandelsorganisatioun]] (GATT) an zanter 2002 och vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]]. [[Bern]] ass de Schwäizer Regierungssëtz ("Bundessëtz") an ''[[De jure / de facto|de facto]]'' d'Haaptstad. Déi gréisst Stad ass [[Zürich]]. == Bevëlkerung == === Sproochen === D'Schwäiz huet um Niveau vun der [[Federale Staat|Federatioun]] véier [[offiziell Sprooch]]en: [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Italieenesch]] a [[Rätoromanesch]]. Alle véier sinn anengems och d'[[Nationalsprooch]]e vun der Republik. Dat war net ëmmer sou. D'Rätoromanesch, wat vu manner wéi engem Prozent vun der Bevëlkerung geschwat gëtt, gouf eréischt [[1938]] Nationalsprooch (Landessprooch). Iwwer en halleft Joerhonnert drop, den [[10. Mäerz]] [[1996]], hu sech d'Schwäizer dunn an engem [[Referendum]] fir d'Romanescht als hir véiert offiziell Sprooch (Amtssprooch) decidéiert. D'Ännerung ass zanter der Revisioun vun der [[Constitutioun]] am [[1999]]er Joer a Kraaft, gëllt awer just fir d'Kommunikatioun tëscht Staat a Bierger mat rätoromanesch als [[Mammesprooch]]. [[Fichier:Map Languages CH.png|thumb|Sproochen an der Schwäiz (2005):<ref>Quell: BFS/OFS [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html] (Stand 2005)</ref> {{legend|#fe9625| [[Däitsch]] (62.7&nbsp;%) }} {{legend|#52b041| [[Franséisch]] (20.4&nbsp;%) }} {{legend|#6a51a3| [[Italieenesch]] (6.5&nbsp;%) }} {{legend|#91238d| [[Rätoromanesch]] (0.5&nbsp;%) }}]] Fir de Rescht ass d'Schwäiz [[Sproochpolitik|sproochpolitesch]] nom sougenannte ''Territorialprinzip'' organiséiert. D'Republik garantéiert zwar Sproochfräiheet fir d'Bierger, léisst d'[[Lëscht vun de Schwäizer Kantonen|Kantonen]] an d'[[Gemeng (Schwäiz)|Gemengen]] awer selwer doriwwer decidéiere wat fir e Status déi jeeweileg Sproochen op regionalem Plang hunn. Domat ass d'Méiglechkeet ginn, traditionell Sproochraim z'erhalen. D'Konsequenz dovun ass, datt an deene meeschte Schwäizer Gemengen nëmmen eng Sprooch als offiziell unerkannt ass. Nëmmen an e puer Bezierker a Gemenge laanscht d'Sproochgrenzen huet een de Choix tëscht de Sproochen. Dat gëllt natierlech nëmme fir den Ëmgang mat ëffentlechen Institutioune wéi der Verwaltung, de Schoulen an de Geriichter. Am Schwäizer Schoulsystem mussen d'Schüler nieft hirer Mammesprooch op d'mannst nach eng weider Landessprooch a meeschtens och nach [[Englesch]] léieren. D'Majoritéit vun de Schwäizer gehéiert zu der däitscher Sproochcommunautéit (62,7&nbsp;%). Geschwat gëtt allerdéngs ''[[Schwäizer Däitsch|Schwizerdütsch]]'' wat historesch gesinn zu der [[Alemannesch|alemannescher Sproochefamill]] gehéiert an eng méi al Sproochform wéi d'Houdäitsch ass. Et gëtt zwou Haaptrichtungen: ''Berndütsch'' an ''Züridütsch''. Genee wéi och zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gëtt et an der Schwäiz eng [[Diglossie]] am [[Däitsch]]en. Dat heescht, a verschiddene Beräicher gëtt den Dialekt benotzt, z.&nbsp;B. beim Schwätzen, an Talkshowen, asw, an an aneren d'Standardsprooch z.&nbsp;B. an de Printmedien oder de Schoulbicher. Franséisch hunn 20,4&nbsp;% vun de Schwäizer als Mammesprooch. Geographesch konzentréiert sech d'frankophon Bevëlkerung am Beräich vun der [[Romandie]], am Weste vum Land. Am [[Kanton Tessin]] an a véier Däll vum [[Kanton Graubünden]] (''Grigioni Italiano'') gëtt Italieenesch (6.5&nbsp;%) geschwat. Anerwäerts ass Graubünden och dee Kanton an deem d'Rätoromanesch, eng al [[romanesch]] Sprooch, nach eng relativ staark Positioun huet (an der Géigend vum [[Engad]]). D'Minoritéitesprooch (0,5&nbsp;% Mammesproochler) ass laang Zäit vun offizieller Säit aus vernoléissegt ginn an huet och haut nach schwéiere Stand vis-à-vis vum Däitschen. Zanter 1860 sinn 51 Gemengen a Graubünden vum Romaneschen an d'Däitscht gewiesselt. Déi véiert offiziell Landessprooch gëtt a verschiddenen Dialekter geschwat an hautdesdaags och nees an der Schoul enseignéiert. D'Schwäizer Tëlee huet sech dozou verflichte gelooss e gewëssene Prozentsaz Sendungen – och speziell Kannersendungen – op Rätoromanesch ze weisen. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Administrativ Ënnerdeelungen == [[Fichier:Karte Kantone der Schweiz farbig 1996.png|thumb|Déi 26 Kantone vun der Schwäiz]] D'Schwäiz besteet aus 26 Kantonen, déi an 2.110 Gemengen^{(Stand: 1. Januar 2026)} ënnerdeelt sinn. {{Méi Info 2|Lëscht vun de Schwäizer Kantonen|Gemeng (Schwäiz)}} Deels besteet nach en administrativen Niveau tëscht dem Kanton an der Gemeng, deen als [[Bezierk (Schwäiz)|Bezierk]] (fr. ''district'') bezeechent gëtt. == Bierger, Flëss a Séien == {{Kapitel Info feelt}} D'[[Matterhorn]] zu [[Zermatt]] ass ee vun den héchste [[Bierg]]er vun den [[Alpen]] an e reegelrecht Nationalsymbol vun der Schwäiz. == Bibliographie == * William Martin, ''Histoire de la Suisse'', 8e éd. conforme aux précédentes avec une suite de Pierre Béguin: ''Lhistoire récente 1928-1973'', complétée par A. Bruggmann; Lausanne (Payot), 1980. * Dieter Fahrni, ''Histoire de la Suisse - Survol de l'évolution d'un petit pays depuis ses origines jusqu'à nos jours'' ; Zürich (Pro Helvetia), 1983; 3. Oplo = 1986; 111 Säiten.- Originaltitel: ''Schweizer Geschichte. Ein historischer Abriss von den Anfängen bis zur Gegenwart''. * Kollektiv, ''Nouvelle histoire de la Suisse et des Suisses'' ; 3 Bänn; Lausanne (Comité pour une Nouvelle Histoire de la Suisse, présidé par J.-C. Farez), 1982-1983.- Dëst Wierk koum simultan och op Däitsch an op Italieenesch eraus. * Grégoire Nappey, ''Histoire suisse'' ; Le Mont-sur-Lausanne (LEP / Éditions Loisirs et Pédagogie, S.A.), 2007; 94 Säiten (ill. vum Mix & Remix). ISBN 978-2-606-01200-7 * Jean-Pierre Felber, ''De l'Helvétie romaine à la Suisse romande'' ; Genf (éd. Slatkine & Société d'histoire de la Suisse romande), 2006; 387 Säiten (ill.). ISBN 2-8321-0252-2 & ISBN 978-2-8321-0252-7 * Michel Charrière & Anton Bertschy, ''Fribourg: un canton, une histoire'' ; Freiburg, 1991; 146 Säiten (ill.). * Raffaello Ceschi, ''Geschichte des Kantons Tessin'' ; erausgi vum Max Mittler; Frauenfeld-Stuttgart-Wien (Verlag Huber), 2003; 302 Säiten (ill.). ISBN 3-7193-1314-X * Oswald Sigg, ''Les institutions politiques en Suisse'' ; Zürich (Pro Helvetia), 1983; 4. Ausgab = 1988; 62 Säiten.- Originaltitel: ''Die politischen Institutionen der Schweiz''. * Vincent Golay, ''Institutions politiques suisses'' ; Le Mont-sur-Lausanne (LEP / Éd. Loisirs et Pédagogie, S.A.), 2005; Neioplo = 2009; 94 Säiten (ill. vum Mix & Remix). ISBN 978-2-606-01263-2 * Joëlle Kuntz, ''La Suisse ou le génie de la dépendance''; Carouge-Genève (éd. Zoé & Le Temps), 2013; 175 Säiten. ISBN 978-2-88182-907-9 == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Schwäizer Kantonen]] * [[Lëscht vun de Schwäizer Flëss]] * [[Schwäizer Schockela]] * [[Piz Buin]] * [[Zermatt]] * [[Zürich]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.admin.ch/ www.admin.ch] Portal vun der Schwäizer Federatioun * [http://www.ch.ch/ www.ch.ch] Internet Portal vun der Schwäiz {{LinkPortalSchwäiz}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Schwäiz| AAA]] 94hpd8e8ipnlp1tox19l4klcz2d1scv 2689636 2689487 2026-08-07T08:44:44Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689636 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoCH}} {{Infobox Land | Numm = Schweizerische Eidgenossenschaft<br>Confédération suisse<br>Confederazione Svizzera<br>Confederaziun svizra<br>Confoederatio Helvetica | Fändel = Flag of Switzerland (Pantone).svg | Fändel Bildbreet= 110px | Fändel Artikel = Fändel vun der Schwäiz | Wopen = Coat of Arms of Switzerland (Pantone).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Schwäiz | National Devise = Unus pro omnibus, omnes pro uno<br>("Ee fir s'all, all fir een") | Kaart = Europe-Switzerland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Italieenesch]], [[Rätoromanesch]] | Haaptstad = [[Bern]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Bundeskanzler (Schwäiz)|Bundeskanzler]] | Regierungschef = [[Viktor Rossi]] | Total Fläch= 41 285 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 3,7 | Bevëlkerung = 8.401.120<ref>Zuele fir 2016, Quell: [http://www.bfs.admin.ch/ BFS/OFS] [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/news/publikationen.Document.98866.pdf]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 182 | Onofhängegkeet = [[1. August]] [[1291]] (ausgeruff)<br>[[24. Oktober]] [[1648]] (unerkannt)<br>[[1848]]: modern Schwäiz | Nationalfeierdag = [[1. August]] | Nationalhymn = [[Schwäizerpsalm]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/9/97/SwissX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Schwäizer Frang]] (CHF) | Zäitzon = +1 (+2 vu Mäerz-Oktober) | Internet TLD = [[.ch]] | Telefonsprefix = +41 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Schwäiz''' (däitsch: ''Schweizerische Eidgenossenschaft'', fr.: ''Confédération suisse'', it.: ''Confederazione Svizzera'', rätoroman.: ''Confederaziun svizra'', lat. ''Confoederatio Helvetica'') ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Land grenzt am Norden un [[Däitschland]], am Osten u [[Liechtenstein]] an [[Éisträich]], am Süden un [[Italien]] an am Westen u [[Frankräich]]. [[Fichier:Gruppenbild Bundesrat 2026.jpg|miniatur|Foto vum Bundesra 2026]] D'Schwäiz ass zanter dem [[Wiener Kongress]] vun [[1815]] baussepolitesch [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] a mat der Zäit Sëtz vun enge sëllegen [[International Organisatioun|internationalen Organisatioune]] ginn. D'Alperepublik selwer ass Member vun der [[EFTA]], dem [[Europarot]], der [[Welthandelsorganisatioun]] (GATT) an zanter 2002 och vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]]. [[Bern]] ass de Schwäizer Regierungssëtz ("Bundessëtz") an ''[[De jure / de facto|de facto]]'' d'Haaptstad. Déi gréisst Stad ass [[Zürich]]. == Bevëlkerung == === Sproochen === D'Schwäiz huet um Niveau vun der [[Federale Staat|Federatioun]] véier [[offiziell Sprooch]]en: [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Italieenesch]] a [[Rätoromanesch]]. Alle véier sinn anengems och d'[[Nationalsprooch]]e vun der Republik. Dat war net ëmmer sou. D'Rätoromanesch, wat vu manner wéi engem Prozent vun der Bevëlkerung geschwat gëtt, gouf eréischt [[1938]] Nationalsprooch (Landessprooch). Iwwer en halleft Joerhonnert drop, den [[10. Mäerz]] [[1996]], hu sech d'Schwäizer dunn an engem [[Referendum]] fir d'Romanescht als hir véiert offiziell Sprooch (Amtssprooch) decidéiert. D'Ännerung ass zanter der Revisioun vun der [[Constitutioun]] am [[1999]]er Joer a Kraaft, gëllt awer just fir d'Kommunikatioun tëscht Staat a Bierger mat rätoromanesch als [[Mammesprooch]]. [[Fichier:Map Languages CH.png|thumb|Sproochen an der Schwäiz (2005):<ref>Quell: BFS/OFS [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html] (Stand 2005)</ref> {{legend|#fe9625| [[Däitsch]] (62.7&nbsp;%) }} {{legend|#52b041| [[Franséisch]] (20.4&nbsp;%) }} {{legend|#6a51a3| [[Italieenesch]] (6.5&nbsp;%) }} {{legend|#91238d| [[Rätoromanesch]] (0.5&nbsp;%) }}]] Fir de Rescht ass d'Schwäiz [[Sproochpolitik|sproochpolitesch]] nom sougenannte ''Territorialprinzip'' organiséiert. D'Republik garantéiert zwar Sproochfräiheet fir d'Bierger, léisst d'[[Lëscht vun de Schwäizer Kantonen|Kantonen]] an d'[[Gemeng (Schwäiz)|Gemengen]] awer selwer doriwwer decidéiere wat fir e Status déi jeeweileg Sproochen op regionalem Plang hunn. Domat ass d'Méiglechkeet ginn, traditionell Sproochraim z'erhalen. D'Konsequenz dovun ass, datt an deene meeschte Schwäizer Gemengen nëmmen eng Sprooch als offiziell unerkannt ass. Nëmmen an e puer Bezierker a Gemenge laanscht d'Sproochgrenzen huet een de Choix tëscht de Sproochen. Dat gëllt natierlech nëmme fir den Ëmgang mat ëffentlechen Institutioune wéi der Verwaltung, de Schoulen an de Geriichter. Am Schwäizer Schoulsystem mussen d'Schüler nieft hirer Mammesprooch op d'mannst nach eng weider Landessprooch a meeschtens och nach [[Englesch]] léieren. D'Majoritéit vun de Schwäizer gehéiert zu der däitscher Sproochcommunautéit (62,7&nbsp;%). Geschwat gëtt allerdéngs ''[[Schwäizer Däitsch|Schwizerdütsch]]'' wat historesch gesinn zu der [[Alemannesch|alemannescher Sproochefamill]] gehéiert an eng méi al Sproochform wéi d'Houdäitsch ass. Et gëtt zwou Haaptrichtungen: ''Berndütsch'' an ''Züridütsch''. Genee wéi och zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gëtt et an der Schwäiz eng [[Diglossie]] am [[Däitsch]]en. Dat heescht, a verschiddene Beräicher gëtt den Dialekt benotzt, z.&nbsp;B. beim Schwätzen, an Talkshowen, asw, an an aneren d'Standardsprooch z.&nbsp;B. an de Printmedien oder de Schoulbicher. Franséisch hunn 20,4&nbsp;% vun de Schwäizer als Mammesprooch. Geographesch konzentréiert sech d'frankophon Bevëlkerung am Beräich vun der [[Romandie]], am Weste vum Land. Am [[Kanton Tessin]] an a véier Däll vum [[Kanton Graubünden]] (''Grigioni Italiano'') gëtt Italieenesch (6.5&nbsp;%) geschwat. Anerwäerts ass Graubünden och dee Kanton an deem d'Rätoromanesch, eng al [[romanesch]] Sprooch, nach eng relativ staark Positioun huet (an der Géigend vum [[Engad]]). D'Minoritéitesprooch (0,5&nbsp;% Mammesproochler) ass laang Zäit vun offizieller Säit aus vernoléissegt ginn an huet och haut nach schwéiere Stand vis-à-vis vum Däitschen. Zanter 1860 sinn 51 Gemengen a Graubünden vum Romaneschen an d'Däitscht gewiesselt. Déi véiert offiziell Landessprooch gëtt a verschiddenen Dialekter geschwat an hautdesdaags och nees an der Schoul enseignéiert. D'Schwäizer Tëlee huet sech dozou verflichte gelooss e gewëssene Prozentsaz Sendungen – och speziell Kannersendungen – op Rätoromanesch ze weisen. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Administrativ Ënnerdeelungen == [[Fichier:Karte Kantone der Schweiz farbig 1996.png|thumb|Déi 26 Kantone vun der Schwäiz]] D'Schwäiz besteet aus 26 Kantonen, déi an 2.110 Gemengen^{(Stand: 1. Januar 2026)} ënnerdeelt sinn. {{Méi Info 2|Lëscht vun de Schwäizer Kantonen|Gemeng (Schwäiz)}} Deels besteet nach en administrativen Niveau tëscht dem Kanton an der Gemeng, deen als [[Bezierk (Schwäiz)|Bezierk]] (fr. ''district'') bezeechent gëtt. == Bierger, Flëss a Séien == {{Kapitel Info feelt}} D'[[Matterhorn]] zu [[Zermatt]] ass ee vun den héchste [[Bierg]]er vun den [[Alpen]] an e reegelrecht Nationalsymbol vun der Schwäiz. == Bibliographie == * William Martin, ''Histoire de la Suisse'', 8e éd. conforme aux précédentes avec une suite de Pierre Béguin: ''Lhistoire récente 1928-1973'', complétée par A. Bruggmann; Lausanne (Payot), 1980. * Dieter Fahrni, ''Histoire de la Suisse - Survol de l'évolution d'un petit pays depuis ses origines jusqu'à nos jours'' ; Zürich (Pro Helvetia), 1983; 3. Oplo = 1986; 111 Säiten.- Originaltitel: ''Schweizer Geschichte. Ein historischer Abriss von den Anfängen bis zur Gegenwart''. * Kollektiv, ''Nouvelle histoire de la Suisse et des Suisses'' ; 3 Bänn; Lausanne (Comité pour une Nouvelle Histoire de la Suisse, présidé par J.-C. Farez), 1982-1983.- Dëst Wierk koum simultan och op Däitsch an op Italieenesch eraus. * Grégoire Nappey, ''Histoire suisse'' ; Le Mont-sur-Lausanne (LEP / Éditions Loisirs et Pédagogie, S.A.), 2007; 94 Säiten (ill. vum Mix & Remix). ISBN 978-2-606-01200-7 * Jean-Pierre Felber, ''De l'Helvétie romaine à la Suisse romande'' ; Genf (éd. Slatkine & Société d'histoire de la Suisse romande), 2006; 387 Säiten (ill.). ISBN 2-8321-0252-2 & ISBN 978-2-8321-0252-7 * Michel Charrière & Anton Bertschy, ''Fribourg: un canton, une histoire'' ; Freiburg, 1991; 146 Säiten (ill.). * Raffaello Ceschi, ''Geschichte des Kantons Tessin'' ; erausgi vum Max Mittler; Frauenfeld-Stuttgart-Wien (Verlag Huber), 2003; 302 Säiten (ill.). ISBN 3-7193-1314-X * Oswald Sigg, ''Les institutions politiques en Suisse'' ; Zürich (Pro Helvetia), 1983; 4. Ausgab = 1988; 62 Säiten.- Originaltitel: ''Die politischen Institutionen der Schweiz''. * Vincent Golay, ''Institutions politiques suisses'' ; Le Mont-sur-Lausanne (LEP / Éd. Loisirs et Pédagogie, S.A.), 2005; Neioplo = 2009; 94 Säiten (ill. vum Mix & Remix). ISBN 978-2-606-01263-2 * Joëlle Kuntz, ''La Suisse ou le génie de la dépendance''; Carouge-Genève (éd. Zoé & Le Temps), 2013; 175 Säiten. ISBN 978-2-88182-907-9 == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Schwäizer Kantonen]] * [[Lëscht vun de Schwäizer Flëss]] * [[Schwäizer Schockela]] * [[Piz Buin]] * [[Zermatt]] * [[Zürich]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.admin.ch/ www.admin.ch] Portal vun der Schwäizer Federatioun * [http://www.ch.ch/ www.ch.ch] Internet Portal vun der Schwäiz {{LinkPortalSchwäiz}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Schwäiz| AAA]] 95cc73fnmw7y8if7lp4ms8wh4okmmdz 2689803 2689636 2026-08-07T08:50:57Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689803 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoCH}} {{Infobox Land | Numm = Schweizerische Eidgenossenschaft<br>Confédération suisse<br>Confederazione Svizzera<br>Confederaziun svizra<br>Confoederatio Helvetica | Fändel = Flag of Switzerland (Pantone).svg | Fändel Bildbreet= 110px | Fändel Artikel = Fändel vun der Schwäiz | Wopen = Coat of Arms of Switzerland (Pantone).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Schwäiz | National Devise = Unus pro omnibus, omnes pro uno<br>("Ee fir s'all, all fir een") | Kaart = Europe-Switzerland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Italieenesch]], [[Rätoromanesch]] | Haaptstad = [[Bern]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Viktor Rossi]] | Total Fläch= 41 285 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 3,7 | Bevëlkerung = 8.401.120<ref>Zuele fir 2016, Quell: [http://www.bfs.admin.ch/ BFS/OFS] [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/news/publikationen.Document.98866.pdf]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 182 | Onofhängegkeet = [[1. August]] [[1291]] (ausgeruff)<br>[[24. Oktober]] [[1648]] (unerkannt)<br>[[1848]]: modern Schwäiz | Nationalfeierdag = [[1. August]] | Nationalhymn = [[Schwäizerpsalm]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/9/97/SwissX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Schwäizer Frang]] (CHF) | Zäitzon = +1 (+2 vu Mäerz-Oktober) | Internet TLD = [[.ch]] | Telefonsprefix = +41 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Schwäiz''' (däitsch: ''Schweizerische Eidgenossenschaft'', fr.: ''Confédération suisse'', it.: ''Confederazione Svizzera'', rätoroman.: ''Confederaziun svizra'', lat. ''Confoederatio Helvetica'') ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Land grenzt am Norden un [[Däitschland]], am Osten u [[Liechtenstein]] an [[Éisträich]], am Süden un [[Italien]] an am Westen u [[Frankräich]]. [[Fichier:Gruppenbild Bundesrat 2026.jpg|miniatur|Foto vum Bundesra 2026]] D'Schwäiz ass zanter dem [[Wiener Kongress]] vun [[1815]] baussepolitesch [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] a mat der Zäit Sëtz vun enge sëllegen [[International Organisatioun|internationalen Organisatioune]] ginn. D'Alperepublik selwer ass Member vun der [[EFTA]], dem [[Europarot]], der [[Welthandelsorganisatioun]] (GATT) an zanter 2002 och vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]]. [[Bern]] ass de Schwäizer Regierungssëtz ("Bundessëtz") an ''[[De jure / de facto|de facto]]'' d'Haaptstad. Déi gréisst Stad ass [[Zürich]]. == Bevëlkerung == === Sproochen === D'Schwäiz huet um Niveau vun der [[Federale Staat|Federatioun]] véier [[offiziell Sprooch]]en: [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Italieenesch]] a [[Rätoromanesch]]. Alle véier sinn anengems och d'[[Nationalsprooch]]e vun der Republik. Dat war net ëmmer sou. D'Rätoromanesch, wat vu manner wéi engem Prozent vun der Bevëlkerung geschwat gëtt, gouf eréischt [[1938]] Nationalsprooch (Landessprooch). Iwwer en halleft Joerhonnert drop, den [[10. Mäerz]] [[1996]], hu sech d'Schwäizer dunn an engem [[Referendum]] fir d'Romanescht als hir véiert offiziell Sprooch (Amtssprooch) decidéiert. D'Ännerung ass zanter der Revisioun vun der [[Constitutioun]] am [[1999]]er Joer a Kraaft, gëllt awer just fir d'Kommunikatioun tëscht Staat a Bierger mat rätoromanesch als [[Mammesprooch]]. [[Fichier:Map Languages CH.png|thumb|Sproochen an der Schwäiz (2005):<ref>Quell: BFS/OFS [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html] (Stand 2005)</ref> {{legend|#fe9625| [[Däitsch]] (62.7&nbsp;%) }} {{legend|#52b041| [[Franséisch]] (20.4&nbsp;%) }} {{legend|#6a51a3| [[Italieenesch]] (6.5&nbsp;%) }} {{legend|#91238d| [[Rätoromanesch]] (0.5&nbsp;%) }}]] Fir de Rescht ass d'Schwäiz [[Sproochpolitik|sproochpolitesch]] nom sougenannte ''Territorialprinzip'' organiséiert. D'Republik garantéiert zwar Sproochfräiheet fir d'Bierger, léisst d'[[Lëscht vun de Schwäizer Kantonen|Kantonen]] an d'[[Gemeng (Schwäiz)|Gemengen]] awer selwer doriwwer decidéiere wat fir e Status déi jeeweileg Sproochen op regionalem Plang hunn. Domat ass d'Méiglechkeet ginn, traditionell Sproochraim z'erhalen. D'Konsequenz dovun ass, datt an deene meeschte Schwäizer Gemengen nëmmen eng Sprooch als offiziell unerkannt ass. Nëmmen an e puer Bezierker a Gemenge laanscht d'Sproochgrenzen huet een de Choix tëscht de Sproochen. Dat gëllt natierlech nëmme fir den Ëmgang mat ëffentlechen Institutioune wéi der Verwaltung, de Schoulen an de Geriichter. Am Schwäizer Schoulsystem mussen d'Schüler nieft hirer Mammesprooch op d'mannst nach eng weider Landessprooch a meeschtens och nach [[Englesch]] léieren. D'Majoritéit vun de Schwäizer gehéiert zu der däitscher Sproochcommunautéit (62,7&nbsp;%). Geschwat gëtt allerdéngs ''[[Schwäizer Däitsch|Schwizerdütsch]]'' wat historesch gesinn zu der [[Alemannesch|alemannescher Sproochefamill]] gehéiert an eng méi al Sproochform wéi d'Houdäitsch ass. Et gëtt zwou Haaptrichtungen: ''Berndütsch'' an ''Züridütsch''. Genee wéi och zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gëtt et an der Schwäiz eng [[Diglossie]] am [[Däitsch]]en. Dat heescht, a verschiddene Beräicher gëtt den Dialekt benotzt, z.&nbsp;B. beim Schwätzen, an Talkshowen, asw, an an aneren d'Standardsprooch z.&nbsp;B. an de Printmedien oder de Schoulbicher. Franséisch hunn 20,4&nbsp;% vun de Schwäizer als Mammesprooch. Geographesch konzentréiert sech d'frankophon Bevëlkerung am Beräich vun der [[Romandie]], am Weste vum Land. Am [[Kanton Tessin]] an a véier Däll vum [[Kanton Graubünden]] (''Grigioni Italiano'') gëtt Italieenesch (6.5&nbsp;%) geschwat. Anerwäerts ass Graubünden och dee Kanton an deem d'Rätoromanesch, eng al [[romanesch]] Sprooch, nach eng relativ staark Positioun huet (an der Géigend vum [[Engad]]). D'Minoritéitesprooch (0,5&nbsp;% Mammesproochler) ass laang Zäit vun offizieller Säit aus vernoléissegt ginn an huet och haut nach schwéiere Stand vis-à-vis vum Däitschen. Zanter 1860 sinn 51 Gemengen a Graubünden vum Romaneschen an d'Däitscht gewiesselt. Déi véiert offiziell Landessprooch gëtt a verschiddenen Dialekter geschwat an hautdesdaags och nees an der Schoul enseignéiert. D'Schwäizer Tëlee huet sech dozou verflichte gelooss e gewëssene Prozentsaz Sendungen – och speziell Kannersendungen – op Rätoromanesch ze weisen. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Administrativ Ënnerdeelungen == [[Fichier:Karte Kantone der Schweiz farbig 1996.png|thumb|Déi 26 Kantone vun der Schwäiz]] D'Schwäiz besteet aus 26 Kantonen, déi an 2.110 Gemengen^{(Stand: 1. Januar 2026)} ënnerdeelt sinn. {{Méi Info 2|Lëscht vun de Schwäizer Kantonen|Gemeng (Schwäiz)}} Deels besteet nach en administrativen Niveau tëscht dem Kanton an der Gemeng, deen als [[Bezierk (Schwäiz)|Bezierk]] (fr. ''district'') bezeechent gëtt. == Bierger, Flëss a Séien == {{Kapitel Info feelt}} D'[[Matterhorn]] zu [[Zermatt]] ass ee vun den héchste [[Bierg]]er vun den [[Alpen]] an e reegelrecht Nationalsymbol vun der Schwäiz. == Bibliographie == * William Martin, ''Histoire de la Suisse'', 8e éd. conforme aux précédentes avec une suite de Pierre Béguin: ''Lhistoire récente 1928-1973'', complétée par A. Bruggmann; Lausanne (Payot), 1980. * Dieter Fahrni, ''Histoire de la Suisse - Survol de l'évolution d'un petit pays depuis ses origines jusqu'à nos jours'' ; Zürich (Pro Helvetia), 1983; 3. Oplo = 1986; 111 Säiten.- Originaltitel: ''Schweizer Geschichte. Ein historischer Abriss von den Anfängen bis zur Gegenwart''. * Kollektiv, ''Nouvelle histoire de la Suisse et des Suisses'' ; 3 Bänn; Lausanne (Comité pour une Nouvelle Histoire de la Suisse, présidé par J.-C. Farez), 1982-1983.- Dëst Wierk koum simultan och op Däitsch an op Italieenesch eraus. * Grégoire Nappey, ''Histoire suisse'' ; Le Mont-sur-Lausanne (LEP / Éditions Loisirs et Pédagogie, S.A.), 2007; 94 Säiten (ill. vum Mix & Remix). ISBN 978-2-606-01200-7 * Jean-Pierre Felber, ''De l'Helvétie romaine à la Suisse romande'' ; Genf (éd. Slatkine & Société d'histoire de la Suisse romande), 2006; 387 Säiten (ill.). ISBN 2-8321-0252-2 & ISBN 978-2-8321-0252-7 * Michel Charrière & Anton Bertschy, ''Fribourg: un canton, une histoire'' ; Freiburg, 1991; 146 Säiten (ill.). * Raffaello Ceschi, ''Geschichte des Kantons Tessin'' ; erausgi vum Max Mittler; Frauenfeld-Stuttgart-Wien (Verlag Huber), 2003; 302 Säiten (ill.). ISBN 3-7193-1314-X * Oswald Sigg, ''Les institutions politiques en Suisse'' ; Zürich (Pro Helvetia), 1983; 4. Ausgab = 1988; 62 Säiten.- Originaltitel: ''Die politischen Institutionen der Schweiz''. * Vincent Golay, ''Institutions politiques suisses'' ; Le Mont-sur-Lausanne (LEP / Éd. Loisirs et Pédagogie, S.A.), 2005; Neioplo = 2009; 94 Säiten (ill. vum Mix & Remix). ISBN 978-2-606-01263-2 * Joëlle Kuntz, ''La Suisse ou le génie de la dépendance''; Carouge-Genève (éd. Zoé & Le Temps), 2013; 175 Säiten. ISBN 978-2-88182-907-9 == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Schwäizer Kantonen]] * [[Lëscht vun de Schwäizer Flëss]] * [[Schwäizer Schockela]] * [[Piz Buin]] * [[Zermatt]] * [[Zürich]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.admin.ch/ www.admin.ch] Portal vun der Schwäizer Federatioun * [http://www.ch.ch/ www.ch.ch] Internet Portal vun der Schwäiz {{LinkPortalSchwäiz}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Schwäiz| AAA]] cty5cwuumkrikci0bh03ql54ngjqkbq 2689912 2689803 2026-08-07T08:54:55Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689912 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoCH}} {{Infobox Land | Numm = Schweizerische Eidgenossenschaft<br>Confédération suisse<br>Confederazione Svizzera<br>Confederaziun svizra<br>Confoederatio Helvetica | Fändel = Flag of Switzerland (Pantone).svg | Fändel Bildbreet= 110px | Fändel Artikel = Fändel vun der Schwäiz | Wopen = Coat of Arms of Switzerland (Pantone).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Schwäiz | National Devise = Unus pro omnibus, omnes pro uno<br>("Ee fir s'all, all fir een") | Kaart = Europe-Switzerland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Italieenesch]], [[Rätoromanesch]] | Haaptstad = [[Bern]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 41 285 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 3,7 | Bevëlkerung = 8.401.120<ref>Zuele fir 2016, Quell: [http://www.bfs.admin.ch/ BFS/OFS] [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/news/publikationen.Document.98866.pdf]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 182 | Onofhängegkeet = [[1. August]] [[1291]] (ausgeruff)<br>[[24. Oktober]] [[1648]] (unerkannt)<br>[[1848]]: modern Schwäiz | Nationalfeierdag = [[1. August]] | Nationalhymn = [[Schwäizerpsalm]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/9/97/SwissX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Schwäizer Frang]] (CHF) | Zäitzon = +1 (+2 vu Mäerz-Oktober) | Internet TLD = [[.ch]] | Telefonsprefix = +41 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Schwäiz''' (däitsch: ''Schweizerische Eidgenossenschaft'', fr.: ''Confédération suisse'', it.: ''Confederazione Svizzera'', rätoroman.: ''Confederaziun svizra'', lat. ''Confoederatio Helvetica'') ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Land grenzt am Norden un [[Däitschland]], am Osten u [[Liechtenstein]] an [[Éisträich]], am Süden un [[Italien]] an am Westen u [[Frankräich]]. [[Fichier:Gruppenbild Bundesrat 2026.jpg|miniatur|Foto vum Bundesra 2026]] D'Schwäiz ass zanter dem [[Wiener Kongress]] vun [[1815]] baussepolitesch [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] a mat der Zäit Sëtz vun enge sëllegen [[International Organisatioun|internationalen Organisatioune]] ginn. D'Alperepublik selwer ass Member vun der [[EFTA]], dem [[Europarot]], der [[Welthandelsorganisatioun]] (GATT) an zanter 2002 och vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]]. [[Bern]] ass de Schwäizer Regierungssëtz ("Bundessëtz") an ''[[De jure / de facto|de facto]]'' d'Haaptstad. Déi gréisst Stad ass [[Zürich]]. == Bevëlkerung == === Sproochen === D'Schwäiz huet um Niveau vun der [[Federale Staat|Federatioun]] véier [[offiziell Sprooch]]en: [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Italieenesch]] a [[Rätoromanesch]]. Alle véier sinn anengems och d'[[Nationalsprooch]]e vun der Republik. Dat war net ëmmer sou. D'Rätoromanesch, wat vu manner wéi engem Prozent vun der Bevëlkerung geschwat gëtt, gouf eréischt [[1938]] Nationalsprooch (Landessprooch). Iwwer en halleft Joerhonnert drop, den [[10. Mäerz]] [[1996]], hu sech d'Schwäizer dunn an engem [[Referendum]] fir d'Romanescht als hir véiert offiziell Sprooch (Amtssprooch) decidéiert. D'Ännerung ass zanter der Revisioun vun der [[Constitutioun]] am [[1999]]er Joer a Kraaft, gëllt awer just fir d'Kommunikatioun tëscht Staat a Bierger mat rätoromanesch als [[Mammesprooch]]. [[Fichier:Map Languages CH.png|thumb|Sproochen an der Schwäiz (2005):<ref>Quell: BFS/OFS [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/01/05/blank/key/sprachen.html] (Stand 2005)</ref> {{legend|#fe9625| [[Däitsch]] (62.7&nbsp;%) }} {{legend|#52b041| [[Franséisch]] (20.4&nbsp;%) }} {{legend|#6a51a3| [[Italieenesch]] (6.5&nbsp;%) }} {{legend|#91238d| [[Rätoromanesch]] (0.5&nbsp;%) }}]] Fir de Rescht ass d'Schwäiz [[Sproochpolitik|sproochpolitesch]] nom sougenannte ''Territorialprinzip'' organiséiert. D'Republik garantéiert zwar Sproochfräiheet fir d'Bierger, léisst d'[[Lëscht vun de Schwäizer Kantonen|Kantonen]] an d'[[Gemeng (Schwäiz)|Gemengen]] awer selwer doriwwer decidéiere wat fir e Status déi jeeweileg Sproochen op regionalem Plang hunn. Domat ass d'Méiglechkeet ginn, traditionell Sproochraim z'erhalen. D'Konsequenz dovun ass, datt an deene meeschte Schwäizer Gemengen nëmmen eng Sprooch als offiziell unerkannt ass. Nëmmen an e puer Bezierker a Gemenge laanscht d'Sproochgrenzen huet een de Choix tëscht de Sproochen. Dat gëllt natierlech nëmme fir den Ëmgang mat ëffentlechen Institutioune wéi der Verwaltung, de Schoulen an de Geriichter. Am Schwäizer Schoulsystem mussen d'Schüler nieft hirer Mammesprooch op d'mannst nach eng weider Landessprooch a meeschtens och nach [[Englesch]] léieren. D'Majoritéit vun de Schwäizer gehéiert zu der däitscher Sproochcommunautéit (62,7&nbsp;%). Geschwat gëtt allerdéngs ''[[Schwäizer Däitsch|Schwizerdütsch]]'' wat historesch gesinn zu der [[Alemannesch|alemannescher Sproochefamill]] gehéiert an eng méi al Sproochform wéi d'Houdäitsch ass. Et gëtt zwou Haaptrichtungen: ''Berndütsch'' an ''Züridütsch''. Genee wéi och zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gëtt et an der Schwäiz eng [[Diglossie]] am [[Däitsch]]en. Dat heescht, a verschiddene Beräicher gëtt den Dialekt benotzt, z.&nbsp;B. beim Schwätzen, an Talkshowen, asw, an an aneren d'Standardsprooch z.&nbsp;B. an de Printmedien oder de Schoulbicher. Franséisch hunn 20,4&nbsp;% vun de Schwäizer als Mammesprooch. Geographesch konzentréiert sech d'frankophon Bevëlkerung am Beräich vun der [[Romandie]], am Weste vum Land. Am [[Kanton Tessin]] an a véier Däll vum [[Kanton Graubünden]] (''Grigioni Italiano'') gëtt Italieenesch (6.5&nbsp;%) geschwat. Anerwäerts ass Graubünden och dee Kanton an deem d'Rätoromanesch, eng al [[romanesch]] Sprooch, nach eng relativ staark Positioun huet (an der Géigend vum [[Engad]]). D'Minoritéitesprooch (0,5&nbsp;% Mammesproochler) ass laang Zäit vun offizieller Säit aus vernoléissegt ginn an huet och haut nach schwéiere Stand vis-à-vis vum Däitschen. Zanter 1860 sinn 51 Gemengen a Graubünden vum Romaneschen an d'Däitscht gewiesselt. Déi véiert offiziell Landessprooch gëtt a verschiddenen Dialekter geschwat an hautdesdaags och nees an der Schoul enseignéiert. D'Schwäizer Tëlee huet sech dozou verflichte gelooss e gewëssene Prozentsaz Sendungen – och speziell Kannersendungen – op Rätoromanesch ze weisen. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Administrativ Ënnerdeelungen == [[Fichier:Karte Kantone der Schweiz farbig 1996.png|thumb|Déi 26 Kantone vun der Schwäiz]] D'Schwäiz besteet aus 26 Kantonen, déi an 2.110 Gemengen^{(Stand: 1. Januar 2026)} ënnerdeelt sinn. {{Méi Info 2|Lëscht vun de Schwäizer Kantonen|Gemeng (Schwäiz)}} Deels besteet nach en administrativen Niveau tëscht dem Kanton an der Gemeng, deen als [[Bezierk (Schwäiz)|Bezierk]] (fr. ''district'') bezeechent gëtt. == Bierger, Flëss a Séien == {{Kapitel Info feelt}} D'[[Matterhorn]] zu [[Zermatt]] ass ee vun den héchste [[Bierg]]er vun den [[Alpen]] an e reegelrecht Nationalsymbol vun der Schwäiz. == Bibliographie == * William Martin, ''Histoire de la Suisse'', 8e éd. conforme aux précédentes avec une suite de Pierre Béguin: ''Lhistoire récente 1928-1973'', complétée par A. Bruggmann; Lausanne (Payot), 1980. * Dieter Fahrni, ''Histoire de la Suisse - Survol de l'évolution d'un petit pays depuis ses origines jusqu'à nos jours'' ; Zürich (Pro Helvetia), 1983; 3. Oplo = 1986; 111 Säiten.- Originaltitel: ''Schweizer Geschichte. Ein historischer Abriss von den Anfängen bis zur Gegenwart''. * Kollektiv, ''Nouvelle histoire de la Suisse et des Suisses'' ; 3 Bänn; Lausanne (Comité pour une Nouvelle Histoire de la Suisse, présidé par J.-C. Farez), 1982-1983.- Dëst Wierk koum simultan och op Däitsch an op Italieenesch eraus. * Grégoire Nappey, ''Histoire suisse'' ; Le Mont-sur-Lausanne (LEP / Éditions Loisirs et Pédagogie, S.A.), 2007; 94 Säiten (ill. vum Mix & Remix). ISBN 978-2-606-01200-7 * Jean-Pierre Felber, ''De l'Helvétie romaine à la Suisse romande'' ; Genf (éd. Slatkine & Société d'histoire de la Suisse romande), 2006; 387 Säiten (ill.). ISBN 2-8321-0252-2 & ISBN 978-2-8321-0252-7 * Michel Charrière & Anton Bertschy, ''Fribourg: un canton, une histoire'' ; Freiburg, 1991; 146 Säiten (ill.). * Raffaello Ceschi, ''Geschichte des Kantons Tessin'' ; erausgi vum Max Mittler; Frauenfeld-Stuttgart-Wien (Verlag Huber), 2003; 302 Säiten (ill.). ISBN 3-7193-1314-X * Oswald Sigg, ''Les institutions politiques en Suisse'' ; Zürich (Pro Helvetia), 1983; 4. Ausgab = 1988; 62 Säiten.- Originaltitel: ''Die politischen Institutionen der Schweiz''. * Vincent Golay, ''Institutions politiques suisses'' ; Le Mont-sur-Lausanne (LEP / Éd. Loisirs et Pédagogie, S.A.), 2005; Neioplo = 2009; 94 Säiten (ill. vum Mix & Remix). ISBN 978-2-606-01263-2 * Joëlle Kuntz, ''La Suisse ou le génie de la dépendance''; Carouge-Genève (éd. Zoé & Le Temps), 2013; 175 Säiten. ISBN 978-2-88182-907-9 == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Schwäizer Kantonen]] * [[Lëscht vun de Schwäizer Flëss]] * [[Schwäizer Schockela]] * [[Piz Buin]] * [[Zermatt]] * [[Zürich]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.admin.ch/ www.admin.ch] Portal vun der Schwäizer Federatioun * [http://www.ch.ch/ www.ch.ch] Internet Portal vun der Schwäiz {{LinkPortalSchwäiz}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Schwäiz| AAA]] 0puuw4tdnbmxpzickht7mwmss352w0e 0 6769 2689326 2519094 2026-08-07T03:02:51Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689326 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Rumelange, cinéma Kursaal.jpg|thumb|De ''Kursaal'' am Mäerz 2022]] [[Fichier:AleKino.jpg|thumb|De Kino am Joer 2005]] [[Fichier:Kursaal Sall vum Ecran aus.jpg|thumb|De Sall vum Kursaal (2005)]] De '''Ciné Kursaal''' vu [[Rëmeleng]], och nach den '''Ale Kino''' genannt, ass den eelste [[Kino]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] deen nach a Betrib ass. En huet ee Sall. * De Sall huet 170 Plazen * De [[Filmprojektiounsapparat]] ass ekipéiert fir 35&nbsp;mm Filmer * Toun: Digital; [[Dolby]], [[DTS]]. * Den [[Ecran]] ass 7 Meter breet a 4 Meter héich * Hanner dem Ecran stinn zwéin Altec Lansing "Voice of the Theater"-[[Lautsprecher]]. Déi eenzeg am Land. * Foussfräiheet: 140&nbsp;cm * Vis-à-vis vum Kino ass e Gratisparking mat 150 Plazen. == Geschichtleches == [[1896]] gouf e Café mat Niewegebaier an der Garerstrooss (der haiteger ''rue des Martyrs'') gebaut. Wéi Rëmeleng mam d'Gesetz vum [[4. August]] [[1907]] Stad gouf, huet de Jean Sturm-Muller fir déi Feierlechkeeten, op Initiativ vun der Direktioun vun der [[Rëmelenger Schmelz]], e Fest- an Theatersall bäigebaut. Dee Sall hat eng [[Bün]], mä nach kee [[Balcon]] a kee [[Plaffong]]. De [[stol]]enen Daachstull hat e gliesene Virdaach, dee bei guddem Wieder de Sall beliicht huet. No an no koumen ambulant Filmvirféierer op Rëmeleng Filmer weisen. Déi [[Siwent Konscht]] hat deemools mol nach keng zéng Joer. [[Fichier:Kursaal Entrée mat der Keess.jpg|thumb|D'Entrée mat der Keess (2005)]] Déi Zäit haten d'Filmprojektiounen en enorme Succès. Mä well de Sall net dofir gebaut war, sinn d'Sécherheetsvirschrëfte fir Kinoen net beuecht ginn. [[1912]] gouf de Sall dunn definitiv an e Kinossall ëmgebaut. Eng Projektiounskabinn gouf bäigebaut, e groussen Ecran (fir zesummenzefalen) gouf opgeriicht, e Balcon an e Plaffong goufe gebaut. Déi Zäit huet de Conrad Massard de Sall gefouert. De [[Projekter]] war e [[Pathé]] mat enger [[Karbidsluucht]], dee mat enger [[Kierb]] ugedriwwe gouf. D'Filmer haten déi Zäit eng Längt vun nëmmen e puer [[Minutt]]en. Nom [[Éischte Weltkrich]] huet de [[Film]] sech am Ausland kënschtleresch an industriell entwéckelt. D'Filmer sinn ëmmer méi spektakulär a méi laang ginn. De Kino krut nees en neie Projekter, en [[Zeiss-Ikon]] ''Magnifizenz'', dee vun engem elektresche Motor ugedriwwe gouf an eng modern [[Bouluucht]] vu 400 Watt hat. Mä well et dunn zu Rëmeleng nach keng [[Elektrizitéit]] an den Haiser gouf, huet missen am Keller vum Gebai eng [[Generatrice]] opgestallt ginn, déi vun engem Liichtgasmotor ugedriwwe gouf. Vun do u war et méiglech, Filmer vun iwwer enger Stonn op engem "giganteschen" Ecran vu véier Meter Breet ze weisen, Filmer, déi op [[Zellulosnitrat]] gezu waren, an dowéinst extreem feiergeféierlech waren. Well d'Bobinnen net méi wéi 600 Meter Film (fir 17 Minutten) droe konnten, sinn d'Virstellungen zwee- oder dräimol vu Pausen ënnerbrach ginn. De Conrad Massard huet d'Féierung vum Sall un de Félix Nittel-Gaasch a seng Fra ofginn. Déi Zwee haten en Usträicherbetrib am Nopeschhaus. D'Madamm Nittel war d'Meedchen aus dem éischte Bestietnes vun der Catherine Sturm-Muller. [[1920]] huet de Schwoer vum Félix Nittel, de J.-P. Hurt-Gaasch, d'Gebai kaaft an dem Kino säin aktuellen Numm ginn, nodeem hien aus enger "Kur" vu [[Wiesbaden]] zeréckkoum. Den Här Hurt huet selwer de Kino gefouert. Déi Zäit sinn déi "wichteg" Filmer mat Museksbegleedung opgefouert ginn. E [[Pianist]] huet d'[[Musek]] am Sall selwer gespillt. [[Fichier:Kursaal Den Arthur Massard.jpg|180px|thumb|left|Den Arthur Massard]] Wéi zu Rëmeleng de [[Boxsport]] opkoum ass de Kinossall dacks benotzt ginn fir Boxmatcher z'organiséieren. Enn der 1920er Joren ass de [[Vitaphone]] opkomm. E System bei deem e [[Plackespiller]] iwwer eng [[Kardanwell]] direkt mam Projekter verbonne war. [[1927]] huet de Kuelenhändler Eugène Ungs zu Rëmeleng en zweete Kino opgemaach, de [[Palace (Rëmeleng)|Palace]], sou haten d'Rëmelenger den "Neien" an den "Ale Kino". [[1932]] huet de ''Kursaal'' ugefaangen ze schwätzen. D'Filmer hunn dunn 90 Minutten a méi gedauert. En zweete Projekter huet missen ugeschaaft ginn. Et war en zweete "Magnifizenz", eng ''Okkasioun''. Déi zwéi Projektere goufe mat Zeiss-Ikon Lieser fir [[opteschen Toun]] ausstafféiert an en elektresche [[Verstäerker]] vun der Mark [[Körting]] mat 4 Watt an e [[Lautsprecher]] goufen installéiert. Nom Doud vum Här Hurt huet d'Madamm Nittel, seng [[Schwéiesch]], d'Gebai geierft. Den Arthur Massard, d'Kandskand vum Conrad, war am Stot Nittel opgewuess an hat sech zanter [[1931]], do war hie 17 Joer al, ëm d'Projektioun gekëmmert. Néng Joer méi spéit gouf d'Land den [[10. Mee]] [[1940]] vun [[Däitschland|däitschen]] Truppen iwwerfall. D'Rëmelenger Awunner goufen a [[Südfrankräich]] [[Evakuatioun|evakuéiert]]. Déi [[Frankräich|franséisch]] Arméi huet dunn, an engem verzweiwelte Versuch de Feind zeréckzedrécken, eng ganz Rei Haiser laanscht d'[[Eisebunn]] zerstéiert. De Kino war vun zwou [[Brandbomm]]e getraff ginn, mä d'Schied waren net grouss. No kuerzer Zäit konnt d'Famill Massard aus der Evakuatioun heemkommen a sech erëm ëm de Kino këmmeren. Mä se konnten net méi am Kinosgebai wunnen. Den Arthur a seng Mamm, déi mat der [[Resistenz (Politik)|Resistenz]] sympathiséiert hunn a munch däitsch [[Deserteur]]e bei sech opgeholl haten, hunn awer gemierkt, datt déi däitsch Administratioun hinne géif vill Steng an de Wee leeën. Si kruten d'Exploitatioun vum Kino aus den Hänn geholl an en däitsche "Kommissar" huet sech vun do un drëm gekëmmert. Et ass jo net ugaangen, dem däitsche [[Propagandaminister]] [[Joseph Goebbels|Goebbels]] säi léifst Medium de "subversive Kräften" an de Grapp ze ginn. [[1943]] ass d'Proprietärin, d'Madamm Nittel gestuerwen, déi d'Kinosgebai dem Här Arthur Massard duerch [[Testament]] vermaach huet. An den éischten [[Nokrichsjoren]], d'Zäit an där de [[Faarffilm]] lues a lues opkoum, huet sech um Gebai selwer net vill gedoe bis datt 1953/54 deen Deel, an deem haut d'Geschäft, d'Entrée an d'Appartementer sinn, opgebaut si ginn. Dat war och d'Zäit, wou wéinst dem Opbléie vun der [[Televisioun|Tëlee]] d'Kinoe sech eppes Neies hu missen afale loossen. An dat war de [[CinemaScope]], e Breetfilmsystem, deen et de Kinossäll erlaabt huet 35mm-Filmmaterial mat Hëllef vun neientwéckelte [[optesch Lëns|Lënsen]] d'Filmer "méi breet" ze projezéieren. [[Fichier:Kursaal Bauer-Projekteren.jpg|thumb|Bauer-Projekteren]] Fir de Kino Kursaal war dat eng grouss Ëmstellung. 1956 gouf den Ecran op eng Breet vun 8 [[Meter]] bruecht, déi säitlech Verlängerunge vum Balcon goufe gekierzt. An de [[Projektiounsraum]] gouf mat neie "Bauer M72" Projekteren ausstafféiert, mat 1000 Watt-Bouluuchte vu [[Cinemeccanica]] an engem "Zeiss-Ikon" Tounliessystem. No de fette "Scope"-Jore mat ville "Superproduktiounen" an de 50er a 60er Joren ass den internationale Kino tëscht Enn 60er a Mëtt 70er Jore lues a lues an eng Kris eragerutscht. Ëm 1960 gouf et nach 56 Kinossäll am Land; Enn de 70er waren et der nach knapps eng Dosen. De "Palace" huet 1974 d'Dieren zougemaach, nom Doud vum Emile Schlesser, dem Projektionist a Brudder vun der Proprietärin, der Madamm Ungs. Nëmmen dräi "Provënzkinoen" gouf et nach zu [[Diddeleng]], [[Déifferdeng]] a Rëmeleng. Den Arthur Massard huet missen no enger anerer Aarbecht kucken; an de Kino huet nach just véier Kinosvirstellungen an der Woch gehat. [[Fichier:Kursaal Bauer-Projekter.jpg|130px|thumb|Bauer-Projekter: D'Film-Gedriff]] [[Fichier:Kursaal De Balkon 1976.jpg|thumb|De Balcon 1976…]] An der Mëtt vun de 70er Joren huet eng nei Generatioun, déi mat der Televisioun opgewuess ass, de Kino erëm nei entdeckt. D'Zuel vun den Zuschauer ass gewuess, an de Kino krut erëm en neien Elan. Am Joer 1976 krut de Kursaal nei Projekteren a Sëtzer. D'Stereosanlag aus dem Palace mat sengen Altec Boxe ''[[Voice of the Theater]]'' gouf iwwerholl. 1976 krut de Sall [[Dolby Stereo]]-Toun. ''[[Star Wars]]'' war den éischte Film, deen an deem Format zu Rëmeleng gespillt gouf. Ufank der 1980er Jore goufen déi al Sëtzer um Balcon mat d'Sëtzer aus dem [[Europe (Kino)|Europe]] aus der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ersat. D'Gradinen um Balcon goufen och gehéicht fir datt d'Vue op den Ecran vun alle Plazen aus gutt war. 1982 goufen d'Karbonluuchten aus de Projekteren mat [[Xenon-Luuchten]] vun Zeiss-Ikon vu 1600 Watt ersat. Nom Doud vum Arthur Massard am November 1987 ass d'Projektiounskabinn am Kursaal erneiert an informatiséiert ginn. Vun deem Moment u brauch kee Projektionist méi an der Kabinn ze si wann e Film gespillt gëtt. De Rëmelenger Sall war ee vun deenen éischten deen automatiséiert ginn ass, an en ass haut och nach ëmmer am Spëtzepeloton vun den automatiséierte Säll. 1989 sinn nach eng Kéier d'Sëtzer erneiert ginn, an dat mat deenen aus dem ''Europe 2'' aus der Stad, deen an deem Joer opgehalen huet mat spillen. [[Fichier:Kursaal De Balkon haut.jpg|thumb|… an 2005]] Vun 1994 u profitéiert de Kursaal vun der staatlecher Hëllef fir d'Kinoen. Vun deem Datum u war et méi liicht fir an de Sall z'investéieren. 1995 gouf de Sall op digitalen Toun ëmgestallt. En huet nei Verstäerker an Haut-Parleure kritt an e gouf och ageriicht fir DTS Toun ze spillen. Hanner dem Ecran sinn déi 3 legendär Altec Haut-Parleure bliwwen, mä et ass nach en neie [[JBL]] [[Subwoofer]] vu 600 Watt derbäigesat ginn. Am Januar 1998 sinn déi hëlze Sëtzer aus dem [[Parquet]] duerch Fotellen ersat ginn, an d'Distanz tëscht de Reien ass op 140 Zentimeter vergréissert ginn. Haut gesäit den ''Ale Kino'' am Sall aus wéi en traditionelle Kino, technesch ass hien awer um leschte Stand an erlaabt sou eng Projektioun vu beschtméiglecher Qualitéit. == Adress == <TABLE> <TR><TD> '''Ciné Kursaal''' <br> 8, rue des Martyrs <br> L-3739 Rëmeleng <br> Tël: 57 57 58 </TD></TR> </TABLE> == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Kinoen]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Kursaal (Rumelange)|{{PAGENAME}}}} * [https://web.archive.org/web/20220306105014/http://www.caramba.lu/programme-events/programme-cinekursaal Den aktuelle Kinosprogramm am Ciné Kursaal] [[Kategorie:Kinoen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gemeng Rëmeleng]] quewscyagkez60xeysebzy3zsjzttge 0 7442 2689510 2652219 2026-08-07T08:40:26Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689510 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoTK}} {{Infobox Land | Numm = Türkiye Cumhuriyeti | Fändel = Flag of Turkey.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Tierkei | Wopen = Emblem of Turkey.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Emblem vun der Tierkei | National Devise = | Kaart= Turkey in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tierkesch]] | Haaptstad = [[Ankara]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Recep Tayyip Erdoğan]] | Total Fläch= 783 562<ref>Quell: [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,3 | Bevëlkerung = 71 152 000<ref>Bevëlkerungszuel fir 2004, Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO 2004]<br>Bei der leschter Vollekszielung, den 22. Oktober 2000 goufen 67 803 927 Leit gezielt. [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 90,8 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]]<br>[[29. Oktober]] [[1923]] (Deklaratioun vun der Republik) | Nationalfeierdag = [[29. Oktober]] | Nationalhymn = [[İstiklâl Marşı]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/71/TurkeyX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Tierkesch Lira]] (TRY) | Zäitzon = | Internet TLD = [[.tr]] | Telefonsprefix = +90 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Tierkei''' ([[tierkesch]]: ''Türkiye Cumhuriyeti'') ass e Staat an [[Eurasien]]. D'Land läit fir de gréissten Deel um [[Asien|asiatesche]] Kontinent, nëmmen eng 3&nbsp;% vum Staatsgebitt gehéiere [[Geographie|geographesch]] zu [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Déi modern Tierkei ass den Nofollgerstaat vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] a goung nom [[Éischte Weltkrich]] aus dësem ervir. D'Tierkei ass eng [[Laizismus|laizistesch]] [[Republik]]. De Laizismus geet op de Staatsgrënner [[Mustafa Kemal Atatürk]] zeréck. Den Atatürk hat wëlles d'Tierkei gesellschaftlech a politesch dem europäesche Virbild no ze reforméieren an ze moderniséieren. Den [[3. Oktober]] [[2005]] hunn déi offiziell Negociatiounen tëscht der Tierkei an der [[Europäesch Unioun|EU]] fir de Bäitrëtt zu der Unioun ugefaangen. [[Ankara]], no [[Istanbul]] déi zweetgréisst tierkesch Stad, ass d'Haaptstad vun der Republik. == Geschicht == [[Anatolien]] (''Asia Minor''), d'Landmass vun der haiteger Tierkei, war de Spillball vu villen Zivilisatiounen a Kinnekräicher an der Antiquitéit. D'Seljuk-Tierke waren déi éischt tierkesch Forcen déi am [[11. Joerhonnert]] als Eruewerer koumen, an déi sech no an no d'[[Byzantinescht Räich]] mat senger griichescher Populatioun a Kultur averläift huet. === Fréi Besiidlung vun Anatolien === === D'Zäit vum Osmanesche Räich === ==== Opstig (13.-17. Joerhonnert) ==== ==== Niddergank a Jongtierkentum ==== ==== Éischte Weltkrich an de Genozid un den Armeenier an Aramäer ==== {{Méi Info 1|Vëlkermuerd un den Armeenier}} === Grënnung vun der tierkescher Republik duerch den Atatürk === === Zäit no der Atatürk-Ära === == Geographie == [[Fichier:Bosphorus Bridge from above.jpg|thumb|250px|Bosporus Bréck zu Istanbul]] Dee gréissten Deel vum tierkesche Staatsgebitt läit mat ongeféier 97&nbsp;% um [[Asien|asiatesche]] Kontinent. Nëmmen 3&nbsp;% vun der Gesamtfläch (23.623&nbsp;km²) sinn um europäesche Kontinent. Den asiatesche Landesdeel gëtt als [[Anatolien]] bezeechent an den europäeschen Deel als [[Thrakien]]. D'Tierkei huet aacht Nopeschlänner: [[Bulgarien]] am Nordwesten, [[Griicheland]] am Westen, [[Georgien]] am Nordosten, [[Armenien]], [[Aserbaidjan]] an den [[Iran]] am Osten, den [[Irak]] a [[Syrien]] am Südosten. D'Land huet am Süde Küsten zum [[Mëttelmier]] an am Norden zum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]]. === Klima === D'Klima an der Tierkei kann als temperéiert bezeechent ginn, mat waarmen, dréchene Summeren a mat mëllen, naasse Wanteren. Bannen am Land sinn déi klimatesch Bedingungen awer dacks méi rau. == Politik == {{Kapitel Info feelt}} D'Tierkei ass eng parlamentaresch Republik. De President gëtt vun der Nationalversammlung fir e Mandat vu 7 Joer gewielt. De President ernennt de Premierminister. De [[Legislativ|legislative Pouvoir]] läit an den Hänn vu 550 Deputéierten, déi all 5 Joer frësch gewielt ginn. Zanter [[1946]] gëtt et e [[Méiparteiesystem]]. Am tierkesche Parteiesystem gouf a gëtt et vill Verännerungen, beispillsweis duerch Verbueder vu Parteien duerch d'Verfaassungsgeriicht, haaptsächlech vun islamistesche Parteien. Zurzäit gëtt et an der Tierkei 9 Parteien: DYP (konservativ), FP (islamistesch), HADEP (kurdesch Vollekspartei), MHP (nationalistesch), ÖDP (sozialistesch), ANAP (rietsliberal), CHP (lénksnationalistesch), DSP (lénksnationalistesch), AKP (gemiessegt islamistesch-konservativ). Aus deene leschte Walen ass d'AKP als stäerkste Kraaft ervirgaangen, mat 34,4&nbsp;% vun de Stëmmen, wat hir awer nom tierkesche Walsystem 3/4 vun alle Parlamentssëtzer abruecht huet (fir Verfaassungsännerunge brauch een eng 3/4 Majoritéit). D'Tierkei sicht als Memberstaat an d'[[Europäesch Unioun]] eranzekommen. Den [[3. Oktober]] [[2005]] sinn d'Debate mat der Tierkei iwwer sou en EU-Bäitrëtt ugaangen, den [[11. Dezember]] [[2006]] sinn awer 8 vu 35 Verhandlungsberäicher nees op Äis geluecht ginn, well d'Tierkei hiert Versprieche gebrach huet fir seng Häfen a Fluchhäfe fir [[Zypern]] opzemaachen. Formell ass den Ausgank vu sou Verhandlungen nach op, well Viraussetzung fir en EU-Bäitrëtt sinn d'Fortsetzung vun de just ugefaangene Reformen, eng radikal Verbesserung vun der Mënscherechtssituation, d'Agestoe vum [[Vëlkermuerd un den Armeenier]] an d'Ënnerschreiwe vun engem Ofkommes iwwer eng Zollunioun mat den 10 neien EU-Memberstaaten, dorënner och d'rout Duch Zypern. == Politesch Konflikter == === Doudesstrof a Folterungen === === Kurdekonflikt === === Zypernkonflikt === == Verwaltung == D'Regionalverwaltung ass an der Tierkei an 81 [[Provënzen]] ënnerdeelt, déi alleguer duerch e [[Gouverneur]] (Vali) verwalt ginn. Déi eenzel Provënze si weider an eenzel Bezierker a Gemengen ënnerdeelt. D'Bezierker gi vun engem ''Kaymakam'' geleet, dee vum [[Inneminister]] ernannt gëtt. D'[[Buergermeeschter]] an Duerfcheffe gi vum Vollek gewielt. D'Autonomie op den ënneschten Niveaue gëtt ënner anerem duerch d'Feele vun eegene Geldquellen ageschränkt. == Ekonomie == [[2002]] huet d'Tierkei eng ganz grave ekonomesch Kris matgemaach. No enger Inflatioun vun ongeféier 50&nbsp;% huet ee méi wéi eng Millioun tierkesch Liras misse gi fir een eenzegen [[Euro]]. Den [[1. Januar]] [[2005]] huet dofir déi nei tierkesch Lira ([[Nei Tierkesch Lira|Yeni Türk Lirası]]) agefouert misse ginn. D'Inflatioun ass op 9,8&nbsp;% erofgaangen. D'Tierkei huet awer ëmmer nach Krämpes déi vill Schwaarzaarbecht an de Schwaarzhandel an de Grëff ze kréien. En anere Problem bleift den agraresch strukturéierten a manner entwéckelten Osten, wou ronn 40&nbsp;% vun den Aarbechtskräfte gebonne sinn. * [[Bruttoinlandsprodukt|BIP]]: 409,7 Milliarden USD (dat ass knapps d'Hallschent vum BIP vu Mexiko) * BIP / Awunner: 6.094 USD (z. Verglach: Portugal läit bei 17.900 USD a Polen bei 12.000 USD) * Recherche an Developpement, a Prozent vum BIP: 0,64&nbsp;% == Demographie == Zanter der Republikgrënnung am Joer [[1923]] ass d'Bevëlkerung vun der Tierkei séier gewuess. [[1927]] hunn an der Tierkei knapps 14 Millioune Mënsche gelieft, [[2003]] waren et der scho 70 Milliounen. == Verkéier == D'Stroossen an der Tierkei hunn eng Längt vun am Ganze 413.724&nbsp;km. Dovu sinn 62.000&nbsp;km Landstroossen, 350.000&nbsp;km sougenannt Duerfstroossen an 1.800&nbsp;km Autobunn. == Kultur == == Fotoalbum == <gallery> |Mustafa Kemal Atatürk Fichier:Aya sofya.jpg| Fichier:Anit Kabir (6526103103).jpg| Fichier:Kocatepe Mosque Ankara.jpg| Fichier:067 Etnografya.05.2006 resize.JPG| Fichier:DolmabahceMainGate.JPG| Fichier:İzmir clock tower.jpg| Fichier:Pamukkale00.JPG| Fichier:Eskişehir-Aycan.jpg| Fichier:Antalya falezler.jpg| Fichier:Alanya.jpg| Fichier:Bluemosquefront.jpg| Fichier:Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG| </gallery> == Militär == D'Tierkei huet déi drëttgréisst Arméi vun der Welt. De Militärbudget louch [[2003]] bei 12,1 Mrd. USD, dozou kommen nach Opwendungen, déi net am Budget ugi ginn. Dat sinn domat méi wéi 5&nbsp;% vum [[Bruttosozialprodukt]]. [[2001]] haten déi tierkesch [[Arméi]]en 514.850 [[Zaldot]]en, dovun 391.000 Wierflichteger, plus nach 180.000 Mann vun der [[Gendarmerie]]. D'Zuel vun de [[Reservist]]en an de [[Arméi|Land]]-, [[Loftwaff|Loft]]- a [[Krichsmarinn|Marinnsunitéite]] bedréit 378.700 Zaldoten. D'Landsträitkräften hu 402.000 Mann ënner de Waffen a si mat 4.206 [[Tanks]]en, 4.859 gepanzerte Gefierer, iwwer 2.000 [[Artillerie]]-Geschëtzer, 40 [[Kampfhelikopter]] a 422 [[Helikopter]] ausstafféiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.tccb.gov.tr/pages/ Websäit vum tierkesche President] * {{en}} [http://www.tbmm.gov.tr/english/english.htm Websäit vun der Nationalversammlung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Tierkei| ]] m5z4ub9fvq0kbk5nck0ys82oxhe8j9e 2689653 2689510 2026-08-07T08:45:09Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689653 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoTK}} {{Infobox Land | Numm = Türkiye Cumhuriyeti | Fändel = Flag of Turkey.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Tierkei | Wopen = Emblem of Turkey.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Emblem vun der Tierkei | National Devise = | Kaart= Turkey in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tierkesch]] | Haaptstad = [[Ankara]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Total Fläch= 783 562<ref>Quell: [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,3 | Bevëlkerung = 71 152 000<ref>Bevëlkerungszuel fir 2004, Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO 2004]<br>Bei der leschter Vollekszielung, den 22. Oktober 2000 goufen 67 803 927 Leit gezielt. [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 90,8 | Onofhängegkeet = vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]]<br>[[29. Oktober]] [[1923]] (Deklaratioun vun der Republik) | Nationalfeierdag = [[29. Oktober]] | Nationalhymn = [[İstiklâl Marşı]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/71/TurkeyX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Tierkesch Lira]] (TRY) | Zäitzon = | Internet TLD = [[.tr]] | Telefonsprefix = +90 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Tierkei''' ([[tierkesch]]: ''Türkiye Cumhuriyeti'') ass e Staat an [[Eurasien]]. D'Land läit fir de gréissten Deel um [[Asien|asiatesche]] Kontinent, nëmmen eng 3&nbsp;% vum Staatsgebitt gehéiere [[Geographie|geographesch]] zu [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Déi modern Tierkei ass den Nofollgerstaat vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] a goung nom [[Éischte Weltkrich]] aus dësem ervir. D'Tierkei ass eng [[Laizismus|laizistesch]] [[Republik]]. De Laizismus geet op de Staatsgrënner [[Mustafa Kemal Atatürk]] zeréck. Den Atatürk hat wëlles d'Tierkei gesellschaftlech a politesch dem europäesche Virbild no ze reforméieren an ze moderniséieren. Den [[3. Oktober]] [[2005]] hunn déi offiziell Negociatiounen tëscht der Tierkei an der [[Europäesch Unioun|EU]] fir de Bäitrëtt zu der Unioun ugefaangen. [[Ankara]], no [[Istanbul]] déi zweetgréisst tierkesch Stad, ass d'Haaptstad vun der Republik. == Geschicht == [[Anatolien]] (''Asia Minor''), d'Landmass vun der haiteger Tierkei, war de Spillball vu villen Zivilisatiounen a Kinnekräicher an der Antiquitéit. D'Seljuk-Tierke waren déi éischt tierkesch Forcen déi am [[11. Joerhonnert]] als Eruewerer koumen, an déi sech no an no d'[[Byzantinescht Räich]] mat senger griichescher Populatioun a Kultur averläift huet. === Fréi Besiidlung vun Anatolien === === D'Zäit vum Osmanesche Räich === ==== Opstig (13.-17. Joerhonnert) ==== ==== Niddergank a Jongtierkentum ==== ==== Éischte Weltkrich an de Genozid un den Armeenier an Aramäer ==== {{Méi Info 1|Vëlkermuerd un den Armeenier}} === Grënnung vun der tierkescher Republik duerch den Atatürk === === Zäit no der Atatürk-Ära === == Geographie == [[Fichier:Bosphorus Bridge from above.jpg|thumb|250px|Bosporus Bréck zu Istanbul]] Dee gréissten Deel vum tierkesche Staatsgebitt läit mat ongeféier 97&nbsp;% um [[Asien|asiatesche]] Kontinent. Nëmmen 3&nbsp;% vun der Gesamtfläch (23.623&nbsp;km²) sinn um europäesche Kontinent. Den asiatesche Landesdeel gëtt als [[Anatolien]] bezeechent an den europäeschen Deel als [[Thrakien]]. D'Tierkei huet aacht Nopeschlänner: [[Bulgarien]] am Nordwesten, [[Griicheland]] am Westen, [[Georgien]] am Nordosten, [[Armenien]], [[Aserbaidjan]] an den [[Iran]] am Osten, den [[Irak]] a [[Syrien]] am Südosten. D'Land huet am Süde Küsten zum [[Mëttelmier]] an am Norden zum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]]. === Klima === D'Klima an der Tierkei kann als temperéiert bezeechent ginn, mat waarmen, dréchene Summeren a mat mëllen, naasse Wanteren. Bannen am Land sinn déi klimatesch Bedingungen awer dacks méi rau. == Politik == {{Kapitel Info feelt}} D'Tierkei ass eng parlamentaresch Republik. De President gëtt vun der Nationalversammlung fir e Mandat vu 7 Joer gewielt. De President ernennt de Premierminister. De [[Legislativ|legislative Pouvoir]] läit an den Hänn vu 550 Deputéierten, déi all 5 Joer frësch gewielt ginn. Zanter [[1946]] gëtt et e [[Méiparteiesystem]]. Am tierkesche Parteiesystem gouf a gëtt et vill Verännerungen, beispillsweis duerch Verbueder vu Parteien duerch d'Verfaassungsgeriicht, haaptsächlech vun islamistesche Parteien. Zurzäit gëtt et an der Tierkei 9 Parteien: DYP (konservativ), FP (islamistesch), HADEP (kurdesch Vollekspartei), MHP (nationalistesch), ÖDP (sozialistesch), ANAP (rietsliberal), CHP (lénksnationalistesch), DSP (lénksnationalistesch), AKP (gemiessegt islamistesch-konservativ). Aus deene leschte Walen ass d'AKP als stäerkste Kraaft ervirgaangen, mat 34,4&nbsp;% vun de Stëmmen, wat hir awer nom tierkesche Walsystem 3/4 vun alle Parlamentssëtzer abruecht huet (fir Verfaassungsännerunge brauch een eng 3/4 Majoritéit). D'Tierkei sicht als Memberstaat an d'[[Europäesch Unioun]] eranzekommen. Den [[3. Oktober]] [[2005]] sinn d'Debate mat der Tierkei iwwer sou en EU-Bäitrëtt ugaangen, den [[11. Dezember]] [[2006]] sinn awer 8 vu 35 Verhandlungsberäicher nees op Äis geluecht ginn, well d'Tierkei hiert Versprieche gebrach huet fir seng Häfen a Fluchhäfe fir [[Zypern]] opzemaachen. Formell ass den Ausgank vu sou Verhandlungen nach op, well Viraussetzung fir en EU-Bäitrëtt sinn d'Fortsetzung vun de just ugefaangene Reformen, eng radikal Verbesserung vun der Mënscherechtssituation, d'Agestoe vum [[Vëlkermuerd un den Armeenier]] an d'Ënnerschreiwe vun engem Ofkommes iwwer eng Zollunioun mat den 10 neien EU-Memberstaaten, dorënner och d'rout Duch Zypern. == Politesch Konflikter == === Doudesstrof a Folterungen === === Kurdekonflikt === === Zypernkonflikt === == Verwaltung == D'Regionalverwaltung ass an der Tierkei an 81 [[Provënzen]] ënnerdeelt, déi alleguer duerch e [[Gouverneur]] (Vali) verwalt ginn. Déi eenzel Provënze si weider an eenzel Bezierker a Gemengen ënnerdeelt. D'Bezierker gi vun engem ''Kaymakam'' geleet, dee vum [[Inneminister]] ernannt gëtt. D'[[Buergermeeschter]] an Duerfcheffe gi vum Vollek gewielt. D'Autonomie op den ënneschten Niveaue gëtt ënner anerem duerch d'Feele vun eegene Geldquellen ageschränkt. == Ekonomie == [[2002]] huet d'Tierkei eng ganz grave ekonomesch Kris matgemaach. No enger Inflatioun vun ongeféier 50&nbsp;% huet ee méi wéi eng Millioun tierkesch Liras misse gi fir een eenzegen [[Euro]]. Den [[1. Januar]] [[2005]] huet dofir déi nei tierkesch Lira ([[Nei Tierkesch Lira|Yeni Türk Lirası]]) agefouert misse ginn. D'Inflatioun ass op 9,8&nbsp;% erofgaangen. D'Tierkei huet awer ëmmer nach Krämpes déi vill Schwaarzaarbecht an de Schwaarzhandel an de Grëff ze kréien. En anere Problem bleift den agraresch strukturéierten a manner entwéckelten Osten, wou ronn 40&nbsp;% vun den Aarbechtskräfte gebonne sinn. * [[Bruttoinlandsprodukt|BIP]]: 409,7 Milliarden USD (dat ass knapps d'Hallschent vum BIP vu Mexiko) * BIP / Awunner: 6.094 USD (z. Verglach: Portugal läit bei 17.900 USD a Polen bei 12.000 USD) * Recherche an Developpement, a Prozent vum BIP: 0,64&nbsp;% == Demographie == Zanter der Republikgrënnung am Joer [[1923]] ass d'Bevëlkerung vun der Tierkei séier gewuess. [[1927]] hunn an der Tierkei knapps 14 Millioune Mënsche gelieft, [[2003]] waren et der scho 70 Milliounen. == Verkéier == D'Stroossen an der Tierkei hunn eng Längt vun am Ganze 413.724&nbsp;km. Dovu sinn 62.000&nbsp;km Landstroossen, 350.000&nbsp;km sougenannt Duerfstroossen an 1.800&nbsp;km Autobunn. == Kultur == == Fotoalbum == <gallery> |Mustafa Kemal Atatürk Fichier:Aya sofya.jpg| Fichier:Anit Kabir (6526103103).jpg| Fichier:Kocatepe Mosque Ankara.jpg| Fichier:067 Etnografya.05.2006 resize.JPG| Fichier:DolmabahceMainGate.JPG| Fichier:İzmir clock tower.jpg| Fichier:Pamukkale00.JPG| Fichier:Eskişehir-Aycan.jpg| Fichier:Antalya falezler.jpg| Fichier:Alanya.jpg| Fichier:Bluemosquefront.jpg| Fichier:Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG| </gallery> == Militär == D'Tierkei huet déi drëttgréisst Arméi vun der Welt. De Militärbudget louch [[2003]] bei 12,1 Mrd. USD, dozou kommen nach Opwendungen, déi net am Budget ugi ginn. Dat sinn domat méi wéi 5&nbsp;% vum [[Bruttosozialprodukt]]. [[2001]] haten déi tierkesch [[Arméi]]en 514.850 [[Zaldot]]en, dovun 391.000 Wierflichteger, plus nach 180.000 Mann vun der [[Gendarmerie]]. D'Zuel vun de [[Reservist]]en an de [[Arméi|Land]]-, [[Loftwaff|Loft]]- a [[Krichsmarinn|Marinnsunitéite]] bedréit 378.700 Zaldoten. D'Landsträitkräften hu 402.000 Mann ënner de Waffen a si mat 4.206 [[Tanks]]en, 4.859 gepanzerte Gefierer, iwwer 2.000 [[Artillerie]]-Geschëtzer, 40 [[Kampfhelikopter]] a 422 [[Helikopter]] ausstafféiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.tccb.gov.tr/pages/ Websäit vum tierkesche President] * {{en}} [http://www.tbmm.gov.tr/english/english.htm Websäit vun der Nationalversammlung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Tierkei| ]] d1pa8nmjdgr5byo98y6goa1dzx5df84 0 8028 2689403 2689115 2026-08-07T08:37:48Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689403 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = भारत गणराज्य<br>Bhārat Ganarājya | Fändel = Flag of India.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Indien | Wopen = Emblem of India.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Indien | National Devise = Satyamēva Jayatē<br>("Eleng d'Wouerecht triumphéiert") | Kaart = India in its region (disputed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Hindi]]<br>21 aner Sproochen | Haaptstad = [[Nei-Delhi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = parlamentaresch [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 3.166.414 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.428.627.663 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 143 | Onofhängegkeet = 15. August 1947 | Nationalfeierdag = [[14. Juli]] | Nationalhymn = [[Jana Gana Mana]] | Wärung = [[Indesch Rupie]] (INR) | Zäitzon = +5:30 | Internet TLD = [[.in]] | Telefonsprefix = +91 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Chamundi-hills.jpg|thumb|240px|Hindu-Tempel zu Mysore]] [[Fichier:Iron Pillar, Delhi, May 2008.jpg|thumb|240px|D'Eise Sail, déi net rascht, zu Delhi aus der [[Guptaräich|Gupta]]-Zäit.]] [[Fichier:TajMahalbyAmalMongia.jpg|thumb|310px|Den [[Taj Mahal]] gouf vum Groussmogul Shah Jahan fir seng Fra [[Mumtaz Mahal]] gebaut.]] D''''Republik Indien''' läit um Süde vum [[Asien|asiatesche]] Kontinent. == Geschicht == === Virgeschicht a klassesch Epoch === D'[[Indus-Kultur|Zivilisatioun am Dall vum Indus]], gréisstendeels am haitege [[Pakistan]], war eng vun den éischten Héichkulturen op der Welt, mat enger eegener Schrëft, der [[Indus-Schrëft]], déi bis ewell net entziffert konnt ginn. Géint 2500 v. Chr. gouf et do schonn Stied, déi no Plang gebaut waren, wéi [[Harappa]], wou et eng [[Kanalisatioun]], e Mierhafen a [[Bad|Bieder]] gouf. Méi wäit am Osten huet sech déi sougenannt [[Copper Hoard Culture]] entwéckelt. Vu 1700 v. Chr. un ass d'Indus-Kultur lues a lues zerfall, firwat, ass net gewosst. Eng wichteg Epoch war d'[[Veda]]-Zäit (ongeféier 1500 v. Chr. bis 500 v. Chr.), an där d'Fëllementer vun der haiteger Kultur geluecht goufen. Um Enn vun der Veda-Zäit goufen d'[[Upanishaden|Upanishade]] geschaf, déi a villerlee Hisiicht d'Basis si vun den 3 Reliounen, déi an Indien entstane sinn, nämlech dem [[Hinduismus]], dem [[Buddhismus]] an dem [[Jainismus]]. An där Zäit goufen och d'[[Ganges|Ganges-Uwänner]] urbaniséiert a regional Kinnekräicher, wéi dat vu [[Magadha]] sinn entstanen. Vum 6. Joerhonnert v. Chr. un huet sech de Buddhismus ausgebreet, dee ronn 500 Joer laang nieft dem Hinduismus déi wichtegst reliéis-philosophesch Stréimung war. Am 4. Joerhonnert v. Chr. ass ënner der Dynastie vun de [[Maurya]] fir d'éischt Kéier en indescht Groussräich entstanen, dat ënner dem [[Ashoka]] bal dee ganze Subkontinent abegraff huet. Nodeem en eng Rëtsch Eruewerunge gemaach hat, huet den Ashoka sech dru ginn, de Buddhismus am eegene Land, mä och op [[Sri Lanka]] an a [[Myanmar|Birma]] ze verbreeden. No sengem Doud ass d'Maurya-Räich lues a lues nees an eng Abberzuel Klengstaaten zerfall, déi eréischt am 4. Joerhonnert n. Chr. vun de [[Guptaräich|Gupta]] nees zu engem Groussräich an Nordindien vereent konnte ginn. Indien hat, duerch de Buddhismus, e wesentleche kulturellen Afloss op déi ganz Géigend vun Zentral- an Ostasien. D'Verbreede vum Hinduismus a vum Buddhismus iwwer [[Indochina]] bis an dat haitegt [[Indonesien]] huet der Kultur vun deene Länner säi Stempel opgedréckt. Den [[Harsha]]vardhana, deem seng Herrschaft an Nordindien am 7. Joerhonnert den Iwwergank zum indesche Mëttelalter markéiert, gëllt als dee leschte grousse Fërderer vum Buddhismus an Indien. === D'indescht Mëttelalter an d'Zäit vum Mogulräich === Am 8. Joerhonnert koum duerch arabesch Eruewerungen den [[Islam]] an Nordindien. Mä eréischt am 12. Joerhonnert koum et no der Eruewerung vun [[Zentralasien|zentralasiateschen]] islamesche Muechten zu enger Dominanz vu mosleemesche Staaten am Norden an zu der Islamiséierung vu groussen Deeler vun der Populatioun vun do. D'[[Sultanat vun Delhi]] huet seng Muecht souguer eng kuerz säit an de Süde kënnen ausbreeden, säi kulturellen Afloss blouf awer op den Norde begrenzt. Duerch den Iwwerfall vun de [[Mongolen]] am Joer [[1398]] gouf d'Sultanat sou geschwächt, datt déi hinduistesch Regionalräicher nees méi staark goufen. Eréischt am 16. Joerhonnert, mat der Grënnung vum [[Mogulräich]], konnten déi islamesch Herrscher sech nees am Norden duersetzen. D'Mogulräich hat ronn 200 Joer, bis 1857 Bestand. Bekannt Herrscher wéi den [[Akbar]], de [[Jahangir]], de [[Shah Jahan]] an den [[Aurangzeb]] hunn d'Räich net nëmme bis an [[Dekkan]] vergréisset, mä hunn och e Staatswiesen an eng Administratioun geschaf, déi funktionéiert huet, a se hunn d'Konscht gefërdert. Zu där Zäit gouf et just nach am Süden hinduistesch Kinnekräicher, wéi dat vu [[Vijayanagar]]. === Europäesch Kolonialherrschaft an Onofhängegkeetsbeweegung === Vu 1505 un hunn europäesch Länner, [[Portugal]] als éischt, domat ugefaangen, kleng Stëtzpunkte laanscht d'Küst z'erueweren (vgl. [[Portugisesch-Indien]]). Vu [[1756]] un huet déi brittesch [[Brittesch Ostindien-Kompanie|Ostindien-Kompanie]] ''(British East India Company)'' vun hiren Hafestëtzpunkte [[Kolkata|Kalkutta]], [[Chennai|Madras]] a [[Mumbai|Bombay]] aus wäit Deeler vun Indien ënner hir Herrschaft bruecht. Den Afloss vun Holland, Frankräich oder Portugal gouf dobäi bal ganz iwwerdubbert. Fürsten, déi loyal waren, hu Staate mat begrenzter Souveränitéit kënne behalen, wéi [[Hyderabad (Staat)|Hyderabad]], [[Bhopal (Staat)|Bhopal]], [[Mysore (Staat)|Mysore]] oder [[Kaschmir]]. [[1857]]/[[1858|58]] hunn Deeler vun der Bevëlkerung vun Nordindie sech am [[Indeschen Opstand vun 1857|Sepoy-Opstand]] géint d'Herrschaft vun der Ostindien-Kompanie revoltéiert. Nodeem des Revolt néiergeschloe gi war, gouf d'Ostindien-Kompanie opgeléist an Indien koum ënner d'direkt Kontroll vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. Déi brittesch Monarchen hate vun [[1877]] bis [[1947]] zousätzlech den Titel ''Empress of India'' resp. ''Emperor of India'' ([[Keeser vun Indien|Keeser(in) vun Indien]]). [[Fichier:Flag of Imperial India.svg|thumb|left|Kolonialfändel vu Brittesch-Indien]] [[1885]] gouf zu [[Bombay]] den ''[[Indian National Congress]]'', déi sougenannt Kongresspartei, gegrënnt. Ufanks huet si net d'Onofhängegkeet vun Indie gefuerdert, mä just d'Recht fir d'Bevëlkerung, matschwätzen ze kënnen. Hir Membere waren an der Majoritéit [[Hinduismus|Hinduen]] a [[Zoroastrismus|Parsen]]. Déi mosleemesch Uewerschicht huet sech dozou op Distanz gehalen. Hire Porte-parole, de [[Sayyid Ahmad Khan]] huet gefaart, datt, wann d'Majoritéitsprinzip agefouert géif, si aus der Administratioun erausgedireegelt géifen. Dofir gouf [[1906]] d'[[Moslemliga]] gegrënnt, fir d'Intressie vun de Moslemen ze representéieren. Am [[Éischte Weltkrich]] war de gréissten Deel vun der Populatioun loyal. Mä well d'Britte bei der Opdeelung vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] mat dobäi waren, hunn elo och vill Mosleme sech der Onofhängegkeetsbeweegung ugeschloss. Jorelaang Resistenz ouni Gewalt géint déi brittesch [[Kolonie|Kolonialherrschaft]], virun allem ënner dem [[Mahatma Gandhi]] an dem [[Jawaharlal Nehru]], huet 1947 zu der Onofhängegkeet gefouert. Déi selwecht Zäit hunn d'Britten hir Kolonie Brittesch-Indien an zwéi [[Staat]]e gedeelt, déi [[weltlech]] Indesch Unioun an déi méi kleng Islamesch Republik [[Pakistan]]. Domat hu se d'Fuerderunge vun der Moslemliga an där hirem Chef [[Ali Jinnah]] erfëllt, déi zanter den 1930er Joren ëmmer méi staark goufen, an déi en eegenen Nationalstaat wollten. === Entwécklungen zanter der Onofhängegkeet === Dës Deelung huet zu enger vun de gréisste Verdreiwungen, resp. Fluchte vun der Geschicht gefouert. Ronn 10 Milliounen Hinduen a [[Sikhismus|Sikhe]] goufen aus dem Pakistan verdriwwen, a ronn 7 Millioune Moslemen aus Indien. 750.000 bis eng Millioun Mënsche sinn dobäi ëm d'Liewe komm. D'[[Fürstestaat]]en déi duerch Schutz-Traitéë mat Groussbritannie verbonne waren, hate scho virun der Onofhängegkeet hire Bäitrett zu der Indescher Unioun erkläert. Just zwéin hu Problemer gemaach: [[Hyderabad (Staat)|Hyderabad]] a [[Kaschmir]]. Am Kaschmir huet de [[Maharaja]], en Hindu, ufanks gezéckt. Nodeem mosleemesch Kämpfer a säi Land koumen, huet hie sech dach fir en Uschloss un Indien decidéiert. Pakistan huet dat als net rechtméisseg betruecht, sou datt et zum [[Éischten Indesch-Pakistanesche Krich]] ëm de Kaschmir (1947 bis 1949) koum. Zanterhier gloust an där Géigend de [[Kaschmir-Konflikt]], deen 1965 den [[Zweeten Indesch-Pakistanesche Krich]] an 1999 de [[Kargil-Krich]] als Folleg hat. De [[26. November]] [[1949]] ass Indien dem [[Commonwealth of Nations]] bäigetrueden an de [[26. Januar]] [[1950]] ass d'Verfassung a Kraaft getrueden, duerch déi Indien zu enger Republik gouf. 1962 koum et, wéinst Grenzstreidereien, zu engem kuerze Krich mat der [[Volleksrepublik China]], dem sougenannten [[Indesch-Chineesesche Grenzkrich]]. Well Indien eng Onofhängegkeetsbeweegung am deemolegen Ost-Pakistan ënnestëtzt huet, koum et 1971 zu engem [[Bangladesch-Krich|drëtte Krich tëscht Indien a Pakistan]], wouropshi Pakistan gedeelt gouf an en neien, och majoritär islamesche Staat [[Bangladesch]] geschaf gouf. [[Fichier:Gandhi Salt March.jpg|thumb|left|300px|Resistenz ouni Gewalt: De [[Mahatma Gandhi]] beim [[Salzmarsch]] vun 1930]] [[Fichier:Indira and Nixon.JPG|thumb|left|210px|D'[[Indira Gandhi]] mam US-President [[Richard Nixon]] (1971)]] Innepolitesch hat ufanks d'Kongresspartei d'Soen, ënner dem [[Jawaharlal Nehru]], [[Premierminister]] vun 1947 bis 1964, an duerno nach bis ufanks vun den 1970er Joren. Oppositiounsparteien haten héchsten an den eenzele Bundesstaaten, oder um kommunale Plang eppes ze soen. Eréischt, wéi dem Nehru seng Duechter, d'[[Indira Gandhi]], déi [[1966]] Premierministesch gouf, d'Partei zentraliséiert a probéiert huet, hir eege Muechtpositioun auszebauen, ass et der Oppositioun gelongen, sech op nationalem Niveau zu forméieren. E Geriicht zu [[Allahabad]] huet [[1975]] d'Indira Gandhi fir Onrechtméissegkeete bei de Wale vun 1971 fir schëlleg fonnt. Mä amplaz, wéi d'Oppositioun et gefuerdert huet, zeréckzetrieden, huet d'Gandhi den Noutstand ausgeruff a bis [[1977]] mat Dekreter regéiert. Déi demokratesch Grondrechter, wéi Press- oder Meenungsfräiheet, goufe schwéier limitiéiert. 1977 huet sech d'Onzefriddenheet vun der Bevëlkerung mat dëser de-facto-Diktatur an enger däitlecher Walnéierlag fir d'Indira Gandhi geäussert. Tëscht 1977 an 1980 bestoung fir d'éischt Kéier d'Regierung net aus Membere vun der Kongresspartei, mä aus enger [[lénks (Politik)|lénksgeriichtener]] Koalitioun ënner dem [[Janata Party]] . [[1980]] koum d'Indira Gandhi duerch Walen nees zeréck un d'Muecht. An dës Regierungsperiod fält d'Kris am [[Punjab (Indien)|Punjab]], wou [[Sikhismus|sikhistesch]] Separatisten en eegene Staat gefuerdert hunn. Wéi sech militant Sikhen [[1984]] am [[Gëllenen Tempel]] zu [[Amritsar]] verschanzt haten, huet d'Indira Gandhi d'''[[Operation Blue Star]]'' ordonéiert. Indesch Truppen hunn den Tempel gestiermt an der Okkupatioun en Enn gesat. Doropshi koum et zu bluddegen Ausernanersetzungen, deenen hiren Héichpunkt d'Ermuerdung vun der Gandhi duerch hir Sikh Leibwächter war. Hire Jong, de [[Rajiv Gandhi]] huet d'Regierungsgeschäfter iwwerholl, war awer net kapabel, déi geplangt Reformen ëmzesetzen. E gouf och an e Korruptiounsskandal verwéckelt, sou datt [[1989]] d'Oppositioun eng kloer Victoire bei de Wale krut. [[1991]] bis [[1996]] koum awer nees d'Kongresspartei un d'Muecht. D'Regierung vum [[P. V. Narasimha Rao]] huet d'Land op wirtschaftlechem Plang no baussen opgemaach an aussepolitesch nei orientéiert. Zu sengem Reformprogramm hunn ë.&nbsp;a. d'Privatiséierung vu Staatsbetriber, d'Ophiewe vun Handelsbarrièren, d'Ofschafe vu bürokrateschen Investitiounshemmnisser a Steiersenkunge gezielt. Déi Regierungen, déi nokoumen, hunn dës Reforme virugefouert. Zanter den 1980er Joren ass den [[Hindutva|Hindu-Nationalismus]] am Gaang, däitlech méi staark ze ginn. En zentralen innepolitesche Sträitpunkt ass d'Ausenanersetzung ëm d'Moschee zu [[Ayodhya]] ([[Uttar Pradesh]]), déi an d'Plaz vun engem bedeitenden Hindutempel opgeriicht gi war. [[1992]] hunn hinduistesch Extremisten d'Moschee gestiermt an zerstéiert, wat zu schwéieren Debordementer am ganze Land gefouert huet. De politeschen Aarm vun den Hindu-Nationalisten, d'[[Bharatiya Janata Party]] (BJP), huet tëscht 1998 an 2004 eng Regierungskoalitioun ugefouert a mam [[Atal Bihari Vajpayee]] de Regierungschef gestallt. [[2004]] huet d'Kongresspartei nees d'Wale gewonnen, mat un hirer Spëtzt der [[Sonia Gandhi]], der Wittfra vum Rajiv Gandhi, deen 1991 ermuert gi war. Si gouf awer net Premierministesch, well d'Oppositioun se wéinst hiren italieenesche Wuerzele kritiséiert huet. An d'Plaz koum de [[Manmohan Singh]] deen ënner dem Rao Finanzminister war. Trotz engem wirtschaftlechen Opschwonk sinn hautdesdaags d'Haaptproblemer an Indien nach ëmmer de wäit verbreeten [[Aarmut]], eng staark Iwwerbevëlkerung, Ëmweltproblemer, an déi ethnesch a reliéis Konflikter tëscht den Hinduen an de Moslemen. Dobäi kënnt de Sträit mat Pakistan ëm d'[[Kaschmir]]-Regioun, wat besonnesch kriddeleg ass, well souwuel Indien, wéi och Pakistan, Atombommen hunn. An deene leschte Jore sinn déi zwee Länner awer liicht openaner zou gaangen. === Terrorismus an Indien === Zanter 1986 kämpfe verschidde Gruppéierungen am Kaschmir fir d'Onofhängegkeet oder fir en Uschloss un de Pakistan. Ëmmer nees koum et zu Attacken op Ariichtunge vum indesche Staat, wéi z.&nbsp;B. am Oktober 2001 op d'Regionalparlament vu [[Jammu a Kashmir]] zu [[Srinagar]], op d'indesch Arméi, déi do stationéiert ass, oder op hinduistesch Awunner oder Pilger. Och op anere Plazen am Land koum et zu Uschléi vu kaschmiresche Separatisten oder islamisteschen Terrororganisatioune wéi der [[Lashkar-e-Toiba]]. Déi bis ewell schrooste Serie vun Attentater war am Mäerz 1993, wéi zu [[Mumbai]] duerch Attacken op d'Bourse, op Hoteller, Zich a Bensinnsstatiounen 257 Leit ëm d'Liewe koumen an der iwwer 1100 blesséiert goufen. Am Dezember 2001 hunn Islamisten d'Parlament su [[Nei-Delhi]] gestiermt, dobäi koume 14 Leit ëm d'Liewen. 52 Doudeger gouf et am August 2003, wéi zwéin Taxien, déi mat Sprengstoff gefëllt waren, zu Mumbai explodéiert sinn. Dräi Bommenattentater op Mäert zu Nei-Delhi am Oktober 2005 hunn 62 Affer kascht. Am Mäerz 2006 sinn zu [[Varanasi]] duerch zwou Bommen 20 Mënschen doutgemaach ginn. Bei de Bommenexplosiounen an Zich, am Juli 2006 koume ronn 200 Leit ëm d'Liewen a goufen der iwwer 700 blesséiert. Den 18. Februar 2007 sinn am „Frëndschafts-Express“, der eenzeger Zuchverbindung tëscht Indien a Pakistan zwou Bommen explodéiert, op d'mannst 65 Mënsche si leie bliwwen. De 25. August 2007 sinn zu Hyderabad alt nees eng Kéier zwou Bommen an d'Luucht gaangen (eng drëtt konnt entschäerft ginn), woubäi op d'mannst 42 Leit hiert Liewen hu misse loossen. == Politik == No der [[Constitutioun]] vun [[1950]] ginn d'[[Parlament]] an de [[Staatschef]] vum Vollek gewielt. == Administrativ Andeelung == Indien ass an 29 [[Bundesstaat (Indien)|Bundesstaat]]en (engl. ''States'') a siwen [[Uniounsterritoire]]n (engl. ''Union Territories'') agedeelt, déi an am Ganze 603 [[Distrikt (Indien)|Distrikter]] (engl. ''Districts'') ënnerdeelt sinn. An e puer Bundesstaate ginn Distrikter zu Divisiounen (engl. ''Divisions'') zesummegefaasst. Ënner den Disitriker kommen d'''[[Tehsil]]en'' (oder och ''Taluken''), [[Block (Indien)|Bléck]] a ''[[Subdivision]]s''. Deen ënneschten administrativen Niveau sinn d'Dierfer, déi zum Deel a sougenannten ''[[Hobli]]en'' zesummegefaasst kënne ginn. D'Uniounsterritoire gi vun der Zentralregierung zu Nei-Delhi verwalt. D'Bundesstaaten dogéint hunn eege Parlamenter an eng eege Regierung. Regierungschef vun engem Bundesstaat ass den ''[[Chief Minister]]''. Formell ënnersteet deen engem Gouverneur, dee vum Bundespresident ernannt ass. Fir déi kommunal Verwaltung ass a grousse Stied d<nowiki>'</nowiki>''Municipal Corporation'' zoustänneg, a méi klengen d'''Municipalities.'' Am ländleche Raum gëtt nom ''Panchayati Raj'' System gefuer. Dëse besteet aus gewielte Conseilen ''([[Panchayat]])'' um Niveau vum Duerf, vum Block a vum Distrikt. Jee no Bundesstaat sinn d'Zoustännegkeeten anescht. Déi haiteg Andeelung geet op de ''States Reorganization Act'' vun 1956 zeréck. D'Mammesprooch vun den Awunner war e wichtege Krittär fir d'Grenzen nei ze zéien. Den 1. Mee 1960 gouf de Staat [[Bombay (Staat)|Bombay]] an déi zwéi Staate [[Gujarat]] a [[Maharashtra]] opgedeelt. 2000 sinn dräi nei Bundesstaaten entstanen: [[Jharkhand]], [[Chhattisgarh]] an [[Uttarakhand]]. === Bundesstaaten === [[Fichier:Indien Verwaltungsgliederung.png|thumb|400px|Bundesstaaten an Unionusterritoiren]] [[Fichier:The Indian Mutiny 1857-1859 Q69824.jpg|thumb|350px|D'Secundra Bagh bei [[Lakhnau|Lucknow]], dat wärend dem [[Indischen Opstand vun 1857|Sepoy-Opstand]] vun de Britte gestiermt gouf. Foto vum [[Felice Beato]], Mäerz 1858.]] {| | AP | [[Andhra Pradesh]] |- | AR | [[Arunachal Pradesh]] |- | AS | [[Assam]] |- | BR | [[Bihar]] |- | CG | [[Chhattisgarh]] |- | GA | [[Goa]] |- | GJ | [[Gujarat]] |- | HR | [[Haryana]] |- | HP | [[Himachal Pradesh]] |- | JK | [[Jammu a Kashmir]] |- | JH | [[Jharkhand]] |- | KA | [[Karnataka]] |- | KL | [[Kerala]] |- | MP | [[Madhya Pradesh]] |- | MH | Maharashtra |- | MN | [[Manipur]] |- | ML | [[Meghalaya]] |- | MZ | [[Mizoram]] |- | NL | [[Nagaland]] |- | OR | [[Orissa]] |- | PB | [[Punjab (Indien)|Punjab]] |- | RJ | [[Rajasthan]] |- | SK | [[Sikkim]] |- | | [[Telangana]] |- | TN | [[Tamil Nadu]] |- | TR | [[Tripura]] |- | UA | [[Uttarakhand]] |- | UP | [[Uttar Pradesh]] |- | WB | [[Westbengalen]] ''(West Bengal)'' |} === Unionsterritorien === {| | AN | [[Andamanen an Nikobaren]] |- | CH | [[Chandigarh]] |- | DN | [[Dadra an Nagar Haveli]] |- | DD | [[Daman an Diu]] |- | DL | [[Delhi (Uniounsterritoire)|Delhi]] |- | LD | [[Lakshadweep]] |- | PY | [[Puducherry (Uniounsterritoire)|Puducherry]] (fréier Pondicherry) |} === Stied === Haaptstad vun Indien ass Nei-Delhi, direkt nieft [[Delhi (Stad)|Delhi]], déi mat ronn 11 Milliounen Awunner, déi zweetgréisst Stad aus dem Land ass. Mat der [[Agglomeratioun]] sinn et 17 Milliounen. Delhi ass de kulturellen Zentrum vun der [[Hindi]]<nowiki></nowiki>communautéit am Norden. Déi gréisst Stad an och den ekonomeschen Zentrum vun Indien ass awer [[Mumbai]], bis 1995 ''Bombay''. Déi Metropol op der Westküst huet bal 13 Milliounen Awunner, 20 Milliounen, wann een d'Agglomeratioun matzielt. Drëttgréisste Stad ass [[Bengaluru]], bis 2006 ''Bangalore''. An där 5-Millioune-Stad si vill Firmen, déi mat neien Technologië schaffen, dofir gëtt se och alt d'„Silicon Valley vun Indien“ genannt. [[Kolkata]], bis 2001 ''Calcutta'' oder ''Kalkutta'', ass déi gréisst Stad op der Ostküst an ass, mat 4,6 Milliounen Awunner, déi véiertgréisst. Si gëllt als intellektuellen Zentrum. [[Chennai]], bis 1996 ''Madras'', kënnt op fënnefter Plaz, mat 4,3 Millioune Mënschen, si ass de kulturelle Mëttelpunkt vu Südindien, besonnesch vun den [[Tamilen]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Indien]] 603c6ltdc1xo13qht6cuth2zzwd1ttv 2689726 2689403 2026-08-07T08:49:04Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689726 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = भारत गणराज्य<br>Bhārat Ganarājya | Fändel = Flag of India.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Indien | Wopen = Emblem of India.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Indien | National Devise = Satyamēva Jayatē<br>("Eleng d'Wouerecht triumphéiert") | Kaart = India in its region (disputed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Hindi]]<br>21 aner Sproochen | Haaptstad = [[Nei-Delhi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = parlamentaresch [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 3.166.414 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.428.627.663 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 143 | Onofhängegkeet = 15. August 1947 | Nationalfeierdag = [[14. Juli]] | Nationalhymn = [[Jana Gana Mana]] | Wärung = [[Indesch Rupie]] (INR) | Zäitzon = +5:30 | Internet TLD = [[.in]] | Telefonsprefix = +91 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Chamundi-hills.jpg|thumb|240px|Hindu-Tempel zu Mysore]] [[Fichier:Iron Pillar, Delhi, May 2008.jpg|thumb|240px|D'Eise Sail, déi net rascht, zu Delhi aus der [[Guptaräich|Gupta]]-Zäit.]] [[Fichier:TajMahalbyAmalMongia.jpg|thumb|310px|Den [[Taj Mahal]] gouf vum Groussmogul Shah Jahan fir seng Fra [[Mumtaz Mahal]] gebaut.]] D''''Republik Indien''' läit um Süde vum [[Asien|asiatesche]] Kontinent. == Geschicht == === Virgeschicht a klassesch Epoch === D'[[Indus-Kultur|Zivilisatioun am Dall vum Indus]], gréisstendeels am haitege [[Pakistan]], war eng vun den éischten Héichkulturen op der Welt, mat enger eegener Schrëft, der [[Indus-Schrëft]], déi bis ewell net entziffert konnt ginn. Géint 2500 v. Chr. gouf et do schonn Stied, déi no Plang gebaut waren, wéi [[Harappa]], wou et eng [[Kanalisatioun]], e Mierhafen a [[Bad|Bieder]] gouf. Méi wäit am Osten huet sech déi sougenannt [[Copper Hoard Culture]] entwéckelt. Vu 1700 v. Chr. un ass d'Indus-Kultur lues a lues zerfall, firwat, ass net gewosst. Eng wichteg Epoch war d'[[Veda]]-Zäit (ongeféier 1500 v. Chr. bis 500 v. Chr.), an där d'Fëllementer vun der haiteger Kultur geluecht goufen. Um Enn vun der Veda-Zäit goufen d'[[Upanishaden|Upanishade]] geschaf, déi a villerlee Hisiicht d'Basis si vun den 3 Reliounen, déi an Indien entstane sinn, nämlech dem [[Hinduismus]], dem [[Buddhismus]] an dem [[Jainismus]]. An där Zäit goufen och d'[[Ganges|Ganges-Uwänner]] urbaniséiert a regional Kinnekräicher, wéi dat vu [[Magadha]] sinn entstanen. Vum 6. Joerhonnert v. Chr. un huet sech de Buddhismus ausgebreet, dee ronn 500 Joer laang nieft dem Hinduismus déi wichtegst reliéis-philosophesch Stréimung war. Am 4. Joerhonnert v. Chr. ass ënner der Dynastie vun de [[Maurya]] fir d'éischt Kéier en indescht Groussräich entstanen, dat ënner dem [[Ashoka]] bal dee ganze Subkontinent abegraff huet. Nodeem en eng Rëtsch Eruewerunge gemaach hat, huet den Ashoka sech dru ginn, de Buddhismus am eegene Land, mä och op [[Sri Lanka]] an a [[Myanmar|Birma]] ze verbreeden. No sengem Doud ass d'Maurya-Räich lues a lues nees an eng Abberzuel Klengstaaten zerfall, déi eréischt am 4. Joerhonnert n. Chr. vun de [[Guptaräich|Gupta]] nees zu engem Groussräich an Nordindien vereent konnte ginn. Indien hat, duerch de Buddhismus, e wesentleche kulturellen Afloss op déi ganz Géigend vun Zentral- an Ostasien. D'Verbreede vum Hinduismus a vum Buddhismus iwwer [[Indochina]] bis an dat haitegt [[Indonesien]] huet der Kultur vun deene Länner säi Stempel opgedréckt. Den [[Harsha]]vardhana, deem seng Herrschaft an Nordindien am 7. Joerhonnert den Iwwergank zum indesche Mëttelalter markéiert, gëllt als dee leschte grousse Fërderer vum Buddhismus an Indien. === D'indescht Mëttelalter an d'Zäit vum Mogulräich === Am 8. Joerhonnert koum duerch arabesch Eruewerungen den [[Islam]] an Nordindien. Mä eréischt am 12. Joerhonnert koum et no der Eruewerung vun [[Zentralasien|zentralasiateschen]] islamesche Muechten zu enger Dominanz vu mosleemesche Staaten am Norden an zu der Islamiséierung vu groussen Deeler vun der Populatioun vun do. D'[[Sultanat vun Delhi]] huet seng Muecht souguer eng kuerz säit an de Süde kënnen ausbreeden, säi kulturellen Afloss blouf awer op den Norde begrenzt. Duerch den Iwwerfall vun de [[Mongolen]] am Joer [[1398]] gouf d'Sultanat sou geschwächt, datt déi hinduistesch Regionalräicher nees méi staark goufen. Eréischt am 16. Joerhonnert, mat der Grënnung vum [[Mogulräich]], konnten déi islamesch Herrscher sech nees am Norden duersetzen. D'Mogulräich hat ronn 200 Joer, bis 1857 Bestand. Bekannt Herrscher wéi den [[Akbar]], de [[Jahangir]], de [[Shah Jahan]] an den [[Aurangzeb]] hunn d'Räich net nëmme bis an [[Dekkan]] vergréisset, mä hunn och e Staatswiesen an eng Administratioun geschaf, déi funktionéiert huet, a se hunn d'Konscht gefërdert. Zu där Zäit gouf et just nach am Süden hinduistesch Kinnekräicher, wéi dat vu [[Vijayanagar]]. === Europäesch Kolonialherrschaft an Onofhängegkeetsbeweegung === Vu 1505 un hunn europäesch Länner, [[Portugal]] als éischt, domat ugefaangen, kleng Stëtzpunkte laanscht d'Küst z'erueweren (vgl. [[Portugisesch-Indien]]). Vu [[1756]] un huet déi brittesch [[Brittesch Ostindien-Kompanie|Ostindien-Kompanie]] ''(British East India Company)'' vun hiren Hafestëtzpunkte [[Kolkata|Kalkutta]], [[Chennai|Madras]] a [[Mumbai|Bombay]] aus wäit Deeler vun Indien ënner hir Herrschaft bruecht. Den Afloss vun Holland, Frankräich oder Portugal gouf dobäi bal ganz iwwerdubbert. Fürsten, déi loyal waren, hu Staate mat begrenzter Souveränitéit kënne behalen, wéi [[Hyderabad (Staat)|Hyderabad]], [[Bhopal (Staat)|Bhopal]], [[Mysore (Staat)|Mysore]] oder [[Kaschmir]]. [[1857]]/[[1858|58]] hunn Deeler vun der Bevëlkerung vun Nordindie sech am [[Indeschen Opstand vun 1857|Sepoy-Opstand]] géint d'Herrschaft vun der Ostindien-Kompanie revoltéiert. Nodeem des Revolt néiergeschloe gi war, gouf d'Ostindien-Kompanie opgeléist an Indien koum ënner d'direkt Kontroll vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. Déi brittesch Monarchen hate vun [[1877]] bis [[1947]] zousätzlech den Titel ''Empress of India'' resp. ''Emperor of India'' ([[Keeser vun Indien|Keeser(in) vun Indien]]). [[Fichier:Flag of Imperial India.svg|thumb|left|Kolonialfändel vu Brittesch-Indien]] [[1885]] gouf zu [[Bombay]] den ''[[Indian National Congress]]'', déi sougenannt Kongresspartei, gegrënnt. Ufanks huet si net d'Onofhängegkeet vun Indie gefuerdert, mä just d'Recht fir d'Bevëlkerung, matschwätzen ze kënnen. Hir Membere waren an der Majoritéit [[Hinduismus|Hinduen]] a [[Zoroastrismus|Parsen]]. Déi mosleemesch Uewerschicht huet sech dozou op Distanz gehalen. Hire Porte-parole, de [[Sayyid Ahmad Khan]] huet gefaart, datt, wann d'Majoritéitsprinzip agefouert géif, si aus der Administratioun erausgedireegelt géifen. Dofir gouf [[1906]] d'[[Moslemliga]] gegrënnt, fir d'Intressie vun de Moslemen ze representéieren. Am [[Éischte Weltkrich]] war de gréissten Deel vun der Populatioun loyal. Mä well d'Britte bei der Opdeelung vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] mat dobäi waren, hunn elo och vill Mosleme sech der Onofhängegkeetsbeweegung ugeschloss. Jorelaang Resistenz ouni Gewalt géint déi brittesch [[Kolonie|Kolonialherrschaft]], virun allem ënner dem [[Mahatma Gandhi]] an dem [[Jawaharlal Nehru]], huet 1947 zu der Onofhängegkeet gefouert. Déi selwecht Zäit hunn d'Britten hir Kolonie Brittesch-Indien an zwéi [[Staat]]e gedeelt, déi [[weltlech]] Indesch Unioun an déi méi kleng Islamesch Republik [[Pakistan]]. Domat hu se d'Fuerderunge vun der Moslemliga an där hirem Chef [[Ali Jinnah]] erfëllt, déi zanter den 1930er Joren ëmmer méi staark goufen, an déi en eegenen Nationalstaat wollten. === Entwécklungen zanter der Onofhängegkeet === Dës Deelung huet zu enger vun de gréisste Verdreiwungen, resp. Fluchte vun der Geschicht gefouert. Ronn 10 Milliounen Hinduen a [[Sikhismus|Sikhe]] goufen aus dem Pakistan verdriwwen, a ronn 7 Millioune Moslemen aus Indien. 750.000 bis eng Millioun Mënsche sinn dobäi ëm d'Liewe komm. D'[[Fürstestaat]]en déi duerch Schutz-Traitéë mat Groussbritannie verbonne waren, hate scho virun der Onofhängegkeet hire Bäitrett zu der Indescher Unioun erkläert. Just zwéin hu Problemer gemaach: [[Hyderabad (Staat)|Hyderabad]] a [[Kaschmir]]. Am Kaschmir huet de [[Maharaja]], en Hindu, ufanks gezéckt. Nodeem mosleemesch Kämpfer a säi Land koumen, huet hie sech dach fir en Uschloss un Indien decidéiert. Pakistan huet dat als net rechtméisseg betruecht, sou datt et zum [[Éischten Indesch-Pakistanesche Krich]] ëm de Kaschmir (1947 bis 1949) koum. Zanterhier gloust an där Géigend de [[Kaschmir-Konflikt]], deen 1965 den [[Zweeten Indesch-Pakistanesche Krich]] an 1999 de [[Kargil-Krich]] als Folleg hat. De [[26. November]] [[1949]] ass Indien dem [[Commonwealth of Nations]] bäigetrueden an de [[26. Januar]] [[1950]] ass d'Verfassung a Kraaft getrueden, duerch déi Indien zu enger Republik gouf. 1962 koum et, wéinst Grenzstreidereien, zu engem kuerze Krich mat der [[Volleksrepublik China]], dem sougenannten [[Indesch-Chineesesche Grenzkrich]]. Well Indien eng Onofhängegkeetsbeweegung am deemolegen Ost-Pakistan ënnestëtzt huet, koum et 1971 zu engem [[Bangladesch-Krich|drëtte Krich tëscht Indien a Pakistan]], wouropshi Pakistan gedeelt gouf an en neien, och majoritär islamesche Staat [[Bangladesch]] geschaf gouf. [[Fichier:Gandhi Salt March.jpg|thumb|left|300px|Resistenz ouni Gewalt: De [[Mahatma Gandhi]] beim [[Salzmarsch]] vun 1930]] [[Fichier:Indira and Nixon.JPG|thumb|left|210px|D'[[Indira Gandhi]] mam US-President [[Richard Nixon]] (1971)]] Innepolitesch hat ufanks d'Kongresspartei d'Soen, ënner dem [[Jawaharlal Nehru]], [[Premierminister]] vun 1947 bis 1964, an duerno nach bis ufanks vun den 1970er Joren. Oppositiounsparteien haten héchsten an den eenzele Bundesstaaten, oder um kommunale Plang eppes ze soen. Eréischt, wéi dem Nehru seng Duechter, d'[[Indira Gandhi]], déi [[1966]] Premierministesch gouf, d'Partei zentraliséiert a probéiert huet, hir eege Muechtpositioun auszebauen, ass et der Oppositioun gelongen, sech op nationalem Niveau zu forméieren. E Geriicht zu [[Allahabad]] huet [[1975]] d'Indira Gandhi fir Onrechtméissegkeete bei de Wale vun 1971 fir schëlleg fonnt. Mä amplaz, wéi d'Oppositioun et gefuerdert huet, zeréckzetrieden, huet d'Gandhi den Noutstand ausgeruff a bis [[1977]] mat Dekreter regéiert. Déi demokratesch Grondrechter, wéi Press- oder Meenungsfräiheet, goufe schwéier limitiéiert. 1977 huet sech d'Onzefriddenheet vun der Bevëlkerung mat dëser de-facto-Diktatur an enger däitlecher Walnéierlag fir d'Indira Gandhi geäussert. Tëscht 1977 an 1980 bestoung fir d'éischt Kéier d'Regierung net aus Membere vun der Kongresspartei, mä aus enger [[lénks (Politik)|lénksgeriichtener]] Koalitioun ënner dem [[Janata Party]] . [[1980]] koum d'Indira Gandhi duerch Walen nees zeréck un d'Muecht. An dës Regierungsperiod fält d'Kris am [[Punjab (Indien)|Punjab]], wou [[Sikhismus|sikhistesch]] Separatisten en eegene Staat gefuerdert hunn. Wéi sech militant Sikhen [[1984]] am [[Gëllenen Tempel]] zu [[Amritsar]] verschanzt haten, huet d'Indira Gandhi d'''[[Operation Blue Star]]'' ordonéiert. Indesch Truppen hunn den Tempel gestiermt an der Okkupatioun en Enn gesat. Doropshi koum et zu bluddegen Ausernanersetzungen, deenen hiren Héichpunkt d'Ermuerdung vun der Gandhi duerch hir Sikh Leibwächter war. Hire Jong, de [[Rajiv Gandhi]] huet d'Regierungsgeschäfter iwwerholl, war awer net kapabel, déi geplangt Reformen ëmzesetzen. E gouf och an e Korruptiounsskandal verwéckelt, sou datt [[1989]] d'Oppositioun eng kloer Victoire bei de Wale krut. [[1991]] bis [[1996]] koum awer nees d'Kongresspartei un d'Muecht. D'Regierung vum [[P. V. Narasimha Rao]] huet d'Land op wirtschaftlechem Plang no baussen opgemaach an aussepolitesch nei orientéiert. Zu sengem Reformprogramm hunn ë.&nbsp;a. d'Privatiséierung vu Staatsbetriber, d'Ophiewe vun Handelsbarrièren, d'Ofschafe vu bürokrateschen Investitiounshemmnisser a Steiersenkunge gezielt. Déi Regierungen, déi nokoumen, hunn dës Reforme virugefouert. Zanter den 1980er Joren ass den [[Hindutva|Hindu-Nationalismus]] am Gaang, däitlech méi staark ze ginn. En zentralen innepolitesche Sträitpunkt ass d'Ausenanersetzung ëm d'Moschee zu [[Ayodhya]] ([[Uttar Pradesh]]), déi an d'Plaz vun engem bedeitenden Hindutempel opgeriicht gi war. [[1992]] hunn hinduistesch Extremisten d'Moschee gestiermt an zerstéiert, wat zu schwéieren Debordementer am ganze Land gefouert huet. De politeschen Aarm vun den Hindu-Nationalisten, d'[[Bharatiya Janata Party]] (BJP), huet tëscht 1998 an 2004 eng Regierungskoalitioun ugefouert a mam [[Atal Bihari Vajpayee]] de Regierungschef gestallt. [[2004]] huet d'Kongresspartei nees d'Wale gewonnen, mat un hirer Spëtzt der [[Sonia Gandhi]], der Wittfra vum Rajiv Gandhi, deen 1991 ermuert gi war. Si gouf awer net Premierministesch, well d'Oppositioun se wéinst hiren italieenesche Wuerzele kritiséiert huet. An d'Plaz koum de [[Manmohan Singh]] deen ënner dem Rao Finanzminister war. Trotz engem wirtschaftlechen Opschwonk sinn hautdesdaags d'Haaptproblemer an Indien nach ëmmer de wäit verbreeten [[Aarmut]], eng staark Iwwerbevëlkerung, Ëmweltproblemer, an déi ethnesch a reliéis Konflikter tëscht den Hinduen an de Moslemen. Dobäi kënnt de Sträit mat Pakistan ëm d'[[Kaschmir]]-Regioun, wat besonnesch kriddeleg ass, well souwuel Indien, wéi och Pakistan, Atombommen hunn. An deene leschte Jore sinn déi zwee Länner awer liicht openaner zou gaangen. === Terrorismus an Indien === Zanter 1986 kämpfe verschidde Gruppéierungen am Kaschmir fir d'Onofhängegkeet oder fir en Uschloss un de Pakistan. Ëmmer nees koum et zu Attacken op Ariichtunge vum indesche Staat, wéi z.&nbsp;B. am Oktober 2001 op d'Regionalparlament vu [[Jammu a Kashmir]] zu [[Srinagar]], op d'indesch Arméi, déi do stationéiert ass, oder op hinduistesch Awunner oder Pilger. Och op anere Plazen am Land koum et zu Uschléi vu kaschmiresche Separatisten oder islamisteschen Terrororganisatioune wéi der [[Lashkar-e-Toiba]]. Déi bis ewell schrooste Serie vun Attentater war am Mäerz 1993, wéi zu [[Mumbai]] duerch Attacken op d'Bourse, op Hoteller, Zich a Bensinnsstatiounen 257 Leit ëm d'Liewe koumen an der iwwer 1100 blesséiert goufen. Am Dezember 2001 hunn Islamisten d'Parlament su [[Nei-Delhi]] gestiermt, dobäi koume 14 Leit ëm d'Liewen. 52 Doudeger gouf et am August 2003, wéi zwéin Taxien, déi mat Sprengstoff gefëllt waren, zu Mumbai explodéiert sinn. Dräi Bommenattentater op Mäert zu Nei-Delhi am Oktober 2005 hunn 62 Affer kascht. Am Mäerz 2006 sinn zu [[Varanasi]] duerch zwou Bommen 20 Mënschen doutgemaach ginn. Bei de Bommenexplosiounen an Zich, am Juli 2006 koume ronn 200 Leit ëm d'Liewen a goufen der iwwer 700 blesséiert. Den 18. Februar 2007 sinn am „Frëndschafts-Express“, der eenzeger Zuchverbindung tëscht Indien a Pakistan zwou Bommen explodéiert, op d'mannst 65 Mënsche si leie bliwwen. De 25. August 2007 sinn zu Hyderabad alt nees eng Kéier zwou Bommen an d'Luucht gaangen (eng drëtt konnt entschäerft ginn), woubäi op d'mannst 42 Leit hiert Liewen hu misse loossen. == Politik == No der [[Constitutioun]] vun [[1950]] ginn d'[[Parlament]] an de [[Staatschef]] vum Vollek gewielt. == Administrativ Andeelung == Indien ass an 29 [[Bundesstaat (Indien)|Bundesstaat]]en (engl. ''States'') a siwen [[Uniounsterritoire]]n (engl. ''Union Territories'') agedeelt, déi an am Ganze 603 [[Distrikt (Indien)|Distrikter]] (engl. ''Districts'') ënnerdeelt sinn. An e puer Bundesstaate ginn Distrikter zu Divisiounen (engl. ''Divisions'') zesummegefaasst. Ënner den Disitriker kommen d'''[[Tehsil]]en'' (oder och ''Taluken''), [[Block (Indien)|Bléck]] a ''[[Subdivision]]s''. Deen ënneschten administrativen Niveau sinn d'Dierfer, déi zum Deel a sougenannten ''[[Hobli]]en'' zesummegefaasst kënne ginn. D'Uniounsterritoire gi vun der Zentralregierung zu Nei-Delhi verwalt. D'Bundesstaaten dogéint hunn eege Parlamenter an eng eege Regierung. Regierungschef vun engem Bundesstaat ass den ''[[Chief Minister]]''. Formell ënnersteet deen engem Gouverneur, dee vum Bundespresident ernannt ass. Fir déi kommunal Verwaltung ass a grousse Stied d<nowiki>'</nowiki>''Municipal Corporation'' zoustänneg, a méi klengen d'''Municipalities.'' Am ländleche Raum gëtt nom ''Panchayati Raj'' System gefuer. Dëse besteet aus gewielte Conseilen ''([[Panchayat]])'' um Niveau vum Duerf, vum Block a vum Distrikt. Jee no Bundesstaat sinn d'Zoustännegkeeten anescht. Déi haiteg Andeelung geet op de ''States Reorganization Act'' vun 1956 zeréck. D'Mammesprooch vun den Awunner war e wichtege Krittär fir d'Grenzen nei ze zéien. Den 1. Mee 1960 gouf de Staat [[Bombay (Staat)|Bombay]] an déi zwéi Staate [[Gujarat]] a [[Maharashtra]] opgedeelt. 2000 sinn dräi nei Bundesstaaten entstanen: [[Jharkhand]], [[Chhattisgarh]] an [[Uttarakhand]]. === Bundesstaaten === [[Fichier:Indien Verwaltungsgliederung.png|thumb|400px|Bundesstaaten an Unionusterritoiren]] [[Fichier:The Indian Mutiny 1857-1859 Q69824.jpg|thumb|350px|D'Secundra Bagh bei [[Lakhnau|Lucknow]], dat wärend dem [[Indischen Opstand vun 1857|Sepoy-Opstand]] vun de Britte gestiermt gouf. Foto vum [[Felice Beato]], Mäerz 1858.]] {| | AP | [[Andhra Pradesh]] |- | AR | [[Arunachal Pradesh]] |- | AS | [[Assam]] |- | BR | [[Bihar]] |- | CG | [[Chhattisgarh]] |- | GA | [[Goa]] |- | GJ | [[Gujarat]] |- | HR | [[Haryana]] |- | HP | [[Himachal Pradesh]] |- | JK | [[Jammu a Kashmir]] |- | JH | [[Jharkhand]] |- | KA | [[Karnataka]] |- | KL | [[Kerala]] |- | MP | [[Madhya Pradesh]] |- | MH | Maharashtra |- | MN | [[Manipur]] |- | ML | [[Meghalaya]] |- | MZ | [[Mizoram]] |- | NL | [[Nagaland]] |- | OR | [[Orissa]] |- | PB | [[Punjab (Indien)|Punjab]] |- | RJ | [[Rajasthan]] |- | SK | [[Sikkim]] |- | | [[Telangana]] |- | TN | [[Tamil Nadu]] |- | TR | [[Tripura]] |- | UA | [[Uttarakhand]] |- | UP | [[Uttar Pradesh]] |- | WB | [[Westbengalen]] ''(West Bengal)'' |} === Unionsterritorien === {| | AN | [[Andamanen an Nikobaren]] |- | CH | [[Chandigarh]] |- | DN | [[Dadra an Nagar Haveli]] |- | DD | [[Daman an Diu]] |- | DL | [[Delhi (Uniounsterritoire)|Delhi]] |- | LD | [[Lakshadweep]] |- | PY | [[Puducherry (Uniounsterritoire)|Puducherry]] (fréier Pondicherry) |} === Stied === Haaptstad vun Indien ass Nei-Delhi, direkt nieft [[Delhi (Stad)|Delhi]], déi mat ronn 11 Milliounen Awunner, déi zweetgréisst Stad aus dem Land ass. Mat der [[Agglomeratioun]] sinn et 17 Milliounen. Delhi ass de kulturellen Zentrum vun der [[Hindi]]<nowiki></nowiki>communautéit am Norden. Déi gréisst Stad an och den ekonomeschen Zentrum vun Indien ass awer [[Mumbai]], bis 1995 ''Bombay''. Déi Metropol op der Westküst huet bal 13 Milliounen Awunner, 20 Milliounen, wann een d'Agglomeratioun matzielt. Drëttgréisste Stad ass [[Bengaluru]], bis 2006 ''Bangalore''. An där 5-Millioune-Stad si vill Firmen, déi mat neien Technologië schaffen, dofir gëtt se och alt d'„Silicon Valley vun Indien“ genannt. [[Kolkata]], bis 2001 ''Calcutta'' oder ''Kalkutta'', ass déi gréisst Stad op der Ostküst an ass, mat 4,6 Milliounen Awunner, déi véiertgréisst. Si gëllt als intellektuellen Zentrum. [[Chennai]], bis 1996 ''Madras'', kënnt op fënnefter Plaz, mat 4,3 Millioune Mënschen, si ass de kulturelle Mëttelpunkt vu Südindien, besonnesch vun den [[Tamilen]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Indien]] mmy9caxbofcde1jdt3rp7ow8gx1pwsf 0 8039 2689523 2689120 2026-08-07T08:40:45Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689523 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen}} {{Infobox Land | Numm = Україна<br>Ukrajina | Fändel = Flag of Ukraine.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Ukrain | Wopen = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun der Ukrain | National Devise = | Kaart= Europe-Ukraine (disputed territory).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]] | Haaptstad = [[Kiew]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Semipresidentiell [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 603.700<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 36.744.636 {{small|Schätzung fir 2023}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 61 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br>deklaréiert de [[24. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[24. August]] | Nationalhymn = [[Schtsche ne wmerla Ukrajina]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6d/UkraineX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Hrywnja]] (UAH) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ua]] | Telefonsprefix = +380 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Ukrain''' ([[Ukrainesch|uk]]: ''Україна'') ass eng [[Republik]] an Osteuropa, déi tëscht [[Moldawien]], [[Rumänien]], [[Ungarn]], der [[Slowakei]], [[Polen]], [[Wäissrussland]] a [[Russland]] läit. Am Süde gëtt se vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] begrenzt. D'Ukrain ass wat seng Fläch ugeet, no Russland dat zweetgréisst Land vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land ass zanter [[1991]], nom Kollaps vun der [[Sowjetunioun]], en onofhängege Staat. == Toponymie == [[Fichier:Ukrania quae et Terra Cosaccorum cum vicinis Walachiae, Moldoviae, Johann Baptiste Homann (Nuremberg, 1720).jpg|thumb|220px|Kaart vun der Ukrain vun der Johann Homann 1720]] ''ukraina'', wat Grenzland bedeit. Eell dëst Land historesch den ëstlechen Ausposte vun der europäescher Zivilisatioun war. == Geschicht == [[Fichier:Muromian-map.png|thumb|180px|Slawesch Stämme virum Opkomme vum Chrëschtentum]] Am 7.-9. Joerhonnert hunn sech hei ostslawesch Stämm néiergelooss, déi och deelweis vum Territoire vun der haiteger Ukrain an dat haitegt West[[russland]] geplënnert sinn. Am Mëttelalter waren déi zwee Länner Deel vun engem eenzege Staat, deem seng Haaptstad Kiew war. Am 12. Joerhonnert huet de [[Kiewer Rus]] ugefaangen, sech a verschidde Fürstentümer ze zerleeën. Am 12. Joerhonnert huet de Juri Drogoruky, de 6. Jong vum Kiewer Prënz Wolodimir Monomach, keen Usproch op den Troun gemaach, dofir ass hien d'Lännereien am Nordoste eruewert. Sou hunn sech Mëtt vum 12. Joerhonnert slawesch Stämme op de Lännereien a Zentralrussland erëmfonnt. Virun hirer Arrivée hunn sech Stämme néiergelooss, déi no bei de moderne Finnen stoungen, zu Moskau, dat Dolgoruky als klengt Duerf gegrënnt huet. E Krich huet tëscht dem Staat Wladimir-Susdal (haut ass dat den zentralen Deel vu Russland) a Kiew am Joer 1169 ugefaangen, deen zu senger Trennung vum Kiew Rus gefouert huet <ref>Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 361. — 671 с.</ref>. [[Fichier:Володимир Великий.JPG|thumb|170px|Monument fir de Kinnek Wolodimir, Kiew]] Nom Batu senger Invasioun am Joer 1240 gouf de Leader vun den nërdleche Fürstentümer, den Alexander Nevski, dem Batu säin Adoptivjong, an d'Participatioun vum Alexander u Kricher op der Säit vun de Mongolen, an deenen hien de Widderstand vun der Bevëlkerung géint d'Muecht vum Batu ënnerdréckt huet, huet dozou gefouert, datt säi 16 Joer ale Jong Daniil den éischte Herrscher vum deemolege klenge [[Moskowien]] gouf, wat zum Entstoe vum moderne Russland gefouert huet. Eng aner wichteg mëttelalterlech Stad am moderne Russland war de Weliki Nowgorod, den Zentrum vun der demokratescher Republik mam selwechten Numm, déi stänneg am Krich mat dem autoritäre Moskau war a eréischt 1478 vu Moskau eruewert gouf. D'Virfahren vun den ukraineschen a wäissrussesche Vëlker hunn sech am 14. Joerhonnert schliisslech vun de Russen getrennt a goufen Deel vum Groussherzogtum Litauen (bis zum 18. Joerhonnert sinn dës zwee Vëlker enk verbonne bliwwen, an de Vokabulär vun der ukrainescher a wäissrussescher Sprooch stëmmt nach ëmmer ëm ongeféier 84% iwwereneen). Bis Enn vum 15. Joerhonnert hat sech den Nomadenstaat vun der Gëllener Hord an de Krimstaat, d'Staaten Astrachan a Kasan an de Moskauer Staat zerluecht, deen zu dëser Zäit endlech territorial a politesch Form ugeholl hat, an deen ugefaangen huet, eng Serie vu Kricher géint seng fréier Alliéiert an Noperen ze féieren, haaptsächlech géint d'Groussherzogtum Litauen. D'Stad Smolensk war de Schauplatz vu reegelméissege militäreschen Aktiounen. D'Russen, wéi d'Ukrainer, stamen vun ostslawesche Stämm of a grënnen hiren eegene Staat um Enn vum 15. Joerhonnert. Et war zu dëser Zäit, datt d'Weeër vun der Ukrain a Russland sech getrennt hunn <ref>Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800</ref><ref>Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907</ref><ref>Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.</ref><ref>Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.</ref>. [[Fichier:Kirovograd B.Khmelnyts'kogo Ploscha Pam'yatnyk B.Khmel'nyts'komu 02 (YDS 5421).jpg|thumb|200px|Een van de Monumenter fir den Nationalheld van der Ukrain Bogdan Khmelnytski]] Am 15. a 16. Joerhonnert gouf d'Elite vum ukrainesche Vollek geschaf - d'[[Kosacken]], Krieger, déi d'Land virun Attacke vun den Noperen verdeedegt hunn. Modern Russen koumen am 17. Joerhonnert an d'Ukrain, a wärend dem Kampf fir d'ukrainesch Onofhängegkeet an dem Widderstand géint déi polnesch Invasioun ënner der Leedung vum Bogdan Khmelnytski gouf 1654 en Allianzvertrag mat Russland ënnerschriwwen <ref>[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]</ref>. Ukrainer goufen offiziell net zu de Bierger gezielt a goufen dacks, souwuel Kosaken ewéi och Baueren, fir Zwangsaarbecht a Russland geschéckt, wat géint den Traité vun 1654 verstouss huet. (10.000 Ukrainer sinn un onhygienesche Konditioune beim Bau vum Ladogakanal gestuerwen.) Dëst huet zum Opstand vum Hetman Ivan Mazepa am Joer 1708 gefouert, deen d'Bezéiunge mat Russland ofgebrach huet a sech ënner de Schutz vu Schweden wollt stellen <ref>[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]</ref>. Am Joer 1775 huet Russland déi ukrainesch Kosaken an hir Garnisoun, d'Sitsch, zerstéiert, wat zu der Versklavung vum ukrainesche Vollek an dem Prozess vun der Russifikatioun (Russesch: Русификация) gefouert huet - der offizieller Politik vun der Zerstéierung vun der ukrainescher Sprooch a Kultur. Déi markantst Beispiller vun dëser Politik sinn den Ems-Dekreet an den Dekreet vum russesche Minister fir Innepolitik, Pjotr ​​Waluew, deen den Ukrainer verbueden huet, hir Mammesprooch ze benotzen <ref>[https://archive.org/details/sirio007/page/n389/mode/1up?view=theater Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)]</ref> <ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]</ref>. [[File:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]] De [[Fort Helleg Elisabeth]], eng grouss Äerdfestung, déi ursprénglech Mëtt vum 18. Joerhonnert vun ukrainesche Kosaken op Uerder vun der russescher Keeserin Elizabeth gebaut gouf, fir sech géint Attacke vum Osmanesche Räich ze schützen, huet eng Roll bei der Eruewerung vum Land gespillt. Dee Fort huet eng Schlësselroll der Victoire am russesch-tierkesche Krich vun 1768-1774 a bei der Grënnung vun enger stabiler Zivilisatioun am Süde vum Land gespillt, andeems sou de Wee fir d'Grënnung an d'Entwécklung vu grousse Stied am Süde vun der Ukraine - Kherson, Mikolajiw, Odessa - fräigemaach huet an um Enn vum 18. Joerhonnert de Stadstatus krut (Yelizavetgrad, haut Kropywnytskyi). Et war vun dëser Festung aus, datt russesch Truppen am Joer 1775 op eng Kampagne gaange sinn an déi ukrainesch Kosakenfestung Sich zerstéiert hunn, wat zu enger grousser nationaler Tragödie gouf <ref>[https://armyinform.com.ua/2021/06/16/hto-i-yak-znyshhuvav-zaporizku-sich/ Хто і як знищував Запорізьку Січ]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/cherven/15/1775-ruynuvannya-zaporizkoyi-sichi 1775 - руйнування Запорізької Січі]</ref>. 1914 huet den Keeser Nikolaus II. d'Feier vum 100. Gebuertsdag vum bekannten ukrainesche Schrëftsteller Taras Schewtschenko am russesche Räich verbueden <ref>[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]</ref>. Ufanks 1917 huet d'Februarrevolutioun ënnert der Féierung vum Alexander Kertsch d'Monarchie gestierzt a Russland an eng Republik ëmgewandelt, wat de virdru ënnerdréckte Vëlker d'Méiglechkeet ginn huet, fir hir Onofhängegkeet ze kämpfen. Bei der Arrivée zu Kiew huet de Kerenski ausgeruff: "Wann dat russescht Räich sech selwer iwwerlieft huet, da muss säin Zerfall vun hei aus ufänken" (vu Kiew). Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionetteregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt). [[Fichier:Штурм Києва 1918.jpg|thumb|220px|Beschossung vu Kiew duerch d'sowjetesch Arméi, 1918]] Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionettenregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt). Ufanks 1918, no der Schluecht bei der Gare Kruty, wéi e puer honnert ukrainesch Kadetten aus Militärschoulen den Avancée vun Dausende vu sowjeteschen Truppen op Kiew zréckgehalen hunn, huet déi sowjetesch Arméi ënner dem Kommando vum Michail Murawjow, op Uerder vum Lenin, de 4. Februar 1918, sech vun Osten un d'Banlieue vun der ukrainescher Haaptstad genéiert an en Ugrëff op d'Stad ugefaangen. Nodeems se Kiew eruewert haten, hunn déi sowjetesch Truppen am Kader vum Rouden Terror Dausende vun ukrainesche Zivilisten ëmbruecht, ënner anerem duerch Folter, an nodeems déi sowjetesch Truppen aus Kiew geflücht waren, huet d'Arméi vun der Ukrainescher Volleksrepublik Dausende vun hallef zersetzte Läiche vu Zivilisten a Stadparken entdeckt, dorënner nëmmen zwee Politiker, an nëmme Politiker mat nidderegem Rang. D'Ukrain gouf dräimol vu Sowjetrussland an zur selwechter Zäit vun den Arméie vun de Zentralmuechten iwwerfall. Am Joer 1919 koum et zu der gréisster antisowjetescher Opstänn, déi vum Grigoriev ugefouert an nëmme vu reguläre Truppen ënnerdréckt goufen. Am Joer 1921 ass de sowjetesch-ukrainesche Krich mat der Deelung vum Land tëscht Polen a Russland (zënter 1922 d'Sowjetunioun) op en Enn gaangen <ref>Корніеєнко Агніешка Розстріляне відродження / Rozstrzeelane odrodzenie, Краків-Перемишль 2010 (пол.), 272 с.</ref> <ref> Від українізації до русифікації. Інформаційний бюлетень ЗП УГВР. — Ч. 2. — Нью-Йорк, 1970.</ref>. [[Fichier:Національний музей Голодомору-геноциду, скульптура дівчинки «Гірка пам'ять дитинства».jpg|thumb|200px|De Musée vum Holodomor-Vëlkermord vun 1932-1933 gouf zu Kiew nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun an der Deklassifikatioun vun den Archiven gegrënnt]] An de Joren 1932-1933 huet déi sowjetesch Regierung ënner der Féierung vum Josef Stalin den Holodomor (eng künstlech induzéiert Massehongersnout) initiéiert, déi déi meescht Länner op der Welt als Vëlkermord um ukrainesche Vollek unerkennen, an déi zum Doud vu ronn 8 Millioune Mënschen gefouert huet<ref>Репресовані кінематографісти. Актуальна пам'ять: Статті й документи /Кінематографічні студії. Випуск п'ятий. — К.: «Кіно-Театр»; «АРТ КНИГА», 2017. — 176 с.</ref>. 1937 huet den NKVD (spéider ëmbenannt a sowjetesch MVD) déi meescht vun der ukrainescher Intelligenz, Kulturperséinlechkeeten a Wëssenschaftler higeriicht a heemlech hir Läichen am Bykivnia-Bësch begruewen, wou nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun e Monument opgeriicht gouf. D'Thema vun der sowjetescher Repressioun war souguer a private Gespréicher tabu, an all Erwähnung dovun an de Medien huet den Auteur mat engem Prisong oder dem Gulag bedroht, an an enger spéiderer Period - mat Folter an engem psychiatresche Spidol, déi bis zum Fall vun der Diktatur am Joer 1991 weidergaangen ass <ref>[https://dakiro.kr-admin.gov.ua/v/2018/10-23/exh.php З архівних джерел про Великий терор»(до 80-х роковин Великого терору – масових політичних репресій 1937-1938 рр.)]</ref>. Vun 1941 bis 1945 hunn d'Nazien dat ganzt Land besat, an all fënneften Ukrainer ass gestuerwen. An den 1960er an 1980er Joren huet d'sowjetesch Regierung déi ideologesch Oppositioun (Filmemacher, Schrëftsteller, Aktivisten) ënnerdréckt, andeems se hir Memberen a Prisongen a psychiatresch Spideeler geschéckt huet. De bekanntste Dissident aus der Ukrain war de Wasyl Stus, deen am Prisong an enger ofgeleeëner Regioun vu Russland gestuerwen ass <ref>Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.</ref>. [[File:Stus KGB photo 1980.jpg|thumb|220px|Wasyl Stus, e Schrëftsteller, deen sech fir d'Onofhängegkeet vum Land agesat huet a deem seng Wierker an der UdSSR verbueden goufen]] Tëscht 1985 an 1991, als Resultat vun demokratesche Reformen an der Erlaabnes fir d'Press ouni Kontroll vum Kreml ze senden, ass d'Sowjetunioun zesummegebrach, an den 24. August 1991 huet d'Ukrain d'Onofhängegkeet erkläert. Zënter datt de Wladimir Putin 2012 fir eng drëtt Amtszäit ugetrueden ass, huet Russland eng brutal Repressioun géint d'Meenungsfräiheet a Russland gestart. Hie huet och Truppen un der Grenz mat der Ostukraine stationéiert an e massive Informatiounskrich géint d'Land gestart. Fir un der Muecht ze bleiwen, huet den deemolegen ukrainesche President Wiktor Janukowytsch de Putin opgeruff, Truppen ze schécken an d'Ukrain z'invadéieren, wat zu Protester mam Numm Euromaidan ausgeléist huet. Den 20. Februar 2014, wéi de Janukowitsch zu Kiew war, huet Russland eng Operatioun gestart fir d'Krim-Hallefinsel am Süde vun der Ukraine z'annektéieren, an d'Sécherheet vum Janukowitsch no senger Flucht ze garantéieren. Den 12. Abrëll 2014 huet Russland eng militäresch Aggressioun am Oste vun der Ukrain gestart, wéi Militanten a regulär Arméikräften ënner der Féierung vum Offizéier vum russesche Bundessécherheetsdéngscht Igor Girkin d'Stad Slawjansk an der ëstlecher Ukrain ugegraff hunn. Den 13. Abrëll 2014 huet d'Ukrain d'ATO - Antiterroroperatioun, gestart, fir de russeschen Avancement ze stoppen <ref> [https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]</ref> <ref> [https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у "столба позора"]</ref><ref> [https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям ]</ref><ref> [https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]</ref><ref>Garaev D. The Methodology of the ‘Russian World’and ‘Russian Islam:’New Ideologies of the Post-Socialist Context (англ.) // The Soviet and Post-Soviet Review. — 2021. — Iss. 48, no. 3. — P. 367—390.</ref> <ref>Лариса Дмитрівна Якубова. Рашизм: звір з безодні. — Akademperiodyka, 2023. — 315 с. </ref> <ref>Tsygankov, Daniel Beruf, Verbannung, Schicksal: Iwan Iljin und Deutschland // Archiv fuer Rechts- und Sozialphilosophie. — Bielefeld, 2001. — Vol. 87. — 1. Quartal. — Heft 1. — S. 44—60.</ref>. [[Fichier:Ruins of Donetsk International airport (16).jpg|thumb|270px|Den internationale Fluchhafen Donetsk, deen 2014 während der Besetzung vun der Stad vun der russescher Arméi zerstéiert gouf.]] Bis 2022 huet Russland, duerch d'Marionetten-"Volleksrepublik Donetsk", där hiren éischte Leader de Moskauer Politiker Alexander Borodai war, e geheime Krich géint d'Ukrain gefouert, deen bis 2022 zu engem oppene Krich eskaléiert war. Am Joer 2022 gouf et a ganz Russland eng Rei Anti-Krichsprotester, déi vun de Sécherheetskräften ënnerdréckt goufen. An der Ukrain huet Russland schwéier Krichsverbrieche begaangen, wéi zum Beispill d'Beschossung vu Wunnquartieren, d'komplett Zerstéierung vu Stied wéi Mariupol, an d'Entféierung an d'Folterung vu Zivilisten wéinst hire pro-ukrainesche Meenungen. Dat schwéierst Verbriechen géint Zivilisten an der Ukrain waren d'Schiessereien an der Stad Bucha, déi am Mäerz 2022 stattfonnt hunn. De russesche Politikwëssenschaftler a Philosoph Timofej Sergetsev huet a sengem Artikel "Wat soll Russland mat der Ukrain maachen?" (Russesch: Что Россия должна слелать с Украиной?) zum Massemuerd gefuerdert, den amerikaneschen Historiker Timothy Snyder huet et "d'russesch Genozid-Instruktioun" genannt <ref>[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]</ref> <ref>[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]</ref> <ref>[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]</ref>. == Geographie == [[Fichier:Map of Ukraine en.svg|thumb|riets|250px|Regiounen Kaart]] Et ass dat gréisst Land an Europa wat d'Fläch ugeet an et ass a 24 [[Rajon]]en (Regiounen) an eng speziell Stad opgedeelt - Kiew (ouni déi 2. - Sewastopol, déi 2014 vu Russland besat gouf) == Tourismus == [[Fichier:Вид Запорожской Сечи (реконструкция для фильма "Тарас Бульба").jpg|thumb|riets|250px|Festung an Zaporizja]] [[Fichier:Цитадель панорама.jpg|thumb|riets|250px|Festung an Baturyn]] [[Fichier:Гармата фортеці у Кропивницькому.jpg|thumb|riets|180px|ee vun de Kanounen vun der Fort Helleg Elisabeth, Kropywnytskyi]] Ausser Megastied wéi Kiew, Charkiv, Odessa a Lviv fräiloftmuséeën si ganz populär an der Ukrain. Déi bekanntst dovunner sinn de Rekonstruktioun vum Kosakenschlass Sich an der Stad Zaporizja, de Rekonstruktioun vun der Kosakenfestung an der Stad Baturyn, an d'[[Fort Helleg Elisabeth]] an der Stad [[Kropywnytskyi]] - eng vun de rare stärefërmegen Äerdfestungen an Europa, dat Haaptsymbol vum zentralen Deel vun der Ukrain, déi am 18. Joerhonnert d'Schicksal vum Land bestëmmt huet. Zu den natierlechen Attraktiounen gehéieren de Schwaarz-Bësch, bei der Stad [[Znamyanka]] am Zentrum vum Land, mat sengem Berestuwate oder Schwaarze Séi, vun deem d'Wëssenschaftler mengen, datt en an der Äiszäit entstanen ass a "buedemlos" ass. Fuerscher hunn dräi oder souguer fënnef Schichten aus Sedimentgestengs fonnt. Et ass deen eenzege prähistoresche Séi an Osteuropa <ref>[https://web.archive.org/web/20240629115804/https://www.volynpost.com/news/213555-v-ukraini-ie-ozero-iake-ne-maie-dna В Україні є озеро, яке не має дна]</ref>. D'Stad selwer huet e grousst Potenzial fir Geschäfter, Entwécklung an territorial Expansioun. Net wäit vun Znamyanka, 10 km südlech, läit och d'Duerf Mochorine, bekannt dofir, datt de Semen Klimovsky, den Auteur vum bekanntste ukrainesche Vollekslidd "De Kosak reit hannert der Donau", dat a Bearbeitunge vun europäesche Komponisten populär ass, hei gewunnt huet <ref>[https://subotsi.info/pam-jatnii-znak-semenovi-klimovskomu Пам'ятний знак Семенові Климовському]</ref>. == Politik == D'Ukrain ass zanter der Onofhängegkeetserklärung vum [[24. August]] [[1991]] eng souverän, demokratesch [[Republik]] mat [[Presidentielle Regierungssystem|presidentiellem Regierungssystem]]. Staatschef ass den op fënnef Joer direkt vum Vollek gewielte President. D'Mandat däerf just eng Kéier verlängert ginn. D'Konstitutioun, déi uganks gradewéi déi a Russland e relativ staarke President virgeschriwwen huet, gouf am Dezember 2004 am Kader vun den turbulente [[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] geännert. D'exekutiv Vollmuecht vum President ass zu Gonschte vu Parlament a Premier limitéiert ginn. D'Ännerung ass zanter dem 1. Januar 2006 a Kraaft. De Premierminister ass de Regierungschef a steet un der Spëtzt vum Ministerrot. D'Parlament heescht [[Werchowna Rada]] ("ieweschte Rot") an huet eng Kummer an där 450 Deputéierte setzen. D'Parlament gëtt direkt vum Vollek gewielt, all Kéier op véier Joer. D'Parlament wielt och d'Riichter vum ieweschte Geriichtshaff (Mandat op fënnef Joer). === Rezent Entwécklungen === D'Evenementer ëm d'[[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] vun [[2004]] huet der Welt eng Ukrain virun A gefouert, déi es op der enger Säit net méi Wëlles war Gefuddels a Manipulatioun bei demokratesche Walen z'akzeptéieren. Anerwäerts huet sech och e Land gewisen dat matzen an enger nationaler Identitéitskris stécht an – wat d'Zukunft vun der Republik ugeet – gesellschaftlech a politesch, no banne gradewéi no baussen, déif zerspléckt ass. Zu der [[Orange Revolutioun|Oranger Revolutioun]] koum et no der Verëffentlechung vun de Resultater vum zweeten Tour (''Ballottage'') bei de Presidentschaftswale vum [[21. November]] [[2004]]. Nodeem de pro-russesche Kandidat [[Wiktor Janukowytsch]] ([[Partei vun de Regiounen]]) gradewéi schonn am éischten Tour als Gewënner proklaméiert gi war, sinn d'Leit zu Dausenden – haaptsächlech zu [[Kiew]] – op d'Strooss gaangen an hu protestéiert. D'Legitimitéit vun de Wale gouf net nëmmen net vun den Unhänger vum Géigekandidat [[Wiktor Juschtschenko]] ([[Eis Ukrain]]) unerkannt, mä och am Weste staark ugezweiwelt<ref>[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2004-0046+0+DOC+XML+V0//FR Resolutioun vum EU-Parlament den 28. Oktober 2004, nach dräi Deeg virun de Walen]</ref>. An där Zäit ass et am Oste vum Land, wou majoritär russesch geschwat gëtt an de Janukowytsch seng meescht Wieler huet, zu Géigendemonstratioune komm. Den ieweschte Geriichtshaff vun der Ukrain huet dunn den [[3. Dezember]] d'Resultat vum zweeten Tour annuléiert, esou datt de [[26. Dezember]] op en Neits huet misse gewielt ginn. Déi Kéier konnt sech de Wiktor Juschtschenko mat 51,99&nbsp;% vun de Stëmmen duerchsetzen. Am Januar 2005 ass de Juschtschenko als neie President vereedegt ginn an de [[4. Februar]] [[2005]] ass déi nei, pro-westlech Regierung ënner der radikal-liberaler Premierministesch [[Julija Wolodymyriwna Tymoschenko|Julija Tymoschenko]] bestätegt ginn. Méi roueg sollt et dofir awer net ginn. D'Regierung gouf schonn nëmmen e puer Méint drop ([[8. September]] [[2005]]) nees vum President opgeléist. Premier vun der Iwwergankszäit war de Wirtschaftspolitiker [[Jurij Jechanurow]]. D'Parlamentswale vum August 2006 hunn d'politesch Situatioun alt erëm op d'Kopp gehäit. De Janukowytsch, dee mat senger ''Partei vun de Regiounen'' kloer gewonnen hat, gouf, nodeem näischt aus enger zweeter "Oranger Koalitioun" (Eis Ukrain, Block Julija Tymoschenko, Sozialistesch Partei) ginn ass, neie Premierminister. D'Rivalitéit tëscht de parteipoliteschen Extremer Juschtschenko a Janukowytsch op den zentrale Muechtpositioune President a Premier ass schonn no kuerzer Zäit eskaléiert an huet zu neie Staatskrise gefouert. Am Mäerz 2007 huet de President d'Parlament opgeléist an Neiwalen ugekënnegt. No villem Gedeessems ëm d'Neiwalen, am Kader vun deenen et och erëm zu grousse Manifestatiounen zu Kiew koum, si sech d'Parteien dunn um Enn dach nach eens ginn: dat neit Parlament gouf den [[30. September]] [[2007]] gewielt, d'Julija Tymoschenko gouf Premierministesch. Bei de Presidentschaftswale am Joer 2010 huet de Wiktor Janukowytsch de 7. Februar beim zweeten Tour mat enger Majoritéit vun 48,95&nbsp;% géint d'Julija Tymoschenko mat 45,47&nbsp;% gewonnen. Dem Janukowytsch seng Partei vun de Regiounen huet dunn d'Regierungskoalitioun gesprengt, andeems se onofhängeg Deputéiert op hir Säit gezunn huet. Den neie Premierminister war dunn zanter dem 11. Mäerz 2010 de [[Mykola Asarow]]. Bei de Parlamentswalen den 28. Oktober 2012 krut d'Partei vun de Regiounen 30,0&nbsp;% vun de Stëmmen, blouf awer op d'Ënnerstëtzung vun der Kommunistescher Partei a vun onofhängegen Deputéierten ugewisen. Trotzdeem huet sech déi inoffiziell Allianz staark gewisen an dat vum Juschtschenko agefouert Gesetz vun der Muechtbegrenzung vum President gouf zeréckgeholl. Den 11. Oktober 2011 huet d'Kiewer Stadgeriicht d'Tymoschenko zu siwe Joer Prisong verurteelt, mat der Begrënnung datt se 2009 mat Russland Kontrakter iwwer [[Äerdgas]]liwwerungen zum Nodeel vun der Ukrain ofgeschloss hätt. Am November 2013 koum et zu "[[Euromaidan]]" genannte Masseprotester, wéi de Janukowytsch refuséiert hat dat jorelaang mat der Europäescher Unioun ausgehandelt Assoziéirungsofkommes z'ënnerschreiwen. Anescht wéi 2004 bei der friddlecher Oranger Revolutioun koum et hei zu iwwer 80 Doudesaffer. Am Februar 2014 gouf eng Eenegung erreecht, duerch déi d'[[Constitutioun|Verfassung]] vu viru September 2010 nees a Kraaft getratt ass, d'Tymoschenko aus dem Prisong koum an de President Janukowytsch [[De jure / de facto|de facto]] ofgesat gouf. De 25. Mee 2014 koum et zu virgezunnee Presidentschaftswalen. D'Oppositioun vu bis ewell huet d'Land awer net direkt an de Grëff kritt, a verschiddene Landesdeeler hu Banditten d'Leit ongehënnert geplëmmt, op der [[Krim]] koum et zu Zesummestéiss tëscht [[Krimtataren]] an "ethnesche" [[Russen|Russe]] bis datt d'Krim sech de facto Russland ugeschloss huet, an an der Ostukrain kënnt et ëmmer nach zu Protester vu vexéierte Bierger. {{Kapitel Info feelt}} === Administratioun === D'Ukrain ass a 24 [[Oblast]]er (ukr. область/Oblast, Provënzen, wiertlech: Gebidder) ënnerdeelt. D'Autonom Republik [[Krim]] an d'Stied [[Kiew]] a [[Sewastopol]] hu gesonnerte regionale Status. [[Fichier:Тернопіль - Вручення Премії Братів Лепких - Ансамбль викладачів ТОЕКШМ - 13015124.jpg|thumb|250px|Folkloristesche Chouer aus der Oblast Ternopil, Ukrain]] * Bekannt ukrainesch Stied: ** [[Jalta]] ** [[Tschernobyl]] ** [[Odessa]] * [[Lëscht vun den ukrainesche Stied]] == Literatur zum Theema == * Böhme, Britta: ''Grenzland zwischen Mythos und Realität. Real- und Ideengeschichte des ukrainischen Territoriums''. Lemberg 1999. ISBN 3-931703-33-9 * Benoist-Méchin, Jacques: ''Ukraine - Le fantôme de l'Europe''. 1991 (Éditions du Rocher, Monaco / Valmonde); 158 Säiten (2 Kaarten). ISBN 2-268-01287-5 * Michel Foucher, ''Ukraine-Russie: La carte mentale du duel''; Paräis (Gallimard; collection "Tracts", n° 39), 2022; 57 S., mat 5 grousse Kaarten. * Éric Fottorino (ënnert der Leedung vum), ''Ukraine, 1ère guerre mondialisée''; Paräis (LE UN hors-série / Les 1ndispensables), [September] 2022; 96 Säiten. ISBN 978-2-84876-937-0 * Serhii Plokhy, ''Les portes de l'Europe - Une histoire de l'Ukraine'' (aus dem Engleschen iwwersat); Paräis (Gallimard, collection "Bibliothèque des Histoires"), 2022. ISBN 978-2-07299-953-6. Däitsch Ausgab: ''Das Tor Europas - Die Geschichte der Ukraine''; Hamburg (Hoffmann und Campe), 2022; 557 S. (mat 10 Kaarten); ISBN 978-3-455-01526-3 * Jean-François Colosimo, ''La crucifixion de l'Ukraine. Mille ans de guerres de religions en Europe''; Paräis (Albin Michel), 2022. * Wilson, Andrew: ''The Ukrainians. Unexpected Nation''. 2002. ISBN 0-300-09309-8 * Simon, Gerhard: ''Die neue Ukraine''. 2002. ISBN 3-412-12401-X * Kappeler, Andreas: ''Kleine Geschichte der Ukraine''. München (Beck) 1994. ISBN 3-406-37449-2 == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.president.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche President] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [http://www.kmu.gov.ua/control/en Offiziell Websäit vun der ukrainescher Regierung] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [https://web.archive.org/web/20140129205722/http://rada.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche Parlament] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [https://web.archive.org/web/20050323105500/http://myukraine.info/en/ Portal ''Meng Ukrain''] {{en}} {{uk}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Ukrain| ]] mf560bw99h8iwbbwu0j15c8owto0yl2 2689828 2689523 2026-08-07T08:51:40Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689828 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen}} {{Infobox Land | Numm = Україна<br>Ukrajina | Fändel = Flag of Ukraine.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Ukrain | Wopen = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun der Ukrain | National Devise = | Kaart= Europe-Ukraine (disputed territory).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]] | Haaptstad = [[Kiew]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Semipresidentiell [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 603.700<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 36.744.636 {{small|Schätzung fir 2023}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 61 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br>deklaréiert de [[24. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[24. August]] | Nationalhymn = [[Schtsche ne wmerla Ukrajina]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6d/UkraineX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Hrywnja]] (UAH) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ua]] | Telefonsprefix = +380 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Ukrain''' ([[Ukrainesch|uk]]: ''Україна'') ass eng [[Republik]] an Osteuropa, déi tëscht [[Moldawien]], [[Rumänien]], [[Ungarn]], der [[Slowakei]], [[Polen]], [[Wäissrussland]] a [[Russland]] läit. Am Süde gëtt se vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] begrenzt. D'Ukrain ass wat seng Fläch ugeet, no Russland dat zweetgréisst Land vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land ass zanter [[1991]], nom Kollaps vun der [[Sowjetunioun]], en onofhängege Staat. == Toponymie == [[Fichier:Ukrania quae et Terra Cosaccorum cum vicinis Walachiae, Moldoviae, Johann Baptiste Homann (Nuremberg, 1720).jpg|thumb|220px|Kaart vun der Ukrain vun der Johann Homann 1720]] ''ukraina'', wat Grenzland bedeit. Eell dëst Land historesch den ëstlechen Ausposte vun der europäescher Zivilisatioun war. == Geschicht == [[Fichier:Muromian-map.png|thumb|180px|Slawesch Stämme virum Opkomme vum Chrëschtentum]] Am 7.-9. Joerhonnert hunn sech hei ostslawesch Stämm néiergelooss, déi och deelweis vum Territoire vun der haiteger Ukrain an dat haitegt West[[russland]] geplënnert sinn. Am Mëttelalter waren déi zwee Länner Deel vun engem eenzege Staat, deem seng Haaptstad Kiew war. Am 12. Joerhonnert huet de [[Kiewer Rus]] ugefaangen, sech a verschidde Fürstentümer ze zerleeën. Am 12. Joerhonnert huet de Juri Drogoruky, de 6. Jong vum Kiewer Prënz Wolodimir Monomach, keen Usproch op den Troun gemaach, dofir ass hien d'Lännereien am Nordoste eruewert. Sou hunn sech Mëtt vum 12. Joerhonnert slawesch Stämme op de Lännereien a Zentralrussland erëmfonnt. Virun hirer Arrivée hunn sech Stämme néiergelooss, déi no bei de moderne Finnen stoungen, zu Moskau, dat Dolgoruky als klengt Duerf gegrënnt huet. E Krich huet tëscht dem Staat Wladimir-Susdal (haut ass dat den zentralen Deel vu Russland) a Kiew am Joer 1169 ugefaangen, deen zu senger Trennung vum Kiew Rus gefouert huet <ref>Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 361. — 671 с.</ref>. [[Fichier:Володимир Великий.JPG|thumb|170px|Monument fir de Kinnek Wolodimir, Kiew]] Nom Batu senger Invasioun am Joer 1240 gouf de Leader vun den nërdleche Fürstentümer, den Alexander Nevski, dem Batu säin Adoptivjong, an d'Participatioun vum Alexander u Kricher op der Säit vun de Mongolen, an deenen hien de Widderstand vun der Bevëlkerung géint d'Muecht vum Batu ënnerdréckt huet, huet dozou gefouert, datt säi 16 Joer ale Jong Daniil den éischte Herrscher vum deemolege klenge [[Moskowien]] gouf, wat zum Entstoe vum moderne Russland gefouert huet. Eng aner wichteg mëttelalterlech Stad am moderne Russland war de Weliki Nowgorod, den Zentrum vun der demokratescher Republik mam selwechten Numm, déi stänneg am Krich mat dem autoritäre Moskau war a eréischt 1478 vu Moskau eruewert gouf. D'Virfahren vun den ukraineschen a wäissrussesche Vëlker hunn sech am 14. Joerhonnert schliisslech vun de Russen getrennt a goufen Deel vum Groussherzogtum Litauen (bis zum 18. Joerhonnert sinn dës zwee Vëlker enk verbonne bliwwen, an de Vokabulär vun der ukrainescher a wäissrussescher Sprooch stëmmt nach ëmmer ëm ongeféier 84% iwwereneen). Bis Enn vum 15. Joerhonnert hat sech den Nomadenstaat vun der Gëllener Hord an de Krimstaat, d'Staaten Astrachan a Kasan an de Moskauer Staat zerluecht, deen zu dëser Zäit endlech territorial a politesch Form ugeholl hat, an deen ugefaangen huet, eng Serie vu Kricher géint seng fréier Alliéiert an Noperen ze féieren, haaptsächlech géint d'Groussherzogtum Litauen. D'Stad Smolensk war de Schauplatz vu reegelméissege militäreschen Aktiounen. D'Russen, wéi d'Ukrainer, stamen vun ostslawesche Stämm of a grënnen hiren eegene Staat um Enn vum 15. Joerhonnert. Et war zu dëser Zäit, datt d'Weeër vun der Ukrain a Russland sech getrennt hunn <ref>Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800</ref><ref>Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907</ref><ref>Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.</ref><ref>Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.</ref>. [[Fichier:Kirovograd B.Khmelnyts'kogo Ploscha Pam'yatnyk B.Khmel'nyts'komu 02 (YDS 5421).jpg|thumb|200px|Een van de Monumenter fir den Nationalheld van der Ukrain Bogdan Khmelnytski]] Am 15. a 16. Joerhonnert gouf d'Elite vum ukrainesche Vollek geschaf - d'[[Kosacken]], Krieger, déi d'Land virun Attacke vun den Noperen verdeedegt hunn. Modern Russen koumen am 17. Joerhonnert an d'Ukrain, a wärend dem Kampf fir d'ukrainesch Onofhängegkeet an dem Widderstand géint déi polnesch Invasioun ënner der Leedung vum Bogdan Khmelnytski gouf 1654 en Allianzvertrag mat Russland ënnerschriwwen <ref>[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]</ref>. Ukrainer goufen offiziell net zu de Bierger gezielt a goufen dacks, souwuel Kosaken ewéi och Baueren, fir Zwangsaarbecht a Russland geschéckt, wat géint den Traité vun 1654 verstouss huet. (10.000 Ukrainer sinn un onhygienesche Konditioune beim Bau vum Ladogakanal gestuerwen.) Dëst huet zum Opstand vum Hetman Ivan Mazepa am Joer 1708 gefouert, deen d'Bezéiunge mat Russland ofgebrach huet a sech ënner de Schutz vu Schweden wollt stellen <ref>[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]</ref>. Am Joer 1775 huet Russland déi ukrainesch Kosaken an hir Garnisoun, d'Sitsch, zerstéiert, wat zu der Versklavung vum ukrainesche Vollek an dem Prozess vun der Russifikatioun (Russesch: Русификация) gefouert huet - der offizieller Politik vun der Zerstéierung vun der ukrainescher Sprooch a Kultur. Déi markantst Beispiller vun dëser Politik sinn den Ems-Dekreet an den Dekreet vum russesche Minister fir Innepolitik, Pjotr ​​Waluew, deen den Ukrainer verbueden huet, hir Mammesprooch ze benotzen <ref>[https://archive.org/details/sirio007/page/n389/mode/1up?view=theater Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)]</ref> <ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]</ref>. [[File:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]] De [[Fort Helleg Elisabeth]], eng grouss Äerdfestung, déi ursprénglech Mëtt vum 18. Joerhonnert vun ukrainesche Kosaken op Uerder vun der russescher Keeserin Elizabeth gebaut gouf, fir sech géint Attacke vum Osmanesche Räich ze schützen, huet eng Roll bei der Eruewerung vum Land gespillt. Dee Fort huet eng Schlësselroll der Victoire am russesch-tierkesche Krich vun 1768-1774 a bei der Grënnung vun enger stabiler Zivilisatioun am Süde vum Land gespillt, andeems sou de Wee fir d'Grënnung an d'Entwécklung vu grousse Stied am Süde vun der Ukraine - Kherson, Mikolajiw, Odessa - fräigemaach huet an um Enn vum 18. Joerhonnert de Stadstatus krut (Yelizavetgrad, haut Kropywnytskyi). Et war vun dëser Festung aus, datt russesch Truppen am Joer 1775 op eng Kampagne gaange sinn an déi ukrainesch Kosakenfestung Sich zerstéiert hunn, wat zu enger grousser nationaler Tragödie gouf <ref>[https://armyinform.com.ua/2021/06/16/hto-i-yak-znyshhuvav-zaporizku-sich/ Хто і як знищував Запорізьку Січ]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/cherven/15/1775-ruynuvannya-zaporizkoyi-sichi 1775 - руйнування Запорізької Січі]</ref>. 1914 huet den Keeser Nikolaus II. d'Feier vum 100. Gebuertsdag vum bekannten ukrainesche Schrëftsteller Taras Schewtschenko am russesche Räich verbueden <ref>[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]</ref>. Ufanks 1917 huet d'Februarrevolutioun ënnert der Féierung vum Alexander Kertsch d'Monarchie gestierzt a Russland an eng Republik ëmgewandelt, wat de virdru ënnerdréckte Vëlker d'Méiglechkeet ginn huet, fir hir Onofhängegkeet ze kämpfen. Bei der Arrivée zu Kiew huet de Kerenski ausgeruff: "Wann dat russescht Räich sech selwer iwwerlieft huet, da muss säin Zerfall vun hei aus ufänken" (vu Kiew). Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionetteregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt). [[Fichier:Штурм Києва 1918.jpg|thumb|220px|Beschossung vu Kiew duerch d'sowjetesch Arméi, 1918]] Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionettenregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt). Ufanks 1918, no der Schluecht bei der Gare Kruty, wéi e puer honnert ukrainesch Kadetten aus Militärschoulen den Avancée vun Dausende vu sowjeteschen Truppen op Kiew zréckgehalen hunn, huet déi sowjetesch Arméi ënner dem Kommando vum Michail Murawjow, op Uerder vum Lenin, de 4. Februar 1918, sech vun Osten un d'Banlieue vun der ukrainescher Haaptstad genéiert an en Ugrëff op d'Stad ugefaangen. Nodeems se Kiew eruewert haten, hunn déi sowjetesch Truppen am Kader vum Rouden Terror Dausende vun ukrainesche Zivilisten ëmbruecht, ënner anerem duerch Folter, an nodeems déi sowjetesch Truppen aus Kiew geflücht waren, huet d'Arméi vun der Ukrainescher Volleksrepublik Dausende vun hallef zersetzte Läiche vu Zivilisten a Stadparken entdeckt, dorënner nëmmen zwee Politiker, an nëmme Politiker mat nidderegem Rang. D'Ukrain gouf dräimol vu Sowjetrussland an zur selwechter Zäit vun den Arméie vun de Zentralmuechten iwwerfall. Am Joer 1919 koum et zu der gréisster antisowjetescher Opstänn, déi vum Grigoriev ugefouert an nëmme vu reguläre Truppen ënnerdréckt goufen. Am Joer 1921 ass de sowjetesch-ukrainesche Krich mat der Deelung vum Land tëscht Polen a Russland (zënter 1922 d'Sowjetunioun) op en Enn gaangen <ref>Корніеєнко Агніешка Розстріляне відродження / Rozstrzeelane odrodzenie, Краків-Перемишль 2010 (пол.), 272 с.</ref> <ref> Від українізації до русифікації. Інформаційний бюлетень ЗП УГВР. — Ч. 2. — Нью-Йорк, 1970.</ref>. [[Fichier:Національний музей Голодомору-геноциду, скульптура дівчинки «Гірка пам'ять дитинства».jpg|thumb|200px|De Musée vum Holodomor-Vëlkermord vun 1932-1933 gouf zu Kiew nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun an der Deklassifikatioun vun den Archiven gegrënnt]] An de Joren 1932-1933 huet déi sowjetesch Regierung ënner der Féierung vum Josef Stalin den Holodomor (eng künstlech induzéiert Massehongersnout) initiéiert, déi déi meescht Länner op der Welt als Vëlkermord um ukrainesche Vollek unerkennen, an déi zum Doud vu ronn 8 Millioune Mënschen gefouert huet<ref>Репресовані кінематографісти. Актуальна пам'ять: Статті й документи /Кінематографічні студії. Випуск п'ятий. — К.: «Кіно-Театр»; «АРТ КНИГА», 2017. — 176 с.</ref>. 1937 huet den NKVD (spéider ëmbenannt a sowjetesch MVD) déi meescht vun der ukrainescher Intelligenz, Kulturperséinlechkeeten a Wëssenschaftler higeriicht a heemlech hir Läichen am Bykivnia-Bësch begruewen, wou nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun e Monument opgeriicht gouf. D'Thema vun der sowjetescher Repressioun war souguer a private Gespréicher tabu, an all Erwähnung dovun an de Medien huet den Auteur mat engem Prisong oder dem Gulag bedroht, an an enger spéiderer Period - mat Folter an engem psychiatresche Spidol, déi bis zum Fall vun der Diktatur am Joer 1991 weidergaangen ass <ref>[https://dakiro.kr-admin.gov.ua/v/2018/10-23/exh.php З архівних джерел про Великий терор»(до 80-х роковин Великого терору – масових політичних репресій 1937-1938 рр.)]</ref>. Vun 1941 bis 1945 hunn d'Nazien dat ganzt Land besat, an all fënneften Ukrainer ass gestuerwen. An den 1960er an 1980er Joren huet d'sowjetesch Regierung déi ideologesch Oppositioun (Filmemacher, Schrëftsteller, Aktivisten) ënnerdréckt, andeems se hir Memberen a Prisongen a psychiatresch Spideeler geschéckt huet. De bekanntste Dissident aus der Ukrain war de Wasyl Stus, deen am Prisong an enger ofgeleeëner Regioun vu Russland gestuerwen ass <ref>Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.</ref>. [[File:Stus KGB photo 1980.jpg|thumb|220px|Wasyl Stus, e Schrëftsteller, deen sech fir d'Onofhängegkeet vum Land agesat huet a deem seng Wierker an der UdSSR verbueden goufen]] Tëscht 1985 an 1991, als Resultat vun demokratesche Reformen an der Erlaabnes fir d'Press ouni Kontroll vum Kreml ze senden, ass d'Sowjetunioun zesummegebrach, an den 24. August 1991 huet d'Ukrain d'Onofhängegkeet erkläert. Zënter datt de Wladimir Putin 2012 fir eng drëtt Amtszäit ugetrueden ass, huet Russland eng brutal Repressioun géint d'Meenungsfräiheet a Russland gestart. Hie huet och Truppen un der Grenz mat der Ostukraine stationéiert an e massive Informatiounskrich géint d'Land gestart. Fir un der Muecht ze bleiwen, huet den deemolegen ukrainesche President Wiktor Janukowytsch de Putin opgeruff, Truppen ze schécken an d'Ukrain z'invadéieren, wat zu Protester mam Numm Euromaidan ausgeléist huet. Den 20. Februar 2014, wéi de Janukowitsch zu Kiew war, huet Russland eng Operatioun gestart fir d'Krim-Hallefinsel am Süde vun der Ukraine z'annektéieren, an d'Sécherheet vum Janukowitsch no senger Flucht ze garantéieren. Den 12. Abrëll 2014 huet Russland eng militäresch Aggressioun am Oste vun der Ukrain gestart, wéi Militanten a regulär Arméikräften ënner der Féierung vum Offizéier vum russesche Bundessécherheetsdéngscht Igor Girkin d'Stad Slawjansk an der ëstlecher Ukrain ugegraff hunn. Den 13. Abrëll 2014 huet d'Ukrain d'ATO - Antiterroroperatioun, gestart, fir de russeschen Avancement ze stoppen <ref> [https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]</ref> <ref> [https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у "столба позора"]</ref><ref> [https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям ]</ref><ref> [https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]</ref><ref>Garaev D. The Methodology of the ‘Russian World’and ‘Russian Islam:’New Ideologies of the Post-Socialist Context (англ.) // The Soviet and Post-Soviet Review. — 2021. — Iss. 48, no. 3. — P. 367—390.</ref> <ref>Лариса Дмитрівна Якубова. Рашизм: звір з безодні. — Akademperiodyka, 2023. — 315 с. </ref> <ref>Tsygankov, Daniel Beruf, Verbannung, Schicksal: Iwan Iljin und Deutschland // Archiv fuer Rechts- und Sozialphilosophie. — Bielefeld, 2001. — Vol. 87. — 1. Quartal. — Heft 1. — S. 44—60.</ref>. [[Fichier:Ruins of Donetsk International airport (16).jpg|thumb|270px|Den internationale Fluchhafen Donetsk, deen 2014 während der Besetzung vun der Stad vun der russescher Arméi zerstéiert gouf.]] Bis 2022 huet Russland, duerch d'Marionetten-"Volleksrepublik Donetsk", där hiren éischte Leader de Moskauer Politiker Alexander Borodai war, e geheime Krich géint d'Ukrain gefouert, deen bis 2022 zu engem oppene Krich eskaléiert war. Am Joer 2022 gouf et a ganz Russland eng Rei Anti-Krichsprotester, déi vun de Sécherheetskräften ënnerdréckt goufen. An der Ukrain huet Russland schwéier Krichsverbrieche begaangen, wéi zum Beispill d'Beschossung vu Wunnquartieren, d'komplett Zerstéierung vu Stied wéi Mariupol, an d'Entféierung an d'Folterung vu Zivilisten wéinst hire pro-ukrainesche Meenungen. Dat schwéierst Verbriechen géint Zivilisten an der Ukrain waren d'Schiessereien an der Stad Bucha, déi am Mäerz 2022 stattfonnt hunn. De russesche Politikwëssenschaftler a Philosoph Timofej Sergetsev huet a sengem Artikel "Wat soll Russland mat der Ukrain maachen?" (Russesch: Что Россия должна слелать с Украиной?) zum Massemuerd gefuerdert, den amerikaneschen Historiker Timothy Snyder huet et "d'russesch Genozid-Instruktioun" genannt <ref>[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]</ref> <ref>[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]</ref> <ref>[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]</ref>. == Geographie == [[Fichier:Map of Ukraine en.svg|thumb|riets|250px|Regiounen Kaart]] Et ass dat gréisst Land an Europa wat d'Fläch ugeet an et ass a 24 [[Rajon]]en (Regiounen) an eng speziell Stad opgedeelt - Kiew (ouni déi 2. - Sewastopol, déi 2014 vu Russland besat gouf) == Tourismus == [[Fichier:Вид Запорожской Сечи (реконструкция для фильма "Тарас Бульба").jpg|thumb|riets|250px|Festung an Zaporizja]] [[Fichier:Цитадель панорама.jpg|thumb|riets|250px|Festung an Baturyn]] [[Fichier:Гармата фортеці у Кропивницькому.jpg|thumb|riets|180px|ee vun de Kanounen vun der Fort Helleg Elisabeth, Kropywnytskyi]] Ausser Megastied wéi Kiew, Charkiv, Odessa a Lviv fräiloftmuséeën si ganz populär an der Ukrain. Déi bekanntst dovunner sinn de Rekonstruktioun vum Kosakenschlass Sich an der Stad Zaporizja, de Rekonstruktioun vun der Kosakenfestung an der Stad Baturyn, an d'[[Fort Helleg Elisabeth]] an der Stad [[Kropywnytskyi]] - eng vun de rare stärefërmegen Äerdfestungen an Europa, dat Haaptsymbol vum zentralen Deel vun der Ukrain, déi am 18. Joerhonnert d'Schicksal vum Land bestëmmt huet. Zu den natierlechen Attraktiounen gehéieren de Schwaarz-Bësch, bei der Stad [[Znamyanka]] am Zentrum vum Land, mat sengem Berestuwate oder Schwaarze Séi, vun deem d'Wëssenschaftler mengen, datt en an der Äiszäit entstanen ass a "buedemlos" ass. Fuerscher hunn dräi oder souguer fënnef Schichten aus Sedimentgestengs fonnt. Et ass deen eenzege prähistoresche Séi an Osteuropa <ref>[https://web.archive.org/web/20240629115804/https://www.volynpost.com/news/213555-v-ukraini-ie-ozero-iake-ne-maie-dna В Україні є озеро, яке не має дна]</ref>. D'Stad selwer huet e grousst Potenzial fir Geschäfter, Entwécklung an territorial Expansioun. Net wäit vun Znamyanka, 10 km südlech, läit och d'Duerf Mochorine, bekannt dofir, datt de Semen Klimovsky, den Auteur vum bekanntste ukrainesche Vollekslidd "De Kosak reit hannert der Donau", dat a Bearbeitunge vun europäesche Komponisten populär ass, hei gewunnt huet <ref>[https://subotsi.info/pam-jatnii-znak-semenovi-klimovskomu Пам'ятний знак Семенові Климовському]</ref>. == Politik == D'Ukrain ass zanter der Onofhängegkeetserklärung vum [[24. August]] [[1991]] eng souverän, demokratesch [[Republik]] mat [[Presidentielle Regierungssystem|presidentiellem Regierungssystem]]. Staatschef ass den op fënnef Joer direkt vum Vollek gewielte President. D'Mandat däerf just eng Kéier verlängert ginn. D'Konstitutioun, déi uganks gradewéi déi a Russland e relativ staarke President virgeschriwwen huet, gouf am Dezember 2004 am Kader vun den turbulente [[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] geännert. D'exekutiv Vollmuecht vum President ass zu Gonschte vu Parlament a Premier limitéiert ginn. D'Ännerung ass zanter dem 1. Januar 2006 a Kraaft. De Premierminister ass de Regierungschef a steet un der Spëtzt vum Ministerrot. D'Parlament heescht [[Werchowna Rada]] ("ieweschte Rot") an huet eng Kummer an där 450 Deputéierte setzen. D'Parlament gëtt direkt vum Vollek gewielt, all Kéier op véier Joer. D'Parlament wielt och d'Riichter vum ieweschte Geriichtshaff (Mandat op fënnef Joer). === Rezent Entwécklungen === D'Evenementer ëm d'[[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] vun [[2004]] huet der Welt eng Ukrain virun A gefouert, déi es op der enger Säit net méi Wëlles war Gefuddels a Manipulatioun bei demokratesche Walen z'akzeptéieren. Anerwäerts huet sech och e Land gewisen dat matzen an enger nationaler Identitéitskris stécht an – wat d'Zukunft vun der Republik ugeet – gesellschaftlech a politesch, no banne gradewéi no baussen, déif zerspléckt ass. Zu der [[Orange Revolutioun|Oranger Revolutioun]] koum et no der Verëffentlechung vun de Resultater vum zweeten Tour (''Ballottage'') bei de Presidentschaftswale vum [[21. November]] [[2004]]. Nodeem de pro-russesche Kandidat [[Wiktor Janukowytsch]] ([[Partei vun de Regiounen]]) gradewéi schonn am éischten Tour als Gewënner proklaméiert gi war, sinn d'Leit zu Dausenden – haaptsächlech zu [[Kiew]] – op d'Strooss gaangen an hu protestéiert. D'Legitimitéit vun de Wale gouf net nëmmen net vun den Unhänger vum Géigekandidat [[Wiktor Juschtschenko]] ([[Eis Ukrain]]) unerkannt, mä och am Weste staark ugezweiwelt<ref>[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2004-0046+0+DOC+XML+V0//FR Resolutioun vum EU-Parlament den 28. Oktober 2004, nach dräi Deeg virun de Walen]</ref>. An där Zäit ass et am Oste vum Land, wou majoritär russesch geschwat gëtt an de Janukowytsch seng meescht Wieler huet, zu Géigendemonstratioune komm. Den ieweschte Geriichtshaff vun der Ukrain huet dunn den [[3. Dezember]] d'Resultat vum zweeten Tour annuléiert, esou datt de [[26. Dezember]] op en Neits huet misse gewielt ginn. Déi Kéier konnt sech de Wiktor Juschtschenko mat 51,99&nbsp;% vun de Stëmmen duerchsetzen. Am Januar 2005 ass de Juschtschenko als neie President vereedegt ginn an de [[4. Februar]] [[2005]] ass déi nei, pro-westlech Regierung ënner der radikal-liberaler Premierministesch [[Julija Wolodymyriwna Tymoschenko|Julija Tymoschenko]] bestätegt ginn. Méi roueg sollt et dofir awer net ginn. D'Regierung gouf schonn nëmmen e puer Méint drop ([[8. September]] [[2005]]) nees vum President opgeléist. Premier vun der Iwwergankszäit war de Wirtschaftspolitiker [[Jurij Jechanurow]]. D'Parlamentswale vum August 2006 hunn d'politesch Situatioun alt erëm op d'Kopp gehäit. De Janukowytsch, dee mat senger ''Partei vun de Regiounen'' kloer gewonnen hat, gouf, nodeem näischt aus enger zweeter "Oranger Koalitioun" (Eis Ukrain, Block Julija Tymoschenko, Sozialistesch Partei) ginn ass, neie Premierminister. D'Rivalitéit tëscht de parteipoliteschen Extremer Juschtschenko a Janukowytsch op den zentrale Muechtpositioune President a Premier ass schonn no kuerzer Zäit eskaléiert an huet zu neie Staatskrise gefouert. Am Mäerz 2007 huet de President d'Parlament opgeléist an Neiwalen ugekënnegt. No villem Gedeessems ëm d'Neiwalen, am Kader vun deenen et och erëm zu grousse Manifestatiounen zu Kiew koum, si sech d'Parteien dunn um Enn dach nach eens ginn: dat neit Parlament gouf den [[30. September]] [[2007]] gewielt, d'Julija Tymoschenko gouf Premierministesch. Bei de Presidentschaftswale am Joer 2010 huet de Wiktor Janukowytsch de 7. Februar beim zweeten Tour mat enger Majoritéit vun 48,95&nbsp;% géint d'Julija Tymoschenko mat 45,47&nbsp;% gewonnen. Dem Janukowytsch seng Partei vun de Regiounen huet dunn d'Regierungskoalitioun gesprengt, andeems se onofhängeg Deputéiert op hir Säit gezunn huet. Den neie Premierminister war dunn zanter dem 11. Mäerz 2010 de [[Mykola Asarow]]. Bei de Parlamentswalen den 28. Oktober 2012 krut d'Partei vun de Regiounen 30,0&nbsp;% vun de Stëmmen, blouf awer op d'Ënnerstëtzung vun der Kommunistescher Partei a vun onofhängegen Deputéierten ugewisen. Trotzdeem huet sech déi inoffiziell Allianz staark gewisen an dat vum Juschtschenko agefouert Gesetz vun der Muechtbegrenzung vum President gouf zeréckgeholl. Den 11. Oktober 2011 huet d'Kiewer Stadgeriicht d'Tymoschenko zu siwe Joer Prisong verurteelt, mat der Begrënnung datt se 2009 mat Russland Kontrakter iwwer [[Äerdgas]]liwwerungen zum Nodeel vun der Ukrain ofgeschloss hätt. Am November 2013 koum et zu "[[Euromaidan]]" genannte Masseprotester, wéi de Janukowytsch refuséiert hat dat jorelaang mat der Europäescher Unioun ausgehandelt Assoziéirungsofkommes z'ënnerschreiwen. Anescht wéi 2004 bei der friddlecher Oranger Revolutioun koum et hei zu iwwer 80 Doudesaffer. Am Februar 2014 gouf eng Eenegung erreecht, duerch déi d'[[Constitutioun|Verfassung]] vu viru September 2010 nees a Kraaft getratt ass, d'Tymoschenko aus dem Prisong koum an de President Janukowytsch [[De jure / de facto|de facto]] ofgesat gouf. De 25. Mee 2014 koum et zu virgezunnee Presidentschaftswalen. D'Oppositioun vu bis ewell huet d'Land awer net direkt an de Grëff kritt, a verschiddene Landesdeeler hu Banditten d'Leit ongehënnert geplëmmt, op der [[Krim]] koum et zu Zesummestéiss tëscht [[Krimtataren]] an "ethnesche" [[Russen|Russe]] bis datt d'Krim sech de facto Russland ugeschloss huet, an an der Ostukrain kënnt et ëmmer nach zu Protester vu vexéierte Bierger. {{Kapitel Info feelt}} === Administratioun === D'Ukrain ass a 24 [[Oblast]]er (ukr. область/Oblast, Provënzen, wiertlech: Gebidder) ënnerdeelt. D'Autonom Republik [[Krim]] an d'Stied [[Kiew]] a [[Sewastopol]] hu gesonnerte regionale Status. [[Fichier:Тернопіль - Вручення Премії Братів Лепких - Ансамбль викладачів ТОЕКШМ - 13015124.jpg|thumb|250px|Folkloristesche Chouer aus der Oblast Ternopil, Ukrain]] * Bekannt ukrainesch Stied: ** [[Jalta]] ** [[Tschernobyl]] ** [[Odessa]] * [[Lëscht vun den ukrainesche Stied]] == Literatur zum Theema == * Böhme, Britta: ''Grenzland zwischen Mythos und Realität. Real- und Ideengeschichte des ukrainischen Territoriums''. Lemberg 1999. ISBN 3-931703-33-9 * Benoist-Méchin, Jacques: ''Ukraine - Le fantôme de l'Europe''. 1991 (Éditions du Rocher, Monaco / Valmonde); 158 Säiten (2 Kaarten). ISBN 2-268-01287-5 * Michel Foucher, ''Ukraine-Russie: La carte mentale du duel''; Paräis (Gallimard; collection "Tracts", n° 39), 2022; 57 S., mat 5 grousse Kaarten. * Éric Fottorino (ënnert der Leedung vum), ''Ukraine, 1ère guerre mondialisée''; Paräis (LE UN hors-série / Les 1ndispensables), [September] 2022; 96 Säiten. ISBN 978-2-84876-937-0 * Serhii Plokhy, ''Les portes de l'Europe - Une histoire de l'Ukraine'' (aus dem Engleschen iwwersat); Paräis (Gallimard, collection "Bibliothèque des Histoires"), 2022. ISBN 978-2-07299-953-6. Däitsch Ausgab: ''Das Tor Europas - Die Geschichte der Ukraine''; Hamburg (Hoffmann und Campe), 2022; 557 S. (mat 10 Kaarten); ISBN 978-3-455-01526-3 * Jean-François Colosimo, ''La crucifixion de l'Ukraine. Mille ans de guerres de religions en Europe''; Paräis (Albin Michel), 2022. * Wilson, Andrew: ''The Ukrainians. Unexpected Nation''. 2002. ISBN 0-300-09309-8 * Simon, Gerhard: ''Die neue Ukraine''. 2002. ISBN 3-412-12401-X * Kappeler, Andreas: ''Kleine Geschichte der Ukraine''. München (Beck) 1994. ISBN 3-406-37449-2 == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.president.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche President] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [http://www.kmu.gov.ua/control/en Offiziell Websäit vun der ukrainescher Regierung] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [https://web.archive.org/web/20140129205722/http://rada.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche Parlament] {{en}} {{ru}} {{uk}} * [https://web.archive.org/web/20050323105500/http://myukraine.info/en/ Portal ''Meng Ukrain''] {{en}} {{uk}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Ukrain| ]] 7g2ntu82drttkeqkms6izqhkbfl4v3p 0 8515 2689533 2683259 2026-08-07T08:41:01Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689533 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoChina}} {{Infobox Land | Numm = 中华人民共和国<br>Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó | Fändel = Flag of the People's Republic of China.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Chineesesche Fändel | Wopen = 中華人民共和國國徽.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Chineesesche Wopen | National Devise = keng | Kaart = China in its region (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Chineesesch]] | Haaptstad = [[Peking]] | Haaptstad Awunner = 1.425.887 {{small|([[2022]])}} | Haaptstad Koordinaten = 39°55'N, 116°23'E | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Xi Jinping]] | Regierungschef Titel = Chef vun der Regierung | Regierungschef = [[Li Qiang]] | Total Fläch= 9 572 900 | Fläch Plaz = 4 | Waasserfläch = 2,8 | Bevëlkerung = 1.411.750.000 {{small|([[2022]])}} | Bevëlkerung Plaz = 1 | Bevëlkerungsdicht = 136,5 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1949]] (Staatsgrënnung) | Nationalfeierdag = [[1. Oktober]] | Nationalhymn = [[Marsch vun de Fräiwëllegen]] | Wärung = [[Renminbi]] (CNY) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.cn]] | Telefonsprefix = +86 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:China CIA map.png|thumb|400px|Kaart vu China]] D''''Volleksrepublik China''' ass e Land an [[Asien]], wat dofir bekannt ass, datt et am Moment déi gréisst Awunnerzuel vun der Welt huet. D'Haaptstad, [[Peking]] (''Beijing''), läit no bei der Ostküst vu China. Déi ëstlech Regioune vum Land gëllen als "''special economic zones''", wou d'Maartwirtschaft erlaabt a gefërdert ass. Ee ganz groussen Deel vum Land funktionéiert awer nach nom ale System: Eng Aart kommunistesch Diktatur wou (bal) alles dem Staat gehéiert. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vu China}} Wéi den [[Zweete Weltkrich]] eriwwer war, ass och de chineesesche Biergerkrich tëscht der Kommunistescher Partei vu China an dem [[Kuomitang]] sengem Enn entgéint gaangen. Dat war drop zeréckzeféieren, well d'Kommunisten dunn dat ganzt Festland kontrolléiert hunn an datt de ''Kuomingtan'' zu [[Taiwan]], wuer e virdru geflücht war, Här a Meeschter ginn ass. Den [[1. Oktober]] [[1949]] huet dunn de [[Mao Zedong]] d'Volleksrepublik China proklaméiert an e kommunistesche Staat gegrënnt. D'chineesesch Onofhängegkeet war domat erëm hiergestallt mä vill Millioune Mënsche sinn duerch déi Evenementer ëmkomm, wéi zum Beispill beim [[grousse Spronk no vir]] oder spéider bei der [[Kulturrevolutioun]]. Nom Doud vum ''Mao'' huet den [[Deng Xiaoping]], dee méi pragmatesch virgaangen ass, d'Heft an d'Hand geholl. D'Kommunistesch Partei ass zwar um Rudder bliwwen, mä d'Kontroll iwwer dat perséinlecht Liewe vun de Leit gouf manner staark. Um politesche Plang huet dat sech manner bemierkbar gemaach, awer d'Zentralverwaltungswirtschaft gouf Schratt fir Schratt méi labber, an de Wee no enger sozialistescher [[Maartwirtschaft]] gesicht. Dat verhënnert net, dat d'Nopere vu China an och déi westlech demokratesch Länner China weiderhin als autoritär Diktatur ugesinn. == Geographie == == Klima == == Bevëlkerung == [[Fichier:China1.jpg|thumb|Chineesesch Kanner]] No der Grënnung vun der Volleksrepublik, am Joer [[1949]], hunn a China méi oder manner 540 Millioune Mënsche gelieft. An den [[1950]]er-Joren ass hir Zuel, trotz niddreger Liewenserwaardung, staark gewuess. Eréischt vum Enn vun de Fofzegerjoren un, huet d'Opfaassung sech duerchgesat, déi Entwécklung misst gebremst ginn. Vun do un ass lues a lues, ouni ze zécken, op Methode vun der Gebuertekontroll zeréckgegraff ginn. No der [[Kulturrevolution]] goufen d'Mesuren am Intressi vun der Gebuertekontroll zousätzlech verstäerkt, an zwar am Intressi vun enger positiver Wirtschaftsentwécklung, déi, no chineesescher Meenung, duerch eent ze séiert Wuesse vun der Populatioun a Fro gestallt gëtt. Hei drënner ass en Tableau mat der Entwécklung vun der chineesescher Bevëlkerung vun 1950 bis 2050. D'Zuele vun 2025 bis 2050 si geschat<ref>[http://www.library.uu.nl/wesp/populstat/Asia/chinac.htm Dës Donnéeë baséieren op follgender Quell]</ref>: {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1950]] || align="right" | 556.613.000 |- | [[1955]] || align="right" | 614.479.000 |- | [[1960]] || align="right" | 682.024.000 |- | [[1965]] || align="right" | 754.452.000 |- | [[1970]] || align="right" | 825.812.000 |- | [[1975]] || align="right" | 908.266.000 |- | [[1980]] || align="right" | 981.200.000 |- | [[1985]] || align="right" | 1.051.438.000 |- | [[1990]] || align="right" | 1.133.682.500 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1995]] || align="right" | 1.200.241.000 |- | [[2000]] || align="right" | 1.265.830.000 |- | [[2005]] || align="right" | 1.301.518.000 |- | [[2010]] || align="right" | 1.338.910.000 |- | [[2015]] || align="right" | 1.374.622.000 |- | [[2020]] || align="right" | 1.412.120.000 |- | [[2025]] || align="right" | 1.471.282.000 |- | 2030 || align="right" | 1.500.611.000 |- | 2050 || align="right" | 1.322.435.000 |} |} === Gréisser Stied === ''Kuckt och: [[Lëscht vun de chineesesche Groussstied]].'' === Uertschaften a Plazen, wou den Tourismus blitt === * [[Dunhuang]] * [[Guangzhou]] * [[Guilin]] * [[Hong Kong]] * [[Lanzhou]] * [[Macau]] * [[Peking]] * [[Shanghai]] * [[Suzhou]] * [[Tibet]] * [[Xian]] == Kultur == === Musek === [[Fichier:Pekingoper.jpg|280px|thumb| Eng faarweprächteg Pekingoper]] * Déi chineesesch Musek ass staark gefillsbetount. An der traditioneller chineesescher Musek gëtt et e puer Instrumenter, déi dacks am Solo-Modus benotzt ginn. Dozou gehéieren d'Bambus-Flütt ''Dizi'', d<nowiki>'</nowiki>''Qin'', déi enger Zitter gläicht an d<nowiki>'</nowiki>''Erhu'', e Sträichinstrument. Vill gëtt och d<nowiki>'</nowiki>''Pipa'', een anert Soloinstrument, gespillt. Zu dëser Grupp zielt och d'''Suona'', déi wéinst hirem haarden Toun opfält an déi besonnesch um Land gespillt gëtt. * Eng eegenaarteg musikalesch Opféierung ass déi bekannt ''Pekingoper''. Et ass eng Mëschung vu Gesank, Danz, Spill a Kampfhandlungen déi mat staark betounte pantomimeschen Elementer duerchsat ass. De Bünendekor ass dënn geséint, mä d'Acteure presentéiere sech a faarweprächtege Kleeder. * [[Media:Chinamusic.ogg|Lauschtert en Audioclip mat chineesescher Musek]] === Relioun === [[Fichier:China2.jpg|thumb|riets|200px|China: De Buddha, gutt bewaacht]] Daoisten ([[Tao]]isten), [[Buddhismus|Buddhisten]], [[Islam|Moslemen]] 1-2&nbsp;%, [[Chrëscht]]en 3-4&nbsp;% (Schätzung: 2002).<br>Bemierkung: Offiziell ginn d'Chineesen als [[Atheismus|Atheiste]] bezeechent. == Kuckt och == * [[Chineesesch]] == Um Spaweck == {{Commonscat|China}} * [https://web.archive.org/web/20060410142334/http://library.thinkquest.org/20443/traditional_music.html Audioclippe mat chineesescher Musek] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:China| AAAA]] [[Kategorie:Republicken]] sd3u5315l52tqknmc4l8k7a0vjpgprs 2689666 2689533 2026-08-07T08:45:30Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689666 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoChina}} {{Infobox Land | Numm = 中华人民共和国<br>Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó | Fändel = Flag of the People's Republic of China.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Chineesesche Fändel | Wopen = 中華人民共和國國徽.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Chineesesche Wopen | National Devise = keng | Kaart = China in its region (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Chineesesch]] | Haaptstad = [[Peking]] | Haaptstad Awunner = 1.425.887 {{small|([[2022]])}} | Haaptstad Koordinaten = 39°55'N, 116°23'E | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Chef vun der Regierung | Regierungschef = [[Li Qiang]] | Total Fläch= 9 572 900 | Fläch Plaz = 4 | Waasserfläch = 2,8 | Bevëlkerung = 1.411.750.000 {{small|([[2022]])}} | Bevëlkerung Plaz = 1 | Bevëlkerungsdicht = 136,5 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1949]] (Staatsgrënnung) | Nationalfeierdag = [[1. Oktober]] | Nationalhymn = [[Marsch vun de Fräiwëllegen]] | Wärung = [[Renminbi]] (CNY) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.cn]] | Telefonsprefix = +86 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:China CIA map.png|thumb|400px|Kaart vu China]] D''''Volleksrepublik China''' ass e Land an [[Asien]], wat dofir bekannt ass, datt et am Moment déi gréisst Awunnerzuel vun der Welt huet. D'Haaptstad, [[Peking]] (''Beijing''), läit no bei der Ostküst vu China. Déi ëstlech Regioune vum Land gëllen als "''special economic zones''", wou d'Maartwirtschaft erlaabt a gefërdert ass. Ee ganz groussen Deel vum Land funktionéiert awer nach nom ale System: Eng Aart kommunistesch Diktatur wou (bal) alles dem Staat gehéiert. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vu China}} Wéi den [[Zweete Weltkrich]] eriwwer war, ass och de chineesesche Biergerkrich tëscht der Kommunistescher Partei vu China an dem [[Kuomitang]] sengem Enn entgéint gaangen. Dat war drop zeréckzeféieren, well d'Kommunisten dunn dat ganzt Festland kontrolléiert hunn an datt de ''Kuomingtan'' zu [[Taiwan]], wuer e virdru geflücht war, Här a Meeschter ginn ass. Den [[1. Oktober]] [[1949]] huet dunn de [[Mao Zedong]] d'Volleksrepublik China proklaméiert an e kommunistesche Staat gegrënnt. D'chineesesch Onofhängegkeet war domat erëm hiergestallt mä vill Millioune Mënsche sinn duerch déi Evenementer ëmkomm, wéi zum Beispill beim [[grousse Spronk no vir]] oder spéider bei der [[Kulturrevolutioun]]. Nom Doud vum ''Mao'' huet den [[Deng Xiaoping]], dee méi pragmatesch virgaangen ass, d'Heft an d'Hand geholl. D'Kommunistesch Partei ass zwar um Rudder bliwwen, mä d'Kontroll iwwer dat perséinlecht Liewe vun de Leit gouf manner staark. Um politesche Plang huet dat sech manner bemierkbar gemaach, awer d'Zentralverwaltungswirtschaft gouf Schratt fir Schratt méi labber, an de Wee no enger sozialistescher [[Maartwirtschaft]] gesicht. Dat verhënnert net, dat d'Nopere vu China an och déi westlech demokratesch Länner China weiderhin als autoritär Diktatur ugesinn. == Geographie == == Klima == == Bevëlkerung == [[Fichier:China1.jpg|thumb|Chineesesch Kanner]] No der Grënnung vun der Volleksrepublik, am Joer [[1949]], hunn a China méi oder manner 540 Millioune Mënsche gelieft. An den [[1950]]er-Joren ass hir Zuel, trotz niddreger Liewenserwaardung, staark gewuess. Eréischt vum Enn vun de Fofzegerjoren un, huet d'Opfaassung sech duerchgesat, déi Entwécklung misst gebremst ginn. Vun do un ass lues a lues, ouni ze zécken, op Methode vun der Gebuertekontroll zeréckgegraff ginn. No der [[Kulturrevolution]] goufen d'Mesuren am Intressi vun der Gebuertekontroll zousätzlech verstäerkt, an zwar am Intressi vun enger positiver Wirtschaftsentwécklung, déi, no chineesescher Meenung, duerch eent ze séiert Wuesse vun der Populatioun a Fro gestallt gëtt. Hei drënner ass en Tableau mat der Entwécklung vun der chineesescher Bevëlkerung vun 1950 bis 2050. D'Zuele vun 2025 bis 2050 si geschat<ref>[http://www.library.uu.nl/wesp/populstat/Asia/chinac.htm Dës Donnéeë baséieren op follgender Quell]</ref>: {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1950]] || align="right" | 556.613.000 |- | [[1955]] || align="right" | 614.479.000 |- | [[1960]] || align="right" | 682.024.000 |- | [[1965]] || align="right" | 754.452.000 |- | [[1970]] || align="right" | 825.812.000 |- | [[1975]] || align="right" | 908.266.000 |- | [[1980]] || align="right" | 981.200.000 |- | [[1985]] || align="right" | 1.051.438.000 |- | [[1990]] || align="right" | 1.133.682.500 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1995]] || align="right" | 1.200.241.000 |- | [[2000]] || align="right" | 1.265.830.000 |- | [[2005]] || align="right" | 1.301.518.000 |- | [[2010]] || align="right" | 1.338.910.000 |- | [[2015]] || align="right" | 1.374.622.000 |- | [[2020]] || align="right" | 1.412.120.000 |- | [[2025]] || align="right" | 1.471.282.000 |- | 2030 || align="right" | 1.500.611.000 |- | 2050 || align="right" | 1.322.435.000 |} |} === Gréisser Stied === ''Kuckt och: [[Lëscht vun de chineesesche Groussstied]].'' === Uertschaften a Plazen, wou den Tourismus blitt === * [[Dunhuang]] * [[Guangzhou]] * [[Guilin]] * [[Hong Kong]] * [[Lanzhou]] * [[Macau]] * [[Peking]] * [[Shanghai]] * [[Suzhou]] * [[Tibet]] * [[Xian]] == Kultur == === Musek === [[Fichier:Pekingoper.jpg|280px|thumb| Eng faarweprächteg Pekingoper]] * Déi chineesesch Musek ass staark gefillsbetount. An der traditioneller chineesescher Musek gëtt et e puer Instrumenter, déi dacks am Solo-Modus benotzt ginn. Dozou gehéieren d'Bambus-Flütt ''Dizi'', d<nowiki>'</nowiki>''Qin'', déi enger Zitter gläicht an d<nowiki>'</nowiki>''Erhu'', e Sträichinstrument. Vill gëtt och d<nowiki>'</nowiki>''Pipa'', een anert Soloinstrument, gespillt. Zu dëser Grupp zielt och d'''Suona'', déi wéinst hirem haarden Toun opfält an déi besonnesch um Land gespillt gëtt. * Eng eegenaarteg musikalesch Opféierung ass déi bekannt ''Pekingoper''. Et ass eng Mëschung vu Gesank, Danz, Spill a Kampfhandlungen déi mat staark betounte pantomimeschen Elementer duerchsat ass. De Bünendekor ass dënn geséint, mä d'Acteure presentéiere sech a faarweprächtege Kleeder. * [[Media:Chinamusic.ogg|Lauschtert en Audioclip mat chineesescher Musek]] === Relioun === [[Fichier:China2.jpg|thumb|riets|200px|China: De Buddha, gutt bewaacht]] Daoisten ([[Tao]]isten), [[Buddhismus|Buddhisten]], [[Islam|Moslemen]] 1-2&nbsp;%, [[Chrëscht]]en 3-4&nbsp;% (Schätzung: 2002).<br>Bemierkung: Offiziell ginn d'Chineesen als [[Atheismus|Atheiste]] bezeechent. == Kuckt och == * [[Chineesesch]] == Um Spaweck == {{Commonscat|China}} * [https://web.archive.org/web/20060410142334/http://library.thinkquest.org/20443/traditional_music.html Audioclippe mat chineesescher Musek] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:China| AAAA]] [[Kategorie:Republicken]] e2v3z741txr7azlb7r5hpis9s3g7z9s 2689836 2689666 2026-08-07T08:51:52Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689836 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoChina}} {{Infobox Land | Numm = 中华人民共和国<br>Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó | Fändel = Flag of the People's Republic of China.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Chineesesche Fändel | Wopen = 中華人民共和國國徽.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Chineesesche Wopen | National Devise = keng | Kaart = China in its region (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Chineesesch]] | Haaptstad = [[Peking]] | Haaptstad Awunner = 1.425.887 {{small|([[2022]])}} | Haaptstad Koordinaten = 39°55'N, 116°23'E | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Li Qiang]] | Total Fläch= 9 572 900 | Fläch Plaz = 4 | Waasserfläch = 2,8 | Bevëlkerung = 1.411.750.000 {{small|([[2022]])}} | Bevëlkerung Plaz = 1 | Bevëlkerungsdicht = 136,5 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1949]] (Staatsgrënnung) | Nationalfeierdag = [[1. Oktober]] | Nationalhymn = [[Marsch vun de Fräiwëllegen]] | Wärung = [[Renminbi]] (CNY) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.cn]] | Telefonsprefix = +86 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:China CIA map.png|thumb|400px|Kaart vu China]] D''''Volleksrepublik China''' ass e Land an [[Asien]], wat dofir bekannt ass, datt et am Moment déi gréisst Awunnerzuel vun der Welt huet. D'Haaptstad, [[Peking]] (''Beijing''), läit no bei der Ostküst vu China. Déi ëstlech Regioune vum Land gëllen als "''special economic zones''", wou d'Maartwirtschaft erlaabt a gefërdert ass. Ee ganz groussen Deel vum Land funktionéiert awer nach nom ale System: Eng Aart kommunistesch Diktatur wou (bal) alles dem Staat gehéiert. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vu China}} Wéi den [[Zweete Weltkrich]] eriwwer war, ass och de chineesesche Biergerkrich tëscht der Kommunistescher Partei vu China an dem [[Kuomitang]] sengem Enn entgéint gaangen. Dat war drop zeréckzeféieren, well d'Kommunisten dunn dat ganzt Festland kontrolléiert hunn an datt de ''Kuomingtan'' zu [[Taiwan]], wuer e virdru geflücht war, Här a Meeschter ginn ass. Den [[1. Oktober]] [[1949]] huet dunn de [[Mao Zedong]] d'Volleksrepublik China proklaméiert an e kommunistesche Staat gegrënnt. D'chineesesch Onofhängegkeet war domat erëm hiergestallt mä vill Millioune Mënsche sinn duerch déi Evenementer ëmkomm, wéi zum Beispill beim [[grousse Spronk no vir]] oder spéider bei der [[Kulturrevolutioun]]. Nom Doud vum ''Mao'' huet den [[Deng Xiaoping]], dee méi pragmatesch virgaangen ass, d'Heft an d'Hand geholl. D'Kommunistesch Partei ass zwar um Rudder bliwwen, mä d'Kontroll iwwer dat perséinlecht Liewe vun de Leit gouf manner staark. Um politesche Plang huet dat sech manner bemierkbar gemaach, awer d'Zentralverwaltungswirtschaft gouf Schratt fir Schratt méi labber, an de Wee no enger sozialistescher [[Maartwirtschaft]] gesicht. Dat verhënnert net, dat d'Nopere vu China an och déi westlech demokratesch Länner China weiderhin als autoritär Diktatur ugesinn. == Geographie == == Klima == == Bevëlkerung == [[Fichier:China1.jpg|thumb|Chineesesch Kanner]] No der Grënnung vun der Volleksrepublik, am Joer [[1949]], hunn a China méi oder manner 540 Millioune Mënsche gelieft. An den [[1950]]er-Joren ass hir Zuel, trotz niddreger Liewenserwaardung, staark gewuess. Eréischt vum Enn vun de Fofzegerjoren un, huet d'Opfaassung sech duerchgesat, déi Entwécklung misst gebremst ginn. Vun do un ass lues a lues, ouni ze zécken, op Methode vun der Gebuertekontroll zeréckgegraff ginn. No der [[Kulturrevolution]] goufen d'Mesuren am Intressi vun der Gebuertekontroll zousätzlech verstäerkt, an zwar am Intressi vun enger positiver Wirtschaftsentwécklung, déi, no chineesescher Meenung, duerch eent ze séiert Wuesse vun der Populatioun a Fro gestallt gëtt. Hei drënner ass en Tableau mat der Entwécklung vun der chineesescher Bevëlkerung vun 1950 bis 2050. D'Zuele vun 2025 bis 2050 si geschat<ref>[http://www.library.uu.nl/wesp/populstat/Asia/chinac.htm Dës Donnéeë baséieren op follgender Quell]</ref>: {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1950]] || align="right" | 556.613.000 |- | [[1955]] || align="right" | 614.479.000 |- | [[1960]] || align="right" | 682.024.000 |- | [[1965]] || align="right" | 754.452.000 |- | [[1970]] || align="right" | 825.812.000 |- | [[1975]] || align="right" | 908.266.000 |- | [[1980]] || align="right" | 981.200.000 |- | [[1985]] || align="right" | 1.051.438.000 |- | [[1990]] || align="right" | 1.133.682.500 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1995]] || align="right" | 1.200.241.000 |- | [[2000]] || align="right" | 1.265.830.000 |- | [[2005]] || align="right" | 1.301.518.000 |- | [[2010]] || align="right" | 1.338.910.000 |- | [[2015]] || align="right" | 1.374.622.000 |- | [[2020]] || align="right" | 1.412.120.000 |- | [[2025]] || align="right" | 1.471.282.000 |- | 2030 || align="right" | 1.500.611.000 |- | 2050 || align="right" | 1.322.435.000 |} |} === Gréisser Stied === ''Kuckt och: [[Lëscht vun de chineesesche Groussstied]].'' === Uertschaften a Plazen, wou den Tourismus blitt === * [[Dunhuang]] * [[Guangzhou]] * [[Guilin]] * [[Hong Kong]] * [[Lanzhou]] * [[Macau]] * [[Peking]] * [[Shanghai]] * [[Suzhou]] * [[Tibet]] * [[Xian]] == Kultur == === Musek === [[Fichier:Pekingoper.jpg|280px|thumb| Eng faarweprächteg Pekingoper]] * Déi chineesesch Musek ass staark gefillsbetount. An der traditioneller chineesescher Musek gëtt et e puer Instrumenter, déi dacks am Solo-Modus benotzt ginn. Dozou gehéieren d'Bambus-Flütt ''Dizi'', d<nowiki>'</nowiki>''Qin'', déi enger Zitter gläicht an d<nowiki>'</nowiki>''Erhu'', e Sträichinstrument. Vill gëtt och d<nowiki>'</nowiki>''Pipa'', een anert Soloinstrument, gespillt. Zu dëser Grupp zielt och d'''Suona'', déi wéinst hirem haarden Toun opfält an déi besonnesch um Land gespillt gëtt. * Eng eegenaarteg musikalesch Opféierung ass déi bekannt ''Pekingoper''. Et ass eng Mëschung vu Gesank, Danz, Spill a Kampfhandlungen déi mat staark betounte pantomimeschen Elementer duerchsat ass. De Bünendekor ass dënn geséint, mä d'Acteure presentéiere sech a faarweprächtege Kleeder. * [[Media:Chinamusic.ogg|Lauschtert en Audioclip mat chineesescher Musek]] === Relioun === [[Fichier:China2.jpg|thumb|riets|200px|China: De Buddha, gutt bewaacht]] Daoisten ([[Tao]]isten), [[Buddhismus|Buddhisten]], [[Islam|Moslemen]] 1-2&nbsp;%, [[Chrëscht]]en 3-4&nbsp;% (Schätzung: 2002).<br>Bemierkung: Offiziell ginn d'Chineesen als [[Atheismus|Atheiste]] bezeechent. == Kuckt och == * [[Chineesesch]] == Um Spaweck == {{Commonscat|China}} * [https://web.archive.org/web/20060410142334/http://library.thinkquest.org/20443/traditional_music.html Audioclippe mat chineesescher Musek] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:China| AAAA]] [[Kategorie:Republicken]] r734lbo2my4i2osj2kngcijc369m651 2689931 2689836 2026-08-07T08:55:25Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689931 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoChina}} {{Infobox Land | Numm = 中华人民共和国<br>Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó | Fändel = Flag of the People's Republic of China.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Chineesesche Fändel | Wopen = 中華人民共和國國徽.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Chineesesche Wopen | National Devise = keng | Kaart = China in its region (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Chineesesch]] | Haaptstad = [[Peking]] | Haaptstad Awunner = 1.425.887 {{small|([[2022]])}} | Haaptstad Koordinaten = 39°55'N, 116°23'E | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 9 572 900 | Fläch Plaz = 4 | Waasserfläch = 2,8 | Bevëlkerung = 1.411.750.000 {{small|([[2022]])}} | Bevëlkerung Plaz = 1 | Bevëlkerungsdicht = 136,5 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1949]] (Staatsgrënnung) | Nationalfeierdag = [[1. Oktober]] | Nationalhymn = [[Marsch vun de Fräiwëllegen]] | Wärung = [[Renminbi]] (CNY) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.cn]] | Telefonsprefix = +86 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:China CIA map.png|thumb|400px|Kaart vu China]] D''''Volleksrepublik China''' ass e Land an [[Asien]], wat dofir bekannt ass, datt et am Moment déi gréisst Awunnerzuel vun der Welt huet. D'Haaptstad, [[Peking]] (''Beijing''), läit no bei der Ostküst vu China. Déi ëstlech Regioune vum Land gëllen als "''special economic zones''", wou d'Maartwirtschaft erlaabt a gefërdert ass. Ee ganz groussen Deel vum Land funktionéiert awer nach nom ale System: Eng Aart kommunistesch Diktatur wou (bal) alles dem Staat gehéiert. == Geschicht == {{Haaptartikel|Geschicht vu China}} Wéi den [[Zweete Weltkrich]] eriwwer war, ass och de chineesesche Biergerkrich tëscht der Kommunistescher Partei vu China an dem [[Kuomitang]] sengem Enn entgéint gaangen. Dat war drop zeréckzeféieren, well d'Kommunisten dunn dat ganzt Festland kontrolléiert hunn an datt de ''Kuomingtan'' zu [[Taiwan]], wuer e virdru geflücht war, Här a Meeschter ginn ass. Den [[1. Oktober]] [[1949]] huet dunn de [[Mao Zedong]] d'Volleksrepublik China proklaméiert an e kommunistesche Staat gegrënnt. D'chineesesch Onofhängegkeet war domat erëm hiergestallt mä vill Millioune Mënsche sinn duerch déi Evenementer ëmkomm, wéi zum Beispill beim [[grousse Spronk no vir]] oder spéider bei der [[Kulturrevolutioun]]. Nom Doud vum ''Mao'' huet den [[Deng Xiaoping]], dee méi pragmatesch virgaangen ass, d'Heft an d'Hand geholl. D'Kommunistesch Partei ass zwar um Rudder bliwwen, mä d'Kontroll iwwer dat perséinlecht Liewe vun de Leit gouf manner staark. Um politesche Plang huet dat sech manner bemierkbar gemaach, awer d'Zentralverwaltungswirtschaft gouf Schratt fir Schratt méi labber, an de Wee no enger sozialistescher [[Maartwirtschaft]] gesicht. Dat verhënnert net, dat d'Nopere vu China an och déi westlech demokratesch Länner China weiderhin als autoritär Diktatur ugesinn. == Geographie == == Klima == == Bevëlkerung == [[Fichier:China1.jpg|thumb|Chineesesch Kanner]] No der Grënnung vun der Volleksrepublik, am Joer [[1949]], hunn a China méi oder manner 540 Millioune Mënsche gelieft. An den [[1950]]er-Joren ass hir Zuel, trotz niddreger Liewenserwaardung, staark gewuess. Eréischt vum Enn vun de Fofzegerjoren un, huet d'Opfaassung sech duerchgesat, déi Entwécklung misst gebremst ginn. Vun do un ass lues a lues, ouni ze zécken, op Methode vun der Gebuertekontroll zeréckgegraff ginn. No der [[Kulturrevolution]] goufen d'Mesuren am Intressi vun der Gebuertekontroll zousätzlech verstäerkt, an zwar am Intressi vun enger positiver Wirtschaftsentwécklung, déi, no chineesescher Meenung, duerch eent ze séiert Wuesse vun der Populatioun a Fro gestallt gëtt. Hei drënner ass en Tableau mat der Entwécklung vun der chineesescher Bevëlkerung vun 1950 bis 2050. D'Zuele vun 2025 bis 2050 si geschat<ref>[http://www.library.uu.nl/wesp/populstat/Asia/chinac.htm Dës Donnéeë baséieren op follgender Quell]</ref>: {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1950]] || align="right" | 556.613.000 |- | [[1955]] || align="right" | 614.479.000 |- | [[1960]] || align="right" | 682.024.000 |- | [[1965]] || align="right" | 754.452.000 |- | [[1970]] || align="right" | 825.812.000 |- | [[1975]] || align="right" | 908.266.000 |- | [[1980]] || align="right" | 981.200.000 |- | [[1985]] || align="right" | 1.051.438.000 |- | [[1990]] || align="right" | 1.133.682.500 |} | valign="top" | {| ! style="background:#efefef;" | Joer &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ! style="background:#efefef;" | Awunner |- | [[1995]] || align="right" | 1.200.241.000 |- | [[2000]] || align="right" | 1.265.830.000 |- | [[2005]] || align="right" | 1.301.518.000 |- | [[2010]] || align="right" | 1.338.910.000 |- | [[2015]] || align="right" | 1.374.622.000 |- | [[2020]] || align="right" | 1.412.120.000 |- | [[2025]] || align="right" | 1.471.282.000 |- | 2030 || align="right" | 1.500.611.000 |- | 2050 || align="right" | 1.322.435.000 |} |} === Gréisser Stied === ''Kuckt och: [[Lëscht vun de chineesesche Groussstied]].'' === Uertschaften a Plazen, wou den Tourismus blitt === * [[Dunhuang]] * [[Guangzhou]] * [[Guilin]] * [[Hong Kong]] * [[Lanzhou]] * [[Macau]] * [[Peking]] * [[Shanghai]] * [[Suzhou]] * [[Tibet]] * [[Xian]] == Kultur == === Musek === [[Fichier:Pekingoper.jpg|280px|thumb| Eng faarweprächteg Pekingoper]] * Déi chineesesch Musek ass staark gefillsbetount. An der traditioneller chineesescher Musek gëtt et e puer Instrumenter, déi dacks am Solo-Modus benotzt ginn. Dozou gehéieren d'Bambus-Flütt ''Dizi'', d<nowiki>'</nowiki>''Qin'', déi enger Zitter gläicht an d<nowiki>'</nowiki>''Erhu'', e Sträichinstrument. Vill gëtt och d<nowiki>'</nowiki>''Pipa'', een anert Soloinstrument, gespillt. Zu dëser Grupp zielt och d'''Suona'', déi wéinst hirem haarden Toun opfält an déi besonnesch um Land gespillt gëtt. * Eng eegenaarteg musikalesch Opféierung ass déi bekannt ''Pekingoper''. Et ass eng Mëschung vu Gesank, Danz, Spill a Kampfhandlungen déi mat staark betounte pantomimeschen Elementer duerchsat ass. De Bünendekor ass dënn geséint, mä d'Acteure presentéiere sech a faarweprächtege Kleeder. * [[Media:Chinamusic.ogg|Lauschtert en Audioclip mat chineesescher Musek]] === Relioun === [[Fichier:China2.jpg|thumb|riets|200px|China: De Buddha, gutt bewaacht]] Daoisten ([[Tao]]isten), [[Buddhismus|Buddhisten]], [[Islam|Moslemen]] 1-2&nbsp;%, [[Chrëscht]]en 3-4&nbsp;% (Schätzung: 2002).<br>Bemierkung: Offiziell ginn d'Chineesen als [[Atheismus|Atheiste]] bezeechent. == Kuckt och == * [[Chineesesch]] == Um Spaweck == {{Commonscat|China}} * [https://web.archive.org/web/20060410142334/http://library.thinkquest.org/20443/traditional_music.html Audioclippe mat chineesescher Musek] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:China| AAAA]] [[Kategorie:Republicken]] f9cucdlh9305b4f01a2pfmb0gvptih6 0 9129 2689471 2689106 2026-08-07T08:39:28Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689471 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Rzeczpospolita Polska | Fändel = Flag of Poland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Polen | Wopen = Coat of arms of Poland-official.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Polen | National Devise = Bóg, Honor, Ojczyzna<br>("Gott, Éier, Heemecht") | Kaart= EU-Poland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Polnesch]] | Haaptstad = [[Warschau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 312 696<ref>[https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2018-roku,7,15.html Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2018, stan na 01.01.2018]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,5 | Bevëlkerung =38 485 779<ref>Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx]</ref><ref>Stand: 31. Dezember 2006, Quell: [http://web.archive.org/web/20080228154911/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_population_size_structure_teritorial_2006.pdf Concise Statistical Yearbook of Poland 2007] op [http://www.stat.gov.pl/ www.stat.gov.pl]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 123 | Onofhängegkeet = [[11. November]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[11. November]] | Nationalhymn = [[Mazurek Dąbrowskiego]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/2/26/PolandX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Złoty]] (PLN) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.pl]] | Telefonsprefix = +48 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Polen''' ([[Polnesch|pl]]: ''Polska'') ass e [[Staat]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]] an huet gemeinsam Grenze mat [[Litauen]], [[Russland]], [[Wäissrussland]], [[Ukrain]], [[Slowakei]], [[Tschechesch Republik]] an [[Däitschland]]. Polen ass zanter 1999 [[NATO]]-Member an ass den [[1. Mee]] [[2004]] der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäigetrueden. == Geographie == [[Fichier:polen topo.jpg|thumb|left|[[Topographie]] vu Polen]]D'Gebitt vu Polen besteet aus fënnef geographeschen Deeler. Am Nordwesten ass d'Ostmierküst, déi sech vun der Pommerschen- bis zur Danzeger Bucht erstreckt an déi duerch Dünen a Bannegewässer gekennzeechent ass. D'Küst, déi souzesoe riicht verleeft, gëtt duerch de [[Stettiner Haff|Stettiner-]], de [[Frisches Haff|Frischen Haff]] an duerch d'Pucker Bucht ënnerbrach. Am Norde wéi och an der Mëtt vum Land schléisst sech dat an der [[Eiszäit]] entstane mëtteleuropäescht Flaachland un. An hei gëtt et véier grouss Séiplateauen, ([[Masuresch Séieplack]], Kaschubesch Séieplack, [[Pommeresch Séieplack]] a Grousspolnesch Séieplack). Südlech dovu leien déi polnesch Mëttelgebiergsketten, de Krakauer-Tschenstochauer Jura, d'[[Hellegkräizbierger]], d'[[Beskiden]], d'[[Waldkarpaten]] an d'[[Sudeten]]. Déi héchst Ketten, d'[[Tatra]], ass e [[Geologie|geologesch]] villsäitegt Gebitt vun héije [[Bierg]]er (Hochgebirge). [[Fichier:Tatry 2005 Ciezka Dolina1.jpg|thumb|Biergséi an der [[Héich Tatra|Héijer Tatra]] an der Noperschaft vun der polnesch-slowakescher Grenz|lénks]] === Flëss a Séien === Déi längst [[Floss|Flëss]] sinn d'[[Weichsel]] mat 1.047&nbsp;km, de Grenzfloss [[Oder]] mat 854&nbsp;km, d'[[Warthe]] mat 808&nbsp;km an de [[Bug]] mat 772&nbsp;km. D'Weichsel an d'Oder mënde geneesou wéi déi vill kleng Flëss a Pommern an d'[[Baltescht Mier]]. D'[[Alle (Floss)|Alle]] an d'[[Angrapa|Angerapp]] fléissen iwwer de [[Pregel]], an d'Czarna Hańcza iwwer d'[[Memel (Floss)|Memel]] an d'Ostséi. Doniew gëtt et nach eng Rei vu klenge Flëss, wéi d'[[Jizera|Iser]] an de Sudeten, déi iwwer d'[[Elbe]] an d'[[Nordmier]] lafen. D'[[Orava (Floss)|Orava]] aus de Beskide flléisst iwwer d'[[Waag]] an d'[[Donau]] an och puer kleng aner Flëss aus de Bëschkarpate schëdden hiert [[Waasser]] iwwer den [[Dnister]] an d'[[Schwaarzt Mier]] aus. D'polnesch Flëss goufe scho ganz fréi fir d'Schëfffaart benotzt. D'[[Wikinger]] hu laang d'Schëfffart fir hir Raubzich queesch duerch Europa mëssbraucht, och op der Weichsel an der Oder. Am [[Mëttelalter]] an an der [[Neizäit]], wéi [[Polen-Litauen]] nach de Mielspäicher vu ganz Europa war, krut d'Verschëffung vun Agrarprodukten op der Weichsel a Richtung [[Gdańsk|Danzeg]] a virun no Westeuropa, eng grouss Importenz. Pole gëtt mat bal 10.000 zouene Waasserflächen, déi méi wéi een Hektar grouss sinn, zu deene Länner gerechent, déi déi meescht [[Séi]]en opzeweisen hunn. An Europa gëtt Polen an där Hisicht nëmme vu [[Finnland]] deklasséiert. Déi gréisst Séie mat iwwer 100&nbsp;km² Fläch sinn: [[Śniardwy]] (Spirdingséi) a [[Mamry]] (Mauerséi) an de [[Masuren]], wéi och [[Jezioro Łebsko]] (Leba-Séi) an [[Jezioro Drawsko]] (Dratzig-Séi) a Pommern. Nieft de Séieplateauen am Norden (Masuren, Pommern, Kaschubei, Grousspolen) gëtt et och eng grouss Zuel vu Séien an de Bierger, besonnesch an der Tatra, vun deenen de ''Miera'' (poln. [[Morskie Oko]]) flächeméisseg de gréissten ass. Den [[Hańcza]]-Séi, am Oste vun de Masuren, ass mat iwwer 100 m den déifste Séi vu Polen. == Politesch Konstellatioun == === Administrativ Andeelungen === Zanter dem [[1. Januar]] [[1999]] ass Polen a 16 ''[[Woiwodschaft]]en'', agedeelt. Si hunn all en eegent Parlament, e Chef (''Wojewoda''), dee vun der Zentralregierung ernannt gëtt, an ee vum Parlament gewielte Woiwodschaftsmarschall (''Marszalek'').[[Fichier:Polen.png|thumb|300px|Kaart vu Polen]] {|class="wikitable sortable" ! Nr. ! Numm ! Nr. ! Numm |- | 01. || [[Woiwodschaft Warmińsko-Mazurskie|Warmińsko-Mazurskie]] || 09 || [[Woiwodschaft Lubelskie|Lublin]] |- | 02 || [[Woiwodschaft Wielkopolskie|Grousspolen]] || 10 || [[Woiwodschaft Mazowieckie|Masowien]] |- | 03 || [[Woiwodschaft Świętokrzyskie|Świętokrzyskie]] || 11 || [[Woiwodschaft Dolnośląskie|Nidderschlesien]] |- | 04 || [[Woiwodschaft Podkarpackie|Karpatevirland]] || 12 || [[Woiwodschaft Opolskie|Oppeln]] |- | 05 || [[Woiwodschaft Małopolskie|Klengpolen]] || 13 || [[Woiwodschaft Podlaskie|Podlachien]] |- | 06 || [[Woiwodschaft Kujawsko-Pomorskie|Kujawien-Pommern]] || 14 || [[Woiwodschaft Pomorskie|Pommern]] |- | 07 || [[Woiwodschaft Lubuskie|Lebus]] || 15 || [[Woiwodschaft Śląskie|Schlesien]] |- | 08 || [[Woiwodschaft Łódź|Lodsch]] || 16 || [[Woiwodschaft Zachodniopomorskie|Westpommern]] |} === Ministerpresidente vu Polen zanter 1989 === [[Fichier:EPP Summit, 29 June, Brussels (53287183894) (cropped2).jpg|thumb|upright|Donald Tusk]] * 24. August 1989 bis 14. Dezember 1990: [[Tadeusz Mazowiecki]] * 12. Januar 1991 bis 5. Dezember 1991: [[Jan Bielecki]] * 23. Dezember 1991 bis 5. Juni 1992: [[Jan Olszewski]] * 5. Juni 1992 bis 10. Juli 1992: [[Waldemar Pawlak]] * 11. Juli 1992 bis 25. Oktober 1993: [[Hanna Suchocka]] * 26. Oktober 1993 bis 1. Mäerz 1995: [[Waldemar Pawlak]] * 4. Mäerz 1995 bis 26. Januar 1996: [[Jozef Oleksy|Józef Oleksy]] * 15. Februar 1996 bis 17. Oktober 1997: [[Włodzimierz Cimoszewicz]] * 17. Oktober 1997 bis 19. Oktober 2001: [[Jerzy Buzek]] * 19. Oktober 2001 bis 2. Mee 2004: [[Leszek Miller]] * 2. Mee 2004 bis 31. Oktober 2005: [[Marek Belka]] * 31. Oktober 2005 bis 10. Juli 2006: [[Kazimierz Marcinkiewicz]] * 10. Juli 2006 bis 16. November 2007: [[Jarosław Kaczyński]] * 16. November 2007 bis Spetember 2014: [[Donald Tusk]] * 22. September 2014 bis November 2015: [[Ewa Kopacz]] * November 2015 bis Dezember 2017: [[Beata Szydło]] * Dezember 2017 bis Dezember 2023: [[Mateusz Morawiecki]] * zanter Dez. 2023: [[Donald Tusk]] == Bevëlkerung == [[Fichier:Aleja Niepodległości Warsaw 2022 aerial.jpg|thumb|Warschau, haut]] [[Fichier:Poznań Old Town (cropped).jpg|thumb|Poznań]] [[Fichier:Ayuntamiento Principal, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|thumb|Gdańsk]] === Polnesch Groussstied === Dës Lëscht begräift d'Bevëlkerung an de gréisste Stied vu Polen an de Joren [[1900]], an [[1999]] an déi rezentst Donnéeë vun [[2004]]. {|class="wikitable sortable" |- ! Plaz ! Changement ! Nummm vun der Stad ! colspan="3" | Populatioun |- ! 2004 ! +/-1999 ! ! Jni 2004 ! 1999 ! 1900 |- align="right" | 1. || || align="left" | [[Warschau]] | 1 690 821 || 1 618 468 | 756 400 |- align="right" | 2. || || align="left" | [[Łódź]] || 776 297 || 806 728 | 351 600 |- align="right" | 3. || || align="left" | [[Krakau]] | 757 500 || 740 666 || 91 300 |- align="right" | 4. || || align="left" | [[Wrocław]] | 636 854 || 637 877 || 422 700 |- align="right" | 5. || || align="left" | [[Poznań]] || 573 003 || 578 235 | 117 000 |- align="right" | 6. || || align="left" | [[Gdańsk]] || 460 524 || 458 988 | 140 600 |- align="right" | 7. || || align="left" | [[Szczecin]] | 413 294 || 416 988 || 210 700 |- align="right" | 8. || || align="left" | [[Bydgoszcz]] | 369 151 || 386 855 || 52 200 |- align="right" | 9. || || align="left" | [[Lublin]] || 355 953 || 356 251 | 53 600 |- align="right" | 10. || || align="left" | [[Katowice]] | 321 616 || 345 934 || 31 700 |- align="right" | 11. || || align="left" | [[Białystok]] | 291 917 || 285 000 || 66 000 |- align="right" | 12. || +1 || align="left" | [[Gdynia]] | 253 651 || 253 521 || 900 |- align="right" | 13. || -1 || align="left" | [[Częstochowa]] | 248 894 || 257 812 || 53 700 |- align="right" | 14. || || align="left" | [[Sosnowiec]] | 229 207 || 244 102 || 86 700 |- align="right" | 15. || || align="left" | [[Radom]] || 227 944 || 232 262 | 30 100 |- align="right" | 16. || || align="left" | [[Kielce]] | 209 962 || 212 383 || 23 200 |- align="right" | 17. || +1 || align="left" | [[Toruń]] | 208 386 || 206 158 || 29 600 |- align="right" | 18. || || align="left" | [[Gliwice]] | 201 186 || 212 164 || 52 400 |- align="right" | 19. || || align="left" | [[Bytom]] || 199 219 || 205 560 | 51 400 |- align="right" | 20. || || align="left" | [[Zabrze]] | 193 212 || 200 177 |- align="right" |} === Relioun === [[Fichier:Stary kosciol w Haczowie.jpg|thumb|Holzkierch am Virland vun de Karpaten]] [[Fichier:Częstochowa, wieża bazyliki jasnogórskiej widziana z wałów - 2023.09.15.jpg|miniatur|Déi bekannt Wallfaartsplaz Czestochowa]] Zanter dem [[Zweete Weltkrich]] ass d'Land bal eenheetlech [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]]<ref>Kathoulesch wéinst der Ännerung vun de Grenzen a [[Chrëschtentum|chrëschtlech]] wéinst der Ermuerdung vun de polnesche Judden</ref> – ongeféier 90 % [[Réimesch-kathoulesch Kierch|réimesch-kathoulesch]], dovu praktizéiren ongeféier 70 % ; 1,3 % polnesch-orthodox; 0,3 % Zeuge Jehovas; 0,2 % griichesch-kathoulesch; 0,2 % evangeelesch-lutheresch. Bis haut ass de fréiere [[Poopst]] [[Jean-Paul II. (Poopst)|Jean-Paul II.]] (1920-2005), dee viru senger Wal zum Poopst als Karol Wojtyła, [[Bëschof|Äerzbëschof]] vu [[Krakau]] war staark veréiert. Hien hat an eng wichteg Roll beim Ëmschwonk am Ostblock gespillt. == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vu Polen}} === Virhistoresch Zäit a Grënnung === Scho wärend der [[Äiszäit]] hu Jeeër am Gebitt vum haitege Pole gelieft. Wärend der [[Antiquitéit]] hat d'Bevëlkerung am aktuelle Polen iwwer d'[[Bernsteinstrooss]]en Handelsbezéihunge mat [[Réimescht Räich|Roum]] a [[Griicheland]]. D'[[Ostgermanen|Germanesch Stämm]], déi sech zanter ongeféier 1000 v. Chr. an Nord- a Westpolen néiergelooss haten, sinn an der Spéidantikitéit an de Raum vum haitegen [[Italien]], Däitschland, [[Frankräich]], [[Spuenien]] an Tunesien virugezunn an hu sech mat der do usiesseger Bevëlkerung vermëscht. An der [[Vëlkerwanderung]] koumen aner Vëlker, dorënner [[Hunnen]], [[Slawen]] an [[Awaren]] an dat haitegt Polen. Dauerhaft hu sech vum [[5. Joerhonnert]] un d'[[Westslawen]] op polneschem Gebitt néiergelooss: [[Lech]] und [[Siemowit]]. Polen, deem säin Numm vum westslawesche Stamm vun de [[Polanen]] hierkënnt, ass als Herzogtum am fréien 10. Joerhonnert vu [[Posen]] a [[Gniezno|Gnesen]] aus gegrënnt ginn. Et gouf vun 960 bis 992 vum Herzog [[Mieszko I.]] aus der Dynastie vun de [[Piasten|Piaste]] regéiert. 966 huet de Mieszko I. sech nom réimesch-katholesche Ritus [[Daf (Sakrament)|deefe]] gelooss. Den Territoire, huet no den Erueweronge vum Mieszko I. a sengem Fils [[Boleslaw I. (Polen)|Boleslaw dem Tapferen]], dem haitege Pole staark geglach. Ëm 997 huet Polen en enkt politesch-militärescht Bündnis mat dem [[Hellegt Réimeisch Räich|Hellege Réimesche Räich]]. Wärend dem Staatsakt zu Gnesen am Joer 1000 gouf dëse Pakt vum polneschen Herrscher Boleslaw I. an dem Keeser [[Otto III. (HRR)|Otto III.]] bestätegt. Mat der Kréinung vum Boleslaw am Joer 1025 gouf Polen e Kinnekräich. === Mëttelalter an Neizäit === [[Fichier:Poland1020.png|thumb|300px|Polen (1020)|lénks]] Wärend der Regentschaft vum Piast [[Kasimir I. (Polen)|Kasimir I.]], gouf d'Haaptstad 1040 vu Gnesen no Krakau verluecht. Polen ass duerch Rivalitéiten an der Nofolleg 1138 a sechs onofhängeg Herzogtemer zerfall: Klengpolen, Grousspolen, Pommern, Pommerellen, [[Schlesien]] a Masowien. D'Jore bis zur "Wiedervereinigung" waren duerch [[Feudalismus|feudalistesch]] Territorialzersplitterung geprägt. Ufank vum 14. Joerhonnert gouf Polen ënner der Regentschaft vum [[Wladyslaw I. Ellenlang|Wladyslaw I.]] erëm vereenegt. Säi Fils, de [[Kasimir de Groussen]], huet dem Papp seng Beméiunge fir d'Eenheet fortgesat a Reformen duerchgefouert, déi Polen zu enger mächteger Positioun a [[Mëtteleuropa]] verhollef hunn. 1386 koum et duerch Bestietnes zum duebele Staat Polen-Litauen, deen an den nächsten 300 Joer d'Geschécker a Mëttel- an [[Osteuropa]] a staarkem Mooss beeaflosst huet. D'Adelsrepublik, ass am 17. an 18. Joerhonnert an eng lang Kris geroden déi duerch eng Rei vu [[Krich]]er mat [[Schweden]], dem [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]], [[Russland]], [[Brandenburg (Land)|Brandenburg]]-[[Preisen]] a [[Siebenbürgen]] gekennzeechent waren. An den dräi Opdeelunge vu Polen 1772, 1793 a 1795 gouf déi schwach Positioun vu Pole vu sengen Nopere Preisen, [[Éisträich]] a Russland ausgenotzt, fir d'Land zu gläicher Zäit z'iwwerfalen an et ënner sech an dräi verschidde Staaten opzedeelen. Op d'Dränge vum franséische Keeser [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] ass 1807, am Kader vum Friddensofkomme vun Tilsit, aus den zwou leschten Opdeelungen e relativ klengt [[Herzogtum Warschau]], als [[Vasall]]estaat vu Frankräich entstanen, deem et 1809 gelongen ass, Deeler vu Klengpolen erëm vun Éisträich lasszeknäppen. Wéinst der Néierlag vun der polnesch-franséischer Allianz am Krich vun 1812 souwéi an der [[Völkerschlacht bei Leipzig]] am Joer 1813, koum et um [[Wiener Kongress]] zu enger neier Opdeelung vu Polen. Grousspolen ass als [[Provënz Posen]] erëm u Preisen ofgetratt ginn. Éisträich huet dat nees erëmkritt wat him aus der éischter Deelung vu Polen zougefall war. Krakau gouf zur Republik Krakau als engem eegene Staat erhuewen. Wat iwwereg blouf gouf als „Kinnekräich Polen“ 1815 an enger [[Personalunioun]] mat dem russeschen Zareräich verbonn, war also formal, vum selwechten Herrscher wéi dee vu Russland ofgesinn, onofhängeg, eng Onofhängegkeet, déi Polen allerdéngs lues a lues ënner der zaristescher Verwaltung verluer gaangen ass. Doduerch koum et 1830 zum feelgeschloenen [[Novemberopstand]] an deem d'Pole probéiert haten déi russesch Friemherrschaft ofzerëselen. D'Oppressioun ass am russeschen an am preiseschen Deel dorophin ëmmer méi grouss ginn. D'Bezeechnung Pole gouf souguer verbueden an d'Land gouf duerch d'russesch Muecht a [[Weichsel]]land ëmgedeeft. === Onofhängegkeet an Zweet Republik 1918–1939 === {{Méi Info 2|Onofhängegkeet vu Polen|Polneschen nationalen Onofhängegkeetsdag}} [[Fichier:Poland1937linguistic.jpg|thumb|300px|Polen no dem [[Riga|Fridde vu Riga]] mat [[Sowjetrussland]] den 18. Mäerz 1921]] Am [[Éischte Weltkrich]] hunn [[Däitscht Räich|Däitschland]] an [[Éisträich-Ungarn]] d'Grënnung vun engem polnesche Staat beschloss. Dat war méi géint Russland geriicht a manner als Unerkennung vun der polnescher Eegestaatlechkeet. Duerch de Krich hat dee Beschloss awer keng Auswierkung. No der Néierlag vun de Länner, déi Polen opgedeelt haten, krut Polen 1919, nom Éischte Weltkrich, seng [[Souveränitéit]] erëm. Duerch den [[Traité vu Versailles (1919)|Traité vu Versailles]] gouf d'Onofhängegkeet vu Polen 1919 och an engem internationale Kader ënnermauert. Vun de Länner, déi de Krich gewonnen haten, goufen an Osteuropa d'Grenzen no Bevëlkerungsmajoritéiten nei gezeechent. D'[[Weimarer Republik]] war gezwongen, d'[[Preisen|preisesch]] Provënze Westpreußen a Posen erëm ofzeginn. Vun 1919–1926 hunn du ronn 700.000 Mënschen dat Gebitt verlooss. D'international Verhältnesser blouwen nom Zesummebroch vun der däitscher a russescher Monarchie gespaant. Am August 1920 huet déi Rout Arméi Polen iwwerfall, goufen awer vum polnesche Marschall [[Pilsudski]] bezwongen. Duerch de Friddensvertrag vu Riga, den 18. Mäerz 1921, ass dunn d'Ostgrenz vu Polen ëm 250&nbsp;km no Oste geréckelt ginn. === Zweete Weltkrich 1939-1945 === Mat dem [[Polefeldzuch|Iwwerfall op Polen]] duerch den [[Adolf Hitler|Hitler]] den 1. September an duerch d'Sowjetunion de 17. September 1939, huet den Zweete Weltkrich an Europa ugefaangen. Nom Zesummebroch vun der polnescher Front ass déi polnesch Regierung op [[Paräis]] an duerno op [[London]] geflücht, wou se eng Exilregierung op d'Bee gesat an de Widderstand organiséiert huet. Den Hitler huet zu Vergeltungsmoossname gegraff a mam [[Reinhard Heydrich]] d'Liquidatioun vun der polnescher Führunsschicht ënnerholl. Eleng an de véier éischte Méint vun dëser Aktioun sinn 10.000 Persounen erschoss ginn. Dozou huet och d'Vernichtung vun de Judde gehéiert. Et gouf op polneschem Gebitt eng Rei vu Konzentratiounslageren, wéi [[KZ Auschwitz|Auschwitz]], [[KZ Majdanek|Majdanek]], [[Vernichtungslager Treblinka|Treblinka]], an deenen och vill Polen agespaart gi sinn, oder als Zwangsaarbechter no aneren Destinatiounen deportéiert goufen. Een Deel vu Pole gouf als "[[Generalgouvernement]]" dem Reichsminister [[Hans Frank]] ënnerstallt, deen de Pole seng Gewalt ze spire ginn huet. Och d'Polen, déi ënner d'sowjetesch Herrschaft gerode waren, goufen net vun Ënnerdréckunsmoossname verschount. Et gëtt ugeholl, datt ongeféier 1,5 Millioune polnesch Bierger deportéiert goufen. 300.000 polnesch Zalldote koumen a sowjetesch Krichsgefaangeschaft, nëmmen 82.000 vun hinnen hunn iwwerlieft. E groussen Deel vun den Offizéier – ongeféier 40.000 - goufe vu sowjeteschen Truppen 1940 bei [[Katyn]] an och an de Lagere vu Starobielsk, Kozielsk an Ostaszków ermuert. Vill polnesch Zaldoten hunn op der Säit vun den Alliéierten op alle Fronten oder hunn am polneschen Ënnergrond géint d'Besetzer als Partisane gekämpft. Den [[Opstand am Warschauer Ghetto|Opstand vun de Judden am Warschauer Ghetto]] an [[Warschauer Opstand|dee vun der polnescher Heemechtsarméi]] kuerz viru Krichsënn huet e legendäre Charakter. Dësen Opstand gouf bluddeg néiergeschloen. Dobäi sinn 180 000 bis 250 000 Persounen ëmkomm an d'Warschauer Bannestad gouf dem Erdbuedem gläichgemaach. Dat ass am August 1944 geschitt, wéi d'Sowjettruppe scho virun der Dier vu Warschau stoungen, hire Virmarsch um Ufer vun der [[Weichsel]] awer gestoppt an nogekuckt hunn, wéi déi Warschauer Bevëlkerung sech verblutt huet. Alles an allem: Polen ass dat Land, dat am Zweete Weltkrich pro Kapp vun der Bevëlkerung de gréissten Zoll huet misse bezuelen, mënschlech a materiell gesinn. === Volleksrepublik, Sozialismus an d'Gewerkschaftsbeweegung Solidarność (1945–1989) === No dem Enn vum Zweete Weltkrich goufen, 1945, d'Grenze vum fréiere Polen wéinst dem [[Potsdamer Ofkommes]] no Weste geréckelt: Polen huet den ethnesch gemëschte, majoritär vun Ukrainer a Wäissrusse bewunnten Drëttel vu sengem Territoire un d'Sowjetunioun missen oftrieden an déi do usiessech polnesch Awunner (2,5 Millioune Mënschen) goufe verdriwwen. Am Westen an Norde sinn déi däitsch Gebidder ëstlech vun der [[Oder]] a [[Lausitzer Neiße]] („[[Oder-Neiße-Grenze|Oder-Neiße-Linie]]“) u Pole gefall. Déi nei Grenze goufen am Potsdamer Ofkommes festgeschriwwen. Doriwwer eraus huet Polen, vun de Russen encouragéiert, déi westlech vun der Oder geleeë Stad [[Stettin]](an d'Gebidder rondrëm) besat an och an hiren Territoire incorporéiert. Dat ass méi spéit vertraglech confirméiert a vun de conernéierte Länner akzeptéiert ginn. Och wa Polen als Volleksrepublik theoreetesch en autonome Staat war, huet et sech mat der russescher Fuchtel missen offannen. Vun 1956 un ass et no Opstänn ënner dem KP-Chef [[Wladyslaw Gomulka]] zu enger gewësser Entstalinséirung komm. Domat war d'Resistenz géint de [[Kommunismus]] allerdéngs net zu Enn. D'Grënnung vun der Gewerkschaft [[Solidarność]] ënner dem [[Lech Walesa]] huet e gesellschaftlechen Ëmschwong mat sech bruecht. No revolutionären Zeene vun 1980 bis 1989, déi de 4. an 18. Juni 1989 zu den éischte fräie Walen am [[Ostblock]] geféiert hunn, gouf de kommunistesche Regime duerch eng demokratesch, fräi gewielte Regierung ersat. Bei de Parlamentswale vum 4. an 18. Juni 1989 huet de Biergerkommitee Solidarnosc, (d'politesch Organisatioun vun der Gewerkschaft Solidaritéit), sämtlech 160 (vu 460) freigewielte Sëtz an der Chamber a 99 vun 100 Sëtzen amm neigeschaafte Senat. Den [[Tadeusz Mazowiecki]] gouf den éischten netkommunistesche Ministerpresident vu Polen no 1945. Vun do un ass déi polnesch [[Plangwirtschaft]] an eng Maartwirtschaft ëmgewandelt ginn. Am Dezember 1990 ass de fréiere Solidarność-President Lech Wałęsa vum Vollek zum Staatspresident gewielt ginn an am Dezember 1999 ass Polen an der Amtszäit vum Premier [[Aleksander Kwaśniewski]] der [[NATO]] bäigetrueden. Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäeschen Unioun]] gouf Polen den 1. Mee 2004, zesumme mat néng anere Staaten. == Wirtschaft == D'polnescht Bruttosozialprodukt huet 2004 der Weltbank no 491.549 Mio. USD erreecht, wouduerch Pole sech op déi 22. Plaz op der Lëscht vun de gréisste Volkswirtschafte vun der Welt klasséiert huet. D'Inflation gëtt fir 2005 op 1,8 % geschat, ass also méi déif wéi déi an der [[Eurozon]]. De polneschen [[Zloty]] huet sech am Verglach zum Euro an dem US-Dollar gefestegt. Déi offiziell Aarbechtslosequot läit bei 15,7 % (Juni 2006), wat ongeféier 2,4 Mio. Mënschen am erwerbsfäegen Alter ausmécht. 2004 waren eppes 500.000 polnesch Staatsbierger an der EU beschäftegt, 324.000 dovun als Saisonaarbechter an der däitscher Landwirtschaft an Industrie, 73.000 a Groussbritannien, 14.500 an Irland an eng 9.800 a Spuenien an a Frankräich. Den Export huet 2004 73,78 Mrd. USD an den Import 88,16 Mrd. USD erreecht. Den héijen Aussenhandelsdefizit ass awer am Gaang ze falen. Mat 24,4 % ass Däitschland de gréissten Handelspartner. Aner wichteg Handelspartner sinn d'Ukrain, Italien, Frankräich, Groussbritannien, d'Tschechesch Republik an och d'USA an d'[[Volleksrepublik China]]. === Primäre Secteur === Wéi üblech, gëtt am primäre Secteur tëscht Landwirtschaft, Bauwirtschaft a Biergbau ënnerscheet. ==== Landwirtschaft ==== [[Fichier:Chyża (budynek).jpg|thumb|400px|right|Klenge Bauerenhaff zu Przyslup (Karpatevirland)]] De primäre Secteur war bis an d'19. Jh. den Haaptwirtschaftszweig an der Adelsrepublik, déi bis zu den Deelunge vu Polen als Weessspäicher vun Europa ugesi ginn ass. D'Agrarprodukter aus de risege Gidder vu Klengpolen an der Ukrain goufen iwwer d'[[Weichsel]] op [[Gdańsk|Danzeg]] per Schëff no Westeuropa transportéiert. D'Bedeitung vum Agrarsecteur geet haut zeréck. 2004 huet en nëmmen nach 4 % zum BSP bäigedroen. D'Majoritéit vun de polnesche Bauere war fir den EU-Beitrëtt well se vu Subventioune profitéiere wollten, an den europäesche Maart fir hir Produkter opgaangen ass. ==== Bauwirtschaft ==== De polnesche Bau profitéiert vun engem Boom wéinst de villen disponiblen Terrainen an de bëllegen Aarbechtskräften an deem Secteur. Allerdéngs ass de Bau handikapéiert wéinst der staarker Ofwanderung an doduerch dem Manktem u qualifizéierte Kräften. ==== Biergbau ==== Polen ass duerch [[Schlesien]] "traditiounsgeméiss" e Biergbauland. Déi gréisst Aktiegesellschaften, déi op der Bourse cotéiert ginn, si Firmen déi am Biergbau oder an der Energiebranche schaffen. === Sekundäre Secteur (Industrie) === Den industrielle Secteur spillt zanter dem Enn vum [[19. Joerhonnert]] eng éischt Roll, ass awer no 1989 vum Dëngschtleeschtungssecteur iwwerholl ginn. Vill grouss Betriber, déi am haarde Wettbewerb mat auslänneschen Entreprisen handicapéiert waren, hunn an den nonzeger Jore missen zoumachen a goufen ersat vun auslänneschen Entreprisen déi vun de bëllegen Aarbechtskräfte profitéiert hunn, sou z.&nbsp;B. an der Automobil- an Elektroindustrie. === Tertiäre Secteur (Déngschtleeschtungen) === De Secteur vun de Servicer dominéiert zanter 1989 déi polnesch Wirtschaft an dréit haut zu iwwer d'Hallschent zum BSP bäi. Säi Mëttelpunkt ass d'Finanzmetropole an Haaptstad [[Warschau]], wou déi meescht Enterprisen aus dem tertiären Secteur hire Sëtz hunn. Och zu [[Poznań]], Stad vun de Foiren, zu [[Kraków|Krakau]] an zu [[Wrocław]], dem fréiere Breslau, hu sech d'Dëngschtleeschtungsaktivitéite staark entwéckelt. == Kultur == [[Fichier:Wańkowicz Adam Mickiewicz (detail).jpg|thumb|160px|Den Adam Mickiewicz, ee vun de gréissten Dichter vu Polen]] [[Fichier:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 043.jpg|left|thumb|160px|De Frédérique Chopin, gemoolt vum franséische Moler Delacroix]] D'polnesch Kultur ass räich a variéiert. Dat ass op déi komplex Geschicht zeréckzeféieren, vun deem Land staark hin an hier gezu gouf. Am Mëttelalter an an der Neizäit war déi multikulturell [[Adelsrepublik]] ee Foyer (Schmelztiegel) vu verschiddene Kulturen a Reliounen, déi alleguer hiren Afloss op déi polnesch Kultur haten an nach ëmmer hunn. No den Opdeelunge vu Polen hunn déi polnesch Artisten ëmmer erëm de Kampf ëm d'Onofhängegkeet vu Polen an de Mëttelpunkt vun hire Wierker gestallt. Als Beispill dofir sief un d'Gedichter an d'Epe vum [[Adam Mickiewicz]] an d'Prosawierker vun engem éischten Nobelpräisdréier an der Literatur, [[Henryk Sienkiewicz]] d'[[Mazurka]]ën, d'[[Polka]]en an d'[[Polonaise|Polonaisë]] vum [[Frédéric Chopin|Fryderyk Chopin]] erënnert. Haut ass déi breet gefächert Kultur vu Polen, wéi an de meeschte westleche Länner, vun den allgemenge Globaliséirungstendenze beaflosst. Si huet et awer fäerdeg bruecht an de gréissere Stied an um Land hir eegen Identitéit z'erhalen. Eng grouss Bedeitung huet de polnesche Symbolismus an déi polnesch Plakatmolerei. Och de polnesche Film mat senge groussen a bekannte Regisseure wéi dem [[Roman Polanski]], dem [[Andrzej Wajda]], dem [[Krzysztof Kieślowski]], dem [[Krzysztof Zanussi]], der [[Agnieszka Holland]] an dem [[Jerzy Hoffman]] huet eng grouss Renommée an der ganzer Welt kritt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Poland Wikivoyage: Polen] * [http://www.president.pl Offiziell Websäit vum President] * [https://web.archive.org/web/20181215174512/http://www.poland.gov.pl/?command=languages%2Fdo_choose&language_id=en Offiziellt Portal vu Polen] * [http://www.poland-tourism.pl/start.asp?tf=LU Polneschen Touristebüro] * [http://www.pot.gov.pl/ Portal fir Touristeninformatiounen] * [https://web.archive.org/web/20051026131522/http://www.ga.com.pl/royalty2.htm Biller op ga.com.pl] * [https://web.archive.org/web/20051017110415/http://www.poczta-polska.pl/mw/index.html Biller op poczta-polska.pl] * [http://www.seepoland.pl Panoramabiller] * [http://en.zamki.pl/ Buergen a Polen] * [https://web.archive.org/web/20051225060459/http://cf.geocities.com/fryderykchopin1929/ Säit vun der Unioun vun de Polen zu Lëtzebuerg] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Polen| ]] 67qv68wc647tqlhlemrw0lrnsiqnqnf 2689790 2689471 2026-08-07T08:50:38Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689790 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Rzeczpospolita Polska | Fändel = Flag of Poland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Polen | Wopen = Coat of arms of Poland-official.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Polen | National Devise = Bóg, Honor, Ojczyzna<br>("Gott, Éier, Heemecht") | Kaart= EU-Poland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Polnesch]] | Haaptstad = [[Warschau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 312 696<ref>[https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2018-roku,7,15.html Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2018, stan na 01.01.2018]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,5 | Bevëlkerung =38 485 779<ref>Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx]</ref><ref>Stand: 31. Dezember 2006, Quell: [http://web.archive.org/web/20080228154911/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_population_size_structure_teritorial_2006.pdf Concise Statistical Yearbook of Poland 2007] op [http://www.stat.gov.pl/ www.stat.gov.pl]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 123 | Onofhängegkeet = [[11. November]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[11. November]] | Nationalhymn = [[Mazurek Dąbrowskiego]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/2/26/PolandX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Złoty]] (PLN) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.pl]] | Telefonsprefix = +48 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Polen''' ([[Polnesch|pl]]: ''Polska'') ass e [[Staat]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]] an huet gemeinsam Grenze mat [[Litauen]], [[Russland]], [[Wäissrussland]], [[Ukrain]], [[Slowakei]], [[Tschechesch Republik]] an [[Däitschland]]. Polen ass zanter 1999 [[NATO]]-Member an ass den [[1. Mee]] [[2004]] der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäigetrueden. == Geographie == [[Fichier:polen topo.jpg|thumb|left|[[Topographie]] vu Polen]]D'Gebitt vu Polen besteet aus fënnef geographeschen Deeler. Am Nordwesten ass d'Ostmierküst, déi sech vun der Pommerschen- bis zur Danzeger Bucht erstreckt an déi duerch Dünen a Bannegewässer gekennzeechent ass. D'Küst, déi souzesoe riicht verleeft, gëtt duerch de [[Stettiner Haff|Stettiner-]], de [[Frisches Haff|Frischen Haff]] an duerch d'Pucker Bucht ënnerbrach. Am Norde wéi och an der Mëtt vum Land schléisst sech dat an der [[Eiszäit]] entstane mëtteleuropäescht Flaachland un. An hei gëtt et véier grouss Séiplateauen, ([[Masuresch Séieplack]], Kaschubesch Séieplack, [[Pommeresch Séieplack]] a Grousspolnesch Séieplack). Südlech dovu leien déi polnesch Mëttelgebiergsketten, de Krakauer-Tschenstochauer Jura, d'[[Hellegkräizbierger]], d'[[Beskiden]], d'[[Waldkarpaten]] an d'[[Sudeten]]. Déi héchst Ketten, d'[[Tatra]], ass e [[Geologie|geologesch]] villsäitegt Gebitt vun héije [[Bierg]]er (Hochgebirge). [[Fichier:Tatry 2005 Ciezka Dolina1.jpg|thumb|Biergséi an der [[Héich Tatra|Héijer Tatra]] an der Noperschaft vun der polnesch-slowakescher Grenz|lénks]] === Flëss a Séien === Déi längst [[Floss|Flëss]] sinn d'[[Weichsel]] mat 1.047&nbsp;km, de Grenzfloss [[Oder]] mat 854&nbsp;km, d'[[Warthe]] mat 808&nbsp;km an de [[Bug]] mat 772&nbsp;km. D'Weichsel an d'Oder mënde geneesou wéi déi vill kleng Flëss a Pommern an d'[[Baltescht Mier]]. D'[[Alle (Floss)|Alle]] an d'[[Angrapa|Angerapp]] fléissen iwwer de [[Pregel]], an d'Czarna Hańcza iwwer d'[[Memel (Floss)|Memel]] an d'Ostséi. Doniew gëtt et nach eng Rei vu klenge Flëss, wéi d'[[Jizera|Iser]] an de Sudeten, déi iwwer d'[[Elbe]] an d'[[Nordmier]] lafen. D'[[Orava (Floss)|Orava]] aus de Beskide flléisst iwwer d'[[Waag]] an d'[[Donau]] an och puer kleng aner Flëss aus de Bëschkarpate schëdden hiert [[Waasser]] iwwer den [[Dnister]] an d'[[Schwaarzt Mier]] aus. D'polnesch Flëss goufe scho ganz fréi fir d'Schëfffaart benotzt. D'[[Wikinger]] hu laang d'Schëfffart fir hir Raubzich queesch duerch Europa mëssbraucht, och op der Weichsel an der Oder. Am [[Mëttelalter]] an an der [[Neizäit]], wéi [[Polen-Litauen]] nach de Mielspäicher vu ganz Europa war, krut d'Verschëffung vun Agrarprodukten op der Weichsel a Richtung [[Gdańsk|Danzeg]] a virun no Westeuropa, eng grouss Importenz. Pole gëtt mat bal 10.000 zouene Waasserflächen, déi méi wéi een Hektar grouss sinn, zu deene Länner gerechent, déi déi meescht [[Séi]]en opzeweisen hunn. An Europa gëtt Polen an där Hisicht nëmme vu [[Finnland]] deklasséiert. Déi gréisst Séie mat iwwer 100&nbsp;km² Fläch sinn: [[Śniardwy]] (Spirdingséi) a [[Mamry]] (Mauerséi) an de [[Masuren]], wéi och [[Jezioro Łebsko]] (Leba-Séi) an [[Jezioro Drawsko]] (Dratzig-Séi) a Pommern. Nieft de Séieplateauen am Norden (Masuren, Pommern, Kaschubei, Grousspolen) gëtt et och eng grouss Zuel vu Séien an de Bierger, besonnesch an der Tatra, vun deenen de ''Miera'' (poln. [[Morskie Oko]]) flächeméisseg de gréissten ass. Den [[Hańcza]]-Séi, am Oste vun de Masuren, ass mat iwwer 100 m den déifste Séi vu Polen. == Politesch Konstellatioun == === Administrativ Andeelungen === Zanter dem [[1. Januar]] [[1999]] ass Polen a 16 ''[[Woiwodschaft]]en'', agedeelt. Si hunn all en eegent Parlament, e Chef (''Wojewoda''), dee vun der Zentralregierung ernannt gëtt, an ee vum Parlament gewielte Woiwodschaftsmarschall (''Marszalek'').[[Fichier:Polen.png|thumb|300px|Kaart vu Polen]] {|class="wikitable sortable" ! Nr. ! Numm ! Nr. ! Numm |- | 01. || [[Woiwodschaft Warmińsko-Mazurskie|Warmińsko-Mazurskie]] || 09 || [[Woiwodschaft Lubelskie|Lublin]] |- | 02 || [[Woiwodschaft Wielkopolskie|Grousspolen]] || 10 || [[Woiwodschaft Mazowieckie|Masowien]] |- | 03 || [[Woiwodschaft Świętokrzyskie|Świętokrzyskie]] || 11 || [[Woiwodschaft Dolnośląskie|Nidderschlesien]] |- | 04 || [[Woiwodschaft Podkarpackie|Karpatevirland]] || 12 || [[Woiwodschaft Opolskie|Oppeln]] |- | 05 || [[Woiwodschaft Małopolskie|Klengpolen]] || 13 || [[Woiwodschaft Podlaskie|Podlachien]] |- | 06 || [[Woiwodschaft Kujawsko-Pomorskie|Kujawien-Pommern]] || 14 || [[Woiwodschaft Pomorskie|Pommern]] |- | 07 || [[Woiwodschaft Lubuskie|Lebus]] || 15 || [[Woiwodschaft Śląskie|Schlesien]] |- | 08 || [[Woiwodschaft Łódź|Lodsch]] || 16 || [[Woiwodschaft Zachodniopomorskie|Westpommern]] |} === Ministerpresidente vu Polen zanter 1989 === [[Fichier:EPP Summit, 29 June, Brussels (53287183894) (cropped2).jpg|thumb|upright|Donald Tusk]] * 24. August 1989 bis 14. Dezember 1990: [[Tadeusz Mazowiecki]] * 12. Januar 1991 bis 5. Dezember 1991: [[Jan Bielecki]] * 23. Dezember 1991 bis 5. Juni 1992: [[Jan Olszewski]] * 5. Juni 1992 bis 10. Juli 1992: [[Waldemar Pawlak]] * 11. Juli 1992 bis 25. Oktober 1993: [[Hanna Suchocka]] * 26. Oktober 1993 bis 1. Mäerz 1995: [[Waldemar Pawlak]] * 4. Mäerz 1995 bis 26. Januar 1996: [[Jozef Oleksy|Józef Oleksy]] * 15. Februar 1996 bis 17. Oktober 1997: [[Włodzimierz Cimoszewicz]] * 17. Oktober 1997 bis 19. Oktober 2001: [[Jerzy Buzek]] * 19. Oktober 2001 bis 2. Mee 2004: [[Leszek Miller]] * 2. Mee 2004 bis 31. Oktober 2005: [[Marek Belka]] * 31. Oktober 2005 bis 10. Juli 2006: [[Kazimierz Marcinkiewicz]] * 10. Juli 2006 bis 16. November 2007: [[Jarosław Kaczyński]] * 16. November 2007 bis Spetember 2014: [[Donald Tusk]] * 22. September 2014 bis November 2015: [[Ewa Kopacz]] * November 2015 bis Dezember 2017: [[Beata Szydło]] * Dezember 2017 bis Dezember 2023: [[Mateusz Morawiecki]] * zanter Dez. 2023: [[Donald Tusk]] == Bevëlkerung == [[Fichier:Aleja Niepodległości Warsaw 2022 aerial.jpg|thumb|Warschau, haut]] [[Fichier:Poznań Old Town (cropped).jpg|thumb|Poznań]] [[Fichier:Ayuntamiento Principal, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|thumb|Gdańsk]] === Polnesch Groussstied === Dës Lëscht begräift d'Bevëlkerung an de gréisste Stied vu Polen an de Joren [[1900]], an [[1999]] an déi rezentst Donnéeë vun [[2004]]. {|class="wikitable sortable" |- ! Plaz ! Changement ! Nummm vun der Stad ! colspan="3" | Populatioun |- ! 2004 ! +/-1999 ! ! Jni 2004 ! 1999 ! 1900 |- align="right" | 1. || || align="left" | [[Warschau]] | 1 690 821 || 1 618 468 | 756 400 |- align="right" | 2. || || align="left" | [[Łódź]] || 776 297 || 806 728 | 351 600 |- align="right" | 3. || || align="left" | [[Krakau]] | 757 500 || 740 666 || 91 300 |- align="right" | 4. || || align="left" | [[Wrocław]] | 636 854 || 637 877 || 422 700 |- align="right" | 5. || || align="left" | [[Poznań]] || 573 003 || 578 235 | 117 000 |- align="right" | 6. || || align="left" | [[Gdańsk]] || 460 524 || 458 988 | 140 600 |- align="right" | 7. || || align="left" | [[Szczecin]] | 413 294 || 416 988 || 210 700 |- align="right" | 8. || || align="left" | [[Bydgoszcz]] | 369 151 || 386 855 || 52 200 |- align="right" | 9. || || align="left" | [[Lublin]] || 355 953 || 356 251 | 53 600 |- align="right" | 10. || || align="left" | [[Katowice]] | 321 616 || 345 934 || 31 700 |- align="right" | 11. || || align="left" | [[Białystok]] | 291 917 || 285 000 || 66 000 |- align="right" | 12. || +1 || align="left" | [[Gdynia]] | 253 651 || 253 521 || 900 |- align="right" | 13. || -1 || align="left" | [[Częstochowa]] | 248 894 || 257 812 || 53 700 |- align="right" | 14. || || align="left" | [[Sosnowiec]] | 229 207 || 244 102 || 86 700 |- align="right" | 15. || || align="left" | [[Radom]] || 227 944 || 232 262 | 30 100 |- align="right" | 16. || || align="left" | [[Kielce]] | 209 962 || 212 383 || 23 200 |- align="right" | 17. || +1 || align="left" | [[Toruń]] | 208 386 || 206 158 || 29 600 |- align="right" | 18. || || align="left" | [[Gliwice]] | 201 186 || 212 164 || 52 400 |- align="right" | 19. || || align="left" | [[Bytom]] || 199 219 || 205 560 | 51 400 |- align="right" | 20. || || align="left" | [[Zabrze]] | 193 212 || 200 177 |- align="right" |} === Relioun === [[Fichier:Stary kosciol w Haczowie.jpg|thumb|Holzkierch am Virland vun de Karpaten]] [[Fichier:Częstochowa, wieża bazyliki jasnogórskiej widziana z wałów - 2023.09.15.jpg|miniatur|Déi bekannt Wallfaartsplaz Czestochowa]] Zanter dem [[Zweete Weltkrich]] ass d'Land bal eenheetlech [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]]<ref>Kathoulesch wéinst der Ännerung vun de Grenzen a [[Chrëschtentum|chrëschtlech]] wéinst der Ermuerdung vun de polnesche Judden</ref> – ongeféier 90 % [[Réimesch-kathoulesch Kierch|réimesch-kathoulesch]], dovu praktizéiren ongeféier 70 % ; 1,3 % polnesch-orthodox; 0,3 % Zeuge Jehovas; 0,2 % griichesch-kathoulesch; 0,2 % evangeelesch-lutheresch. Bis haut ass de fréiere [[Poopst]] [[Jean-Paul II. (Poopst)|Jean-Paul II.]] (1920-2005), dee viru senger Wal zum Poopst als Karol Wojtyła, [[Bëschof|Äerzbëschof]] vu [[Krakau]] war staark veréiert. Hien hat an eng wichteg Roll beim Ëmschwonk am Ostblock gespillt. == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vu Polen}} === Virhistoresch Zäit a Grënnung === Scho wärend der [[Äiszäit]] hu Jeeër am Gebitt vum haitege Pole gelieft. Wärend der [[Antiquitéit]] hat d'Bevëlkerung am aktuelle Polen iwwer d'[[Bernsteinstrooss]]en Handelsbezéihunge mat [[Réimescht Räich|Roum]] a [[Griicheland]]. D'[[Ostgermanen|Germanesch Stämm]], déi sech zanter ongeféier 1000 v. Chr. an Nord- a Westpolen néiergelooss haten, sinn an der Spéidantikitéit an de Raum vum haitegen [[Italien]], Däitschland, [[Frankräich]], [[Spuenien]] an Tunesien virugezunn an hu sech mat der do usiesseger Bevëlkerung vermëscht. An der [[Vëlkerwanderung]] koumen aner Vëlker, dorënner [[Hunnen]], [[Slawen]] an [[Awaren]] an dat haitegt Polen. Dauerhaft hu sech vum [[5. Joerhonnert]] un d'[[Westslawen]] op polneschem Gebitt néiergelooss: [[Lech]] und [[Siemowit]]. Polen, deem säin Numm vum westslawesche Stamm vun de [[Polanen]] hierkënnt, ass als Herzogtum am fréien 10. Joerhonnert vu [[Posen]] a [[Gniezno|Gnesen]] aus gegrënnt ginn. Et gouf vun 960 bis 992 vum Herzog [[Mieszko I.]] aus der Dynastie vun de [[Piasten|Piaste]] regéiert. 966 huet de Mieszko I. sech nom réimesch-katholesche Ritus [[Daf (Sakrament)|deefe]] gelooss. Den Territoire, huet no den Erueweronge vum Mieszko I. a sengem Fils [[Boleslaw I. (Polen)|Boleslaw dem Tapferen]], dem haitege Pole staark geglach. Ëm 997 huet Polen en enkt politesch-militärescht Bündnis mat dem [[Hellegt Réimeisch Räich|Hellege Réimesche Räich]]. Wärend dem Staatsakt zu Gnesen am Joer 1000 gouf dëse Pakt vum polneschen Herrscher Boleslaw I. an dem Keeser [[Otto III. (HRR)|Otto III.]] bestätegt. Mat der Kréinung vum Boleslaw am Joer 1025 gouf Polen e Kinnekräich. === Mëttelalter an Neizäit === [[Fichier:Poland1020.png|thumb|300px|Polen (1020)|lénks]] Wärend der Regentschaft vum Piast [[Kasimir I. (Polen)|Kasimir I.]], gouf d'Haaptstad 1040 vu Gnesen no Krakau verluecht. Polen ass duerch Rivalitéiten an der Nofolleg 1138 a sechs onofhängeg Herzogtemer zerfall: Klengpolen, Grousspolen, Pommern, Pommerellen, [[Schlesien]] a Masowien. D'Jore bis zur "Wiedervereinigung" waren duerch [[Feudalismus|feudalistesch]] Territorialzersplitterung geprägt. Ufank vum 14. Joerhonnert gouf Polen ënner der Regentschaft vum [[Wladyslaw I. Ellenlang|Wladyslaw I.]] erëm vereenegt. Säi Fils, de [[Kasimir de Groussen]], huet dem Papp seng Beméiunge fir d'Eenheet fortgesat a Reformen duerchgefouert, déi Polen zu enger mächteger Positioun a [[Mëtteleuropa]] verhollef hunn. 1386 koum et duerch Bestietnes zum duebele Staat Polen-Litauen, deen an den nächsten 300 Joer d'Geschécker a Mëttel- an [[Osteuropa]] a staarkem Mooss beeaflosst huet. D'Adelsrepublik, ass am 17. an 18. Joerhonnert an eng lang Kris geroden déi duerch eng Rei vu [[Krich]]er mat [[Schweden]], dem [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]], [[Russland]], [[Brandenburg (Land)|Brandenburg]]-[[Preisen]] a [[Siebenbürgen]] gekennzeechent waren. An den dräi Opdeelunge vu Polen 1772, 1793 a 1795 gouf déi schwach Positioun vu Pole vu sengen Nopere Preisen, [[Éisträich]] a Russland ausgenotzt, fir d'Land zu gläicher Zäit z'iwwerfalen an et ënner sech an dräi verschidde Staaten opzedeelen. Op d'Dränge vum franséische Keeser [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] ass 1807, am Kader vum Friddensofkomme vun Tilsit, aus den zwou leschten Opdeelungen e relativ klengt [[Herzogtum Warschau]], als [[Vasall]]estaat vu Frankräich entstanen, deem et 1809 gelongen ass, Deeler vu Klengpolen erëm vun Éisträich lasszeknäppen. Wéinst der Néierlag vun der polnesch-franséischer Allianz am Krich vun 1812 souwéi an der [[Völkerschlacht bei Leipzig]] am Joer 1813, koum et um [[Wiener Kongress]] zu enger neier Opdeelung vu Polen. Grousspolen ass als [[Provënz Posen]] erëm u Preisen ofgetratt ginn. Éisträich huet dat nees erëmkritt wat him aus der éischter Deelung vu Polen zougefall war. Krakau gouf zur Republik Krakau als engem eegene Staat erhuewen. Wat iwwereg blouf gouf als „Kinnekräich Polen“ 1815 an enger [[Personalunioun]] mat dem russeschen Zareräich verbonn, war also formal, vum selwechten Herrscher wéi dee vu Russland ofgesinn, onofhängeg, eng Onofhängegkeet, déi Polen allerdéngs lues a lues ënner der zaristescher Verwaltung verluer gaangen ass. Doduerch koum et 1830 zum feelgeschloenen [[Novemberopstand]] an deem d'Pole probéiert haten déi russesch Friemherrschaft ofzerëselen. D'Oppressioun ass am russeschen an am preiseschen Deel dorophin ëmmer méi grouss ginn. D'Bezeechnung Pole gouf souguer verbueden an d'Land gouf duerch d'russesch Muecht a [[Weichsel]]land ëmgedeeft. === Onofhängegkeet an Zweet Republik 1918–1939 === {{Méi Info 2|Onofhängegkeet vu Polen|Polneschen nationalen Onofhängegkeetsdag}} [[Fichier:Poland1937linguistic.jpg|thumb|300px|Polen no dem [[Riga|Fridde vu Riga]] mat [[Sowjetrussland]] den 18. Mäerz 1921]] Am [[Éischte Weltkrich]] hunn [[Däitscht Räich|Däitschland]] an [[Éisträich-Ungarn]] d'Grënnung vun engem polnesche Staat beschloss. Dat war méi géint Russland geriicht a manner als Unerkennung vun der polnescher Eegestaatlechkeet. Duerch de Krich hat dee Beschloss awer keng Auswierkung. No der Néierlag vun de Länner, déi Polen opgedeelt haten, krut Polen 1919, nom Éischte Weltkrich, seng [[Souveränitéit]] erëm. Duerch den [[Traité vu Versailles (1919)|Traité vu Versailles]] gouf d'Onofhängegkeet vu Polen 1919 och an engem internationale Kader ënnermauert. Vun de Länner, déi de Krich gewonnen haten, goufen an Osteuropa d'Grenzen no Bevëlkerungsmajoritéiten nei gezeechent. D'[[Weimarer Republik]] war gezwongen, d'[[Preisen|preisesch]] Provënze Westpreußen a Posen erëm ofzeginn. Vun 1919–1926 hunn du ronn 700.000 Mënschen dat Gebitt verlooss. D'international Verhältnesser blouwen nom Zesummebroch vun der däitscher a russescher Monarchie gespaant. Am August 1920 huet déi Rout Arméi Polen iwwerfall, goufen awer vum polnesche Marschall [[Pilsudski]] bezwongen. Duerch de Friddensvertrag vu Riga, den 18. Mäerz 1921, ass dunn d'Ostgrenz vu Polen ëm 250&nbsp;km no Oste geréckelt ginn. === Zweete Weltkrich 1939-1945 === Mat dem [[Polefeldzuch|Iwwerfall op Polen]] duerch den [[Adolf Hitler|Hitler]] den 1. September an duerch d'Sowjetunion de 17. September 1939, huet den Zweete Weltkrich an Europa ugefaangen. Nom Zesummebroch vun der polnescher Front ass déi polnesch Regierung op [[Paräis]] an duerno op [[London]] geflücht, wou se eng Exilregierung op d'Bee gesat an de Widderstand organiséiert huet. Den Hitler huet zu Vergeltungsmoossname gegraff a mam [[Reinhard Heydrich]] d'Liquidatioun vun der polnescher Führunsschicht ënnerholl. Eleng an de véier éischte Méint vun dëser Aktioun sinn 10.000 Persounen erschoss ginn. Dozou huet och d'Vernichtung vun de Judde gehéiert. Et gouf op polneschem Gebitt eng Rei vu Konzentratiounslageren, wéi [[KZ Auschwitz|Auschwitz]], [[KZ Majdanek|Majdanek]], [[Vernichtungslager Treblinka|Treblinka]], an deenen och vill Polen agespaart gi sinn, oder als Zwangsaarbechter no aneren Destinatiounen deportéiert goufen. Een Deel vu Pole gouf als "[[Generalgouvernement]]" dem Reichsminister [[Hans Frank]] ënnerstallt, deen de Pole seng Gewalt ze spire ginn huet. Och d'Polen, déi ënner d'sowjetesch Herrschaft gerode waren, goufen net vun Ënnerdréckunsmoossname verschount. Et gëtt ugeholl, datt ongeféier 1,5 Millioune polnesch Bierger deportéiert goufen. 300.000 polnesch Zalldote koumen a sowjetesch Krichsgefaangeschaft, nëmmen 82.000 vun hinnen hunn iwwerlieft. E groussen Deel vun den Offizéier – ongeféier 40.000 - goufe vu sowjeteschen Truppen 1940 bei [[Katyn]] an och an de Lagere vu Starobielsk, Kozielsk an Ostaszków ermuert. Vill polnesch Zaldoten hunn op der Säit vun den Alliéierten op alle Fronten oder hunn am polneschen Ënnergrond géint d'Besetzer als Partisane gekämpft. Den [[Opstand am Warschauer Ghetto|Opstand vun de Judden am Warschauer Ghetto]] an [[Warschauer Opstand|dee vun der polnescher Heemechtsarméi]] kuerz viru Krichsënn huet e legendäre Charakter. Dësen Opstand gouf bluddeg néiergeschloen. Dobäi sinn 180 000 bis 250 000 Persounen ëmkomm an d'Warschauer Bannestad gouf dem Erdbuedem gläichgemaach. Dat ass am August 1944 geschitt, wéi d'Sowjettruppe scho virun der Dier vu Warschau stoungen, hire Virmarsch um Ufer vun der [[Weichsel]] awer gestoppt an nogekuckt hunn, wéi déi Warschauer Bevëlkerung sech verblutt huet. Alles an allem: Polen ass dat Land, dat am Zweete Weltkrich pro Kapp vun der Bevëlkerung de gréissten Zoll huet misse bezuelen, mënschlech a materiell gesinn. === Volleksrepublik, Sozialismus an d'Gewerkschaftsbeweegung Solidarność (1945–1989) === No dem Enn vum Zweete Weltkrich goufen, 1945, d'Grenze vum fréiere Polen wéinst dem [[Potsdamer Ofkommes]] no Weste geréckelt: Polen huet den ethnesch gemëschte, majoritär vun Ukrainer a Wäissrusse bewunnten Drëttel vu sengem Territoire un d'Sowjetunioun missen oftrieden an déi do usiessech polnesch Awunner (2,5 Millioune Mënschen) goufe verdriwwen. Am Westen an Norde sinn déi däitsch Gebidder ëstlech vun der [[Oder]] a [[Lausitzer Neiße]] („[[Oder-Neiße-Grenze|Oder-Neiße-Linie]]“) u Pole gefall. Déi nei Grenze goufen am Potsdamer Ofkommes festgeschriwwen. Doriwwer eraus huet Polen, vun de Russen encouragéiert, déi westlech vun der Oder geleeë Stad [[Stettin]](an d'Gebidder rondrëm) besat an och an hiren Territoire incorporéiert. Dat ass méi spéit vertraglech confirméiert a vun de conernéierte Länner akzeptéiert ginn. Och wa Polen als Volleksrepublik theoreetesch en autonome Staat war, huet et sech mat der russescher Fuchtel missen offannen. Vun 1956 un ass et no Opstänn ënner dem KP-Chef [[Wladyslaw Gomulka]] zu enger gewësser Entstalinséirung komm. Domat war d'Resistenz géint de [[Kommunismus]] allerdéngs net zu Enn. D'Grënnung vun der Gewerkschaft [[Solidarność]] ënner dem [[Lech Walesa]] huet e gesellschaftlechen Ëmschwong mat sech bruecht. No revolutionären Zeene vun 1980 bis 1989, déi de 4. an 18. Juni 1989 zu den éischte fräie Walen am [[Ostblock]] geféiert hunn, gouf de kommunistesche Regime duerch eng demokratesch, fräi gewielte Regierung ersat. Bei de Parlamentswale vum 4. an 18. Juni 1989 huet de Biergerkommitee Solidarnosc, (d'politesch Organisatioun vun der Gewerkschaft Solidaritéit), sämtlech 160 (vu 460) freigewielte Sëtz an der Chamber a 99 vun 100 Sëtzen amm neigeschaafte Senat. Den [[Tadeusz Mazowiecki]] gouf den éischten netkommunistesche Ministerpresident vu Polen no 1945. Vun do un ass déi polnesch [[Plangwirtschaft]] an eng Maartwirtschaft ëmgewandelt ginn. Am Dezember 1990 ass de fréiere Solidarność-President Lech Wałęsa vum Vollek zum Staatspresident gewielt ginn an am Dezember 1999 ass Polen an der Amtszäit vum Premier [[Aleksander Kwaśniewski]] der [[NATO]] bäigetrueden. Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäeschen Unioun]] gouf Polen den 1. Mee 2004, zesumme mat néng anere Staaten. == Wirtschaft == D'polnescht Bruttosozialprodukt huet 2004 der Weltbank no 491.549 Mio. USD erreecht, wouduerch Pole sech op déi 22. Plaz op der Lëscht vun de gréisste Volkswirtschafte vun der Welt klasséiert huet. D'Inflation gëtt fir 2005 op 1,8 % geschat, ass also méi déif wéi déi an der [[Eurozon]]. De polneschen [[Zloty]] huet sech am Verglach zum Euro an dem US-Dollar gefestegt. Déi offiziell Aarbechtslosequot läit bei 15,7 % (Juni 2006), wat ongeféier 2,4 Mio. Mënschen am erwerbsfäegen Alter ausmécht. 2004 waren eppes 500.000 polnesch Staatsbierger an der EU beschäftegt, 324.000 dovun als Saisonaarbechter an der däitscher Landwirtschaft an Industrie, 73.000 a Groussbritannien, 14.500 an Irland an eng 9.800 a Spuenien an a Frankräich. Den Export huet 2004 73,78 Mrd. USD an den Import 88,16 Mrd. USD erreecht. Den héijen Aussenhandelsdefizit ass awer am Gaang ze falen. Mat 24,4 % ass Däitschland de gréissten Handelspartner. Aner wichteg Handelspartner sinn d'Ukrain, Italien, Frankräich, Groussbritannien, d'Tschechesch Republik an och d'USA an d'[[Volleksrepublik China]]. === Primäre Secteur === Wéi üblech, gëtt am primäre Secteur tëscht Landwirtschaft, Bauwirtschaft a Biergbau ënnerscheet. ==== Landwirtschaft ==== [[Fichier:Chyża (budynek).jpg|thumb|400px|right|Klenge Bauerenhaff zu Przyslup (Karpatevirland)]] De primäre Secteur war bis an d'19. Jh. den Haaptwirtschaftszweig an der Adelsrepublik, déi bis zu den Deelunge vu Polen als Weessspäicher vun Europa ugesi ginn ass. D'Agrarprodukter aus de risege Gidder vu Klengpolen an der Ukrain goufen iwwer d'[[Weichsel]] op [[Gdańsk|Danzeg]] per Schëff no Westeuropa transportéiert. D'Bedeitung vum Agrarsecteur geet haut zeréck. 2004 huet en nëmmen nach 4 % zum BSP bäigedroen. D'Majoritéit vun de polnesche Bauere war fir den EU-Beitrëtt well se vu Subventioune profitéiere wollten, an den europäesche Maart fir hir Produkter opgaangen ass. ==== Bauwirtschaft ==== De polnesche Bau profitéiert vun engem Boom wéinst de villen disponiblen Terrainen an de bëllegen Aarbechtskräften an deem Secteur. Allerdéngs ass de Bau handikapéiert wéinst der staarker Ofwanderung an doduerch dem Manktem u qualifizéierte Kräften. ==== Biergbau ==== Polen ass duerch [[Schlesien]] "traditiounsgeméiss" e Biergbauland. Déi gréisst Aktiegesellschaften, déi op der Bourse cotéiert ginn, si Firmen déi am Biergbau oder an der Energiebranche schaffen. === Sekundäre Secteur (Industrie) === Den industrielle Secteur spillt zanter dem Enn vum [[19. Joerhonnert]] eng éischt Roll, ass awer no 1989 vum Dëngschtleeschtungssecteur iwwerholl ginn. Vill grouss Betriber, déi am haarde Wettbewerb mat auslänneschen Entreprisen handicapéiert waren, hunn an den nonzeger Jore missen zoumachen a goufen ersat vun auslänneschen Entreprisen déi vun de bëllegen Aarbechtskräfte profitéiert hunn, sou z.&nbsp;B. an der Automobil- an Elektroindustrie. === Tertiäre Secteur (Déngschtleeschtungen) === De Secteur vun de Servicer dominéiert zanter 1989 déi polnesch Wirtschaft an dréit haut zu iwwer d'Hallschent zum BSP bäi. Säi Mëttelpunkt ass d'Finanzmetropole an Haaptstad [[Warschau]], wou déi meescht Enterprisen aus dem tertiären Secteur hire Sëtz hunn. Och zu [[Poznań]], Stad vun de Foiren, zu [[Kraków|Krakau]] an zu [[Wrocław]], dem fréiere Breslau, hu sech d'Dëngschtleeschtungsaktivitéite staark entwéckelt. == Kultur == [[Fichier:Wańkowicz Adam Mickiewicz (detail).jpg|thumb|160px|Den Adam Mickiewicz, ee vun de gréissten Dichter vu Polen]] [[Fichier:Eugène Ferdinand Victor Delacroix 043.jpg|left|thumb|160px|De Frédérique Chopin, gemoolt vum franséische Moler Delacroix]] D'polnesch Kultur ass räich a variéiert. Dat ass op déi komplex Geschicht zeréckzeféieren, vun deem Land staark hin an hier gezu gouf. Am Mëttelalter an an der Neizäit war déi multikulturell [[Adelsrepublik]] ee Foyer (Schmelztiegel) vu verschiddene Kulturen a Reliounen, déi alleguer hiren Afloss op déi polnesch Kultur haten an nach ëmmer hunn. No den Opdeelunge vu Polen hunn déi polnesch Artisten ëmmer erëm de Kampf ëm d'Onofhängegkeet vu Polen an de Mëttelpunkt vun hire Wierker gestallt. Als Beispill dofir sief un d'Gedichter an d'Epe vum [[Adam Mickiewicz]] an d'Prosawierker vun engem éischten Nobelpräisdréier an der Literatur, [[Henryk Sienkiewicz]] d'[[Mazurka]]ën, d'[[Polka]]en an d'[[Polonaise|Polonaisë]] vum [[Frédéric Chopin|Fryderyk Chopin]] erënnert. Haut ass déi breet gefächert Kultur vu Polen, wéi an de meeschte westleche Länner, vun den allgemenge Globaliséirungstendenze beaflosst. Si huet et awer fäerdeg bruecht an de gréissere Stied an um Land hir eegen Identitéit z'erhalen. Eng grouss Bedeitung huet de polnesche Symbolismus an déi polnesch Plakatmolerei. Och de polnesche Film mat senge groussen a bekannte Regisseure wéi dem [[Roman Polanski]], dem [[Andrzej Wajda]], dem [[Krzysztof Kieślowski]], dem [[Krzysztof Zanussi]], der [[Agnieszka Holland]] an dem [[Jerzy Hoffman]] huet eng grouss Renommée an der ganzer Welt kritt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Poland Wikivoyage: Polen] * [http://www.president.pl Offiziell Websäit vum President] * [https://web.archive.org/web/20181215174512/http://www.poland.gov.pl/?command=languages%2Fdo_choose&language_id=en Offiziellt Portal vu Polen] * [http://www.poland-tourism.pl/start.asp?tf=LU Polneschen Touristebüro] * [http://www.pot.gov.pl/ Portal fir Touristeninformatiounen] * [https://web.archive.org/web/20051026131522/http://www.ga.com.pl/royalty2.htm Biller op ga.com.pl] * [https://web.archive.org/web/20051017110415/http://www.poczta-polska.pl/mw/index.html Biller op poczta-polska.pl] * [http://www.seepoland.pl Panoramabiller] * [http://en.zamki.pl/ Buergen a Polen] * [https://web.archive.org/web/20051225060459/http://cf.geocities.com/fryderykchopin1929/ Säit vun der Unioun vun de Polen zu Lëtzebuerg] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Polen| ]] 8xlf891g287ra3sjbc01pqdt18xzvz2 0 10803 2689348 2689157 2026-08-07T08:36:22Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689348 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = The Commonwealth of the Bahamas | Fändel = Flag of Bahamas.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Bahamas | Wopen = Coat of arms of Bahamas.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Bahamas | National Devise = | Kaart = Bahamas in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Nassau]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q778|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q778|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 13.939 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q778|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q778|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 29 | Onofhängegkeet = [[10. Juli]] [[1973]] vum [[Vereengt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[10. Juli]] | Nationalhymn = [[March On, Bahamaland]] | Wärung = [[Bahama-Dollar]] (BSD) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.bs]] | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = CIA map of the Bahamas.png|D'Bahamen | Extra Bild2 = }} D''''Bahamas''', mam ganzen Numm '''The Commonwalth of the Bahamas''', ass eng Inselgrupp nërdlech vu [[Kuba]] a südëstlech vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. Den [[Inselstaat]] an der Karibik besteet aus 690 [[Insel]]en déi sech iwwer 800&nbsp;km erstrecken a vun deenen nëmmen 29 bewunnt sinn. D'[[Haaptstad]], an zugläich gréisst Stad ass [[Nassau (Bahamas)|Nassau]] op der Insel [[New Providence]]. == Geschicht == De [[Christoph Kolumbus]] huet den [[12. Oktober]] [[1492]] d'Bahamas entdeckt an op der Insel San Salvador am Osten ugeluecht. === Klima === == Politik == D'Bahamas si Member vum [[Commonwealth of Nations|Brittesche Commonwealth]] a vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]]. De [[Staat]] erkennt d'Kinnigin [[Elizabeth II. vum Vereengte Kinnekräich|Elisabeth II. vu Groussbritannien]] als Staatscheffin un, déi vun engem Generalgouverneur representéiert gëtt. De legislative System berout op zwou Branchen, der parlamentarescher Assemblee an dem Senat. == Bevëlkerung == Bei der Vollekszielung 1990 goufen et 255.00 Awunner, dovun 72&nbsp;% Schwaarzer, 14&nbsp;% [[Mulatt]]en, an 12&nbsp;% Wäisser. == Relioun == == Sprooch == Déi offiziell Sprooch ass [[Englesch]], donieft ass [[Kreolesch]] wäit verbreet. == Ekonomie == D'Bahamas ass eng wichteg [[Finanzplaz]], déi, wéi och [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], fir d'Domziliatiounen, ënner anerem vu [[Captive]]-Gesellschaften, gesicht ass. Een anere wichtegen ekonomesche Facteur ass den [[Tourismus]]. == Kultur == == Kuckeswäertes == == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.bahamas.com/bahamas/about/index.aspx Säit mat Donnéeën iwwer d'Bahamas] {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Bahamas| ]] dkkkhzsrdsdjf7nynvz9ppzc36no2l0 2689682 2689348 2026-08-07T08:48:00Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689682 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = The Commonwealth of the Bahamas | Fändel = Flag of Bahamas.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Bahamas | Wopen = Coat of arms of Bahamas.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Bahamas | National Devise = | Kaart = Bahamas in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Nassau]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q778|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q778|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 13.939 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q778|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q778|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 29 | Onofhängegkeet = [[10. Juli]] [[1973]] vum [[Vereengt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[10. Juli]] | Nationalhymn = [[March On, Bahamaland]] | Wärung = [[Bahama-Dollar]] (BSD) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.bs]] | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = CIA map of the Bahamas.png|D'Bahamen | Extra Bild2 = }} D''''Bahamas''', mam ganzen Numm '''The Commonwalth of the Bahamas''', ass eng Inselgrupp nërdlech vu [[Kuba]] a südëstlech vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]. Den [[Inselstaat]] an der Karibik besteet aus 690 [[Insel]]en déi sech iwwer 800&nbsp;km erstrecken a vun deenen nëmmen 29 bewunnt sinn. D'[[Haaptstad]], an zugläich gréisst Stad ass [[Nassau (Bahamas)|Nassau]] op der Insel [[New Providence]]. == Geschicht == De [[Christoph Kolumbus]] huet den [[12. Oktober]] [[1492]] d'Bahamas entdeckt an op der Insel San Salvador am Osten ugeluecht. === Klima === == Politik == D'Bahamas si Member vum [[Commonwealth of Nations|Brittesche Commonwealth]] a vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]]. De [[Staat]] erkennt d'Kinnigin [[Elizabeth II. vum Vereengte Kinnekräich|Elisabeth II. vu Groussbritannien]] als Staatscheffin un, déi vun engem Generalgouverneur representéiert gëtt. De legislative System berout op zwou Branchen, der parlamentarescher Assemblee an dem Senat. == Bevëlkerung == Bei der Vollekszielung 1990 goufen et 255.00 Awunner, dovun 72&nbsp;% Schwaarzer, 14&nbsp;% [[Mulatt]]en, an 12&nbsp;% Wäisser. == Relioun == == Sprooch == Déi offiziell Sprooch ass [[Englesch]], donieft ass [[Kreolesch]] wäit verbreet. == Ekonomie == D'Bahamas ass eng wichteg [[Finanzplaz]], déi, wéi och [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], fir d'Domziliatiounen, ënner anerem vu [[Captive]]-Gesellschaften, gesicht ass. Een anere wichtegen ekonomesche Facteur ass den [[Tourismus]]. == Kultur == == Kuckeswäertes == == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.bahamas.com/bahamas/about/index.aspx Säit mat Donnéeën iwwer d'Bahamas] {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Bahamas| ]] pr7p84abarui6dw61ojmzvs6k9e3xx8 0 11822 2689436 2689127 2026-08-07T08:38:37Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689436 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Lietuvos Respublika | Fändel = Flag of Lithuania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Litauen | Wopen = Coat of Arms of Lithuania.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Litauen | National Devise = | Kaart= EU-Lithuania.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Litauesch]] | Haaptstad = [[Vilnius]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 65.300 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 897 430<ref>Geschat fir 2025 vum litaueschen Departement fir Statistik [http://www.stat.gov.lt/lt/ ''(Statistikos Departamentas)'']</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 44,4 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]] resp. der [[Sowjetunioun]],<br>[[16. Februar]] [[1918]] (proklaméiert)<br>[[11. Mäerz]] [[1990]] (erëmkritt) | Nationalfeierdag = [[16. Februar]] | Nationalhymn = [[Tautiska Giesme]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/7f/LithuaniaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.lt]] | Telefonsprefix = +370 | Notizen = | Extra Bild = Un-lithuania.png | Extra Bild2 = }} '''Litauen''' ([[litauesch]]: ''Lietuva'') ass eng Republik an [[Europa (Kontinent)|Nordosteuropa]], an de südlechste [[Baltikum|baltesche Staat]]. Am Norde grenzt d'Land u [[Lettland]], am Osten a Süden u [[Wäissrussland]], am Südwesten u [[Polen]] an am Westen un de [[Russland|russeschen]] [[Oblast Kaliningrad]]. Zum Westen hin huet Litauen Zougank zum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]]. D'Haaptstad an och gréisst Stad ass [[Vilnius]]. == Geschicht == Virum 11. Mäerz 1991 war Litauen d'[[Litauesch Sozialistesch Sowjetrepublik]]. [[2004]] gouf Litaue Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a vun der [[NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> Den 21. Dezember 2007 ass et dem [[Schengen-Raum]] an den 1. Januar 2015 der [[Eurozon]] bäigetrueden.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/595611.html|Titel=Elo 19 Memberen: Litauen ass der Eurozon bäigetrueden|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Literatur == * Audra Kairienė, ''Lituanie: Histoire - Nature - Culture - Villes'' ; Vilnius (R. Paknio leidykla), 2008; 112 Säiten (ill.); aus dem Litaueschen iwwersat vun der Caroline Paliulis. ISBN 978-9955-736-14-1 == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.president.lt Offiziell Säit vum President] {{fr}} {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Litauen| ]] suaq4vzv6cvd4u0cs98j15ocpwd8uet 2689759 2689436 2026-08-07T08:49:52Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689759 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Lietuvos Respublika | Fändel = Flag of Lithuania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Litauen | Wopen = Coat of Arms of Lithuania.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Litauen | National Devise = | Kaart= EU-Lithuania.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Litauesch]] | Haaptstad = [[Vilnius]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 65.300 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 897 430<ref>Geschat fir 2025 vum litaueschen Departement fir Statistik [http://www.stat.gov.lt/lt/ ''(Statistikos Departamentas)'']</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 44,4 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]] resp. der [[Sowjetunioun]],<br>[[16. Februar]] [[1918]] (proklaméiert)<br>[[11. Mäerz]] [[1990]] (erëmkritt) | Nationalfeierdag = [[16. Februar]] | Nationalhymn = [[Tautiska Giesme]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/7f/LithuaniaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.lt]] | Telefonsprefix = +370 | Notizen = | Extra Bild = Un-lithuania.png | Extra Bild2 = }} '''Litauen''' ([[litauesch]]: ''Lietuva'') ass eng Republik an [[Europa (Kontinent)|Nordosteuropa]], an de südlechste [[Baltikum|baltesche Staat]]. Am Norde grenzt d'Land u [[Lettland]], am Osten a Süden u [[Wäissrussland]], am Südwesten u [[Polen]] an am Westen un de [[Russland|russeschen]] [[Oblast Kaliningrad]]. Zum Westen hin huet Litauen Zougank zum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]]. D'Haaptstad an och gréisst Stad ass [[Vilnius]]. == Geschicht == Virum 11. Mäerz 1991 war Litauen d'[[Litauesch Sozialistesch Sowjetrepublik]]. [[2004]] gouf Litaue Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a vun der [[NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}</ref> Den 21. Dezember 2007 ass et dem [[Schengen-Raum]] an den 1. Januar 2015 der [[Eurozon]] bäigetrueden.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/595611.html|Titel=Elo 19 Memberen: Litauen ass der Eurozon bäigetrueden|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Literatur == * Audra Kairienė, ''Lituanie: Histoire - Nature - Culture - Villes'' ; Vilnius (R. Paknio leidykla), 2008; 112 Säiten (ill.); aus dem Litaueschen iwwersat vun der Caroline Paliulis. ISBN 978-9955-736-14-1 == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.president.lt Offiziell Säit vum President] {{fr}} {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Litauen| ]] 1ba4hn4o8l69b1gguxkz06k2wol8gt7 0 12289 2689391 2461415 2026-08-07T08:37:31Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689391 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Gibraltar | Fändel = Flag of Gibraltar.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Gibraltar | Wopen = | Wope Breet = 70px | Wopen Artikel = Wope vu Gibraltar | National Devise = Nulli Expugnabilis Hosti<br>(''Ka vu kengem Feind eruewert ginn'') | Kaart= KaartGibraltar.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = Gibraltar (Stadstaat) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Iwwerséiterritoire vu Groussbritannien | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] | Regierungschef Titel = Chief Minister | Regierungschef = [[Fabian Picardo]] | Total Fläch= 6,5 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 28 750 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 4 423 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. September]] | Nationalhymn = [[Gibraltar Anthem]] | Wärung = [[Gibraltar-Pond]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD =.gi | Telefonsprefix = +350 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Gibraltar''' ass ee [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]], bis 1981 als "Krounkolonie" bezeechent, op der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]] a gehéiert domat zum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland]]. == Geographie == Gibraltar mécht déi nërdlech Grenz vun der [[Strooss vu Gibraltar]], an ass déi Plaz wou [[Europa (Kontinent)|Europa]] an [[Afrika]] am nooste beienee leien. Gibraltar huet eng Fläch vu 6,543&nbsp;km² an d'Grenz mat [[Spuenien]] ass 1.200 Meter laang. De Mieresterritoire geet bis op 3 [[Séimeil]]e virun d'Küst. == Geschicht == Den alen Numm vum Fiels vu Gibraltar ass ''Calpe''. Am [[Antiquitéit|Altertum]] huet e mat sengem nordafrikanesche Géigestéck ''Abyla'' déi sougenannt "Saile vum [[Herkules|Herakles]]" gebilt (cf. [[Strooss vu Gibraltar]]). Um Wope vu Gibraltar steet de Motto "Montis Insignia Calpe", wat souvill heescht wéi "D'Symbol vum Bierg Calpe". [[Fichier:Hafe vu Gibraltar.jpg|left|450px|thumb|Den Hafe vu Gibraltar]] == Fotosalbum vu Gibraltar == <gallery> Fichier:Gibraltar,Schëffer_an_de_Bei_vu_Gibraltar.jpg|Schëffer an der Bay vu Gibraltar Fichier:Gibraltar,_d'Uertschaft.jpg|D'Uertschaft Fichier:Gibraltar,_den_Hafen.jpg|Den Hafen Fichier:Gibraltar,_de_Fiels_vu_Gibraltar.jpg|De ''Fiels'' vu Gibraltar Fichier:Gibraltar.jpg|De ''Fiels'' vu Gibraltar (2) Fichier:Gibraltarliichtturem.jpg|[[Liichttuerm]] vu Gibraltar Fichier:Macaca_sylvanus,_Gibraltar_-_20050405.jpg|Um Afenhiwwel zu Gibraltar (2004) </gallery> {{clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Gibraltar}} * {{en}} [http://www.gibraltar.gov.gi Offiziell Säit vun der Regierung vu Gibraltar] [[Kategorie:Gibraltar| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] ai0lccaky60h22qrl13297g418raaaz 2689575 2689391 2026-08-07T08:43:06Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689575 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Gibraltar | Fändel = Flag of Gibraltar.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Gibraltar | Wopen = | Wope Breet = 70px | Wopen Artikel = Wope vu Gibraltar | National Devise = Nulli Expugnabilis Hosti<br>(''Ka vu kengem Feind eruewert ginn'') | Kaart= KaartGibraltar.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = Gibraltar (Stadstaat) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Iwwerséiterritoire vu Groussbritannien | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Chief Minister | Regierungschef = [[Fabian Picardo]] | Total Fläch= 6,5 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 28 750 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 4 423 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. September]] | Nationalhymn = [[Gibraltar Anthem]] | Wärung = [[Gibraltar-Pond]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD =.gi | Telefonsprefix = +350 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Gibraltar''' ass ee [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]], bis 1981 als "Krounkolonie" bezeechent, op der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]] a gehéiert domat zum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland]]. == Geographie == Gibraltar mécht déi nërdlech Grenz vun der [[Strooss vu Gibraltar]], an ass déi Plaz wou [[Europa (Kontinent)|Europa]] an [[Afrika]] am nooste beienee leien. Gibraltar huet eng Fläch vu 6,543&nbsp;km² an d'Grenz mat [[Spuenien]] ass 1.200 Meter laang. De Mieresterritoire geet bis op 3 [[Séimeil]]e virun d'Küst. == Geschicht == Den alen Numm vum Fiels vu Gibraltar ass ''Calpe''. Am [[Antiquitéit|Altertum]] huet e mat sengem nordafrikanesche Géigestéck ''Abyla'' déi sougenannt "Saile vum [[Herkules|Herakles]]" gebilt (cf. [[Strooss vu Gibraltar]]). Um Wope vu Gibraltar steet de Motto "Montis Insignia Calpe", wat souvill heescht wéi "D'Symbol vum Bierg Calpe". [[Fichier:Hafe vu Gibraltar.jpg|left|450px|thumb|Den Hafe vu Gibraltar]] == Fotosalbum vu Gibraltar == <gallery> Fichier:Gibraltar,Schëffer_an_de_Bei_vu_Gibraltar.jpg|Schëffer an der Bay vu Gibraltar Fichier:Gibraltar,_d'Uertschaft.jpg|D'Uertschaft Fichier:Gibraltar,_den_Hafen.jpg|Den Hafen Fichier:Gibraltar,_de_Fiels_vu_Gibraltar.jpg|De ''Fiels'' vu Gibraltar Fichier:Gibraltar.jpg|De ''Fiels'' vu Gibraltar (2) Fichier:Gibraltarliichtturem.jpg|[[Liichttuerm]] vu Gibraltar Fichier:Macaca_sylvanus,_Gibraltar_-_20050405.jpg|Um Afenhiwwel zu Gibraltar (2004) </gallery> {{clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Gibraltar}} * {{en}} [http://www.gibraltar.gov.gi Offiziell Säit vun der Regierung vu Gibraltar] [[Kategorie:Gibraltar| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] p8qssuv4joetb2kq3c6rejkzxc0n61e 2689716 2689575 2026-08-07T08:48:49Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689716 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Gibraltar | Fändel = Flag of Gibraltar.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Gibraltar | Wopen = | Wope Breet = 70px | Wopen Artikel = Wope vu Gibraltar | National Devise = Nulli Expugnabilis Hosti<br>(''Ka vu kengem Feind eruewert ginn'') | Kaart= KaartGibraltar.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = Gibraltar (Stadstaat) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Iwwerséiterritoire vu Groussbritannien | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Fabian Picardo]] | Total Fläch= 6,5 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 28 750 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 4 423 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. September]] | Nationalhymn = [[Gibraltar Anthem]] | Wärung = [[Gibraltar-Pond]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD =.gi | Telefonsprefix = +350 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Gibraltar''' ass ee [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]], bis 1981 als "Krounkolonie" bezeechent, op der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]] a gehéiert domat zum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland]]. == Geographie == Gibraltar mécht déi nërdlech Grenz vun der [[Strooss vu Gibraltar]], an ass déi Plaz wou [[Europa (Kontinent)|Europa]] an [[Afrika]] am nooste beienee leien. Gibraltar huet eng Fläch vu 6,543&nbsp;km² an d'Grenz mat [[Spuenien]] ass 1.200 Meter laang. De Mieresterritoire geet bis op 3 [[Séimeil]]e virun d'Küst. == Geschicht == Den alen Numm vum Fiels vu Gibraltar ass ''Calpe''. Am [[Antiquitéit|Altertum]] huet e mat sengem nordafrikanesche Géigestéck ''Abyla'' déi sougenannt "Saile vum [[Herkules|Herakles]]" gebilt (cf. [[Strooss vu Gibraltar]]). Um Wope vu Gibraltar steet de Motto "Montis Insignia Calpe", wat souvill heescht wéi "D'Symbol vum Bierg Calpe". [[Fichier:Hafe vu Gibraltar.jpg|left|450px|thumb|Den Hafe vu Gibraltar]] == Fotosalbum vu Gibraltar == <gallery> Fichier:Gibraltar,Schëffer_an_de_Bei_vu_Gibraltar.jpg|Schëffer an der Bay vu Gibraltar Fichier:Gibraltar,_d'Uertschaft.jpg|D'Uertschaft Fichier:Gibraltar,_den_Hafen.jpg|Den Hafen Fichier:Gibraltar,_de_Fiels_vu_Gibraltar.jpg|De ''Fiels'' vu Gibraltar Fichier:Gibraltar.jpg|De ''Fiels'' vu Gibraltar (2) Fichier:Gibraltarliichtturem.jpg|[[Liichttuerm]] vu Gibraltar Fichier:Macaca_sylvanus,_Gibraltar_-_20050405.jpg|Um Afenhiwwel zu Gibraltar (2004) </gallery> {{clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Gibraltar}} * {{en}} [http://www.gibraltar.gov.gi Offiziell Säit vun der Regierung vu Gibraltar] [[Kategorie:Gibraltar| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] 8r2jn7uoi49crmuwpxf9rvlknzgcrz6 2689866 2689716 2026-08-07T08:53:37Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689866 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Gibraltar | Fändel = Flag of Gibraltar.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Gibraltar | Wopen = | Wope Breet = 70px | Wopen Artikel = Wope vu Gibraltar | National Devise = Nulli Expugnabilis Hosti<br>(''Ka vu kengem Feind eruewert ginn'') | Kaart= KaartGibraltar.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = Gibraltar (Stadstaat) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Iwwerséiterritoire vu Groussbritannien | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 6,5 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 28 750 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 4 423 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. September]] | Nationalhymn = [[Gibraltar Anthem]] | Wärung = [[Gibraltar-Pond]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD =.gi | Telefonsprefix = +350 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Gibraltar''' ass ee [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]], bis 1981 als "Krounkolonie" bezeechent, op der [[Ibeeresch Hallefinsel|ibeerescher Hallefinsel]] a gehéiert domat zum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland]]. == Geographie == Gibraltar mécht déi nërdlech Grenz vun der [[Strooss vu Gibraltar]], an ass déi Plaz wou [[Europa (Kontinent)|Europa]] an [[Afrika]] am nooste beienee leien. Gibraltar huet eng Fläch vu 6,543&nbsp;km² an d'Grenz mat [[Spuenien]] ass 1.200 Meter laang. De Mieresterritoire geet bis op 3 [[Séimeil]]e virun d'Küst. == Geschicht == Den alen Numm vum Fiels vu Gibraltar ass ''Calpe''. Am [[Antiquitéit|Altertum]] huet e mat sengem nordafrikanesche Géigestéck ''Abyla'' déi sougenannt "Saile vum [[Herkules|Herakles]]" gebilt (cf. [[Strooss vu Gibraltar]]). Um Wope vu Gibraltar steet de Motto "Montis Insignia Calpe", wat souvill heescht wéi "D'Symbol vum Bierg Calpe". [[Fichier:Hafe vu Gibraltar.jpg|left|450px|thumb|Den Hafe vu Gibraltar]] == Fotosalbum vu Gibraltar == <gallery> Fichier:Gibraltar,Schëffer_an_de_Bei_vu_Gibraltar.jpg|Schëffer an der Bay vu Gibraltar Fichier:Gibraltar,_d'Uertschaft.jpg|D'Uertschaft Fichier:Gibraltar,_den_Hafen.jpg|Den Hafen Fichier:Gibraltar,_de_Fiels_vu_Gibraltar.jpg|De ''Fiels'' vu Gibraltar Fichier:Gibraltar.jpg|De ''Fiels'' vu Gibraltar (2) Fichier:Gibraltarliichtturem.jpg|[[Liichttuerm]] vu Gibraltar Fichier:Macaca_sylvanus,_Gibraltar_-_20050405.jpg|Um Afenhiwwel zu Gibraltar (2004) </gallery> {{clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Gibraltar}} * {{en}} [http://www.gibraltar.gov.gi Offiziell Säit vun der Regierung vu Gibraltar] [[Kategorie:Gibraltar| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] dvugx8au3whper5x8larbfdr27yqyhr 0 12306 2689439 2689140 2026-08-07T08:38:42Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689439 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = مليسيا<br>Malaysia | Fändel = Flag of Malaysia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Malaiesche Fändel | Wopen = Malaysia Wopen.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Malaiescht Wopen | National Devise = Bersekutu Bertambah Mutu ("Eenheet ass Stäerkt") | Kaart= Malaysia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malaiesch an Indoneesesch|Bahasa Melayu]] | Haaptstad = [[Kuala Lumpur]]<br>(Regierungssëtz: [[Putrajaya]]) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 330.803 | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 0,3 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 92 | Onofhängegkeet = [[31. August]] [[1957]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[31. August]] | Nationalhymn = [[Negaraku]] | Wärung = [[Ringgit]] (MYR) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.my]] | Telefonsprefix = +60 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Malaysia''' ass e [[Staat]] am Südweste vun [[Asien]]. == Geographie == {{Iwwerschaffe vu Kapitel|Nopere stëmmen net}} Laanscht déi westlech Säit vu ''Malaysia'' verleeft d'[[Strooss vu Malakka|Mieresstrooss vu Malakka]], déi ''Malaysia'' vun der Insel Sumatra, ([[Indonesien]]) trennt. Malaysia besteet aus zwéin Deeler, de westlechen Deel deen op der malaysescher Hallefinsel läit, an den ëstlechen Deel op der Insel [[Borneo]]. Déi zwou Hallschente sinn duerch dat [[Südchinesescht Mier]] vunenee getrennt. Noperstaate vu Malaysia sinn: [[Thailand]] am Norden, [[Singapur]] am Süden an [[Indonesien]] an de [[Sultanat]] [[Brunei]] am Süden an am Südosten. D'Haaptstad vu Malaysia ass [[Kuala Lumpur]]. Si läit am westlechen Deel, op der malaysescher Hallefinsel. [[Fichier:Malaysia.png|left|thumb|350px| Kaart vu Malaysien]] == Geschicht == == Bevëlkerung == === Relioun === == Politesche Regimm == === Verwaltungsglidderung === === ''Westmalaysien'' === (Haaptstied a Klameren); * [[Johor]] ([[Johor Bahru]]) * [[Kedah]] ([[Alor Setar]]) * [[Kelantan]] ([[Kota Bahru]]) * [[Kuala Lumpur]]* ([[Kuala Lumpur]]) * [[Malakka]] ([[Malakka]]) * [[Negeri Sembilan]] ([[Seremban]]) * [[Pahang]] ([[Kuantan]]) * [[Perak]] ([[Ipoh]]) * [[Perlis]] ([[Kangar]]) * [[Penang]] ([[George Town (Penang)|George Town]]) * [[Wilayah Persekutuan]]* ([[Putrajaya]]) * [[Selangor]] ([[Shah Alam]]) * [[Terengganu]] ([[Kuala Terengganu]]) === ''Ostmalaysien'' (op [[Borneo]]) === (Haaptstied a Klameren;) * [[Labuan]]* ([[Victoria, Labuan|Victoria]]) * [[Sabah]] ([[Kota Kinabalu]]) * [[Sarawak]] ([[Kuching]]) [[Fichier:Stroossmalakka.jpg|thumb|350px|Kaart vun der Strooss vu Malakka]] == Ekonomie == {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Malaysia| ]] ddhvk92fpc44izdt9fom08km2wliuq2 2689763 2689439 2026-08-07T08:49:58Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689763 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = مليسيا<br>Malaysia | Fändel = Flag of Malaysia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Malaiesche Fändel | Wopen = Malaysia Wopen.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Malaiescht Wopen | National Devise = Bersekutu Bertambah Mutu ("Eenheet ass Stäerkt") | Kaart= Malaysia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malaiesch an Indoneesesch|Bahasa Melayu]] | Haaptstad = [[Kuala Lumpur]]<br>(Regierungssëtz: [[Putrajaya]]) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 330.803 | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 0,3 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 92 | Onofhängegkeet = [[31. August]] [[1957]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[31. August]] | Nationalhymn = [[Negaraku]] | Wärung = [[Ringgit]] (MYR) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.my]] | Telefonsprefix = +60 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Malaysia''' ass e [[Staat]] am Südweste vun [[Asien]]. == Geographie == {{Iwwerschaffe vu Kapitel|Nopere stëmmen net}} Laanscht déi westlech Säit vu ''Malaysia'' verleeft d'[[Strooss vu Malakka|Mieresstrooss vu Malakka]], déi ''Malaysia'' vun der Insel Sumatra, ([[Indonesien]]) trennt. Malaysia besteet aus zwéin Deeler, de westlechen Deel deen op der malaysescher Hallefinsel läit, an den ëstlechen Deel op der Insel [[Borneo]]. Déi zwou Hallschente sinn duerch dat [[Südchinesescht Mier]] vunenee getrennt. Noperstaate vu Malaysia sinn: [[Thailand]] am Norden, [[Singapur]] am Süden an [[Indonesien]] an de [[Sultanat]] [[Brunei]] am Süden an am Südosten. D'Haaptstad vu Malaysia ass [[Kuala Lumpur]]. Si läit am westlechen Deel, op der malaysescher Hallefinsel. [[Fichier:Malaysia.png|left|thumb|350px| Kaart vu Malaysien]] == Geschicht == == Bevëlkerung == === Relioun === == Politesche Regimm == === Verwaltungsglidderung === === ''Westmalaysien'' === (Haaptstied a Klameren); * [[Johor]] ([[Johor Bahru]]) * [[Kedah]] ([[Alor Setar]]) * [[Kelantan]] ([[Kota Bahru]]) * [[Kuala Lumpur]]* ([[Kuala Lumpur]]) * [[Malakka]] ([[Malakka]]) * [[Negeri Sembilan]] ([[Seremban]]) * [[Pahang]] ([[Kuantan]]) * [[Perak]] ([[Ipoh]]) * [[Perlis]] ([[Kangar]]) * [[Penang]] ([[George Town (Penang)|George Town]]) * [[Wilayah Persekutuan]]* ([[Putrajaya]]) * [[Selangor]] ([[Shah Alam]]) * [[Terengganu]] ([[Kuala Terengganu]]) === ''Ostmalaysien'' (op [[Borneo]]) === (Haaptstied a Klameren;) * [[Labuan]]* ([[Victoria, Labuan|Victoria]]) * [[Sabah]] ([[Kota Kinabalu]]) * [[Sarawak]] ([[Kuching]]) [[Fichier:Stroossmalakka.jpg|thumb|350px|Kaart vun der Strooss vu Malakka]] == Ekonomie == {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Malaysia| ]] dupido0c4mf5tplr1su06e8lxv59jzi 0 12307 2689404 2615306 2026-08-07T08:37:50Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689404 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Indonesien<br>Republik Indonesia | Fändel = Flag of Indonesia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Indonesien | Wopen = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Indonesien | National Devise = ''Bhinneka Tunggal Ika'' ("Eenheet an der Villfalt") | Kaart = Indonesia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Indoneesesch]] | Haaptstad = [[Nusantara]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Prabowo Subianto]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 1.904.569 | Fläch Plaz = 14 | Waasserfläch = 4,85 | Bevëlkerung = 237.42 Milliounen | Bevëlkerung Plaz = 4 | Bevëlkerungsdicht = 124,66 | Onofhängegkeet = [[17. August]] [[1945]] (erkläert)<br>[[27. Dezember]] [[1949]] (vun [[Holland]] unerkannt) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Indonesia Raya'' | Wärung = [[Indoneesesche Rupiah]] | Zäitzon = +7 bis +9 | Internet TLD = [[.id]] | Telefonsprefix = +62 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Indonesien''' (op [[Indoneesesch]]: ''Republik Indonesia'') ass e [[Staat]], deen haaptsächlech am Südoste vun [[Asien]] läit. Op der nordëstlecher Säit ass d'[[Strooss vu Malakka]], déi Indonesien vu [[Malaysia]] trennt. Mat 13.466 Inselen ass et de gréissten [[Archipel]] an der Welt. Wärend der leschter Vollekszielung 2010 hat d'Land eng Bevëlkerung vun iwwer 237 Milliounen Awunner, wat Indonesien zum véiertbevëlkerungsräichste Land op der Welt mécht, an dat gréisst Land an där d'Moslemen d'Majoritéit hunn. Indonesien ass eng demokratesch Republik an där zanter 2024 [[Nusantara]] d'Haaptstad ass. ==Kuckt och== * [[Lëscht vun den indoneesesche Provënzen]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Indonesia|Indonesien}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Indonesien| ]] s6flukxbmiadhnjyst6tht1ibqx1ts5 2689584 2689404 2026-08-07T08:43:21Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689584 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Indonesien<br>Republik Indonesia | Fändel = Flag of Indonesia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Indonesien | Wopen = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Indonesien | National Devise = ''Bhinneka Tunggal Ika'' ("Eenheet an der Villfalt") | Kaart = Indonesia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Indoneesesch]] | Haaptstad = [[Nusantara]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 1.904.569 | Fläch Plaz = 14 | Waasserfläch = 4,85 | Bevëlkerung = 237.42 Milliounen | Bevëlkerung Plaz = 4 | Bevëlkerungsdicht = 124,66 | Onofhängegkeet = [[17. August]] [[1945]] (erkläert)<br>[[27. Dezember]] [[1949]] (vun [[Holland]] unerkannt) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Indonesia Raya'' | Wärung = [[Indoneesesche Rupiah]] | Zäitzon = +7 bis +9 | Internet TLD = [[.id]] | Telefonsprefix = +62 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Indonesien''' (op [[Indoneesesch]]: ''Republik Indonesia'') ass e [[Staat]], deen haaptsächlech am Südoste vun [[Asien]] läit. Op der nordëstlecher Säit ass d'[[Strooss vu Malakka]], déi Indonesien vu [[Malaysia]] trennt. Mat 13.466 Inselen ass et de gréissten [[Archipel]] an der Welt. Wärend der leschter Vollekszielung 2010 hat d'Land eng Bevëlkerung vun iwwer 237 Milliounen Awunner, wat Indonesien zum véiertbevëlkerungsräichste Land op der Welt mécht, an dat gréisst Land an där d'Moslemen d'Majoritéit hunn. Indonesien ass eng demokratesch Republik an där zanter 2024 [[Nusantara]] d'Haaptstad ass. ==Kuckt och== * [[Lëscht vun den indoneesesche Provënzen]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Indonesia|Indonesien}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Indonesien| ]] eu680r4kseyzy9f4vz2ss2k3b8cj8ng 2689727 2689584 2026-08-07T08:49:06Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689727 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Indonesien<br>Republik Indonesia | Fändel = Flag of Indonesia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Indonesien | Wopen = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Indonesien | National Devise = ''Bhinneka Tunggal Ika'' ("Eenheet an der Villfalt") | Kaart = Indonesia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Indoneesesch]] | Haaptstad = [[Nusantara]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 1.904.569 | Fläch Plaz = 14 | Waasserfläch = 4,85 | Bevëlkerung = 237.42 Milliounen | Bevëlkerung Plaz = 4 | Bevëlkerungsdicht = 124,66 | Onofhängegkeet = [[17. August]] [[1945]] (erkläert)<br>[[27. Dezember]] [[1949]] (vun [[Holland]] unerkannt) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Indonesia Raya'' | Wärung = [[Indoneesesche Rupiah]] | Zäitzon = +7 bis +9 | Internet TLD = [[.id]] | Telefonsprefix = +62 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Indonesien''' (op [[Indoneesesch]]: ''Republik Indonesia'') ass e [[Staat]], deen haaptsächlech am Südoste vun [[Asien]] läit. Op der nordëstlecher Säit ass d'[[Strooss vu Malakka]], déi Indonesien vu [[Malaysia]] trennt. Mat 13.466 Inselen ass et de gréissten [[Archipel]] an der Welt. Wärend der leschter Vollekszielung 2010 hat d'Land eng Bevëlkerung vun iwwer 237 Milliounen Awunner, wat Indonesien zum véiertbevëlkerungsräichste Land op der Welt mécht, an dat gréisst Land an där d'Moslemen d'Majoritéit hunn. Indonesien ass eng demokratesch Republik an där zanter 2024 [[Nusantara]] d'Haaptstad ass. ==Kuckt och== * [[Lëscht vun den indoneesesche Provënzen]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Indonesia|Indonesien}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Indonesien| ]] 6p8dtnjrjv8obprbw3xt79u8p9rgapi 0 12322 2689449 2689138 2026-08-07T08:38:56Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689449 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Principauté de Monaco | Fändel = Flag of Monaco.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vu Monaco | Wopen = Coat of arms of Monaco.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Monaco | National Devise = Deo Juvante<br>([[Latäin|lat.]]: "Mat der Hëllef vum Herrgott") | Kaart= Location Monaco Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = Monaco | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 2,02<ref>Quell: [http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/b1e4d9a8a45d5a34c125704a0032ec7bfr?OpenDocument&7Fr Monaco en chiffres, Édition 2006]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 32 020<ref>Lescht Vollekszielung vun 2000.<br>Vun den 32 020 Awunner waren der 6089 Monegassen. [http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/bf4c25af0e203828c1256f8500585a75/$FILE/chapitre%202.pdf]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 15 851 | Onofhängegkeet = vun der Republik [[Genua]],<br>den [[8. Januar]] [[1297]] | Nationalfeierdag = [[19. November]] | Nationalhymn = [[Hymne monégasque|Monegassesch Hymn]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6d/MonaccoX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.mc]] | Telefonsprefix = +377 | Notizen = | Extra Bild = Monaco-carte.jpg | Extra Bild Text = | Extra Bild2 = Montecarlo.jpg | Extra Bild2 Text = Vue op Monte Carlo a säin Hafen }} D''''Fürstentum Monaco''' ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Europa]], an zwar eng [[Enklav]] am [[Frankräich|franséischen Territoire]], um Bord vum [[Mëttelmier]], ëstlech vun [[Nice]], net wäit vun der italieenescher Grenz. Seng Küst laanscht d'Mëttelmier ass ronn 4&nbsp;km laang. Monaco huet eng [[Fläch]] vun 202 ha an 32.020 Awunner (Vollekszielung 2000). Mat bal 16.000 Awunner pro km² ass Monaco deen dichtbesidelste Staat op der Welt. Säin Numm kënnt vun de [[Griicheland|griichesche]] Siidler hier, déi sech am 5. Joerhonnert v. Chr. um haitegen Territoire vu ''Monaco'' néiergelooss hunn. Zu Éiere vum Herakles "Monoikos" hate si nämlech en Tempel gebaut. Doraus ass d'Bezeechnung ''Monaco'' entstanen. Haut wunnen zu Monaco net nëmme [[Monegassen]], mä och vill räich Leit vun iwwerall, déi sech aus steierleche Grënn do néiergelooss hunn. ''Monaco'' ass praktesch nëmmen eng Stad, déi verwaltungsméisseg aus 6 Deeler besteet. Een dovun, de bekanntsten, ass [[Monte Carlo]]. Vun der Fläch hier ass Monaco nom [[Vatikanstad]] dee klengsten, awer dichtbesidelste Staat vun der Welt. == Sprooch == Monaco huet zwar seng eege Sprooch (Monegassesch), e [[romaneschen Dialekt]], mä déi offiziell Sprooch ass [[Franséisch]]. [[Fichier:Fürstenpalast Monaco.jpg|left|thumb|300px|De Prënzepalais um ''Rocher'']] [[Fichier:De Casino vu Monte Carlo.JPG|left|thumb|300px|De Casino vu Monte Carlo]] {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Monaco}} * {{fr}} [http://www.monaco.gouv.mc Offiziell Säit vun der monegassescher Regierung] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070505071139/http://www.monaco-mairie.mc/ Offiziell Säit vun der Gemeng Monaco] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Monaco| ]] [[Kategorie:Hafestied an Europa]] [[Kategorie:Etappestied vum Tour de France]] jwcihwzm1zu66seb4cv0z2m9z1ztrmi 2689772 2689449 2026-08-07T08:50:11Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689772 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Principauté de Monaco | Fändel = Flag of Monaco.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vu Monaco | Wopen = Coat of arms of Monaco.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Monaco | National Devise = Deo Juvante<br>([[Latäin|lat.]]: "Mat der Hëllef vum Herrgott") | Kaart= Location Monaco Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = Monaco | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 2,02<ref>Quell: [http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/b1e4d9a8a45d5a34c125704a0032ec7bfr?OpenDocument&7Fr Monaco en chiffres, Édition 2006]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 32 020<ref>Lescht Vollekszielung vun 2000.<br>Vun den 32 020 Awunner waren der 6089 Monegassen. [http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/bf4c25af0e203828c1256f8500585a75/$FILE/chapitre%202.pdf]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 15 851 | Onofhängegkeet = vun der Republik [[Genua]],<br>den [[8. Januar]] [[1297]] | Nationalfeierdag = [[19. November]] | Nationalhymn = [[Hymne monégasque|Monegassesch Hymn]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6d/MonaccoX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.mc]] | Telefonsprefix = +377 | Notizen = | Extra Bild = Monaco-carte.jpg | Extra Bild Text = | Extra Bild2 = Montecarlo.jpg | Extra Bild2 Text = Vue op Monte Carlo a säin Hafen }} D''''Fürstentum Monaco''' ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Europa]], an zwar eng [[Enklav]] am [[Frankräich|franséischen Territoire]], um Bord vum [[Mëttelmier]], ëstlech vun [[Nice]], net wäit vun der italieenescher Grenz. Seng Küst laanscht d'Mëttelmier ass ronn 4&nbsp;km laang. Monaco huet eng [[Fläch]] vun 202 ha an 32.020 Awunner (Vollekszielung 2000). Mat bal 16.000 Awunner pro km² ass Monaco deen dichtbesidelste Staat op der Welt. Säin Numm kënnt vun de [[Griicheland|griichesche]] Siidler hier, déi sech am 5. Joerhonnert v. Chr. um haitegen Territoire vu ''Monaco'' néiergelooss hunn. Zu Éiere vum Herakles "Monoikos" hate si nämlech en Tempel gebaut. Doraus ass d'Bezeechnung ''Monaco'' entstanen. Haut wunnen zu Monaco net nëmme [[Monegassen]], mä och vill räich Leit vun iwwerall, déi sech aus steierleche Grënn do néiergelooss hunn. ''Monaco'' ass praktesch nëmmen eng Stad, déi verwaltungsméisseg aus 6 Deeler besteet. Een dovun, de bekanntsten, ass [[Monte Carlo]]. Vun der Fläch hier ass Monaco nom [[Vatikanstad]] dee klengsten, awer dichtbesidelste Staat vun der Welt. == Sprooch == Monaco huet zwar seng eege Sprooch (Monegassesch), e [[romaneschen Dialekt]], mä déi offiziell Sprooch ass [[Franséisch]]. [[Fichier:Fürstenpalast Monaco.jpg|left|thumb|300px|De Prënzepalais um ''Rocher'']] [[Fichier:De Casino vu Monte Carlo.JPG|left|thumb|300px|De Casino vu Monte Carlo]] {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Monaco}} * {{fr}} [http://www.monaco.gouv.mc Offiziell Säit vun der monegassescher Regierung] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070505071139/http://www.monaco-mairie.mc/ Offiziell Säit vun der Gemeng Monaco] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Monaco| ]] [[Kategorie:Hafestied an Europa]] [[Kategorie:Etappestied vum Tour de France]] 4kf73spy4zhhirl1yliespk75vdboc4 0 12655 2689341 2555350 2026-08-07T08:34:31Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689341 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Angola<br>Republik Angola | Fändel = Flag of Angola.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Angola | Wopen =Emblem of Angola.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vun Angola | National Devise = "''Virtus Unita Fortior''"<br>[[Latäin|lat.]], "Vereenegt Daperkeet mécht méi staark" | Kaart = Location Angola AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Luanda]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[João Lourenço]] | Regierungschef Titel = [[Premierminister]] | Regierungschef = [[Bornito de Sousa]] | Total Fläch= 1.246.700 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 25.789.024 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 20,7 | Onofhängegkeet = vu [[Portugal]] den [[11. November]] [[1975]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Angola Avante]] | Wärung = [[Kwanza]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ao]] | Telefonsprefix = +244 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Angola''' ass e [[Staat]] a [[Afrika|Südwestafrika]]. == Geographie == Den Angola ass eng [[Republik]], déi a [[Südwestafrika]] läit an där hire President erweidert Pouvoiren huet ([[Presidialrepublik]]). Den angolaneschen Nationaldag fält op den [[11. November]], den Dag op deem [[1975]] déi fréier [[Portugal|portugisech]] Kolonie onofhängeg gouf. Den Angola läit um [[Atlantik]] a stéisst un [[Namibien]], [[Sambia]] an un d'[[Demokratesch Republik Kongo]]. Den Angola huet eng [[Exklav]], [[Cabinda]], déi tëscht der Demokratescher Republik Kongo an der [[Republik Kongo]] läit. === Demographie === D'Populatioun setzt sech haaptsächlech aus [[Bantu]]-Volleksgruppen zesummen, déi hiren eegenen Dialekt schwätzen. 37&nbsp;% vun der Populatioun sinn [[Ovimbundu]], 25&nbsp;% [[Kimbundu]] und 13&nbsp;% [[Bakongo]]. Zueleméisseg manner staark vertruede Volleksgruppe sinn z.&nbsp;B. [[Chokwe]] (och Lunda), [[Ganguela]], [[Nhaneca-Humbe]], [[Ambo]], [[Herero]] an [[Xindunga]]. Eppes méi wéi 2&nbsp;% vun der Bevëlkerung hu gemëscht Originnen. D'Europäer, déi am meeschte vu [[Portugal|Portugisen]] ofstamen, maachen 1&nbsp;% vun der Populatioun aus. D'Gesondheetssituatioun ass katastrophal. 40&nbsp;% vun der Populatioun hu keen oder net genuch proppert [[Drénkwaasser]]. Dofir och déi vill Kranker, déi [[medezin]]esch net genuch versuergt sinn. Den Taux vun der Kannerstierflechkeet ass den zweethéchsten an der Welt an den Angolaner gëtt duerchschnëttlech nëmme 44,6 Joer al. === Sproochen === [[Portugisesch]] ass weider eng vun den offizielle Sproochen am Angola. Aner Sproochen an Dialekter sinn: [[Umbundu]], [[Kimbundu]], [[Kikongo]], [[Tchokwe]], [[Ngangela]], [[Oshiwambo]] ([[Kwanyama]], [[Ndonga]]) an [[Otjiherero]]. == Geschicht == Angola kuckt op eng beweegt Geschicht zeréck. Nodeem tëscht dem [[7. Joerhonnert|7.]] an [[9. Joerhonnert]] [[Bantu]]-Volleksguppe sech am Angola néiergeloss haten, ass am [[14. Joerhonnert]] am Norden d'Kinnekräich Kongo mat der Haaptstad [[Mbanza Kongo]] gegrënnt ginn. D'Tatsach datt de portugiseche Séimann [[Diogo Cão]] als éischten [[Europa (Kontinent)|Europäer]] [[1483]] an där Regioun gelant ass, huet Angola [[Portugal]] méi no bruecht. [[1576]] ass déi haiteg Haaptstad [[Luanda]] gegrënnt ginn, am Angola gouf offiziell eng portugisesch Kolonie. Säi politesche Statut huet [[1951]] changéiert, wéi Angola eng Iwwerséiprovënz vu Portugal ginn ass. Wéi a ville Kolonie gouf et am Angola nom [[Zweete Weltkrich]] Opstänn vun nationalisteschen Organisatiounen. Si hunn [[1959]] ugefaangen a goufen [[1964]] bluddeg néiergeworf. [[1975]] krut Angola seng Onofhängegkeet an eng autonom Regierung, mat enger Majoritéit vu schwaarze Ministeren. Den éischte Staatschef war den [[Agostinho Neto]], Chef vun der [[Marxismus|marxistescher]] [[Movimento Popular de Libertação de Angola|MPLA]]. D'Rou an de Fridden hunn net laang gedauert. Tëscht der [[Movimento Popular de Libertação de Angola|MPLA]] op där enger Säit, der [[FNLA]] an der [[UNITA]] op der aner Säit, ass dunn e [[Biergerkrich]] ausgebrach an deen och eng Rei vu frieme Muechten agegraff hunn. Op der Säit vun der ''MPLA'' stounge [[Russland]], d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] a [[Kuba]]. Kuba huet net nëmme, wéi Russland, Waffe geliwwert mä och Zaldoten agesat. Fir d'FNLA ass de [[Demokratesch Republik Kongo|Zaire]] agetratt. D'''UNITA'' hirersäits, déi stäerkst Oppositiounsmuecht, mat dem Fräiheetskämpfer [[Jonas Savimbi]] un der Spëtz, ass vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a [[Südafrika]] staark ënnerstëtzt ginn. Dee Biergerkriich huet zwee an en halleft Joerzéngt gedauert an hat 1,5 Milliounen Affer. Obschonn déi géigneresch Parteie sech [[1991]] op fräi Wale gëeenegt haten, ass de Biergerkriich vun der UNITA virugefouert ginn, mat dem Argument, den MPLA Walgewënner, de President [[José Eduardo dos Santos]] (MLPA) wier duerch Walbedruch un d'Muecht kom. {{Méi Info 1|Angolanesche Biergerkrich }} == Politik == Angola ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] === Gréisser Stied === Déi mat Ofstand gréisst [[Agglomeratioun]] am Angola ass [[Luanda]] mat 3.662.300 Awunner. (Stand 1. Januar 2005). Dat heescht datt 30&nbsp;% vun der Bevëlkerung zu Luanda oder an der Ëmgéigend wunnen. Am follgenden Tableau sinn d'Stied mat méi wéi 20.000 Awunner opgeféiert. D'Resultater baséiren op enger Vollekszielung vum [[15. Dezember]] [[1970]], an enger Neiberechnung fir den [[1. Januar]] [[2005]]. Och d'[[Provënze vum Angola]] zu där d'Stied gehéiere sinn opgefouert. {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Rang||Stad||Aw. 1970||Aw. 2005||[[Provënze vum Angola|Provënz]] |- | 1. ||[[Luanda]] || 475.328 || 2.776.125 || [[Provënz Luanda|Luanda]] |- | 2.|| [[Huambo]] || 61.885 || 226.177 || [[Provënz Huambo|Huambo]] |- | 3. ||[[Lobito]] || 59.528 || 207.957 || [[Provënz Benguela|Benguela]] |- | 4.|| [[Benguela]] || 40.996 || 151.235 || Benguela |- | 5.|| [[Lucapa]] || 45.649 || 125.751 || [[Provënz Lunda Norte|Lunda Norte]] |- | 6.|| [[Kuito]] || 8.941 || 113.624 || [[Provënz Bié|Bié]] |- | 7. ||[[Lubango]] || 31.674 || 102.541 || [[Provënz Huíla|Huíla]] |- | 8.|| [[Malanje]] || 31.599 || 87.047 || [[Provënz Malanje|Malanje]] |- | 9.|| [[Namibe]] || 12.076 || 80.150 || [[Provënz Namibe|Namibe]] |- | 10. ||[[Soyo]] || k.a. || 67.553 || [[Provënz Zaire|Zaire]] |- | 11.|| [[Cabinda]] || 21.124 || 66.020 || [[Provënz Cabinda|Cabinda]] |- | 12. ||[[Uíge]] || 11.972 || 60.008 || [[Provënz Uíge|Uíge]] |} == Literatur == * Wright, George: ''The Destruction of a Nation: United States Policy Toward Angola Since 1945'', Pluto Press, 1.3. 1997. * Newsom, David D.: ''The Imperial Mantle: The United States, Decolonization, and the Third World'', Indiana University Press, 2001. * Gleijeses, Pietro: ''Conflicting Missions: Havana, Washington, and Africa, 1959-1976'', UNC Press, 1.2. 2003, 576 Säiten. * Brittain, Victoria: ''Death of Dignity: Angola's Civil War'', Pluto Press, 1.4. 1998, 128 Säiten. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://gazetteer.de/ World Gazetteer - Aktuell Awunnerzuele vun de Stied am Angola] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Angola| ]] 51giivr4vpxgotd9u3bxuiji2qqu3ll 2689543 2689341 2026-08-07T08:42:16Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689543 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Angola<br>Republik Angola | Fändel = Flag of Angola.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Angola | Wopen =Emblem of Angola.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vun Angola | National Devise = "''Virtus Unita Fortior''"<br>[[Latäin|lat.]], "Vereenegt Daperkeet mécht méi staark" | Kaart = Location Angola AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Luanda]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Premierminister]] | Regierungschef = [[Bornito de Sousa]] | Total Fläch= 1.246.700 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 25.789.024 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 20,7 | Onofhängegkeet = vu [[Portugal]] den [[11. November]] [[1975]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Angola Avante]] | Wärung = [[Kwanza]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ao]] | Telefonsprefix = +244 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Angola''' ass e [[Staat]] a [[Afrika|Südwestafrika]]. == Geographie == Den Angola ass eng [[Republik]], déi a [[Südwestafrika]] läit an där hire President erweidert Pouvoiren huet ([[Presidialrepublik]]). Den angolaneschen Nationaldag fält op den [[11. November]], den Dag op deem [[1975]] déi fréier [[Portugal|portugisech]] Kolonie onofhängeg gouf. Den Angola läit um [[Atlantik]] a stéisst un [[Namibien]], [[Sambia]] an un d'[[Demokratesch Republik Kongo]]. Den Angola huet eng [[Exklav]], [[Cabinda]], déi tëscht der Demokratescher Republik Kongo an der [[Republik Kongo]] läit. === Demographie === D'Populatioun setzt sech haaptsächlech aus [[Bantu]]-Volleksgruppen zesummen, déi hiren eegenen Dialekt schwätzen. 37&nbsp;% vun der Populatioun sinn [[Ovimbundu]], 25&nbsp;% [[Kimbundu]] und 13&nbsp;% [[Bakongo]]. Zueleméisseg manner staark vertruede Volleksgruppe sinn z.&nbsp;B. [[Chokwe]] (och Lunda), [[Ganguela]], [[Nhaneca-Humbe]], [[Ambo]], [[Herero]] an [[Xindunga]]. Eppes méi wéi 2&nbsp;% vun der Bevëlkerung hu gemëscht Originnen. D'Europäer, déi am meeschte vu [[Portugal|Portugisen]] ofstamen, maachen 1&nbsp;% vun der Populatioun aus. D'Gesondheetssituatioun ass katastrophal. 40&nbsp;% vun der Populatioun hu keen oder net genuch proppert [[Drénkwaasser]]. Dofir och déi vill Kranker, déi [[medezin]]esch net genuch versuergt sinn. Den Taux vun der Kannerstierflechkeet ass den zweethéchsten an der Welt an den Angolaner gëtt duerchschnëttlech nëmme 44,6 Joer al. === Sproochen === [[Portugisesch]] ass weider eng vun den offizielle Sproochen am Angola. Aner Sproochen an Dialekter sinn: [[Umbundu]], [[Kimbundu]], [[Kikongo]], [[Tchokwe]], [[Ngangela]], [[Oshiwambo]] ([[Kwanyama]], [[Ndonga]]) an [[Otjiherero]]. == Geschicht == Angola kuckt op eng beweegt Geschicht zeréck. Nodeem tëscht dem [[7. Joerhonnert|7.]] an [[9. Joerhonnert]] [[Bantu]]-Volleksguppe sech am Angola néiergeloss haten, ass am [[14. Joerhonnert]] am Norden d'Kinnekräich Kongo mat der Haaptstad [[Mbanza Kongo]] gegrënnt ginn. D'Tatsach datt de portugiseche Séimann [[Diogo Cão]] als éischten [[Europa (Kontinent)|Europäer]] [[1483]] an där Regioun gelant ass, huet Angola [[Portugal]] méi no bruecht. [[1576]] ass déi haiteg Haaptstad [[Luanda]] gegrënnt ginn, am Angola gouf offiziell eng portugisesch Kolonie. Säi politesche Statut huet [[1951]] changéiert, wéi Angola eng Iwwerséiprovënz vu Portugal ginn ass. Wéi a ville Kolonie gouf et am Angola nom [[Zweete Weltkrich]] Opstänn vun nationalisteschen Organisatiounen. Si hunn [[1959]] ugefaangen a goufen [[1964]] bluddeg néiergeworf. [[1975]] krut Angola seng Onofhängegkeet an eng autonom Regierung, mat enger Majoritéit vu schwaarze Ministeren. Den éischte Staatschef war den [[Agostinho Neto]], Chef vun der [[Marxismus|marxistescher]] [[Movimento Popular de Libertação de Angola|MPLA]]. D'Rou an de Fridden hunn net laang gedauert. Tëscht der [[Movimento Popular de Libertação de Angola|MPLA]] op där enger Säit, der [[FNLA]] an der [[UNITA]] op der aner Säit, ass dunn e [[Biergerkrich]] ausgebrach an deen och eng Rei vu frieme Muechten agegraff hunn. Op der Säit vun der ''MPLA'' stounge [[Russland]], d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] a [[Kuba]]. Kuba huet net nëmme, wéi Russland, Waffe geliwwert mä och Zaldoten agesat. Fir d'FNLA ass de [[Demokratesch Republik Kongo|Zaire]] agetratt. D'''UNITA'' hirersäits, déi stäerkst Oppositiounsmuecht, mat dem Fräiheetskämpfer [[Jonas Savimbi]] un der Spëtz, ass vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a [[Südafrika]] staark ënnerstëtzt ginn. Dee Biergerkriich huet zwee an en halleft Joerzéngt gedauert an hat 1,5 Milliounen Affer. Obschonn déi géigneresch Parteie sech [[1991]] op fräi Wale gëeenegt haten, ass de Biergerkriich vun der UNITA virugefouert ginn, mat dem Argument, den MPLA Walgewënner, de President [[José Eduardo dos Santos]] (MLPA) wier duerch Walbedruch un d'Muecht kom. {{Méi Info 1|Angolanesche Biergerkrich }} == Politik == Angola ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] === Gréisser Stied === Déi mat Ofstand gréisst [[Agglomeratioun]] am Angola ass [[Luanda]] mat 3.662.300 Awunner. (Stand 1. Januar 2005). Dat heescht datt 30&nbsp;% vun der Bevëlkerung zu Luanda oder an der Ëmgéigend wunnen. Am follgenden Tableau sinn d'Stied mat méi wéi 20.000 Awunner opgeféiert. D'Resultater baséiren op enger Vollekszielung vum [[15. Dezember]] [[1970]], an enger Neiberechnung fir den [[1. Januar]] [[2005]]. Och d'[[Provënze vum Angola]] zu där d'Stied gehéiere sinn opgefouert. {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Rang||Stad||Aw. 1970||Aw. 2005||[[Provënze vum Angola|Provënz]] |- | 1. ||[[Luanda]] || 475.328 || 2.776.125 || [[Provënz Luanda|Luanda]] |- | 2.|| [[Huambo]] || 61.885 || 226.177 || [[Provënz Huambo|Huambo]] |- | 3. ||[[Lobito]] || 59.528 || 207.957 || [[Provënz Benguela|Benguela]] |- | 4.|| [[Benguela]] || 40.996 || 151.235 || Benguela |- | 5.|| [[Lucapa]] || 45.649 || 125.751 || [[Provënz Lunda Norte|Lunda Norte]] |- | 6.|| [[Kuito]] || 8.941 || 113.624 || [[Provënz Bié|Bié]] |- | 7. ||[[Lubango]] || 31.674 || 102.541 || [[Provënz Huíla|Huíla]] |- | 8.|| [[Malanje]] || 31.599 || 87.047 || [[Provënz Malanje|Malanje]] |- | 9.|| [[Namibe]] || 12.076 || 80.150 || [[Provënz Namibe|Namibe]] |- | 10. ||[[Soyo]] || k.a. || 67.553 || [[Provënz Zaire|Zaire]] |- | 11.|| [[Cabinda]] || 21.124 || 66.020 || [[Provënz Cabinda|Cabinda]] |- | 12. ||[[Uíge]] || 11.972 || 60.008 || [[Provënz Uíge|Uíge]] |} == Literatur == * Wright, George: ''The Destruction of a Nation: United States Policy Toward Angola Since 1945'', Pluto Press, 1.3. 1997. * Newsom, David D.: ''The Imperial Mantle: The United States, Decolonization, and the Third World'', Indiana University Press, 2001. * Gleijeses, Pietro: ''Conflicting Missions: Havana, Washington, and Africa, 1959-1976'', UNC Press, 1.2. 2003, 576 Säiten. * Brittain, Victoria: ''Death of Dignity: Angola's Civil War'', Pluto Press, 1.4. 1998, 128 Säiten. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://gazetteer.de/ World Gazetteer - Aktuell Awunnerzuele vun de Stied am Angola] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Angola| ]] 243jois1cioimq9o63f9lkoqplke6en 2689675 2689543 2026-08-07T08:47:50Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689675 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Angola<br>Republik Angola | Fändel = Flag of Angola.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Angola | Wopen =Emblem of Angola.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vun Angola | National Devise = "''Virtus Unita Fortior''"<br>[[Latäin|lat.]], "Vereenegt Daperkeet mécht méi staark" | Kaart = Location Angola AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Luanda]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Bornito de Sousa]] | Total Fläch= 1.246.700 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 25.789.024 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 20,7 | Onofhängegkeet = vu [[Portugal]] den [[11. November]] [[1975]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Angola Avante]] | Wärung = [[Kwanza]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ao]] | Telefonsprefix = +244 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Angola''' ass e [[Staat]] a [[Afrika|Südwestafrika]]. == Geographie == Den Angola ass eng [[Republik]], déi a [[Südwestafrika]] läit an där hire President erweidert Pouvoiren huet ([[Presidialrepublik]]). Den angolaneschen Nationaldag fält op den [[11. November]], den Dag op deem [[1975]] déi fréier [[Portugal|portugisech]] Kolonie onofhängeg gouf. Den Angola läit um [[Atlantik]] a stéisst un [[Namibien]], [[Sambia]] an un d'[[Demokratesch Republik Kongo]]. Den Angola huet eng [[Exklav]], [[Cabinda]], déi tëscht der Demokratescher Republik Kongo an der [[Republik Kongo]] läit. === Demographie === D'Populatioun setzt sech haaptsächlech aus [[Bantu]]-Volleksgruppen zesummen, déi hiren eegenen Dialekt schwätzen. 37&nbsp;% vun der Populatioun sinn [[Ovimbundu]], 25&nbsp;% [[Kimbundu]] und 13&nbsp;% [[Bakongo]]. Zueleméisseg manner staark vertruede Volleksgruppe sinn z.&nbsp;B. [[Chokwe]] (och Lunda), [[Ganguela]], [[Nhaneca-Humbe]], [[Ambo]], [[Herero]] an [[Xindunga]]. Eppes méi wéi 2&nbsp;% vun der Bevëlkerung hu gemëscht Originnen. D'Europäer, déi am meeschte vu [[Portugal|Portugisen]] ofstamen, maachen 1&nbsp;% vun der Populatioun aus. D'Gesondheetssituatioun ass katastrophal. 40&nbsp;% vun der Populatioun hu keen oder net genuch proppert [[Drénkwaasser]]. Dofir och déi vill Kranker, déi [[medezin]]esch net genuch versuergt sinn. Den Taux vun der Kannerstierflechkeet ass den zweethéchsten an der Welt an den Angolaner gëtt duerchschnëttlech nëmme 44,6 Joer al. === Sproochen === [[Portugisesch]] ass weider eng vun den offizielle Sproochen am Angola. Aner Sproochen an Dialekter sinn: [[Umbundu]], [[Kimbundu]], [[Kikongo]], [[Tchokwe]], [[Ngangela]], [[Oshiwambo]] ([[Kwanyama]], [[Ndonga]]) an [[Otjiherero]]. == Geschicht == Angola kuckt op eng beweegt Geschicht zeréck. Nodeem tëscht dem [[7. Joerhonnert|7.]] an [[9. Joerhonnert]] [[Bantu]]-Volleksguppe sech am Angola néiergeloss haten, ass am [[14. Joerhonnert]] am Norden d'Kinnekräich Kongo mat der Haaptstad [[Mbanza Kongo]] gegrënnt ginn. D'Tatsach datt de portugiseche Séimann [[Diogo Cão]] als éischten [[Europa (Kontinent)|Europäer]] [[1483]] an där Regioun gelant ass, huet Angola [[Portugal]] méi no bruecht. [[1576]] ass déi haiteg Haaptstad [[Luanda]] gegrënnt ginn, am Angola gouf offiziell eng portugisesch Kolonie. Säi politesche Statut huet [[1951]] changéiert, wéi Angola eng Iwwerséiprovënz vu Portugal ginn ass. Wéi a ville Kolonie gouf et am Angola nom [[Zweete Weltkrich]] Opstänn vun nationalisteschen Organisatiounen. Si hunn [[1959]] ugefaangen a goufen [[1964]] bluddeg néiergeworf. [[1975]] krut Angola seng Onofhängegkeet an eng autonom Regierung, mat enger Majoritéit vu schwaarze Ministeren. Den éischte Staatschef war den [[Agostinho Neto]], Chef vun der [[Marxismus|marxistescher]] [[Movimento Popular de Libertação de Angola|MPLA]]. D'Rou an de Fridden hunn net laang gedauert. Tëscht der [[Movimento Popular de Libertação de Angola|MPLA]] op där enger Säit, der [[FNLA]] an der [[UNITA]] op der aner Säit, ass dunn e [[Biergerkrich]] ausgebrach an deen och eng Rei vu frieme Muechten agegraff hunn. Op der Säit vun der ''MPLA'' stounge [[Russland]], d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] a [[Kuba]]. Kuba huet net nëmme, wéi Russland, Waffe geliwwert mä och Zaldoten agesat. Fir d'FNLA ass de [[Demokratesch Republik Kongo|Zaire]] agetratt. D'''UNITA'' hirersäits, déi stäerkst Oppositiounsmuecht, mat dem Fräiheetskämpfer [[Jonas Savimbi]] un der Spëtz, ass vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a [[Südafrika]] staark ënnerstëtzt ginn. Dee Biergerkriich huet zwee an en halleft Joerzéngt gedauert an hat 1,5 Milliounen Affer. Obschonn déi géigneresch Parteie sech [[1991]] op fräi Wale gëeenegt haten, ass de Biergerkriich vun der UNITA virugefouert ginn, mat dem Argument, den MPLA Walgewënner, de President [[José Eduardo dos Santos]] (MLPA) wier duerch Walbedruch un d'Muecht kom. {{Méi Info 1|Angolanesche Biergerkrich }} == Politik == Angola ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] === Gréisser Stied === Déi mat Ofstand gréisst [[Agglomeratioun]] am Angola ass [[Luanda]] mat 3.662.300 Awunner. (Stand 1. Januar 2005). Dat heescht datt 30&nbsp;% vun der Bevëlkerung zu Luanda oder an der Ëmgéigend wunnen. Am follgenden Tableau sinn d'Stied mat méi wéi 20.000 Awunner opgeféiert. D'Resultater baséiren op enger Vollekszielung vum [[15. Dezember]] [[1970]], an enger Neiberechnung fir den [[1. Januar]] [[2005]]. Och d'[[Provënze vum Angola]] zu där d'Stied gehéiere sinn opgefouert. {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Rang||Stad||Aw. 1970||Aw. 2005||[[Provënze vum Angola|Provënz]] |- | 1. ||[[Luanda]] || 475.328 || 2.776.125 || [[Provënz Luanda|Luanda]] |- | 2.|| [[Huambo]] || 61.885 || 226.177 || [[Provënz Huambo|Huambo]] |- | 3. ||[[Lobito]] || 59.528 || 207.957 || [[Provënz Benguela|Benguela]] |- | 4.|| [[Benguela]] || 40.996 || 151.235 || Benguela |- | 5.|| [[Lucapa]] || 45.649 || 125.751 || [[Provënz Lunda Norte|Lunda Norte]] |- | 6.|| [[Kuito]] || 8.941 || 113.624 || [[Provënz Bié|Bié]] |- | 7. ||[[Lubango]] || 31.674 || 102.541 || [[Provënz Huíla|Huíla]] |- | 8.|| [[Malanje]] || 31.599 || 87.047 || [[Provënz Malanje|Malanje]] |- | 9.|| [[Namibe]] || 12.076 || 80.150 || [[Provënz Namibe|Namibe]] |- | 10. ||[[Soyo]] || k.a. || 67.553 || [[Provënz Zaire|Zaire]] |- | 11.|| [[Cabinda]] || 21.124 || 66.020 || [[Provënz Cabinda|Cabinda]] |- | 12. ||[[Uíge]] || 11.972 || 60.008 || [[Provënz Uíge|Uíge]] |} == Literatur == * Wright, George: ''The Destruction of a Nation: United States Policy Toward Angola Since 1945'', Pluto Press, 1.3. 1997. * Newsom, David D.: ''The Imperial Mantle: The United States, Decolonization, and the Third World'', Indiana University Press, 2001. * Gleijeses, Pietro: ''Conflicting Missions: Havana, Washington, and Africa, 1959-1976'', UNC Press, 1.2. 2003, 576 Säiten. * Brittain, Victoria: ''Death of Dignity: Angola's Civil War'', Pluto Press, 1.4. 1998, 128 Säiten. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://gazetteer.de/ World Gazetteer - Aktuell Awunnerzuele vun de Stied am Angola] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Angola| ]] l9c9dh4lgv00a0a5djwtp5ttcne3t06 2689843 2689675 2026-08-07T08:53:00Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689843 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Angola<br>Republik Angola | Fändel = Flag of Angola.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Angola | Wopen =Emblem of Angola.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vun Angola | National Devise = "''Virtus Unita Fortior''"<br>[[Latäin|lat.]], "Vereenegt Daperkeet mécht méi staark" | Kaart = Location Angola AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Luanda]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.246.700 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 25.789.024 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 20,7 | Onofhängegkeet = vu [[Portugal]] den [[11. November]] [[1975]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Angola Avante]] | Wärung = [[Kwanza]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ao]] | Telefonsprefix = +244 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Angola''' ass e [[Staat]] a [[Afrika|Südwestafrika]]. == Geographie == Den Angola ass eng [[Republik]], déi a [[Südwestafrika]] läit an där hire President erweidert Pouvoiren huet ([[Presidialrepublik]]). Den angolaneschen Nationaldag fält op den [[11. November]], den Dag op deem [[1975]] déi fréier [[Portugal|portugisech]] Kolonie onofhängeg gouf. Den Angola läit um [[Atlantik]] a stéisst un [[Namibien]], [[Sambia]] an un d'[[Demokratesch Republik Kongo]]. Den Angola huet eng [[Exklav]], [[Cabinda]], déi tëscht der Demokratescher Republik Kongo an der [[Republik Kongo]] läit. === Demographie === D'Populatioun setzt sech haaptsächlech aus [[Bantu]]-Volleksgruppen zesummen, déi hiren eegenen Dialekt schwätzen. 37&nbsp;% vun der Populatioun sinn [[Ovimbundu]], 25&nbsp;% [[Kimbundu]] und 13&nbsp;% [[Bakongo]]. Zueleméisseg manner staark vertruede Volleksgruppe sinn z.&nbsp;B. [[Chokwe]] (och Lunda), [[Ganguela]], [[Nhaneca-Humbe]], [[Ambo]], [[Herero]] an [[Xindunga]]. Eppes méi wéi 2&nbsp;% vun der Bevëlkerung hu gemëscht Originnen. D'Europäer, déi am meeschte vu [[Portugal|Portugisen]] ofstamen, maachen 1&nbsp;% vun der Populatioun aus. D'Gesondheetssituatioun ass katastrophal. 40&nbsp;% vun der Populatioun hu keen oder net genuch proppert [[Drénkwaasser]]. Dofir och déi vill Kranker, déi [[medezin]]esch net genuch versuergt sinn. Den Taux vun der Kannerstierflechkeet ass den zweethéchsten an der Welt an den Angolaner gëtt duerchschnëttlech nëmme 44,6 Joer al. === Sproochen === [[Portugisesch]] ass weider eng vun den offizielle Sproochen am Angola. Aner Sproochen an Dialekter sinn: [[Umbundu]], [[Kimbundu]], [[Kikongo]], [[Tchokwe]], [[Ngangela]], [[Oshiwambo]] ([[Kwanyama]], [[Ndonga]]) an [[Otjiherero]]. == Geschicht == Angola kuckt op eng beweegt Geschicht zeréck. Nodeem tëscht dem [[7. Joerhonnert|7.]] an [[9. Joerhonnert]] [[Bantu]]-Volleksguppe sech am Angola néiergeloss haten, ass am [[14. Joerhonnert]] am Norden d'Kinnekräich Kongo mat der Haaptstad [[Mbanza Kongo]] gegrënnt ginn. D'Tatsach datt de portugiseche Séimann [[Diogo Cão]] als éischten [[Europa (Kontinent)|Europäer]] [[1483]] an där Regioun gelant ass, huet Angola [[Portugal]] méi no bruecht. [[1576]] ass déi haiteg Haaptstad [[Luanda]] gegrënnt ginn, am Angola gouf offiziell eng portugisesch Kolonie. Säi politesche Statut huet [[1951]] changéiert, wéi Angola eng Iwwerséiprovënz vu Portugal ginn ass. Wéi a ville Kolonie gouf et am Angola nom [[Zweete Weltkrich]] Opstänn vun nationalisteschen Organisatiounen. Si hunn [[1959]] ugefaangen a goufen [[1964]] bluddeg néiergeworf. [[1975]] krut Angola seng Onofhängegkeet an eng autonom Regierung, mat enger Majoritéit vu schwaarze Ministeren. Den éischte Staatschef war den [[Agostinho Neto]], Chef vun der [[Marxismus|marxistescher]] [[Movimento Popular de Libertação de Angola|MPLA]]. D'Rou an de Fridden hunn net laang gedauert. Tëscht der [[Movimento Popular de Libertação de Angola|MPLA]] op där enger Säit, der [[FNLA]] an der [[UNITA]] op der aner Säit, ass dunn e [[Biergerkrich]] ausgebrach an deen och eng Rei vu frieme Muechten agegraff hunn. Op der Säit vun der ''MPLA'' stounge [[Russland]], d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] a [[Kuba]]. Kuba huet net nëmme, wéi Russland, Waffe geliwwert mä och Zaldoten agesat. Fir d'FNLA ass de [[Demokratesch Republik Kongo|Zaire]] agetratt. D'''UNITA'' hirersäits, déi stäerkst Oppositiounsmuecht, mat dem Fräiheetskämpfer [[Jonas Savimbi]] un der Spëtz, ass vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a [[Südafrika]] staark ënnerstëtzt ginn. Dee Biergerkriich huet zwee an en halleft Joerzéngt gedauert an hat 1,5 Milliounen Affer. Obschonn déi géigneresch Parteie sech [[1991]] op fräi Wale gëeenegt haten, ass de Biergerkriich vun der UNITA virugefouert ginn, mat dem Argument, den MPLA Walgewënner, de President [[José Eduardo dos Santos]] (MLPA) wier duerch Walbedruch un d'Muecht kom. {{Méi Info 1|Angolanesche Biergerkrich }} == Politik == Angola ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] === Gréisser Stied === Déi mat Ofstand gréisst [[Agglomeratioun]] am Angola ass [[Luanda]] mat 3.662.300 Awunner. (Stand 1. Januar 2005). Dat heescht datt 30&nbsp;% vun der Bevëlkerung zu Luanda oder an der Ëmgéigend wunnen. Am follgenden Tableau sinn d'Stied mat méi wéi 20.000 Awunner opgeféiert. D'Resultater baséiren op enger Vollekszielung vum [[15. Dezember]] [[1970]], an enger Neiberechnung fir den [[1. Januar]] [[2005]]. Och d'[[Provënze vum Angola]] zu där d'Stied gehéiere sinn opgefouert. {| class="wikitable sortable" BORDER="1" CELLSPACING="0" |- ! Rang||Stad||Aw. 1970||Aw. 2005||[[Provënze vum Angola|Provënz]] |- | 1. ||[[Luanda]] || 475.328 || 2.776.125 || [[Provënz Luanda|Luanda]] |- | 2.|| [[Huambo]] || 61.885 || 226.177 || [[Provënz Huambo|Huambo]] |- | 3. ||[[Lobito]] || 59.528 || 207.957 || [[Provënz Benguela|Benguela]] |- | 4.|| [[Benguela]] || 40.996 || 151.235 || Benguela |- | 5.|| [[Lucapa]] || 45.649 || 125.751 || [[Provënz Lunda Norte|Lunda Norte]] |- | 6.|| [[Kuito]] || 8.941 || 113.624 || [[Provënz Bié|Bié]] |- | 7. ||[[Lubango]] || 31.674 || 102.541 || [[Provënz Huíla|Huíla]] |- | 8.|| [[Malanje]] || 31.599 || 87.047 || [[Provënz Malanje|Malanje]] |- | 9.|| [[Namibe]] || 12.076 || 80.150 || [[Provënz Namibe|Namibe]] |- | 10. ||[[Soyo]] || k.a. || 67.553 || [[Provënz Zaire|Zaire]] |- | 11.|| [[Cabinda]] || 21.124 || 66.020 || [[Provënz Cabinda|Cabinda]] |- | 12. ||[[Uíge]] || 11.972 || 60.008 || [[Provënz Uíge|Uíge]] |} == Literatur == * Wright, George: ''The Destruction of a Nation: United States Policy Toward Angola Since 1945'', Pluto Press, 1.3. 1997. * Newsom, David D.: ''The Imperial Mantle: The United States, Decolonization, and the Third World'', Indiana University Press, 2001. * Gleijeses, Pietro: ''Conflicting Missions: Havana, Washington, and Africa, 1959-1976'', UNC Press, 1.2. 2003, 576 Säiten. * Brittain, Victoria: ''Death of Dignity: Angola's Civil War'', Pluto Press, 1.4. 1998, 128 Säiten. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://gazetteer.de/ World Gazetteer - Aktuell Awunnerzuele vun de Stied am Angola] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Angola| ]] rqdj6hn9m25dd5w9jvk39r2yhzogfpc 0 12826 2689470 2688862 2026-08-07T08:39:27Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689470 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Repúbliká ng̃ Pilipinas (Filipino)<br>Republik vun de Philippinnen | Fändel = Flag of the Philippines.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun de Philippinnen | Wopen = Coat_of_Arms_of_the_Philippines.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Philippinnen | National Devise = Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan at Makabansa | Kaart= Philippines in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Filipino]]/[[Tagalog]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Manila]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Ferdinand Marcos Jr.]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 300 000 | Fläch Plaz = 70 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 293 | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]] den [[12]]. [[Juni]] [[1898]] | Nationalhymn = [[Lupang Hinirang]] [[Media:PhiliX.ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Philippinnesche Peso]] | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.ph]] | Telefonsprefix = +63 |Staatsform=Republik}} [[Fichier:Rp-map (de).png|thumb|250px|Kaart vun de Philippinnen]] D''''Philippinnen''' sinn e [[Staat]] am Südoste vun [[Asien]] deen aus 7.107 verschidden Insele besteet, vun deenen der ronn 2.000 bewunnt sinn. Nëmmen 11 Inselen hunn eng Fläch vu méi wéi 2.500&nbsp;km² (wat der Gréisst vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]) entsprécht. Déi gréisst Insele sinn: [[Luzon]], [[Mindanao]], [[Samar]], [[Negros]], [[Mindoro]], [[Panay]] a [[Palawan]]. D'Haaptstad vun de Philippinnen ass [[Manila]]. Si läit op der Haaptinsel Luzon. == Administrativ Opdeelung == {|class="wikitable" |- ! Region !! Designation !! Government center |- | [[Northwestern Luzon Region]] || Region I || [[San Fernando City, La Union|San Fernando City]], [[La Union]] |- | [[Cagayan Valley|Cagayan Valley Region]] || Region II || [[Tuguegarao City]], [[Cagayan]] |- | [[Central Luzon|Central Luzon Region]] || Region III || [[San Fernando City, Pampanga|City of San Fernando]], [[Pampanga]] |- | [[CALABARZON|CALABARZON Region]]'''¹''' '''²''' || Region IV-A || [[Calamba City]], [[Laguna (province)|Laguna]] |- | [[MIMARO|MIMARO Region]]'''¹''' '''²''' '''³''' || Region IV-B || [[Calapan City]], [[Oriental Mindoro]]<!--Palawan is now at Region VI--> |- | [[Bicol Region]] || Region V || [[Legazpi City]], [[Albay]] |- | [[Western Visayas|Western Visayas Region]]'''³''' || Region VI || [[Iloilo City]] |- | [[Central Visayas|Central Visayas Region]] || Region VII || [[Cebu City]] |- | [[Eastern Visayas|Eastern Visayas Region]] || Region VIII || [[Tacloban City]], [[Leyte]] |- | [[Zamboanga Peninsula|Zamboanga Peninsula Region]] || Region IX || [[Pagadian City]], [[Zamboanga del Sur]] |- | [[Northern Mindanao|Northern Mindanao Region]] || Region X || [[Cagayan de Oro City]] |- | [[Davao Region]] || Region XI || [[Davao City]] |- | [[SOCCSKSARGEN|SOCCSKSARGEN Region]]'''¹''' || Region XII || [[Koronadal City]], [[South Cotabato]] |- | [[Caraga|Caraga Region]] || Region XIII || [[Butuan City]] |- | [[Autonomous Region in Muslim Mindanao]] || ARMM || [[Cotabato City]] |- | [[Cordillera Administrative Region]] || CAR || [[Baguio City]] |- | [[Metro Manila|National Capital Region]] || NCR || [[Manila]] |} == Kultur a Relioun == Vun der Relioun aus gesinn, setzt sech déi philippinnesch Bevëlkerung zesummen aus: * [[Katholizismus|Katholicken]] (83 %) * [[Protestantismus|Protestanten]] (9 %) * [[Islam|Moslemen]] (5 %) * [[Buddhismus|Buddhisten]] (2 %) * [[Hinduismus|Hindus]] (1 %) Bei der Populatioun, déi haaptsächlech aus Katholicke besteet, spillt de Glawen am alldeegleche Liewen eng grouss Roll. Déi kathoulesch Wierdendréier hunn dofir e groussen Afloss op d'Politik. E Musterbeispill an deem Zesummenhang ass den Afloss an den Impuls, déi de [[Kardinol Sin]] zäitliewens op d'Politik hat. An de leschte Jore waren d'Philippinne méi a méi terroristeschen Aktiounen ausgesat, déi haaptsächlech vun islamistesche Fundamentalisten a Splittergruppe vun der [[Al-Qaida]] ausgaange sinn. == Um Spaweck == {{Commonscat|Philippines|Philippinnen}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Philippinnen| ]] es0njx7ra90pypbdmlfbyuyar89d7i8 2689626 2689470 2026-08-07T08:44:27Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689626 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Repúbliká ng̃ Pilipinas (Filipino)<br>Republik vun de Philippinnen | Fändel = Flag of the Philippines.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun de Philippinnen | Wopen = Coat_of_Arms_of_the_Philippines.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Philippinnen | National Devise = Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan at Makabansa | Kaart= Philippines in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Filipino]]/[[Tagalog]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Manila]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 300 000 | Fläch Plaz = 70 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 293 | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]] den [[12]]. [[Juni]] [[1898]] | Nationalhymn = [[Lupang Hinirang]] [[Media:PhiliX.ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Philippinnesche Peso]] | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.ph]] | Telefonsprefix = +63 |Staatsform=Republik}} [[Fichier:Rp-map (de).png|thumb|250px|Kaart vun de Philippinnen]] D''''Philippinnen''' sinn e [[Staat]] am Südoste vun [[Asien]] deen aus 7.107 verschidden Insele besteet, vun deenen der ronn 2.000 bewunnt sinn. Nëmmen 11 Inselen hunn eng Fläch vu méi wéi 2.500&nbsp;km² (wat der Gréisst vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]) entsprécht. Déi gréisst Insele sinn: [[Luzon]], [[Mindanao]], [[Samar]], [[Negros]], [[Mindoro]], [[Panay]] a [[Palawan]]. D'Haaptstad vun de Philippinnen ass [[Manila]]. Si läit op der Haaptinsel Luzon. == Administrativ Opdeelung == {|class="wikitable" |- ! Region !! Designation !! Government center |- | [[Northwestern Luzon Region]] || Region I || [[San Fernando City, La Union|San Fernando City]], [[La Union]] |- | [[Cagayan Valley|Cagayan Valley Region]] || Region II || [[Tuguegarao City]], [[Cagayan]] |- | [[Central Luzon|Central Luzon Region]] || Region III || [[San Fernando City, Pampanga|City of San Fernando]], [[Pampanga]] |- | [[CALABARZON|CALABARZON Region]]'''¹''' '''²''' || Region IV-A || [[Calamba City]], [[Laguna (province)|Laguna]] |- | [[MIMARO|MIMARO Region]]'''¹''' '''²''' '''³''' || Region IV-B || [[Calapan City]], [[Oriental Mindoro]]<!--Palawan is now at Region VI--> |- | [[Bicol Region]] || Region V || [[Legazpi City]], [[Albay]] |- | [[Western Visayas|Western Visayas Region]]'''³''' || Region VI || [[Iloilo City]] |- | [[Central Visayas|Central Visayas Region]] || Region VII || [[Cebu City]] |- | [[Eastern Visayas|Eastern Visayas Region]] || Region VIII || [[Tacloban City]], [[Leyte]] |- | [[Zamboanga Peninsula|Zamboanga Peninsula Region]] || Region IX || [[Pagadian City]], [[Zamboanga del Sur]] |- | [[Northern Mindanao|Northern Mindanao Region]] || Region X || [[Cagayan de Oro City]] |- | [[Davao Region]] || Region XI || [[Davao City]] |- | [[SOCCSKSARGEN|SOCCSKSARGEN Region]]'''¹''' || Region XII || [[Koronadal City]], [[South Cotabato]] |- | [[Caraga|Caraga Region]] || Region XIII || [[Butuan City]] |- | [[Autonomous Region in Muslim Mindanao]] || ARMM || [[Cotabato City]] |- | [[Cordillera Administrative Region]] || CAR || [[Baguio City]] |- | [[Metro Manila|National Capital Region]] || NCR || [[Manila]] |} == Kultur a Relioun == Vun der Relioun aus gesinn, setzt sech déi philippinnesch Bevëlkerung zesummen aus: * [[Katholizismus|Katholicken]] (83 %) * [[Protestantismus|Protestanten]] (9 %) * [[Islam|Moslemen]] (5 %) * [[Buddhismus|Buddhisten]] (2 %) * [[Hinduismus|Hindus]] (1 %) Bei der Populatioun, déi haaptsächlech aus Katholicke besteet, spillt de Glawen am alldeegleche Liewen eng grouss Roll. Déi kathoulesch Wierdendréier hunn dofir e groussen Afloss op d'Politik. E Musterbeispill an deem Zesummenhang ass den Afloss an den Impuls, déi de [[Kardinol Sin]] zäitliewens op d'Politik hat. An de leschte Jore waren d'Philippinne méi a méi terroristeschen Aktiounen ausgesat, déi haaptsächlech vun islamistesche Fundamentalisten a Splittergruppe vun der [[Al-Qaida]] ausgaange sinn. == Um Spaweck == {{Commonscat|Philippines|Philippinnen}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Philippinnen| ]] ox9ffudfalgzifn2mcstn7qphn7qcki 0 12860 2689463 2554256 2026-08-07T08:39:17Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689463 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = اسلامی جمہوریۂ پاکستان<br>Islāmī Jamhūriyah-i-Pakistan (Urdu)<br>Islamic Republic of Pakistan (Engl.) | Fändel = Flag of Pakistan.svg | Fändel Bildbreet= 125px | Fändel Artikel = Fändel vu Pakistan | Wopen = State emblem of Pakistan.svg | Wope Breet = 125px | Wopen Artikel = Wope vu Pakistan | National Devise = | Kaart= Pakistan in its region (claimed and disputed hatched).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Urdu]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Islamabad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidial Bundesrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Asif Ali Zardari]] | Regierungschef Titel = [[Premierminister]] | Regierungschef = [[Shehbaz Sharif]] | Total Fläch= 803.940 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 241.499.431 <small>(Stand 2023)</small> | Bevëlkerung Plaz = 5 | Bevëlkerungsdicht = 274 | Onofhängegkeet = 14. August 1947 | Nationalfeierdag = 14. August | Nationalhymn = [[Pak sarzamin shad bad]] | Wärung = [[Pakistanesch Rupie]] (PKR) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.pk]] | Telefonsprefix = +92 }} '''Pakistan''' ass eng [[islam]]esch [[Presidialrepublik]] a [[Südasien]]. === Populatioun === D''''Punjabis''', eng ethnesch Grupp aus dem [[Punjab]], der Grenzregioun tëscht Pakistan an [[Indien]], bilden déi gréisst Bevëlkerungsgrupp, déi sech heterogen zesummesetzt a verschidde Stämm a Kasten aschléisst. Vun deenen aneren ethnesche Gruppen sinn z'ernimmen: d'[[Pashtun]]-[[Afghan]]en, d'[[Sindhi]], d'[[Balochi]], d'[[Muhajir]] an d'[[Seraiki]]. === Relioun === Staatsrelioun ass den Islam.<br> D'Majoritéit vun der Populatioun si Moslemen. Déi meescht dovun, 75 % si [[Suni]] an 20 % si [[Shia]]. Donieft gëtt et nach 2,5 % Chrëschten an 1.2 % Hinduen, Buddhisten, Zioroastransen, Sikhen a Judden. == Grouss Stied == * [[Karatschi]] * [[Lahore]] * [[Faisalabad]] * [[Gujranwala]] * [[Multan]] * [[Hyderabad]] * [[Peshawar]] * [[Rawalpindi]] * [[Rawalpindi Cantonment]] * [[Islamabad]] === Politesch Entwécklung === === Administrativ Ënnerdeelung === [[Fichier:Sub Pakistan.png|thumb|D'Provënzen]] # Provënz [[Belutschistan (Pakistan)|Belutschistan]] (''Balochistan'', ''Baluchistan'') # [[Nordwestprovënz]] (''North-West Frontier Province'', ''NWFP'', ''Nordwestlech Grenzprovënz'') # Provënz [[Punjab (Pakistan)|Punjab]] # Provënz [[Sindh]] (''Sind'') # Haaptstaddistrikt [[Islamabad]] # [[Stammesgebidder, déi vun der Zentralregierung geréiert ginn]] (''Federally Administered Tribal Areas'', ''FATA''). # [[Asad Kaschmir]] (''Azad Kashmir'') # [[Nordgebidder]] (''Northern Areas'') == Um Spaweck == {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Pakistan| ]] 7u4tvhr02h96r2x65xa21aacpkp7fve 2689622 2689463 2026-08-07T08:44:21Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689622 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = اسلامی جمہوریۂ پاکستان<br>Islāmī Jamhūriyah-i-Pakistan (Urdu)<br>Islamic Republic of Pakistan (Engl.) | Fändel = Flag of Pakistan.svg | Fändel Bildbreet= 125px | Fändel Artikel = Fändel vu Pakistan | Wopen = State emblem of Pakistan.svg | Wope Breet = 125px | Wopen Artikel = Wope vu Pakistan | National Devise = | Kaart= Pakistan in its region (claimed and disputed hatched).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Urdu]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Islamabad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidial Bundesrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Premierminister]] | Regierungschef = [[Shehbaz Sharif]] | Total Fläch= 803.940 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 241.499.431 <small>(Stand 2023)</small> | Bevëlkerung Plaz = 5 | Bevëlkerungsdicht = 274 | Onofhängegkeet = 14. August 1947 | Nationalfeierdag = 14. August | Nationalhymn = [[Pak sarzamin shad bad]] | Wärung = [[Pakistanesch Rupie]] (PKR) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.pk]] | Telefonsprefix = +92 }} '''Pakistan''' ass eng [[islam]]esch [[Presidialrepublik]] a [[Südasien]]. === Populatioun === D''''Punjabis''', eng ethnesch Grupp aus dem [[Punjab]], der Grenzregioun tëscht Pakistan an [[Indien]], bilden déi gréisst Bevëlkerungsgrupp, déi sech heterogen zesummesetzt a verschidde Stämm a Kasten aschléisst. Vun deenen aneren ethnesche Gruppen sinn z'ernimmen: d'[[Pashtun]]-[[Afghan]]en, d'[[Sindhi]], d'[[Balochi]], d'[[Muhajir]] an d'[[Seraiki]]. === Relioun === Staatsrelioun ass den Islam.<br> D'Majoritéit vun der Populatioun si Moslemen. Déi meescht dovun, 75 % si [[Suni]] an 20 % si [[Shia]]. Donieft gëtt et nach 2,5 % Chrëschten an 1.2 % Hinduen, Buddhisten, Zioroastransen, Sikhen a Judden. == Grouss Stied == * [[Karatschi]] * [[Lahore]] * [[Faisalabad]] * [[Gujranwala]] * [[Multan]] * [[Hyderabad]] * [[Peshawar]] * [[Rawalpindi]] * [[Rawalpindi Cantonment]] * [[Islamabad]] === Politesch Entwécklung === === Administrativ Ënnerdeelung === [[Fichier:Sub Pakistan.png|thumb|D'Provënzen]] # Provënz [[Belutschistan (Pakistan)|Belutschistan]] (''Balochistan'', ''Baluchistan'') # [[Nordwestprovënz]] (''North-West Frontier Province'', ''NWFP'', ''Nordwestlech Grenzprovënz'') # Provënz [[Punjab (Pakistan)|Punjab]] # Provënz [[Sindh]] (''Sind'') # Haaptstaddistrikt [[Islamabad]] # [[Stammesgebidder, déi vun der Zentralregierung geréiert ginn]] (''Federally Administered Tribal Areas'', ''FATA''). # [[Asad Kaschmir]] (''Azad Kashmir'') # [[Nordgebidder]] (''Northern Areas'') == Um Spaweck == {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Pakistan| ]] 8uor4kqdq2gqjb9ogyu7ywvzpw4dh12 2689785 2689622 2026-08-07T08:50:31Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689785 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = اسلامی جمہوریۂ پاکستان<br>Islāmī Jamhūriyah-i-Pakistan (Urdu)<br>Islamic Republic of Pakistan (Engl.) | Fändel = Flag of Pakistan.svg | Fändel Bildbreet= 125px | Fändel Artikel = Fändel vu Pakistan | Wopen = State emblem of Pakistan.svg | Wope Breet = 125px | Wopen Artikel = Wope vu Pakistan | National Devise = | Kaart= Pakistan in its region (claimed and disputed hatched).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Urdu]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Islamabad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidial Bundesrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Shehbaz Sharif]] | Total Fläch= 803.940 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 241.499.431 <small>(Stand 2023)</small> | Bevëlkerung Plaz = 5 | Bevëlkerungsdicht = 274 | Onofhängegkeet = 14. August 1947 | Nationalfeierdag = 14. August | Nationalhymn = [[Pak sarzamin shad bad]] | Wärung = [[Pakistanesch Rupie]] (PKR) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.pk]] | Telefonsprefix = +92 }} '''Pakistan''' ass eng [[islam]]esch [[Presidialrepublik]] a [[Südasien]]. === Populatioun === D''''Punjabis''', eng ethnesch Grupp aus dem [[Punjab]], der Grenzregioun tëscht Pakistan an [[Indien]], bilden déi gréisst Bevëlkerungsgrupp, déi sech heterogen zesummesetzt a verschidde Stämm a Kasten aschléisst. Vun deenen aneren ethnesche Gruppen sinn z'ernimmen: d'[[Pashtun]]-[[Afghan]]en, d'[[Sindhi]], d'[[Balochi]], d'[[Muhajir]] an d'[[Seraiki]]. === Relioun === Staatsrelioun ass den Islam.<br> D'Majoritéit vun der Populatioun si Moslemen. Déi meescht dovun, 75 % si [[Suni]] an 20 % si [[Shia]]. Donieft gëtt et nach 2,5 % Chrëschten an 1.2 % Hinduen, Buddhisten, Zioroastransen, Sikhen a Judden. == Grouss Stied == * [[Karatschi]] * [[Lahore]] * [[Faisalabad]] * [[Gujranwala]] * [[Multan]] * [[Hyderabad]] * [[Peshawar]] * [[Rawalpindi]] * [[Rawalpindi Cantonment]] * [[Islamabad]] === Politesch Entwécklung === === Administrativ Ënnerdeelung === [[Fichier:Sub Pakistan.png|thumb|D'Provënzen]] # Provënz [[Belutschistan (Pakistan)|Belutschistan]] (''Balochistan'', ''Baluchistan'') # [[Nordwestprovënz]] (''North-West Frontier Province'', ''NWFP'', ''Nordwestlech Grenzprovënz'') # Provënz [[Punjab (Pakistan)|Punjab]] # Provënz [[Sindh]] (''Sind'') # Haaptstaddistrikt [[Islamabad]] # [[Stammesgebidder, déi vun der Zentralregierung geréiert ginn]] (''Federally Administered Tribal Areas'', ''FATA''). # [[Asad Kaschmir]] (''Azad Kashmir'') # [[Nordgebidder]] (''Northern Areas'') == Um Spaweck == {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Pakistan| ]] pogeb953jlu8ezqosj76s9ana6muxhg 2689903 2689785 2026-08-07T08:54:39Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689903 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = اسلامی جمہوریۂ پاکستان<br>Islāmī Jamhūriyah-i-Pakistan (Urdu)<br>Islamic Republic of Pakistan (Engl.) | Fändel = Flag of Pakistan.svg | Fändel Bildbreet= 125px | Fändel Artikel = Fändel vu Pakistan | Wopen = State emblem of Pakistan.svg | Wope Breet = 125px | Wopen Artikel = Wope vu Pakistan | National Devise = | Kaart= Pakistan in its region (claimed and disputed hatched).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Urdu]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Islamabad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidial Bundesrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 803.940 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 241.499.431 <small>(Stand 2023)</small> | Bevëlkerung Plaz = 5 | Bevëlkerungsdicht = 274 | Onofhängegkeet = 14. August 1947 | Nationalfeierdag = 14. August | Nationalhymn = [[Pak sarzamin shad bad]] | Wärung = [[Pakistanesch Rupie]] (PKR) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.pk]] | Telefonsprefix = +92 }} '''Pakistan''' ass eng [[islam]]esch [[Presidialrepublik]] a [[Südasien]]. === Populatioun === D''''Punjabis''', eng ethnesch Grupp aus dem [[Punjab]], der Grenzregioun tëscht Pakistan an [[Indien]], bilden déi gréisst Bevëlkerungsgrupp, déi sech heterogen zesummesetzt a verschidde Stämm a Kasten aschléisst. Vun deenen aneren ethnesche Gruppen sinn z'ernimmen: d'[[Pashtun]]-[[Afghan]]en, d'[[Sindhi]], d'[[Balochi]], d'[[Muhajir]] an d'[[Seraiki]]. === Relioun === Staatsrelioun ass den Islam.<br> D'Majoritéit vun der Populatioun si Moslemen. Déi meescht dovun, 75 % si [[Suni]] an 20 % si [[Shia]]. Donieft gëtt et nach 2,5 % Chrëschten an 1.2 % Hinduen, Buddhisten, Zioroastransen, Sikhen a Judden. == Grouss Stied == * [[Karatschi]] * [[Lahore]] * [[Faisalabad]] * [[Gujranwala]] * [[Multan]] * [[Hyderabad]] * [[Peshawar]] * [[Rawalpindi]] * [[Rawalpindi Cantonment]] * [[Islamabad]] === Politesch Entwécklung === === Administrativ Ënnerdeelung === [[Fichier:Sub Pakistan.png|thumb|D'Provënzen]] # Provënz [[Belutschistan (Pakistan)|Belutschistan]] (''Balochistan'', ''Baluchistan'') # [[Nordwestprovënz]] (''North-West Frontier Province'', ''NWFP'', ''Nordwestlech Grenzprovënz'') # Provënz [[Punjab (Pakistan)|Punjab]] # Provënz [[Sindh]] (''Sind'') # Haaptstaddistrikt [[Islamabad]] # [[Stammesgebidder, déi vun der Zentralregierung geréiert ginn]] (''Federally Administered Tribal Areas'', ''FATA''). # [[Asad Kaschmir]] (''Azad Kashmir'') # [[Nordgebidder]] (''Northern Areas'') == Um Spaweck == {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Pakistan| ]] rifxve5cjp41ob7cs0fvxdpgc63pme0 0 12866 2689452 2645981 2026-08-07T08:39:01Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689452 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republic of Namibia<br>Republik Namibia | Fändel = Flag of Namibia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Namibien | Wopen = Coat of Arms of Namibia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Namibien | National Devise = ''Unity, Liberty, Justice''<br>[[Englesch|engl.]]: "Eenheet, Fräiheet, Gerechtegkeet" | Kaart = Location Namibia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Ovambo]], [[Afrikaans]], [[Däitsch]], anerer | Haaptstad = [[Windhoek]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Elijah Ngurare]] | Total Fläch= 824.116 km² | Fläch Plaz = 34 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 3.092.816 <small>(2025)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,7 | Onofhängegkeet = [[21. Mäerz]] [[1990]] (vu [[Südafrika]]) | Nationalfeierdag = 21. Mäerz | Nationalhymn = ''[[Namibia, Land of the Brave]]'' | Wärung = [[Namibia-Dollar]] | Zäitzon = + 1 | Internet TLD = [[.na]] | Telefonsprefix = +264 | Notizen = | Extra Bild = Namibia karte.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Namibien''', oder '''Namibia''', wéi se och bezeechent gëtt, ass e Staat am südlechen Deel vun [[Afrika]]. Den Numm vun dëser Republik ass vun der Wüst Namib ofgeleet, eng Wüst, déi sech iwwer de ganze Küstestreech vun Namibien erstreckt. Den Nationalfeierdag ass den [[21. Mäerz]], den Dag op deem Namibie seng Onofhängegkeet vu [[Südafrika]] krut ([[1990]]). D'Haaptstad vun Namibien ass [[Windhuk]] oder ''Windhoek''. == Geographie == [[Fichier:Bloedkoppie, Namibia (3103198540).jpg|left|thumb|250px|Bierglandschaft an Namibien]] D'Gebitt iwwer dat Namibien sech erstreckt gëtt als eent vun den eelste vun der [[Äerduewerfläch]] betruecht. Laang nach ier de Superkontinent [[Gondwana]] entstanen ass, hu sech viru méi wéi zwou Milliarde Joren um Gebitt vum haitegen Afrika zwéi Festlandsockele gebilt - de [[Kongo-Kraton]] an de [[Kalahari-Kraton]]. Dee lescht genannten ëmfaasst grouss Deeler vun deem Land, dat mer haut Namibien nennen. Duerch verschidden tektonesch Virgäng ass du virun ongeféier 550 Millioune Joren e risegen, zusammenhängende Kontinent entstanen, deen déi haiteg Deel-Kontinenter [[Afrika]], [[Südamerika]], [[Australien]], [[Indien]] an d'[[Antarktis]] abegraff huet: ''Gondwana''. Namibien läit tëscht 17° an 29° südlecher Breet an 12° bis 25° ëstlecher Längt. Namibie grenzt am Osten u [[Botswana]], zur Säit vun der Kalahar-Wüst hin am Süden u [[Südafrika]]. Mat senger westlecher Säit läit et um [[Atlantik]] an am Norde stéisst et un [[Angola]]. Dat ganzt Staatsgebitt vun Namibien bedeckt eng Fläch vu ronn 824.000&nbsp;km² an ass méi wéi zweemol sou grouss wéi Däitschland. Namibien, ass wann ee vun der [[Namibwüst]] a vun der [[Kalahariwüst]] ofgesäit, een Héichland (duerchschnëttlech Héicht: 1.700 m). Den héchste Bierg, de Brandberg, huet eng Héicht vun 2.600 m. Wéinst senger geographescher Konfiguratioun a sengem Klima ass d'Exploitatioun vum Land schwiereg. Am dréchene Süde gëtt d'Véizuucht praktizéiert, am Norden, wou et méi reent, gëtt och Akerbau bedriwwen. Déi gréisst Stied sinn: [[Windhoek]], [[Rundu]], [[Walvis Bay]], [[Oshakati]] a [[Swakopmund]]. ''Kuckt och d'[[Lëscht vun de Stied an Namibien]].'' == Bevëlkerung a Sproochen == Namibien huet am Ganze ronn 2 Milliounen Awunner (Stand 2005). Hir Zuel läit am Opwäertstrend. Wéi se sech an Zukukunft entwéckelt weess een awer net, well méi wéi 20 % vun der Bevëlkerung mat [[AIDS]] infizéiert ass an doduerch déi duerschnëttlech Liewensdauer vun den Namibier am Laf vun de Joren [[1980]] - [[2005]] vun 58 op 38 Joer zeréckgaangen ass. An Namibia gëtt et e puer ethnesch Gruppen. D'[[Ovambos]], déi [[Bantu]] schwätzen, stellen ongeféier 50 % vun der Bevëlkerung duer. Si liewen an den nërdleche Regiounen. Da gëtt vu verschidde Gruppen nach d'[[Khoisansprooch]] geschwat, an zwar vun den [[Nama]] (an der Regioun ''Karas''), den [[Damara]] (an der Regioun ''Erongo'') an de [[San]] (Buschleit: an der Regioun [[Omaheke]]). Ënner d'Bevëlkerung mat indogermanesche Sprooche falen: Faarweger, [[Rehobother Baster]], [[Afrikaaner]] (dat heescht d'Majoritéit vun de 75.000 "wäissen" Awunner vun Namibien), Däitscher (zirka 13.000) a Portugisen (zirka 5.000 am Norde vum Land). An Namibia gi verschidde Sprooche geschwat: Englesch, Afrikaans, Däitsch, verschidde Bantu- a Khoisan-Sproochen ënner anerem. All Sprooche sinn zwar unerkannt, mä Englesch ass eleng déi offiziell Amtssprooch. == Relioun == D'Majoritéit vun der Bevëlkerung si Chrëschten (80-90 %); déi meescht dovu bekenne sech zur evangeelescher Kierch. Déi aner sinn Unhänger vun Naturreliounen. == Politesch Situatioun == === Administrativ Andeelung === Namibien ass an 13 [[Regioun]]en agedeelt, déi an 107 Walkreesser agedeelt sinn: {| | # [[Caprivi]] # [[Erongo]] # [[Hardap]] # [[Karas]] # [[Kavango (Regioun)|Kavango]] # [[Khomas]] # [[Kunene (Regioun)|Kunene]] # [[Ohangwena]] # [[Omaheke]] # [[Omusati]] # [[Oshana]] # [[Oshikoto]] # [[Otjozondjupa]] |[[Fichier:Namibia Regions numbered.png|250px|none|Kaart vun Namibien mat den Nummeréierten Regiounen]] |} == Geschicht == === Fréi Geschicht === [[Fichier:Namibienurawunner.jpg|thumb|210px|Vun den Urawunner sinn der net vill iwwereg bliwwen]] Südwestafrika, dat haitegt Namibia, gouf, wéi ugeholl gëtt, virun 2.000 (bis 2.500) Joer duerch d'[[San (Vollek)|San]] bevëlkert. Si waren aus Zentral- oder Nordafrika zougewandert.<br> Wärend der '''afrikanescher Nord-Süd-Vollekswanderung''' sinn am [[17. Joerhonnert|17.]]/[[18. Joerhonnert]] d'[[Herrero]], déi zu de [[Bantu]] zielen, aus dem [[Betschuanaland]] (haut [[Botswana]]) an Namibien agedrongen. Dat ware Stämm, déi scho Véizuucht bedriwwen hunn a méi eng evoluéiert Kultur haten. Spéider koumen och nach d'[[Nama]] (''Hottentotten'', genannt), déi aus der Kapprovënz koumen, dobäi. Déi nei Zouwanderer hunn dunn d'''San'' no Norden a Richtung Kalahari-Wüst verdriwwen, wou se ausschliisslech vun der [[Juegd]] gelieft hunn. === Kolonialzäit === [[Fichier:Namibien89.jpg|thumb|220px|E jongen Namibier am Walkampf]] [[Fichier:Namibienun.jpg|thumb|220px|UN-Truppen iwwerwaachen déi éischt fräi Walen]] Nodeem et dem däitsche Geschäftsmann [[Franz Adolf Eduard Lüderitz]] gelonge war, duerch Ofkommesse mat einheimesche Stammescheffen, sech grouss Landstreecher zu eegen ze maachen ("[[Lüderitzbucht]]”), gouf d'Land vum Oranje bis zum Kunene [[1884]] zum Schutzgebitt '''[[Deutsch-Südwestafrika|Däitsch-Südwestafrika]]''' an duerno zur däitscher [[Kolonie]] erkläert. D'Noriicht vu märchenhaften Diamantenressourcen huet du vill Däitscher dozou bruecht, fir sech an der ''Lüderitzbucht'' néierzeloossen an och do an an der Ëmgéigend d'Land ze bebauen, wat den usässegen ''Herrero'' net besonnesch gefall huet. Den 12. Januar [[1904]] koum et dunn zu engem Opstand vun den Herrero. Dee gouf bluddeg néiergeschloen an huet zu grousse Verloschter op den zwou Säite gefouert. Vun däitscher Säit ass du souguer d'Bemierkung gefall, d'Herrero-Vollek hätt praktesch opgehéiert ze bestoen. Nom Herrero-Opstand koum et dunn och nach am [[Oktober]] [[1904]] am Süde vum Land zu engem Opstand vun den [[Nama]], vu Stämm, déi ursprénglech nach op däitscher Säit gehollef haten, fir d'Herrerorebellioun néierzeschloen. Zur Zäit vum [[Éischte Weltkrich]] koum et och a Däïtsch-Südwestafrika zu Kampfhandlungen, an déi nieft den däitschen Truppen, och [[südafrika]]nesch Verbänn an [[Portugal|Portugisen]] aus [[Angola]] verwéckelt waren. Déi däitsch Truppen hunn den 9. Juli [[1915]] opginn, an dat war och d'Enn vun Däïtsch-Südwestafrika. Et gouf nëmme méi e ''Südwestafrika''. Dat gouf du vu Südafrika besat an 1920 vum [[Vëlkerbond]] Südafrika als Mandatsgebitt zougesprach. === Um Wee zur Onofhängegkeet === D'Tatsach, datt Südafrika säin Afloss ze vill staark zum Ausdock bruecht huet, an och de Regime vun der [[Apartheid]] op Südwestafrika iwwerdro huet, war en zousätzleche Grond, firwat Südafrika nom [[Zweete Weltkrich]] ëmmer méi den internationale Mësskredit ze spiere krut. D'Onofhängegkeetsbeweegung [[SWAPO]], déi vun der Sowjetunioun finanzéiert an haaptsächlech vun den [[Ovambo]] gedroe gouf, huet sech ëmmer méi duerchgesat, an de Südafrikaner duerch Guerillaaktiounen d'Liewe sauer gemaach. Schliisslech war Südafrika bereet, datt [[1989]] fräi Walen ofgehale gi sollten, fir d'Onfhängegkeet vum Land anzelauden. === D'Onofhängegkeet === Den [[21. Mäerz]] [[1990]] huet Namibien, no méi wéi 100-järeger friemer Herrschaft, seng [[Onofhängegkeet (Politik)|Onofhängegkeet]] kritt. Fräi demokratesch Wale ware virdrun. Déi Wale sinn an der ganzer Welt mat grousser Spannung verfollegt ginn. D'[[UN]] hat 1989, fir Onroue virzebauen an den demokratesche Charakter vun de Wale sécherzestellen, Zaldote mat bloen Helmer dohi geschéckt. Och d'Europaparlament war duerch Observateuren an Namibien vertrueden. D'Wale sinn awer relativ roueg verlaf an d'[[SWAPO]] huet gewonnen. Hire Chef, de [[Sam Nujoma]], krut eng däitlech Majoritéit a stoung wärend dräi Amtsperioden un der Spëtzt vum Land. Well hie wéinst der namibescher Verfassung net méi [[2004]] konnt untrieden, gouf den deemolege Minister fir Landfroen, [[Hifikepunye Pohamba]] - och een [[Ovambo]] a Member vum SWAPO säin Nofollger D'Enteegnung vun de Farmer ass heiansdo a wäisse Farmerkreesser kritiséiert ginn, well se net Leit ouni Land, mä politesche Fonctionnairen zeguttkéim oder well d'Entschiedegungen net der Realitéit entsprach hätten. == Fotoalbum vun Namibien == <gallery> Image:Windhoekchristuskiirch.jpg|Windhuk: Christuskiirch a Reiterdenkmal Image:Namibienkuene2.jpg|Sonnenënnergang um Kunene Stroum Image:Namibienkuene1.jpg|Kanner beim Kunene Stroum </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Namibia}} * [http://www.holiday-namibia.com/ Namibia - The Ultimate African Safari] * [https://web.archive.org/web/20051110180252/http://www.willgoto.com/categories.aspx?Destination=334&Langue=3 Äre Guide fir an Namibien ze reesen] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Namibien| ]] 29sxj8pf07j35r8fat4iw1qrzyyz0oo 2689613 2689452 2026-08-07T08:44:08Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689613 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republic of Namibia<br>Republik Namibia | Fändel = Flag of Namibia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Namibien | Wopen = Coat of Arms of Namibia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Namibien | National Devise = ''Unity, Liberty, Justice''<br>[[Englesch|engl.]]: "Eenheet, Fräiheet, Gerechtegkeet" | Kaart = Location Namibia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Ovambo]], [[Afrikaans]], [[Däitsch]], anerer | Haaptstad = [[Windhoek]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Elijah Ngurare]] | Total Fläch= 824.116 km² | Fläch Plaz = 34 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 3.092.816 <small>(2025)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,7 | Onofhängegkeet = [[21. Mäerz]] [[1990]] (vu [[Südafrika]]) | Nationalfeierdag = 21. Mäerz | Nationalhymn = ''[[Namibia, Land of the Brave]]'' | Wärung = [[Namibia-Dollar]] | Zäitzon = + 1 | Internet TLD = [[.na]] | Telefonsprefix = +264 | Notizen = | Extra Bild = Namibia karte.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Namibien''', oder '''Namibia''', wéi se och bezeechent gëtt, ass e Staat am südlechen Deel vun [[Afrika]]. Den Numm vun dëser Republik ass vun der Wüst Namib ofgeleet, eng Wüst, déi sech iwwer de ganze Küstestreech vun Namibien erstreckt. Den Nationalfeierdag ass den [[21. Mäerz]], den Dag op deem Namibie seng Onofhängegkeet vu [[Südafrika]] krut ([[1990]]). D'Haaptstad vun Namibien ass [[Windhuk]] oder ''Windhoek''. == Geographie == [[Fichier:Bloedkoppie, Namibia (3103198540).jpg|left|thumb|250px|Bierglandschaft an Namibien]] D'Gebitt iwwer dat Namibien sech erstreckt gëtt als eent vun den eelste vun der [[Äerduewerfläch]] betruecht. Laang nach ier de Superkontinent [[Gondwana]] entstanen ass, hu sech viru méi wéi zwou Milliarde Joren um Gebitt vum haitegen Afrika zwéi Festlandsockele gebilt - de [[Kongo-Kraton]] an de [[Kalahari-Kraton]]. Dee lescht genannten ëmfaasst grouss Deeler vun deem Land, dat mer haut Namibien nennen. Duerch verschidden tektonesch Virgäng ass du virun ongeféier 550 Millioune Joren e risegen, zusammenhängende Kontinent entstanen, deen déi haiteg Deel-Kontinenter [[Afrika]], [[Südamerika]], [[Australien]], [[Indien]] an d'[[Antarktis]] abegraff huet: ''Gondwana''. Namibien läit tëscht 17° an 29° südlecher Breet an 12° bis 25° ëstlecher Längt. Namibie grenzt am Osten u [[Botswana]], zur Säit vun der Kalahar-Wüst hin am Süden u [[Südafrika]]. Mat senger westlecher Säit läit et um [[Atlantik]] an am Norde stéisst et un [[Angola]]. Dat ganzt Staatsgebitt vun Namibien bedeckt eng Fläch vu ronn 824.000&nbsp;km² an ass méi wéi zweemol sou grouss wéi Däitschland. Namibien, ass wann ee vun der [[Namibwüst]] a vun der [[Kalahariwüst]] ofgesäit, een Héichland (duerchschnëttlech Héicht: 1.700 m). Den héchste Bierg, de Brandberg, huet eng Héicht vun 2.600 m. Wéinst senger geographescher Konfiguratioun a sengem Klima ass d'Exploitatioun vum Land schwiereg. Am dréchene Süde gëtt d'Véizuucht praktizéiert, am Norden, wou et méi reent, gëtt och Akerbau bedriwwen. Déi gréisst Stied sinn: [[Windhoek]], [[Rundu]], [[Walvis Bay]], [[Oshakati]] a [[Swakopmund]]. ''Kuckt och d'[[Lëscht vun de Stied an Namibien]].'' == Bevëlkerung a Sproochen == Namibien huet am Ganze ronn 2 Milliounen Awunner (Stand 2005). Hir Zuel läit am Opwäertstrend. Wéi se sech an Zukukunft entwéckelt weess een awer net, well méi wéi 20 % vun der Bevëlkerung mat [[AIDS]] infizéiert ass an doduerch déi duerschnëttlech Liewensdauer vun den Namibier am Laf vun de Joren [[1980]] - [[2005]] vun 58 op 38 Joer zeréckgaangen ass. An Namibia gëtt et e puer ethnesch Gruppen. D'[[Ovambos]], déi [[Bantu]] schwätzen, stellen ongeféier 50 % vun der Bevëlkerung duer. Si liewen an den nërdleche Regiounen. Da gëtt vu verschidde Gruppen nach d'[[Khoisansprooch]] geschwat, an zwar vun den [[Nama]] (an der Regioun ''Karas''), den [[Damara]] (an der Regioun ''Erongo'') an de [[San]] (Buschleit: an der Regioun [[Omaheke]]). Ënner d'Bevëlkerung mat indogermanesche Sprooche falen: Faarweger, [[Rehobother Baster]], [[Afrikaaner]] (dat heescht d'Majoritéit vun de 75.000 "wäissen" Awunner vun Namibien), Däitscher (zirka 13.000) a Portugisen (zirka 5.000 am Norde vum Land). An Namibia gi verschidde Sprooche geschwat: Englesch, Afrikaans, Däitsch, verschidde Bantu- a Khoisan-Sproochen ënner anerem. All Sprooche sinn zwar unerkannt, mä Englesch ass eleng déi offiziell Amtssprooch. == Relioun == D'Majoritéit vun der Bevëlkerung si Chrëschten (80-90 %); déi meescht dovu bekenne sech zur evangeelescher Kierch. Déi aner sinn Unhänger vun Naturreliounen. == Politesch Situatioun == === Administrativ Andeelung === Namibien ass an 13 [[Regioun]]en agedeelt, déi an 107 Walkreesser agedeelt sinn: {| | # [[Caprivi]] # [[Erongo]] # [[Hardap]] # [[Karas]] # [[Kavango (Regioun)|Kavango]] # [[Khomas]] # [[Kunene (Regioun)|Kunene]] # [[Ohangwena]] # [[Omaheke]] # [[Omusati]] # [[Oshana]] # [[Oshikoto]] # [[Otjozondjupa]] |[[Fichier:Namibia Regions numbered.png|250px|none|Kaart vun Namibien mat den Nummeréierten Regiounen]] |} == Geschicht == === Fréi Geschicht === [[Fichier:Namibienurawunner.jpg|thumb|210px|Vun den Urawunner sinn der net vill iwwereg bliwwen]] Südwestafrika, dat haitegt Namibia, gouf, wéi ugeholl gëtt, virun 2.000 (bis 2.500) Joer duerch d'[[San (Vollek)|San]] bevëlkert. Si waren aus Zentral- oder Nordafrika zougewandert.<br> Wärend der '''afrikanescher Nord-Süd-Vollekswanderung''' sinn am [[17. Joerhonnert|17.]]/[[18. Joerhonnert]] d'[[Herrero]], déi zu de [[Bantu]] zielen, aus dem [[Betschuanaland]] (haut [[Botswana]]) an Namibien agedrongen. Dat ware Stämm, déi scho Véizuucht bedriwwen hunn a méi eng evoluéiert Kultur haten. Spéider koumen och nach d'[[Nama]] (''Hottentotten'', genannt), déi aus der Kapprovënz koumen, dobäi. Déi nei Zouwanderer hunn dunn d'''San'' no Norden a Richtung Kalahari-Wüst verdriwwen, wou se ausschliisslech vun der [[Juegd]] gelieft hunn. === Kolonialzäit === [[Fichier:Namibien89.jpg|thumb|220px|E jongen Namibier am Walkampf]] [[Fichier:Namibienun.jpg|thumb|220px|UN-Truppen iwwerwaachen déi éischt fräi Walen]] Nodeem et dem däitsche Geschäftsmann [[Franz Adolf Eduard Lüderitz]] gelonge war, duerch Ofkommesse mat einheimesche Stammescheffen, sech grouss Landstreecher zu eegen ze maachen ("[[Lüderitzbucht]]”), gouf d'Land vum Oranje bis zum Kunene [[1884]] zum Schutzgebitt '''[[Deutsch-Südwestafrika|Däitsch-Südwestafrika]]''' an duerno zur däitscher [[Kolonie]] erkläert. D'Noriicht vu märchenhaften Diamantenressourcen huet du vill Däitscher dozou bruecht, fir sech an der ''Lüderitzbucht'' néierzeloossen an och do an an der Ëmgéigend d'Land ze bebauen, wat den usässegen ''Herrero'' net besonnesch gefall huet. Den 12. Januar [[1904]] koum et dunn zu engem Opstand vun den Herrero. Dee gouf bluddeg néiergeschloen an huet zu grousse Verloschter op den zwou Säite gefouert. Vun däitscher Säit ass du souguer d'Bemierkung gefall, d'Herrero-Vollek hätt praktesch opgehéiert ze bestoen. Nom Herrero-Opstand koum et dunn och nach am [[Oktober]] [[1904]] am Süde vum Land zu engem Opstand vun den [[Nama]], vu Stämm, déi ursprénglech nach op däitscher Säit gehollef haten, fir d'Herrerorebellioun néierzeschloen. Zur Zäit vum [[Éischte Weltkrich]] koum et och a Däïtsch-Südwestafrika zu Kampfhandlungen, an déi nieft den däitschen Truppen, och [[südafrika]]nesch Verbänn an [[Portugal|Portugisen]] aus [[Angola]] verwéckelt waren. Déi däitsch Truppen hunn den 9. Juli [[1915]] opginn, an dat war och d'Enn vun Däïtsch-Südwestafrika. Et gouf nëmme méi e ''Südwestafrika''. Dat gouf du vu Südafrika besat an 1920 vum [[Vëlkerbond]] Südafrika als Mandatsgebitt zougesprach. === Um Wee zur Onofhängegkeet === D'Tatsach, datt Südafrika säin Afloss ze vill staark zum Ausdock bruecht huet, an och de Regime vun der [[Apartheid]] op Südwestafrika iwwerdro huet, war en zousätzleche Grond, firwat Südafrika nom [[Zweete Weltkrich]] ëmmer méi den internationale Mësskredit ze spiere krut. D'Onofhängegkeetsbeweegung [[SWAPO]], déi vun der Sowjetunioun finanzéiert an haaptsächlech vun den [[Ovambo]] gedroe gouf, huet sech ëmmer méi duerchgesat, an de Südafrikaner duerch Guerillaaktiounen d'Liewe sauer gemaach. Schliisslech war Südafrika bereet, datt [[1989]] fräi Walen ofgehale gi sollten, fir d'Onfhängegkeet vum Land anzelauden. === D'Onofhängegkeet === Den [[21. Mäerz]] [[1990]] huet Namibien, no méi wéi 100-järeger friemer Herrschaft, seng [[Onofhängegkeet (Politik)|Onofhängegkeet]] kritt. Fräi demokratesch Wale ware virdrun. Déi Wale sinn an der ganzer Welt mat grousser Spannung verfollegt ginn. D'[[UN]] hat 1989, fir Onroue virzebauen an den demokratesche Charakter vun de Wale sécherzestellen, Zaldote mat bloen Helmer dohi geschéckt. Och d'Europaparlament war duerch Observateuren an Namibien vertrueden. D'Wale sinn awer relativ roueg verlaf an d'[[SWAPO]] huet gewonnen. Hire Chef, de [[Sam Nujoma]], krut eng däitlech Majoritéit a stoung wärend dräi Amtsperioden un der Spëtzt vum Land. Well hie wéinst der namibescher Verfassung net méi [[2004]] konnt untrieden, gouf den deemolege Minister fir Landfroen, [[Hifikepunye Pohamba]] - och een [[Ovambo]] a Member vum SWAPO säin Nofollger D'Enteegnung vun de Farmer ass heiansdo a wäisse Farmerkreesser kritiséiert ginn, well se net Leit ouni Land, mä politesche Fonctionnairen zeguttkéim oder well d'Entschiedegungen net der Realitéit entsprach hätten. == Fotoalbum vun Namibien == <gallery> Image:Windhoekchristuskiirch.jpg|Windhuk: Christuskiirch a Reiterdenkmal Image:Namibienkuene2.jpg|Sonnenënnergang um Kunene Stroum Image:Namibienkuene1.jpg|Kanner beim Kunene Stroum </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Namibia}} * [http://www.holiday-namibia.com/ Namibia - The Ultimate African Safari] * [https://web.archive.org/web/20051110180252/http://www.willgoto.com/categories.aspx?Destination=334&Langue=3 Äre Guide fir an Namibien ze reesen] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Namibien| ]] jqnfcujrs6dijaie3dkvn0q7dtplf9t 2689776 2689613 2026-08-07T08:50:17Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689776 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republic of Namibia<br>Republik Namibia | Fändel = Flag of Namibia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Namibien | Wopen = Coat of Arms of Namibia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Namibien | National Devise = ''Unity, Liberty, Justice''<br>[[Englesch|engl.]]: "Eenheet, Fräiheet, Gerechtegkeet" | Kaart = Location Namibia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Ovambo]], [[Afrikaans]], [[Däitsch]], anerer | Haaptstad = [[Windhoek]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Elijah Ngurare]] | Total Fläch= 824.116 km² | Fläch Plaz = 34 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 3.092.816 <small>(2025)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,7 | Onofhängegkeet = [[21. Mäerz]] [[1990]] (vu [[Südafrika]]) | Nationalfeierdag = 21. Mäerz | Nationalhymn = ''[[Namibia, Land of the Brave]]'' | Wärung = [[Namibia-Dollar]] | Zäitzon = + 1 | Internet TLD = [[.na]] | Telefonsprefix = +264 | Notizen = | Extra Bild = Namibia karte.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Namibien''', oder '''Namibia''', wéi se och bezeechent gëtt, ass e Staat am südlechen Deel vun [[Afrika]]. Den Numm vun dëser Republik ass vun der Wüst Namib ofgeleet, eng Wüst, déi sech iwwer de ganze Küstestreech vun Namibien erstreckt. Den Nationalfeierdag ass den [[21. Mäerz]], den Dag op deem Namibie seng Onofhängegkeet vu [[Südafrika]] krut ([[1990]]). D'Haaptstad vun Namibien ass [[Windhuk]] oder ''Windhoek''. == Geographie == [[Fichier:Bloedkoppie, Namibia (3103198540).jpg|left|thumb|250px|Bierglandschaft an Namibien]] D'Gebitt iwwer dat Namibien sech erstreckt gëtt als eent vun den eelste vun der [[Äerduewerfläch]] betruecht. Laang nach ier de Superkontinent [[Gondwana]] entstanen ass, hu sech viru méi wéi zwou Milliarde Joren um Gebitt vum haitegen Afrika zwéi Festlandsockele gebilt - de [[Kongo-Kraton]] an de [[Kalahari-Kraton]]. Dee lescht genannten ëmfaasst grouss Deeler vun deem Land, dat mer haut Namibien nennen. Duerch verschidden tektonesch Virgäng ass du virun ongeféier 550 Millioune Joren e risegen, zusammenhängende Kontinent entstanen, deen déi haiteg Deel-Kontinenter [[Afrika]], [[Südamerika]], [[Australien]], [[Indien]] an d'[[Antarktis]] abegraff huet: ''Gondwana''. Namibien läit tëscht 17° an 29° südlecher Breet an 12° bis 25° ëstlecher Längt. Namibie grenzt am Osten u [[Botswana]], zur Säit vun der Kalahar-Wüst hin am Süden u [[Südafrika]]. Mat senger westlecher Säit läit et um [[Atlantik]] an am Norde stéisst et un [[Angola]]. Dat ganzt Staatsgebitt vun Namibien bedeckt eng Fläch vu ronn 824.000&nbsp;km² an ass méi wéi zweemol sou grouss wéi Däitschland. Namibien, ass wann ee vun der [[Namibwüst]] a vun der [[Kalahariwüst]] ofgesäit, een Héichland (duerchschnëttlech Héicht: 1.700 m). Den héchste Bierg, de Brandberg, huet eng Héicht vun 2.600 m. Wéinst senger geographescher Konfiguratioun a sengem Klima ass d'Exploitatioun vum Land schwiereg. Am dréchene Süde gëtt d'Véizuucht praktizéiert, am Norden, wou et méi reent, gëtt och Akerbau bedriwwen. Déi gréisst Stied sinn: [[Windhoek]], [[Rundu]], [[Walvis Bay]], [[Oshakati]] a [[Swakopmund]]. ''Kuckt och d'[[Lëscht vun de Stied an Namibien]].'' == Bevëlkerung a Sproochen == Namibien huet am Ganze ronn 2 Milliounen Awunner (Stand 2005). Hir Zuel läit am Opwäertstrend. Wéi se sech an Zukukunft entwéckelt weess een awer net, well méi wéi 20 % vun der Bevëlkerung mat [[AIDS]] infizéiert ass an doduerch déi duerschnëttlech Liewensdauer vun den Namibier am Laf vun de Joren [[1980]] - [[2005]] vun 58 op 38 Joer zeréckgaangen ass. An Namibia gëtt et e puer ethnesch Gruppen. D'[[Ovambos]], déi [[Bantu]] schwätzen, stellen ongeféier 50 % vun der Bevëlkerung duer. Si liewen an den nërdleche Regiounen. Da gëtt vu verschidde Gruppen nach d'[[Khoisansprooch]] geschwat, an zwar vun den [[Nama]] (an der Regioun ''Karas''), den [[Damara]] (an der Regioun ''Erongo'') an de [[San]] (Buschleit: an der Regioun [[Omaheke]]). Ënner d'Bevëlkerung mat indogermanesche Sprooche falen: Faarweger, [[Rehobother Baster]], [[Afrikaaner]] (dat heescht d'Majoritéit vun de 75.000 "wäissen" Awunner vun Namibien), Däitscher (zirka 13.000) a Portugisen (zirka 5.000 am Norde vum Land). An Namibia gi verschidde Sprooche geschwat: Englesch, Afrikaans, Däitsch, verschidde Bantu- a Khoisan-Sproochen ënner anerem. All Sprooche sinn zwar unerkannt, mä Englesch ass eleng déi offiziell Amtssprooch. == Relioun == D'Majoritéit vun der Bevëlkerung si Chrëschten (80-90 %); déi meescht dovu bekenne sech zur evangeelescher Kierch. Déi aner sinn Unhänger vun Naturreliounen. == Politesch Situatioun == === Administrativ Andeelung === Namibien ass an 13 [[Regioun]]en agedeelt, déi an 107 Walkreesser agedeelt sinn: {| | # [[Caprivi]] # [[Erongo]] # [[Hardap]] # [[Karas]] # [[Kavango (Regioun)|Kavango]] # [[Khomas]] # [[Kunene (Regioun)|Kunene]] # [[Ohangwena]] # [[Omaheke]] # [[Omusati]] # [[Oshana]] # [[Oshikoto]] # [[Otjozondjupa]] |[[Fichier:Namibia Regions numbered.png|250px|none|Kaart vun Namibien mat den Nummeréierten Regiounen]] |} == Geschicht == === Fréi Geschicht === [[Fichier:Namibienurawunner.jpg|thumb|210px|Vun den Urawunner sinn der net vill iwwereg bliwwen]] Südwestafrika, dat haitegt Namibia, gouf, wéi ugeholl gëtt, virun 2.000 (bis 2.500) Joer duerch d'[[San (Vollek)|San]] bevëlkert. Si waren aus Zentral- oder Nordafrika zougewandert.<br> Wärend der '''afrikanescher Nord-Süd-Vollekswanderung''' sinn am [[17. Joerhonnert|17.]]/[[18. Joerhonnert]] d'[[Herrero]], déi zu de [[Bantu]] zielen, aus dem [[Betschuanaland]] (haut [[Botswana]]) an Namibien agedrongen. Dat ware Stämm, déi scho Véizuucht bedriwwen hunn a méi eng evoluéiert Kultur haten. Spéider koumen och nach d'[[Nama]] (''Hottentotten'', genannt), déi aus der Kapprovënz koumen, dobäi. Déi nei Zouwanderer hunn dunn d'''San'' no Norden a Richtung Kalahari-Wüst verdriwwen, wou se ausschliisslech vun der [[Juegd]] gelieft hunn. === Kolonialzäit === [[Fichier:Namibien89.jpg|thumb|220px|E jongen Namibier am Walkampf]] [[Fichier:Namibienun.jpg|thumb|220px|UN-Truppen iwwerwaachen déi éischt fräi Walen]] Nodeem et dem däitsche Geschäftsmann [[Franz Adolf Eduard Lüderitz]] gelonge war, duerch Ofkommesse mat einheimesche Stammescheffen, sech grouss Landstreecher zu eegen ze maachen ("[[Lüderitzbucht]]”), gouf d'Land vum Oranje bis zum Kunene [[1884]] zum Schutzgebitt '''[[Deutsch-Südwestafrika|Däitsch-Südwestafrika]]''' an duerno zur däitscher [[Kolonie]] erkläert. D'Noriicht vu märchenhaften Diamantenressourcen huet du vill Däitscher dozou bruecht, fir sech an der ''Lüderitzbucht'' néierzeloossen an och do an an der Ëmgéigend d'Land ze bebauen, wat den usässegen ''Herrero'' net besonnesch gefall huet. Den 12. Januar [[1904]] koum et dunn zu engem Opstand vun den Herrero. Dee gouf bluddeg néiergeschloen an huet zu grousse Verloschter op den zwou Säite gefouert. Vun däitscher Säit ass du souguer d'Bemierkung gefall, d'Herrero-Vollek hätt praktesch opgehéiert ze bestoen. Nom Herrero-Opstand koum et dunn och nach am [[Oktober]] [[1904]] am Süde vum Land zu engem Opstand vun den [[Nama]], vu Stämm, déi ursprénglech nach op däitscher Säit gehollef haten, fir d'Herrerorebellioun néierzeschloen. Zur Zäit vum [[Éischte Weltkrich]] koum et och a Däïtsch-Südwestafrika zu Kampfhandlungen, an déi nieft den däitschen Truppen, och [[südafrika]]nesch Verbänn an [[Portugal|Portugisen]] aus [[Angola]] verwéckelt waren. Déi däitsch Truppen hunn den 9. Juli [[1915]] opginn, an dat war och d'Enn vun Däïtsch-Südwestafrika. Et gouf nëmme méi e ''Südwestafrika''. Dat gouf du vu Südafrika besat an 1920 vum [[Vëlkerbond]] Südafrika als Mandatsgebitt zougesprach. === Um Wee zur Onofhängegkeet === D'Tatsach, datt Südafrika säin Afloss ze vill staark zum Ausdock bruecht huet, an och de Regime vun der [[Apartheid]] op Südwestafrika iwwerdro huet, war en zousätzleche Grond, firwat Südafrika nom [[Zweete Weltkrich]] ëmmer méi den internationale Mësskredit ze spiere krut. D'Onofhängegkeetsbeweegung [[SWAPO]], déi vun der Sowjetunioun finanzéiert an haaptsächlech vun den [[Ovambo]] gedroe gouf, huet sech ëmmer méi duerchgesat, an de Südafrikaner duerch Guerillaaktiounen d'Liewe sauer gemaach. Schliisslech war Südafrika bereet, datt [[1989]] fräi Walen ofgehale gi sollten, fir d'Onfhängegkeet vum Land anzelauden. === D'Onofhängegkeet === Den [[21. Mäerz]] [[1990]] huet Namibien, no méi wéi 100-järeger friemer Herrschaft, seng [[Onofhängegkeet (Politik)|Onofhängegkeet]] kritt. Fräi demokratesch Wale ware virdrun. Déi Wale sinn an der ganzer Welt mat grousser Spannung verfollegt ginn. D'[[UN]] hat 1989, fir Onroue virzebauen an den demokratesche Charakter vun de Wale sécherzestellen, Zaldote mat bloen Helmer dohi geschéckt. Och d'Europaparlament war duerch Observateuren an Namibien vertrueden. D'Wale sinn awer relativ roueg verlaf an d'[[SWAPO]] huet gewonnen. Hire Chef, de [[Sam Nujoma]], krut eng däitlech Majoritéit a stoung wärend dräi Amtsperioden un der Spëtzt vum Land. Well hie wéinst der namibescher Verfassung net méi [[2004]] konnt untrieden, gouf den deemolege Minister fir Landfroen, [[Hifikepunye Pohamba]] - och een [[Ovambo]] a Member vum SWAPO säin Nofollger D'Enteegnung vun de Farmer ass heiansdo a wäisse Farmerkreesser kritiséiert ginn, well se net Leit ouni Land, mä politesche Fonctionnairen zeguttkéim oder well d'Entschiedegungen net der Realitéit entsprach hätten. == Fotoalbum vun Namibien == <gallery> Image:Windhoekchristuskiirch.jpg|Windhuk: Christuskiirch a Reiterdenkmal Image:Namibienkuene2.jpg|Sonnenënnergang um Kunene Stroum Image:Namibienkuene1.jpg|Kanner beim Kunene Stroum </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Namibia}} * [http://www.holiday-namibia.com/ Namibia - The Ultimate African Safari] * [https://web.archive.org/web/20051110180252/http://www.willgoto.com/categories.aspx?Destination=334&Langue=3 Äre Guide fir an Namibien ze reesen] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Namibien| ]] ed7qmzinevlaon4irzsopgk7zn725rb 2689896 2689776 2026-08-07T08:54:29Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689896 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republic of Namibia<br>Republik Namibia | Fändel = Flag of Namibia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Namibien | Wopen = Coat of Arms of Namibia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Namibien | National Devise = ''Unity, Liberty, Justice''<br>[[Englesch|engl.]]: "Eenheet, Fräiheet, Gerechtegkeet" | Kaart = Location Namibia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Ovambo]], [[Afrikaans]], [[Däitsch]], anerer | Haaptstad = [[Windhoek]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 824.116 km² | Fläch Plaz = 34 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 3.092.816 <small>(2025)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,7 | Onofhängegkeet = [[21. Mäerz]] [[1990]] (vu [[Südafrika]]) | Nationalfeierdag = 21. Mäerz | Nationalhymn = ''[[Namibia, Land of the Brave]]'' | Wärung = [[Namibia-Dollar]] | Zäitzon = + 1 | Internet TLD = [[.na]] | Telefonsprefix = +264 | Notizen = | Extra Bild = Namibia karte.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Namibien''', oder '''Namibia''', wéi se och bezeechent gëtt, ass e Staat am südlechen Deel vun [[Afrika]]. Den Numm vun dëser Republik ass vun der Wüst Namib ofgeleet, eng Wüst, déi sech iwwer de ganze Küstestreech vun Namibien erstreckt. Den Nationalfeierdag ass den [[21. Mäerz]], den Dag op deem Namibie seng Onofhängegkeet vu [[Südafrika]] krut ([[1990]]). D'Haaptstad vun Namibien ass [[Windhuk]] oder ''Windhoek''. == Geographie == [[Fichier:Bloedkoppie, Namibia (3103198540).jpg|left|thumb|250px|Bierglandschaft an Namibien]] D'Gebitt iwwer dat Namibien sech erstreckt gëtt als eent vun den eelste vun der [[Äerduewerfläch]] betruecht. Laang nach ier de Superkontinent [[Gondwana]] entstanen ass, hu sech viru méi wéi zwou Milliarde Joren um Gebitt vum haitegen Afrika zwéi Festlandsockele gebilt - de [[Kongo-Kraton]] an de [[Kalahari-Kraton]]. Dee lescht genannten ëmfaasst grouss Deeler vun deem Land, dat mer haut Namibien nennen. Duerch verschidden tektonesch Virgäng ass du virun ongeféier 550 Millioune Joren e risegen, zusammenhängende Kontinent entstanen, deen déi haiteg Deel-Kontinenter [[Afrika]], [[Südamerika]], [[Australien]], [[Indien]] an d'[[Antarktis]] abegraff huet: ''Gondwana''. Namibien läit tëscht 17° an 29° südlecher Breet an 12° bis 25° ëstlecher Längt. Namibie grenzt am Osten u [[Botswana]], zur Säit vun der Kalahar-Wüst hin am Süden u [[Südafrika]]. Mat senger westlecher Säit läit et um [[Atlantik]] an am Norde stéisst et un [[Angola]]. Dat ganzt Staatsgebitt vun Namibien bedeckt eng Fläch vu ronn 824.000&nbsp;km² an ass méi wéi zweemol sou grouss wéi Däitschland. Namibien, ass wann ee vun der [[Namibwüst]] a vun der [[Kalahariwüst]] ofgesäit, een Héichland (duerchschnëttlech Héicht: 1.700 m). Den héchste Bierg, de Brandberg, huet eng Héicht vun 2.600 m. Wéinst senger geographescher Konfiguratioun a sengem Klima ass d'Exploitatioun vum Land schwiereg. Am dréchene Süde gëtt d'Véizuucht praktizéiert, am Norden, wou et méi reent, gëtt och Akerbau bedriwwen. Déi gréisst Stied sinn: [[Windhoek]], [[Rundu]], [[Walvis Bay]], [[Oshakati]] a [[Swakopmund]]. ''Kuckt och d'[[Lëscht vun de Stied an Namibien]].'' == Bevëlkerung a Sproochen == Namibien huet am Ganze ronn 2 Milliounen Awunner (Stand 2005). Hir Zuel läit am Opwäertstrend. Wéi se sech an Zukukunft entwéckelt weess een awer net, well méi wéi 20 % vun der Bevëlkerung mat [[AIDS]] infizéiert ass an doduerch déi duerschnëttlech Liewensdauer vun den Namibier am Laf vun de Joren [[1980]] - [[2005]] vun 58 op 38 Joer zeréckgaangen ass. An Namibia gëtt et e puer ethnesch Gruppen. D'[[Ovambos]], déi [[Bantu]] schwätzen, stellen ongeféier 50 % vun der Bevëlkerung duer. Si liewen an den nërdleche Regiounen. Da gëtt vu verschidde Gruppen nach d'[[Khoisansprooch]] geschwat, an zwar vun den [[Nama]] (an der Regioun ''Karas''), den [[Damara]] (an der Regioun ''Erongo'') an de [[San]] (Buschleit: an der Regioun [[Omaheke]]). Ënner d'Bevëlkerung mat indogermanesche Sprooche falen: Faarweger, [[Rehobother Baster]], [[Afrikaaner]] (dat heescht d'Majoritéit vun de 75.000 "wäissen" Awunner vun Namibien), Däitscher (zirka 13.000) a Portugisen (zirka 5.000 am Norde vum Land). An Namibia gi verschidde Sprooche geschwat: Englesch, Afrikaans, Däitsch, verschidde Bantu- a Khoisan-Sproochen ënner anerem. All Sprooche sinn zwar unerkannt, mä Englesch ass eleng déi offiziell Amtssprooch. == Relioun == D'Majoritéit vun der Bevëlkerung si Chrëschten (80-90 %); déi meescht dovu bekenne sech zur evangeelescher Kierch. Déi aner sinn Unhänger vun Naturreliounen. == Politesch Situatioun == === Administrativ Andeelung === Namibien ass an 13 [[Regioun]]en agedeelt, déi an 107 Walkreesser agedeelt sinn: {| | # [[Caprivi]] # [[Erongo]] # [[Hardap]] # [[Karas]] # [[Kavango (Regioun)|Kavango]] # [[Khomas]] # [[Kunene (Regioun)|Kunene]] # [[Ohangwena]] # [[Omaheke]] # [[Omusati]] # [[Oshana]] # [[Oshikoto]] # [[Otjozondjupa]] |[[Fichier:Namibia Regions numbered.png|250px|none|Kaart vun Namibien mat den Nummeréierten Regiounen]] |} == Geschicht == === Fréi Geschicht === [[Fichier:Namibienurawunner.jpg|thumb|210px|Vun den Urawunner sinn der net vill iwwereg bliwwen]] Südwestafrika, dat haitegt Namibia, gouf, wéi ugeholl gëtt, virun 2.000 (bis 2.500) Joer duerch d'[[San (Vollek)|San]] bevëlkert. Si waren aus Zentral- oder Nordafrika zougewandert.<br> Wärend der '''afrikanescher Nord-Süd-Vollekswanderung''' sinn am [[17. Joerhonnert|17.]]/[[18. Joerhonnert]] d'[[Herrero]], déi zu de [[Bantu]] zielen, aus dem [[Betschuanaland]] (haut [[Botswana]]) an Namibien agedrongen. Dat ware Stämm, déi scho Véizuucht bedriwwen hunn a méi eng evoluéiert Kultur haten. Spéider koumen och nach d'[[Nama]] (''Hottentotten'', genannt), déi aus der Kapprovënz koumen, dobäi. Déi nei Zouwanderer hunn dunn d'''San'' no Norden a Richtung Kalahari-Wüst verdriwwen, wou se ausschliisslech vun der [[Juegd]] gelieft hunn. === Kolonialzäit === [[Fichier:Namibien89.jpg|thumb|220px|E jongen Namibier am Walkampf]] [[Fichier:Namibienun.jpg|thumb|220px|UN-Truppen iwwerwaachen déi éischt fräi Walen]] Nodeem et dem däitsche Geschäftsmann [[Franz Adolf Eduard Lüderitz]] gelonge war, duerch Ofkommesse mat einheimesche Stammescheffen, sech grouss Landstreecher zu eegen ze maachen ("[[Lüderitzbucht]]”), gouf d'Land vum Oranje bis zum Kunene [[1884]] zum Schutzgebitt '''[[Deutsch-Südwestafrika|Däitsch-Südwestafrika]]''' an duerno zur däitscher [[Kolonie]] erkläert. D'Noriicht vu märchenhaften Diamantenressourcen huet du vill Däitscher dozou bruecht, fir sech an der ''Lüderitzbucht'' néierzeloossen an och do an an der Ëmgéigend d'Land ze bebauen, wat den usässegen ''Herrero'' net besonnesch gefall huet. Den 12. Januar [[1904]] koum et dunn zu engem Opstand vun den Herrero. Dee gouf bluddeg néiergeschloen an huet zu grousse Verloschter op den zwou Säite gefouert. Vun däitscher Säit ass du souguer d'Bemierkung gefall, d'Herrero-Vollek hätt praktesch opgehéiert ze bestoen. Nom Herrero-Opstand koum et dunn och nach am [[Oktober]] [[1904]] am Süde vum Land zu engem Opstand vun den [[Nama]], vu Stämm, déi ursprénglech nach op däitscher Säit gehollef haten, fir d'Herrerorebellioun néierzeschloen. Zur Zäit vum [[Éischte Weltkrich]] koum et och a Däïtsch-Südwestafrika zu Kampfhandlungen, an déi nieft den däitschen Truppen, och [[südafrika]]nesch Verbänn an [[Portugal|Portugisen]] aus [[Angola]] verwéckelt waren. Déi däitsch Truppen hunn den 9. Juli [[1915]] opginn, an dat war och d'Enn vun Däïtsch-Südwestafrika. Et gouf nëmme méi e ''Südwestafrika''. Dat gouf du vu Südafrika besat an 1920 vum [[Vëlkerbond]] Südafrika als Mandatsgebitt zougesprach. === Um Wee zur Onofhängegkeet === D'Tatsach, datt Südafrika säin Afloss ze vill staark zum Ausdock bruecht huet, an och de Regime vun der [[Apartheid]] op Südwestafrika iwwerdro huet, war en zousätzleche Grond, firwat Südafrika nom [[Zweete Weltkrich]] ëmmer méi den internationale Mësskredit ze spiere krut. D'Onofhängegkeetsbeweegung [[SWAPO]], déi vun der Sowjetunioun finanzéiert an haaptsächlech vun den [[Ovambo]] gedroe gouf, huet sech ëmmer méi duerchgesat, an de Südafrikaner duerch Guerillaaktiounen d'Liewe sauer gemaach. Schliisslech war Südafrika bereet, datt [[1989]] fräi Walen ofgehale gi sollten, fir d'Onfhängegkeet vum Land anzelauden. === D'Onofhängegkeet === Den [[21. Mäerz]] [[1990]] huet Namibien, no méi wéi 100-järeger friemer Herrschaft, seng [[Onofhängegkeet (Politik)|Onofhängegkeet]] kritt. Fräi demokratesch Wale ware virdrun. Déi Wale sinn an der ganzer Welt mat grousser Spannung verfollegt ginn. D'[[UN]] hat 1989, fir Onroue virzebauen an den demokratesche Charakter vun de Wale sécherzestellen, Zaldote mat bloen Helmer dohi geschéckt. Och d'Europaparlament war duerch Observateuren an Namibien vertrueden. D'Wale sinn awer relativ roueg verlaf an d'[[SWAPO]] huet gewonnen. Hire Chef, de [[Sam Nujoma]], krut eng däitlech Majoritéit a stoung wärend dräi Amtsperioden un der Spëtzt vum Land. Well hie wéinst der namibescher Verfassung net méi [[2004]] konnt untrieden, gouf den deemolege Minister fir Landfroen, [[Hifikepunye Pohamba]] - och een [[Ovambo]] a Member vum SWAPO säin Nofollger D'Enteegnung vun de Farmer ass heiansdo a wäisse Farmerkreesser kritiséiert ginn, well se net Leit ouni Land, mä politesche Fonctionnairen zeguttkéim oder well d'Entschiedegungen net der Realitéit entsprach hätten. == Fotoalbum vun Namibien == <gallery> Image:Windhoekchristuskiirch.jpg|Windhuk: Christuskiirch a Reiterdenkmal Image:Namibienkuene2.jpg|Sonnenënnergang um Kunene Stroum Image:Namibienkuene1.jpg|Kanner beim Kunene Stroum </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Namibia}} * [http://www.holiday-namibia.com/ Namibia - The Ultimate African Safari] * [https://web.archive.org/web/20051110180252/http://www.willgoto.com/categories.aspx?Destination=334&Langue=3 Äre Guide fir an Namibien ze reesen] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Namibien| ]] lo79gynimgzl6yaqgrhbcvet6w8b4g1 0 12907 2689531 2653233 2026-08-07T08:40:58Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689531 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoUSA}} {{Infobox Land | Numm = United States of America | Fändel = Flag of the United States.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun de Vereenegt Staate vun Amerika | Wopen = US-GreatSeal-Obverse.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Vereenegt Staate vun Amerika | National Devise = E pluribus unum<br>{{small|(Aus villem Eent, zanter 1776)}}<br>In God we trust<br>{{small|(Mer vertrauen op Gott, zanter 1956)}} | Kaart= Location United States.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = keng (um Niveau vun der Federatioun), [[De jure / de facto|de facto]] [[Englesch]] | Haaptstad = [[Washington D.C.]] | Haaptstad Awunner = 689.545 {{small|(2020)}} | Haaptstad Koordinaten = 38°53′N 77°02′W | Staatsform = [[Federale Staat|federal]] [[Republik|presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Donald Trump]] (R) | Regierungschef Titel = Vizepresident | Regierungschef = [[JD Vance]] (R) | Total Fläch= 9.629.891 | Fläch Plaz = 3 | Waasserfläch = 4.87 | Bevëlkerung = 331.449.281 {{small|(Census 2020)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 31 | Onofhängegkeet = 4. Juli 1776 | Nationalfeierdag = [[4. Juli]] | Nationalhymn = [[The Star-Spangled Banner]] | Wärung = [[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = -5 bis -10 | Internet TLD = [[.us]] (och: .gov (Behörden), .edu (Bildungsariichtungen) a .mil (Militär)) | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Staate vun Amerika''' (engl.: United States of America, kuerz: USA) sinn eng Bundesrepublik am nërdlechen Deel vum amerikanesche Kontinent. Am Norde grenze si u [[Kanada]] an och iwwer de Bundesstaat [[Alaska]] u [[Russland]]. Tëscht Alaska a Russland läit nëmmen déi 100&nbsp;km breet [[Beringstrooss]]. Am Süden ass [[Mexiko]] den Noper. Am Oste grenze se un den [[Atlantik]] an am Westen un de [[Pazifik]]. D'''Vereenegt Staate vun Amerika'' si [[1776]] entstanen, wéi déi brittesch Kolonien an Amerika onofhängeg goufen. Duerch déi intensiv Industrialisatioun, déi duerch eng massiv Immigratioun ënnerstëtzt gouf, ass den Afloss vun Amerika staark gewuess. Um Enn vum 20. Joerhonnert, an no der Iwwerwannung vum [[Nationalsozialismus]] a vum [[Faschismus]] ([[Zweete Weltkrich]]) an dem [[Kommunismus]] (am [[Kale Krich]]) si si als eenzeg Weltmuecht, déi sech op alle Plangen (wëssenschaftlech, kommerziell, politesch, militäresch), duerchzesetze weess, iwwereg bliwwen{{Source?}}. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Populatioun == All 10 Joer gëtt d'Amerikanesch Bevëlkerung gezielt. D'Vollekszielung vum Joer [[2020]] huet erginn, datt ëm déi Zäit 331.449.281 Awunner an den USA liewen.<ref>{{Citation|URL=https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2021/2020-census-apportionment-results.html|Titel=2020 Census Apportionment Results Delivered to the President|Gekuckt=28.04.2021|Auteur=US Census Bureau|Wierk=The United States Census Bureau|Sprooch=en}}</ref> == Politik == === D'Bundesstaaten === {{Méi Info 1|Bundesstaat vun den USA}}<br> D'Vereenegt Staate vun Amerika sinn eng Federatioun, déi sech aus 50 [[Bundesstaat vun den USA|Bundesstaaten]] zesummesetzt. Dovu leien der 48 am Kärland, südlech vu [[Kanada]] an nërdlech vu [[Mexiko]]. [[Alaska]] läit am Nordweste vu Kanada. [[Hawaii]] läit am [[Pazifik]], 3.900&nbsp;km ewech vum kontinentalen Amerika. D'Bundeshaaptstad [[Washington D.C.]] ass en eegene [[federalen Distrikt]], deen e besonnesche Statut huet an zu kengem Bundesstaat gehéiert. Um [[Fändel vun de Vereenegte Staate vun Amerika|US-amerikanesche Fändel]] sinn déi 50 Bundesstaate mat 50 Stären duergestallt. Déi 13 rout a wäiss Sträife representéieren déi 13 brittesch Kolonien, déi sech géint Groussbritannien erhuewen hunn. === Aktuell Regierung === Bei der Presidentschaftswal vum 5. November 2024 gouf den [[Donald Trump]] ([[Republican Party (USA)|Republikanesch Partei]]) zum 47. [[President vun de Vereenegte Staaten|President vun de Vereenegte Staate vun Amerika]] gewielt. Hie gouf den 20. Januar 2025 vereedegt, zesumme mam [[JD Vance]], den als 50. Vizepresident d'Roll vun der [[Kamala Harris]] iwwerholl huet. No de Wale vun 2024 hunn d'[[Republican Party (USA)|Republikaner]] Kontroll iwwert béid Chambere vum [[Kongress vun de Vereenegte Staaten|Kongress]]. De [[Senat]] besteet aus 53 Republikaner a 47 Demokraten. Vun de 435 Memberen aus dem [[Representantenhaus]] sinn der 220 Republikaner an 215 Demokraten. De Republikaner [[Mike Johnson]] ass säit dem 25. Oktober 2023 ''Speaker'' vum Representantenhaus. Den aktuellen 119. Kongress geet vum 3. Januar 2025 bis den 3. Januar 2027. Déi nächst Wale wäerten de 3. November 2026 sinn. Dobäi gëtt een Drëttel vum Senat (35 Sëtz) an all 435 Sëtz vum Representantenhaus erneiert. Déi nächst Presidentschaftswal wäert am November 2028 sinn. == Geschicht == === Kolonisatioun vun de Britten (1585-1775) === [[1585]] war en éischte Versuch vun [[England]] mat der Kolonie Roanoke, déi 5 Joer méi spéit verschwonnen ass. Eréischt am Abrëll [[1607]] gouf [[Jamestown]] am aktuelle Bundesstaat [[Virginia]] gegrënnt, wat als déi éischt permanent englesch Siidlung an Nordamerika gëllt. Aus verschiddene Siidlungen an Dierfer op der Atlantikküst sinn déi ''Dräizéng Kolonien'', oder och ''Thirteen Colonies'', an den aktuelle Staaten [[New Hampshire|New Hamphire]], [[Massachusetts]], [[Rhode Island]], [[Connecticut]], [[New York (Bundesstaat)|New York]], [[Pennsylvania]], [[New Jersey]], [[Delaware]], [[Maryland]], [[Virginia]], [[North Carolina]], [[South Carolina]] an [[Georgia]] entstanen. Dës Kombinatioun aus Nord- a Südstaaten féiert zu engem spéidere Konflikt ëm d'Sklaverei. No dem [[Siwejärege Krich]] huet [[Groussbritannien]] eng englesch Dominanz um Nordamerikanesche Kontinent erschaf mat den Dräizéng Kolonien, der [[Louisiane]] ëstlech vum [[Mississippi (Floss)|Mississippi]] a [[Kanada]]. Mä d'Awunner an den ''Dräizéng Kolonien'' sinn net frou mat de Steieren souwéi mat der feelender Representatioun am Parlament zu London. === Amerikanesch Onofhängegkeet (1775-1783) === Den 19. Abrëll 1775 ass den [[Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich]] ausgebrach. Mat der Hëllef vu [[Frankräich]], [[Holland]] a [[Spuenien]] konnten déi brittesch Arméie geschloe ginn an eng onofhängeg Federatioun gouf de 4. Juli 1776 deklaréiert. An der Stad [[Philadelphia]] koumen ënner anerem den [[George Washington]], [[Benjamin Franklin]], [[Thomas Jefferson]] an den [[James Madison]] bei ville Geleeënheeten zesumme fir d'Zukunft vun der neier Natioun ze bestëmmen. Déi Personnagë ginn an Amerika dacks als ''the Founding Fathers'' bezeechent. Do gouf ënner anerem bestëmmt, datt déi Federatioun eng Republik a kee Kinnekräich gëtt. D'Enn vum Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich war den 3. September 1783 mam [[Traité vu Paräis (1783)|Fridde vu Paräis]] (1783). Den George Washington gouf an der éischter Presidentschaftswal vun Amerika (1788-1789) zum éischte President vun de Vereenegte Staate vun Amerika gewielt. === Bis zum Krich vun 1812 (1783-1815) === ==== Bannenzeg Reformen ==== An der Period nom Enn vum Onofhängegkeetskrich bis an en éischten Deel vum [[19. Joerhonnert]] huet déi jonk Natioun op verschidden Aart a Weis missen hir nei Prinzippien a Gesetzer entweeder ëmsetzen oder och änneren. Dofir haten d'Auteure vun der [[Constitutioun]] ''Amendments'' virgesinn, Ännerunge fir an der Zukunft d'Constitutioun un di aktuell Lag am Land unzepassen. Och Decisioune vum ''[[Supreme Court of the United States|Ieweschte Geriicht]]'' hu vill dozou bäigedroe fir d'Zukunft vun den USA ze bestëmmen. E puer vun den Ereegnesser an där Zäit sinn: * ''[[Marbury v. Madison]]'' (1803), féiert zu enger Expansioun vun der Muecht vum Ieweschte Geriicht vun de Vereenegte Staaten an deem d'Geriicht an der Lag ass, Gesetzer déi vum Amerikanesche Kongress gewielt goufen z'annuléieren an als net konstitutionell ugesi kënne ginn. * ''[[Gibbons v. Ogden]]'' (1824), eng Decisioun vum Ieweschte Geriicht déi d'Muecht vun der federaler Regierung erweidert an dem si déi final Entscheedung hëlt soubal e Sträit tëschent 2 Staaten optrëtt. * ''Amendments'' 1 bis 10 (1789-1791), Deel vum ''[[Bill of Rights]]'', garantéieren ënner anerem perséinlech Fräiheete wéi Pressefräiheet, Reliounsfräiheet (''1st Amendment'') oder och d'Fräiheet Waffen ze droen (''2nd Amendment''). Déi Amendments hunn als Zil eng Tyrannei ze verhënneren. Och ginn arbiträr Verhaftunge verbueden, sou datt jiddwereen e Recht op e gerechten a séiere Prozess huet (''6th Amendment''), genee wéi och Hausduerchsuchungen ouni Grond (''4th Amendment''). Den neie politesche System gëtt och mat der Wal vum [[John Adams]] ausgetest, den zweete President vun den USA, deen an der Wal vun 1800 géint säi Vizepresident Thomas Jefferson verléiert. Doropshi gouf et fir déi éischt Kéier eng friddlech Transitioun tëschent 2 géigneresche Parteien, eng Traditioun déi, zesumme mat der Entscheedung vum President Washington keng drëtt Kéier fir d'Presidentschaftswalen unzetrieden, als fundamentalen Deel vun der jonker Demokratie ugesi gëtt. [[Fichier:Principal Campaigns of the War of 1812.gif|miniatur|365x365px|Krich vun 1812 an Nordamerika]] ==== Krich vun 1812 (1812-1815) ==== {{Iwwerschaffe vu Kapitel}} Nodeems 1800 di pro-franséisch [[Demokratesch-Republikanesch Partei]] d'Presidentschaft gewonnen huet, ass déi diplomatesch Relatioun tëscht de jonken USA an dem Vereenegte Kinnekräich ëmmer méi komplizéiert ginn. Zanter [[1792]] hunn d'Britten a ville [[Napoleonesch Kricher|Koalitioune géint d'Napoleonescht Frankräich gekämpft]] an hunn eng Amerikanesch Interventioun gefaart. Et koum zu Konflikter tëscht den 3 Länner ëm den Handel, an England gouf beschëllegt, Amerikaner op Séi z'entféiere fir an de Krich ze schécken. D'Indianer hu sech och, mat Ënnerstëtzung vun de Britten, géint d'Siidler gewiert, déi vun der Ostküst an de Weste gezu sinn. D'Amerikaner haten och hir eege Grënn fir an de Krich ze zéien. D'Ënnerstëtzer vun enger aggressiver Expansioun, och genannt "''Warhawks''", wollte Kolonie wéi Kanada vun der "brittescher Tyrannei" befreien. Anerer wollten de Stolz vun engem "zweeten" Onofhängegkeetskrich fir sech selwer gewannen. Am Juni, huet den neie brittesche Premierminister [[Robert Jenkinson]] Handelsrestriktioune géint d'USA opgeléist an engem Versuch e Konflikt ze vermeiden, mä wéinst ze lueser Kommunikatioun wossten d'Britten net datt d'USA hinne viru 5 Deeg, den 18. Juni 1812, de Krich erkläert haten. Déi meescht Schluechte waren op der kanadescher Grenz, nodeems eng amerikanesch Offensive keen Erfolleg bruecht huet. Deen ass limitéiert wéinst enger staarker brittescher Defense, ënnerstëtzt vun der kanadescher Populatioun souwéi vun den Indianer aus der Regioun. 1814, no dem [[Napoleon Bonaparte]] sengem éischten Exil op [[Elba]], konnten d'Englänner sech vollkommen op Nordamerika konzentréieren, wou si d'Ostküst mat hirer Flott blockéiert hunn. Bei enger Expeditioun huet eng Arméi d'Haaptstad Washington besat an d'Wäisst Haus geneesou wéi d'Kapitol niddergebrannt. Eng Fortifikatioun am Maryland, de Fort McHenry, gouf vun der Flott bombardéiert, mä huet d'Attack iwwerstanen. Dat Evenement gëllt als Inspiratioun fir d'Amerikanesch Nationalhymn "''the Star-Spangled-Banner"''. Well keng Säit wierklech als Gewënner dostoung, gouf am Dezember 1814 den [[Traité vu Ghent]] ënnerschriwwen, deen d'Länner op d'territorial Situatioun vu virum Krich zeréckbréngt. Genee wéi och beim Start war d'Noriicht iwwert de Schluss vum Krich ze lues an am Januar 1815 ass eng brittesch Arméi bei [[New Orleans]] gelant. De Generol a spéidere President, [[Andrew Jackson]], war responsabel fir d'Verdeedegung, déi och als eng vun den erfollegräichste Schluechte fir d'Amerikaner vum Krich ugesi gëtt. Obwuel d'Amerikaner de Krich net wierklech gewonnen hunn, gouf en awer als Beweis geholl, datt si kapabel wieren hiert Land souwéi och hir Iddien ze verdeedegen. Déi nächst Joren, genannt "''Era of Good Feelings''", eng "Ära vu gudde Gefiller", markéieren eng Period vu Fridden an ekonomescher a politescher Stabilitéit am Land. === Sezessiounskrich === {{Kapitel Info feelt}} === 20. Joerhonnert === {{Kapitel Info feelt}} === 21. Joerhonnert === {{Kapitel Info feelt}} * ''Kuckt och '' [[Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA]] == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:USA| ]] 6275zox8rj1xq9c89vnsx77pg1l9qwe 2689665 2689531 2026-08-07T08:45:29Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689665 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoUSA}} {{Infobox Land | Numm = United States of America | Fändel = Flag of the United States.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun de Vereenegt Staate vun Amerika | Wopen = US-GreatSeal-Obverse.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Vereenegt Staate vun Amerika | National Devise = E pluribus unum<br>{{small|(Aus villem Eent, zanter 1776)}}<br>In God we trust<br>{{small|(Mer vertrauen op Gott, zanter 1956)}} | Kaart= Location United States.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = keng (um Niveau vun der Federatioun), [[De jure / de facto|de facto]] [[Englesch]] | Haaptstad = [[Washington D.C.]] | Haaptstad Awunner = 689.545 {{small|(2020)}} | Haaptstad Koordinaten = 38°53′N 77°02′W | Staatsform = [[Federale Staat|federal]] [[Republik|presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Vizepresident | Regierungschef = [[JD Vance]] (R) | Total Fläch= 9.629.891 | Fläch Plaz = 3 | Waasserfläch = 4.87 | Bevëlkerung = 331.449.281 {{small|(Census 2020)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 31 | Onofhängegkeet = 4. Juli 1776 | Nationalfeierdag = [[4. Juli]] | Nationalhymn = [[The Star-Spangled Banner]] | Wärung = [[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = -5 bis -10 | Internet TLD = [[.us]] (och: .gov (Behörden), .edu (Bildungsariichtungen) a .mil (Militär)) | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Staate vun Amerika''' (engl.: United States of America, kuerz: USA) sinn eng Bundesrepublik am nërdlechen Deel vum amerikanesche Kontinent. Am Norde grenze si u [[Kanada]] an och iwwer de Bundesstaat [[Alaska]] u [[Russland]]. Tëscht Alaska a Russland läit nëmmen déi 100&nbsp;km breet [[Beringstrooss]]. Am Süden ass [[Mexiko]] den Noper. Am Oste grenze se un den [[Atlantik]] an am Westen un de [[Pazifik]]. D'''Vereenegt Staate vun Amerika'' si [[1776]] entstanen, wéi déi brittesch Kolonien an Amerika onofhängeg goufen. Duerch déi intensiv Industrialisatioun, déi duerch eng massiv Immigratioun ënnerstëtzt gouf, ass den Afloss vun Amerika staark gewuess. Um Enn vum 20. Joerhonnert, an no der Iwwerwannung vum [[Nationalsozialismus]] a vum [[Faschismus]] ([[Zweete Weltkrich]]) an dem [[Kommunismus]] (am [[Kale Krich]]) si si als eenzeg Weltmuecht, déi sech op alle Plangen (wëssenschaftlech, kommerziell, politesch, militäresch), duerchzesetze weess, iwwereg bliwwen{{Source?}}. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Populatioun == All 10 Joer gëtt d'Amerikanesch Bevëlkerung gezielt. D'Vollekszielung vum Joer [[2020]] huet erginn, datt ëm déi Zäit 331.449.281 Awunner an den USA liewen.<ref>{{Citation|URL=https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2021/2020-census-apportionment-results.html|Titel=2020 Census Apportionment Results Delivered to the President|Gekuckt=28.04.2021|Auteur=US Census Bureau|Wierk=The United States Census Bureau|Sprooch=en}}</ref> == Politik == === D'Bundesstaaten === {{Méi Info 1|Bundesstaat vun den USA}}<br> D'Vereenegt Staate vun Amerika sinn eng Federatioun, déi sech aus 50 [[Bundesstaat vun den USA|Bundesstaaten]] zesummesetzt. Dovu leien der 48 am Kärland, südlech vu [[Kanada]] an nërdlech vu [[Mexiko]]. [[Alaska]] läit am Nordweste vu Kanada. [[Hawaii]] läit am [[Pazifik]], 3.900&nbsp;km ewech vum kontinentalen Amerika. D'Bundeshaaptstad [[Washington D.C.]] ass en eegene [[federalen Distrikt]], deen e besonnesche Statut huet an zu kengem Bundesstaat gehéiert. Um [[Fändel vun de Vereenegte Staate vun Amerika|US-amerikanesche Fändel]] sinn déi 50 Bundesstaate mat 50 Stären duergestallt. Déi 13 rout a wäiss Sträife representéieren déi 13 brittesch Kolonien, déi sech géint Groussbritannien erhuewen hunn. === Aktuell Regierung === Bei der Presidentschaftswal vum 5. November 2024 gouf den [[Donald Trump]] ([[Republican Party (USA)|Republikanesch Partei]]) zum 47. [[President vun de Vereenegte Staaten|President vun de Vereenegte Staate vun Amerika]] gewielt. Hie gouf den 20. Januar 2025 vereedegt, zesumme mam [[JD Vance]], den als 50. Vizepresident d'Roll vun der [[Kamala Harris]] iwwerholl huet. No de Wale vun 2024 hunn d'[[Republican Party (USA)|Republikaner]] Kontroll iwwert béid Chambere vum [[Kongress vun de Vereenegte Staaten|Kongress]]. De [[Senat]] besteet aus 53 Republikaner a 47 Demokraten. Vun de 435 Memberen aus dem [[Representantenhaus]] sinn der 220 Republikaner an 215 Demokraten. De Republikaner [[Mike Johnson]] ass säit dem 25. Oktober 2023 ''Speaker'' vum Representantenhaus. Den aktuellen 119. Kongress geet vum 3. Januar 2025 bis den 3. Januar 2027. Déi nächst Wale wäerten de 3. November 2026 sinn. Dobäi gëtt een Drëttel vum Senat (35 Sëtz) an all 435 Sëtz vum Representantenhaus erneiert. Déi nächst Presidentschaftswal wäert am November 2028 sinn. == Geschicht == === Kolonisatioun vun de Britten (1585-1775) === [[1585]] war en éischte Versuch vun [[England]] mat der Kolonie Roanoke, déi 5 Joer méi spéit verschwonnen ass. Eréischt am Abrëll [[1607]] gouf [[Jamestown]] am aktuelle Bundesstaat [[Virginia]] gegrënnt, wat als déi éischt permanent englesch Siidlung an Nordamerika gëllt. Aus verschiddene Siidlungen an Dierfer op der Atlantikküst sinn déi ''Dräizéng Kolonien'', oder och ''Thirteen Colonies'', an den aktuelle Staaten [[New Hampshire|New Hamphire]], [[Massachusetts]], [[Rhode Island]], [[Connecticut]], [[New York (Bundesstaat)|New York]], [[Pennsylvania]], [[New Jersey]], [[Delaware]], [[Maryland]], [[Virginia]], [[North Carolina]], [[South Carolina]] an [[Georgia]] entstanen. Dës Kombinatioun aus Nord- a Südstaaten féiert zu engem spéidere Konflikt ëm d'Sklaverei. No dem [[Siwejärege Krich]] huet [[Groussbritannien]] eng englesch Dominanz um Nordamerikanesche Kontinent erschaf mat den Dräizéng Kolonien, der [[Louisiane]] ëstlech vum [[Mississippi (Floss)|Mississippi]] a [[Kanada]]. Mä d'Awunner an den ''Dräizéng Kolonien'' sinn net frou mat de Steieren souwéi mat der feelender Representatioun am Parlament zu London. === Amerikanesch Onofhängegkeet (1775-1783) === Den 19. Abrëll 1775 ass den [[Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich]] ausgebrach. Mat der Hëllef vu [[Frankräich]], [[Holland]] a [[Spuenien]] konnten déi brittesch Arméie geschloe ginn an eng onofhängeg Federatioun gouf de 4. Juli 1776 deklaréiert. An der Stad [[Philadelphia]] koumen ënner anerem den [[George Washington]], [[Benjamin Franklin]], [[Thomas Jefferson]] an den [[James Madison]] bei ville Geleeënheeten zesumme fir d'Zukunft vun der neier Natioun ze bestëmmen. Déi Personnagë ginn an Amerika dacks als ''the Founding Fathers'' bezeechent. Do gouf ënner anerem bestëmmt, datt déi Federatioun eng Republik a kee Kinnekräich gëtt. D'Enn vum Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich war den 3. September 1783 mam [[Traité vu Paräis (1783)|Fridde vu Paräis]] (1783). Den George Washington gouf an der éischter Presidentschaftswal vun Amerika (1788-1789) zum éischte President vun de Vereenegte Staate vun Amerika gewielt. === Bis zum Krich vun 1812 (1783-1815) === ==== Bannenzeg Reformen ==== An der Period nom Enn vum Onofhängegkeetskrich bis an en éischten Deel vum [[19. Joerhonnert]] huet déi jonk Natioun op verschidden Aart a Weis missen hir nei Prinzippien a Gesetzer entweeder ëmsetzen oder och änneren. Dofir haten d'Auteure vun der [[Constitutioun]] ''Amendments'' virgesinn, Ännerunge fir an der Zukunft d'Constitutioun un di aktuell Lag am Land unzepassen. Och Decisioune vum ''[[Supreme Court of the United States|Ieweschte Geriicht]]'' hu vill dozou bäigedroe fir d'Zukunft vun den USA ze bestëmmen. E puer vun den Ereegnesser an där Zäit sinn: * ''[[Marbury v. Madison]]'' (1803), féiert zu enger Expansioun vun der Muecht vum Ieweschte Geriicht vun de Vereenegte Staaten an deem d'Geriicht an der Lag ass, Gesetzer déi vum Amerikanesche Kongress gewielt goufen z'annuléieren an als net konstitutionell ugesi kënne ginn. * ''[[Gibbons v. Ogden]]'' (1824), eng Decisioun vum Ieweschte Geriicht déi d'Muecht vun der federaler Regierung erweidert an dem si déi final Entscheedung hëlt soubal e Sträit tëschent 2 Staaten optrëtt. * ''Amendments'' 1 bis 10 (1789-1791), Deel vum ''[[Bill of Rights]]'', garantéieren ënner anerem perséinlech Fräiheete wéi Pressefräiheet, Reliounsfräiheet (''1st Amendment'') oder och d'Fräiheet Waffen ze droen (''2nd Amendment''). Déi Amendments hunn als Zil eng Tyrannei ze verhënneren. Och ginn arbiträr Verhaftunge verbueden, sou datt jiddwereen e Recht op e gerechten a séiere Prozess huet (''6th Amendment''), genee wéi och Hausduerchsuchungen ouni Grond (''4th Amendment''). Den neie politesche System gëtt och mat der Wal vum [[John Adams]] ausgetest, den zweete President vun den USA, deen an der Wal vun 1800 géint säi Vizepresident Thomas Jefferson verléiert. Doropshi gouf et fir déi éischt Kéier eng friddlech Transitioun tëschent 2 géigneresche Parteien, eng Traditioun déi, zesumme mat der Entscheedung vum President Washington keng drëtt Kéier fir d'Presidentschaftswalen unzetrieden, als fundamentalen Deel vun der jonker Demokratie ugesi gëtt. [[Fichier:Principal Campaigns of the War of 1812.gif|miniatur|365x365px|Krich vun 1812 an Nordamerika]] ==== Krich vun 1812 (1812-1815) ==== {{Iwwerschaffe vu Kapitel}} Nodeems 1800 di pro-franséisch [[Demokratesch-Republikanesch Partei]] d'Presidentschaft gewonnen huet, ass déi diplomatesch Relatioun tëscht de jonken USA an dem Vereenegte Kinnekräich ëmmer méi komplizéiert ginn. Zanter [[1792]] hunn d'Britten a ville [[Napoleonesch Kricher|Koalitioune géint d'Napoleonescht Frankräich gekämpft]] an hunn eng Amerikanesch Interventioun gefaart. Et koum zu Konflikter tëscht den 3 Länner ëm den Handel, an England gouf beschëllegt, Amerikaner op Séi z'entféiere fir an de Krich ze schécken. D'Indianer hu sech och, mat Ënnerstëtzung vun de Britten, géint d'Siidler gewiert, déi vun der Ostküst an de Weste gezu sinn. D'Amerikaner haten och hir eege Grënn fir an de Krich ze zéien. D'Ënnerstëtzer vun enger aggressiver Expansioun, och genannt "''Warhawks''", wollte Kolonie wéi Kanada vun der "brittescher Tyrannei" befreien. Anerer wollten de Stolz vun engem "zweeten" Onofhängegkeetskrich fir sech selwer gewannen. Am Juni, huet den neie brittesche Premierminister [[Robert Jenkinson]] Handelsrestriktioune géint d'USA opgeléist an engem Versuch e Konflikt ze vermeiden, mä wéinst ze lueser Kommunikatioun wossten d'Britten net datt d'USA hinne viru 5 Deeg, den 18. Juni 1812, de Krich erkläert haten. Déi meescht Schluechte waren op der kanadescher Grenz, nodeems eng amerikanesch Offensive keen Erfolleg bruecht huet. Deen ass limitéiert wéinst enger staarker brittescher Defense, ënnerstëtzt vun der kanadescher Populatioun souwéi vun den Indianer aus der Regioun. 1814, no dem [[Napoleon Bonaparte]] sengem éischten Exil op [[Elba]], konnten d'Englänner sech vollkommen op Nordamerika konzentréieren, wou si d'Ostküst mat hirer Flott blockéiert hunn. Bei enger Expeditioun huet eng Arméi d'Haaptstad Washington besat an d'Wäisst Haus geneesou wéi d'Kapitol niddergebrannt. Eng Fortifikatioun am Maryland, de Fort McHenry, gouf vun der Flott bombardéiert, mä huet d'Attack iwwerstanen. Dat Evenement gëllt als Inspiratioun fir d'Amerikanesch Nationalhymn "''the Star-Spangled-Banner"''. Well keng Säit wierklech als Gewënner dostoung, gouf am Dezember 1814 den [[Traité vu Ghent]] ënnerschriwwen, deen d'Länner op d'territorial Situatioun vu virum Krich zeréckbréngt. Genee wéi och beim Start war d'Noriicht iwwert de Schluss vum Krich ze lues an am Januar 1815 ass eng brittesch Arméi bei [[New Orleans]] gelant. De Generol a spéidere President, [[Andrew Jackson]], war responsabel fir d'Verdeedegung, déi och als eng vun den erfollegräichste Schluechte fir d'Amerikaner vum Krich ugesi gëtt. Obwuel d'Amerikaner de Krich net wierklech gewonnen hunn, gouf en awer als Beweis geholl, datt si kapabel wieren hiert Land souwéi och hir Iddien ze verdeedegen. Déi nächst Joren, genannt "''Era of Good Feelings''", eng "Ära vu gudde Gefiller", markéieren eng Period vu Fridden an ekonomescher a politescher Stabilitéit am Land. === Sezessiounskrich === {{Kapitel Info feelt}} === 20. Joerhonnert === {{Kapitel Info feelt}} === 21. Joerhonnert === {{Kapitel Info feelt}} * ''Kuckt och '' [[Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA]] == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:USA| ]] 9lds4lbhx2isf8mx2ntabykofop1tqc 2689834 2689665 2026-08-07T08:51:49Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689834 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoUSA}} {{Infobox Land | Numm = United States of America | Fändel = Flag of the United States.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun de Vereenegt Staate vun Amerika | Wopen = US-GreatSeal-Obverse.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Vereenegt Staate vun Amerika | National Devise = E pluribus unum<br>{{small|(Aus villem Eent, zanter 1776)}}<br>In God we trust<br>{{small|(Mer vertrauen op Gott, zanter 1956)}} | Kaart= Location United States.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = keng (um Niveau vun der Federatioun), [[De jure / de facto|de facto]] [[Englesch]] | Haaptstad = [[Washington D.C.]] | Haaptstad Awunner = 689.545 {{small|(2020)}} | Haaptstad Koordinaten = 38°53′N 77°02′W | Staatsform = [[Federale Staat|federal]] [[Republik|presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[JD Vance]] (R) | Total Fläch= 9.629.891 | Fläch Plaz = 3 | Waasserfläch = 4.87 | Bevëlkerung = 331.449.281 {{small|(Census 2020)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 31 | Onofhängegkeet = 4. Juli 1776 | Nationalfeierdag = [[4. Juli]] | Nationalhymn = [[The Star-Spangled Banner]] | Wärung = [[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = -5 bis -10 | Internet TLD = [[.us]] (och: .gov (Behörden), .edu (Bildungsariichtungen) a .mil (Militär)) | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Staate vun Amerika''' (engl.: United States of America, kuerz: USA) sinn eng Bundesrepublik am nërdlechen Deel vum amerikanesche Kontinent. Am Norde grenze si u [[Kanada]] an och iwwer de Bundesstaat [[Alaska]] u [[Russland]]. Tëscht Alaska a Russland läit nëmmen déi 100&nbsp;km breet [[Beringstrooss]]. Am Süden ass [[Mexiko]] den Noper. Am Oste grenze se un den [[Atlantik]] an am Westen un de [[Pazifik]]. D'''Vereenegt Staate vun Amerika'' si [[1776]] entstanen, wéi déi brittesch Kolonien an Amerika onofhängeg goufen. Duerch déi intensiv Industrialisatioun, déi duerch eng massiv Immigratioun ënnerstëtzt gouf, ass den Afloss vun Amerika staark gewuess. Um Enn vum 20. Joerhonnert, an no der Iwwerwannung vum [[Nationalsozialismus]] a vum [[Faschismus]] ([[Zweete Weltkrich]]) an dem [[Kommunismus]] (am [[Kale Krich]]) si si als eenzeg Weltmuecht, déi sech op alle Plangen (wëssenschaftlech, kommerziell, politesch, militäresch), duerchzesetze weess, iwwereg bliwwen{{Source?}}. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Populatioun == All 10 Joer gëtt d'Amerikanesch Bevëlkerung gezielt. D'Vollekszielung vum Joer [[2020]] huet erginn, datt ëm déi Zäit 331.449.281 Awunner an den USA liewen.<ref>{{Citation|URL=https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2021/2020-census-apportionment-results.html|Titel=2020 Census Apportionment Results Delivered to the President|Gekuckt=28.04.2021|Auteur=US Census Bureau|Wierk=The United States Census Bureau|Sprooch=en}}</ref> == Politik == === D'Bundesstaaten === {{Méi Info 1|Bundesstaat vun den USA}}<br> D'Vereenegt Staate vun Amerika sinn eng Federatioun, déi sech aus 50 [[Bundesstaat vun den USA|Bundesstaaten]] zesummesetzt. Dovu leien der 48 am Kärland, südlech vu [[Kanada]] an nërdlech vu [[Mexiko]]. [[Alaska]] läit am Nordweste vu Kanada. [[Hawaii]] läit am [[Pazifik]], 3.900&nbsp;km ewech vum kontinentalen Amerika. D'Bundeshaaptstad [[Washington D.C.]] ass en eegene [[federalen Distrikt]], deen e besonnesche Statut huet an zu kengem Bundesstaat gehéiert. Um [[Fändel vun de Vereenegte Staate vun Amerika|US-amerikanesche Fändel]] sinn déi 50 Bundesstaate mat 50 Stären duergestallt. Déi 13 rout a wäiss Sträife representéieren déi 13 brittesch Kolonien, déi sech géint Groussbritannien erhuewen hunn. === Aktuell Regierung === Bei der Presidentschaftswal vum 5. November 2024 gouf den [[Donald Trump]] ([[Republican Party (USA)|Republikanesch Partei]]) zum 47. [[President vun de Vereenegte Staaten|President vun de Vereenegte Staate vun Amerika]] gewielt. Hie gouf den 20. Januar 2025 vereedegt, zesumme mam [[JD Vance]], den als 50. Vizepresident d'Roll vun der [[Kamala Harris]] iwwerholl huet. No de Wale vun 2024 hunn d'[[Republican Party (USA)|Republikaner]] Kontroll iwwert béid Chambere vum [[Kongress vun de Vereenegte Staaten|Kongress]]. De [[Senat]] besteet aus 53 Republikaner a 47 Demokraten. Vun de 435 Memberen aus dem [[Representantenhaus]] sinn der 220 Republikaner an 215 Demokraten. De Republikaner [[Mike Johnson]] ass säit dem 25. Oktober 2023 ''Speaker'' vum Representantenhaus. Den aktuellen 119. Kongress geet vum 3. Januar 2025 bis den 3. Januar 2027. Déi nächst Wale wäerten de 3. November 2026 sinn. Dobäi gëtt een Drëttel vum Senat (35 Sëtz) an all 435 Sëtz vum Representantenhaus erneiert. Déi nächst Presidentschaftswal wäert am November 2028 sinn. == Geschicht == === Kolonisatioun vun de Britten (1585-1775) === [[1585]] war en éischte Versuch vun [[England]] mat der Kolonie Roanoke, déi 5 Joer méi spéit verschwonnen ass. Eréischt am Abrëll [[1607]] gouf [[Jamestown]] am aktuelle Bundesstaat [[Virginia]] gegrënnt, wat als déi éischt permanent englesch Siidlung an Nordamerika gëllt. Aus verschiddene Siidlungen an Dierfer op der Atlantikküst sinn déi ''Dräizéng Kolonien'', oder och ''Thirteen Colonies'', an den aktuelle Staaten [[New Hampshire|New Hamphire]], [[Massachusetts]], [[Rhode Island]], [[Connecticut]], [[New York (Bundesstaat)|New York]], [[Pennsylvania]], [[New Jersey]], [[Delaware]], [[Maryland]], [[Virginia]], [[North Carolina]], [[South Carolina]] an [[Georgia]] entstanen. Dës Kombinatioun aus Nord- a Südstaaten féiert zu engem spéidere Konflikt ëm d'Sklaverei. No dem [[Siwejärege Krich]] huet [[Groussbritannien]] eng englesch Dominanz um Nordamerikanesche Kontinent erschaf mat den Dräizéng Kolonien, der [[Louisiane]] ëstlech vum [[Mississippi (Floss)|Mississippi]] a [[Kanada]]. Mä d'Awunner an den ''Dräizéng Kolonien'' sinn net frou mat de Steieren souwéi mat der feelender Representatioun am Parlament zu London. === Amerikanesch Onofhängegkeet (1775-1783) === Den 19. Abrëll 1775 ass den [[Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich]] ausgebrach. Mat der Hëllef vu [[Frankräich]], [[Holland]] a [[Spuenien]] konnten déi brittesch Arméie geschloe ginn an eng onofhängeg Federatioun gouf de 4. Juli 1776 deklaréiert. An der Stad [[Philadelphia]] koumen ënner anerem den [[George Washington]], [[Benjamin Franklin]], [[Thomas Jefferson]] an den [[James Madison]] bei ville Geleeënheeten zesumme fir d'Zukunft vun der neier Natioun ze bestëmmen. Déi Personnagë ginn an Amerika dacks als ''the Founding Fathers'' bezeechent. Do gouf ënner anerem bestëmmt, datt déi Federatioun eng Republik a kee Kinnekräich gëtt. D'Enn vum Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich war den 3. September 1783 mam [[Traité vu Paräis (1783)|Fridde vu Paräis]] (1783). Den George Washington gouf an der éischter Presidentschaftswal vun Amerika (1788-1789) zum éischte President vun de Vereenegte Staate vun Amerika gewielt. === Bis zum Krich vun 1812 (1783-1815) === ==== Bannenzeg Reformen ==== An der Period nom Enn vum Onofhängegkeetskrich bis an en éischten Deel vum [[19. Joerhonnert]] huet déi jonk Natioun op verschidden Aart a Weis missen hir nei Prinzippien a Gesetzer entweeder ëmsetzen oder och änneren. Dofir haten d'Auteure vun der [[Constitutioun]] ''Amendments'' virgesinn, Ännerunge fir an der Zukunft d'Constitutioun un di aktuell Lag am Land unzepassen. Och Decisioune vum ''[[Supreme Court of the United States|Ieweschte Geriicht]]'' hu vill dozou bäigedroe fir d'Zukunft vun den USA ze bestëmmen. E puer vun den Ereegnesser an där Zäit sinn: * ''[[Marbury v. Madison]]'' (1803), féiert zu enger Expansioun vun der Muecht vum Ieweschte Geriicht vun de Vereenegte Staaten an deem d'Geriicht an der Lag ass, Gesetzer déi vum Amerikanesche Kongress gewielt goufen z'annuléieren an als net konstitutionell ugesi kënne ginn. * ''[[Gibbons v. Ogden]]'' (1824), eng Decisioun vum Ieweschte Geriicht déi d'Muecht vun der federaler Regierung erweidert an dem si déi final Entscheedung hëlt soubal e Sträit tëschent 2 Staaten optrëtt. * ''Amendments'' 1 bis 10 (1789-1791), Deel vum ''[[Bill of Rights]]'', garantéieren ënner anerem perséinlech Fräiheete wéi Pressefräiheet, Reliounsfräiheet (''1st Amendment'') oder och d'Fräiheet Waffen ze droen (''2nd Amendment''). Déi Amendments hunn als Zil eng Tyrannei ze verhënneren. Och ginn arbiträr Verhaftunge verbueden, sou datt jiddwereen e Recht op e gerechten a séiere Prozess huet (''6th Amendment''), genee wéi och Hausduerchsuchungen ouni Grond (''4th Amendment''). Den neie politesche System gëtt och mat der Wal vum [[John Adams]] ausgetest, den zweete President vun den USA, deen an der Wal vun 1800 géint säi Vizepresident Thomas Jefferson verléiert. Doropshi gouf et fir déi éischt Kéier eng friddlech Transitioun tëschent 2 géigneresche Parteien, eng Traditioun déi, zesumme mat der Entscheedung vum President Washington keng drëtt Kéier fir d'Presidentschaftswalen unzetrieden, als fundamentalen Deel vun der jonker Demokratie ugesi gëtt. [[Fichier:Principal Campaigns of the War of 1812.gif|miniatur|365x365px|Krich vun 1812 an Nordamerika]] ==== Krich vun 1812 (1812-1815) ==== {{Iwwerschaffe vu Kapitel}} Nodeems 1800 di pro-franséisch [[Demokratesch-Republikanesch Partei]] d'Presidentschaft gewonnen huet, ass déi diplomatesch Relatioun tëscht de jonken USA an dem Vereenegte Kinnekräich ëmmer méi komplizéiert ginn. Zanter [[1792]] hunn d'Britten a ville [[Napoleonesch Kricher|Koalitioune géint d'Napoleonescht Frankräich gekämpft]] an hunn eng Amerikanesch Interventioun gefaart. Et koum zu Konflikter tëscht den 3 Länner ëm den Handel, an England gouf beschëllegt, Amerikaner op Séi z'entféiere fir an de Krich ze schécken. D'Indianer hu sech och, mat Ënnerstëtzung vun de Britten, géint d'Siidler gewiert, déi vun der Ostküst an de Weste gezu sinn. D'Amerikaner haten och hir eege Grënn fir an de Krich ze zéien. D'Ënnerstëtzer vun enger aggressiver Expansioun, och genannt "''Warhawks''", wollte Kolonie wéi Kanada vun der "brittescher Tyrannei" befreien. Anerer wollten de Stolz vun engem "zweeten" Onofhängegkeetskrich fir sech selwer gewannen. Am Juni, huet den neie brittesche Premierminister [[Robert Jenkinson]] Handelsrestriktioune géint d'USA opgeléist an engem Versuch e Konflikt ze vermeiden, mä wéinst ze lueser Kommunikatioun wossten d'Britten net datt d'USA hinne viru 5 Deeg, den 18. Juni 1812, de Krich erkläert haten. Déi meescht Schluechte waren op der kanadescher Grenz, nodeems eng amerikanesch Offensive keen Erfolleg bruecht huet. Deen ass limitéiert wéinst enger staarker brittescher Defense, ënnerstëtzt vun der kanadescher Populatioun souwéi vun den Indianer aus der Regioun. 1814, no dem [[Napoleon Bonaparte]] sengem éischten Exil op [[Elba]], konnten d'Englänner sech vollkommen op Nordamerika konzentréieren, wou si d'Ostküst mat hirer Flott blockéiert hunn. Bei enger Expeditioun huet eng Arméi d'Haaptstad Washington besat an d'Wäisst Haus geneesou wéi d'Kapitol niddergebrannt. Eng Fortifikatioun am Maryland, de Fort McHenry, gouf vun der Flott bombardéiert, mä huet d'Attack iwwerstanen. Dat Evenement gëllt als Inspiratioun fir d'Amerikanesch Nationalhymn "''the Star-Spangled-Banner"''. Well keng Säit wierklech als Gewënner dostoung, gouf am Dezember 1814 den [[Traité vu Ghent]] ënnerschriwwen, deen d'Länner op d'territorial Situatioun vu virum Krich zeréckbréngt. Genee wéi och beim Start war d'Noriicht iwwert de Schluss vum Krich ze lues an am Januar 1815 ass eng brittesch Arméi bei [[New Orleans]] gelant. De Generol a spéidere President, [[Andrew Jackson]], war responsabel fir d'Verdeedegung, déi och als eng vun den erfollegräichste Schluechte fir d'Amerikaner vum Krich ugesi gëtt. Obwuel d'Amerikaner de Krich net wierklech gewonnen hunn, gouf en awer als Beweis geholl, datt si kapabel wieren hiert Land souwéi och hir Iddien ze verdeedegen. Déi nächst Joren, genannt "''Era of Good Feelings''", eng "Ära vu gudde Gefiller", markéieren eng Period vu Fridden an ekonomescher a politescher Stabilitéit am Land. === Sezessiounskrich === {{Kapitel Info feelt}} === 20. Joerhonnert === {{Kapitel Info feelt}} === 21. Joerhonnert === {{Kapitel Info feelt}} * ''Kuckt och '' [[Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA]] == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:USA| ]] 52tln2knql4bp6ps6fxeeh9gcrstqui 2689930 2689834 2026-08-07T08:55:24Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689930 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoUSA}} {{Infobox Land | Numm = United States of America | Fändel = Flag of the United States.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun de Vereenegt Staate vun Amerika | Wopen = US-GreatSeal-Obverse.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Vereenegt Staate vun Amerika | National Devise = E pluribus unum<br>{{small|(Aus villem Eent, zanter 1776)}}<br>In God we trust<br>{{small|(Mer vertrauen op Gott, zanter 1956)}} | Kaart= Location United States.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = keng (um Niveau vun der Federatioun), [[De jure / de facto|de facto]] [[Englesch]] | Haaptstad = [[Washington D.C.]] | Haaptstad Awunner = 689.545 {{small|(2020)}} | Haaptstad Koordinaten = 38°53′N 77°02′W | Staatsform = [[Federale Staat|federal]] [[Republik|presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 9.629.891 | Fläch Plaz = 3 | Waasserfläch = 4.87 | Bevëlkerung = 331.449.281 {{small|(Census 2020)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 31 | Onofhängegkeet = 4. Juli 1776 | Nationalfeierdag = [[4. Juli]] | Nationalhymn = [[The Star-Spangled Banner]] | Wärung = [[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = -5 bis -10 | Internet TLD = [[.us]] (och: .gov (Behörden), .edu (Bildungsariichtungen) a .mil (Militär)) | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Staate vun Amerika''' (engl.: United States of America, kuerz: USA) sinn eng Bundesrepublik am nërdlechen Deel vum amerikanesche Kontinent. Am Norde grenze si u [[Kanada]] an och iwwer de Bundesstaat [[Alaska]] u [[Russland]]. Tëscht Alaska a Russland läit nëmmen déi 100&nbsp;km breet [[Beringstrooss]]. Am Süden ass [[Mexiko]] den Noper. Am Oste grenze se un den [[Atlantik]] an am Westen un de [[Pazifik]]. D'''Vereenegt Staate vun Amerika'' si [[1776]] entstanen, wéi déi brittesch Kolonien an Amerika onofhängeg goufen. Duerch déi intensiv Industrialisatioun, déi duerch eng massiv Immigratioun ënnerstëtzt gouf, ass den Afloss vun Amerika staark gewuess. Um Enn vum 20. Joerhonnert, an no der Iwwerwannung vum [[Nationalsozialismus]] a vum [[Faschismus]] ([[Zweete Weltkrich]]) an dem [[Kommunismus]] (am [[Kale Krich]]) si si als eenzeg Weltmuecht, déi sech op alle Plangen (wëssenschaftlech, kommerziell, politesch, militäresch), duerchzesetze weess, iwwereg bliwwen{{Source?}}. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Populatioun == All 10 Joer gëtt d'Amerikanesch Bevëlkerung gezielt. D'Vollekszielung vum Joer [[2020]] huet erginn, datt ëm déi Zäit 331.449.281 Awunner an den USA liewen.<ref>{{Citation|URL=https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2021/2020-census-apportionment-results.html|Titel=2020 Census Apportionment Results Delivered to the President|Gekuckt=28.04.2021|Auteur=US Census Bureau|Wierk=The United States Census Bureau|Sprooch=en}}</ref> == Politik == === D'Bundesstaaten === {{Méi Info 1|Bundesstaat vun den USA}}<br> D'Vereenegt Staate vun Amerika sinn eng Federatioun, déi sech aus 50 [[Bundesstaat vun den USA|Bundesstaaten]] zesummesetzt. Dovu leien der 48 am Kärland, südlech vu [[Kanada]] an nërdlech vu [[Mexiko]]. [[Alaska]] läit am Nordweste vu Kanada. [[Hawaii]] läit am [[Pazifik]], 3.900&nbsp;km ewech vum kontinentalen Amerika. D'Bundeshaaptstad [[Washington D.C.]] ass en eegene [[federalen Distrikt]], deen e besonnesche Statut huet an zu kengem Bundesstaat gehéiert. Um [[Fändel vun de Vereenegte Staate vun Amerika|US-amerikanesche Fändel]] sinn déi 50 Bundesstaate mat 50 Stären duergestallt. Déi 13 rout a wäiss Sträife representéieren déi 13 brittesch Kolonien, déi sech géint Groussbritannien erhuewen hunn. === Aktuell Regierung === Bei der Presidentschaftswal vum 5. November 2024 gouf den [[Donald Trump]] ([[Republican Party (USA)|Republikanesch Partei]]) zum 47. [[President vun de Vereenegte Staaten|President vun de Vereenegte Staate vun Amerika]] gewielt. Hie gouf den 20. Januar 2025 vereedegt, zesumme mam [[JD Vance]], den als 50. Vizepresident d'Roll vun der [[Kamala Harris]] iwwerholl huet. No de Wale vun 2024 hunn d'[[Republican Party (USA)|Republikaner]] Kontroll iwwert béid Chambere vum [[Kongress vun de Vereenegte Staaten|Kongress]]. De [[Senat]] besteet aus 53 Republikaner a 47 Demokraten. Vun de 435 Memberen aus dem [[Representantenhaus]] sinn der 220 Republikaner an 215 Demokraten. De Republikaner [[Mike Johnson]] ass säit dem 25. Oktober 2023 ''Speaker'' vum Representantenhaus. Den aktuellen 119. Kongress geet vum 3. Januar 2025 bis den 3. Januar 2027. Déi nächst Wale wäerten de 3. November 2026 sinn. Dobäi gëtt een Drëttel vum Senat (35 Sëtz) an all 435 Sëtz vum Representantenhaus erneiert. Déi nächst Presidentschaftswal wäert am November 2028 sinn. == Geschicht == === Kolonisatioun vun de Britten (1585-1775) === [[1585]] war en éischte Versuch vun [[England]] mat der Kolonie Roanoke, déi 5 Joer méi spéit verschwonnen ass. Eréischt am Abrëll [[1607]] gouf [[Jamestown]] am aktuelle Bundesstaat [[Virginia]] gegrënnt, wat als déi éischt permanent englesch Siidlung an Nordamerika gëllt. Aus verschiddene Siidlungen an Dierfer op der Atlantikküst sinn déi ''Dräizéng Kolonien'', oder och ''Thirteen Colonies'', an den aktuelle Staaten [[New Hampshire|New Hamphire]], [[Massachusetts]], [[Rhode Island]], [[Connecticut]], [[New York (Bundesstaat)|New York]], [[Pennsylvania]], [[New Jersey]], [[Delaware]], [[Maryland]], [[Virginia]], [[North Carolina]], [[South Carolina]] an [[Georgia]] entstanen. Dës Kombinatioun aus Nord- a Südstaaten féiert zu engem spéidere Konflikt ëm d'Sklaverei. No dem [[Siwejärege Krich]] huet [[Groussbritannien]] eng englesch Dominanz um Nordamerikanesche Kontinent erschaf mat den Dräizéng Kolonien, der [[Louisiane]] ëstlech vum [[Mississippi (Floss)|Mississippi]] a [[Kanada]]. Mä d'Awunner an den ''Dräizéng Kolonien'' sinn net frou mat de Steieren souwéi mat der feelender Representatioun am Parlament zu London. === Amerikanesch Onofhängegkeet (1775-1783) === Den 19. Abrëll 1775 ass den [[Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich]] ausgebrach. Mat der Hëllef vu [[Frankräich]], [[Holland]] a [[Spuenien]] konnten déi brittesch Arméie geschloe ginn an eng onofhängeg Federatioun gouf de 4. Juli 1776 deklaréiert. An der Stad [[Philadelphia]] koumen ënner anerem den [[George Washington]], [[Benjamin Franklin]], [[Thomas Jefferson]] an den [[James Madison]] bei ville Geleeënheeten zesumme fir d'Zukunft vun der neier Natioun ze bestëmmen. Déi Personnagë ginn an Amerika dacks als ''the Founding Fathers'' bezeechent. Do gouf ënner anerem bestëmmt, datt déi Federatioun eng Republik a kee Kinnekräich gëtt. D'Enn vum Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich war den 3. September 1783 mam [[Traité vu Paräis (1783)|Fridde vu Paräis]] (1783). Den George Washington gouf an der éischter Presidentschaftswal vun Amerika (1788-1789) zum éischte President vun de Vereenegte Staate vun Amerika gewielt. === Bis zum Krich vun 1812 (1783-1815) === ==== Bannenzeg Reformen ==== An der Period nom Enn vum Onofhängegkeetskrich bis an en éischten Deel vum [[19. Joerhonnert]] huet déi jonk Natioun op verschidden Aart a Weis missen hir nei Prinzippien a Gesetzer entweeder ëmsetzen oder och änneren. Dofir haten d'Auteure vun der [[Constitutioun]] ''Amendments'' virgesinn, Ännerunge fir an der Zukunft d'Constitutioun un di aktuell Lag am Land unzepassen. Och Decisioune vum ''[[Supreme Court of the United States|Ieweschte Geriicht]]'' hu vill dozou bäigedroe fir d'Zukunft vun den USA ze bestëmmen. E puer vun den Ereegnesser an där Zäit sinn: * ''[[Marbury v. Madison]]'' (1803), féiert zu enger Expansioun vun der Muecht vum Ieweschte Geriicht vun de Vereenegte Staaten an deem d'Geriicht an der Lag ass, Gesetzer déi vum Amerikanesche Kongress gewielt goufen z'annuléieren an als net konstitutionell ugesi kënne ginn. * ''[[Gibbons v. Ogden]]'' (1824), eng Decisioun vum Ieweschte Geriicht déi d'Muecht vun der federaler Regierung erweidert an dem si déi final Entscheedung hëlt soubal e Sträit tëschent 2 Staaten optrëtt. * ''Amendments'' 1 bis 10 (1789-1791), Deel vum ''[[Bill of Rights]]'', garantéieren ënner anerem perséinlech Fräiheete wéi Pressefräiheet, Reliounsfräiheet (''1st Amendment'') oder och d'Fräiheet Waffen ze droen (''2nd Amendment''). Déi Amendments hunn als Zil eng Tyrannei ze verhënneren. Och ginn arbiträr Verhaftunge verbueden, sou datt jiddwereen e Recht op e gerechten a séiere Prozess huet (''6th Amendment''), genee wéi och Hausduerchsuchungen ouni Grond (''4th Amendment''). Den neie politesche System gëtt och mat der Wal vum [[John Adams]] ausgetest, den zweete President vun den USA, deen an der Wal vun 1800 géint säi Vizepresident Thomas Jefferson verléiert. Doropshi gouf et fir déi éischt Kéier eng friddlech Transitioun tëschent 2 géigneresche Parteien, eng Traditioun déi, zesumme mat der Entscheedung vum President Washington keng drëtt Kéier fir d'Presidentschaftswalen unzetrieden, als fundamentalen Deel vun der jonker Demokratie ugesi gëtt. [[Fichier:Principal Campaigns of the War of 1812.gif|miniatur|365x365px|Krich vun 1812 an Nordamerika]] ==== Krich vun 1812 (1812-1815) ==== {{Iwwerschaffe vu Kapitel}} Nodeems 1800 di pro-franséisch [[Demokratesch-Republikanesch Partei]] d'Presidentschaft gewonnen huet, ass déi diplomatesch Relatioun tëscht de jonken USA an dem Vereenegte Kinnekräich ëmmer méi komplizéiert ginn. Zanter [[1792]] hunn d'Britten a ville [[Napoleonesch Kricher|Koalitioune géint d'Napoleonescht Frankräich gekämpft]] an hunn eng Amerikanesch Interventioun gefaart. Et koum zu Konflikter tëscht den 3 Länner ëm den Handel, an England gouf beschëllegt, Amerikaner op Séi z'entféiere fir an de Krich ze schécken. D'Indianer hu sech och, mat Ënnerstëtzung vun de Britten, géint d'Siidler gewiert, déi vun der Ostküst an de Weste gezu sinn. D'Amerikaner haten och hir eege Grënn fir an de Krich ze zéien. D'Ënnerstëtzer vun enger aggressiver Expansioun, och genannt "''Warhawks''", wollte Kolonie wéi Kanada vun der "brittescher Tyrannei" befreien. Anerer wollten de Stolz vun engem "zweeten" Onofhängegkeetskrich fir sech selwer gewannen. Am Juni, huet den neie brittesche Premierminister [[Robert Jenkinson]] Handelsrestriktioune géint d'USA opgeléist an engem Versuch e Konflikt ze vermeiden, mä wéinst ze lueser Kommunikatioun wossten d'Britten net datt d'USA hinne viru 5 Deeg, den 18. Juni 1812, de Krich erkläert haten. Déi meescht Schluechte waren op der kanadescher Grenz, nodeems eng amerikanesch Offensive keen Erfolleg bruecht huet. Deen ass limitéiert wéinst enger staarker brittescher Defense, ënnerstëtzt vun der kanadescher Populatioun souwéi vun den Indianer aus der Regioun. 1814, no dem [[Napoleon Bonaparte]] sengem éischten Exil op [[Elba]], konnten d'Englänner sech vollkommen op Nordamerika konzentréieren, wou si d'Ostküst mat hirer Flott blockéiert hunn. Bei enger Expeditioun huet eng Arméi d'Haaptstad Washington besat an d'Wäisst Haus geneesou wéi d'Kapitol niddergebrannt. Eng Fortifikatioun am Maryland, de Fort McHenry, gouf vun der Flott bombardéiert, mä huet d'Attack iwwerstanen. Dat Evenement gëllt als Inspiratioun fir d'Amerikanesch Nationalhymn "''the Star-Spangled-Banner"''. Well keng Säit wierklech als Gewënner dostoung, gouf am Dezember 1814 den [[Traité vu Ghent]] ënnerschriwwen, deen d'Länner op d'territorial Situatioun vu virum Krich zeréckbréngt. Genee wéi och beim Start war d'Noriicht iwwert de Schluss vum Krich ze lues an am Januar 1815 ass eng brittesch Arméi bei [[New Orleans]] gelant. De Generol a spéidere President, [[Andrew Jackson]], war responsabel fir d'Verdeedegung, déi och als eng vun den erfollegräichste Schluechte fir d'Amerikaner vum Krich ugesi gëtt. Obwuel d'Amerikaner de Krich net wierklech gewonnen hunn, gouf en awer als Beweis geholl, datt si kapabel wieren hiert Land souwéi och hir Iddien ze verdeedegen. Déi nächst Joren, genannt "''Era of Good Feelings''", eng "Ära vu gudde Gefiller", markéieren eng Period vu Fridden an ekonomescher a politescher Stabilitéit am Land. === Sezessiounskrich === {{Kapitel Info feelt}} === 20. Joerhonnert === {{Kapitel Info feelt}} === 21. Joerhonnert === {{Kapitel Info feelt}} * ''Kuckt och '' [[Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA]] == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:USA| ]] kdzj3fxnlzj0hq2fjkerhysgee5kcpr 0 13091 2689443 2521517 2026-08-07T08:38:47Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689443 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoMKO}} {{Infobox Land | Numm = المملكة المغربية<br>al-Mamlaka al-Maghribīya | Fändel = Flag of Morocco.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Marokanesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Morocco.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Marokko | National Devise = الله، الوطن، الملك<br>("Gott, Land, Kinnek") | Kaart = Location Morocco AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Genormt marokkanesch berberesch]] | Haaptstad = [[Rabat]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mohammed VI. vu Marokko|Mohammed VI.]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Aziz Akhannouch]] | Total Fläch= 446 550<ref>Fläch ouni d'[[Westsahara]] ([http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,8 | Bevëlkerung = 29 680 069<ref>Lescht Vollekszielung den 1. September 2004 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 66,47 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]] a [[Spuenien]],<br>den [[2. Mäerz]] [[1956]] | Nationalfeierdag = [[30. Juli]] | Nationalhymn = [[Hymne Chérifien]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/44/MoroccoX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Marokkanesch Dirham]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.ma]] | Telefonsprefix = +212 | Notizen = | Extra Bild = Un-morocco.png | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Marokko''' ([[Arabesch|arab.]]: ''المملكة المغربية'', [[Genormt marokkanesch berberesch|berberesch]]: ''ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ'') ass e Staat am Nordweste vun [[Afrika]]. Marokko, dat zum [[Maghreb]] gehéiert, huet am Norde Küst zum [[Mëttelmier]]. D'[[Strooss vu Gibraltar]], d'Mierenkt tëscht [[Spuenien]] a Marokko, ass plazeweis just eng 14&nbsp;km breet an trennt den [[Europa (Kontinent)|europäesche]] vum [[Afrika|afrikanesche Kontinent]]. Am Weste grenzt d'Land un den [[Atlanteschen Ozean]], am Osten a Südosten un [[Algerien]]. D'Staatsgrenz am Süden ass zanter dem [[Westsaharakonflikt]] international ëmstridden. Marrokko kontrolléiert bis dato ronn zwee Drëttel vum Territoire vun der [[Westsahara]]. Sou ginn a Marokko Kaarte gebraucht, déi keng Demarkatiounslinn tëscht Marokko an der Westsahara setzen, mä eréischt do, wou [[Mauretanien]] ugeet. Eng politesch Léisung fir den zukënftege Status vum Gebitt konnt bis ewell nach net fonnt ginn. Eng vun den direkte Konsequenze war, datt Marokko als eenzegt afrikanescht Land net-Member vun der [[Afrikanesch Unioun|Afrikanescher Unioun]] bis 2017 war. D'Haaptstad vu Marokko ass [[Rabat]]. [[Casablanca (Stad)|Casablanca]], mat 3 359 818 Awunner, ass déi gréisst Stad vum Land. == Um Spaweck == {{Commonscat|Morocco|Marokko}} * {{fr}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20120321232058/http://www.maroc.ma/PortailInst/Fr/ www.maroc.ma] Offizielt Marokko Portal * {{fr}} [http://www.parlement.ma/sitefr/ Site vum marokanesche Parlament] {{Naviblock |Navigatioun Arabesch Liga |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU }} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Marokko| ]] n6mvsx1g1rh59i0iaymv3lnnd7nofls 2689606 2689443 2026-08-07T08:43:57Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689606 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoMKO}} {{Infobox Land | Numm = المملكة المغربية<br>al-Mamlaka al-Maghribīya | Fändel = Flag of Morocco.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Marokanesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Morocco.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Marokko | National Devise = الله، الوطن، الملك<br>("Gott, Land, Kinnek") | Kaart = Location Morocco AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Genormt marokkanesch berberesch]] | Haaptstad = [[Rabat]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Aziz Akhannouch]] | Total Fläch= 446 550<ref>Fläch ouni d'[[Westsahara]] ([http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,8 | Bevëlkerung = 29 680 069<ref>Lescht Vollekszielung den 1. September 2004 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 66,47 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]] a [[Spuenien]],<br>den [[2. Mäerz]] [[1956]] | Nationalfeierdag = [[30. Juli]] | Nationalhymn = [[Hymne Chérifien]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/44/MoroccoX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Marokkanesch Dirham]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.ma]] | Telefonsprefix = +212 | Notizen = | Extra Bild = Un-morocco.png | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Marokko''' ([[Arabesch|arab.]]: ''المملكة المغربية'', [[Genormt marokkanesch berberesch|berberesch]]: ''ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ'') ass e Staat am Nordweste vun [[Afrika]]. Marokko, dat zum [[Maghreb]] gehéiert, huet am Norde Küst zum [[Mëttelmier]]. D'[[Strooss vu Gibraltar]], d'Mierenkt tëscht [[Spuenien]] a Marokko, ass plazeweis just eng 14&nbsp;km breet an trennt den [[Europa (Kontinent)|europäesche]] vum [[Afrika|afrikanesche Kontinent]]. Am Weste grenzt d'Land un den [[Atlanteschen Ozean]], am Osten a Südosten un [[Algerien]]. D'Staatsgrenz am Süden ass zanter dem [[Westsaharakonflikt]] international ëmstridden. Marrokko kontrolléiert bis dato ronn zwee Drëttel vum Territoire vun der [[Westsahara]]. Sou ginn a Marokko Kaarte gebraucht, déi keng Demarkatiounslinn tëscht Marokko an der Westsahara setzen, mä eréischt do, wou [[Mauretanien]] ugeet. Eng politesch Léisung fir den zukënftege Status vum Gebitt konnt bis ewell nach net fonnt ginn. Eng vun den direkte Konsequenze war, datt Marokko als eenzegt afrikanescht Land net-Member vun der [[Afrikanesch Unioun|Afrikanescher Unioun]] bis 2017 war. D'Haaptstad vu Marokko ass [[Rabat]]. [[Casablanca (Stad)|Casablanca]], mat 3 359 818 Awunner, ass déi gréisst Stad vum Land. == Um Spaweck == {{Commonscat|Morocco|Marokko}} * {{fr}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20120321232058/http://www.maroc.ma/PortailInst/Fr/ www.maroc.ma] Offizielt Marokko Portal * {{fr}} [http://www.parlement.ma/sitefr/ Site vum marokanesche Parlament] {{Naviblock |Navigatioun Arabesch Liga |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU }} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Marokko| ]] qjzxk0t7salz9ym5cdsbu8i9yzko4nd 2689767 2689606 2026-08-07T08:50:04Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689767 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoMKO}} {{Infobox Land | Numm = المملكة المغربية<br>al-Mamlaka al-Maghribīya | Fändel = Flag of Morocco.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Marokanesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Morocco.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Marokko | National Devise = الله، الوطن، الملك<br>("Gott, Land, Kinnek") | Kaart = Location Morocco AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Genormt marokkanesch berberesch]] | Haaptstad = [[Rabat]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Aziz Akhannouch]] | Total Fläch= 446 550<ref>Fläch ouni d'[[Westsahara]] ([http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,8 | Bevëlkerung = 29 680 069<ref>Lescht Vollekszielung den 1. September 2004 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 66,47 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]] a [[Spuenien]],<br>den [[2. Mäerz]] [[1956]] | Nationalfeierdag = [[30. Juli]] | Nationalhymn = [[Hymne Chérifien]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/44/MoroccoX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Marokkanesch Dirham]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.ma]] | Telefonsprefix = +212 | Notizen = | Extra Bild = Un-morocco.png | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Marokko''' ([[Arabesch|arab.]]: ''المملكة المغربية'', [[Genormt marokkanesch berberesch|berberesch]]: ''ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ'') ass e Staat am Nordweste vun [[Afrika]]. Marokko, dat zum [[Maghreb]] gehéiert, huet am Norde Küst zum [[Mëttelmier]]. D'[[Strooss vu Gibraltar]], d'Mierenkt tëscht [[Spuenien]] a Marokko, ass plazeweis just eng 14&nbsp;km breet an trennt den [[Europa (Kontinent)|europäesche]] vum [[Afrika|afrikanesche Kontinent]]. Am Weste grenzt d'Land un den [[Atlanteschen Ozean]], am Osten a Südosten un [[Algerien]]. D'Staatsgrenz am Süden ass zanter dem [[Westsaharakonflikt]] international ëmstridden. Marrokko kontrolléiert bis dato ronn zwee Drëttel vum Territoire vun der [[Westsahara]]. Sou ginn a Marokko Kaarte gebraucht, déi keng Demarkatiounslinn tëscht Marokko an der Westsahara setzen, mä eréischt do, wou [[Mauretanien]] ugeet. Eng politesch Léisung fir den zukënftege Status vum Gebitt konnt bis ewell nach net fonnt ginn. Eng vun den direkte Konsequenze war, datt Marokko als eenzegt afrikanescht Land net-Member vun der [[Afrikanesch Unioun|Afrikanescher Unioun]] bis 2017 war. D'Haaptstad vu Marokko ass [[Rabat]]. [[Casablanca (Stad)|Casablanca]], mat 3 359 818 Awunner, ass déi gréisst Stad vum Land. == Um Spaweck == {{Commonscat|Morocco|Marokko}} * {{fr}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20120321232058/http://www.maroc.ma/PortailInst/Fr/ www.maroc.ma] Offizielt Marokko Portal * {{fr}} [http://www.parlement.ma/sitefr/ Site vum marokanesche Parlament] {{Naviblock |Navigatioun Arabesch Liga |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU }} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Marokko| ]] lnaxp9k3fka2zatrnrk73zsz2qsvrqd 2689891 2689767 2026-08-07T08:54:21Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689891 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoMKO}} {{Infobox Land | Numm = المملكة المغربية<br>al-Mamlaka al-Maghribīya | Fändel = Flag of Morocco.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Marokanesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Morocco.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Marokko | National Devise = الله، الوطن، الملك<br>("Gott, Land, Kinnek") | Kaart = Location Morocco AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Genormt marokkanesch berberesch]] | Haaptstad = [[Rabat]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 446 550<ref>Fläch ouni d'[[Westsahara]] ([http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,8 | Bevëlkerung = 29 680 069<ref>Lescht Vollekszielung den 1. September 2004 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 66,47 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]] a [[Spuenien]],<br>den [[2. Mäerz]] [[1956]] | Nationalfeierdag = [[30. Juli]] | Nationalhymn = [[Hymne Chérifien]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/44/MoroccoX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Marokkanesch Dirham]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.ma]] | Telefonsprefix = +212 | Notizen = | Extra Bild = Un-morocco.png | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Marokko''' ([[Arabesch|arab.]]: ''المملكة المغربية'', [[Genormt marokkanesch berberesch|berberesch]]: ''ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ'') ass e Staat am Nordweste vun [[Afrika]]. Marokko, dat zum [[Maghreb]] gehéiert, huet am Norde Küst zum [[Mëttelmier]]. D'[[Strooss vu Gibraltar]], d'Mierenkt tëscht [[Spuenien]] a Marokko, ass plazeweis just eng 14&nbsp;km breet an trennt den [[Europa (Kontinent)|europäesche]] vum [[Afrika|afrikanesche Kontinent]]. Am Weste grenzt d'Land un den [[Atlanteschen Ozean]], am Osten a Südosten un [[Algerien]]. D'Staatsgrenz am Süden ass zanter dem [[Westsaharakonflikt]] international ëmstridden. Marrokko kontrolléiert bis dato ronn zwee Drëttel vum Territoire vun der [[Westsahara]]. Sou ginn a Marokko Kaarte gebraucht, déi keng Demarkatiounslinn tëscht Marokko an der Westsahara setzen, mä eréischt do, wou [[Mauretanien]] ugeet. Eng politesch Léisung fir den zukënftege Status vum Gebitt konnt bis ewell nach net fonnt ginn. Eng vun den direkte Konsequenze war, datt Marokko als eenzegt afrikanescht Land net-Member vun der [[Afrikanesch Unioun|Afrikanescher Unioun]] bis 2017 war. D'Haaptstad vu Marokko ass [[Rabat]]. [[Casablanca (Stad)|Casablanca]], mat 3 359 818 Awunner, ass déi gréisst Stad vum Land. == Um Spaweck == {{Commonscat|Morocco|Marokko}} * {{fr}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20120321232058/http://www.maroc.ma/PortailInst/Fr/ www.maroc.ma] Offizielt Marokko Portal * {{fr}} [http://www.parlement.ma/sitefr/ Site vum marokanesche Parlament] {{Naviblock |Navigatioun Arabesch Liga |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU }} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Marokko| ]] myxvxvkfk6jd87y8bfl1xsvdkvo02ex 0 13118 2689461 2689114 2026-08-07T08:39:14Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689461 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Kongeriket Norge<br>Kongeriket Noreg | Fändel = Flag of Norway.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Norwegen | Wopen = Coat of arms of Norway.svg | Wope Breet = 75px | Wopen Artikel = Wope vun Norwegen | National Devise = | Kaart= Europe-Norway.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Norwegesch]] ([[Bokmål]] an [[Nynorsk]]), [[Samesch Sproochen|Samesch]] | Haaptstad = [[Oslo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 385.207<ref name="kart_2019">{{Citation|URL=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|Titel=Arealstatistics for Norway 2019, Kartverket, mapping directory for Norway|Gekuckt=24.03.2019|Archiv-Datum=08.06.2019|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/}} (Fläch vum Kinnekräich mat [[Svalbard]] a [[Jan Mayen]])</ref> | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 5,7 | Bevëlkerung = 5.627.400<ref name="ssbf">{{Citation|URL=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|Titel=Population, 1.01.2026|Editeur=Statistics Norway|Datum=25.02.2026|Gekuckt=25.02.2026|Sprooch=en}}</ref> <small>(2026)</small> | Bevëlkerung Plaz = 120 | Bevëlkerungsdicht = 14,6 | Onofhängegkeet = vu [[Schweden]], deklaréiert de [[7. Juni]] [[1905]] | Nationalfeierdag = [[17. Mee]] | Nationalhymn = [[Ja, vi elsker dette landet]]<br>[[:Fichier:Norway (National Anthem).ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Norwegesch Kroun]] (NOK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.no]] | Telefonsprefix = +47 | Notizen = | Extra Bild = Nfjords.jpg | Extra Bild Text = Eng typesch norwegesch Fjordlandschaft }} D'Kinnekräich '''Norwegen''' (norw.: ''Kongeriket Norge/Noreg'') ass en [[Europa (Kontinent)|nordeuropäescht]] Land a läit am Weste vun der [[Skandinavesch Hallefinsel|skandinavescher Hallefinsel]]. Nopeschlänner sinn am Oste [[Schweden]], am Nordoste [[Finnland]] a [[Russland]]. Am Weste gëtt d'Land vum [[Nordatlantik]] begrenzt, dee sech deelweis wäit a Form vu [[Fjord]]en an d'Land era grieft. == Geographie == Norwegen ass e laangt, schmuelt Land. Vun der Südspëtzt zu [[Lindesnes]] bis op [[Kinnarodden]] um [[Nordkap]], deem nërdlechste Punkt an [[Europa (Kontinent)|Europa]], sinn et 1.752&nbsp;km Loftlinn. D'Breet variéiert tëscht den zwéin Extremer tëscht 6&nbsp;km a 430&nbsp;km. De [[Relief (Topographie)|Relief]] vum Land ass markéiert vu Bierger, [[Gletscher]]en a [[Fjord]]en. Mat de Fjorden abegraff bréngt et Norwegen op 25.148&nbsp;km Küst. Den héchste Bierg ass mat sengen 2.469 Meter de [[Galdhøpiggen]], dee gréisste [[Séi]] ass de [[Mjøsa]] mat 362&nbsp;km². D'Klima laanscht d'Küsten ass wéinst der vum [[Golfstroum]] transportéierter Wäermt verhältnesméisseg temperéiert. Méi kill gëtt et a Richtung Banneland an an deenen nërdlechste Regiounen herrschen am Wanter subarktesch Temperaturen. An deenen Deeler vum Land déi nërdlech vum arktesche [[Polarkrees]] leie, geet d'Sonn am Summer ni ënner (Mëtternuechtssonn) respektiv am Wanter ni op. Nieft [[Oslo]] gëtt et an Norwegen nach dräi aner Stied mat méi wéi 100.000 Awunner, nämlech [[Bergen (Norwegen)|Bergen]], [[Trondheim]] a [[Stavanger]]. Norwegen huet fënnef Regiounen an Iwwerséi: * [[Spitzbergen (Inselgrupp)|Svalbard]] mat der Insel [[Spitzbergen (Insel)|Spitzbergen]] an der [[Biereninsel]] am Nordatlantik an am Nordpolarmier * [[Jan Mayen]] am Nordatlantik * [[Bouvetinsel]] am Südpolarmier * [[Péiter-I.-Insel]] am Südpolarmier * [[Kinnigin-Maud-Land]] an der Antarktis == Bevëlkerung == === Zuel === Am Hierscht 2000 ass d'Zuel vun den Awunner an Norwegen op méi wéi 4,6 Mio. geklommen a si klëmmt nach virun, all Joer ëm ongeféier 30.000 Mënschen. Vill vun hinne sinn zougewandert Flüchtlingen. Ze berécksiichtegen ass och, datt d'Gebuertenzuel an Norwege méi héich wéi an deene meeschten europäesche Länner ass. === Zesummesetzung === 95,9&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn Norweger, dozou zielen och d'Minoritéite vun ongeféier 40.000 Saami (Lappen) an ongeféier 10.000 Finnen (Kvener). Den Auslännerundeel erreecht 4,1&nbsp;% (0,6&nbsp;% Schweden, 0,4&nbsp;% Dänen, 0,3&nbsp;% Bosnier, 0,2&nbsp;% Pakistaner, 0,2&nbsp;% Britten ënner aneren.) (Stand 2001). 75&nbsp;% vun der Populatioun liewen an de Stied. === Grouss Stied a vun Touriste besicht Uertschaften === * [[Oslo]], Haaptstad, 533.050 Awunner (2005) * [[Alesund]], 39.373 Awunner (2002) * [[Bergen (Norwegen)|Bergen]], 239.209 Awunner (2005) * [[Flåm]], (450 Awunner) * [[Hammerfest]], 9261 Awunner (2005) * [[Honningsvåg]], 3.500 Awunner (2005) * [[Kirkenes]], (4.900 Awunner) * [[Molde]], 23 975 Awunner (2003) * [[Svolvær]] ([[Lofoten]]), zirka 4.000 Awunner * [[Stavanger]], 114.401 Awunner (2005) * [[Trondheim]], 154.351 Awunner (2004) * [[Tromsø]], 67.904 Awunner (2005) === Sproochen === [[Norwegesch]] gehéiert zu den [[Germanesch Sproochen|nordgermanesche]] Sprooche wouvun et haut zwou offiziell Versioune gëtt, [[Bokmål]] an [[Nynorsk]]. Allebéid si [[Schrëftsprooch]]en. Bokmål ("Buchsprooch") geet op d'[[Norwegesch|Riksmål]] ("d'Sprooch vum Räich") zeréck d.&nbsp;h. op déi haaptsächlech vum [[Dänesch]]e markéiert Sprooch vun der Uniounszäit mat [[Dänemark]]. Nynorsk ("Neinorwegesch"), dat bis [[1929]] [[Norwegesch|Landsmål]] ("d'Sprooch vum Land") geheescht huet, ass u sech eng kënschtlech Sprooch an ass zanter [[1885]] déi zweet offiziell Schrëftsprooch. Nynorsk ass zu engem groussen Deel eng Sammlung aus verschiddene westnorwegeschen [[Dialekt]]er, déi an de Publikatioune vum [[Sproochwëssenschaft|Linguist]] [[Ivar Aasen]] systematiséiert goufen an hir allgemeng Verbreedung fonnt hunn. D'Majoritéit vun den Norweger schreift Bokmål. Nynorsk ass fir 10-12&nbsp;% d'Haaptsprooch. An der Schoul léieren norwegesch Schüler a Schülerinnen haut souwuel Bokmål wéi och Nynorsk. Béid Sprooche gi mëndlech an enger sëllegen Dialekter geschwat. Nieft Norwegesch gëtt am Norde vum Land och nach [[Samesch]] a [[Finnesch]] vun den nationale Minoritéite geschwat. === Relioun === Norwegen huet eng Staatskierch (''D'Norske Kirke'') no evangeelesch-lutherescher Traditioun. Hir héchst Autoritéit ass de Kinnek. == Geschicht == Déi eelst Spuere vun Zivilisatioun haitegen Norwege si ronn 10 300 Joer al a goufen an der Géigend vum [[Nordkap]] fonnt. Den [[Harald Hårfagre]] ("Harald mat de schéinen Hoer") bréngt et an der [[Wikinger]]zäit ([[800]]-[[1050]]) fir d'éischt Kéier fäerdeg grouss Deeler vun Norwegen an engem Kinnekräich ze vereenegen. Norwegesch [[Wikinger]] bedreiwen an där Zäit net nëmmen Handel mat hiren europäeschen Noperen, mä bleiwen och wéinst hirem Geraafs a Gestiels a Kléischter an a Küstestied an Erënnerung. [[Island]], [[Faröerinselen|d'Faröerinselen]] a [[Grönland]] gi vun norwegesche Wikinger besidelt. Ëm [[1030]] gëtt d'Land [[Chrëschtentum|christianiséiert]]. [[1387]] stierft d'norwegesch Kinneksgeschlecht aus, an Norwege gëtt en Deel vun der [[Kalmarer Unioun]]. D'Land ass en zimmlech onbedeitende Member nieft [[Schweden]] an deem deemools dominanten [[Dänemark]]. Norwege gëtt als net méi wéi eng dänesch Provënz ugesinn an déi offiziell Sprooch ass dänesch. D'Personalunioun mat Dänemark hält bis [[1814]] (Schweden emanzipéiert sech ënner dem [[Gustav Vasa]] an ass zanter [[1523]] net méi an der Unioun). Dänemark-Norwegen steet an de Kricher vum [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] als Alliéierten op der Säit vu [[Frankräich]]. Als Konsequenz dovu gëtt Dänemark am [[Fridde vu Kiel]] ([[1814]]) dozou gezwongen, Norwegen u Schweden ofzeginn. [[Fichier:Eidsvoll 1814.jpeg|thumb|left|390px|Nationalversammlung zu Eidsvoll vun 1814]]D'Norweger probéiere vun där Iwwergankszäit ze profitéieren a gi sech de [[17. Mee 1814]] zu [[Eidsvoll]] eng [[Constitutioun]], an där se sech als onofhängeg deklaréieren. No engem kuerze Krich mat Schwede gëtt zu gudder Lescht de Kompromëss fonnt, datt Norwegen zwar en eegent Kinnekräich mat deelweis eegenen Institutioune bleiwen däerf, dat awer nëmmen am Kader vun enger Personalunioun mat Schweden. Den [[13. August]] [[1905]] stëmmt eng grouss Majoritéit vun den Norweger an engem Referendum fir d'Opléisung vun der Unioun, déi domat onbluddeg op en Enn bruecht gëtt. Neie Kinnek gëtt den dänesche Prënz Carl aus dem Haus [[Glücksburg]], dee sech [[Haakon VII. (Norwegen)|Haakon VII.]] nennt. Am [[éischte Weltkrich]] bleift Norwegen [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]]. [[1920]] trëtt d'Land dem [[Vëlkerbond]] (''Société des nations'') bäi. Den [[9. Abrëll]] [[1940]] iwwerfält [[Däitschland]] déi neutral Länner Dänemark an Norwegen ([[Operatioun Weserübung]]). D'Norweger wiere sech 6 Woche laang, mussen awer den [[10. Juni]] [[1940]] virun der däitscher Arméi kapituléieren. D'Zil vun der däitscher Invasioun war et d'norwegesch Häfen ënner Kontroll ze kréien. Engersäits sollt doduerch verhënnert ginn, datt [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a Kooperatioun mat Norwegen Däitschland den Zougang zum [[Nordmier]] kéint blockéieren, anerersäits war den Hafe vun [[Narvik]] eng wichteg Statioun fir den Transport vu [[Minett (Äerz)|Minett]] aus dem schweedesche [[Kiruna]] an d'''[[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtt Räich]]''. D'Majoritéit vun den Norweger war géint d'Besetzung an d'Ideologie vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Nazidäitschland]]. D'national [[Resistenz (Politik)|Resistenz]] huet dobäi eng wichteg Roll gespillt. Dogéint ass den Numm vum bekanntsten norwegeschen [[Nationalsozialismus|Nationalsozialist]], dem [[Vidkun Quisling]], zum [[Synonymie|Synonym]] vu [[Kollaboratioun|Kollaborateur]] ginn. Norwegen ass Member vun der [[NATO]], de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an der [[EFTA]] (''Association européenne de libre-échange''), huet d'[[Schengener Ofkommes]] ënnerschriwwen an ass en Deel vum [[Europäesche Wirtschaftsraum]]. Zweemol, an de Joren [[1972]] respektiv [[1994]] hunn d'Norweger a Referendume géint de Bäitrëtt an d'[[EU]] gestëmmt. === Politik === [[Fichier:OSLO Schlass.jpg|thumb|390px|D'kinneklecht Schlass zu Oslo]] [[Fichier:Storting Spring 2016.JPG|thumb|390px|D'Stortinget (Parlament) zu Oslo]] D'norwegesch Constitutioun vum [[17. Mee]] [[1814]] ass vun där franséischer vum Enn vum [[18. Joerhonnert]] inspiréiert. De Prinzip vum [[Montesquieu]] vun der Gewaltentrennung gëllt och hei. D'Duerchféierung vun deem Prinzip huet allerdéngs an der Praxis e puermol zu Ausenanersetzungen tëscht der Exekutiv, déi am wesentleche vum Kinnekshaus kontrolléiert gëtt, an dem [[Storting]], dem norwegesche [[Parlament]], gefouert. D'Kinnekshaus huet nämlech probéiert seng Privilegien als Executivmuecht auszebauen, andeems d'Parlament, opgrond vun der Constitutioun, dat verhënnere wollt. Dës Spannungen hu bis [[1884]] zougeholl, deem Joer, dat an Norwegen als dat Joer ugekuckt gëtt, wou de Parlamentarismus sech duerchgesat huet. De biergerlech-liberale Stortings-Deputéierte [[Johan Sverdrup]] huet trotz Widderstand vum Kinnek [[Oskar II. vun Norwegen|Oskar II.]] d'staatsrechtlecht Prinzip duerchgesat, no deem eng Regierung, fir kënne virun ze regéieren, d'Ënnerstëtzung vum [[Storting]], also dem Parlament brauch. No dëser Bestätegung huet de Kinnek missen de [[Sverdrup]] als neie Ministerpresident mat der Regierungsbildung chargéieren. D'Parlament besteet aus 165 Deputéiert. All 4 Joer gëtt gewielt (bis [[1936]] all drëtt Joer). D'Parlament, ''Stortinget'' (1:1 iwwersat „Déi grouss Saach“), besteet aus zwéin Deeler, ''Odelstinget'' a ''Lagtinget''. Well den Ënnerscheed awer net ganz kloer ass, gëtt den norwegesche System allgemeng als Eekummersystem ugesinn. Grousskoalitioune sinn an Norwegen net de Gebrauch. De Fall, datt Minoritéitsregierunge mat der Ënnerstëtzung vum Parlament regéieren, ass méi heefeg. A leschter Zäit hate Minoritéitsregierunge Problemer, soudatt och elo an Norwege fir de Prinzip vu Koalitioune plädéiert gëtt. No de leschte Walen, den [[12. September]] [[2005]] besteet d'Regierung aus enger Koalitioun vun "Arbeiderpartiet" (Sozialisten), "Sosialistisk Venstreparti" (Sozialistesch Lénkspartei) an der "Senterpartiet" (Zentrumspartei). Norwegesche Regierungschef ass de Sozialist Jens Stoltenberg. An Norwege gouf et bis elo 6 Referendumen: * 1905 iwwer d'Opléisung vun der Unioun mat Schweden. (Resultat:Jo) * 1905 iwwer d'Ernennung vum Prënz Carls vun Dänemark als Kinnek Haakon VII. (Resultat: Jo) * 1916 iwwer d'Alkoholverbuet. (Resultat: Jo) * 1927 iwwer d'Annulatioun vun dëser Interdictioun. (Resultat: Jo) * 1972 iwwer de Bäitrëtt zu der Europäescher Communautéit. (Resultat: Nee) * 1994 iwwer de Bäitrëtt an d'Europäesch Unioun. (Resultat: Nee) === Parteien === Am Storting sinn zurzäit vertrueden: * Arbeiderpartiet (Sozialdemokratesch Partei) * Høyre (Konservativ) * Fremskrittspartiet (Fortschrëttspartei) * Sosialistisk Venstreparti (Sozialistesch Lénkspartei) * Kristelig Folkeparti (Chrëschtlech Vollekspartei) * Senterpartiet (Zentrumspartei, vertrëtt d'Interesse vun de Baueren) * Venstre (Liberal) * Miljøpartiet De Grønne (Déi Gréng, eng Ëmweltspartei) * Aner kleng Parteien: ** Kystpartiet (Küstepartei, vertrëtt d'Interesse vun de Mënschen op der Küst an Nord-Norwegen) ** Arbeidernes kommunistparti (Kommunistesch Partei vun den Aarbechter) ** Norges Kommunistiske Parti (Kommunistesch Partei vun Norwegen) ** Rød Valgallianse (Rout Walallianz, gréisst kommunistesch Partei) ** Kristent Samlingsparti (Chrëschtlech Sammlungspartei, chrëschtlech, extrem-konservativ) ** Demokratene (D'Demokraten, extreem konservativ) ** Det Liberale Folkepartiet (Liberal Vollekspartei) ** Pensjonistpartiet (Rentner-Partei, Partäi fir al Leit) === Administrativ Ënnerdeelungen === D'Land ass an 15 Verwaltungsprovënzen ([[Fylker]]) agedeelt. Déi klengst der Fläch no ass d'Haaptstad Oslo.<ref name="fylker">{{Citation|URL=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|Titel=Fylkesinndelingen fra 2024 |Editeur=Regjeringen|Datum=05.07.2022|Gekuckt=01.03.2024|Sprooch=no}}</ref> [[Fichier:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|left|Verwaltungsprovënzen (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] {| class="wikitable sortable" width=25% !# !Verwaltungsprovënzen 2024 !Administrativen Zentrum |- | align=left|3||[[Fichier:Oslo_komm.svg| 28x28px]] [[Oslo]]||[[Oslo]] |- | align=left|11||[[Fichier:Rogaland_våpen.svg| 28x28px]] [[Rogaland]]||[[Stavanger]] |- | align=left|15||[[Fichier:Møre_og_Romsdal_våpen.svg| 27x27px]] [[Møre og Romsdal]]||[[Molde]] |- | align=left|18||[[Fichier:Nordland_våpen.svg| 28x28px]] [[Nordland]]||[[Bodø]] |- | align=left|31||[[Fichier:Østfold_våpen.svg| 28x28px]] [[Østfold]]||[[Sarpsborg]] |- | align=left|32||[[Fichier:Akershus_våpen.svg| 28x28px]] [[Akershus]]||[[Oslo]] |- | align=left|33||[[Fichier:Buskerud_våpen.svg| 28x28px]] [[Buskerud]]||[[Drammen]] |- | align=left|34||[[Fichier:Innlandet_våpen.svg| 28x28px]] [[Innlandet]]||[[Hamar]] |- | align=left|39||[[Fichier:Vestfold våpen.svg| 28x28px]] [[Vestfold]]||[[Tønsberg]] |- | align=left|40||[[Fichier:Telemark våpen.svg| 28x28px]] [[Telemark]]||[[Skien]] |- | align=left|42||[[Fichier:Agder_våpen.svg| 28x28px]] [[Agder]]||[[Kristiansand]] |- | align=left|46||[[Fichier:Vestland_våpen.svg| 28x28px]] [[Vestland]]||[[Bergen (Norwegen)|Bergen]] |- | align=left|50||[[Fichier:Trøndelag våpen.svg| tlo|28x28px]] [[Trøndelag]]||[[Steinkjer]] |- | align=left|55||[[Fichier:Troms våpen.svg| 28x28px]] [[Troms]]||[[Tromsø]] |- | align=left|56||[[Fichier:Finnmark våpen.svg| 28x28px]] [[Finnmark]]||[[Vadsø]] |} == Kultur == === Literatur === Norwegen huet an der leschter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] vun engem staarke kulturellen Opschwong profitéiert. Un him haten Auteure wéi den [[Henrik Ibsen]], de [[Bjørnstjerne Bjørnson]], den [[Alexander Kielland]], de [[Jonas Lie]], d'[[Amalie Skram]], den [[Arne Garborg]], [[Hans E. Kinck]] a [[Knut Hamsun]] e groussen Undeel. Dräi Norweger kruten den [[Nobelpräis fir Literatur]]: de [[Bjørnstjerne Bjørnson]] (1903), [[Knut Hamsun]] (1920) an d'[[Sigrid Undset]] (1928). De [[Friddensnobelpräis]] gëtt op Beschloss vum norwegeschen Nobelkommitee zu Oslo zouerkannt. === Musek, Theater a Konscht === De bekanntsten norwegesche Komponist ass den [[Edvard Grieg]]. Déi wichtegst Theaterbüne sinn d'[[Oper vun Oslo|Oper]] an d'''Nationaltheatret'' zu Oslo, d'national Scene zu Bergen an den neien Theater an norwegescher Sprooch: ''Det norske Teater'' zu Oslo. De bekanntste Moler ass den [[Edvard Munch]]. Seng Wierker kann een haaptsächlech am Munch-Musée zu Oslo gesinn. == Ekonomie == [[Fichier:StatfjordA(Jarvin1982).jpg|thumb|left|250px|D'[[Buerinsel]] Stratford A am [[Nordmier]] (1982)]] D'norwegesch Ekonomie baséiert op engem räiche ''Wuelfaartsstaat'' no [[Kapitalismus|kapitalisteschem]] Modell mat enger Kombinatioun vu fräiem Marché a staatleche Reguléierungen. Vital Beräicher wéi de petrocheemesche Secteur sinn a grousse Staatsbetriber organiséiert. D'Land ass räich un natierleche Ressourcen; [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Waasserkraaft]], [[Fësch]], [[Bësch]]er a [[Mineral]]ien. Norwegen ass ferm ofhängeg vu senger Äerduelegproduktioun an den internationale Pëtrolspräisser. [[1999]] louch den Undeel vum Äerduelegexport bei 35&nbsp;% vun den Exportrevenuen. [[Saudi-Arabien]] a [[Russland]] sinn déi eenzeg Länner déi nach méi Äerdueleg exportéieren. E groussen Deel vum Benefice gëtt vum norwegesche Staat an en nationalen Äerduelegfong (''Statens petroleumsfond'') placéiert, deen a senger Totalitéit an d'Ausland investéiert gëtt. De Wäert vum [[Äerdueleg|Pëtrol]]sfond louch am 2. Quartal [[2005]] bei 181,5 Milliarden [[US-Dollar]]. Norwegen ass net an der [[EU]], huet awer wéinst dem Accord iwwer den [[Espace Économique Européen]] Zougang zum europäesche Marché. == Kuckt och == * [[Fjorde vun Norwegen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.norway.info/ Offiziell Websäit vun Norwegen] * [http://odin.dep.no/odin/english/bn.html Gouvernement] * [http://www.norway.no/ Service Public] * [https://web.archive.org/web/20150815120425/http://www.reuber-norwegen.de/ Däitsche Site fir Leit déi an Norwege reesen] * [http://www.norvege-fr.com/ Franséischen Norwegen-Portal mat Touristinformatiounen] * [https://web.archive.org/web/20060812185859/http://dnfil.lu/ Den Norske Forening i Luxembourg]- Norweger zu Lëtzebuerg {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Norwegen| ]] m914vcxnxtxer7aoz81i9318pza3a14 2689784 2689461 2026-08-07T08:50:29Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689784 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Kongeriket Norge<br>Kongeriket Noreg | Fändel = Flag of Norway.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Norwegen | Wopen = Coat of arms of Norway.svg | Wope Breet = 75px | Wopen Artikel = Wope vun Norwegen | National Devise = | Kaart= Europe-Norway.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Norwegesch]] ([[Bokmål]] an [[Nynorsk]]), [[Samesch Sproochen|Samesch]] | Haaptstad = [[Oslo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 385.207<ref name="kart_2019">{{Citation|URL=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|Titel=Arealstatistics for Norway 2019, Kartverket, mapping directory for Norway|Gekuckt=24.03.2019|Archiv-Datum=08.06.2019|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/}} (Fläch vum Kinnekräich mat [[Svalbard]] a [[Jan Mayen]])</ref> | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 5,7 | Bevëlkerung = 5.627.400<ref name="ssbf">{{Citation|URL=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|Titel=Population, 1.01.2026|Editeur=Statistics Norway|Datum=25.02.2026|Gekuckt=25.02.2026|Sprooch=en}}</ref> <small>(2026)</small> | Bevëlkerung Plaz = 120 | Bevëlkerungsdicht = 14,6 | Onofhängegkeet = vu [[Schweden]], deklaréiert de [[7. Juni]] [[1905]] | Nationalfeierdag = [[17. Mee]] | Nationalhymn = [[Ja, vi elsker dette landet]]<br>[[:Fichier:Norway (National Anthem).ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Norwegesch Kroun]] (NOK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.no]] | Telefonsprefix = +47 | Notizen = | Extra Bild = Nfjords.jpg | Extra Bild Text = Eng typesch norwegesch Fjordlandschaft }} D'Kinnekräich '''Norwegen''' (norw.: ''Kongeriket Norge/Noreg'') ass en [[Europa (Kontinent)|nordeuropäescht]] Land a läit am Weste vun der [[Skandinavesch Hallefinsel|skandinavescher Hallefinsel]]. Nopeschlänner sinn am Oste [[Schweden]], am Nordoste [[Finnland]] a [[Russland]]. Am Weste gëtt d'Land vum [[Nordatlantik]] begrenzt, dee sech deelweis wäit a Form vu [[Fjord]]en an d'Land era grieft. == Geographie == Norwegen ass e laangt, schmuelt Land. Vun der Südspëtzt zu [[Lindesnes]] bis op [[Kinnarodden]] um [[Nordkap]], deem nërdlechste Punkt an [[Europa (Kontinent)|Europa]], sinn et 1.752&nbsp;km Loftlinn. D'Breet variéiert tëscht den zwéin Extremer tëscht 6&nbsp;km a 430&nbsp;km. De [[Relief (Topographie)|Relief]] vum Land ass markéiert vu Bierger, [[Gletscher]]en a [[Fjord]]en. Mat de Fjorden abegraff bréngt et Norwegen op 25.148&nbsp;km Küst. Den héchste Bierg ass mat sengen 2.469 Meter de [[Galdhøpiggen]], dee gréisste [[Séi]] ass de [[Mjøsa]] mat 362&nbsp;km². D'Klima laanscht d'Küsten ass wéinst der vum [[Golfstroum]] transportéierter Wäermt verhältnesméisseg temperéiert. Méi kill gëtt et a Richtung Banneland an an deenen nërdlechste Regiounen herrschen am Wanter subarktesch Temperaturen. An deenen Deeler vum Land déi nërdlech vum arktesche [[Polarkrees]] leie, geet d'Sonn am Summer ni ënner (Mëtternuechtssonn) respektiv am Wanter ni op. Nieft [[Oslo]] gëtt et an Norwegen nach dräi aner Stied mat méi wéi 100.000 Awunner, nämlech [[Bergen (Norwegen)|Bergen]], [[Trondheim]] a [[Stavanger]]. Norwegen huet fënnef Regiounen an Iwwerséi: * [[Spitzbergen (Inselgrupp)|Svalbard]] mat der Insel [[Spitzbergen (Insel)|Spitzbergen]] an der [[Biereninsel]] am Nordatlantik an am Nordpolarmier * [[Jan Mayen]] am Nordatlantik * [[Bouvetinsel]] am Südpolarmier * [[Péiter-I.-Insel]] am Südpolarmier * [[Kinnigin-Maud-Land]] an der Antarktis == Bevëlkerung == === Zuel === Am Hierscht 2000 ass d'Zuel vun den Awunner an Norwegen op méi wéi 4,6 Mio. geklommen a si klëmmt nach virun, all Joer ëm ongeféier 30.000 Mënschen. Vill vun hinne sinn zougewandert Flüchtlingen. Ze berécksiichtegen ass och, datt d'Gebuertenzuel an Norwege méi héich wéi an deene meeschten europäesche Länner ass. === Zesummesetzung === 95,9&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn Norweger, dozou zielen och d'Minoritéite vun ongeféier 40.000 Saami (Lappen) an ongeféier 10.000 Finnen (Kvener). Den Auslännerundeel erreecht 4,1&nbsp;% (0,6&nbsp;% Schweden, 0,4&nbsp;% Dänen, 0,3&nbsp;% Bosnier, 0,2&nbsp;% Pakistaner, 0,2&nbsp;% Britten ënner aneren.) (Stand 2001). 75&nbsp;% vun der Populatioun liewen an de Stied. === Grouss Stied a vun Touriste besicht Uertschaften === * [[Oslo]], Haaptstad, 533.050 Awunner (2005) * [[Alesund]], 39.373 Awunner (2002) * [[Bergen (Norwegen)|Bergen]], 239.209 Awunner (2005) * [[Flåm]], (450 Awunner) * [[Hammerfest]], 9261 Awunner (2005) * [[Honningsvåg]], 3.500 Awunner (2005) * [[Kirkenes]], (4.900 Awunner) * [[Molde]], 23 975 Awunner (2003) * [[Svolvær]] ([[Lofoten]]), zirka 4.000 Awunner * [[Stavanger]], 114.401 Awunner (2005) * [[Trondheim]], 154.351 Awunner (2004) * [[Tromsø]], 67.904 Awunner (2005) === Sproochen === [[Norwegesch]] gehéiert zu den [[Germanesch Sproochen|nordgermanesche]] Sprooche wouvun et haut zwou offiziell Versioune gëtt, [[Bokmål]] an [[Nynorsk]]. Allebéid si [[Schrëftsprooch]]en. Bokmål ("Buchsprooch") geet op d'[[Norwegesch|Riksmål]] ("d'Sprooch vum Räich") zeréck d.&nbsp;h. op déi haaptsächlech vum [[Dänesch]]e markéiert Sprooch vun der Uniounszäit mat [[Dänemark]]. Nynorsk ("Neinorwegesch"), dat bis [[1929]] [[Norwegesch|Landsmål]] ("d'Sprooch vum Land") geheescht huet, ass u sech eng kënschtlech Sprooch an ass zanter [[1885]] déi zweet offiziell Schrëftsprooch. Nynorsk ass zu engem groussen Deel eng Sammlung aus verschiddene westnorwegeschen [[Dialekt]]er, déi an de Publikatioune vum [[Sproochwëssenschaft|Linguist]] [[Ivar Aasen]] systematiséiert goufen an hir allgemeng Verbreedung fonnt hunn. D'Majoritéit vun den Norweger schreift Bokmål. Nynorsk ass fir 10-12&nbsp;% d'Haaptsprooch. An der Schoul léieren norwegesch Schüler a Schülerinnen haut souwuel Bokmål wéi och Nynorsk. Béid Sprooche gi mëndlech an enger sëllegen Dialekter geschwat. Nieft Norwegesch gëtt am Norde vum Land och nach [[Samesch]] a [[Finnesch]] vun den nationale Minoritéite geschwat. === Relioun === Norwegen huet eng Staatskierch (''D'Norske Kirke'') no evangeelesch-lutherescher Traditioun. Hir héchst Autoritéit ass de Kinnek. == Geschicht == Déi eelst Spuere vun Zivilisatioun haitegen Norwege si ronn 10 300 Joer al a goufen an der Géigend vum [[Nordkap]] fonnt. Den [[Harald Hårfagre]] ("Harald mat de schéinen Hoer") bréngt et an der [[Wikinger]]zäit ([[800]]-[[1050]]) fir d'éischt Kéier fäerdeg grouss Deeler vun Norwegen an engem Kinnekräich ze vereenegen. Norwegesch [[Wikinger]] bedreiwen an där Zäit net nëmmen Handel mat hiren europäeschen Noperen, mä bleiwen och wéinst hirem Geraafs a Gestiels a Kléischter an a Küstestied an Erënnerung. [[Island]], [[Faröerinselen|d'Faröerinselen]] a [[Grönland]] gi vun norwegesche Wikinger besidelt. Ëm [[1030]] gëtt d'Land [[Chrëschtentum|christianiséiert]]. [[1387]] stierft d'norwegesch Kinneksgeschlecht aus, an Norwege gëtt en Deel vun der [[Kalmarer Unioun]]. D'Land ass en zimmlech onbedeitende Member nieft [[Schweden]] an deem deemools dominanten [[Dänemark]]. Norwege gëtt als net méi wéi eng dänesch Provënz ugesinn an déi offiziell Sprooch ass dänesch. D'Personalunioun mat Dänemark hält bis [[1814]] (Schweden emanzipéiert sech ënner dem [[Gustav Vasa]] an ass zanter [[1523]] net méi an der Unioun). Dänemark-Norwegen steet an de Kricher vum [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] als Alliéierten op der Säit vu [[Frankräich]]. Als Konsequenz dovu gëtt Dänemark am [[Fridde vu Kiel]] ([[1814]]) dozou gezwongen, Norwegen u Schweden ofzeginn. [[Fichier:Eidsvoll 1814.jpeg|thumb|left|390px|Nationalversammlung zu Eidsvoll vun 1814]]D'Norweger probéiere vun där Iwwergankszäit ze profitéieren a gi sech de [[17. Mee 1814]] zu [[Eidsvoll]] eng [[Constitutioun]], an där se sech als onofhängeg deklaréieren. No engem kuerze Krich mat Schwede gëtt zu gudder Lescht de Kompromëss fonnt, datt Norwegen zwar en eegent Kinnekräich mat deelweis eegenen Institutioune bleiwen däerf, dat awer nëmmen am Kader vun enger Personalunioun mat Schweden. Den [[13. August]] [[1905]] stëmmt eng grouss Majoritéit vun den Norweger an engem Referendum fir d'Opléisung vun der Unioun, déi domat onbluddeg op en Enn bruecht gëtt. Neie Kinnek gëtt den dänesche Prënz Carl aus dem Haus [[Glücksburg]], dee sech [[Haakon VII. (Norwegen)|Haakon VII.]] nennt. Am [[éischte Weltkrich]] bleift Norwegen [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]]. [[1920]] trëtt d'Land dem [[Vëlkerbond]] (''Société des nations'') bäi. Den [[9. Abrëll]] [[1940]] iwwerfält [[Däitschland]] déi neutral Länner Dänemark an Norwegen ([[Operatioun Weserübung]]). D'Norweger wiere sech 6 Woche laang, mussen awer den [[10. Juni]] [[1940]] virun der däitscher Arméi kapituléieren. D'Zil vun der däitscher Invasioun war et d'norwegesch Häfen ënner Kontroll ze kréien. Engersäits sollt doduerch verhënnert ginn, datt [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] a Kooperatioun mat Norwegen Däitschland den Zougang zum [[Nordmier]] kéint blockéieren, anerersäits war den Hafe vun [[Narvik]] eng wichteg Statioun fir den Transport vu [[Minett (Äerz)|Minett]] aus dem schweedesche [[Kiruna]] an d'''[[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtt Räich]]''. D'Majoritéit vun den Norweger war géint d'Besetzung an d'Ideologie vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Nazidäitschland]]. D'national [[Resistenz (Politik)|Resistenz]] huet dobäi eng wichteg Roll gespillt. Dogéint ass den Numm vum bekanntsten norwegeschen [[Nationalsozialismus|Nationalsozialist]], dem [[Vidkun Quisling]], zum [[Synonymie|Synonym]] vu [[Kollaboratioun|Kollaborateur]] ginn. Norwegen ass Member vun der [[NATO]], de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an der [[EFTA]] (''Association européenne de libre-échange''), huet d'[[Schengener Ofkommes]] ënnerschriwwen an ass en Deel vum [[Europäesche Wirtschaftsraum]]. Zweemol, an de Joren [[1972]] respektiv [[1994]] hunn d'Norweger a Referendume géint de Bäitrëtt an d'[[EU]] gestëmmt. === Politik === [[Fichier:OSLO Schlass.jpg|thumb|390px|D'kinneklecht Schlass zu Oslo]] [[Fichier:Storting Spring 2016.JPG|thumb|390px|D'Stortinget (Parlament) zu Oslo]] D'norwegesch Constitutioun vum [[17. Mee]] [[1814]] ass vun där franséischer vum Enn vum [[18. Joerhonnert]] inspiréiert. De Prinzip vum [[Montesquieu]] vun der Gewaltentrennung gëllt och hei. D'Duerchféierung vun deem Prinzip huet allerdéngs an der Praxis e puermol zu Ausenanersetzungen tëscht der Exekutiv, déi am wesentleche vum Kinnekshaus kontrolléiert gëtt, an dem [[Storting]], dem norwegesche [[Parlament]], gefouert. D'Kinnekshaus huet nämlech probéiert seng Privilegien als Executivmuecht auszebauen, andeems d'Parlament, opgrond vun der Constitutioun, dat verhënnere wollt. Dës Spannungen hu bis [[1884]] zougeholl, deem Joer, dat an Norwegen als dat Joer ugekuckt gëtt, wou de Parlamentarismus sech duerchgesat huet. De biergerlech-liberale Stortings-Deputéierte [[Johan Sverdrup]] huet trotz Widderstand vum Kinnek [[Oskar II. vun Norwegen|Oskar II.]] d'staatsrechtlecht Prinzip duerchgesat, no deem eng Regierung, fir kënne virun ze regéieren, d'Ënnerstëtzung vum [[Storting]], also dem Parlament brauch. No dëser Bestätegung huet de Kinnek missen de [[Sverdrup]] als neie Ministerpresident mat der Regierungsbildung chargéieren. D'Parlament besteet aus 165 Deputéiert. All 4 Joer gëtt gewielt (bis [[1936]] all drëtt Joer). D'Parlament, ''Stortinget'' (1:1 iwwersat „Déi grouss Saach“), besteet aus zwéin Deeler, ''Odelstinget'' a ''Lagtinget''. Well den Ënnerscheed awer net ganz kloer ass, gëtt den norwegesche System allgemeng als Eekummersystem ugesinn. Grousskoalitioune sinn an Norwegen net de Gebrauch. De Fall, datt Minoritéitsregierunge mat der Ënnerstëtzung vum Parlament regéieren, ass méi heefeg. A leschter Zäit hate Minoritéitsregierunge Problemer, soudatt och elo an Norwege fir de Prinzip vu Koalitioune plädéiert gëtt. No de leschte Walen, den [[12. September]] [[2005]] besteet d'Regierung aus enger Koalitioun vun "Arbeiderpartiet" (Sozialisten), "Sosialistisk Venstreparti" (Sozialistesch Lénkspartei) an der "Senterpartiet" (Zentrumspartei). Norwegesche Regierungschef ass de Sozialist Jens Stoltenberg. An Norwege gouf et bis elo 6 Referendumen: * 1905 iwwer d'Opléisung vun der Unioun mat Schweden. (Resultat:Jo) * 1905 iwwer d'Ernennung vum Prënz Carls vun Dänemark als Kinnek Haakon VII. (Resultat: Jo) * 1916 iwwer d'Alkoholverbuet. (Resultat: Jo) * 1927 iwwer d'Annulatioun vun dëser Interdictioun. (Resultat: Jo) * 1972 iwwer de Bäitrëtt zu der Europäescher Communautéit. (Resultat: Nee) * 1994 iwwer de Bäitrëtt an d'Europäesch Unioun. (Resultat: Nee) === Parteien === Am Storting sinn zurzäit vertrueden: * Arbeiderpartiet (Sozialdemokratesch Partei) * Høyre (Konservativ) * Fremskrittspartiet (Fortschrëttspartei) * Sosialistisk Venstreparti (Sozialistesch Lénkspartei) * Kristelig Folkeparti (Chrëschtlech Vollekspartei) * Senterpartiet (Zentrumspartei, vertrëtt d'Interesse vun de Baueren) * Venstre (Liberal) * Miljøpartiet De Grønne (Déi Gréng, eng Ëmweltspartei) * Aner kleng Parteien: ** Kystpartiet (Küstepartei, vertrëtt d'Interesse vun de Mënschen op der Küst an Nord-Norwegen) ** Arbeidernes kommunistparti (Kommunistesch Partei vun den Aarbechter) ** Norges Kommunistiske Parti (Kommunistesch Partei vun Norwegen) ** Rød Valgallianse (Rout Walallianz, gréisst kommunistesch Partei) ** Kristent Samlingsparti (Chrëschtlech Sammlungspartei, chrëschtlech, extrem-konservativ) ** Demokratene (D'Demokraten, extreem konservativ) ** Det Liberale Folkepartiet (Liberal Vollekspartei) ** Pensjonistpartiet (Rentner-Partei, Partäi fir al Leit) === Administrativ Ënnerdeelungen === D'Land ass an 15 Verwaltungsprovënzen ([[Fylker]]) agedeelt. Déi klengst der Fläch no ass d'Haaptstad Oslo.<ref name="fylker">{{Citation|URL=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|Titel=Fylkesinndelingen fra 2024 |Editeur=Regjeringen|Datum=05.07.2022|Gekuckt=01.03.2024|Sprooch=no}}</ref> [[Fichier:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|left|Verwaltungsprovënzen (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] {| class="wikitable sortable" width=25% !# !Verwaltungsprovënzen 2024 !Administrativen Zentrum |- | align=left|3||[[Fichier:Oslo_komm.svg| 28x28px]] [[Oslo]]||[[Oslo]] |- | align=left|11||[[Fichier:Rogaland_våpen.svg| 28x28px]] [[Rogaland]]||[[Stavanger]] |- | align=left|15||[[Fichier:Møre_og_Romsdal_våpen.svg| 27x27px]] [[Møre og Romsdal]]||[[Molde]] |- | align=left|18||[[Fichier:Nordland_våpen.svg| 28x28px]] [[Nordland]]||[[Bodø]] |- | align=left|31||[[Fichier:Østfold_våpen.svg| 28x28px]] [[Østfold]]||[[Sarpsborg]] |- | align=left|32||[[Fichier:Akershus_våpen.svg| 28x28px]] [[Akershus]]||[[Oslo]] |- | align=left|33||[[Fichier:Buskerud_våpen.svg| 28x28px]] [[Buskerud]]||[[Drammen]] |- | align=left|34||[[Fichier:Innlandet_våpen.svg| 28x28px]] [[Innlandet]]||[[Hamar]] |- | align=left|39||[[Fichier:Vestfold våpen.svg| 28x28px]] [[Vestfold]]||[[Tønsberg]] |- | align=left|40||[[Fichier:Telemark våpen.svg| 28x28px]] [[Telemark]]||[[Skien]] |- | align=left|42||[[Fichier:Agder_våpen.svg| 28x28px]] [[Agder]]||[[Kristiansand]] |- | align=left|46||[[Fichier:Vestland_våpen.svg| 28x28px]] [[Vestland]]||[[Bergen (Norwegen)|Bergen]] |- | align=left|50||[[Fichier:Trøndelag våpen.svg| tlo|28x28px]] [[Trøndelag]]||[[Steinkjer]] |- | align=left|55||[[Fichier:Troms våpen.svg| 28x28px]] [[Troms]]||[[Tromsø]] |- | align=left|56||[[Fichier:Finnmark våpen.svg| 28x28px]] [[Finnmark]]||[[Vadsø]] |} == Kultur == === Literatur === Norwegen huet an der leschter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] vun engem staarke kulturellen Opschwong profitéiert. Un him haten Auteure wéi den [[Henrik Ibsen]], de [[Bjørnstjerne Bjørnson]], den [[Alexander Kielland]], de [[Jonas Lie]], d'[[Amalie Skram]], den [[Arne Garborg]], [[Hans E. Kinck]] a [[Knut Hamsun]] e groussen Undeel. Dräi Norweger kruten den [[Nobelpräis fir Literatur]]: de [[Bjørnstjerne Bjørnson]] (1903), [[Knut Hamsun]] (1920) an d'[[Sigrid Undset]] (1928). De [[Friddensnobelpräis]] gëtt op Beschloss vum norwegeschen Nobelkommitee zu Oslo zouerkannt. === Musek, Theater a Konscht === De bekanntsten norwegesche Komponist ass den [[Edvard Grieg]]. Déi wichtegst Theaterbüne sinn d'[[Oper vun Oslo|Oper]] an d'''Nationaltheatret'' zu Oslo, d'national Scene zu Bergen an den neien Theater an norwegescher Sprooch: ''Det norske Teater'' zu Oslo. De bekanntste Moler ass den [[Edvard Munch]]. Seng Wierker kann een haaptsächlech am Munch-Musée zu Oslo gesinn. == Ekonomie == [[Fichier:StatfjordA(Jarvin1982).jpg|thumb|left|250px|D'[[Buerinsel]] Stratford A am [[Nordmier]] (1982)]] D'norwegesch Ekonomie baséiert op engem räiche ''Wuelfaartsstaat'' no [[Kapitalismus|kapitalisteschem]] Modell mat enger Kombinatioun vu fräiem Marché a staatleche Reguléierungen. Vital Beräicher wéi de petrocheemesche Secteur sinn a grousse Staatsbetriber organiséiert. D'Land ass räich un natierleche Ressourcen; [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Waasserkraaft]], [[Fësch]], [[Bësch]]er a [[Mineral]]ien. Norwegen ass ferm ofhängeg vu senger Äerduelegproduktioun an den internationale Pëtrolspräisser. [[1999]] louch den Undeel vum Äerduelegexport bei 35&nbsp;% vun den Exportrevenuen. [[Saudi-Arabien]] a [[Russland]] sinn déi eenzeg Länner déi nach méi Äerdueleg exportéieren. E groussen Deel vum Benefice gëtt vum norwegesche Staat an en nationalen Äerduelegfong (''Statens petroleumsfond'') placéiert, deen a senger Totalitéit an d'Ausland investéiert gëtt. De Wäert vum [[Äerdueleg|Pëtrol]]sfond louch am 2. Quartal [[2005]] bei 181,5 Milliarden [[US-Dollar]]. Norwegen ass net an der [[EU]], huet awer wéinst dem Accord iwwer den [[Espace Économique Européen]] Zougang zum europäesche Marché. == Kuckt och == * [[Fjorde vun Norwegen]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.norway.info/ Offiziell Websäit vun Norwegen] * [http://odin.dep.no/odin/english/bn.html Gouvernement] * [http://www.norway.no/ Service Public] * [https://web.archive.org/web/20150815120425/http://www.reuber-norwegen.de/ Däitsche Site fir Leit déi an Norwege reesen] * [http://www.norvege-fr.com/ Franséischen Norwegen-Portal mat Touristinformatiounen] * [https://web.archive.org/web/20060812185859/http://dnfil.lu/ Den Norske Forening i Luxembourg]- Norweger zu Lëtzebuerg {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Norwegen| ]] b4695b2rf8ul40fxjlp4unkpv0wangj 0 13222 2689426 2689125 2026-08-07T08:38:22Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689426 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoKRO}} {{Infobox Land | Numm = Republika Hrvatska | Fändel = Flag of Croatia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kroatien | Wopen = Croatian Coat of Arms.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Kroatien | National Devise = | Kaart= EU-Croatia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kroatesch]], an [[Istrien]] zousätzlech [[Italieenesch]], lokal och [[Serbesch]] an [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Zagreb]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 56 594<ref name="dzs">Bevëlkerungszuel vum 31. Mäerz 2001 (Vollekszielung). Populatioun a Fläch aus dem Statistical Yearbook 2006 op [http://www.dzs.hr/ www.dzs.hr] (08/2007)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 437 460<ref name="dzs" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 78,41 | Onofhängegkeet = [[25. Juni]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[25. Juni]] | Nationalhymn = [[Lijepa naša domovino]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/5b/CroatiaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.hr]] | Telefonsprefix = +385 | Notizen = | Extra Bild = Hr-map.png | Extra Bild2 = }} '''Kroatien''' ([[kroatesch]]: ''Republika Hrvatska'') ass eng Republik am südëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land huet d'Form vun engem Croissant: de westleche Wutz besteet aus 1.777&nbsp;km Küst um [[Adriatesche Mier]], d'Häerzstéck mat der Haaptstad [[Zagreb]] läit agekäilt tëscht [[Slowenien]] am Norden a [[Bosnien an Herzegowina]] am Süden, an den ëstleche Wutz grenzt un [[Ungarn]] a [[Serbien]]. Kroatien gouf den 1. Abrëll 2009 Member vun der [[NATO]] an den [[1. Juli]] [[2013]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/448583.html|Titel=Kroatien ass vun elo u Member vun der EU|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Januar 2023 gouf Kroatie Member vun der [[Eurozon]], an dem [[Schengen-Raum]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2011291.html|Titel=Vum 1. Januar un: Kroatien huet offiziell den Euro an ass Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Geographie == === Stied === * [[Zagreb]], 973.667 Awunner * [[Split]], 205.694 Awunner * [[Rijeka]] (Fiume), 144.043 Awunner * [[Osijek]], 114.616 Awunner * [[Zadar]], 72.718 Awunner * [[Slavonski Brod]], 64.612 Awunner * ... * [[Dubrovnik]], 43.770 Awunner * [[Rovinj]], 14.234 Awunner === Inselen a Kroatien === * [[Krk]] 409,90&nbsp;km² * [[Cres]] 405,78&nbsp;km² * [[Brač]] 394,57&nbsp;km² * [[Hvar]] 299,66&nbsp;km² * [[Pag]] 284,56&nbsp;km² * [[Korčula]] 276,03&nbsp;km² Zu Kroatie gehéieren 1.185 Inselen, vun deenen der 47 bewunnt sinn. == Kuckt och == * [[Istrien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.vlada.hr/en Site vun der kroatescher Regierung] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20100723214958/http://www.mfa.hr/MVP.asp?pcpid=41 Basisfakten op der Säit vum kroateschen Ausseministère] * {{en}} [http://www.croatia.hr/ www.croatia.hr] Tourismus a Kroatien {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kroatien| ]] rwuq57d13jb62yae5usk7998imd4o7n 2689749 2689426 2026-08-07T08:49:38Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689749 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoKRO}} {{Infobox Land | Numm = Republika Hrvatska | Fändel = Flag of Croatia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kroatien | Wopen = Croatian Coat of Arms.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Kroatien | National Devise = | Kaart= EU-Croatia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kroatesch]], an [[Istrien]] zousätzlech [[Italieenesch]], lokal och [[Serbesch]] an [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Zagreb]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 56 594<ref name="dzs">Bevëlkerungszuel vum 31. Mäerz 2001 (Vollekszielung). Populatioun a Fläch aus dem Statistical Yearbook 2006 op [http://www.dzs.hr/ www.dzs.hr] (08/2007)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 437 460<ref name="dzs" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 78,41 | Onofhängegkeet = [[25. Juni]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[25. Juni]] | Nationalhymn = [[Lijepa naša domovino]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/5b/CroatiaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.hr]] | Telefonsprefix = +385 | Notizen = | Extra Bild = Hr-map.png | Extra Bild2 = }} '''Kroatien''' ([[kroatesch]]: ''Republika Hrvatska'') ass eng Republik am südëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land huet d'Form vun engem Croissant: de westleche Wutz besteet aus 1.777&nbsp;km Küst um [[Adriatesche Mier]], d'Häerzstéck mat der Haaptstad [[Zagreb]] läit agekäilt tëscht [[Slowenien]] am Norden a [[Bosnien an Herzegowina]] am Süden, an den ëstleche Wutz grenzt un [[Ungarn]] a [[Serbien]]. Kroatien gouf den 1. Abrëll 2009 Member vun der [[NATO]] an den [[1. Juli]] [[2013]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/448583.html|Titel=Kroatien ass vun elo u Member vun der EU|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> Den 1. Januar 2023 gouf Kroatie Member vun der [[Eurozon]], an dem [[Schengen-Raum]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2011291.html|Titel=Vum 1. Januar un: Kroatien huet offiziell den Euro an ass Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Geographie == === Stied === * [[Zagreb]], 973.667 Awunner * [[Split]], 205.694 Awunner * [[Rijeka]] (Fiume), 144.043 Awunner * [[Osijek]], 114.616 Awunner * [[Zadar]], 72.718 Awunner * [[Slavonski Brod]], 64.612 Awunner * ... * [[Dubrovnik]], 43.770 Awunner * [[Rovinj]], 14.234 Awunner === Inselen a Kroatien === * [[Krk]] 409,90&nbsp;km² * [[Cres]] 405,78&nbsp;km² * [[Brač]] 394,57&nbsp;km² * [[Hvar]] 299,66&nbsp;km² * [[Pag]] 284,56&nbsp;km² * [[Korčula]] 276,03&nbsp;km² Zu Kroatie gehéieren 1.185 Inselen, vun deenen der 47 bewunnt sinn. == Kuckt och == * [[Istrien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.vlada.hr/en Site vun der kroatescher Regierung] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20100723214958/http://www.mfa.hr/MVP.asp?pcpid=41 Basisfakten op der Säit vum kroateschen Ausseministère] * {{en}} [http://www.croatia.hr/ www.croatia.hr] Tourismus a Kroatien {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kroatien| ]] qto9awu87gsqrnqqv5gic5fwtxkaecz 0 13316 2689486 2689108 2026-08-07T08:39:51Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689486 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Konungariket Sverige | Fändel = Flag of Sweden.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Schweden | Wopen = Great coat of arms of Sweden.svg | Wope Breet = 115px | Wopen Artikel = Wope vu Schweden | National Devise = | Kaart= EU-Sweden.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Stockholm]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = 59°21'N 18°4'O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 449.964 | Fläch Plaz = 55 | Waasserfläch = 8,67 | Bevëlkerung = 9.136.889<ref>Quell: [http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____25891.aspx scb.se (Mee 2007)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 84 | Bevëlkerungsdicht = 20 | Nationalfeierdag = [[6. Juni]] | Nationalhymn = [[Du gamla, du fria]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/c/ca/SwedenX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Schweedesch Kroun]] (SEK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.se]] | Telefonsprefix = +46 | Notizen = | Extra Bild = Sweden_from_cia.png | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Schweden''' (schweed.: ''Konungariket Sverige'') ass eng [[konstitutionell Monarchie]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. D'Land grenzt am Westen un [[Norwegen]] an am Nordosten u [[Finnland]]. Zu Schwede gehéieren och d'[[Insel]]e [[Gotland]] an [[Öland]]. Iwwer d'[[Öresund-Bréck]], am Südweste vum Land, ass d'[[Skandinavien|skandinavesch]] Hallefinsel mat [[Dänemark]] verbonnen. D'[[Haaptstad]] vu Schweden ass [[Stockholm]]. == Geographie == De [[Klima]] a Süd- a Mëttelschweden wéinst der Erwäermung duerch de [[Golfstroum]] relativ temperéiert. D'[[Temperatur]]en an Nordschweden sinn dogéint subarktesch. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'[[Sonn]] am [[Summer]] net ënner, dofir ass et an de [[Wanter]]méint dann och 24 Stonne laang däischter. Ëstlech vu Schweden mécht d'[[Ostmier]] d'natierlech Grenz an do leien och déi meescht vun deene ongeféier 221.800 schweedeschen Inselen. Déi zwou gréisst si [[Gotland]] (zirka 3000&nbsp;km²) an [[Öland]] (zirka 1300&nbsp;km²). Am Weste gëtt d'Land duerch de [[Bierg]]massiv [[Skanden]], vun [[Norwegen]] getrennt. Den héchste Bierg, de [[Kebnekaise]], ass mat sengen 2.111&nbsp;m gläichzäiteg och den héchsten am Land. Schweden huet 28 Nationalparken. Déi flächeméisseg gréissten dovu leien am Nordwesten. Wéinst besserem Buedem a Klima konzentréiert sech den [[Akerbau]] éischter a Südschweden. Wat ee méi nërdlech kënnt, wat d'[[Bësch]]er (virun allem [[Nolholzplanzen|Nolholzbëscher]]) méi dicht a méi grouss ginn. == Bevëlkerung == Schweden, e grousst Land, huet eng verhältnesméisseg kleng Populatioun. Iwwer d'Hallschent vun de Schwede liewen op 3&nbsp;% vum totale Staatsareal an déi méi urban an dicht bevëlkert Streech konzentréiere sech haaptsächlech am Süden. Waren et an den 1950er a 60er Joren éischter Immigranten op Sich no enger Aarbecht, sou fannen haut och vill politesch Flüchtlingen eng nei Heemecht a Schweden. Eng 6,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn Auslänner, déi meescht dovu [[Finbland|Finnen]] (zirka 100 000). Aner gréisser Gruppen Auslänner kommen aus [[Jugoslawien]], [[Polen]], dem [[Irak]] an och aus [[Däitschland]]. [[Sami]], [[Roma]], [[Sinti]], [[Judd]]en an déi finnesch [[Tornedalen|Tornedale]] sinn offiziell unerkannte schweedesch Minoritéiten. D'Geschicht vun der finnescher Minoritéit vun den Tornedalen ass déi vun enger muttwëlleger Siidlungspolitik tëscht [[Russland]] a Schweden am [[19. Joerhonnert]]. D'Tornedale liewen haaptsächlech an Nordschweden a schwätzen e ganz speziellen alfinneschen Dialekt dee sech staark vum moderne [[Finnesch]] ënnerscheet. Tornedale sinn net mat deene Finnen ze verwiesselen déi eréischt a leschter Zäit immigréiert sinn. Ronn 17.000 Samie liewen a Schweden. Obwuel gréisstendeels assimiléiert, gi samesch Kultur an Traditiounen hautdesdaags nees erëm méi bewosst gefleegt a gelieft. === Sproochen === Offiziell hat Schwede bis 2009 keng offiziell [[Sprooch]]. [[Schweedesch]] war ''de facto'' déi Sprooch, déi historesch do entstanen a gewuess ass an am Alldag och als dominant Landessprooch fungéiert huet. Säit dem [[1. Juli]] [[2009]] ass ''[[De jure / de facto|de jure]]'' festgeluecht ginn, datt Schweedesch déi offiziell Sprooch vu Schweden ass. Schweedesch gehéiert zu der [[Germanesch Sproochen|nordgermanescher]] Sproochefamill a gläicht deenen anere skandinavesche Sproochen. [[Finnesch]], [[Meänkieli]], [[Jiddesch]], [[Romani]] a [[Samesch]] sinn offiziell unerkannte Minoritéitesproochen. === Reliounen === Den [[1. Januar]] [[2000]] huet Schweden déi offiziell [[Protestantesch Kierch|lutheresch-evangeelesch]] Staatskierch ofgeschaaft. All d'Konfessiounen a [[Relioun]]e sinn zanterhier vu staatlecher Säit aus gläichgestallt. Obschonn net méi Staatskierch, bleiwen d'[[Protestant]]en an der Majoritéit. Eng 82&nbsp;% vun de Schwede sinn no lutheresch-evangeeleschem Glawe gedeeft (Stand 2003). Wéi a villen anere westeuropäesche Länner och ass awer d'Zuel vun deenen déi hire Glawe praktizéiere bedeitend méi kleng wéi dat wat um Pabeier steet. Déi zweetgréisst reliéis Grupp ass dee vun de [[Islam|Moslemen]] (250.000 - 300.000). Aner gréisser Communautéite sinn [[Kathoulesch Kierch|d'Kathoulesch Kierch]] (zirka 150.000), [[Syresch Orthodox Kierch|d'Syresch Orthodox Kierch]] (zirka 29.000) an [[Juddentum|d'jiddesch Communautéit]] (zirka 10.000). == Geschicht == Déi eelst Relikter déi um Territoire vum haitege Schwede fonnt goufe, sinn aus der Steenzäit. Schrëftlech ernimmt ginn d'Schweden déi éischt Kéier am [[1. Joerhonnert]] vum [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]]. D'''Suionen'', wéi hie se genannt huet, waren e Stamm am ëstleche Schweden deen haaptsächlech an der Géigend vum [[Séi]] [[Mälaren]] a vun de Stied [[Stockholm]] a [[Sigtuna]] doheem war (''Svealand''). Den Numm Schweden geet op dee Stamm zeréck. Am [[9. Joerhonnert|néngten]] an [[10. Joerhonnert|zéngte]] Joerhonnert, der Zäit vun de [[Wikinger]], ënnerhuele schweedesch Wikinger Expeditiounen a Richtung Ost- a Südosteuropa. Et gëtt gehandelt a geraibert, deelweis sech awer och niddergelooss. Sou geet zum Beispill d'Grënnung vu [[Kiew]] op Schweedesch Wikinger zeréck. D'Wikinger hannerloossen hir Spueren an de [[Baltikum|baltesche Länner]], [[Russland]] an dem [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]]. Iwwer déi russesch [[Floss|Flëss]] packe se et bis op [[Konstantinopel]]. Parallel zur [[Chrëschtentum|Christianiséierung]] am [[12. Joerhonnert]], wiisst och d'Muecht vum Kinnekshaus. D'Kinnekräich gëtt reorganiséiert an d'Land expandéiert no alle Säiten hin. Nei Territoirë wéi d<nowiki>'</nowiki>''Österland'', dat haitegt [[Finnland]], tëscht [[1362]] an [[1809]] en Deel vu Schweden, ginn entweeder eruewert oder, wéi d'''Gotaland'' am Westen, mat Kontrakter un d'Kroun gebonnen. [[1389]] ginn déi dräi Länner Norwegen, Dänemark a Schweden ënner dänescher Kroun am Kader vun der [[Kalmarer Unioun]] vereent. Am Laf vum [[15. Joerhonnert]] gëtt d'Resistenz géint d'Unioun awer ëmmer méi staark a [[1523]] gëtt Schweden zu gudder Lescht nees en onofhängegt Kinnekräich. Kinnek gëtt de Gustav Eriksson Vasa, dee sech duerno [[Gustav Vasa I. vu Schweden|Gustav I. vu Schweden]] genannt huet. An der Regierungsperiod vum Gustav I. gëtt Schweden protestantesch an duerch d'Grënnung vum ''Riksdag'', dem schweedesche Parlament, gëtt d'[[Bourgeoisie]] méi staark an d'Decisioune vum Staat integréiert. [[Fichier:Gustav Vasa.jpg|thumb|left|240px|De Kinnek Gustav Vasa I. vu Schweden]] Ënner der Vasa-Dynastie klëmmt Schweden am [[17. Joerhonnert]] zu enger europäescher Groussmuecht op. De Kinnek [[Gustav II. Adolf]] gräift mat Succès tëscht [[1612]] an [[1632]] op Säit vun de Protestanten an den [[Drëssegjärege Krich]] an. Nom [[Westfälesche Fridden]] ([[1648]]) ass Schweden, zesumme mat [[Frankräich]], eng vun den zwou Groussmuechten déi als Garant fir de Fridden an Europa antrieden. D'Kinnekräich Schwede beherrscht an dëser Period den Handel am ganzen Ostmiergebitt, Deeler vu Finnland, dem Baltikum an ass duerch de Besëtz vu [[Vorpommern]] Räichsstand vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich vun Däitscher Natioun]]. An den nächsten zwee Joerhonnerte sollt Schweden awer ëmmer méi an d'Defensiv geroden. De [[Schweedesch-russesche Krich]] ([[1808]]-[[1809]]), dee mat enger Nidderlag vu Schweden an dem Verloscht vu Finnland op en Enn geet, ass de Schlusspunkt vun de schweedeschen Ambitiounen als Groussmuecht. Nodeem de [[Karl XIII.]] keng Kanner huet, gëtt de franséische [[Karl XIV. Johann|Maréchal Jean Baptiste Bernadotte]] adoptéiert an [[1810]] als Trounierwen designéiert. Ënner dem Numm [[Karl XIV. Johann]] gëtt de Bernadotte [[1818]] Kinnek vu Schweden an Norwegen (Norwegen war [[1814]] no engem Krich géint Dänemark u Schweden ofgi ginn). [[1866]] gëtt d'Land e konstitutionelle Rechtsstat, mä d'Personalunioun tëscht Schweden an Norwegen huet nach bis [[1905]] bestanen. Wärend dem [[Éischte Weltkrich|Éischten]] an [[Zweete Weltkrich]] bleift Schweden [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]], spillt awer eng wichteg Roll als Asylland fir politesch Flüchtlingen. [[1973]] ginn d'Schwede sech eng nei [[Constitutioun]] an [[1995]] triede se der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. Eng Majoritéit vu 56&nbsp;% stëmmt [[2003]] an engem Referendum géint d'Aféierung vum [[Euro]]. De [[7. Mäerz]] [[2024]] gouf Schwede Member vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2172569.html|Titel=No méintelaanger Blockad: Ungarn ratifizéiert NATO-Bäitrëtt vu Schweden|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Riksdagen June 2011.jpg|thumb|280px|D'schweedescht Parlament, de ''Riksdag'']] Schweden ass eng [[konstitutionell Monarchie]]. De [[Carl XVI. Gustav]], zanter [[1973]] Kinnek vu Schweden, huet haaptsächlech eng zeremoniell a representativ Funktioun an ass ouni wierklech politesch Muecht. D'schweedescht Parlament, de ''Riksdag'', besteet aus enger Kummer, huet 349 Deputéierten a gëtt all véier Joer op en Neits gewielt. D'Parlament designéiert de Premierminister deen dann d'Ministere vu senger Regierung ernennt. D'Parlamentswale vun 2006 goufe vun der moderat rietser Koalitioun Allianz fir Schweden (''Allians för Sverige'') gewonnen. D'Koalitioun aus véier Parteie konnt fir d'éischt Kéier zanter der Aféierung vum allgemenge Walrecht d'Dominanz vun de Sozialdemokrate briechen. D'''Sveriges socialdemokratiska arbetareparti'' bleift awer mat 34,99&nbsp;% déi gréisst Partei am Parlament. Neie Premier ass den [[Fredrik Reinfeldt]] vun der ''Moderata samlingspartiet''. Schweden ass Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]], de [[Vereent Natiounen|Vereente Natiounen]], der [[OECD]] an dem [[Nordesche Rot]] an ass zanter dem [[Russesch-Ukrainesche Krich|Ugrëffskrich op d'Ukrain]] net méi [[Neutralitéit|neutral]] a gouf de 7. Mäerz 2024 NATO-Member. === Administrativ Ënnerdeelungen === Traditionell gëtt Schweden an dräi Groussregiounen (schwed.: ''landsdelar'') agedeelt: ''Götaland'', ''Svealand'' an ''Norrland''. Dat haitegt [[Finnland]] war bis [[1809]] déi véiert Regioun, d'''Österland''. D'Regioune waren nach eng Kéier an 25 ''landskap'' ënnerdeelt. [[1634]] gouf d'Administratioun vum deemolege Kanzler [[Axel Oxenstierna]] reforméiert an zanter deem besteet Schweden aus 21 Verwaltungseenheeten, de [[Län]], an 290 Gemengen. == Kultur == === Film === Schweden war eent vun de Pionéierlänner an den Ufankszäite vum [[Film]]. International bekannte Perséinlechkeete sinn de [[Mauritz Stiller]], de [[Victor Sjöström]], den [[Ingmar Bergman]] a [[Schauspiller]]inne wéi d'[[Greta Garbo]], d'[[Ingrid Bergman]] an d'[[Anita Ekberg]]. === Literatur === D'Land huet eng ganz Rëtsch international bekannte [[Schrëftsteller]]. Ënner hinne sinn Nimm wéi [[Emanuel Swedenborg]], [[August Strindberg]] an [[Astrid Lindgreen]]. === Musek === Schweden ass international fir seng Popmusek bekannt an huet den [[Eurovision Song Contest]] véiermol gewonnen. [[ABBA]] ass dobäi scho bal zu sou eppes wéi engem [[Synonymie|Synonym]] fir schweedesche Pop avancéiert. Mä och méi rezent Gruppe wéi [[Soundtrack of our lives]], [[Mando Diao]] an [[The Hives]] hunn internationale Succès. Och bekannt ass Schwede fir seng Metalgruppen, wei: [[Hammerfall]], [[In Flames]], [[Dark Tranquility]], [[Hypocrisy]], [[Deathstars]], [[Sabaton]], [[Amon Amarth]] an nach vill mei. === Sport === Schweden war [[1958]] op der [[Foussball-Weltmeeschterschaft]] am eegene Land an der Finall géint [[Brasilien]]. === Verschiddenes === Zu [[Stockholm]] ginn all Joer véier vun de fënnef [[Nobelpräis]]ser verdeelt. == Ekonomie == D'Industrialiséierung huet a Schweden laang op sech waarde gelooss a bis d'spéit [[19. Joerhonnert]] war d'Land eng batteraarm Agrarnatioun. D'Industrie ass nom Zweete Weltkrich dunn awer schëtzeg gewuess a Schweden zu engem Land mat enger héich kompetitiver [[Ekonomie]] a gudder Liewensqualitéit ginn. Den [[Akerbau]] mécht haut nëmmen nach 2&nbsp;% vum BIP aus a mëttlerweil ass och de sekundäre Secteur (28&nbsp;%) réckleefeg. De Gros vum BIP (70&nbsp;%) kennt iwwer den tertiäre Secteur, den Handel an d'Servicer, eran. Schweden ass räich un natierleche Ressourcen. Déi wichtegst si [[Bësch]]er, [[Waasserkraaft]] an [[Eisenäerz]]. Zu de weltwäit bekannte schweedesche Betriber gehéieren ënner anerem Electrolux, Ericsson, Hennes & Mauritz, IKEA, SAAB, Scania, Securitas, Tele2, Tetra Pak a [[Volvo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.sweden.se/ Offiziell Websäit vu Schweden] * [http://www.visitsweden.com/ Touristeninformatioun] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Schweden| ]] nmgnua7c2ill2jv6omun0gonmld85fs 2689802 2689486 2026-08-07T08:50:56Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689802 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Konungariket Sverige | Fändel = Flag of Sweden.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Schweden | Wopen = Great coat of arms of Sweden.svg | Wope Breet = 115px | Wopen Artikel = Wope vu Schweden | National Devise = | Kaart= EU-Sweden.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Stockholm]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = 59°21'N 18°4'O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 449.964 | Fläch Plaz = 55 | Waasserfläch = 8,67 | Bevëlkerung = 9.136.889<ref>Quell: [http://www.scb.se/Pages/TableAndChart____25891.aspx scb.se (Mee 2007)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 84 | Bevëlkerungsdicht = 20 | Nationalfeierdag = [[6. Juni]] | Nationalhymn = [[Du gamla, du fria]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/c/ca/SwedenX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Schweedesch Kroun]] (SEK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.se]] | Telefonsprefix = +46 | Notizen = | Extra Bild = Sweden_from_cia.png | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Schweden''' (schweed.: ''Konungariket Sverige'') ass eng [[konstitutionell Monarchie]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. D'Land grenzt am Westen un [[Norwegen]] an am Nordosten u [[Finnland]]. Zu Schwede gehéieren och d'[[Insel]]e [[Gotland]] an [[Öland]]. Iwwer d'[[Öresund-Bréck]], am Südweste vum Land, ass d'[[Skandinavien|skandinavesch]] Hallefinsel mat [[Dänemark]] verbonnen. D'[[Haaptstad]] vu Schweden ass [[Stockholm]]. == Geographie == De [[Klima]] a Süd- a Mëttelschweden wéinst der Erwäermung duerch de [[Golfstroum]] relativ temperéiert. D'[[Temperatur]]en an Nordschweden sinn dogéint subarktesch. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'[[Sonn]] am [[Summer]] net ënner, dofir ass et an de [[Wanter]]méint dann och 24 Stonne laang däischter. Ëstlech vu Schweden mécht d'[[Ostmier]] d'natierlech Grenz an do leien och déi meescht vun deene ongeféier 221.800 schweedeschen Inselen. Déi zwou gréisst si [[Gotland]] (zirka 3000&nbsp;km²) an [[Öland]] (zirka 1300&nbsp;km²). Am Weste gëtt d'Land duerch de [[Bierg]]massiv [[Skanden]], vun [[Norwegen]] getrennt. Den héchste Bierg, de [[Kebnekaise]], ass mat sengen 2.111&nbsp;m gläichzäiteg och den héchsten am Land. Schweden huet 28 Nationalparken. Déi flächeméisseg gréissten dovu leien am Nordwesten. Wéinst besserem Buedem a Klima konzentréiert sech den [[Akerbau]] éischter a Südschweden. Wat ee méi nërdlech kënnt, wat d'[[Bësch]]er (virun allem [[Nolholzplanzen|Nolholzbëscher]]) méi dicht a méi grouss ginn. == Bevëlkerung == Schweden, e grousst Land, huet eng verhältnesméisseg kleng Populatioun. Iwwer d'Hallschent vun de Schwede liewen op 3&nbsp;% vum totale Staatsareal an déi méi urban an dicht bevëlkert Streech konzentréiere sech haaptsächlech am Süden. Waren et an den 1950er a 60er Joren éischter Immigranten op Sich no enger Aarbecht, sou fannen haut och vill politesch Flüchtlingen eng nei Heemecht a Schweden. Eng 6,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn Auslänner, déi meescht dovu [[Finbland|Finnen]] (zirka 100 000). Aner gréisser Gruppen Auslänner kommen aus [[Jugoslawien]], [[Polen]], dem [[Irak]] an och aus [[Däitschland]]. [[Sami]], [[Roma]], [[Sinti]], [[Judd]]en an déi finnesch [[Tornedalen|Tornedale]] sinn offiziell unerkannte schweedesch Minoritéiten. D'Geschicht vun der finnescher Minoritéit vun den Tornedalen ass déi vun enger muttwëlleger Siidlungspolitik tëscht [[Russland]] a Schweden am [[19. Joerhonnert]]. D'Tornedale liewen haaptsächlech an Nordschweden a schwätzen e ganz speziellen alfinneschen Dialekt dee sech staark vum moderne [[Finnesch]] ënnerscheet. Tornedale sinn net mat deene Finnen ze verwiesselen déi eréischt a leschter Zäit immigréiert sinn. Ronn 17.000 Samie liewen a Schweden. Obwuel gréisstendeels assimiléiert, gi samesch Kultur an Traditiounen hautdesdaags nees erëm méi bewosst gefleegt a gelieft. === Sproochen === Offiziell hat Schwede bis 2009 keng offiziell [[Sprooch]]. [[Schweedesch]] war ''de facto'' déi Sprooch, déi historesch do entstanen a gewuess ass an am Alldag och als dominant Landessprooch fungéiert huet. Säit dem [[1. Juli]] [[2009]] ass ''[[De jure / de facto|de jure]]'' festgeluecht ginn, datt Schweedesch déi offiziell Sprooch vu Schweden ass. Schweedesch gehéiert zu der [[Germanesch Sproochen|nordgermanescher]] Sproochefamill a gläicht deenen anere skandinavesche Sproochen. [[Finnesch]], [[Meänkieli]], [[Jiddesch]], [[Romani]] a [[Samesch]] sinn offiziell unerkannte Minoritéitesproochen. === Reliounen === Den [[1. Januar]] [[2000]] huet Schweden déi offiziell [[Protestantesch Kierch|lutheresch-evangeelesch]] Staatskierch ofgeschaaft. All d'Konfessiounen a [[Relioun]]e sinn zanterhier vu staatlecher Säit aus gläichgestallt. Obschonn net méi Staatskierch, bleiwen d'[[Protestant]]en an der Majoritéit. Eng 82&nbsp;% vun de Schwede sinn no lutheresch-evangeeleschem Glawe gedeeft (Stand 2003). Wéi a villen anere westeuropäesche Länner och ass awer d'Zuel vun deenen déi hire Glawe praktizéiere bedeitend méi kleng wéi dat wat um Pabeier steet. Déi zweetgréisst reliéis Grupp ass dee vun de [[Islam|Moslemen]] (250.000 - 300.000). Aner gréisser Communautéite sinn [[Kathoulesch Kierch|d'Kathoulesch Kierch]] (zirka 150.000), [[Syresch Orthodox Kierch|d'Syresch Orthodox Kierch]] (zirka 29.000) an [[Juddentum|d'jiddesch Communautéit]] (zirka 10.000). == Geschicht == Déi eelst Relikter déi um Territoire vum haitege Schwede fonnt goufe, sinn aus der Steenzäit. Schrëftlech ernimmt ginn d'Schweden déi éischt Kéier am [[1. Joerhonnert]] vum [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]]. D'''Suionen'', wéi hie se genannt huet, waren e Stamm am ëstleche Schweden deen haaptsächlech an der Géigend vum [[Séi]] [[Mälaren]] a vun de Stied [[Stockholm]] a [[Sigtuna]] doheem war (''Svealand''). Den Numm Schweden geet op dee Stamm zeréck. Am [[9. Joerhonnert|néngten]] an [[10. Joerhonnert|zéngte]] Joerhonnert, der Zäit vun de [[Wikinger]], ënnerhuele schweedesch Wikinger Expeditiounen a Richtung Ost- a Südosteuropa. Et gëtt gehandelt a geraibert, deelweis sech awer och niddergelooss. Sou geet zum Beispill d'Grënnung vu [[Kiew]] op Schweedesch Wikinger zeréck. D'Wikinger hannerloossen hir Spueren an de [[Baltikum|baltesche Länner]], [[Russland]] an dem [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]]. Iwwer déi russesch [[Floss|Flëss]] packe se et bis op [[Konstantinopel]]. Parallel zur [[Chrëschtentum|Christianiséierung]] am [[12. Joerhonnert]], wiisst och d'Muecht vum Kinnekshaus. D'Kinnekräich gëtt reorganiséiert an d'Land expandéiert no alle Säiten hin. Nei Territoirë wéi d<nowiki>'</nowiki>''Österland'', dat haitegt [[Finnland]], tëscht [[1362]] an [[1809]] en Deel vu Schweden, ginn entweeder eruewert oder, wéi d'''Gotaland'' am Westen, mat Kontrakter un d'Kroun gebonnen. [[1389]] ginn déi dräi Länner Norwegen, Dänemark a Schweden ënner dänescher Kroun am Kader vun der [[Kalmarer Unioun]] vereent. Am Laf vum [[15. Joerhonnert]] gëtt d'Resistenz géint d'Unioun awer ëmmer méi staark a [[1523]] gëtt Schweden zu gudder Lescht nees en onofhängegt Kinnekräich. Kinnek gëtt de Gustav Eriksson Vasa, dee sech duerno [[Gustav Vasa I. vu Schweden|Gustav I. vu Schweden]] genannt huet. An der Regierungsperiod vum Gustav I. gëtt Schweden protestantesch an duerch d'Grënnung vum ''Riksdag'', dem schweedesche Parlament, gëtt d'[[Bourgeoisie]] méi staark an d'Decisioune vum Staat integréiert. [[Fichier:Gustav Vasa.jpg|thumb|left|240px|De Kinnek Gustav Vasa I. vu Schweden]] Ënner der Vasa-Dynastie klëmmt Schweden am [[17. Joerhonnert]] zu enger europäescher Groussmuecht op. De Kinnek [[Gustav II. Adolf]] gräift mat Succès tëscht [[1612]] an [[1632]] op Säit vun de Protestanten an den [[Drëssegjärege Krich]] an. Nom [[Westfälesche Fridden]] ([[1648]]) ass Schweden, zesumme mat [[Frankräich]], eng vun den zwou Groussmuechten déi als Garant fir de Fridden an Europa antrieden. D'Kinnekräich Schwede beherrscht an dëser Period den Handel am ganzen Ostmiergebitt, Deeler vu Finnland, dem Baltikum an ass duerch de Besëtz vu [[Vorpommern]] Räichsstand vum [[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun|Hellege Réimesche Räich vun Däitscher Natioun]]. An den nächsten zwee Joerhonnerte sollt Schweden awer ëmmer méi an d'Defensiv geroden. De [[Schweedesch-russesche Krich]] ([[1808]]-[[1809]]), dee mat enger Nidderlag vu Schweden an dem Verloscht vu Finnland op en Enn geet, ass de Schlusspunkt vun de schweedeschen Ambitiounen als Groussmuecht. Nodeem de [[Karl XIII.]] keng Kanner huet, gëtt de franséische [[Karl XIV. Johann|Maréchal Jean Baptiste Bernadotte]] adoptéiert an [[1810]] als Trounierwen designéiert. Ënner dem Numm [[Karl XIV. Johann]] gëtt de Bernadotte [[1818]] Kinnek vu Schweden an Norwegen (Norwegen war [[1814]] no engem Krich géint Dänemark u Schweden ofgi ginn). [[1866]] gëtt d'Land e konstitutionelle Rechtsstat, mä d'Personalunioun tëscht Schweden an Norwegen huet nach bis [[1905]] bestanen. Wärend dem [[Éischte Weltkrich|Éischten]] an [[Zweete Weltkrich]] bleift Schweden [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]], spillt awer eng wichteg Roll als Asylland fir politesch Flüchtlingen. [[1973]] ginn d'Schwede sech eng nei [[Constitutioun]] an [[1995]] triede se der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. Eng Majoritéit vu 56&nbsp;% stëmmt [[2003]] an engem Referendum géint d'Aféierung vum [[Euro]]. De [[7. Mäerz]] [[2024]] gouf Schwede Member vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2172569.html|Titel=No méintelaanger Blockad: Ungarn ratifizéiert NATO-Bäitrëtt vu Schweden|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Riksdagen June 2011.jpg|thumb|280px|D'schweedescht Parlament, de ''Riksdag'']] Schweden ass eng [[konstitutionell Monarchie]]. De [[Carl XVI. Gustav]], zanter [[1973]] Kinnek vu Schweden, huet haaptsächlech eng zeremoniell a representativ Funktioun an ass ouni wierklech politesch Muecht. D'schweedescht Parlament, de ''Riksdag'', besteet aus enger Kummer, huet 349 Deputéierten a gëtt all véier Joer op en Neits gewielt. D'Parlament designéiert de Premierminister deen dann d'Ministere vu senger Regierung ernennt. D'Parlamentswale vun 2006 goufe vun der moderat rietser Koalitioun Allianz fir Schweden (''Allians för Sverige'') gewonnen. D'Koalitioun aus véier Parteie konnt fir d'éischt Kéier zanter der Aféierung vum allgemenge Walrecht d'Dominanz vun de Sozialdemokrate briechen. D'''Sveriges socialdemokratiska arbetareparti'' bleift awer mat 34,99&nbsp;% déi gréisst Partei am Parlament. Neie Premier ass den [[Fredrik Reinfeldt]] vun der ''Moderata samlingspartiet''. Schweden ass Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]], de [[Vereent Natiounen|Vereente Natiounen]], der [[OECD]] an dem [[Nordesche Rot]] an ass zanter dem [[Russesch-Ukrainesche Krich|Ugrëffskrich op d'Ukrain]] net méi [[Neutralitéit|neutral]] a gouf de 7. Mäerz 2024 NATO-Member. === Administrativ Ënnerdeelungen === Traditionell gëtt Schweden an dräi Groussregiounen (schwed.: ''landsdelar'') agedeelt: ''Götaland'', ''Svealand'' an ''Norrland''. Dat haitegt [[Finnland]] war bis [[1809]] déi véiert Regioun, d'''Österland''. D'Regioune waren nach eng Kéier an 25 ''landskap'' ënnerdeelt. [[1634]] gouf d'Administratioun vum deemolege Kanzler [[Axel Oxenstierna]] reforméiert an zanter deem besteet Schweden aus 21 Verwaltungseenheeten, de [[Län]], an 290 Gemengen. == Kultur == === Film === Schweden war eent vun de Pionéierlänner an den Ufankszäite vum [[Film]]. International bekannte Perséinlechkeete sinn de [[Mauritz Stiller]], de [[Victor Sjöström]], den [[Ingmar Bergman]] a [[Schauspiller]]inne wéi d'[[Greta Garbo]], d'[[Ingrid Bergman]] an d'[[Anita Ekberg]]. === Literatur === D'Land huet eng ganz Rëtsch international bekannte [[Schrëftsteller]]. Ënner hinne sinn Nimm wéi [[Emanuel Swedenborg]], [[August Strindberg]] an [[Astrid Lindgreen]]. === Musek === Schweden ass international fir seng Popmusek bekannt an huet den [[Eurovision Song Contest]] véiermol gewonnen. [[ABBA]] ass dobäi scho bal zu sou eppes wéi engem [[Synonymie|Synonym]] fir schweedesche Pop avancéiert. Mä och méi rezent Gruppe wéi [[Soundtrack of our lives]], [[Mando Diao]] an [[The Hives]] hunn internationale Succès. Och bekannt ass Schwede fir seng Metalgruppen, wei: [[Hammerfall]], [[In Flames]], [[Dark Tranquility]], [[Hypocrisy]], [[Deathstars]], [[Sabaton]], [[Amon Amarth]] an nach vill mei. === Sport === Schweden war [[1958]] op der [[Foussball-Weltmeeschterschaft]] am eegene Land an der Finall géint [[Brasilien]]. === Verschiddenes === Zu [[Stockholm]] ginn all Joer véier vun de fënnef [[Nobelpräis]]ser verdeelt. == Ekonomie == D'Industrialiséierung huet a Schweden laang op sech waarde gelooss a bis d'spéit [[19. Joerhonnert]] war d'Land eng batteraarm Agrarnatioun. D'Industrie ass nom Zweete Weltkrich dunn awer schëtzeg gewuess a Schweden zu engem Land mat enger héich kompetitiver [[Ekonomie]] a gudder Liewensqualitéit ginn. Den [[Akerbau]] mécht haut nëmmen nach 2&nbsp;% vum BIP aus a mëttlerweil ass och de sekundäre Secteur (28&nbsp;%) réckleefeg. De Gros vum BIP (70&nbsp;%) kennt iwwer den tertiäre Secteur, den Handel an d'Servicer, eran. Schweden ass räich un natierleche Ressourcen. Déi wichtegst si [[Bësch]]er, [[Waasserkraaft]] an [[Eisenäerz]]. Zu de weltwäit bekannte schweedesche Betriber gehéieren ënner anerem Electrolux, Ericsson, Hennes & Mauritz, IKEA, SAAB, Scania, Securitas, Tele2, Tetra Pak a [[Volvo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.sweden.se/ Offiziell Websäit vu Schweden] * [http://www.visitsweden.com/ Touristeninformatioun] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Schweden| ]] hl3qwkpq9robc0rc6cf9li6vn7dzahc 0 13318 2689400 2689102 2026-08-07T08:37:44Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689400 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width: 100%; font-size: 95%; border-bottom-style: solid; margin-bottom: 1em; position:relative;" | style="width: 25px; vertical-align: middle;" | [[Fichier:Disambig.svg|25px]] | Dësen Artikel beschäftegt sech mam Land Holland ([[däitsch|dt.]]: Niederlande). Fir aner Bedeitunge, kuckt wgl. [[Holland (Homonymie)]] |} {{Infobox Land | Numm = Nederland (Koninkrijk der Nederlanden) | Fändel = Flag of the Netherlands.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Holland | Wopen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Holland | National Devise = Je Maintiendrai | Kaart= EU-Netherlands.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch]], [[Westfrisesch]] an der [[Provënz Frisland]], [[Englesch]] op [[Saba]] a [[Sint Eustatius]], [[Papiamento]] op [[Bonaire]]. | Haaptstad = [[Amsterdam]]<br>(Regierungssëtz: [[Den Haag]]) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 41.543 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 18,41 | Bevëlkerung = 18.045.532 (1-1-2025)<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 CBS: StatLine]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 434 | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]]<br>[[23. Mee]] [[1568]] (ausgeruff)<br>[[30. Januar]] [[1648]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[27. Abrëll]] | Nationalhymn = [[Het Wilhelmus]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/1e/NetherlandsX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.nl]] | Telefonsprefix = +31 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Map provinces Netherlands-de.svg|thumb|Provënz Kaart]] [[Fichier:Provincies relief 1440px.png|thumb|Héicht Kaart]] '''Holland''' ass den europäeschen Deel vum '''Kinnekräich vun den Nidderlanden''', dat nieft Holland nach aus den dräi Iwwerséigebidder [[Curaçao]], [[Sint Maarten]] an [[Aruba]] besteet. D'Iwwerséigebidder [[Bonaire]], [[Saba]] a [[Sint Eustatius]] gehéieren zu Holland. An der Ëmgangssprooch ass mat ''Holland'' dacks - och hei - dat ganzt Kinnekräich gemengt. Holland ass eng parlamentaresch Demokratie ënner engem konstitutionelle Monarch, am Nordweste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Et ass am Norden a Weste vum [[Nordmier]] begrenzt, am Süde vun der [[Belsch]] an am Oste vun [[Däitschland]]. Et ass ee vun den am dichtste besidelte Staate vun der Welt. == Geographie == Holland huet eng Fläch vun 41.543&nbsp;km², dovunner 33.647&nbsp;km² Land a 7.896&nbsp;km² Waasser.<ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> Ongeféier d'Hallschent vum Land läit op enger Héicht vu manner wéi engem Meter iwwer dem [[Mieresspigel]] a ronn ee Véirel drënner. Déi flaach Gebidder ginn an der Reegel duerch Däicher virun de Stierm mat héije Wellen (Stuermfluten) geschützt. Zesummen hu si eng Längt vu ronn 3.000&nbsp;km. Den héchste Punkt vum Festland, de [[Vaalserberg]], ganz am Süden am [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck|Dräilännereck mat Däitschland an der Belsch]], läit 322,50&nbsp;m iwwer dem [[Peegel vun Amsterdam|Amsterdamer Peegel]]. Grouss Deeler vun Holland, wéi z.&nbsp;B. bal déi ganz [[Provënz Flevoland]], goufen dem Mier ofgeknäppt an urbar gemaach. Dës nennt ee [[Polder]] oder [[Koog]]. Ongeféier ee Fënneftel vun der Landesfläch besteet aus Waasser. D'[[IJsselmeer]] mécht dovun de gréissten Deel aus; et ass eng fréier Bucht am [[Nordmier]] mam Numm [[Zuiderzee]], déi 1932 mat engem 29&nbsp;km laangen [[Däich]] agepoldert gouf. Déi wichtegst Flëss an Holland sinn de [[Rhäin]], de [[Waal]] (eigentlech een Aarm vum Rhäin), d'[[Meuse (Floss)|Meuse]] an d'[[Schelde]]. Si bilden zesummen ee risegen [[Delta]] a fléissen haaptsächlech an Ost-West-Richtung an d'Nordmier. De Rhäin an d'Meuse schneiden d'Land praktesch horizontal an zwéin ongläich Deeler. <div style="clear:left"></div> Holland ass an zwielef Provënzen agedeelt: {| | Norden * [[Provënz Drenthe|Drenthe]] * [[Provënz Frisland|Frisland]] * [[Provënz Groningen|Groningen]] | Osten * [[Provënz Flevoland|Flevoland]] * [[Provënz Gelderland|Gelderland]] * [[Provënz Overijssel|Overijssel]] | Süden * [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] * [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] * [[Provënz Zeeland|Zeeland]] | Westen * [[Provënz Nordholland|Nordholland]] * [[Provënz Südholland|Südholland]] * [[Provënz Utrecht|Utrecht]] |} Kuckt och: [[Hollännesch Provënzen]] {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=5 | Gréisst Gemengen<ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow Ranglijst van het aantal inwoners per gemeente in Nederland], AlleCijfers</ref> |- ! Nr. !! Gemeng !! Awunner <br> (2026) !! Provënz !! Agglomeratioun |- | 1 || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || [[Randstad]] |- | 2 || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 3 || [[Den Haag]] || 569.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 4 || [[Utrecht]] || 378.000 || [[Provënz Utrecht|Utrecht]] || Randstad |- | 5 || [[Eindhoven]] || 250.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 6 || [[Groningen]] || 245.000 || [[Provënz Groningen|Groningen]] || |- | 7 || [[Almere]] || 233.000 || [[Provënz Flevoland|Flevoland]] || Randstad |- | 8 || [[Tilburg]] || 231.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 9 || [[Breda]] || 190.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 10 || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 11 || [[Arnhem]] || 172.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 12 || [[Apeldoorn]] || 169.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 13 || [[Haarlem]] || 169.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 14 || [[Haarlemmermeer]] || 167.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 15 || [[Zaanstad]] || 165.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 16 || [[Amersfoort]] || 164.000 || [[Provënz Utrecht|Utrecht]] || Randstad |- | 17 || [[Enschede]] || 163.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 18 || [['s-Hertogenbosch]] || 162.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 19 || [[Zwolle]] || 134.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 20 || [[Zoetermeer]] || 131.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 21 || [[Leiden]] || 130.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 22 || [[Leeuwarden]] || 130.000 || [[Provënz Frisland|Frisland]] || |- | 23 || [[Maastricht]] || 126.000 || [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] || |- | 24 || [[Ede (Holland)|Ede]] || 125.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 25 || [[Dordrecht]] || 123.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 26 || [[Westland]] || 119.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 27 || [[Alphen aan den Rijn]] || 117.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 28 || [[Alkmaar]] || 113.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || |- | 29 || [[Delft]] || 110.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 30 || [[Emmen (Holland)|Emmen]] || 110.000 || [[Provënz Drenthe|Drenthe]] || |- | 31 || [[Deventer]] || 105.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 32 || [[Venlo]] || 104.000 || [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] || |- |} == Bevëlkerung == Holland zielt mat ongeféier 434 Awunner pro Quadratkilometer zu den am dichtste besidelte Staate vun der Welt (als Vergläich: [[Nordrhein-Westfalen]] 530, [[Däitschland]] 231, [[Monaco]] 16.923, [[Namibia]] 2,4)<ref>''Fischer Weltalmanach 2006. Zahlen, Daten, Fakten''. Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-596-72006-0; S. 334,117,126,321,325</ref>. Am Januar 2025 hat Holland 18.046.000 Awunner, dovun huet ongeféier d'Hallschent an der ''[[Randstad]]'', dem dicht bevëlkerte Weste vum Land, gewunnt. [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]] ass déi offiziell Sprooch am ganze Staat, och wann et an dëser Bezéiung keng gesetzlech Bestëmmunge gëtt. An der [[Provënz Frisland]] ass zousätzlech dat staark änlecht [[Westfrisesch]]t d'Verwaltungssprooch. Donieft gëtt et [[hollännesch Dialekter|Dialekter]]. An den Iwwerséigebidder vun Holland (an der Karibik) ass Hollännesch déi offiziell Sprooch, nieft [[Papiamento]] oder [[Englesch]]. Eng vum Hollänneschen ofgeleet Sprooch ass d'[[Afrikaans]] a [[Südafrika]]. D'Hollänner si statistesch gesinn déi gréisst Leit vun der Welt, mat engem Duerchschnëtt vun 1.83&nbsp;m (Männer) a 1.72&nbsp;m (Fraen). == Relioun == [[Fichier:Nederlandgodsdienst1849-de.PNG|thumb|Reliounsverhältnes an Holland, 1849]] Déi wichtegst Relioune sinn, opgrond vu statistesche Fuerschunge vun der Zentral fir Statistik (2021): * 18&nbsp;% [[Katholizismus|Katholicken]] * 14&nbsp;% [[Protestantismus|Protestanten]] (reforméiert, alreforméiert a lutherianesch) * 11&nbsp;% aner Reliounen (5&nbsp;% [[Islam|Moslemen]], [[Hinduismus|Hinduen]], [[Buddhismus|Buddhisten]], [[Juddentum|Judden]], Aner Kierchen,) * 58&nbsp;% ouni Konfessioun Der Zuel vu Memberen no (Stand: 31.12.2005) sinn déi zwou gréisst Kierchen déi [[Kathoulesch Kierch an Holland|Réimesch-kathoulesch Kierch an Holland]] (4,4 Millioune Memberen, 27&nbsp;% vun der Bevëlkerung) an d'[[Protestantesch Kierch an Holland]] (''Protestantse Kerk in Nederland'', PKN) (1,9 Millioune Memberen, 12&nbsp;% vun der Bevëlkerung). Déi aner Kierche sinn däitlech méi kleng a stellen all manner wéi ee Prozent vun der ganzer Populatioun duer. Bis an d'1960er Jore war d'Majoritéit vun der Bevëlkerung (55-60&nbsp;%) protestantesch, wat hei virun allem [[Calvinismus|calvinistesch]] bedeit. Eng grouss Minoritéit (bis 40&nbsp;%) war kathoulesch. De Norden a Weste vum Land ass traditiounsgeméiss protestantesch, wärend am Süden an Osten d'Katholicken op der éischter Plaz sinn. An der Mëtt vum Land gëtt et de sougenannte ''Bijbelbelt'' (Bibelceinture) mat engem méi héijen Undeel vu strenggleewege Calvinisten. == Wirtschaft == === Allgemenges === Holland huet e liberale Wirtschaftssystem, dee gutt funktionéiert. Zanter den [[1980er]] Joren, sou gëtt allgemeng behaapt, huet d'Regierung manner an d'Wirtschaft agegraff. Et stëmmt awer datt d'Salariat sech op d'Awierkung vun der Regierung, a senge Lounfuerderungen zeréckgehalen huet. D'Aarbechtslosequot ass relativ kleng, allerdéngs gëtt et wéinst hirem System vun Aarbechtsonfäegkeetsversécherung eng net onbedeitend verstoppt Aarbechtslosegkeet. Bei der industrieller Produktioun dominéieren d'[[Liewensmëttel]]- an d'[[cheemesch Industrie]], d'[[Pëtrol]]sraffinerien an d'Produktioun vun elektreschen Apparater. Laang viru sengen europäeschen Nopere war d'Land ëm en equilibréierte Budget beméit an huet mat Succès d'Stagnatioun um Aarbechtsmaart verhënnert. Déi modern a staark technesch entwéckelt [[Landwirtschaft]] ass aussergewéinlech [[Produktivitéit|produktiv]]: nieft [[Weess]]-, [[Geméis]]-, [[Uebst]]- a[[Schnëttblummen]]ubau - d'[[Tulpen]]ziichterei huet souguer d'Geschicht vum Land beaflosst - gëtt d'Mëllech- an d'Véiwirtschaft staark bedriwwen. Si liwwert de Kéis, e wichtegt Exportprodukt vun Holland. Holland ass, no den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a [[Frankräich]], weltwäit den drëttgréissten Exportateur vu landwirtschaftleche Produkter. Als Matgrënner vun der [[Euro]]-Zon huet Holland seng Wärung, de [[Gulden]], den [[1. Januar]] [[1999]] an de Bankgeschäfter duerch den Euro ergänzt. Dräi Joer méi spéit, den 1. Januar [[2002]], koumen d'Euromënzen a -Schäiner an Ëmlaf. Am Verglach mam [[Bruttoinlandsprodukt]] vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ass de Kafkraaftindex an Holland 26&nbsp;% méi héich. <!--=== Naturressourcen === Die Niederlande verfügen über [[Erdgas]]lager, aus denen nahe [[Groningen]] sowie in der südlichen [[Nordsee]] in großem Maßstab gefördert wird. [[1996]] wurden 75,8 [[Milliarde|Mrd.]] m³ (nach [[BP (Konzern)|BP]]) gefördert. Damit stehen die Niederlande im Ländervergleich bei der [[Erdgasförderung]] auf Platz fünf, nach [[Russland]] (561,1 Mrd. m³), [[Vereinigte Staaten|USA]] (546,9 Mrd. m³), [[Kanada]] (153,0 Mrd. m³) und [[Vereinigtes Königreich|Großbritannien]] (84,6 Mrd. m³). Weiterhin gibt es an der [[Emsland|emsländischen]] Grenze kleinere [[Erdöl]]reserven und größere [[Speisesalz|Salzlagerstätten]] bei [[Delfzijl]] und [[Hengelo]]. Abgesehen von [[Torf]] (u.&nbsp;a. im [[Bourtanger Moor]]) verfügen die Niederlande über keine weiteren nennenswerten [[Bodenschatz|Bodenschätze]].--> === Staatsausgaben === Tëscht [[1992]] an [[2005]] war den Undeel vun de Staatsausgabe fir * de [[Gesondheetssystem]] bei 31&nbsp;% * d'[[Educatiounswiesen]] bei 17&nbsp;% * d'[[Arméi]] bei 2,7&nbsp;% == Kultur == === Feierdeeg === [[Fichier:Queen's day 2004 Queen greeting.jpg|thumb|Kinnigin Beatrix um Koninginnedag]] {| class="prettytable" |-style="background:#efefef;" !| Datum|| Numm|| Lëtzebuerger Numm|| Bemierkungen |- | [[1. Januar]] || ''Nieuwjaar''|| [[Neijor]] |- | [[Mäerz]]/ [[Abrëll]] || ''Pasen'' || [[Ouschteren]] || [[Karfreideg]] (''Goede vrijdag '' ; hei an do fräien Dag), Ouschtersonndeg an Ouschterméindeg |- | [[27. Abrëll]] || ''Koningsdag '' || Kinneksdag | Gebuertsdag vum Kinnek Willem-Alexander): [[Nationalfeierdag]] (zënter 2014) |- | [[4. Mee]] || ''Dodenherdenking '' || Dag vun den Doudegen | Gedenkdag un déi déi am Krich gefall si (kee fräien Dag) |- | [[5. Mee]] || ''Bevrijdingsdag'' ||Liberatiounsdag |Erënnerung un d'Befreiung vun der däitscher Besatzung, ''dag van de vrijheid'' (fir munnech e fräien Dag) |- | 40 Deeg no Ouschteren || ''Hemelvaartsdag'' | [[Christi Himmelfaart]] || |- |7 Wochen no Ouschteren || ''Pinksteren'' || [[Päischten]] || Päischtsonndeg a Päischtméindeg |- |[[5. Dezember]] || ''Sinterklaasavond'' oder ''Pakjesavond '' ||[[Niklosowend]] | (kee fräien Dag), den Dag, wou d'Kanner Geschenker kréien |- | [[25. Dezember|25.]] und [[26. Dezember]] | ''Kerstmis'' ||[[Chrëschtdag]] ||1. an 2. Chrëschtfeierdag |- |[[31. Dezember]]|| ''Oudejaar(sdag)'' || [[Silvester]] || (kee fräien Dag) |} === Molerei === [[Fichier:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|thumb| [[Vincent van Gogh|Van Gogh]] „ Sonneblummen “]] Vill weltberüümt Moler waren Hollänner. Ee vun de bekanntste Kënschtler ass den [[Hieronymus Bosch]]. An der Glanzzäit vun der Republik am [[17. Joerhonnert]], am sougenannte Gëllenen Zäitalter hu grouss Kënschtler do gelieft an hir bedeitend Wierker geschaf, wéi de [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Vermeer]], [[Frans Hals]], [[Carel Fabritius]], [[Gerard Dou]], [[Paulus Potter]], [[Jacob Izaaksoon van Ruisdael]] oder [[Jan Steen]]. Berüümt Moler a spéideren Epoche waren ë.&nbsp;a. de [[Vincent van Gogh]] an de [[Piet Mondrian]]. Den [[M. C. Escher]] ass e bekannte Graphiker. === Architektur === Hollännesch Architekten hunn d'Architektur vum 20. Joerhonnert staark beaflosst. Et verdéngen an deem Zesummenhang ernimmt ze ginn: [[Hendrik Petrus Berlage]] d'Architekte vum [[De Stijl|De-Stijl]]-Grupp ([[Robert van't Hoff]], [[Jacobus Johannes Pieter Oud]], [[Gerrit Rietveld]]). De [[Johannes Duiker]] war e Vertrieder vum [[Neit Bauen|Neie Bauen]]. Déi sougenannt [[Amsterdamer Schoul (Architektur)|Amsterdamer Schoul]] ëm de [[Michel de Klerk]] huet eng wichteg Kontributioun am Hibléck op eng expressionistesch Architektur geleescht. === Wëssenschaft an Technologie === Aus Holland stamen: [[Erasmus vu Rotterdam]], [[Baruch Spinoza]], [[Christiaan Huygens]] an [[Antoni van Leeuwenhoek]]. De [[René Descartes]] huet laang an Holland gelieft an do e groussen Deel vu senge Schrëfte geschaf. Eng ganz Rei vu verfollegte Wëssenschaftler hu rezent an Holland Asyl fonnt an och nei Wierkungsméiglechkeeten. Zu [[Noordwijk]] huet d'''[[European Space Agency]]'' hire Sëtz. === Literatur === Am „[[Gëllent Zäitalter (Holland)|Gëllenen Zeitalter]]“ (''Gouden Eeuw'') ass, nieft der Molerei och d'Literatur opgeblitt: als bekannt Vertrieder sollten de [[Joost van den Vondel]] a [[Pieter Corneliszoon Hooft]] ernimmt ginn. Wärend der däitscher Besatzung (1940–1945) huet d'[[Anne Frank]] zu Amsterdam hiert weltbekannt [[Tagebuch der Anne Frank|Tagebuch]] geschriwwen. Als déi dräi wichtegst Auteuren aus der 2. Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] ginn den [[Harry Mulisch]] ("Die Entdeckung des Himmels", och verfilmt), de [[W. F. Hermans]] an de [[Gerard Reve]] ugekuckt. === Musek === Wann d'hollännesch klassesch Musek laang net de selwechten Niveau wéi an anere westlechen europäesche Länner erreecht huet, dann huet sech dach géint d'Enn vum [[19. Joerhonnert]] an Holland e méi staarke Professionalismus duerchgesat a vill Orchesteren a Museksensemble sinn entstanen. Grouss hollännesch Komponisten aus der Zäit ëm 1800 ware beispillsweis deen an Däitschland gebuerene [[Johann Wilhelm Wilms]] an och de [[Carolus Antonius Fodor]], déi sech allen zwéin no der Wiener klassescher Musek orientéiert hunn. Am 19. Joerhonnert hat déi däitsch Romantik e groussen Afloss op déi hollännesch Musek. De [[Bernard Zweers]] huet als éischte versicht, enger spezifesch hollännescher Musek zum Duerchbroch ze verhëllefen. Anerer si sengem Beispill gefollegt, wéi de [[Julius Röntgen]] an den [[Alphons Diepenbrock]]. Wichteg [[Komponist]]en am 20. Joerhonnert sinn: [[Willem Pijper]], [[Mathijs Vermeulen]], [[Louis Andriessen]], [[Otto Ketting]], [[Ton de Leeuw]], [[Theo Loevendie]], [[Misha Mengelberg]], [[Tristan Keuris]] a [[Klaas de Vries]]. Den all Joer organiséierten [[North Sea Jazz Festival]] zu [[Den Haag]] gehéiert weltwäit zu de wichtegsten Jazz-Events. == Geschicht == No der Opdeelung vum [[Frankeräich]] hunn déi "nidderech Länner" (niederen Lande) zum ostfränkesche Kinnekräich (Regnum Teutonicae) an duerno zum [[Hellegt Réimescht Räich|Hellege Réimesche Räich]] gehéiert. Ënner dem Keeser [[Karl V. (HRR)|Karl V.]], dee gläichzäiteg [[Spuenien|spuenesche]] Kinnek war, gouf d'Land a [[siwwenzéng Provënzen]] opgespléckt an huet och déi haiteg Belsch a Lëtzebuerg, mat Ausnam vum [[Fürstenbistum Léck]], an Deeler vun Nordfrankräich a Westdäitschland abegraff. De 15./16. Juli [[1572]] koumen d'Vertrieder vun de meeschte Stied vum haitegen Holland zu [[Dordrecht]] (am Gebai „Het Hof“) zesummen an hunn hir Onofhängegkeet vu Spuenien decidéiert. Si hunn de [[Wëllem vun Oranien]] zu hirem Spriecher gemaach. No der definitiver Onofhängegkeetserklärung vun de siwen nërdleche Provënzen (Allianz vun Utrecht) vum [[23. Januar]] [[1579]] am [[Achtzegjärege Krich]] géint de spueneschen Habsburger, deen duerno koum, gouf déi formell Onofhängegkeet vu [[Spuenien]] am [[Westfälesche Fridden|Fridde vu Münster]] de [[15. Mee]] 1648 bekräftegt. Deen Datum gëtt als Gebuertsstonn vun Holland vun haut betruecht. Duerno huet Holland oder („de nederen duitsche landen”) sech als [[Republik vun de Siwe Vereenegte Provënzen]] zu enger vun de gréisste Séi- a Wirtschaftsmuechte vum [[17. Joerhonnert]] entwéckelt. An där Zäit goufe [[Kolonie]]n an Handelspaarten op der ganzer Welt opgeriicht. Bekannt ass d'Grënnung vun Nei Amsterdam (''Nieuw Amsterdam''), dat spéider an "[[New York City|New York]]" ëmgedeeft ginn ass. An Asien hunn d'Hollänner hiert Kolonialräich Nidderlännesch-Indien (''Nederlands-Indië'') dat haitegt [[Indonesien]], opgebaut, dat am Dezember 1949 onofhängeg ginn ass. Och am nordëstleche Südamerika ([[Surinam]]) an an der [[Karibik]] sinn [[Hollännesch Kolonien]]: [[Aruba]], [[Bonaire]], [[Curaçao]], [[Saba (Insel)|Saba]], [[Sint Eustatius]] a [[Saint-Martin (Insel)|Sint Maarten]] entstanen; déi Inselen, [[Aruba]] a d'[[Nidderlännesch Antillen]] (déi fënnef aner Inselen), bilden haut een autonomen Deel vun der hollännescher Monarchie. Dat ass de Grond, firwat dat hollännescht Kinnekräich ''(„Koninkrijk der Nederlanden“)'' offiziell aus dräi Deeler besteet: Holland, [[Aruba]] an d'[[Hollännesch Antillen]]. [[1796]] gouf mat franséischer Hëllef d'[[Batavesch Republik]] (benannt nom germanesche Stamm vun de [[Bataver]], deen dat Gebitt tëscht dem [[Rhäin]] an der [[Meuse (Floss)|Meuse]] fir d'éischt besidelt hat) gegrënnt. [[1806]] huet den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon I.]] doraus d'[[Kinnekräich Holland]] gemaach, dat e sengem Brudder [[Louis Bonaparte|Louis]], uvertraut huet. Ënner dem Kinnek Louis sinn eng Partie wichteg Reformen oder Innovatiounen an Holland agefouert ginn. Wéinst ë. a. der Kontinentalblockad, déi vun den Hollänner nëmme schwéier bis widderwëlleg agehale gouf, gouf Holland 1810 an dat franséischt Keeserräich integréiert an deemno direkt vum Napoleon regéiert. Nom Napoleon I. senger éischter Ofdankung 1814 koum et zu engem Iwwergangsregimm, an deem de Prënz [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem vun Oranien-Nassau]] kloer seng Pretentiounen als zukünftegen Herrscher ausgedréckt huet. No der definitiver Nidderlag vum Napoléon I. an der [[Schluecht vu Waterloo]], huet de [[Wiener Kongress]] [[1815]] aus den hollänneschen a südnidderlänneschen oder [[Belsch (Semantik)|"belsche"]] Provënzen [[1815]] d'[[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden|Kinnekräich vun de Vereenegten Nidderlanden]] gemaach. Domat sinn déi verschidden Deeler vun den ursprénglechen Nidderlanden am politesche Sënn (an der Haaptsaach déi fréier [[Siwwenzéng Provënzen]]) nees zesummekomm. Éischte Kinnek gouf de [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] aus dem Haus [[Haus Oranien-Nassau|Oranien-Nassau]]. De Süde gouf no der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]] vun [[1830]] als [[Belsch|belscht Kinnekräich]] onofhängeg, eng Onofhängegkeet, déi allerdéngs eréischt [[1838]] vum Wëllem I. unerkannt an [[1839]] am [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] definitiv verankert gouf. Den hollännesche Kinnek war gläichzäiteg, als Prënz vun Oranien-Nassau, Groussherzog vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], wou d'[[Lex Salica]] (no där keng weiblech Persoun op den Troun duerft kommen) gegollt huet. Wéi de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]] bei sengem Doud [[1890]] nëmmen eng Duechter (d'Kinnigin [[Wilhelmina vun Holland|Wilhelmina]]) hannerlooss huet, ass de Lëtzebuerger Troun, nom [[Nassauer Familljepakt]], un déi aner Linn am [[Haus Nassau Weilburg|Haus Nassau]], um Wëllem säi [[Koseng]] [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolf vun Nassau]] iwwergaangen. Am [[Éischte Weltkrich]] war Holland offiziell neutral. Seng Truppe blouwen awer bis zum Enn vum Krich mobiliséiert. Wéi dunn den Däitsche Keeser [[Wilhelm II. vun Daïtschland|Wilhelm II.]] huet missen ofdanken, ass en an Holland an den Exil gaangen. D'Hollänner hunn en och net ausgeliwwert, wéi verschidde Staaten (z.&nbsp;B. Frankräich) hie wéinst Krichsverbrieche vun der däitscher Soldateska wollte viru Geriicht stellen. Och am [[Zweete Weltkrich]] huet d'hollännesch Regierung am Ufank probéiert, sech neutral ze verhalen. Den [[Adolf Hitler|Hitler]] ass awer an Holland agefall, fir Frankräich vum Norden aus z'iwwerfalen a sou d'[[Maginot-Linn]] z'ëmgoen. Nodeem d'hollännesch Arméi sech dräi Deeg laang gewiert hat, hunn déi däitsch Truppen de 14. Mee 1940 Holland gezwongen, opzeginn. Dat schrecklecht Bombardement vu [[Rotterdam]] an d'Drohung och grad sou mat dem zéi verdeedegten [[Utrecht]] ze verfueren, hat dofir den Ausschlag ginn. D'kinneklech Famill war an deem Moment schonn an England an den Exil gaangen. Vun do u blouf Holland vun der [[Wehrmacht]] besat. D'[[Nationaal-Socialistische Beweging]] (NSB) ënner dem [[Anton Adriaan Mussert]] huet mat den däitsche Besatzungstruppe kollaboréiert, huet awer kee signifikanten Aflooss erreecht, net bei der Bevëlkerung an och net bei de Besatzungsautoritéiten. Allerdéngs hate sech 60.000 Hollänner fräiwëlleg bei d'[[Waffen-SS]] gemellt, de stäerksten auslännesche Kontigent vun der Waffen-SS. No der däitscher Invasioun ass et mat der [[Juddeverfollgung]] lassgaangen. De [[Februarstreik]] 1941 géint d'Deportatioune gouf am Blutt ersoff. Vun den 160.000 Judden an Holland hunn der nëmmen 30.000 d'Enn vum Krich iwwerlieft. Symbol fir d'Juddeverfollgung ass de Fall vun der [[Anne Frank]]. Den 11. Januar 1942 huet Japan d'hollännescht Ostindien (haut [[Indonesien]]) iwwerfall. D'Hollänner hunn den 1. Mäerz 1942 kapituléiert. De südlechen Deel vun Holland gouf an der zweeter Hallschent vun [[1944]] vun den Alliéierten Truppen op hirem Virmarsch befreit; den Norde vum Land awer eréischt géint d'Krichsenn. Direkt no senger Befreiung vun der japanescher Besatzung (17. August 1945) huet dat hollännescht Ostindie sech onofhängeg erkläert a sech den Numm [[Indonesien]] ginn. D'hollännesch Truppen hunn zwar probéiert, dat ze verhënneren, hunn awer schliisslech de 27. Dezember 1949, no haarde Kämpf, Indonesien och formal an d'Onofhängegkeet entlooss. 1952 huet Holland zesumme mat [[Frankräich]], [[Däitschland]], [[Italien]], der Belsch a Lëtzebuerg d'[[CECA|Europäesch Communautéit fir Kuel a Stol]] (an domat déi spéider [[Europäesch Unioun]]) gegrënnt. Et zielt och zu de Grënnungsmembere vun der [[NATO]]. Am [[Februar]] [[1953]] huet eng [[Stuermflut]] de Südweste vun Holland iwwerschwemmt, 1800 Leit sinn dobäi ëm d'Liewe komm. Holland ass och e Grënnungsmember vun der [[Benelux]]-Wirtschaftsunioun (zanter 1944 geplangt, den 3. Februar 1958 festgeluecht an den 1. November [[1960]] a Kraaft getrueden). 1980 ass d'[[Beatrix vun Holland|Beatrix]] Kinnigin ginn, nodeem hir Mamm [[Juliana vun Holland|Juliana]] mat 71 Joer ofgedankt huet. Den [[30. Abrëll]] [[2013]] huet d'Beatrix ofgedankt. Hiere Bouf [[Willem-Alexander vun Holland|Willem-Alexander]] gouf neie Kinnek. D'Hollänner hu sech den 1. Juni 2005 mat enger grousser Majoritéit vun 61,6&nbsp;% géint de [[Vertrag iwwer eng europäesch Verfassung fir Europa]] ausgesprach. == Kuckt och == * [[Regioun Holland]] * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{nl}} [http://www.overheid.nl/ www.overheid.nl] Portal vum hollännesche Staat {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Provënzen an Holland}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Holland| ]] c1m42kllpaga4njiykgnxp92dqd7bvm 2689723 2689400 2026-08-07T08:49:00Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689723 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width: 100%; font-size: 95%; border-bottom-style: solid; margin-bottom: 1em; position:relative;" | style="width: 25px; vertical-align: middle;" | [[Fichier:Disambig.svg|25px]] | Dësen Artikel beschäftegt sech mam Land Holland ([[däitsch|dt.]]: Niederlande). Fir aner Bedeitunge, kuckt wgl. [[Holland (Homonymie)]] |} {{Infobox Land | Numm = Nederland (Koninkrijk der Nederlanden) | Fändel = Flag of the Netherlands.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Holland | Wopen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Holland | National Devise = Je Maintiendrai | Kaart= EU-Netherlands.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch]], [[Westfrisesch]] an der [[Provënz Frisland]], [[Englesch]] op [[Saba]] a [[Sint Eustatius]], [[Papiamento]] op [[Bonaire]]. | Haaptstad = [[Amsterdam]]<br>(Regierungssëtz: [[Den Haag]]) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 41.543 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 18,41 | Bevëlkerung = 18.045.532 (1-1-2025)<ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 CBS: StatLine]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 434 | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]]<br>[[23. Mee]] [[1568]] (ausgeruff)<br>[[30. Januar]] [[1648]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[27. Abrëll]] | Nationalhymn = [[Het Wilhelmus]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/1e/NetherlandsX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.nl]] | Telefonsprefix = +31 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Map provinces Netherlands-de.svg|thumb|Provënz Kaart]] [[Fichier:Provincies relief 1440px.png|thumb|Héicht Kaart]] '''Holland''' ass den europäeschen Deel vum '''Kinnekräich vun den Nidderlanden''', dat nieft Holland nach aus den dräi Iwwerséigebidder [[Curaçao]], [[Sint Maarten]] an [[Aruba]] besteet. D'Iwwerséigebidder [[Bonaire]], [[Saba]] a [[Sint Eustatius]] gehéieren zu Holland. An der Ëmgangssprooch ass mat ''Holland'' dacks - och hei - dat ganzt Kinnekräich gemengt. Holland ass eng parlamentaresch Demokratie ënner engem konstitutionelle Monarch, am Nordweste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Et ass am Norden a Weste vum [[Nordmier]] begrenzt, am Süde vun der [[Belsch]] an am Oste vun [[Däitschland]]. Et ass ee vun den am dichtste besidelte Staate vun der Welt. == Geographie == Holland huet eng Fläch vun 41.543&nbsp;km², dovunner 33.647&nbsp;km² Land a 7.896&nbsp;km² Waasser.<ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> Ongeféier d'Hallschent vum Land läit op enger Héicht vu manner wéi engem Meter iwwer dem [[Mieresspigel]] a ronn ee Véirel drënner. Déi flaach Gebidder ginn an der Reegel duerch Däicher virun de Stierm mat héije Wellen (Stuermfluten) geschützt. Zesummen hu si eng Längt vu ronn 3.000&nbsp;km. Den héchste Punkt vum Festland, de [[Vaalserberg]], ganz am Süden am [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck|Dräilännereck mat Däitschland an der Belsch]], läit 322,50&nbsp;m iwwer dem [[Peegel vun Amsterdam|Amsterdamer Peegel]]. Grouss Deeler vun Holland, wéi z.&nbsp;B. bal déi ganz [[Provënz Flevoland]], goufen dem Mier ofgeknäppt an urbar gemaach. Dës nennt ee [[Polder]] oder [[Koog]]. Ongeféier ee Fënneftel vun der Landesfläch besteet aus Waasser. D'[[IJsselmeer]] mécht dovun de gréissten Deel aus; et ass eng fréier Bucht am [[Nordmier]] mam Numm [[Zuiderzee]], déi 1932 mat engem 29&nbsp;km laangen [[Däich]] agepoldert gouf. Déi wichtegst Flëss an Holland sinn de [[Rhäin]], de [[Waal]] (eigentlech een Aarm vum Rhäin), d'[[Meuse (Floss)|Meuse]] an d'[[Schelde]]. Si bilden zesummen ee risegen [[Delta]] a fléissen haaptsächlech an Ost-West-Richtung an d'Nordmier. De Rhäin an d'Meuse schneiden d'Land praktesch horizontal an zwéin ongläich Deeler. <div style="clear:left"></div> Holland ass an zwielef Provënzen agedeelt: {| | Norden * [[Provënz Drenthe|Drenthe]] * [[Provënz Frisland|Frisland]] * [[Provënz Groningen|Groningen]] | Osten * [[Provënz Flevoland|Flevoland]] * [[Provënz Gelderland|Gelderland]] * [[Provënz Overijssel|Overijssel]] | Süden * [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] * [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] * [[Provënz Zeeland|Zeeland]] | Westen * [[Provënz Nordholland|Nordholland]] * [[Provënz Südholland|Südholland]] * [[Provënz Utrecht|Utrecht]] |} Kuckt och: [[Hollännesch Provënzen]] {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=5 | Gréisst Gemengen<ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow Ranglijst van het aantal inwoners per gemeente in Nederland], AlleCijfers</ref> |- ! Nr. !! Gemeng !! Awunner <br> (2026) !! Provënz !! Agglomeratioun |- | 1 || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || [[Randstad]] |- | 2 || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 3 || [[Den Haag]] || 569.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 4 || [[Utrecht]] || 378.000 || [[Provënz Utrecht|Utrecht]] || Randstad |- | 5 || [[Eindhoven]] || 250.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 6 || [[Groningen]] || 245.000 || [[Provënz Groningen|Groningen]] || |- | 7 || [[Almere]] || 233.000 || [[Provënz Flevoland|Flevoland]] || Randstad |- | 8 || [[Tilburg]] || 231.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 9 || [[Breda]] || 190.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 10 || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 11 || [[Arnhem]] || 172.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 12 || [[Apeldoorn]] || 169.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 13 || [[Haarlem]] || 169.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 14 || [[Haarlemmermeer]] || 167.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 15 || [[Zaanstad]] || 165.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || Randstad |- | 16 || [[Amersfoort]] || 164.000 || [[Provënz Utrecht|Utrecht]] || Randstad |- | 17 || [[Enschede]] || 163.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 18 || [['s-Hertogenbosch]] || 162.000 || [[Provënz Nordbrabant|Nordbrabant]] || |- | 19 || [[Zwolle]] || 134.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 20 || [[Zoetermeer]] || 131.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 21 || [[Leiden]] || 130.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 22 || [[Leeuwarden]] || 130.000 || [[Provënz Frisland|Frisland]] || |- | 23 || [[Maastricht]] || 126.000 || [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] || |- | 24 || [[Ede (Holland)|Ede]] || 125.000 || [[Provënz Gelderland|Gelderland]] || |- | 25 || [[Dordrecht]] || 123.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 26 || [[Westland]] || 119.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 27 || [[Alphen aan den Rijn]] || 117.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 28 || [[Alkmaar]] || 113.000 || [[Provënz Nordholland|Nordholland]] || |- | 29 || [[Delft]] || 110.000 || [[Provënz Südholland|Südholland]] || Randstad |- | 30 || [[Emmen (Holland)|Emmen]] || 110.000 || [[Provënz Drenthe|Drenthe]] || |- | 31 || [[Deventer]] || 105.000 || [[Provënz Overijssel|Overijssel]] || |- | 32 || [[Venlo]] || 104.000 || [[Provënz Limburg (Holland)|Limburg]] || |- |} == Bevëlkerung == Holland zielt mat ongeféier 434 Awunner pro Quadratkilometer zu den am dichtste besidelte Staate vun der Welt (als Vergläich: [[Nordrhein-Westfalen]] 530, [[Däitschland]] 231, [[Monaco]] 16.923, [[Namibia]] 2,4)<ref>''Fischer Weltalmanach 2006. Zahlen, Daten, Fakten''. Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-596-72006-0; S. 334,117,126,321,325</ref>. Am Januar 2025 hat Holland 18.046.000 Awunner, dovun huet ongeféier d'Hallschent an der ''[[Randstad]]'', dem dicht bevëlkerte Weste vum Land, gewunnt. [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]] ass déi offiziell Sprooch am ganze Staat, och wann et an dëser Bezéiung keng gesetzlech Bestëmmunge gëtt. An der [[Provënz Frisland]] ass zousätzlech dat staark änlecht [[Westfrisesch]]t d'Verwaltungssprooch. Donieft gëtt et [[hollännesch Dialekter|Dialekter]]. An den Iwwerséigebidder vun Holland (an der Karibik) ass Hollännesch déi offiziell Sprooch, nieft [[Papiamento]] oder [[Englesch]]. Eng vum Hollänneschen ofgeleet Sprooch ass d'[[Afrikaans]] a [[Südafrika]]. D'Hollänner si statistesch gesinn déi gréisst Leit vun der Welt, mat engem Duerchschnëtt vun 1.83&nbsp;m (Männer) a 1.72&nbsp;m (Fraen). == Relioun == [[Fichier:Nederlandgodsdienst1849-de.PNG|thumb|Reliounsverhältnes an Holland, 1849]] Déi wichtegst Relioune sinn, opgrond vu statistesche Fuerschunge vun der Zentral fir Statistik (2021): * 18&nbsp;% [[Katholizismus|Katholicken]] * 14&nbsp;% [[Protestantismus|Protestanten]] (reforméiert, alreforméiert a lutherianesch) * 11&nbsp;% aner Reliounen (5&nbsp;% [[Islam|Moslemen]], [[Hinduismus|Hinduen]], [[Buddhismus|Buddhisten]], [[Juddentum|Judden]], Aner Kierchen,) * 58&nbsp;% ouni Konfessioun Der Zuel vu Memberen no (Stand: 31.12.2005) sinn déi zwou gréisst Kierchen déi [[Kathoulesch Kierch an Holland|Réimesch-kathoulesch Kierch an Holland]] (4,4 Millioune Memberen, 27&nbsp;% vun der Bevëlkerung) an d'[[Protestantesch Kierch an Holland]] (''Protestantse Kerk in Nederland'', PKN) (1,9 Millioune Memberen, 12&nbsp;% vun der Bevëlkerung). Déi aner Kierche sinn däitlech méi kleng a stellen all manner wéi ee Prozent vun der ganzer Populatioun duer. Bis an d'1960er Jore war d'Majoritéit vun der Bevëlkerung (55-60&nbsp;%) protestantesch, wat hei virun allem [[Calvinismus|calvinistesch]] bedeit. Eng grouss Minoritéit (bis 40&nbsp;%) war kathoulesch. De Norden a Weste vum Land ass traditiounsgeméiss protestantesch, wärend am Süden an Osten d'Katholicken op der éischter Plaz sinn. An der Mëtt vum Land gëtt et de sougenannte ''Bijbelbelt'' (Bibelceinture) mat engem méi héijen Undeel vu strenggleewege Calvinisten. == Wirtschaft == === Allgemenges === Holland huet e liberale Wirtschaftssystem, dee gutt funktionéiert. Zanter den [[1980er]] Joren, sou gëtt allgemeng behaapt, huet d'Regierung manner an d'Wirtschaft agegraff. Et stëmmt awer datt d'Salariat sech op d'Awierkung vun der Regierung, a senge Lounfuerderungen zeréckgehalen huet. D'Aarbechtslosequot ass relativ kleng, allerdéngs gëtt et wéinst hirem System vun Aarbechtsonfäegkeetsversécherung eng net onbedeitend verstoppt Aarbechtslosegkeet. Bei der industrieller Produktioun dominéieren d'[[Liewensmëttel]]- an d'[[cheemesch Industrie]], d'[[Pëtrol]]sraffinerien an d'Produktioun vun elektreschen Apparater. Laang viru sengen europäeschen Nopere war d'Land ëm en equilibréierte Budget beméit an huet mat Succès d'Stagnatioun um Aarbechtsmaart verhënnert. Déi modern a staark technesch entwéckelt [[Landwirtschaft]] ass aussergewéinlech [[Produktivitéit|produktiv]]: nieft [[Weess]]-, [[Geméis]]-, [[Uebst]]- a[[Schnëttblummen]]ubau - d'[[Tulpen]]ziichterei huet souguer d'Geschicht vum Land beaflosst - gëtt d'Mëllech- an d'Véiwirtschaft staark bedriwwen. Si liwwert de Kéis, e wichtegt Exportprodukt vun Holland. Holland ass, no den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a [[Frankräich]], weltwäit den drëttgréissten Exportateur vu landwirtschaftleche Produkter. Als Matgrënner vun der [[Euro]]-Zon huet Holland seng Wärung, de [[Gulden]], den [[1. Januar]] [[1999]] an de Bankgeschäfter duerch den Euro ergänzt. Dräi Joer méi spéit, den 1. Januar [[2002]], koumen d'Euromënzen a -Schäiner an Ëmlaf. Am Verglach mam [[Bruttoinlandsprodukt]] vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ass de Kafkraaftindex an Holland 26&nbsp;% méi héich. <!--=== Naturressourcen === Die Niederlande verfügen über [[Erdgas]]lager, aus denen nahe [[Groningen]] sowie in der südlichen [[Nordsee]] in großem Maßstab gefördert wird. [[1996]] wurden 75,8 [[Milliarde|Mrd.]] m³ (nach [[BP (Konzern)|BP]]) gefördert. Damit stehen die Niederlande im Ländervergleich bei der [[Erdgasförderung]] auf Platz fünf, nach [[Russland]] (561,1 Mrd. m³), [[Vereinigte Staaten|USA]] (546,9 Mrd. m³), [[Kanada]] (153,0 Mrd. m³) und [[Vereinigtes Königreich|Großbritannien]] (84,6 Mrd. m³). Weiterhin gibt es an der [[Emsland|emsländischen]] Grenze kleinere [[Erdöl]]reserven und größere [[Speisesalz|Salzlagerstätten]] bei [[Delfzijl]] und [[Hengelo]]. Abgesehen von [[Torf]] (u.&nbsp;a. im [[Bourtanger Moor]]) verfügen die Niederlande über keine weiteren nennenswerten [[Bodenschatz|Bodenschätze]].--> === Staatsausgaben === Tëscht [[1992]] an [[2005]] war den Undeel vun de Staatsausgabe fir * de [[Gesondheetssystem]] bei 31&nbsp;% * d'[[Educatiounswiesen]] bei 17&nbsp;% * d'[[Arméi]] bei 2,7&nbsp;% == Kultur == === Feierdeeg === [[Fichier:Queen's day 2004 Queen greeting.jpg|thumb|Kinnigin Beatrix um Koninginnedag]] {| class="prettytable" |-style="background:#efefef;" !| Datum|| Numm|| Lëtzebuerger Numm|| Bemierkungen |- | [[1. Januar]] || ''Nieuwjaar''|| [[Neijor]] |- | [[Mäerz]]/ [[Abrëll]] || ''Pasen'' || [[Ouschteren]] || [[Karfreideg]] (''Goede vrijdag '' ; hei an do fräien Dag), Ouschtersonndeg an Ouschterméindeg |- | [[27. Abrëll]] || ''Koningsdag '' || Kinneksdag | Gebuertsdag vum Kinnek Willem-Alexander): [[Nationalfeierdag]] (zënter 2014) |- | [[4. Mee]] || ''Dodenherdenking '' || Dag vun den Doudegen | Gedenkdag un déi déi am Krich gefall si (kee fräien Dag) |- | [[5. Mee]] || ''Bevrijdingsdag'' ||Liberatiounsdag |Erënnerung un d'Befreiung vun der däitscher Besatzung, ''dag van de vrijheid'' (fir munnech e fräien Dag) |- | 40 Deeg no Ouschteren || ''Hemelvaartsdag'' | [[Christi Himmelfaart]] || |- |7 Wochen no Ouschteren || ''Pinksteren'' || [[Päischten]] || Päischtsonndeg a Päischtméindeg |- |[[5. Dezember]] || ''Sinterklaasavond'' oder ''Pakjesavond '' ||[[Niklosowend]] | (kee fräien Dag), den Dag, wou d'Kanner Geschenker kréien |- | [[25. Dezember|25.]] und [[26. Dezember]] | ''Kerstmis'' ||[[Chrëschtdag]] ||1. an 2. Chrëschtfeierdag |- |[[31. Dezember]]|| ''Oudejaar(sdag)'' || [[Silvester]] || (kee fräien Dag) |} === Molerei === [[Fichier:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|thumb| [[Vincent van Gogh|Van Gogh]] „ Sonneblummen “]] Vill weltberüümt Moler waren Hollänner. Ee vun de bekanntste Kënschtler ass den [[Hieronymus Bosch]]. An der Glanzzäit vun der Republik am [[17. Joerhonnert]], am sougenannte Gëllenen Zäitalter hu grouss Kënschtler do gelieft an hir bedeitend Wierker geschaf, wéi de [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Vermeer]], [[Frans Hals]], [[Carel Fabritius]], [[Gerard Dou]], [[Paulus Potter]], [[Jacob Izaaksoon van Ruisdael]] oder [[Jan Steen]]. Berüümt Moler a spéideren Epoche waren ë.&nbsp;a. de [[Vincent van Gogh]] an de [[Piet Mondrian]]. Den [[M. C. Escher]] ass e bekannte Graphiker. === Architektur === Hollännesch Architekten hunn d'Architektur vum 20. Joerhonnert staark beaflosst. Et verdéngen an deem Zesummenhang ernimmt ze ginn: [[Hendrik Petrus Berlage]] d'Architekte vum [[De Stijl|De-Stijl]]-Grupp ([[Robert van't Hoff]], [[Jacobus Johannes Pieter Oud]], [[Gerrit Rietveld]]). De [[Johannes Duiker]] war e Vertrieder vum [[Neit Bauen|Neie Bauen]]. Déi sougenannt [[Amsterdamer Schoul (Architektur)|Amsterdamer Schoul]] ëm de [[Michel de Klerk]] huet eng wichteg Kontributioun am Hibléck op eng expressionistesch Architektur geleescht. === Wëssenschaft an Technologie === Aus Holland stamen: [[Erasmus vu Rotterdam]], [[Baruch Spinoza]], [[Christiaan Huygens]] an [[Antoni van Leeuwenhoek]]. De [[René Descartes]] huet laang an Holland gelieft an do e groussen Deel vu senge Schrëfte geschaf. Eng ganz Rei vu verfollegte Wëssenschaftler hu rezent an Holland Asyl fonnt an och nei Wierkungsméiglechkeeten. Zu [[Noordwijk]] huet d'''[[European Space Agency]]'' hire Sëtz. === Literatur === Am „[[Gëllent Zäitalter (Holland)|Gëllenen Zeitalter]]“ (''Gouden Eeuw'') ass, nieft der Molerei och d'Literatur opgeblitt: als bekannt Vertrieder sollten de [[Joost van den Vondel]] a [[Pieter Corneliszoon Hooft]] ernimmt ginn. Wärend der däitscher Besatzung (1940–1945) huet d'[[Anne Frank]] zu Amsterdam hiert weltbekannt [[Tagebuch der Anne Frank|Tagebuch]] geschriwwen. Als déi dräi wichtegst Auteuren aus der 2. Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] ginn den [[Harry Mulisch]] ("Die Entdeckung des Himmels", och verfilmt), de [[W. F. Hermans]] an de [[Gerard Reve]] ugekuckt. === Musek === Wann d'hollännesch klassesch Musek laang net de selwechten Niveau wéi an anere westlechen europäesche Länner erreecht huet, dann huet sech dach géint d'Enn vum [[19. Joerhonnert]] an Holland e méi staarke Professionalismus duerchgesat a vill Orchesteren a Museksensemble sinn entstanen. Grouss hollännesch Komponisten aus der Zäit ëm 1800 ware beispillsweis deen an Däitschland gebuerene [[Johann Wilhelm Wilms]] an och de [[Carolus Antonius Fodor]], déi sech allen zwéin no der Wiener klassescher Musek orientéiert hunn. Am 19. Joerhonnert hat déi däitsch Romantik e groussen Afloss op déi hollännesch Musek. De [[Bernard Zweers]] huet als éischte versicht, enger spezifesch hollännescher Musek zum Duerchbroch ze verhëllefen. Anerer si sengem Beispill gefollegt, wéi de [[Julius Röntgen]] an den [[Alphons Diepenbrock]]. Wichteg [[Komponist]]en am 20. Joerhonnert sinn: [[Willem Pijper]], [[Mathijs Vermeulen]], [[Louis Andriessen]], [[Otto Ketting]], [[Ton de Leeuw]], [[Theo Loevendie]], [[Misha Mengelberg]], [[Tristan Keuris]] a [[Klaas de Vries]]. Den all Joer organiséierten [[North Sea Jazz Festival]] zu [[Den Haag]] gehéiert weltwäit zu de wichtegsten Jazz-Events. == Geschicht == No der Opdeelung vum [[Frankeräich]] hunn déi "nidderech Länner" (niederen Lande) zum ostfränkesche Kinnekräich (Regnum Teutonicae) an duerno zum [[Hellegt Réimescht Räich|Hellege Réimesche Räich]] gehéiert. Ënner dem Keeser [[Karl V. (HRR)|Karl V.]], dee gläichzäiteg [[Spuenien|spuenesche]] Kinnek war, gouf d'Land a [[siwwenzéng Provënzen]] opgespléckt an huet och déi haiteg Belsch a Lëtzebuerg, mat Ausnam vum [[Fürstenbistum Léck]], an Deeler vun Nordfrankräich a Westdäitschland abegraff. De 15./16. Juli [[1572]] koumen d'Vertrieder vun de meeschte Stied vum haitegen Holland zu [[Dordrecht]] (am Gebai „Het Hof“) zesummen an hunn hir Onofhängegkeet vu Spuenien decidéiert. Si hunn de [[Wëllem vun Oranien]] zu hirem Spriecher gemaach. No der definitiver Onofhängegkeetserklärung vun de siwen nërdleche Provënzen (Allianz vun Utrecht) vum [[23. Januar]] [[1579]] am [[Achtzegjärege Krich]] géint de spueneschen Habsburger, deen duerno koum, gouf déi formell Onofhängegkeet vu [[Spuenien]] am [[Westfälesche Fridden|Fridde vu Münster]] de [[15. Mee]] 1648 bekräftegt. Deen Datum gëtt als Gebuertsstonn vun Holland vun haut betruecht. Duerno huet Holland oder („de nederen duitsche landen”) sech als [[Republik vun de Siwe Vereenegte Provënzen]] zu enger vun de gréisste Séi- a Wirtschaftsmuechte vum [[17. Joerhonnert]] entwéckelt. An där Zäit goufe [[Kolonie]]n an Handelspaarten op der ganzer Welt opgeriicht. Bekannt ass d'Grënnung vun Nei Amsterdam (''Nieuw Amsterdam''), dat spéider an "[[New York City|New York]]" ëmgedeeft ginn ass. An Asien hunn d'Hollänner hiert Kolonialräich Nidderlännesch-Indien (''Nederlands-Indië'') dat haitegt [[Indonesien]], opgebaut, dat am Dezember 1949 onofhängeg ginn ass. Och am nordëstleche Südamerika ([[Surinam]]) an an der [[Karibik]] sinn [[Hollännesch Kolonien]]: [[Aruba]], [[Bonaire]], [[Curaçao]], [[Saba (Insel)|Saba]], [[Sint Eustatius]] a [[Saint-Martin (Insel)|Sint Maarten]] entstanen; déi Inselen, [[Aruba]] a d'[[Nidderlännesch Antillen]] (déi fënnef aner Inselen), bilden haut een autonomen Deel vun der hollännescher Monarchie. Dat ass de Grond, firwat dat hollännescht Kinnekräich ''(„Koninkrijk der Nederlanden“)'' offiziell aus dräi Deeler besteet: Holland, [[Aruba]] an d'[[Hollännesch Antillen]]. [[1796]] gouf mat franséischer Hëllef d'[[Batavesch Republik]] (benannt nom germanesche Stamm vun de [[Bataver]], deen dat Gebitt tëscht dem [[Rhäin]] an der [[Meuse (Floss)|Meuse]] fir d'éischt besidelt hat) gegrënnt. [[1806]] huet den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon I.]] doraus d'[[Kinnekräich Holland]] gemaach, dat e sengem Brudder [[Louis Bonaparte|Louis]], uvertraut huet. Ënner dem Kinnek Louis sinn eng Partie wichteg Reformen oder Innovatiounen an Holland agefouert ginn. Wéinst ë. a. der Kontinentalblockad, déi vun den Hollänner nëmme schwéier bis widderwëlleg agehale gouf, gouf Holland 1810 an dat franséischt Keeserräich integréiert an deemno direkt vum Napoleon regéiert. Nom Napoleon I. senger éischter Ofdankung 1814 koum et zu engem Iwwergangsregimm, an deem de Prënz [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem vun Oranien-Nassau]] kloer seng Pretentiounen als zukünftegen Herrscher ausgedréckt huet. No der definitiver Nidderlag vum Napoléon I. an der [[Schluecht vu Waterloo]], huet de [[Wiener Kongress]] [[1815]] aus den hollänneschen a südnidderlänneschen oder [[Belsch (Semantik)|"belsche"]] Provënzen [[1815]] d'[[Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden|Kinnekräich vun de Vereenegten Nidderlanden]] gemaach. Domat sinn déi verschidden Deeler vun den ursprénglechen Nidderlanden am politesche Sënn (an der Haaptsaach déi fréier [[Siwwenzéng Provënzen]]) nees zesummekomm. Éischte Kinnek gouf de [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] aus dem Haus [[Haus Oranien-Nassau|Oranien-Nassau]]. De Süde gouf no der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]] vun [[1830]] als [[Belsch|belscht Kinnekräich]] onofhängeg, eng Onofhängegkeet, déi allerdéngs eréischt [[1838]] vum Wëllem I. unerkannt an [[1839]] am [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] definitiv verankert gouf. Den hollännesche Kinnek war gläichzäiteg, als Prënz vun Oranien-Nassau, Groussherzog vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], wou d'[[Lex Salica]] (no där keng weiblech Persoun op den Troun duerft kommen) gegollt huet. Wéi de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]] bei sengem Doud [[1890]] nëmmen eng Duechter (d'Kinnigin [[Wilhelmina vun Holland|Wilhelmina]]) hannerlooss huet, ass de Lëtzebuerger Troun, nom [[Nassauer Familljepakt]], un déi aner Linn am [[Haus Nassau Weilburg|Haus Nassau]], um Wëllem säi [[Koseng]] [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolf vun Nassau]] iwwergaangen. Am [[Éischte Weltkrich]] war Holland offiziell neutral. Seng Truppe blouwen awer bis zum Enn vum Krich mobiliséiert. Wéi dunn den Däitsche Keeser [[Wilhelm II. vun Daïtschland|Wilhelm II.]] huet missen ofdanken, ass en an Holland an den Exil gaangen. D'Hollänner hunn en och net ausgeliwwert, wéi verschidde Staaten (z.&nbsp;B. Frankräich) hie wéinst Krichsverbrieche vun der däitscher Soldateska wollte viru Geriicht stellen. Och am [[Zweete Weltkrich]] huet d'hollännesch Regierung am Ufank probéiert, sech neutral ze verhalen. Den [[Adolf Hitler|Hitler]] ass awer an Holland agefall, fir Frankräich vum Norden aus z'iwwerfalen a sou d'[[Maginot-Linn]] z'ëmgoen. Nodeem d'hollännesch Arméi sech dräi Deeg laang gewiert hat, hunn déi däitsch Truppen de 14. Mee 1940 Holland gezwongen, opzeginn. Dat schrecklecht Bombardement vu [[Rotterdam]] an d'Drohung och grad sou mat dem zéi verdeedegten [[Utrecht]] ze verfueren, hat dofir den Ausschlag ginn. D'kinneklech Famill war an deem Moment schonn an England an den Exil gaangen. Vun do u blouf Holland vun der [[Wehrmacht]] besat. D'[[Nationaal-Socialistische Beweging]] (NSB) ënner dem [[Anton Adriaan Mussert]] huet mat den däitsche Besatzungstruppe kollaboréiert, huet awer kee signifikanten Aflooss erreecht, net bei der Bevëlkerung an och net bei de Besatzungsautoritéiten. Allerdéngs hate sech 60.000 Hollänner fräiwëlleg bei d'[[Waffen-SS]] gemellt, de stäerksten auslännesche Kontigent vun der Waffen-SS. No der däitscher Invasioun ass et mat der [[Juddeverfollgung]] lassgaangen. De [[Februarstreik]] 1941 géint d'Deportatioune gouf am Blutt ersoff. Vun den 160.000 Judden an Holland hunn der nëmmen 30.000 d'Enn vum Krich iwwerlieft. Symbol fir d'Juddeverfollgung ass de Fall vun der [[Anne Frank]]. Den 11. Januar 1942 huet Japan d'hollännescht Ostindien (haut [[Indonesien]]) iwwerfall. D'Hollänner hunn den 1. Mäerz 1942 kapituléiert. De südlechen Deel vun Holland gouf an der zweeter Hallschent vun [[1944]] vun den Alliéierten Truppen op hirem Virmarsch befreit; den Norde vum Land awer eréischt géint d'Krichsenn. Direkt no senger Befreiung vun der japanescher Besatzung (17. August 1945) huet dat hollännescht Ostindie sech onofhängeg erkläert a sech den Numm [[Indonesien]] ginn. D'hollännesch Truppen hunn zwar probéiert, dat ze verhënneren, hunn awer schliisslech de 27. Dezember 1949, no haarde Kämpf, Indonesien och formal an d'Onofhängegkeet entlooss. 1952 huet Holland zesumme mat [[Frankräich]], [[Däitschland]], [[Italien]], der Belsch a Lëtzebuerg d'[[CECA|Europäesch Communautéit fir Kuel a Stol]] (an domat déi spéider [[Europäesch Unioun]]) gegrënnt. Et zielt och zu de Grënnungsmembere vun der [[NATO]]. Am [[Februar]] [[1953]] huet eng [[Stuermflut]] de Südweste vun Holland iwwerschwemmt, 1800 Leit sinn dobäi ëm d'Liewe komm. Holland ass och e Grënnungsmember vun der [[Benelux]]-Wirtschaftsunioun (zanter 1944 geplangt, den 3. Februar 1958 festgeluecht an den 1. November [[1960]] a Kraaft getrueden). 1980 ass d'[[Beatrix vun Holland|Beatrix]] Kinnigin ginn, nodeem hir Mamm [[Juliana vun Holland|Juliana]] mat 71 Joer ofgedankt huet. Den [[30. Abrëll]] [[2013]] huet d'Beatrix ofgedankt. Hiere Bouf [[Willem-Alexander vun Holland|Willem-Alexander]] gouf neie Kinnek. D'Hollänner hu sech den 1. Juni 2005 mat enger grousser Majoritéit vun 61,6&nbsp;% géint de [[Vertrag iwwer eng europäesch Verfassung fir Europa]] ausgesprach. == Kuckt och == * [[Regioun Holland]] * [[Benelux]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{nl}} [http://www.overheid.nl/ www.overheid.nl] Portal vum hollännesche Staat {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Provënzen an Holland}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Holland| ]] 5733hnan2fm1szea12kwligjvjfls1x 0 13376 2689485 2681838 2026-08-07T08:39:49Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689485 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Scotland {{small|(Englesch / Scots)}}<br>Alba {{small|(Schottesch-Gällesch)}} | Fändel = Flag of Scotland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Schottland | Wopen = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Schottland | National Devise = | Kaart= Scotland in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]), [[Schottesch-Gälesch]], [[Scots]] | Haaptstad = [[Edinburgh]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Deel vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] | Regierungschef Titel = [[Éischte Minister]] | Regierungschef = [[Humza Yousaf]] | Total Fläch= 78 772<ref>Quell: [http://www.scotland.org/about/fact-file/physical/index.html scotland.org] (Juni 2008)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 5 062 011<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung 2001<br>Quell: [http://www.scrol.gov.uk/scrol/browser/profile.jsp?profile=Population&mainArea=&mainLevel= scrol.gov.uk] (''SCROL, Scotland's Census Results OnLine'')</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 64,3 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.uk]] | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = Scotland topographic map-en.svg | Extra Bild2 = }} '''Schottland''' ([[Englesch]] / [[Scots]]: ''Scotland'', [[Schottesch-Gälesch]]: ''Alba'') ass eent vun de véier Länner vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland]]. Schottland zitt sech iwwer de ganzen nërdlechen Drëttel vun der [[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannien]] a grenzt am Süden un [[England]]. == Geographie == [[Fichier:BenNevis2005.jpg|thumb|left|200px|De [[Ben Nevis]]]] Schottland gëtt an dräi geographesch Regiounen agedeelt. Et sinn dat vun Norden no Süden: d'[[Highlands]], de [[Central Belt]] an d'[[Southern Uplands]]. De Central Belt an d'Southern Uplands ginn dacks ënner dem Begrëff [[Lowlands]] zesummegegraff. ''Lowlands'' ass keng strikt topographesch Kategorie, mä éischter en historesch-kulturellen Terme mat deem gemenkerhand alles gemengt gëtt wat net zu den Highlands gehéiert. Déi südlech geleeën, méi liicht zougänglech ''Lowlands'' hu vis-à-vis vum traditionelle gäleschen Héichland méi en [[England|englesche]] Cachet. Dat erkläert och munnech kulturell Ënnerscheeder tëscht den zwou schottesche Regiounen.<ref>Op [[Schottesch-Gälesch]] heeschen d'Lowlands ''a' Ghalldachd'' wat een op Lëtzebuergesch mat "net-gälesch Regioun" iwwersetze kann. Dat wat zum Lowland gerechent gëtt oder och net, variéiert jee no Kontext.</ref> Mat sengen 1.344 Meter ass de [[Ben Nevis]] bei [[Fort William (Schottland)|Fort William]] net nëmmen den héchste Bierg vu Schottland, mä och vun de [[Brittesch Inselen|britteschen Inselen]] iwwerhaapt. Hie gehéiert zu de sougenannte [[Munro (Bierg)|Munrobierger]]. Zu Schottland gehéieren och ronn 800 Inselen (130 dovu si bewunnt). Déi gréisst Inselgruppe sinn d'[[Bannenzeg Hebriden|bannenzeg]] an d'[[bausseg Hebriden]] nordwestlech vun der schottescher Küst an d'[[Orkney]]inselen am Norden. Nordëstlech vun Orkney an nëmmen 280&nbsp;km vun de [[Faröer]] ewech, leien d'[[Shetlandinseln]], den nërdlechsten Deel vum Vereenegte Kinnekräich. == Bevëlkerung == D'[[Schotten|Schotte]] stamen, ethnesch gesinn, vun den [[Angelsachsen]], [[Kelten]] a [[Skandinavien|Skandinavier]] of. Déi meescht schwätzen [[Englesch]] oder ''Lowland''. Eng Minoritéit, haaptsächlech op de westlechen Inselen zu Irland zou, schwätzt nach [[Schottesch-Gälesch|schottesch Gälesch]]. Virun der Vereenegung mat England am Joer [[1707]] gouf Lowland [[Scots]] um Gericht an am schottesche Parlament geschwat. Gutt zwee Drëttel vun de Schotte wunnen am [[Central Belt]], d'Géigend tëscht de Groussstied [[Edinburgh]] a [[Glasgow]]. == Schottesch Kierch == Vgl. [[John Knox]]! == Ekonomie == === Wärung === A Schottland gëllt d'brittescht [[Pond Sterling|Pond]]. D<nowiki>'</nowiki>''Bank of Scotland'', d<nowiki>'</nowiki>''Royal Bank of Scotland'', béid zu Edinburgh, an d'''Clydesdale Bank'' zu Glasgow, ginn eege schottesch Schäiner eraus. Et gëtt Schwieregkeeten, fir déi 1-Pond-Schäiner an England lass ze ginn, well et do keng 1-Pond-Schäiner gëtt. == Kuckt och == * [[Schottescht Parlament]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.scotland.org/ scotland.org] Offiziell Portalsäit vu Schottland * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080516045815/http://www.scotland.gov.uk/ scotland.gov.uk] Offiziell Websäit vun der schottescher Regierung * {{en}} [http://www.scottish.parliament.uk/ scottish.parliament.uk] Offiziell Websäit vum schottesche Parlament {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Schottland| ]] hehwt3ii3oa2agibveqltk11yjflez9 2689635 2689485 2026-08-07T08:44:42Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689635 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Scotland {{small|(Englesch / Scots)}}<br>Alba {{small|(Schottesch-Gällesch)}} | Fändel = Flag of Scotland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Schottland | Wopen = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Schottland | National Devise = | Kaart= Scotland in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]), [[Schottesch-Gälesch]], [[Scots]] | Haaptstad = [[Edinburgh]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Deel vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Éischte Minister]] | Regierungschef = [[Humza Yousaf]] | Total Fläch= 78 772<ref>Quell: [http://www.scotland.org/about/fact-file/physical/index.html scotland.org] (Juni 2008)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 5 062 011<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung 2001<br>Quell: [http://www.scrol.gov.uk/scrol/browser/profile.jsp?profile=Population&mainArea=&mainLevel= scrol.gov.uk] (''SCROL, Scotland's Census Results OnLine'')</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 64,3 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.uk]] | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = Scotland topographic map-en.svg | Extra Bild2 = }} '''Schottland''' ([[Englesch]] / [[Scots]]: ''Scotland'', [[Schottesch-Gälesch]]: ''Alba'') ass eent vun de véier Länner vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland]]. Schottland zitt sech iwwer de ganzen nërdlechen Drëttel vun der [[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannien]] a grenzt am Süden un [[England]]. == Geographie == [[Fichier:BenNevis2005.jpg|thumb|left|200px|De [[Ben Nevis]]]] Schottland gëtt an dräi geographesch Regiounen agedeelt. Et sinn dat vun Norden no Süden: d'[[Highlands]], de [[Central Belt]] an d'[[Southern Uplands]]. De Central Belt an d'Southern Uplands ginn dacks ënner dem Begrëff [[Lowlands]] zesummegegraff. ''Lowlands'' ass keng strikt topographesch Kategorie, mä éischter en historesch-kulturellen Terme mat deem gemenkerhand alles gemengt gëtt wat net zu den Highlands gehéiert. Déi südlech geleeën, méi liicht zougänglech ''Lowlands'' hu vis-à-vis vum traditionelle gäleschen Héichland méi en [[England|englesche]] Cachet. Dat erkläert och munnech kulturell Ënnerscheeder tëscht den zwou schottesche Regiounen.<ref>Op [[Schottesch-Gälesch]] heeschen d'Lowlands ''a' Ghalldachd'' wat een op Lëtzebuergesch mat "net-gälesch Regioun" iwwersetze kann. Dat wat zum Lowland gerechent gëtt oder och net, variéiert jee no Kontext.</ref> Mat sengen 1.344 Meter ass de [[Ben Nevis]] bei [[Fort William (Schottland)|Fort William]] net nëmmen den héchste Bierg vu Schottland, mä och vun de [[Brittesch Inselen|britteschen Inselen]] iwwerhaapt. Hie gehéiert zu de sougenannte [[Munro (Bierg)|Munrobierger]]. Zu Schottland gehéieren och ronn 800 Inselen (130 dovu si bewunnt). Déi gréisst Inselgruppe sinn d'[[Bannenzeg Hebriden|bannenzeg]] an d'[[bausseg Hebriden]] nordwestlech vun der schottescher Küst an d'[[Orkney]]inselen am Norden. Nordëstlech vun Orkney an nëmmen 280&nbsp;km vun de [[Faröer]] ewech, leien d'[[Shetlandinseln]], den nërdlechsten Deel vum Vereenegte Kinnekräich. == Bevëlkerung == D'[[Schotten|Schotte]] stamen, ethnesch gesinn, vun den [[Angelsachsen]], [[Kelten]] a [[Skandinavien|Skandinavier]] of. Déi meescht schwätzen [[Englesch]] oder ''Lowland''. Eng Minoritéit, haaptsächlech op de westlechen Inselen zu Irland zou, schwätzt nach [[Schottesch-Gälesch|schottesch Gälesch]]. Virun der Vereenegung mat England am Joer [[1707]] gouf Lowland [[Scots]] um Gericht an am schottesche Parlament geschwat. Gutt zwee Drëttel vun de Schotte wunnen am [[Central Belt]], d'Géigend tëscht de Groussstied [[Edinburgh]] a [[Glasgow]]. == Schottesch Kierch == Vgl. [[John Knox]]! == Ekonomie == === Wärung === A Schottland gëllt d'brittescht [[Pond Sterling|Pond]]. D<nowiki>'</nowiki>''Bank of Scotland'', d<nowiki>'</nowiki>''Royal Bank of Scotland'', béid zu Edinburgh, an d'''Clydesdale Bank'' zu Glasgow, ginn eege schottesch Schäiner eraus. Et gëtt Schwieregkeeten, fir déi 1-Pond-Schäiner an England lass ze ginn, well et do keng 1-Pond-Schäiner gëtt. == Kuckt och == * [[Schottescht Parlament]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.scotland.org/ scotland.org] Offiziell Portalsäit vu Schottland * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080516045815/http://www.scotland.gov.uk/ scotland.gov.uk] Offiziell Websäit vun der schottescher Regierung * {{en}} [http://www.scottish.parliament.uk/ scottish.parliament.uk] Offiziell Websäit vum schottesche Parlament {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Schottland| ]] nhln2wvzjq25wj43pvl5o2aqyegszrk 2689801 2689635 2026-08-07T08:50:54Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689801 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Scotland {{small|(Englesch / Scots)}}<br>Alba {{small|(Schottesch-Gällesch)}} | Fändel = Flag of Scotland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Schottland | Wopen = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Schottland | National Devise = | Kaart= Scotland in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]), [[Schottesch-Gälesch]], [[Scots]] | Haaptstad = [[Edinburgh]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Deel vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Humza Yousaf]] | Total Fläch= 78 772<ref>Quell: [http://www.scotland.org/about/fact-file/physical/index.html scotland.org] (Juni 2008)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 5 062 011<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung 2001<br>Quell: [http://www.scrol.gov.uk/scrol/browser/profile.jsp?profile=Population&mainArea=&mainLevel= scrol.gov.uk] (''SCROL, Scotland's Census Results OnLine'')</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 64,3 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.uk]] | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = Scotland topographic map-en.svg | Extra Bild2 = }} '''Schottland''' ([[Englesch]] / [[Scots]]: ''Scotland'', [[Schottesch-Gälesch]]: ''Alba'') ass eent vun de véier Länner vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland]]. Schottland zitt sech iwwer de ganzen nërdlechen Drëttel vun der [[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannien]] a grenzt am Süden un [[England]]. == Geographie == [[Fichier:BenNevis2005.jpg|thumb|left|200px|De [[Ben Nevis]]]] Schottland gëtt an dräi geographesch Regiounen agedeelt. Et sinn dat vun Norden no Süden: d'[[Highlands]], de [[Central Belt]] an d'[[Southern Uplands]]. De Central Belt an d'Southern Uplands ginn dacks ënner dem Begrëff [[Lowlands]] zesummegegraff. ''Lowlands'' ass keng strikt topographesch Kategorie, mä éischter en historesch-kulturellen Terme mat deem gemenkerhand alles gemengt gëtt wat net zu den Highlands gehéiert. Déi südlech geleeën, méi liicht zougänglech ''Lowlands'' hu vis-à-vis vum traditionelle gäleschen Héichland méi en [[England|englesche]] Cachet. Dat erkläert och munnech kulturell Ënnerscheeder tëscht den zwou schottesche Regiounen.<ref>Op [[Schottesch-Gälesch]] heeschen d'Lowlands ''a' Ghalldachd'' wat een op Lëtzebuergesch mat "net-gälesch Regioun" iwwersetze kann. Dat wat zum Lowland gerechent gëtt oder och net, variéiert jee no Kontext.</ref> Mat sengen 1.344 Meter ass de [[Ben Nevis]] bei [[Fort William (Schottland)|Fort William]] net nëmmen den héchste Bierg vu Schottland, mä och vun de [[Brittesch Inselen|britteschen Inselen]] iwwerhaapt. Hie gehéiert zu de sougenannte [[Munro (Bierg)|Munrobierger]]. Zu Schottland gehéieren och ronn 800 Inselen (130 dovu si bewunnt). Déi gréisst Inselgruppe sinn d'[[Bannenzeg Hebriden|bannenzeg]] an d'[[bausseg Hebriden]] nordwestlech vun der schottescher Küst an d'[[Orkney]]inselen am Norden. Nordëstlech vun Orkney an nëmmen 280&nbsp;km vun de [[Faröer]] ewech, leien d'[[Shetlandinseln]], den nërdlechsten Deel vum Vereenegte Kinnekräich. == Bevëlkerung == D'[[Schotten|Schotte]] stamen, ethnesch gesinn, vun den [[Angelsachsen]], [[Kelten]] a [[Skandinavien|Skandinavier]] of. Déi meescht schwätzen [[Englesch]] oder ''Lowland''. Eng Minoritéit, haaptsächlech op de westlechen Inselen zu Irland zou, schwätzt nach [[Schottesch-Gälesch|schottesch Gälesch]]. Virun der Vereenegung mat England am Joer [[1707]] gouf Lowland [[Scots]] um Gericht an am schottesche Parlament geschwat. Gutt zwee Drëttel vun de Schotte wunnen am [[Central Belt]], d'Géigend tëscht de Groussstied [[Edinburgh]] a [[Glasgow]]. == Schottesch Kierch == Vgl. [[John Knox]]! == Ekonomie == === Wärung === A Schottland gëllt d'brittescht [[Pond Sterling|Pond]]. D<nowiki>'</nowiki>''Bank of Scotland'', d<nowiki>'</nowiki>''Royal Bank of Scotland'', béid zu Edinburgh, an d'''Clydesdale Bank'' zu Glasgow, ginn eege schottesch Schäiner eraus. Et gëtt Schwieregkeeten, fir déi 1-Pond-Schäiner an England lass ze ginn, well et do keng 1-Pond-Schäiner gëtt. == Kuckt och == * [[Schottescht Parlament]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.scotland.org/ scotland.org] Offiziell Portalsäit vu Schottland * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080516045815/http://www.scotland.gov.uk/ scotland.gov.uk] Offiziell Websäit vun der schottescher Regierung * {{en}} [http://www.scottish.parliament.uk/ scottish.parliament.uk] Offiziell Websäit vum schottesche Parlament {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Schottland| ]] cb2akfmatt5ylhm0g1dnsslvr7aeune 2689911 2689801 2026-08-07T08:54:53Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689911 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Scotland {{small|(Englesch / Scots)}}<br>Alba {{small|(Schottesch-Gällesch)}} | Fändel = Flag of Scotland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Schottland | Wopen = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Schottland | National Devise = | Kaart= Scotland in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]), [[Schottesch-Gälesch]], [[Scots]] | Haaptstad = [[Edinburgh]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Deel vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 78 772<ref>Quell: [http://www.scotland.org/about/fact-file/physical/index.html scotland.org] (Juni 2008)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 5 062 011<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung 2001<br>Quell: [http://www.scrol.gov.uk/scrol/browser/profile.jsp?profile=Population&mainArea=&mainLevel= scrol.gov.uk] (''SCROL, Scotland's Census Results OnLine'')</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 64,3 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.uk]] | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = Scotland topographic map-en.svg | Extra Bild2 = }} '''Schottland''' ([[Englesch]] / [[Scots]]: ''Scotland'', [[Schottesch-Gälesch]]: ''Alba'') ass eent vun de véier Länner vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland]]. Schottland zitt sech iwwer de ganzen nërdlechen Drëttel vun der [[Groussbritannien (Insel)|Insel Groussbritannien]] a grenzt am Süden un [[England]]. == Geographie == [[Fichier:BenNevis2005.jpg|thumb|left|200px|De [[Ben Nevis]]]] Schottland gëtt an dräi geographesch Regiounen agedeelt. Et sinn dat vun Norden no Süden: d'[[Highlands]], de [[Central Belt]] an d'[[Southern Uplands]]. De Central Belt an d'Southern Uplands ginn dacks ënner dem Begrëff [[Lowlands]] zesummegegraff. ''Lowlands'' ass keng strikt topographesch Kategorie, mä éischter en historesch-kulturellen Terme mat deem gemenkerhand alles gemengt gëtt wat net zu den Highlands gehéiert. Déi südlech geleeën, méi liicht zougänglech ''Lowlands'' hu vis-à-vis vum traditionelle gäleschen Héichland méi en [[England|englesche]] Cachet. Dat erkläert och munnech kulturell Ënnerscheeder tëscht den zwou schottesche Regiounen.<ref>Op [[Schottesch-Gälesch]] heeschen d'Lowlands ''a' Ghalldachd'' wat een op Lëtzebuergesch mat "net-gälesch Regioun" iwwersetze kann. Dat wat zum Lowland gerechent gëtt oder och net, variéiert jee no Kontext.</ref> Mat sengen 1.344 Meter ass de [[Ben Nevis]] bei [[Fort William (Schottland)|Fort William]] net nëmmen den héchste Bierg vu Schottland, mä och vun de [[Brittesch Inselen|britteschen Inselen]] iwwerhaapt. Hie gehéiert zu de sougenannte [[Munro (Bierg)|Munrobierger]]. Zu Schottland gehéieren och ronn 800 Inselen (130 dovu si bewunnt). Déi gréisst Inselgruppe sinn d'[[Bannenzeg Hebriden|bannenzeg]] an d'[[bausseg Hebriden]] nordwestlech vun der schottescher Küst an d'[[Orkney]]inselen am Norden. Nordëstlech vun Orkney an nëmmen 280&nbsp;km vun de [[Faröer]] ewech, leien d'[[Shetlandinseln]], den nërdlechsten Deel vum Vereenegte Kinnekräich. == Bevëlkerung == D'[[Schotten|Schotte]] stamen, ethnesch gesinn, vun den [[Angelsachsen]], [[Kelten]] a [[Skandinavien|Skandinavier]] of. Déi meescht schwätzen [[Englesch]] oder ''Lowland''. Eng Minoritéit, haaptsächlech op de westlechen Inselen zu Irland zou, schwätzt nach [[Schottesch-Gälesch|schottesch Gälesch]]. Virun der Vereenegung mat England am Joer [[1707]] gouf Lowland [[Scots]] um Gericht an am schottesche Parlament geschwat. Gutt zwee Drëttel vun de Schotte wunnen am [[Central Belt]], d'Géigend tëscht de Groussstied [[Edinburgh]] a [[Glasgow]]. == Schottesch Kierch == Vgl. [[John Knox]]! == Ekonomie == === Wärung === A Schottland gëllt d'brittescht [[Pond Sterling|Pond]]. D<nowiki>'</nowiki>''Bank of Scotland'', d<nowiki>'</nowiki>''Royal Bank of Scotland'', béid zu Edinburgh, an d'''Clydesdale Bank'' zu Glasgow, ginn eege schottesch Schäiner eraus. Et gëtt Schwieregkeeten, fir déi 1-Pond-Schäiner an England lass ze ginn, well et do keng 1-Pond-Schäiner gëtt. == Kuckt och == * [[Schottescht Parlament]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.scotland.org/ scotland.org] Offiziell Portalsäit vu Schottland * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080516045815/http://www.scotland.gov.uk/ scotland.gov.uk] Offiziell Websäit vun der schottescher Regierung * {{en}} [http://www.scottish.parliament.uk/ scottish.parliament.uk] Offiziell Websäit vum schottesche Parlament {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Schottland| ]] artyhbtzzfifrojdwqzgfmzi31uzbg1 0 14133 2689340 2637967 2026-08-07T08:26:38Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689340 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoALG}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية الجَزائرية الديموقراطية الشعبية<br>al-Ğumhūriyya al-Ğazā'iriyya<br>ad-Dīmūqrātiyya aš-Ša'biyya<br>Demokratesch Volleksrepublik Algerien | Fändel = Flag of Algeria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Algerien | Wopen = Emblem of Algeria.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Algerien | National Devise = | Kaart = Location Algeria AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Alger]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Abdelmadjid Tebboune]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Nadir Larbanoui]] | Total Fläch= 2.381.741 | Fläch Plaz = | Waasserfläch= | Bevëlkerung = 32.900.000 (2006) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Währung = | Zäitzon = | Internet TLD = [[.dz]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Algeria Map.jpg|thumb|300px|Kart vun Algerien]] '''Algerien''' (''[[Arabesch Sprooch|arabesch]]:'' '''الجزائر al-Ğazā'ir''') ass e [[Staat]] am Nordweste vun [[Afrika]]. Dëst Land, dat zum [[Maghreb]] gerechent gëtt, grenzt un d'[[Mëttelmier]], [[Marokko]], [[Westsahara]], [[Mauretanien]], [[Mali]], [[Niger]], [[Libyen]] an [[Tunesien]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Bevëlkerung == {{Kapitel Info feelt}} == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == Algerien ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] == Kultur == {{Kapitel Info feelt}} == Infrastruktur == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Algeria|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Algerien| ]] [[Kategorie:Republicken]] jdacfvjmh4bn0i3y43n6gqx8rzn3tgs 2689541 2689340 2026-08-07T08:42:13Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689541 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoALG}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية الجَزائرية الديموقراطية الشعبية<br>al-Ğumhūriyya al-Ğazā'iriyya<br>ad-Dīmūqrātiyya aš-Ša'biyya<br>Demokratesch Volleksrepublik Algerien | Fändel = Flag of Algeria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Algerien | Wopen = Emblem of Algeria.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Algerien | National Devise = | Kaart = Location Algeria AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Alger]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Nadir Larbanoui]] | Total Fläch= 2.381.741 | Fläch Plaz = | Waasserfläch= | Bevëlkerung = 32.900.000 (2006) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Währung = | Zäitzon = | Internet TLD = [[.dz]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Algeria Map.jpg|thumb|300px|Kart vun Algerien]] '''Algerien''' (''[[Arabesch Sprooch|arabesch]]:'' '''الجزائر al-Ğazā'ir''') ass e [[Staat]] am Nordweste vun [[Afrika]]. Dëst Land, dat zum [[Maghreb]] gerechent gëtt, grenzt un d'[[Mëttelmier]], [[Marokko]], [[Westsahara]], [[Mauretanien]], [[Mali]], [[Niger]], [[Libyen]] an [[Tunesien]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Bevëlkerung == {{Kapitel Info feelt}} == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == Algerien ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] == Kultur == {{Kapitel Info feelt}} == Infrastruktur == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Algeria|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Algerien| ]] [[Kategorie:Republicken]] kbp9jmee4ybr5wa4t3qxa8ebhy3psf6 2689673 2689541 2026-08-07T08:47:47Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689673 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoALG}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية الجَزائرية الديموقراطية الشعبية<br>al-Ğumhūriyya al-Ğazā'iriyya<br>ad-Dīmūqrātiyya aš-Ša'biyya<br>Demokratesch Volleksrepublik Algerien | Fändel = Flag of Algeria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Algerien | Wopen = Emblem of Algeria.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Algerien | National Devise = | Kaart = Location Algeria AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Alger]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Nadir Larbanoui]] | Total Fläch= 2.381.741 | Fläch Plaz = | Waasserfläch= | Bevëlkerung = 32.900.000 (2006) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Währung = | Zäitzon = | Internet TLD = [[.dz]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Algeria Map.jpg|thumb|300px|Kart vun Algerien]] '''Algerien''' (''[[Arabesch Sprooch|arabesch]]:'' '''الجزائر al-Ğazā'ir''') ass e [[Staat]] am Nordweste vun [[Afrika]]. Dëst Land, dat zum [[Maghreb]] gerechent gëtt, grenzt un d'[[Mëttelmier]], [[Marokko]], [[Westsahara]], [[Mauretanien]], [[Mali]], [[Niger]], [[Libyen]] an [[Tunesien]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Bevëlkerung == {{Kapitel Info feelt}} == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == Algerien ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] == Kultur == {{Kapitel Info feelt}} == Infrastruktur == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Algeria|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Algerien| ]] [[Kategorie:Republicken]] cv6xn957k9ve70pcr75lcxlu0jxyfsz 2689841 2689673 2026-08-07T08:52:57Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689841 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoALG}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية الجَزائرية الديموقراطية الشعبية<br>al-Ğumhūriyya al-Ğazā'iriyya<br>ad-Dīmūqrātiyya aš-Ša'biyya<br>Demokratesch Volleksrepublik Algerien | Fändel = Flag of Algeria.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Algerien | Wopen = Emblem of Algeria.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Algerien | National Devise = | Kaart = Location Algeria AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Alger]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 2.381.741 | Fläch Plaz = | Waasserfläch= | Bevëlkerung = 32.900.000 (2006) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Währung = | Zäitzon = | Internet TLD = [[.dz]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Algeria Map.jpg|thumb|300px|Kart vun Algerien]] '''Algerien''' (''[[Arabesch Sprooch|arabesch]]:'' '''الجزائر al-Ğazā'ir''') ass e [[Staat]] am Nordweste vun [[Afrika]]. Dëst Land, dat zum [[Maghreb]] gerechent gëtt, grenzt un d'[[Mëttelmier]], [[Marokko]], [[Westsahara]], [[Mauretanien]], [[Mali]], [[Niger]], [[Libyen]] an [[Tunesien]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Bevëlkerung == {{Kapitel Info feelt}} == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == Algerien ass [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Member vun de Vereenten Natiounen]] == Kultur == {{Kapitel Info feelt}} == Infrastruktur == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Algeria|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Algerien| ]] [[Kategorie:Republicken]] l58gbwlb4qprnlr83ni9pxdd3yu9g5q 0 14330 2689384 2689117 2026-08-07T08:37:21Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689384 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Suomen Tasavalta (Finnesch)<br>Republiken Finland (Schweedesch) | Fändel = Flag of Finland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Finnland | Wopen = Coat of arms of Finland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Finnland | National Devise = | Kaart= EU-Finland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Finnesch]], [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Helsinki]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 338.478,34 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 9,4 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]]<br>deklaréiert de [[6. Dezember]] [[1917]], unerkannt de [[4. Januar]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[6. Dezember]] | Nationalhymn = [[Maamme – Vårt land]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.fi]] | Telefonsprefix = +358 | Notizen = | Extra Bild = Finland-CIA_WFB_Map.png | Extra Bild2 = }} '''Finnland''' ([[Finnesch|fi]].: ''Suomi'', [[Schweedesch|sv]].: ''Finland'') ass eng [[Republik]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. Finnland grenzt u [[Schweden]], [[Norwegen]], [[Russland]] an d'[[Ostmier]]. D'[[Åland]] Inselen, déi südwestlech vun der Küst leien, sinn zwar ënner finnescher Souveränitéit wat d'Aussen- a Sécherheetspolitik ubelaangt, soss awer autonom. D'Haaptstad vu Finnland ass [[Helsinki]]. == Geographie == Finnland gëtt och nach heiansdo d'Land vun den dausend Séie genannt, ma dat ass am Fong nach ferm ënnerdriwwen: et sinn der genee 187.888. Nieft de Séie sinn et déi 179.584 Inselen an déi wäitleefeg Bëscher, déi dräivéierel vum Land bedecken, déi der finnescher Landschaft hire Stempel opdrécken. Topographesch gesinn ass d'Land am Süden éischter flaach, Richtung Norde gëtt et dann awer ëmmer méi koppeg an den héchste Bierg, den [[Haltitunturi]], ganz uewen am Nordweste vu Finnland, bréngt et op eng Spëtzt vun 1.328 Meter. Finnland läit tëscht dem 60. a 70. [[Geographesch Breet|Breedegrad]], mä well d'Klima vum Ostmier a vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, leien d'Temperaturen am Schnëtt ëm déi 5-10&nbsp;°C méi héich wéi an aner Gebidder déi op der selwechter Héicht leien. D'Land huet kal Wanteren a waarm Summeren. Op waarme Summerdeeg kann den Thermometer a Südfinnland bis op 30&nbsp;°C klammen. An de Wanterméint sinn dogéint –20&nbsp;°C och näischt Aussergewéinleches. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'Sonn an där Zäit wärend ronn 51 Deeg net op. D'Géigestéck vun der finnescher [[Polarnuecht]] (finn.: ''Kaamos'') ass d'[[Mëtternuechtssonn]] am Summer, wou et dann och 73 Deeg an engem Stéck hell ass. == Bevëlkerung == Finnland ass vun der Fläch hier dat fënneftgréisst Land an Europa, huet awer mat nëmme 17 Awunner pro Quadratkilometer gläichzäiteg och eng vun de klengste Bevëlkerungsdensitéiten um Kontinent. D'Majoritéit vun de Finnen (65&nbsp;%) liewen a Stied, a well déi meescht dovun am Süde vum Land leien, ass och do d'Bevëlkerungskonzentratioun bei wäitem am héchsten. Ongeféier 40&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen an der [[Provënz Südfinnland]], mat 62,6 Awunner op de Quadratkilometer. Eleng an der Regioun [[Uusimaa]], Helsinki an absënns d'Nopeschstied [[Espoo]] a [[Vantaa]], liewen ongeféier 1,638 Millioune Leit. === Sproochen === Finnland huet zwou offiziell Sproochen, [[Finnesch]] a [[Schweedesch]]. Finnesch gehéiert zu der [[finno-ugrescher]] Sproochefamill an ass d'Mammesprooch vun ongeféier 88,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung. Schweedesch hu 5,3&nbsp;% vun de Finnen als éischt Sprooch. Well déi jeeweils aner Sprooch als Flichtfach an der Schoul geléiert gi muss, sinn déi meescht Finnen zweesproocheg. Den offizielle Status vum Schweedeschen erkläert sech duerch d'Geschicht vum Land. Zanter dem Ufank vum [[13. Joerhonnert]] bis [[1809]] war Finnland en Deel vum schweedesche Kinnekräich. Op kommunalem Plang ass d'administrativ Zweesproochegkeet quotéiert d.&nbsp;h. wann op d'mannst 10&nbsp;% vun der Populatioun d'Minoritéitesprooch schwätzen (meeschtens Schweedesch), da gëtt dës automatesch och zur zweeter Verwaltungssprooch. Keng Reegel ouni Ausnamen: Zu [[Turku]], der aler Haaptstad aus schweedeschen Zäiten, huet Schweedesch den offizielle Staus aus historesche Grënn bäibehalen, obschonn et hei vu manner wéi 10&nbsp;% vun de Leit geschwat gëtt. Op der autonomer Inselgrupp [[Åland]] ass Finnesch nëmme Walfach an d'Schüler mussen et, wa se net wëllen, och net léieren. Eenzeg Administratiounssprooch vun Åland ass Schweedesch. [[Samesch]] ass och als offiziell Minoritéitesprooch unerkannt an ass an deenen traditionell samesch dominéierte Regiounen a Gemengen an der Verwaltung am Gebrauch. === Reliounen === [[1923]] gouf a Finnland d'Reliounsfräiheet agefouert. 60&nbsp;% vun de Finne sinn an der [[Evangeelesch Kierch|evangeelesch-lutherescher Kierch]], 1,1&nbsp;% an der [[Orthodox Kierch|orthodoxer]] an 2&nbsp;% gehéieren anere Glawensrichtungen un. Béid chrëschtlech Konfessioune ginn iwwer Kierchesteiere finanzéiert. == Geschicht == Déi eelst mënschlech Spueren um Territoire vum haitege Finnland loosse sech bis an d'[[Steenzäit]] zeréckdatéieren a sinn eng ronn 8500 Joer al. Nach ëm 100 v.&nbsp;Chr. beschreift de [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]] ''d'Fenni'' als Vollek ouni Waffen, Päerd an Heem, déi um Buedem schlofen, net méi wéi e Fell um Läif hunn an nawell zefridden a glécklech mat hirem haarde Liewe sinn. Tatsächlech war d'Gebitt vum haitege Finnland bis an d'[[12. Joerhonnert]] politesch relativ onbedeitend. [[1154]] gëtt West- a Südfinnland dunn ënner dem Kinnek [[Erik IX.]] en Deel vu Schweden a sollt et déi nächst 700 Joer och bleiwen. Den ëstlechen Deel fält dogéint un dat russescht [[Novgorod]]. Ënner dem schweedesche Kinnekshaus fënnt Westfinnland Uschloss un de westeuropäesche Kulturkrees a gëtt missionéiert. Schweedesch gëtt d'Administratiounssprooch an entwéckelt sech zu der Sprooch vun der Elitt. Anescht wéi deen iwwer Joerhonnerte russesch-byzantinesch gepräägten ëstlechen Deel vu Finnland gouf an der schweedescher Provënz och ni de [[Feudalsystem]] agefouert. Am 16. Jh. ass Finnland, besonnesch ënner dem Afloss vum Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]], zur Reformatioun iwwergetrueden. [[1808]] gëtt Finnland vum [[Alexander I.]] vu Russland eruewert, deen et zu engem hallef autonome [[Groussherzogtum]] ënner russescher Kontroll mécht. [[Groussherzog]] ass den [[Zar]], representéiert duerch e Generalgouverneur. Finnland bleift bis zu der [[Russesch Revolutioun|russescher Revolutioun]] [[1917]] en Deel vum russesche Räich. An där Zäit entwéckelt sech d'finnesch national Beweegung. A patriotescher Atmosphär gëtt [[1835]] den Nationaleepos ''Kalevala'' niddergeschriwwen an d'[[Finnesch]] gëtt [[1892]] dem schweedesche juristesch gläichgestallt. [[Fichier:Turku castle.jpg|thumb|left|250px|D'Buerg vun Turku war am Mëttelalter de politeschen Zentrum vu Finnland]] Kuerz no der bolschewistescher Revolutioun a Russland, de [[6. Dezember]] [[1917]], deklaréiert Finnland sech onofhängeg. D'Onofhängegkeet gëtt zwar relativ séier vun de Bolschewisten unerkannt, mä Kricher a Russland an a Finnland maachen d'Saach méi komplizéiert. Zum enge brécht [[1918]] e kuerze, mä battere Biergerkrich tëscht deene vun [[Däitschland]] ënnerstëtzen „Wäissen“ (Unhänger vum deemolege Gouvernement; d'konservativ riets Elitt an d'Baueren) an hirem politesche Géigepol, de radikale „Rouden“ (Unhänger vun de sozialistesche Lénksparteien – Leit ouni Grond a Buedem an d'Aarbechter) a Finnland aus. Zum anere gëtt déi oppe Fro ëm d'finnesch-russesch Grenz duerch d'russesch Revolutioun an d'Längt gezunn. E Kompromëss tëscht Finnland a Russland gëtt eréischt [[1920]] am ''Accord vun Tartu'' fonnt. D'Relatiounen tëscht der nach jonker Republik Finnland an der [[Sowjetunioun]] hu sech an den 1930er-Jore relativ stabiliséiert. Wéi d'Sowjets sech dunn awer [[1939]] drop behaapt hunn, datt si e Recht drop hätte grouss Deeler vum finneschen Territoire zeréckzekréien, koum et zum Eclat. De sougenannten éischte [[Wanterkrich]] tëscht Finnland an der Sowjetunioun ass ausgebrach, huet awer nëmmen ee Joer gedauert (bis [[1940]]). De Konflikt gouf awer net geléist a fënnt tëscht [[1941]] an [[1944]] seng Fortsetzung am Zweete Wanterkrich ([[Fortsetzungskrich]]). Dat deemools mat [[Nationalsozialismus|Nazi]]-[[Däitschland]] alliéiert Finnland gëtt zwar net ageholl, muss awer als Konsequenz vum verluerene Krich en Deel vu sengem Gebitt nees un d'Sowjetunioun oftrieden. Nom [[Zweete Weltkrich]] féiert Finnland offiziell d'Neutralitéit an a beweegt sech bis zum Fall vun der Sowjetunioun aussepolitesch an der Grozon tëscht West an Ost. [[1955]] gëtt Finnland Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an dem [[Nordesche Rot]]. [[1995]] trëtt d'Land der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2048411.html|Titel=Um Dënschdeg: Finnland ass offiziell Member vun der NATO|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Stairs of Finnish Parliament.jpg|thumb|300px|D'finnescht Parlament ''[[Eduskunta]]'']] Finnland ass eng parlamentaresch Demokratie nom presidiale Prinzip. De President, respektiv d'Presidentin vun der Republik huet historesch eng zentral Roll an der finnescher Politik gespillt. Bis zu der Verfassungsännerung am Joer [[2000]] hat de President d'Méiglechkeet d'Parlament opzeléisen, e Vetorecht op all Gesetz an huet de Premierminister ernannt. Dës relativ dominant Positioun gouf gläichzäiteg mat der Wal vum [[Tarja Halonen]] (Februar 2000) staark zeréckgestallt, soudatt de President haut éischter eng méi representativ Funktioun huet. D'Presidentschaftswale sinn all sechs Joer. Den aktuelle President ass de(n) {{wikidata|property|linked|P35}}<ref name=":0">Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>. D'legislativ Autoritéit am Staat huet d'Parlament (''[[Eduskunta]]'' op Finnesch, ''Riksdag'' op Schweedesch). D'Parlament huet eng Kummer, 200 Deputéiert a gëtt all véier Joer nei gewielt. D'Regierung (fi. ''valtioneuvosto'') gëtt aktuell vum Premierminister {{wikidata|property|linked|P6}} geleet<ref name=":0" />. Finnland war zanter dem [[Zweete Weltkrich]] aussepolitesch neutral, huet awer am Juni [[2022]] zesumme mat [[Schweden|Schwede]] gefrot fir Member an der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] ze ginn. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. NATO-Member, nodeems et iwwer 9 Méint haaptsächlech vun der [[Tierkei]] blockéiert gouf. == Administrativ Ënnerdeelungen == === Historesch Regiounen === Déi néng '''historesch Regioune''' vu Finnland (och nach ''historesch Landschaften'', fi. ''historialliset maakunnat'', sv. ''historiska landskap'') bezéie sech op déi [[Historesch Regioune vu Schweden|historesch]] [[Historesch Regioune vu Schweden|Regioune vu Schweden]] (sv''. landskap''), déi haut en Deel vum onofhängege Finnland sinn. Se ware bis 1634 administrativ Eenheete vum Kinnekräich Schweden. Well Finnland zu där Zäit keen onofhängege Staat war, ass den Ausdrock „historesch Regioune vu Finnland“ ierféierend. Och wa s'um Niveau vun der Administratioun keng Roll méi spillen, se präge bis haut awer nach d'Identitéit, de [[Folklor]], d'[[Dialekt|Dialekter]], d'[[Heraldik]], asw. vu ville Regiounen. {{Méi Info 1|Historesch Regioune vu Finnland}} === Provënzen === Déi historesch Regioune si 1634 als administrativ Entitéiten ofgeschaaft a mat '''Provënzen''' (fi. ''läänit'', sv. ''län'') ersat ginn. D'Provënze goufen e puermol nei organiséiert, awer hir weesentlech Charakteristike blouwe bestoen. An der [[Nokrichszäit]] gouf et ufanks zéng Provënzen, a vun 1960 un der zwielef. No enger Rëtsch Reformen ass d'Zuel vun de Provënzen am Joer 1997 op sechs zeréckgaangen. Op den 1. Januar 2010 si se schliisslech komplett ofgeschaaft a mat enger neier regionaler administrativer Struktur ersat ginn. {{Méi Info 1|Provënz (Finnland)}} === Aktuell Andeelung === Finnland ass an zwee Gebidder agedeelt: engersäits Festland-Finnland mat 19 '''Regiounen''' (fi. ''maakunta'', sv. ''landskap'') an anersäits d'autonom Insel Åland. {{Méi Info 2|Regioun (Finnland)|Åland}} D'Regioune sinn hirersäits a 70 '''Sub-Regiounen''' (fi. ''seutukunta'', sv. ''ekonomisk region'') agedeelt, enger Gruppéierung vu verschiddenen Nopeschgemengen, déi zu der selwechter Regioun gehéieren. Um Festland gëtt et 67 Sub-Regiounen an op Åland der dräi. Den ënneschten Niveau vun der administrativer Andeelung bilden déi 308 '''Gemengen''' (fi. ''kunta'', sv. ''kommun'')^{(Stand: 2026)}<ref>{{Citation|URL=https://stat.fi/en/luokitukset/kunta/kunta_1_20260101|Titel=Municipalities 2026 {{!}} Statistics Finland|Gekuckt=2026-04-20|Auteur=Statistics Finland|Datum=2026-01-01|Wierk=stat.fi|Sprooch=en}}</ref>. {{Méi Info 2|Sub-Regioun (Finnland)|Gemeng (Finnland)}} == Kultur == === Design an Architektur === Finnland huet eng Rëtsch aflossräich Architekten an Designer eropbruecht. Zu deene renomméiertste gehéieren den [[Arichitektur|Architekt]] [[Eliel Saarinen]] ([[Jugendstil]]) an den [[Design]]er/[[Arichitektur|Architekt]] [[Alvar Aalto]] ([[Funktionalismus (Design)|Funktionalismus]]). === Film === D'Gebridder [[Mika Kaurismäki]] an [[Aki Kaurismäki]] hunn alle béid internationale Succès als [[Regisseur]]. === Literatur === D'Literatursprooch vu Finnland geet op den Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]] (16. Jh.) zeréck. Den Nationaleepos [[Kalevala]], deen [[1835]] vum [[Elias Lönnrot]] zesummegestallt a publizéiert gouf, war vu fundamentaler politescher a kultureller Bedeitung fir Finnland. Als Papp vun der moderner finnescher Literatur gëllt den [[Aleksis Kivi]] ([[1834]]-[[1872]]). Den [[1954]] vum [[Väinö Linna]] verëffentlechten Antikrichsroman ''Tuntematon sotilas'' ("Den onbekannten Zaldot"), ass nieft der [[Bibel]] dat meeschtverkaaft Buch a Finnland. De [[Frans Eemil Sillanpää]] krut [[1939]] de [[Literaturnobelpräis]]. Wichteg Auteuren am Ufank vum 21. Joerhonnert sinn den [[Arto Paasilinna]] an d'[[Sofi Oksanen]]. [[Fichier:Jean Sibelius 1939.jpg|thumb|De Komponist [[Jean Sibelius]] ([[1865]]–[[1957]])]] === Musek === E weltwäit renomméierte finnesche Komponist ass de [[Jean Sibelius]] ([[1865]]-[[1957]]). Finnland ass och bekannt fir seng Danzmusek, de [[Finneschen Tango]], d'[[Humppa]] an d'[[Jenkka]]. Bekannt Pop/Rock Gruppe sinn z.&nbsp;B. [[The Rasmus]], [[Sunrise Avenue]] oder Negative. Finnland ass och fir seng [[Metal]]gruppe bekannt wéi [[HIM]], [[The 69 Eyes]], [[Nightwish]], [[Children of Bodom]] an och [[Lordi]] (Gewënner vum [[Eurovision Song Contest 2006]]). Op der Säit [http://www.metalfromfinland.com/] fënnt ee weider finnesch Banden aus dem Metalgenre. === Sport === De finneschen Nationalsport ass de [[Pesäpallo]]. Dat bausst de Landesgrenze relativ onbekannt Spill ass eng Zort finnesche [[Baseball]] a gouf [[1922]] vum [[Lauri Pihkala]] agefouert. Beléift sinn och déi klassesch Wantersportaarten, woubäi den [[Äishockey]] besonnesch populär ass. Zanter dem Succès vum zweemolege Weltmeeschter [[Mika Häkkinen]] gehéiert och d'[[Formel 1]], nieft dem traditionelle populäre [[Rallye]], zu de Favoritte beim, bei de Finnen allgemeng beléifte, [[Motorsport]]. [[1952]] waren zu [[Helsinki]] d'[[Olympesch Summerspiller]] bei deenen de Lëtzebuerger [[Josy Barthel]] d'Goldmedail am [[1.500-Meter-Laf]] gewonnen huet. == Ekonomie == Finnland ass haut eng héich entwéckelt [[Industriegesellschaft]]. Nieft der traditionell staarker [[Holz (Material)|Holz]]- a [[Pabeier]]sindustrie huet sech d'[[Telekommunikatioun]] zanter den [[1990]]er-Joren – virun allem wéinst dem weltwäite Succès vun [[Nokia]] – als zentral Wirtschaftsbranche etabléiere kënnen. Finnland ass eent vun deene wéinege Länner an Europa, déi méi Daten- a Kommunikatiounstechnologien exportéiere wéi importéieren. Och de [[Maschinnebau]] spillt eng wichteg Roll. ''Valmet'' a ''Sisu'' si grouss finnesch [[Firma]]en déi sech op d'Produktioun vu Camionen an Traktere spezialiséiert hunn. De [[Betribssystem]] [[Linux]] gouf vum Finn [[Linus Torvalds]] erfonnt. [[Fichier:Syväri1.jpg|thumb|Finnesch Séielandschaft Syväri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20051125162238/http://valtioneuvosto.fi/vn/liston/base.lsp?k=en Finnesche Gouvernement] * [http://www.virtual.finland.fi/ Virtual Finland] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Finnland| ]] [[Kategorie:Republicken]] iwoj0zaw1kp5z38wxg4kjizombrgzu3 2689709 2689384 2026-08-07T08:48:39Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689709 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Suomen Tasavalta (Finnesch)<br>Republiken Finland (Schweedesch) | Fändel = Flag of Finland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Finnland | Wopen = Coat of arms of Finland.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Finnland | National Devise = | Kaart= EU-Finland.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Finnesch]], [[Schweedesch]] | Haaptstad = [[Helsinki]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 338.478,34 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 9,4 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]]<br>deklaréiert de [[6. Dezember]] [[1917]], unerkannt de [[4. Januar]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[6. Dezember]] | Nationalhymn = [[Maamme – Vårt land]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.fi]] | Telefonsprefix = +358 | Notizen = | Extra Bild = Finland-CIA_WFB_Map.png | Extra Bild2 = }} '''Finnland''' ([[Finnesch|fi]].: ''Suomi'', [[Schweedesch|sv]].: ''Finland'') ass eng [[Republik]] an [[Europa (Kontinent)|Nordeuropa]]. Finnland grenzt u [[Schweden]], [[Norwegen]], [[Russland]] an d'[[Ostmier]]. D'[[Åland]] Inselen, déi südwestlech vun der Küst leien, sinn zwar ënner finnescher Souveränitéit wat d'Aussen- a Sécherheetspolitik ubelaangt, soss awer autonom. D'Haaptstad vu Finnland ass [[Helsinki]]. == Geographie == Finnland gëtt och nach heiansdo d'Land vun den dausend Séie genannt, ma dat ass am Fong nach ferm ënnerdriwwen: et sinn der genee 187.888. Nieft de Séie sinn et déi 179.584 Inselen an déi wäitleefeg Bëscher, déi dräivéierel vum Land bedecken, déi der finnescher Landschaft hire Stempel opdrécken. Topographesch gesinn ass d'Land am Süden éischter flaach, Richtung Norde gëtt et dann awer ëmmer méi koppeg an den héchste Bierg, den [[Haltitunturi]], ganz uewen am Nordweste vu Finnland, bréngt et op eng Spëtzt vun 1.328 Meter. Finnland läit tëscht dem 60. a 70. [[Geographesch Breet|Breedegrad]], mä well d'Klima vum Ostmier a vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, leien d'Temperaturen am Schnëtt ëm déi 5-10&nbsp;°C méi héich wéi an aner Gebidder déi op der selwechter Héicht leien. D'Land huet kal Wanteren a waarm Summeren. Op waarme Summerdeeg kann den Thermometer a Südfinnland bis op 30&nbsp;°C klammen. An de Wanterméint sinn dogéint –20&nbsp;°C och näischt Aussergewéinleches. Nërdlech vum [[Polarkrees]] geet d'Sonn an där Zäit wärend ronn 51 Deeg net op. D'Géigestéck vun der finnescher [[Polarnuecht]] (finn.: ''Kaamos'') ass d'[[Mëtternuechtssonn]] am Summer, wou et dann och 73 Deeg an engem Stéck hell ass. == Bevëlkerung == Finnland ass vun der Fläch hier dat fënneftgréisst Land an Europa, huet awer mat nëmme 17 Awunner pro Quadratkilometer gläichzäiteg och eng vun de klengste Bevëlkerungsdensitéiten um Kontinent. D'Majoritéit vun de Finnen (65&nbsp;%) liewen a Stied, a well déi meescht dovun am Süde vum Land leien, ass och do d'Bevëlkerungskonzentratioun bei wäitem am héchsten. Ongeféier 40&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen an der [[Provënz Südfinnland]], mat 62,6 Awunner op de Quadratkilometer. Eleng an der Regioun [[Uusimaa]], Helsinki an absënns d'Nopeschstied [[Espoo]] a [[Vantaa]], liewen ongeféier 1,638 Millioune Leit. === Sproochen === Finnland huet zwou offiziell Sproochen, [[Finnesch]] a [[Schweedesch]]. Finnesch gehéiert zu der [[finno-ugrescher]] Sproochefamill an ass d'Mammesprooch vun ongeféier 88,7&nbsp;% vun der Bevëlkerung. Schweedesch hu 5,3&nbsp;% vun de Finnen als éischt Sprooch. Well déi jeeweils aner Sprooch als Flichtfach an der Schoul geléiert gi muss, sinn déi meescht Finnen zweesproocheg. Den offizielle Status vum Schweedeschen erkläert sech duerch d'Geschicht vum Land. Zanter dem Ufank vum [[13. Joerhonnert]] bis [[1809]] war Finnland en Deel vum schweedesche Kinnekräich. Op kommunalem Plang ass d'administrativ Zweesproochegkeet quotéiert d.&nbsp;h. wann op d'mannst 10&nbsp;% vun der Populatioun d'Minoritéitesprooch schwätzen (meeschtens Schweedesch), da gëtt dës automatesch och zur zweeter Verwaltungssprooch. Keng Reegel ouni Ausnamen: Zu [[Turku]], der aler Haaptstad aus schweedeschen Zäiten, huet Schweedesch den offizielle Staus aus historesche Grënn bäibehalen, obschonn et hei vu manner wéi 10&nbsp;% vun de Leit geschwat gëtt. Op der autonomer Inselgrupp [[Åland]] ass Finnesch nëmme Walfach an d'Schüler mussen et, wa se net wëllen, och net léieren. Eenzeg Administratiounssprooch vun Åland ass Schweedesch. [[Samesch]] ass och als offiziell Minoritéitesprooch unerkannt an ass an deenen traditionell samesch dominéierte Regiounen a Gemengen an der Verwaltung am Gebrauch. === Reliounen === [[1923]] gouf a Finnland d'Reliounsfräiheet agefouert. 60&nbsp;% vun de Finne sinn an der [[Evangeelesch Kierch|evangeelesch-lutherescher Kierch]], 1,1&nbsp;% an der [[Orthodox Kierch|orthodoxer]] an 2&nbsp;% gehéieren anere Glawensrichtungen un. Béid chrëschtlech Konfessioune ginn iwwer Kierchesteiere finanzéiert. == Geschicht == Déi eelst mënschlech Spueren um Territoire vum haitege Finnland loosse sech bis an d'[[Steenzäit]] zeréckdatéieren a sinn eng ronn 8500 Joer al. Nach ëm 100 v.&nbsp;Chr. beschreift de [[Réimescht Räich|réimeschen]] Historiker [[Tacitus]] ''d'Fenni'' als Vollek ouni Waffen, Päerd an Heem, déi um Buedem schlofen, net méi wéi e Fell um Läif hunn an nawell zefridden a glécklech mat hirem haarde Liewe sinn. Tatsächlech war d'Gebitt vum haitege Finnland bis an d'[[12. Joerhonnert]] politesch relativ onbedeitend. [[1154]] gëtt West- a Südfinnland dunn ënner dem Kinnek [[Erik IX.]] en Deel vu Schweden a sollt et déi nächst 700 Joer och bleiwen. Den ëstlechen Deel fält dogéint un dat russescht [[Novgorod]]. Ënner dem schweedesche Kinnekshaus fënnt Westfinnland Uschloss un de westeuropäesche Kulturkrees a gëtt missionéiert. Schweedesch gëtt d'Administratiounssprooch an entwéckelt sech zu der Sprooch vun der Elitt. Anescht wéi deen iwwer Joerhonnerte russesch-byzantinesch gepräägten ëstlechen Deel vu Finnland gouf an der schweedescher Provënz och ni de [[Feudalsystem]] agefouert. Am 16. Jh. ass Finnland, besonnesch ënner dem Afloss vum Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]], zur Reformatioun iwwergetrueden. [[1808]] gëtt Finnland vum [[Alexander I.]] vu Russland eruewert, deen et zu engem hallef autonome [[Groussherzogtum]] ënner russescher Kontroll mécht. [[Groussherzog]] ass den [[Zar]], representéiert duerch e Generalgouverneur. Finnland bleift bis zu der [[Russesch Revolutioun|russescher Revolutioun]] [[1917]] en Deel vum russesche Räich. An där Zäit entwéckelt sech d'finnesch national Beweegung. A patriotescher Atmosphär gëtt [[1835]] den Nationaleepos ''Kalevala'' niddergeschriwwen an d'[[Finnesch]] gëtt [[1892]] dem schweedesche juristesch gläichgestallt. [[Fichier:Turku castle.jpg|thumb|left|250px|D'Buerg vun Turku war am Mëttelalter de politeschen Zentrum vu Finnland]] Kuerz no der bolschewistescher Revolutioun a Russland, de [[6. Dezember]] [[1917]], deklaréiert Finnland sech onofhängeg. D'Onofhängegkeet gëtt zwar relativ séier vun de Bolschewisten unerkannt, mä Kricher a Russland an a Finnland maachen d'Saach méi komplizéiert. Zum enge brécht [[1918]] e kuerze, mä battere Biergerkrich tëscht deene vun [[Däitschland]] ënnerstëtzen „Wäissen“ (Unhänger vum deemolege Gouvernement; d'konservativ riets Elitt an d'Baueren) an hirem politesche Géigepol, de radikale „Rouden“ (Unhänger vun de sozialistesche Lénksparteien – Leit ouni Grond a Buedem an d'Aarbechter) a Finnland aus. Zum anere gëtt déi oppe Fro ëm d'finnesch-russesch Grenz duerch d'russesch Revolutioun an d'Längt gezunn. E Kompromëss tëscht Finnland a Russland gëtt eréischt [[1920]] am ''Accord vun Tartu'' fonnt. D'Relatiounen tëscht der nach jonker Republik Finnland an der [[Sowjetunioun]] hu sech an den 1930er-Jore relativ stabiliséiert. Wéi d'Sowjets sech dunn awer [[1939]] drop behaapt hunn, datt si e Recht drop hätte grouss Deeler vum finneschen Territoire zeréckzekréien, koum et zum Eclat. De sougenannten éischte [[Wanterkrich]] tëscht Finnland an der Sowjetunioun ass ausgebrach, huet awer nëmmen ee Joer gedauert (bis [[1940]]). De Konflikt gouf awer net geléist a fënnt tëscht [[1941]] an [[1944]] seng Fortsetzung am Zweete Wanterkrich ([[Fortsetzungskrich]]). Dat deemools mat [[Nationalsozialismus|Nazi]]-[[Däitschland]] alliéiert Finnland gëtt zwar net ageholl, muss awer als Konsequenz vum verluerene Krich en Deel vu sengem Gebitt nees un d'Sowjetunioun oftrieden. Nom [[Zweete Weltkrich]] féiert Finnland offiziell d'Neutralitéit an a beweegt sech bis zum Fall vun der Sowjetunioun aussepolitesch an der Grozon tëscht West an Ost. [[1955]] gëtt Finnland Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an dem [[Nordesche Rot]]. [[1995]] trëtt d'Land der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] bäi. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2048411.html|Titel=Um Dënschdeg: Finnland ass offiziell Member vun der NATO|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Politik == [[Fichier:Stairs of Finnish Parliament.jpg|thumb|300px|D'finnescht Parlament ''[[Eduskunta]]'']] Finnland ass eng parlamentaresch Demokratie nom presidiale Prinzip. De President, respektiv d'Presidentin vun der Republik huet historesch eng zentral Roll an der finnescher Politik gespillt. Bis zu der Verfassungsännerung am Joer [[2000]] hat de President d'Méiglechkeet d'Parlament opzeléisen, e Vetorecht op all Gesetz an huet de Premierminister ernannt. Dës relativ dominant Positioun gouf gläichzäiteg mat der Wal vum [[Tarja Halonen]] (Februar 2000) staark zeréckgestallt, soudatt de President haut éischter eng méi representativ Funktioun huet. D'Presidentschaftswale sinn all sechs Joer. Den aktuelle President ass de(n) {{wikidata|property|linked|P35}}<ref name=":0">Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>. D'legislativ Autoritéit am Staat huet d'Parlament (''[[Eduskunta]]'' op Finnesch, ''Riksdag'' op Schweedesch). D'Parlament huet eng Kummer, 200 Deputéiert a gëtt all véier Joer nei gewielt. D'Regierung (fi. ''valtioneuvosto'') gëtt aktuell vum Premierminister {{wikidata|property|linked|P6}} geleet<ref name=":0" />. Finnland war zanter dem [[Zweete Weltkrich]] aussepolitesch neutral, huet awer am Juni [[2022]] zesumme mat [[Schweden|Schwede]] gefrot fir Member an der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] ze ginn. De [[4. Abrëll]] [[2023]] gouf Finnland den 31. NATO-Member, nodeems et iwwer 9 Méint haaptsächlech vun der [[Tierkei]] blockéiert gouf. == Administrativ Ënnerdeelungen == === Historesch Regiounen === Déi néng '''historesch Regioune''' vu Finnland (och nach ''historesch Landschaften'', fi. ''historialliset maakunnat'', sv. ''historiska landskap'') bezéie sech op déi [[Historesch Regioune vu Schweden|historesch]] [[Historesch Regioune vu Schweden|Regioune vu Schweden]] (sv''. landskap''), déi haut en Deel vum onofhängege Finnland sinn. Se ware bis 1634 administrativ Eenheete vum Kinnekräich Schweden. Well Finnland zu där Zäit keen onofhängege Staat war, ass den Ausdrock „historesch Regioune vu Finnland“ ierféierend. Och wa s'um Niveau vun der Administratioun keng Roll méi spillen, se präge bis haut awer nach d'Identitéit, de [[Folklor]], d'[[Dialekt|Dialekter]], d'[[Heraldik]], asw. vu ville Regiounen. {{Méi Info 1|Historesch Regioune vu Finnland}} === Provënzen === Déi historesch Regioune si 1634 als administrativ Entitéiten ofgeschaaft a mat '''Provënzen''' (fi. ''läänit'', sv. ''län'') ersat ginn. D'Provënze goufen e puermol nei organiséiert, awer hir weesentlech Charakteristike blouwe bestoen. An der [[Nokrichszäit]] gouf et ufanks zéng Provënzen, a vun 1960 un der zwielef. No enger Rëtsch Reformen ass d'Zuel vun de Provënzen am Joer 1997 op sechs zeréckgaangen. Op den 1. Januar 2010 si se schliisslech komplett ofgeschaaft a mat enger neier regionaler administrativer Struktur ersat ginn. {{Méi Info 1|Provënz (Finnland)}} === Aktuell Andeelung === Finnland ass an zwee Gebidder agedeelt: engersäits Festland-Finnland mat 19 '''Regiounen''' (fi. ''maakunta'', sv. ''landskap'') an anersäits d'autonom Insel Åland. {{Méi Info 2|Regioun (Finnland)|Åland}} D'Regioune sinn hirersäits a 70 '''Sub-Regiounen''' (fi. ''seutukunta'', sv. ''ekonomisk region'') agedeelt, enger Gruppéierung vu verschiddenen Nopeschgemengen, déi zu der selwechter Regioun gehéieren. Um Festland gëtt et 67 Sub-Regiounen an op Åland der dräi. Den ënneschten Niveau vun der administrativer Andeelung bilden déi 308 '''Gemengen''' (fi. ''kunta'', sv. ''kommun'')^{(Stand: 2026)}<ref>{{Citation|URL=https://stat.fi/en/luokitukset/kunta/kunta_1_20260101|Titel=Municipalities 2026 {{!}} Statistics Finland|Gekuckt=2026-04-20|Auteur=Statistics Finland|Datum=2026-01-01|Wierk=stat.fi|Sprooch=en}}</ref>. {{Méi Info 2|Sub-Regioun (Finnland)|Gemeng (Finnland)}} == Kultur == === Design an Architektur === Finnland huet eng Rëtsch aflossräich Architekten an Designer eropbruecht. Zu deene renomméiertste gehéieren den [[Arichitektur|Architekt]] [[Eliel Saarinen]] ([[Jugendstil]]) an den [[Design]]er/[[Arichitektur|Architekt]] [[Alvar Aalto]] ([[Funktionalismus (Design)|Funktionalismus]]). === Film === D'Gebridder [[Mika Kaurismäki]] an [[Aki Kaurismäki]] hunn alle béid internationale Succès als [[Regisseur]]. === Literatur === D'Literatursprooch vu Finnland geet op den Humanist an Theolog [[Mikael Agricola]] (16. Jh.) zeréck. Den Nationaleepos [[Kalevala]], deen [[1835]] vum [[Elias Lönnrot]] zesummegestallt a publizéiert gouf, war vu fundamentaler politescher a kultureller Bedeitung fir Finnland. Als Papp vun der moderner finnescher Literatur gëllt den [[Aleksis Kivi]] ([[1834]]-[[1872]]). Den [[1954]] vum [[Väinö Linna]] verëffentlechten Antikrichsroman ''Tuntematon sotilas'' ("Den onbekannten Zaldot"), ass nieft der [[Bibel]] dat meeschtverkaaft Buch a Finnland. De [[Frans Eemil Sillanpää]] krut [[1939]] de [[Literaturnobelpräis]]. Wichteg Auteuren am Ufank vum 21. Joerhonnert sinn den [[Arto Paasilinna]] an d'[[Sofi Oksanen]]. [[Fichier:Jean Sibelius 1939.jpg|thumb|De Komponist [[Jean Sibelius]] ([[1865]]–[[1957]])]] === Musek === E weltwäit renomméierte finnesche Komponist ass de [[Jean Sibelius]] ([[1865]]-[[1957]]). Finnland ass och bekannt fir seng Danzmusek, de [[Finneschen Tango]], d'[[Humppa]] an d'[[Jenkka]]. Bekannt Pop/Rock Gruppe sinn z.&nbsp;B. [[The Rasmus]], [[Sunrise Avenue]] oder Negative. Finnland ass och fir seng [[Metal]]gruppe bekannt wéi [[HIM]], [[The 69 Eyes]], [[Nightwish]], [[Children of Bodom]] an och [[Lordi]] (Gewënner vum [[Eurovision Song Contest 2006]]). Op der Säit [http://www.metalfromfinland.com/] fënnt ee weider finnesch Banden aus dem Metalgenre. === Sport === De finneschen Nationalsport ass de [[Pesäpallo]]. Dat bausst de Landesgrenze relativ onbekannt Spill ass eng Zort finnesche [[Baseball]] a gouf [[1922]] vum [[Lauri Pihkala]] agefouert. Beléift sinn och déi klassesch Wantersportaarten, woubäi den [[Äishockey]] besonnesch populär ass. Zanter dem Succès vum zweemolege Weltmeeschter [[Mika Häkkinen]] gehéiert och d'[[Formel 1]], nieft dem traditionelle populäre [[Rallye]], zu de Favoritte beim, bei de Finnen allgemeng beléifte, [[Motorsport]]. [[1952]] waren zu [[Helsinki]] d'[[Olympesch Summerspiller]] bei deenen de Lëtzebuerger [[Josy Barthel]] d'Goldmedail am [[1.500-Meter-Laf]] gewonnen huet. == Ekonomie == Finnland ass haut eng héich entwéckelt [[Industriegesellschaft]]. Nieft der traditionell staarker [[Holz (Material)|Holz]]- a [[Pabeier]]sindustrie huet sech d'[[Telekommunikatioun]] zanter den [[1990]]er-Joren – virun allem wéinst dem weltwäite Succès vun [[Nokia]] – als zentral Wirtschaftsbranche etabléiere kënnen. Finnland ass eent vun deene wéinege Länner an Europa, déi méi Daten- a Kommunikatiounstechnologien exportéiere wéi importéieren. Och de [[Maschinnebau]] spillt eng wichteg Roll. ''Valmet'' a ''Sisu'' si grouss finnesch [[Firma]]en déi sech op d'Produktioun vu Camionen an Traktere spezialiséiert hunn. De [[Betribssystem]] [[Linux]] gouf vum Finn [[Linus Torvalds]] erfonnt. [[Fichier:Syväri1.jpg|thumb|Finnesch Séielandschaft Syväri]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20051125162238/http://valtioneuvosto.fi/vn/liston/base.lsp?k=en Finnesche Gouvernement] * [http://www.virtual.finland.fi/ Virtual Finland] (Offiziell Websäit) {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Finnland| ]] [[Kategorie:Republicken]] ct51003aqvddtndsehpc247go7p3szi 0 14539 2689344 2689130 2026-08-07T08:36:06Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689344 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoARG}} {{Infobox Land | Numm = República Argentina | Fändel = Flag of Argentina.svg | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vun Argentinien | Wopen = Coat_of_arms_of_Argentina.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Argentinien | National Devise = En Unión y Libertad<br>(''An Eenegkeet a Fräiheet'') | Kaart= Argentina in its region (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Buenos Aires]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 2 780 403 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} ({{small|{{wikidata|qualifier|P1082|P585}}}}) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 16,9 | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]], den<br>[[9. Juli]] [[1816]] | Nationalfeierdag = [[25. Mee]] | Nationalhymn = [[Himno Nacional Argentino]]<br>([http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/54/ArgentinaX.ogg Lauschteren]) | Wärung = [[Argentinesche Peso]] (ARS) | Zäitzon = -3 | Internet TLD = [[.ar]] | Telefonsprefix = +54 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Argentinien''' ([[Spuenesch|sp]].: ''República Argentina'') ass e [[Staat]] am Süde vu [[Südamerika]]. Argentinie grenzt am Norden u [[Bolivien]] a [[Paraguay]], am Osten un [[Uruguay]] a [[Brasilien]] an am Westen un [[Chile]]. Am Südoste mécht den [[Atlanteschen Ozean]] eng natierlech Grenz. Argentinien ass vun der Fläch hier, no Brasilien, den zweetgréisste Staat um südamerikanesche [[Kontinent]]. D'Haaptstad an an engems gréisst Stad ass [[Buenos Aires]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Argentina|Argentinien}} * {{es}} {{en}} [http://www.argentina.gov.ar/ argentina.gov.ar] Offiziellt nationaalt Portal * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070416201620/http://www.turismo.gov.ar/eng/menu.htm Tourismus-Portal] [[Fichier:ViñedoCafayate.jpg|thumb|left|250px|Salta]] {{Navigatioun CSN-Staaten}} [[Kategorie:Argentinien| ]] [[Kategorie:Republicken]] q52dxglc4fiujeof9sdxgmce8f1g1o3 0 14582 2689522 2689113 2026-08-07T08:40:46Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689522 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoHU}} {{Infobox Land | Numm = Magyar Köztársaság | Fändel = Flag of Hungary.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Ungarn | Wopen = Coat of arms of Hungary.png | Wope Breet = 60px | Wopen Artikel = Wope vun Ungarn | National Devise = | Kaart= EU-Hungary.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Budapest]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresche Regierungssystem|Parlamentaresch]] [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 93 036 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10 053 000<ref>Geschat fir 2007 vum [http://portal.ksh.hu/pls/ksh/docs/eng/xftp/gyor/nep/enep20708.pdf Ungaresche Büro fir Statistik (KSH)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 108 | Onofhängegkeet = [[31. Oktober]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[21. Juli]] | Nationalhymn = [[Himnusz]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/66/HungaryX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Forint]] (HUF) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.hu]] | Telefonsprefix = +36 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Ungarn''' ([[ungaresch]]: ''Magyarország'') ass eng [[Republik]] am Südoste vu [[Mëtteleuropa]]. D'Land grenzt am Norden un d'[[Slowakei]], am Nordosten un d'[[Ukrain]], am Osten u [[Rumänien]] an am Süden u [[Serbien]], [[Kroatien]] a [[Slowenien]]. Am Westen ass [[Éisträich]] den Noper. Ungarn ass Member vun der [[OECD]], der [[NATO]] an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. D'[[Haaptstad]] an anengems och déi gréisst Stad vum Land ass [[Budapest]]. == Geographie == D'[[Puszta]], eng typesch ungaresch Steppelandschaft, hëlt e groussen Deel vum Land an. Den héchste [[Bierg]] ass de Kékes (1014 m). Grouss [[Floss|Flëss]] an Ungarn sinn d'[[Donau]], d'[[Tisza]], d'[[Drava]], d'[[Mura]], d'[[Zala]], a d'[[Kőrös]]. Déi greisste [[Séi]]e sinn de [[Balaton]], de [[Fertő tó]] an de [[Velencei tó]]. == Sprooch == [[Ungaresch]] ass eng [[Finno-ugresch Sproochen|Finno-Ugresch Sprooch]] an domat eng vun de wéinege Sproochen an [[Europa (Kontinent)|Europa]] déi keng [[Indoeuropäesch Sproochen|indoeuropäesch]] Wuerzelen huet. Dofir ass se dann och fir Mammesproochler aus dem indoeuropäesche Raum relativ schwéier ze léieren. Ungaresch gläicht dem [[Finnesch]]en an [[Estesch]]en, allebéid finno-ugresch Sproochen, just e bëssen um Niveau vun der Grammaire. == Kuckt och == * [[Ungaresche Volleksopstand]] 1956 * [[Mihály Munkácsy]] (1844-1900). Ungaresche Moler, deen eng Zäit zu [[Schlass Kolpech|Kolpech]] gewunnt huet. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{de}} {{en}}[http://www.magyarorszag.hu/ www.magyarorszag.hu] Ungarn-Portal * {{en}} [http://www.parlament.hu/ Site vum ungaresche Parlament] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Ungarn| ]] 3g4ccgoprwpafyn0c0wmz4nevvdi5zl 2689829 2689522 2026-08-07T08:51:42Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689829 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoHU}} {{Infobox Land | Numm = Magyar Köztársaság | Fändel = Flag of Hungary.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Ungarn | Wopen = Coat of arms of Hungary.png | Wope Breet = 60px | Wopen Artikel = Wope vun Ungarn | National Devise = | Kaart= EU-Hungary.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ungaresch]] | Haaptstad = [[Budapest]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresche Regierungssystem|Parlamentaresch]] [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 93 036 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10 053 000<ref>Geschat fir 2007 vum [http://portal.ksh.hu/pls/ksh/docs/eng/xftp/gyor/nep/enep20708.pdf Ungaresche Büro fir Statistik (KSH)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 108 | Onofhängegkeet = [[31. Oktober]] [[1918]] | Nationalfeierdag = [[21. Juli]] | Nationalhymn = [[Himnusz]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/66/HungaryX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Forint]] (HUF) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.hu]] | Telefonsprefix = +36 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Ungarn''' ([[ungaresch]]: ''Magyarország'') ass eng [[Republik]] am Südoste vu [[Mëtteleuropa]]. D'Land grenzt am Norden un d'[[Slowakei]], am Nordosten un d'[[Ukrain]], am Osten u [[Rumänien]] an am Süden u [[Serbien]], [[Kroatien]] a [[Slowenien]]. Am Westen ass [[Éisträich]] den Noper. Ungarn ass Member vun der [[OECD]], der [[NATO]] an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. D'[[Haaptstad]] an anengems och déi gréisst Stad vum Land ass [[Budapest]]. == Geographie == D'[[Puszta]], eng typesch ungaresch Steppelandschaft, hëlt e groussen Deel vum Land an. Den héchste [[Bierg]] ass de Kékes (1014 m). Grouss [[Floss|Flëss]] an Ungarn sinn d'[[Donau]], d'[[Tisza]], d'[[Drava]], d'[[Mura]], d'[[Zala]], a d'[[Kőrös]]. Déi greisste [[Séi]]e sinn de [[Balaton]], de [[Fertő tó]] an de [[Velencei tó]]. == Sprooch == [[Ungaresch]] ass eng [[Finno-ugresch Sproochen|Finno-Ugresch Sprooch]] an domat eng vun de wéinege Sproochen an [[Europa (Kontinent)|Europa]] déi keng [[Indoeuropäesch Sproochen|indoeuropäesch]] Wuerzelen huet. Dofir ass se dann och fir Mammesproochler aus dem indoeuropäesche Raum relativ schwéier ze léieren. Ungaresch gläicht dem [[Finnesch]]en an [[Estesch]]en, allebéid finno-ugresch Sproochen, just e bëssen um Niveau vun der Grammaire. == Kuckt och == * [[Ungaresche Volleksopstand]] 1956 * [[Mihály Munkácsy]] (1844-1900). Ungaresche Moler, deen eng Zäit zu [[Schlass Kolpech|Kolpech]] gewunnt huet. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{de}} {{en}}[http://www.magyarorszag.hu/ www.magyarorszag.hu] Ungarn-Portal * {{en}} [http://www.parlament.hu/ Site vum ungaresche Parlament] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Ungarn| ]] c1xblh4oigp0p5it183xjax61451mtc 0 14586 2689411 2689105 2026-08-07T08:38:00Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689411 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm =日本国<br>Nihon-koku/Nippon-koku | Fändel = Flag of Japan.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Japan | Wopen = Imperial Seal of Japan.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Japan | National Devise = | Kaart = Japan in Asia (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Japanesch]] | Haaptstad = [[Tokio]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 377.873<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen] (2004)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,8 | Bevëlkerung = 127.710.000<ref>Geschat fir den 1. Juli 2008. Quell: [http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm stat.go.jp] (Juli 2008)<br> Bei der leschter Vollekszielung, den 1. Oktober 2005 goufen 127 767 994 Leit gezielt. Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 338 | Onofhängegkeet = [[3. Mee]] [[1947]]<br>(haiteg [[Constitutioun]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Kimi Ga Yo]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/f/f8/JapanX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Yen]] | Zäitzon = +9 | Internet TLD = [[.jp]] | Telefonsprefix = +81 | Notizen = | Extra Bild = Japan Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} '''Japan''', op [[Japanesch]] 日本 ''nihon'' oder ''nippon'' „Urspronk/Wuerzel vun der Sonn”, ass en [[Asien|ostasiateschen]] [[Inselstaat]], deen op 6852 Insele verdeelt am [[Pazifeschen Ozean]] läit. Zum Westen hi fënnt een [[Demokratesch Volleksrepublik Korea|Nord-]] a [[Republik Korea|Südkorea]], zum Norden hi [[Russland]] an zum Südwesten hi [[Volleksrepublik China|China]] an [[Taiwan]]. Japan ass als [[G7]]-Land eng vun de féierenden Industrienatioune vun der Welt. == Geschicht == [[Fichier:Emperor Jimmu.jpg|thumb|left|200px|Den [[Tennō]] [[Jimmu]], mythesche Grënner vum Keeserräich Japan]] Der Seechen no gouf Japan am [[7. Joerhonnert v. Chr.]] vum [[Tennō]] (''jap. Keeser'') [[Jimmu]] gegrënnt. Schonn am [[5. Joerhonnert|5.]] a [[6. Joerhonnert]] hate sech d'chineesesch Schreifweis an de [[Buddhismus]] etabléiere kënnen, éischt Zeeche fir de staarken Afloss dee China op d'japanesch Kultur sollt hunn. Bedeitung a Roll vum Keeser hunn am Laf vun der Geschicht staark variéiert. Bis an d'[[8. Joerhonnert]] war den Tennō déi héchst Autoritéit am Räich, an der Zäit duerno war seng Muecht éischter begrenzt an dacks nëmme vu symboleschem Wäert. D'Soen hat vereenzelt d'Noblesse aus dem Entourage vum Haff, meeschtens awer waren et d'[[Shōgun]] déi d'Land ënner Kontroll haten. Japan war [[De jure / de facto|de facto]] fir Joerhonnerten ënner der Herrschaft vu verschiddene Shogunaten (Militärdynastien) déi - mat relativ kuerzen Ënnerbriechungen - vum [[12. Joerhonnert|12.]] bis an d'éischt Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] un der Muecht waren. Am [[16. Joerhonnert]] hunn Handelsleit a [[Chrëschtentum|chrëschtlech]] Missionnairen aus [[Portugal]], [[Spuenien]], [[Holland]] an [[England]] Japan fir sech entdeckt. Den [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Interessi um Land huet d'Shogunat zwar skeptesch gemaach, gouf awer ufanks toleréiert. Nodeem d'Aktivitéite vun de kathoulesche Missionnairen awer weider zougeholl hunn, gouf d'Chrëschtentum [[1636]] verbueden. Virun allem d'Verbreedung vum Katholizismus war an den Ae vun de Shogun en éischte Schrëtt a Richtung Kolonialiséierung vu Japan duerch d'Iberer. Zu gudder Lescht gouf jiddwer Kontakt mat Europäer verbueden. Eenzeg Ausnam: protestantesch Hollänner hunn däerfe kontrolléierten Handel bedreiwen, dat awer och just op der Insel [[Dejima]] bei [[Nagasaki]]. [[Fichier:Tokugawa Ieyasu2.JPG|thumb|200px|left|Tokugawa Ieyasu]] Déi sougenannt [[Edo-Period]] ([[1603]]-[[1868]]), an där d'Shogunat vun der [[Tokugawa]]-Famill un der Muecht war, war d'Zäit vun internationaler Isolatioun, mä anengems och déi längst Friddensperiod vun der [[Neizäit]]. Et sollten 251 Joer vergoe bis datt d'Japaner [[1854]] - ënner Drock vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerikaner]] - nees wëlles waren d'Relatioune mam Westen erëm opzehuelen an der Isolatiounspolitik en Enn ze maachen. De Kontakt mat den Europäer an den Amerikaner léist bannent kierzter Zäit eng ganz Rëtsch vun Evenementer aus, déi déi traditionell politesch Kultur a gesellschaftlech Verhältnesser an e Koup trëlle loossen. De politeschen Ëmbroch kënnt [[1868]] mat der sougenannter [[Meiji-Restauratioun]]. D'Shogun verléieren d'Muecht an de Keeser gëtt nees als héchst Regierungsinstanz unerkannt. Eng sëllege Reforme ginn an deene Jore lancéiert: de Feudalsystem gëtt ofgeschaaft, staatlech Institutiounen no westlechem Modell ginn etabléiert, d'Schoulflicht gëtt agefouert an d'Land kritt eng nei Verfassung. Aus dem Keeserräich gëtt um Enn eng [[konstitutionell Monarchie]], aus dem Agrarland eng Industrienatioun. Déi schëtzeg Moderniséierung an d'Fale loosse vun der Isolatiounspolitik verännere Land a Gesellschaft fundamental. D'Japaner ginn aussepolitesch méi king a si Wëlles hir Positioun als regional Wirtschafts- a Militärmuecht weider auszebauen. D'Konsequenz dovu sollt eng Expansiounspolitik sonnergläiche sinn. An de Joren [[1894]]/[[1895|95]] kënnt et zum [[éischte chineesesch-japanesche Krich]]. China verléiert [[Taiwan]], d'Insel bleift bis [[1945]] japanesch Provënz. D'Engagement vun de [[Russland|Russen]] an der [[Mandschurei]] am Nordoste vu China féiert [[1905]] zum [[russesch-japanesche Krich]] . D'Konfrontatioun goung zu Gonschte vu Japan aus a markéiert déi éischt Defaite vun enger europäescher Groussmuecht géint en asiatescht Land. Japan kënnt an de Besëtz vu [[Sakhalin]] an de [[Kurilen]], d'Mandschurei gëtt nees u China zeréckginn. [[1910]] annektéiert Japan [[Korea]]. Am [[Éischte Weltkrich]] stinn d'Japaner op der Säit vun der [[Entente]]. [[1920]] trëtt d'Land dem [[Vëlkerbond]] bäi a gëtt Member vum Sécherheetsrot. De Westen erkennt Japan als nei Regionalmuecht am Pazifikraum un, an akzeptéiert déi nei Territoiren. Et sollt net fir laang sinn. Parlament, Regierung a Keeser hunn am Laf vun den [[1930]]er-Joren ëmmer méi d'Kontroll un d'Militär verluer. [[1932]] besetzen d'Japaner d'[[Mandschurei]] a grënnen de Marionettestaat ''Mandschuko''. No massiver internationaler Kritik trëtt Japan [[1933]] nees aus dem Vëlkerbond aus. [[1936]] ënnerschreiwe Japan an Däitschland den [[Antikominternpakt]]. Et bleift zwar en éischter symbolescht Schreiwes, ass awer och en éischte Schrëtt a Richtung ''Achs Berlin-Roum-Tokio'' vun [[1941]]. [[Fichier:nagasakibomb.jpg|230px|thumb|Detonatioun vun der Atombomm ''Fat Man'' iwwer [[Nagasaki]]]] [[1937]] eskaléiert d'Situatioun an der Mandschurei an et kënnt zum [[zweete chinesch-japanesche Krich]]. [[1938]] iwwerdréit d'Parlament all Entscheedungsautoritéit a krichsrelevante Froen op d'Militär. Den zweete Krich mat China markéiert och gläichzäiteg den Ufank vum [[Pazifikkrich]] an dem [[Zweete Weltkrich]] an Asien. Een Dag no der [[Ugrëff op Pearl Harbor|Fligersattaque op d'amerikanech Pazifikbase zu Pearl Harbor]] op [[Hawaii]] ([[7. Dezember]] [[1941]]) erklären d'Amerikaner Japan de Krich. D'Japaner waren den Alliéierten an der Ufankszäit vum Krich ëmmer e Schratt viraus a konnten hiren Afloss iwwer ganz Südostasien ausbreeden. D'[[Philippinnen]], [[Neiguinea]], [[Myanmar|Birma]] an [[Indonesien|Indonesie]] ginn am Laf vun nëmmen e puer Méint okkupéiert. Mat der japanescher Nidderlag an der [[Schluecht vu Guadalcanal]] op de [[Salomonen]] (1942-43) konnt d'japanesch Expansioun gestoppt ginn. Japan verléiert duerch d'Géigenoffensive vun den Alliéierten no an no ëmmer méi Territoiren. [[1945]] gëtt Okinawa op de Ryūkyūinsele vun den Alliérten ageholl, Tokio an Ōsaka bombardéiert. De [[6. August]] [[1945]] gehaien d'Amerikaner eng éischt [[Atombomm]] op [[Hiroshima]], den [[9. August]] explodéiert eng zweet iwwer [[Nagasaki]]. Sechs Deeg drop kapituléiert Japan bedingungslos; formell ënnerschriwwe gouf d'Kapitulatioun den [[2. September]] [[1945]]. D'Haaptacteuere vun der aggressiver Annexiounspolitik sinn an den internationale [[Krichsverbriecherprozesser vun Tokio]] tëscht 1946-48 ugeklot a verurteelt ginn. Bis Enn Abrëll [[1952]] war Japan vun den Amerikaner okkupéiert. [[1956]] trëtt d'Land de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] bäi. Tëscht 1955-1973 ass d'japanesch Ekonomie formidabel gewuess an d'Land huet sech politesch stabiliséiert. == Geographie == [[Fichier:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|thumb|left|Satelittefoto vu Japan]] Japan läit op engem [[Archipel]] ëstlech vum asiatesche Festland. Den [[Inselstaat]] grenzt am Norden un d'[[Ochotskescht Mier]], am Osten un de [[Pazifeschen Ozean]], am Süden un d'[[Ostchineesescht Mier]] an am Westen un d'[[Japanescht Mier]]. Nieft sëllege méi klengen Insele (6848 Stéck<ref name="stat">http://www.stat.go.jp/english/data/nenkan/index.htm</ref>) sinn d'Haaptinselen - vun Norden no Süden - [[Hokkaidō]], [[Honshū]] (déi gréisst), [[Shikoku]], an [[Kyūshū]]. Ëm déi 73&nbsp;% vun der Landmass si Bierger. Deen héchsten ass de [[Fujisan]] mat 3776 Meter<ref name="stat"/>. Déi riseg Biergformatiounen aus vulkaneschem Gestengs si knapps fir Landwirtschaft, Industrie oder als Bauland ze gebrauchen. Besidelt sinn haaptsächlech d'Küsteregiounen, wat och eng vun den Haaptursaaachen ass datt Japan eng vun deenen héchste Bevëlkerungsdensitéiten op der Welt huet. Am Groussraum [[Tokio]] op der Pazifikküst wunnen eleng schonn 30 Millioune Leit. Japan läit matzen an enger [[Tektonik|Subduktiounszon]], enger Regioun an där sech dräi [[Tektonik|tektonesche Placke]] laanschtenee reiwen, d'[[Eurasesch Plack|eurasesch]], d'[[Philippinnesch Plack|philippinnesch]] an d'[[Pazifesch Plack]]. Et kënnt dofir reegelméisseg zu [[Äerdbiewen]] a [[Vulkan]]ausbréch. Vun deene ronn 240 [[Vulkan]]er sinn der eng 40 aktiv. Besonnesch geféierlech si Séibiewen, déi am schlëmmste Fall en [[Tsunami]] ausléise kënnen. == Klima == Japan huet e relativ variéiert Klima. Et kann tëscht sechs Haaptklimaregiounen ënnerscheet ginn: * [[Hokkaidō]]: net vill [[Reen]], laang kal Wantere mat vill Schnéi. * [[Japanescht Mier]]/Ostmier: Den Norwestwand am Wanter bréngt vill Schnéi. Am Summer ass et méi kill wéi an der pazifescher Regioun. Dacks [[Fön (Wand)|Fön]]. * Zentraalt Héichland (''[[Chūō-kōchi]]''): grouss Temperaturënnerscheeder tëscht Summer a Wanter, Dag an Nuecht. Net vill Reen. * [[Seto-Séi]]: D'Bierger aus der Regioun [[Chūgoku]] a [[Shikoku]] blockéieren d'Loftstréim a féieren d'ganzt Joer iwwer zu engem temperéierte Klima. * [[Pazifeschen Ozean|Pazifikregioun]]: kal Wantere mat wéineg Schnéi, dréchen a waarm Summeren. * [[Nansei-Inselen]] ([[Ryūkyū-Inselen]]): Subtropeschet Klima mat waarme Wanteren a Summeren. Staark Reeschauere virun allem an der [[Reenzäit]], reegelméisseg [[Taifun]]en. D'[[Monsun]]saison fänkt an de südleche Regioune schonn ufanks Mee un. D'Reefront wandert da Richtung Norde virun, an erreecht Enn Juli d'Insel Hokkaidō. De Monsun dauert ongeféier 6 Wochen. Enn Summer, Ufank Hierscht heefe sech d'Taifunen. Bis zu 20 där tropescher Wirelstierm ploen d'Land pro Saison. == Bevëlkerung == [[Fichier:Shibuya night.jpg|thumb|290px|D'[[Shibuya]]-Kräizung zu Tokio]] === Sproochen a Schrëften === D'Sproochsituatioun a Japan ass eng relativ homogeen. [[Japanesch]], op Japanesch 日本語 ''nihongo'', ass d'Nationalsprooch a gëtt vun der Quasitotalitéit vun der Populatioun a vun deene meeschte Minoritéite geschwat. Wéi déi meescht Sproochen huet och d'Japanesch eng sëllege regional Dialekter opweises. Déi japanesch Sprooch benotzt nieft de [[Chineesesch Schrëft|chineesesche Schrëftzeechen]] ([[Kanji]]) zwee eege Silbeschrëftsystemer ([[Hiragana]] a [[Katakana]]), déi vu chineesesche Schrëftzeechen ofgeleet sinn. Stroossen, Garen a.s.w si meeschtens a Kanji an a laténgescher Ëmschrëft ([[Rōmaji]]) beschëldert. D'[[Ryūkyū-Sproochen]], déi gemenkerhand als Ënnergrupp vum Japanesche gesi ginn, ginn hautdesdaags nëmmen nach vun enger Minoritéit zu [[Okinawa]] op de [[Ryūkyū-Inselen|Ryūkyū-Insele]] geschwat. [[Ainu (Sprooch)|Ainu]], eng indigène Minoritéitssproooch déi net mam Japanesche Famill ass, kënnen nëmmen nach vereenzelt eeler Leit am Norde vun der Insel Hokkaido. [[Englesch]] ass nach viru [[Chineesesch]] déi Friemsprooch, déi am meeschten an de Schoule geléiert gëtt. Allerdéngs gëtt dacks kritiséiert, datt de japaneschen Engleschcours ze vill op d'Bestoe vum [[Test of English for International Communication|TOEIC-Test]] ausgeriicht ass an net genuch Kommunikatiounsfäegkeete vermëttelt. Déi drëttheefegst Friemsprooch ass [[Däitsch]]. === Reliounen === [[Fichier:shinto heirat.jpg|thumb|left|Hochzäit am Meiji-Schräin, Tokio 2002]] Japan gouf mat der Constitutioun vun [[1947]] zu engem [[Laizismus|laizistesche]] Staat an huet mam selwechten Dokument d'absolut Reliounsfräiheet agefouert. De [[Buddhismus]] an de [[Schintoismus]] sinn déi historesch wichtegst Reliounen an hu bis haut groussen Afloss op Kultur a Gesellschaft vum Land. Aus westlecher Perspektiv éischter gelungen ass datt den offizielle Statistiken<ref>{{Citation|URL=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html#People |Titel=CIA World Factbook; Japan - People |Gekuckt=13.07.2008 |Archiv-Datum=28.12.2010 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20101228224107/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html#People }}</ref> no eng grouss Majoritéit (iwwer 80&nbsp;%) vun de Japaner net nëmmen zu enger, mä zu en allenzwou gehéiert. Eng Ursaach dofir ass datt de Buddhismus an de Schintoismus an hirer reliéiser a philosophescher Traditioun no beienee leien a sech am Laf vun der Zäit zu enger eegener, typesch japanescher Spirutualitéit vermëscht hunn. De reliéise [[Synkretismus]] erkläert och datt sech d'Iddi vun där enger, exklusiver Relioun ni richteg duerchgesat huet. De Buddhismus an de Schintoismus gehéieren haut zum soziokulturelle Patrimoine vun de Japaner a liewen an der Traditioun vun de gesellschaftleche Gebraich virun. Hochzäite ginn dacks mat enger schintoistescher Zeremonie gefeiert, Doudesritualer wéi d'Begriefnes an d'Gebied fir déi Verstuerwe si meeschtens a buddhistescher Traditioun gehalen. De Buddhismus, op Japanesch 仏教 ''bukkyo'', koum am [[6. Joerhonnert]] iwwer den Emwee vu Korea an d'Land. Anescht wéi am Schintoismus gëtt et am Buddhismus eng persounifizéiert Hellegkeet an d'Méiglechkeet nom Doud an d'Paradäis ze kommen. De [[Schintoismus]], deen aus de japaneschen Urreliounen entstanen ass, baséiert dogéint op der Veréierung vun Naturgottheeten an de Virfueren. Et gëtt iwwer 200 Richtungen. Zanter dem [[19. Joerhonnert]] sinn a Japan eng Hellewull nei reliéis Beweegungen, déi sougenannt ''Nei Reliounen'', op Japanesch 新宗教 ''shinshūkyō'', entstanen. Déi meescht si vun traditionelle Relioune wéi dem Schintoismus, dem Buddhismus, dem Hinduismus an dem Chrëschtentum beaflosst. D'Chrëschtentum an den Islam spillen a Japa sou gutt wéi keng Roll. == Administrativ Ënnerdeelungen == === Prefekturen === [[Fichier:Japan prefectures.png|230px|right]] {| border="0" |- | '''Insel [[Hokkaidō]]''' * {{small|1}} [[Hokkaidō]] '''Insel [[Honshū]]''' * {{small|2}} [[Prefektur Aomori|Aomori]] * {{small|3}} [[Prefektur Iwate|Iwate]] * {{small|4}} [[Prefektur Miyagi|Miyagi]] * {{small|5}} [[Prefektur Akita|Akita]] * {{small|6}} [[Prefektur Yamagata|Yamagata]] * {{small|7}} [[Prefektur Fukushima|Fukushima]] * {{small|8}} [[Prefektur Ibaraki|Ibaraki]] * {{small|9}} [[Prefektur Tochigi|Tochigi]] * {{small|10}} [[Prefektur Gunma|Gunma]] * {{small|11}} [[Prefektur Saitama|Saitama]] | valign="top" | * {{small|12}} [[Prefektur Chiba|Chiba]] * {{small|13}} [[Prefektur Tokio|Tokio]] * {{small|14}} [[Prefektur Kanagawa|Kanagawa]] * {{small|15}} [[Prefektur Niigata|Niigata]] * {{small|16}} [[Prefektur Toyama|Toyama]] * {{small|17}} [[Prefektur Ishikawa|Ishikawa]] * {{small|18}} [[Prefektur Fukui|Fukui]] * {{small|19}} [[Prefektur Yamanashi|Yamanashi]] * {{small|20}} [[Prefektur Nagano|Nagano]] * {{small|21}} [[Prefektur Gifu|Gifu]] * {{small|22}} [[Prefektur Shizuoka|Shizuoka]] * {{small|23}} [[Prefektur Aichi|Aichi]] * {{small|24}} [[Prefektur Mie|Mie]] | valign="top" | * {{small|25}} [[Prefektur Shiga|Shiga]] * {{small|26}} [[Prefektur Kyōto|Kyōto]] * {{small|27}} [[Prefektur Ōsaka|Ōsaka]] * {{small|28}} [[Prefektur Hyōgo|Hyōgo]] * {{small|29}} [[Prefektur Nara|Nara]] * {{small|30}} [[Prefektur Wakayama|Wakayama]] * {{small|31}} [[Prefektur Tottori|Tottori]] * {{small|32}} [[Prefektur Shimane|Shimane]] * {{small|33}} [[Prefektur Okayama|Okayama]] * {{small|34}} [[Prefektur Hiroshima|Hiroshima]] * {{small|35}} [[Prefektur Yamaguchi|Yamaguchi]] '''Insel [[Shikoku]]''' * {{small|36}} [[Prefektur Tokushima|Tokushima]] | valign="top" | * {{small|37}} [[Prefektur Kagawa|Kagawa]] * {{small|38}} [[Prefektur Ehime|Ehime]] * {{small|39}} [[Prefektur Kōchi|Kōchi]] '''Insel [[Kyūshū]]''' * {{small|40}} [[Prefektur Fukuoka|Fukuoka]] * {{small|41}} [[Prefektur Saga|Saga]] * {{small|42}} [[Prefektur Nagasaki|Nagasaki]] * {{small|43}} [[Prefektur Kumamoto|Kumamoto]] * {{small|44}} [[Prefektur Ōita|Ōita]] * {{small|45}} [[Prefektur Miyazaki|Miyazaki]] * {{small|46}} [[Prefektur Kagoshima|Kagoshima]] '''[[Ryūkyū-Inselen]]''' * {{small|47}} [[Prefektur Okinawa|Okinawa]] |} Japan ass a 47 Prefecturen agedeelt. Administréiert ginn d'Prefecture vu gewieltene Gouverneuren a Parlamenter. Déi eenzel Prefecture sinn nach emol a Gemengen opgedeelt. D'Gemengeversammlunge gi gradewéi d'Prefecturesparlamenter gewielt. D'Gemenge kontrolléieren ë.&nbsp;a. den ëffentlechen Enseignement an hunn d'Recht eege Steieren anzeféieren. == Literatur zum Theema == * Dambmann, Gerhard: ''Gebrauchsanweisung für Japan'', Piper, 2002 * Barthes, Roland: ''L'empire des signes'', Éditions du Seuil, collection Points Essais, 2005 * Henshall, Kenneth G.: ''A history of Japan'', Palgrave Macmillan, 2001 == Kuckt och == * [[Japanesch]] * [[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.kantei.go.jp/foreign/index-e.html Säit vum japaneschem Gouvernement] * {{en}} [http://www.kunaicho.go.jp/eindex.html Offiziell Säit vun der keeserlecher Famill] * {{en}} [http://www.jnto.go.jp/eng/ D'japanesch Organisatioun fir nationalen Tourismus] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20080612194837/http://www.lu.emb-japan.go.jp/index_f.htm D'japanesch Ambassade zu Lëtzebuerg] {{Referenzen}} {{Naviblock |Navigatioun G7 |Navigatioun Länner an Asien }} [[Kategorie:Japan| ]] mn6qgjp6566ghjbtz22jx4egjydzmnc 2689734 2689411 2026-08-07T08:49:16Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689734 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm =日本国<br>Nihon-koku/Nippon-koku | Fändel = Flag of Japan.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Japan | Wopen = Imperial Seal of Japan.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Japan | National Devise = | Kaart = Japan in Asia (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Japanesch]] | Haaptstad = [[Tokio]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 377.873<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen] (2004)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,8 | Bevëlkerung = 127.710.000<ref>Geschat fir den 1. Juli 2008. Quell: [http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm stat.go.jp] (Juli 2008)<br> Bei der leschter Vollekszielung, den 1. Oktober 2005 goufen 127 767 994 Leit gezielt. Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 338 | Onofhängegkeet = [[3. Mee]] [[1947]]<br>(haiteg [[Constitutioun]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Kimi Ga Yo]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/f/f8/JapanX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Yen]] | Zäitzon = +9 | Internet TLD = [[.jp]] | Telefonsprefix = +81 | Notizen = | Extra Bild = Japan Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} '''Japan''', op [[Japanesch]] 日本 ''nihon'' oder ''nippon'' „Urspronk/Wuerzel vun der Sonn”, ass en [[Asien|ostasiateschen]] [[Inselstaat]], deen op 6852 Insele verdeelt am [[Pazifeschen Ozean]] läit. Zum Westen hi fënnt een [[Demokratesch Volleksrepublik Korea|Nord-]] a [[Republik Korea|Südkorea]], zum Norden hi [[Russland]] an zum Südwesten hi [[Volleksrepublik China|China]] an [[Taiwan]]. Japan ass als [[G7]]-Land eng vun de féierenden Industrienatioune vun der Welt. == Geschicht == [[Fichier:Emperor Jimmu.jpg|thumb|left|200px|Den [[Tennō]] [[Jimmu]], mythesche Grënner vum Keeserräich Japan]] Der Seechen no gouf Japan am [[7. Joerhonnert v. Chr.]] vum [[Tennō]] (''jap. Keeser'') [[Jimmu]] gegrënnt. Schonn am [[5. Joerhonnert|5.]] a [[6. Joerhonnert]] hate sech d'chineesesch Schreifweis an de [[Buddhismus]] etabléiere kënnen, éischt Zeeche fir de staarken Afloss dee China op d'japanesch Kultur sollt hunn. Bedeitung a Roll vum Keeser hunn am Laf vun der Geschicht staark variéiert. Bis an d'[[8. Joerhonnert]] war den Tennō déi héchst Autoritéit am Räich, an der Zäit duerno war seng Muecht éischter begrenzt an dacks nëmme vu symboleschem Wäert. D'Soen hat vereenzelt d'Noblesse aus dem Entourage vum Haff, meeschtens awer waren et d'[[Shōgun]] déi d'Land ënner Kontroll haten. Japan war [[De jure / de facto|de facto]] fir Joerhonnerten ënner der Herrschaft vu verschiddene Shogunaten (Militärdynastien) déi - mat relativ kuerzen Ënnerbriechungen - vum [[12. Joerhonnert|12.]] bis an d'éischt Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] un der Muecht waren. Am [[16. Joerhonnert]] hunn Handelsleit a [[Chrëschtentum|chrëschtlech]] Missionnairen aus [[Portugal]], [[Spuenien]], [[Holland]] an [[England]] Japan fir sech entdeckt. Den [[Europa (Kontinent)|europäeschen]] Interessi um Land huet d'Shogunat zwar skeptesch gemaach, gouf awer ufanks toleréiert. Nodeem d'Aktivitéite vun de kathoulesche Missionnairen awer weider zougeholl hunn, gouf d'Chrëschtentum [[1636]] verbueden. Virun allem d'Verbreedung vum Katholizismus war an den Ae vun de Shogun en éischte Schrëtt a Richtung Kolonialiséierung vu Japan duerch d'Iberer. Zu gudder Lescht gouf jiddwer Kontakt mat Europäer verbueden. Eenzeg Ausnam: protestantesch Hollänner hunn däerfe kontrolléierten Handel bedreiwen, dat awer och just op der Insel [[Dejima]] bei [[Nagasaki]]. [[Fichier:Tokugawa Ieyasu2.JPG|thumb|200px|left|Tokugawa Ieyasu]] Déi sougenannt [[Edo-Period]] ([[1603]]-[[1868]]), an där d'Shogunat vun der [[Tokugawa]]-Famill un der Muecht war, war d'Zäit vun internationaler Isolatioun, mä anengems och déi längst Friddensperiod vun der [[Neizäit]]. Et sollten 251 Joer vergoe bis datt d'Japaner [[1854]] - ënner Drock vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerikaner]] - nees wëlles waren d'Relatioune mam Westen erëm opzehuelen an der Isolatiounspolitik en Enn ze maachen. De Kontakt mat den Europäer an den Amerikaner léist bannent kierzter Zäit eng ganz Rëtsch vun Evenementer aus, déi déi traditionell politesch Kultur a gesellschaftlech Verhältnesser an e Koup trëlle loossen. De politeschen Ëmbroch kënnt [[1868]] mat der sougenannter [[Meiji-Restauratioun]]. D'Shogun verléieren d'Muecht an de Keeser gëtt nees als héchst Regierungsinstanz unerkannt. Eng sëllege Reforme ginn an deene Jore lancéiert: de Feudalsystem gëtt ofgeschaaft, staatlech Institutiounen no westlechem Modell ginn etabléiert, d'Schoulflicht gëtt agefouert an d'Land kritt eng nei Verfassung. Aus dem Keeserräich gëtt um Enn eng [[konstitutionell Monarchie]], aus dem Agrarland eng Industrienatioun. Déi schëtzeg Moderniséierung an d'Fale loosse vun der Isolatiounspolitik verännere Land a Gesellschaft fundamental. D'Japaner ginn aussepolitesch méi king a si Wëlles hir Positioun als regional Wirtschafts- a Militärmuecht weider auszebauen. D'Konsequenz dovu sollt eng Expansiounspolitik sonnergläiche sinn. An de Joren [[1894]]/[[1895|95]] kënnt et zum [[éischte chineesesch-japanesche Krich]]. China verléiert [[Taiwan]], d'Insel bleift bis [[1945]] japanesch Provënz. D'Engagement vun de [[Russland|Russen]] an der [[Mandschurei]] am Nordoste vu China féiert [[1905]] zum [[russesch-japanesche Krich]] . D'Konfrontatioun goung zu Gonschte vu Japan aus a markéiert déi éischt Defaite vun enger europäescher Groussmuecht géint en asiatescht Land. Japan kënnt an de Besëtz vu [[Sakhalin]] an de [[Kurilen]], d'Mandschurei gëtt nees u China zeréckginn. [[1910]] annektéiert Japan [[Korea]]. Am [[Éischte Weltkrich]] stinn d'Japaner op der Säit vun der [[Entente]]. [[1920]] trëtt d'Land dem [[Vëlkerbond]] bäi a gëtt Member vum Sécherheetsrot. De Westen erkennt Japan als nei Regionalmuecht am Pazifikraum un, an akzeptéiert déi nei Territoiren. Et sollt net fir laang sinn. Parlament, Regierung a Keeser hunn am Laf vun den [[1930]]er-Joren ëmmer méi d'Kontroll un d'Militär verluer. [[1932]] besetzen d'Japaner d'[[Mandschurei]] a grënnen de Marionettestaat ''Mandschuko''. No massiver internationaler Kritik trëtt Japan [[1933]] nees aus dem Vëlkerbond aus. [[1936]] ënnerschreiwe Japan an Däitschland den [[Antikominternpakt]]. Et bleift zwar en éischter symbolescht Schreiwes, ass awer och en éischte Schrëtt a Richtung ''Achs Berlin-Roum-Tokio'' vun [[1941]]. [[Fichier:nagasakibomb.jpg|230px|thumb|Detonatioun vun der Atombomm ''Fat Man'' iwwer [[Nagasaki]]]] [[1937]] eskaléiert d'Situatioun an der Mandschurei an et kënnt zum [[zweete chinesch-japanesche Krich]]. [[1938]] iwwerdréit d'Parlament all Entscheedungsautoritéit a krichsrelevante Froen op d'Militär. Den zweete Krich mat China markéiert och gläichzäiteg den Ufank vum [[Pazifikkrich]] an dem [[Zweete Weltkrich]] an Asien. Een Dag no der [[Ugrëff op Pearl Harbor|Fligersattaque op d'amerikanech Pazifikbase zu Pearl Harbor]] op [[Hawaii]] ([[7. Dezember]] [[1941]]) erklären d'Amerikaner Japan de Krich. D'Japaner waren den Alliéierten an der Ufankszäit vum Krich ëmmer e Schratt viraus a konnten hiren Afloss iwwer ganz Südostasien ausbreeden. D'[[Philippinnen]], [[Neiguinea]], [[Myanmar|Birma]] an [[Indonesien|Indonesie]] ginn am Laf vun nëmmen e puer Méint okkupéiert. Mat der japanescher Nidderlag an der [[Schluecht vu Guadalcanal]] op de [[Salomonen]] (1942-43) konnt d'japanesch Expansioun gestoppt ginn. Japan verléiert duerch d'Géigenoffensive vun den Alliéierten no an no ëmmer méi Territoiren. [[1945]] gëtt Okinawa op de Ryūkyūinsele vun den Alliérten ageholl, Tokio an Ōsaka bombardéiert. De [[6. August]] [[1945]] gehaien d'Amerikaner eng éischt [[Atombomm]] op [[Hiroshima]], den [[9. August]] explodéiert eng zweet iwwer [[Nagasaki]]. Sechs Deeg drop kapituléiert Japan bedingungslos; formell ënnerschriwwe gouf d'Kapitulatioun den [[2. September]] [[1945]]. D'Haaptacteuere vun der aggressiver Annexiounspolitik sinn an den internationale [[Krichsverbriecherprozesser vun Tokio]] tëscht 1946-48 ugeklot a verurteelt ginn. Bis Enn Abrëll [[1952]] war Japan vun den Amerikaner okkupéiert. [[1956]] trëtt d'Land de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] bäi. Tëscht 1955-1973 ass d'japanesch Ekonomie formidabel gewuess an d'Land huet sech politesch stabiliséiert. == Geographie == [[Fichier:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|thumb|left|Satelittefoto vu Japan]] Japan läit op engem [[Archipel]] ëstlech vum asiatesche Festland. Den [[Inselstaat]] grenzt am Norden un d'[[Ochotskescht Mier]], am Osten un de [[Pazifeschen Ozean]], am Süden un d'[[Ostchineesescht Mier]] an am Westen un d'[[Japanescht Mier]]. Nieft sëllege méi klengen Insele (6848 Stéck<ref name="stat">http://www.stat.go.jp/english/data/nenkan/index.htm</ref>) sinn d'Haaptinselen - vun Norden no Süden - [[Hokkaidō]], [[Honshū]] (déi gréisst), [[Shikoku]], an [[Kyūshū]]. Ëm déi 73&nbsp;% vun der Landmass si Bierger. Deen héchsten ass de [[Fujisan]] mat 3776 Meter<ref name="stat"/>. Déi riseg Biergformatiounen aus vulkaneschem Gestengs si knapps fir Landwirtschaft, Industrie oder als Bauland ze gebrauchen. Besidelt sinn haaptsächlech d'Küsteregiounen, wat och eng vun den Haaptursaaachen ass datt Japan eng vun deenen héchste Bevëlkerungsdensitéiten op der Welt huet. Am Groussraum [[Tokio]] op der Pazifikküst wunnen eleng schonn 30 Millioune Leit. Japan läit matzen an enger [[Tektonik|Subduktiounszon]], enger Regioun an där sech dräi [[Tektonik|tektonesche Placke]] laanschtenee reiwen, d'[[Eurasesch Plack|eurasesch]], d'[[Philippinnesch Plack|philippinnesch]] an d'[[Pazifesch Plack]]. Et kënnt dofir reegelméisseg zu [[Äerdbiewen]] a [[Vulkan]]ausbréch. Vun deene ronn 240 [[Vulkan]]er sinn der eng 40 aktiv. Besonnesch geféierlech si Séibiewen, déi am schlëmmste Fall en [[Tsunami]] ausléise kënnen. == Klima == Japan huet e relativ variéiert Klima. Et kann tëscht sechs Haaptklimaregiounen ënnerscheet ginn: * [[Hokkaidō]]: net vill [[Reen]], laang kal Wantere mat vill Schnéi. * [[Japanescht Mier]]/Ostmier: Den Norwestwand am Wanter bréngt vill Schnéi. Am Summer ass et méi kill wéi an der pazifescher Regioun. Dacks [[Fön (Wand)|Fön]]. * Zentraalt Héichland (''[[Chūō-kōchi]]''): grouss Temperaturënnerscheeder tëscht Summer a Wanter, Dag an Nuecht. Net vill Reen. * [[Seto-Séi]]: D'Bierger aus der Regioun [[Chūgoku]] a [[Shikoku]] blockéieren d'Loftstréim a féieren d'ganzt Joer iwwer zu engem temperéierte Klima. * [[Pazifeschen Ozean|Pazifikregioun]]: kal Wantere mat wéineg Schnéi, dréchen a waarm Summeren. * [[Nansei-Inselen]] ([[Ryūkyū-Inselen]]): Subtropeschet Klima mat waarme Wanteren a Summeren. Staark Reeschauere virun allem an der [[Reenzäit]], reegelméisseg [[Taifun]]en. D'[[Monsun]]saison fänkt an de südleche Regioune schonn ufanks Mee un. D'Reefront wandert da Richtung Norde virun, an erreecht Enn Juli d'Insel Hokkaidō. De Monsun dauert ongeféier 6 Wochen. Enn Summer, Ufank Hierscht heefe sech d'Taifunen. Bis zu 20 där tropescher Wirelstierm ploen d'Land pro Saison. == Bevëlkerung == [[Fichier:Shibuya night.jpg|thumb|290px|D'[[Shibuya]]-Kräizung zu Tokio]] === Sproochen a Schrëften === D'Sproochsituatioun a Japan ass eng relativ homogeen. [[Japanesch]], op Japanesch 日本語 ''nihongo'', ass d'Nationalsprooch a gëtt vun der Quasitotalitéit vun der Populatioun a vun deene meeschte Minoritéite geschwat. Wéi déi meescht Sproochen huet och d'Japanesch eng sëllege regional Dialekter opweises. Déi japanesch Sprooch benotzt nieft de [[Chineesesch Schrëft|chineesesche Schrëftzeechen]] ([[Kanji]]) zwee eege Silbeschrëftsystemer ([[Hiragana]] a [[Katakana]]), déi vu chineesesche Schrëftzeechen ofgeleet sinn. Stroossen, Garen a.s.w si meeschtens a Kanji an a laténgescher Ëmschrëft ([[Rōmaji]]) beschëldert. D'[[Ryūkyū-Sproochen]], déi gemenkerhand als Ënnergrupp vum Japanesche gesi ginn, ginn hautdesdaags nëmmen nach vun enger Minoritéit zu [[Okinawa]] op de [[Ryūkyū-Inselen|Ryūkyū-Insele]] geschwat. [[Ainu (Sprooch)|Ainu]], eng indigène Minoritéitssproooch déi net mam Japanesche Famill ass, kënnen nëmmen nach vereenzelt eeler Leit am Norde vun der Insel Hokkaido. [[Englesch]] ass nach viru [[Chineesesch]] déi Friemsprooch, déi am meeschten an de Schoule geléiert gëtt. Allerdéngs gëtt dacks kritiséiert, datt de japaneschen Engleschcours ze vill op d'Bestoe vum [[Test of English for International Communication|TOEIC-Test]] ausgeriicht ass an net genuch Kommunikatiounsfäegkeete vermëttelt. Déi drëttheefegst Friemsprooch ass [[Däitsch]]. === Reliounen === [[Fichier:shinto heirat.jpg|thumb|left|Hochzäit am Meiji-Schräin, Tokio 2002]] Japan gouf mat der Constitutioun vun [[1947]] zu engem [[Laizismus|laizistesche]] Staat an huet mam selwechten Dokument d'absolut Reliounsfräiheet agefouert. De [[Buddhismus]] an de [[Schintoismus]] sinn déi historesch wichtegst Reliounen an hu bis haut groussen Afloss op Kultur a Gesellschaft vum Land. Aus westlecher Perspektiv éischter gelungen ass datt den offizielle Statistiken<ref>{{Citation|URL=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html#People |Titel=CIA World Factbook; Japan - People |Gekuckt=13.07.2008 |Archiv-Datum=28.12.2010 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20101228224107/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html#People }}</ref> no eng grouss Majoritéit (iwwer 80&nbsp;%) vun de Japaner net nëmmen zu enger, mä zu en allenzwou gehéiert. Eng Ursaach dofir ass datt de Buddhismus an de Schintoismus an hirer reliéiser a philosophescher Traditioun no beienee leien a sech am Laf vun der Zäit zu enger eegener, typesch japanescher Spirutualitéit vermëscht hunn. De reliéise [[Synkretismus]] erkläert och datt sech d'Iddi vun där enger, exklusiver Relioun ni richteg duerchgesat huet. De Buddhismus an de Schintoismus gehéieren haut zum soziokulturelle Patrimoine vun de Japaner a liewen an der Traditioun vun de gesellschaftleche Gebraich virun. Hochzäite ginn dacks mat enger schintoistescher Zeremonie gefeiert, Doudesritualer wéi d'Begriefnes an d'Gebied fir déi Verstuerwe si meeschtens a buddhistescher Traditioun gehalen. De Buddhismus, op Japanesch 仏教 ''bukkyo'', koum am [[6. Joerhonnert]] iwwer den Emwee vu Korea an d'Land. Anescht wéi am Schintoismus gëtt et am Buddhismus eng persounifizéiert Hellegkeet an d'Méiglechkeet nom Doud an d'Paradäis ze kommen. De [[Schintoismus]], deen aus de japaneschen Urreliounen entstanen ass, baséiert dogéint op der Veréierung vun Naturgottheeten an de Virfueren. Et gëtt iwwer 200 Richtungen. Zanter dem [[19. Joerhonnert]] sinn a Japan eng Hellewull nei reliéis Beweegungen, déi sougenannt ''Nei Reliounen'', op Japanesch 新宗教 ''shinshūkyō'', entstanen. Déi meescht si vun traditionelle Relioune wéi dem Schintoismus, dem Buddhismus, dem Hinduismus an dem Chrëschtentum beaflosst. D'Chrëschtentum an den Islam spillen a Japa sou gutt wéi keng Roll. == Administrativ Ënnerdeelungen == === Prefekturen === [[Fichier:Japan prefectures.png|230px|right]] {| border="0" |- | '''Insel [[Hokkaidō]]''' * {{small|1}} [[Hokkaidō]] '''Insel [[Honshū]]''' * {{small|2}} [[Prefektur Aomori|Aomori]] * {{small|3}} [[Prefektur Iwate|Iwate]] * {{small|4}} [[Prefektur Miyagi|Miyagi]] * {{small|5}} [[Prefektur Akita|Akita]] * {{small|6}} [[Prefektur Yamagata|Yamagata]] * {{small|7}} [[Prefektur Fukushima|Fukushima]] * {{small|8}} [[Prefektur Ibaraki|Ibaraki]] * {{small|9}} [[Prefektur Tochigi|Tochigi]] * {{small|10}} [[Prefektur Gunma|Gunma]] * {{small|11}} [[Prefektur Saitama|Saitama]] | valign="top" | * {{small|12}} [[Prefektur Chiba|Chiba]] * {{small|13}} [[Prefektur Tokio|Tokio]] * {{small|14}} [[Prefektur Kanagawa|Kanagawa]] * {{small|15}} [[Prefektur Niigata|Niigata]] * {{small|16}} [[Prefektur Toyama|Toyama]] * {{small|17}} [[Prefektur Ishikawa|Ishikawa]] * {{small|18}} [[Prefektur Fukui|Fukui]] * {{small|19}} [[Prefektur Yamanashi|Yamanashi]] * {{small|20}} [[Prefektur Nagano|Nagano]] * {{small|21}} [[Prefektur Gifu|Gifu]] * {{small|22}} [[Prefektur Shizuoka|Shizuoka]] * {{small|23}} [[Prefektur Aichi|Aichi]] * {{small|24}} [[Prefektur Mie|Mie]] | valign="top" | * {{small|25}} [[Prefektur Shiga|Shiga]] * {{small|26}} [[Prefektur Kyōto|Kyōto]] * {{small|27}} [[Prefektur Ōsaka|Ōsaka]] * {{small|28}} [[Prefektur Hyōgo|Hyōgo]] * {{small|29}} [[Prefektur Nara|Nara]] * {{small|30}} [[Prefektur Wakayama|Wakayama]] * {{small|31}} [[Prefektur Tottori|Tottori]] * {{small|32}} [[Prefektur Shimane|Shimane]] * {{small|33}} [[Prefektur Okayama|Okayama]] * {{small|34}} [[Prefektur Hiroshima|Hiroshima]] * {{small|35}} [[Prefektur Yamaguchi|Yamaguchi]] '''Insel [[Shikoku]]''' * {{small|36}} [[Prefektur Tokushima|Tokushima]] | valign="top" | * {{small|37}} [[Prefektur Kagawa|Kagawa]] * {{small|38}} [[Prefektur Ehime|Ehime]] * {{small|39}} [[Prefektur Kōchi|Kōchi]] '''Insel [[Kyūshū]]''' * {{small|40}} [[Prefektur Fukuoka|Fukuoka]] * {{small|41}} [[Prefektur Saga|Saga]] * {{small|42}} [[Prefektur Nagasaki|Nagasaki]] * {{small|43}} [[Prefektur Kumamoto|Kumamoto]] * {{small|44}} [[Prefektur Ōita|Ōita]] * {{small|45}} [[Prefektur Miyazaki|Miyazaki]] * {{small|46}} [[Prefektur Kagoshima|Kagoshima]] '''[[Ryūkyū-Inselen]]''' * {{small|47}} [[Prefektur Okinawa|Okinawa]] |} Japan ass a 47 Prefecturen agedeelt. Administréiert ginn d'Prefecture vu gewieltene Gouverneuren a Parlamenter. Déi eenzel Prefecture sinn nach emol a Gemengen opgedeelt. D'Gemengeversammlunge gi gradewéi d'Prefecturesparlamenter gewielt. D'Gemenge kontrolléieren ë.&nbsp;a. den ëffentlechen Enseignement an hunn d'Recht eege Steieren anzeféieren. == Literatur zum Theema == * Dambmann, Gerhard: ''Gebrauchsanweisung für Japan'', Piper, 2002 * Barthes, Roland: ''L'empire des signes'', Éditions du Seuil, collection Points Essais, 2005 * Henshall, Kenneth G.: ''A history of Japan'', Palgrave Macmillan, 2001 == Kuckt och == * [[Japanesch]] * [[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.kantei.go.jp/foreign/index-e.html Säit vum japaneschem Gouvernement] * {{en}} [http://www.kunaicho.go.jp/eindex.html Offiziell Säit vun der keeserlecher Famill] * {{en}} [http://www.jnto.go.jp/eng/ D'japanesch Organisatioun fir nationalen Tourismus] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20080612194837/http://www.lu.emb-japan.go.jp/index_f.htm D'japanesch Ambassade zu Lëtzebuerg] {{Referenzen}} {{Naviblock |Navigatioun G7 |Navigatioun Länner an Asien }} [[Kategorie:Japan| ]] oteq7ox9pn4fbxg1h22g1dct0f3tfpu 0 14604 2689345 2689135 2026-08-07T08:36:08Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689345 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoARM}} {{Infobox Land | Numm = Հայաստանի Հանրապետություն<br>Hayastani Hanrapetut‘yun | Fändel = Flag_of_Armenia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Armeenesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Armenia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Armeenesche Wopen | National Devise = | Kaart= Armenia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Armeenesch]] | Haaptstad = [[Eriwan]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 29 800<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 4,5 | Bevëlkerung = 3.264.500 <small>(Juni 2011)</small><ref>[http://www.armstat.am/en/?nid=126&id=11001 Nationale Statistesche Service vun der Republik vun Armenien]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 100,8 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br> den [[21. September]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[Mer Hayrenik]] | Wärung = [[Dram]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.am]] | Telefonsprefix = +374 | Notizen = | Extra Bild = Un-armenia.png | Extra Bild2 = }} '''Armenien''' ([[Armeenesch|armen]].: ''Հայաստան/Hayastan'') ass eng Republik a [[Asien|Westasien]], am [[Kaukasus]]. D'Land grenzt am Norden u [[Georgien]], am Osten un den [[Aserbaidjan]], an am Süden un den [[Iran]] an un d'aserbaidjanesch [[Exklav]] [[Nachitschewan]]. Am Westen ass d'[[Tierkei]] den direkten Noper. Déi fréier [[Armeenesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] gouf [[1991]] vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg. D'baussepolitesch Relatioune mat der Tierkei, an apaart déi mat Asberbaidschan bleiwe viru ferm strapazéiert. [[1992]] sinn d'Konflikter ëm d'Regioun [[Biergkarabach]] am haitegen Aserbaidjan zu engem bluddege [[Krich]] mam Nopeschland eskaléiert. Och nach nom [[Waffestëllstand]] vun [[1994]] besetzt Armenien ronn 15&nbsp;% vun der Géigend. D'Friddensverhandlungen tëscht de Parteie stagnéieren zanterhier. == Kuckt och == * [[Armeenier]] * [[Vëlkermuerd un den Armeenier]] * [[Lëscht vu bekannten Armeenier]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.am/en/ Regierung vun der Republik Armenien] {{en}} * [http://www.armenica.org Geschicht vun Armenien] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20220211192145/http://theforgotten.org/ Den tierkesche Genozid um armeenesche Vollek] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20080516144258/http://www.armenianow.com/ Online-Zeitung ArmeniaNow.com] {{en}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Armenien| ]] [[Kategorie:Republicken]] dmb39drhk78oionem86fda0d8650eq7 2689678 2689345 2026-08-07T08:47:54Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689678 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoARM}} {{Infobox Land | Numm = Հայաստանի Հանրապետություն<br>Hayastani Hanrapetut‘yun | Fändel = Flag_of_Armenia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Armeenesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Armenia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Armeenesche Wopen | National Devise = | Kaart= Armenia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Armeenesch]] | Haaptstad = [[Eriwan]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 29 800<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 4,5 | Bevëlkerung = 3.264.500 <small>(Juni 2011)</small><ref>[http://www.armstat.am/en/?nid=126&id=11001 Nationale Statistesche Service vun der Republik vun Armenien]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 100,8 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br> den [[21. September]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[Mer Hayrenik]] | Wärung = [[Dram]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.am]] | Telefonsprefix = +374 | Notizen = | Extra Bild = Un-armenia.png | Extra Bild2 = }} '''Armenien''' ([[Armeenesch|armen]].: ''Հայաստան/Hayastan'') ass eng Republik a [[Asien|Westasien]], am [[Kaukasus]]. D'Land grenzt am Norden u [[Georgien]], am Osten un den [[Aserbaidjan]], an am Süden un den [[Iran]] an un d'aserbaidjanesch [[Exklav]] [[Nachitschewan]]. Am Westen ass d'[[Tierkei]] den direkten Noper. Déi fréier [[Armeenesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] gouf [[1991]] vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg. D'baussepolitesch Relatioune mat der Tierkei, an apaart déi mat Asberbaidschan bleiwe viru ferm strapazéiert. [[1992]] sinn d'Konflikter ëm d'Regioun [[Biergkarabach]] am haitegen Aserbaidjan zu engem bluddege [[Krich]] mam Nopeschland eskaléiert. Och nach nom [[Waffestëllstand]] vun [[1994]] besetzt Armenien ronn 15&nbsp;% vun der Géigend. D'Friddensverhandlungen tëscht de Parteie stagnéieren zanterhier. == Kuckt och == * [[Armeenier]] * [[Vëlkermuerd un den Armeenier]] * [[Lëscht vu bekannten Armeenier]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.am/en/ Regierung vun der Republik Armenien] {{en}} * [http://www.armenica.org Geschicht vun Armenien] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20220211192145/http://theforgotten.org/ Den tierkesche Genozid um armeenesche Vollek] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20080516144258/http://www.armenianow.com/ Online-Zeitung ArmeniaNow.com] {{en}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Armenien| ]] [[Kategorie:Republicken]] 03ykelwbj5sajzduxunt1eqwy6j6za2 0 14619 2689347 2637969 2026-08-07T08:36:11Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689347 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoASB}} {{Infobox Land | Numm = Azərbaycan Respublikası | Fändel = Flag of Azerbaijan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Aserbaidjan | Wopen = Coat of arms of Azerbaijan.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Aserbaidjan | National Devise = | Kaart= Azerbaijan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Aserbaidjanesch]] | Haaptstad = [[Baku]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[İlham Əliyev|Ilham Aliyev]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Ali Asadov]] | Total Fläch= 86 600<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,6 | Bevëlkerung = 9.164.600<ref>[http://www.azstat.org/press_reliz.php?id=996 ''The International Population Day'', The demographic situation in Azerbaijan, The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, 11.07.2011]</ref> <ref>[http://today.az/news/society/59532.html Nine millionth Azerbaijani citizen born]. Today.Az. 15.1.2010.</ref> | Bevëlkerung Plaz = 89 | Bevëlkerungsdicht = 105,8 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]],<br>den [[30. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[28. Mee]] | Nationalhymn = [[Azərbaycan Marşı]] | Wärung = [[Manat]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.az]] | Telefonsprefix = +994 | Notizen = | Extra Bild = Azerbaijan - Location Map (2013) - AZE - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Den '''Aserbaidjan''' ([[aserbaidjanesch]]: ''Azərbaycan'') ass eng Republik am Südweste vun [[Asien]], tëscht dem [[Kaspescht Mier|Kaspesche Mier]] an dem [[Kaukasus]]. Nopeschlänner sinn am Norde [[Russland]], am Nordweste [[Georgien]], am Süden den [[Iran]] an am Westen [[Armenien]]. D'[[Exklav]] [[Nachitschewan]], duerch armeenescht Staatsgebitt vum Kärland getrennt, huet am nordwestlechen Eck och nach 11 Kilometer Grenz mat der [[Tierkei]]. Déi fréier [[Aserbaidjanesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Aserbaidjanesch SSR]] gouf [[1991]] vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg. D'[[Haaptstad]] vum Aserbaidjan heescht [[Baku]] (Bakı) an ass eng grouss a wichteg Hafestad um Kaspesche Mier. Obwuel d'Staatsgebitt zanter der Sowjetzäit schonn den Numm „Aserbaidjan“ dréit, gëtt mat deem Numm ursprénglech e Gebitt bezeechent, dat méi wäit südlech läit an haut zum Staatsgebitt vum Iran gehéiert, an dat haut och nach den Numm [[Aserbaidjan (Iran)|Aserbaidjan]] dréit. D'Gebitt vum haitegen Aserbaidjan hat virdrun d'Nimm ''[[Aran]]'' an ''[[Albania]]''. D'baussepolitesch Relatioune mat Armenie bleiwe viru ferm strapazéiert. [[1992]] sinn d'Konflikter ëm d'Regioun [[Biergkarabach]] am haitegen Aserbaidjan zu engem bluddege [[Krich]] mam Nopeschland eskaléiert. Och nach nom [[Waffestëllstand]] vun [[1994]] occupéiert Armenie ronn 15 % vun der Géigend. D'Friddensverhandlungen tëscht de Parteie stagnéieren zanterhier. == Kuckt och == * [[Aserbaidjaner]] * [[Lëscht vu bekannten Aserbaidjaner]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Azerbaijan|Aserbaidjan}} * {{en}} [http://www.president.az/ www.president.az] Websäit vum President * {{en}} [http://www.azerbaijan.az/ www.azerbaijan.az] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Aserbaidjan| ]] [[Kategorie:Republicken]] d3tsxyqglow89l35tmeqrtdn5rc23wp 2689547 2689347 2026-08-07T08:42:22Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689547 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoASB}} {{Infobox Land | Numm = Azərbaycan Respublikası | Fändel = Flag of Azerbaijan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Aserbaidjan | Wopen = Coat of arms of Azerbaijan.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Aserbaidjan | National Devise = | Kaart= Azerbaijan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Aserbaidjanesch]] | Haaptstad = [[Baku]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Ali Asadov]] | Total Fläch= 86 600<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,6 | Bevëlkerung = 9.164.600<ref>[http://www.azstat.org/press_reliz.php?id=996 ''The International Population Day'', The demographic situation in Azerbaijan, The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, 11.07.2011]</ref> <ref>[http://today.az/news/society/59532.html Nine millionth Azerbaijani citizen born]. Today.Az. 15.1.2010.</ref> | Bevëlkerung Plaz = 89 | Bevëlkerungsdicht = 105,8 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]],<br>den [[30. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[28. Mee]] | Nationalhymn = [[Azərbaycan Marşı]] | Wärung = [[Manat]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.az]] | Telefonsprefix = +994 | Notizen = | Extra Bild = Azerbaijan - Location Map (2013) - AZE - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Den '''Aserbaidjan''' ([[aserbaidjanesch]]: ''Azərbaycan'') ass eng Republik am Südweste vun [[Asien]], tëscht dem [[Kaspescht Mier|Kaspesche Mier]] an dem [[Kaukasus]]. Nopeschlänner sinn am Norde [[Russland]], am Nordweste [[Georgien]], am Süden den [[Iran]] an am Westen [[Armenien]]. D'[[Exklav]] [[Nachitschewan]], duerch armeenescht Staatsgebitt vum Kärland getrennt, huet am nordwestlechen Eck och nach 11 Kilometer Grenz mat der [[Tierkei]]. Déi fréier [[Aserbaidjanesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Aserbaidjanesch SSR]] gouf [[1991]] vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg. D'[[Haaptstad]] vum Aserbaidjan heescht [[Baku]] (Bakı) an ass eng grouss a wichteg Hafestad um Kaspesche Mier. Obwuel d'Staatsgebitt zanter der Sowjetzäit schonn den Numm „Aserbaidjan“ dréit, gëtt mat deem Numm ursprénglech e Gebitt bezeechent, dat méi wäit südlech läit an haut zum Staatsgebitt vum Iran gehéiert, an dat haut och nach den Numm [[Aserbaidjan (Iran)|Aserbaidjan]] dréit. D'Gebitt vum haitegen Aserbaidjan hat virdrun d'Nimm ''[[Aran]]'' an ''[[Albania]]''. D'baussepolitesch Relatioune mat Armenie bleiwe viru ferm strapazéiert. [[1992]] sinn d'Konflikter ëm d'Regioun [[Biergkarabach]] am haitegen Aserbaidjan zu engem bluddege [[Krich]] mam Nopeschland eskaléiert. Och nach nom [[Waffestëllstand]] vun [[1994]] occupéiert Armenie ronn 15 % vun der Géigend. D'Friddensverhandlungen tëscht de Parteie stagnéieren zanterhier. == Kuckt och == * [[Aserbaidjaner]] * [[Lëscht vu bekannten Aserbaidjaner]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Azerbaijan|Aserbaidjan}} * {{en}} [http://www.president.az/ www.president.az] Websäit vum President * {{en}} [http://www.azerbaijan.az/ www.azerbaijan.az] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Aserbaidjan| ]] [[Kategorie:Republicken]] oajjppbbsnj5x4and4ozreeny2solru 2689680 2689547 2026-08-07T08:47:57Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689680 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoASB}} {{Infobox Land | Numm = Azərbaycan Respublikası | Fändel = Flag of Azerbaijan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Aserbaidjan | Wopen = Coat of arms of Azerbaijan.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Aserbaidjan | National Devise = | Kaart= Azerbaijan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Aserbaidjanesch]] | Haaptstad = [[Baku]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Ali Asadov]] | Total Fläch= 86 600<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,6 | Bevëlkerung = 9.164.600<ref>[http://www.azstat.org/press_reliz.php?id=996 ''The International Population Day'', The demographic situation in Azerbaijan, The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, 11.07.2011]</ref> <ref>[http://today.az/news/society/59532.html Nine millionth Azerbaijani citizen born]. Today.Az. 15.1.2010.</ref> | Bevëlkerung Plaz = 89 | Bevëlkerungsdicht = 105,8 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]],<br>den [[30. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[28. Mee]] | Nationalhymn = [[Azərbaycan Marşı]] | Wärung = [[Manat]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.az]] | Telefonsprefix = +994 | Notizen = | Extra Bild = Azerbaijan - Location Map (2013) - AZE - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Den '''Aserbaidjan''' ([[aserbaidjanesch]]: ''Azərbaycan'') ass eng Republik am Südweste vun [[Asien]], tëscht dem [[Kaspescht Mier|Kaspesche Mier]] an dem [[Kaukasus]]. Nopeschlänner sinn am Norde [[Russland]], am Nordweste [[Georgien]], am Süden den [[Iran]] an am Westen [[Armenien]]. D'[[Exklav]] [[Nachitschewan]], duerch armeenescht Staatsgebitt vum Kärland getrennt, huet am nordwestlechen Eck och nach 11 Kilometer Grenz mat der [[Tierkei]]. Déi fréier [[Aserbaidjanesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Aserbaidjanesch SSR]] gouf [[1991]] vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg. D'[[Haaptstad]] vum Aserbaidjan heescht [[Baku]] (Bakı) an ass eng grouss a wichteg Hafestad um Kaspesche Mier. Obwuel d'Staatsgebitt zanter der Sowjetzäit schonn den Numm „Aserbaidjan“ dréit, gëtt mat deem Numm ursprénglech e Gebitt bezeechent, dat méi wäit südlech läit an haut zum Staatsgebitt vum Iran gehéiert, an dat haut och nach den Numm [[Aserbaidjan (Iran)|Aserbaidjan]] dréit. D'Gebitt vum haitegen Aserbaidjan hat virdrun d'Nimm ''[[Aran]]'' an ''[[Albania]]''. D'baussepolitesch Relatioune mat Armenie bleiwe viru ferm strapazéiert. [[1992]] sinn d'Konflikter ëm d'Regioun [[Biergkarabach]] am haitegen Aserbaidjan zu engem bluddege [[Krich]] mam Nopeschland eskaléiert. Och nach nom [[Waffestëllstand]] vun [[1994]] occupéiert Armenie ronn 15 % vun der Géigend. D'Friddensverhandlungen tëscht de Parteie stagnéieren zanterhier. == Kuckt och == * [[Aserbaidjaner]] * [[Lëscht vu bekannten Aserbaidjaner]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Azerbaijan|Aserbaidjan}} * {{en}} [http://www.president.az/ www.president.az] Websäit vum President * {{en}} [http://www.azerbaijan.az/ www.azerbaijan.az] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Aserbaidjan| ]] [[Kategorie:Republicken]] 0cmr7qhsdhy4cy52bik07m1a22x63rz 2689846 2689680 2026-08-07T08:53:05Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689846 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoASB}} {{Infobox Land | Numm = Azərbaycan Respublikası | Fändel = Flag of Azerbaijan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Aserbaidjan | Wopen = Coat of arms of Azerbaijan.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Aserbaidjan | National Devise = | Kaart= Azerbaijan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Aserbaidjanesch]] | Haaptstad = [[Baku]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 86 600<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,6 | Bevëlkerung = 9.164.600<ref>[http://www.azstat.org/press_reliz.php?id=996 ''The International Population Day'', The demographic situation in Azerbaijan, The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan, 11.07.2011]</ref> <ref>[http://today.az/news/society/59532.html Nine millionth Azerbaijani citizen born]. Today.Az. 15.1.2010.</ref> | Bevëlkerung Plaz = 89 | Bevëlkerungsdicht = 105,8 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]],<br>den [[30. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[28. Mee]] | Nationalhymn = [[Azərbaycan Marşı]] | Wärung = [[Manat]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.az]] | Telefonsprefix = +994 | Notizen = | Extra Bild = Azerbaijan - Location Map (2013) - AZE - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Den '''Aserbaidjan''' ([[aserbaidjanesch]]: ''Azərbaycan'') ass eng Republik am Südweste vun [[Asien]], tëscht dem [[Kaspescht Mier|Kaspesche Mier]] an dem [[Kaukasus]]. Nopeschlänner sinn am Norde [[Russland]], am Nordweste [[Georgien]], am Süden den [[Iran]] an am Westen [[Armenien]]. D'[[Exklav]] [[Nachitschewan]], duerch armeenescht Staatsgebitt vum Kärland getrennt, huet am nordwestlechen Eck och nach 11 Kilometer Grenz mat der [[Tierkei]]. Déi fréier [[Aserbaidjanesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Aserbaidjanesch SSR]] gouf [[1991]] vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg. D'[[Haaptstad]] vum Aserbaidjan heescht [[Baku]] (Bakı) an ass eng grouss a wichteg Hafestad um Kaspesche Mier. Obwuel d'Staatsgebitt zanter der Sowjetzäit schonn den Numm „Aserbaidjan“ dréit, gëtt mat deem Numm ursprénglech e Gebitt bezeechent, dat méi wäit südlech läit an haut zum Staatsgebitt vum Iran gehéiert, an dat haut och nach den Numm [[Aserbaidjan (Iran)|Aserbaidjan]] dréit. D'Gebitt vum haitegen Aserbaidjan hat virdrun d'Nimm ''[[Aran]]'' an ''[[Albania]]''. D'baussepolitesch Relatioune mat Armenie bleiwe viru ferm strapazéiert. [[1992]] sinn d'Konflikter ëm d'Regioun [[Biergkarabach]] am haitegen Aserbaidjan zu engem bluddege [[Krich]] mam Nopeschland eskaléiert. Och nach nom [[Waffestëllstand]] vun [[1994]] occupéiert Armenie ronn 15 % vun der Géigend. D'Friddensverhandlungen tëscht de Parteie stagnéieren zanterhier. == Kuckt och == * [[Aserbaidjaner]] * [[Lëscht vu bekannten Aserbaidjaner]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Azerbaijan|Aserbaidjan}} * {{en}} [http://www.president.az/ www.president.az] Websäit vum President * {{en}} [http://www.azerbaijan.az/ www.azerbaijan.az] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Aserbaidjan| ]] [[Kategorie:Republicken]] cffr8lau3gcf2hp0o8rrvm1r1kmpine 0 14670 2689518 2689119 2026-08-07T08:40:37Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689518 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Česká republika, Česko | Fändel = Flag of the Czech Republic.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Tschechien | Wopen = Coat of arms of the Czech Republic.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun Tschechien | National Devise = Pravda vítězí<br>("D'Wouregt gewënnt") | Kaart= EU-Czechia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tschechesch]] | Haaptstad = [[Prag]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 78 871 | Fläch Plaz = 115 | Waasserfläch = 2,12 | Bevëlkerung = 10 701 777<ref>{{Citation|Titel=Population of Municipalities – 1 January 2021|URL=https://www.czso.cz/csu/czso/population-of-municipalities-1-january-2021|Editeur= [[Czech Statistical Office]]|Datum=30 April 2021}}</ref> | Bevëlkerung Plaz = 86 | Bevëlkerungsdicht = 136 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1993]] (Tschechien)<br>[[28. Oktober]] [[1918]] (Tschechoslowakei) | Nationalfeierdag = [[28. Oktober]] | Nationalhymn = [[Kde domov můj]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/d/dd/CzechX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Tschechesch Kroun]] (CZK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cz]] | Telefonsprefix = +420 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Tschechesch Republik''' ([[tschechesch]]: ''Česká republika'') oder '''Tschechien''' (''Česko'') ass e Land a Mëtteleuropa. Et grenzt am Norden u [[Polen]], am Osten un d'[[Slowakei]], [[Éisträich]] am Süden, an [[Däitschland]] am Westen. [[1918]], nodeem d'[[Éisträich-Ungarn|éisträischech-ungaresch]] Duebelmonarchie nom [[Éischte Weltkrich]] an d'Gette gaange war, gouf d'[[Tschechoslowakei]], de Virgängerstaat vum haitegen Tschechien an der Slowakei gegrënnt. Vun [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Nazidäitschland]] besat an opgeléist gouf d'Tschechoslowakei [[1945]] frësch opgeriicht a war vun [[1948]] un e kommunistesch regéierte Staat. D'Federatioun huet d<nowiki>'</nowiki>''Tschechesch Sozialistesch Republik'' an d'''Slowakesch Sozialistesch Republik'' um Pabeier gläichgestallt, gouf an der Praxis awer staark vun den Tscheschen dominéiert. Enn [[1989]], no de [[Samette Revolutioun|sametter Revolutioun]] huet d'Kommunistesch Partei der Oppositioun misse Plaz maachen. Den [[1. Januar]] [[1993]] sinn Tschechien an d'Slowakei offiziell vun enee getrennt hirer eegener Wee an d'Onofhängegkeet gaangen. D'Tschechesch Republik ass zanter [[1999]] Member vun der [[NATO]] a vun [[2004]] un an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Haaptstad a gréisst Stad am Land ass [[Prag]]. == Kuckt och == * [[Regiounen an Tschechien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.czech.cz Offiziell Säit vun der Tschechescher Republik: czech.cz] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Tschechien| ]] lk3tpvg0umpa50hsgxnia1lni1rr6p5 2689825 2689518 2026-08-07T08:51:36Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689825 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Česká republika, Česko | Fändel = Flag of the Czech Republic.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Tschechien | Wopen = Coat of arms of the Czech Republic.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun Tschechien | National Devise = Pravda vítězí<br>("D'Wouregt gewënnt") | Kaart= EU-Czechia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tschechesch]] | Haaptstad = [[Prag]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 78 871 | Fläch Plaz = 115 | Waasserfläch = 2,12 | Bevëlkerung = 10 701 777<ref>{{Citation|Titel=Population of Municipalities – 1 January 2021|URL=https://www.czso.cz/csu/czso/population-of-municipalities-1-january-2021|Editeur= [[Czech Statistical Office]]|Datum=30 April 2021}}</ref> | Bevëlkerung Plaz = 86 | Bevëlkerungsdicht = 136 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1993]] (Tschechien)<br>[[28. Oktober]] [[1918]] (Tschechoslowakei) | Nationalfeierdag = [[28. Oktober]] | Nationalhymn = [[Kde domov můj]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/d/dd/CzechX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Tschechesch Kroun]] (CZK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cz]] | Telefonsprefix = +420 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Tschechesch Republik''' ([[tschechesch]]: ''Česká republika'') oder '''Tschechien''' (''Česko'') ass e Land a Mëtteleuropa. Et grenzt am Norden u [[Polen]], am Osten un d'[[Slowakei]], [[Éisträich]] am Süden, an [[Däitschland]] am Westen. [[1918]], nodeem d'[[Éisträich-Ungarn|éisträischech-ungaresch]] Duebelmonarchie nom [[Éischte Weltkrich]] an d'Gette gaange war, gouf d'[[Tschechoslowakei]], de Virgängerstaat vum haitegen Tschechien an der Slowakei gegrënnt. Vun [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Nazidäitschland]] besat an opgeléist gouf d'Tschechoslowakei [[1945]] frësch opgeriicht a war vun [[1948]] un e kommunistesch regéierte Staat. D'Federatioun huet d<nowiki>'</nowiki>''Tschechesch Sozialistesch Republik'' an d'''Slowakesch Sozialistesch Republik'' um Pabeier gläichgestallt, gouf an der Praxis awer staark vun den Tscheschen dominéiert. Enn [[1989]], no de [[Samette Revolutioun|sametter Revolutioun]] huet d'Kommunistesch Partei der Oppositioun misse Plaz maachen. Den [[1. Januar]] [[1993]] sinn Tschechien an d'Slowakei offiziell vun enee getrennt hirer eegener Wee an d'Onofhängegkeet gaangen. D'Tschechesch Republik ass zanter [[1999]] Member vun der [[NATO]] a vun [[2004]] un an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Haaptstad a gréisst Stad am Land ass [[Prag]]. == Kuckt och == * [[Regiounen an Tschechien]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.czech.cz Offiziell Säit vun der Tschechescher Republik: czech.cz] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Tschechien| ]] rfuuife6wto4bg4nzdnt1ioebwjanfk 0 14681 2689418 2689137 2026-08-07T08:38:11Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689418 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoKAS}} {{Infobox Land | Numm = Қазақстан Республикасы<br>Qazaqstan Respublïkas | Fändel = Flag of Kazakhstan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kasachstan | Wopen =Emblem of Kazakhstan latin.svg <!-- Fichier:WopeKasachstan.gif --> | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Kasachstan | National Devise = | Kaart= Kazakhstan in Asia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kasachesch]] (Nationalsprooch),<br>[[Russesch]] (offiziell Sprooch) | Haaptstad = [[Astana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 2.724.900<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,7 | Bevëlkerung = 14.953.126<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 26. Februar 1999 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 5,48 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]],<br> de [[16. Dezember]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[16. Dezember]] | Nationalhymn = [[Meniń Qazaqstanym]] | Wärung = [[Tenge|Teńge]] (KZT) | Zäitzon = +5<ref>{{Citation|URL=https://www.zakon.kz/obshestvo/6425975-kazakhstan-perekhodit-na-edinyy-chasovoy-poyas-chto-nuzhno-znat.html|Titel=Казахстан переходит на единый часовой пояс: что нужно знать|Sprooch=ru|Virnumm=|Familljennumm=|Editeur=[[zakon.kz]]|Datum=29.02.2024|Gekuckt=}}</ref> | Internet TLD = [[.kz]] | Telefonsprefix = +7 | Notizen = | Extra Bild = Un-kazakhstan.png | Extra Bild2 = }} '''Kasachstan''' (op [[Kasachesch]]: ''Qasaqstan'', op [[Russesch]]: ''Казахстан'') ass e Staat an [[Zentralasien]]. D'Land grenzt am Norden u [[Russland]], am Osten u [[China]], am Süden u [[Kirgisistan]], [[Usbekistan]] an [[Turkmenistan]] an am Westen u Russland an d'[[Kaspescht Mier]]. Streng geholl gehéiert de westleche Wupp vu Kasachstan geographesch nach zu [[Europa (Kontinent)|Europa]] well en nach westlech vum [[Ural (Floss)|Ural]] läit (ronn 5 % vum Staatsterritoire). Den haitege Staat ass [[1991]] aus der fréierer [[Kasachesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] ervirgaangen. D'Haaptstad vu Kasachstan ass zanter 1997 [[Astana]]. De [[Weltraumgare|Kosmodrom]] am kasachesche [[Baikonur]] ass déi gréisst Rakéitestartplaz op der Welt. D'Infrastruktur ass bis 2050 un d'Russesch Federatioun verlount. == Politik == Kasachstan ass zanter [[1991]] eng [[Presidialrepublik]], an där de Staatschef all 7 Joer direkt gewielt gëtt. D'Parlament besteet aus dem [[Ënnerhaus]] mat 77 Memberen, déi all 5 Joer gewielt ginn, an dem [[Senat]] mat 39 Memberen, déi fir 6 Joer gewielt sinn a vun deenen der 7 vum Staatpresident ernannt ginn. All 3 Joer sinn Deelwalen. De Mindestalter fir kënne wielen ze goen ass 18 Joer. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20190810182052/http://en.government.kz/ Site vun der Regierung vu Kasachstan] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080927012949/http://www.akorda.kz/www/www_akorda_kz.nsf/index?openform&lang=en Site vum President vu Kasachstan] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kasachstan| ]] e93xxafdf0pytg0siw0ga6cnpli5bdp 2689741 2689418 2026-08-07T08:49:26Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689741 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoKAS}} {{Infobox Land | Numm = Қазақстан Республикасы<br>Qazaqstan Respublïkas | Fändel = Flag of Kazakhstan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kasachstan | Wopen =Emblem of Kazakhstan latin.svg <!-- Fichier:WopeKasachstan.gif --> | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Kasachstan | National Devise = | Kaart= Kazakhstan in Asia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kasachesch]] (Nationalsprooch),<br>[[Russesch]] (offiziell Sprooch) | Haaptstad = [[Astana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 2.724.900<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,7 | Bevëlkerung = 14.953.126<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 26. Februar 1999 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 5,48 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]],<br> de [[16. Dezember]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[16. Dezember]] | Nationalhymn = [[Meniń Qazaqstanym]] | Wärung = [[Tenge|Teńge]] (KZT) | Zäitzon = +5<ref>{{Citation|URL=https://www.zakon.kz/obshestvo/6425975-kazakhstan-perekhodit-na-edinyy-chasovoy-poyas-chto-nuzhno-znat.html|Titel=Казахстан переходит на единый часовой пояс: что нужно знать|Sprooch=ru|Virnumm=|Familljennumm=|Editeur=[[zakon.kz]]|Datum=29.02.2024|Gekuckt=}}</ref> | Internet TLD = [[.kz]] | Telefonsprefix = +7 | Notizen = | Extra Bild = Un-kazakhstan.png | Extra Bild2 = }} '''Kasachstan''' (op [[Kasachesch]]: ''Qasaqstan'', op [[Russesch]]: ''Казахстан'') ass e Staat an [[Zentralasien]]. D'Land grenzt am Norden u [[Russland]], am Osten u [[China]], am Süden u [[Kirgisistan]], [[Usbekistan]] an [[Turkmenistan]] an am Westen u Russland an d'[[Kaspescht Mier]]. Streng geholl gehéiert de westleche Wupp vu Kasachstan geographesch nach zu [[Europa (Kontinent)|Europa]] well en nach westlech vum [[Ural (Floss)|Ural]] läit (ronn 5 % vum Staatsterritoire). Den haitege Staat ass [[1991]] aus der fréierer [[Kasachesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] ervirgaangen. D'Haaptstad vu Kasachstan ass zanter 1997 [[Astana]]. De [[Weltraumgare|Kosmodrom]] am kasachesche [[Baikonur]] ass déi gréisst Rakéitestartplaz op der Welt. D'Infrastruktur ass bis 2050 un d'Russesch Federatioun verlount. == Politik == Kasachstan ass zanter [[1991]] eng [[Presidialrepublik]], an där de Staatschef all 7 Joer direkt gewielt gëtt. D'Parlament besteet aus dem [[Ënnerhaus]] mat 77 Memberen, déi all 5 Joer gewielt ginn, an dem [[Senat]] mat 39 Memberen, déi fir 6 Joer gewielt sinn a vun deenen der 7 vum Staatpresident ernannt ginn. All 3 Joer sinn Deelwalen. De Mindestalter fir kënne wielen ze goen ass 18 Joer. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20190810182052/http://en.government.kz/ Site vun der Regierung vu Kasachstan] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080927012949/http://www.akorda.kz/www/www_akorda_kz.nsf/index?openform&lang=en Site vum President vu Kasachstan] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kasachstan| ]] mdtslwin6aat4aa4a8l3su3oifw7qa4 0 14712 2689495 2689124 2026-08-07T08:40:04Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689495 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republika Slovenija | Fändel = Flag of Slovenia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Slowenien | Wopen = Coat of Arms of Slovenia.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Slowenien | National Devise = | Kaart= EU-Slovenia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sloweenesch]] | Haaptstad = [[Ljubljana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|46|03|05.11|N|14|30|21,54|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 20 273 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 013 597<ref>Stand: 31. Mäerz 2007. Quell: [http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=1048 stat.si]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 99,32 | Onofhängegkeet = [[25. Juni]] [[1991]]<br>(Onofhängegkeetserklärung) | Nationalfeierdag = [[25. Juni]] | Nationalhymn = [[Zdravljica]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/1d/SloveniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.si]] | Telefonsprefix = +386 | Notizen = | Extra Bild = Slovenia map.png | Extra Bild2 = }} '''Slowenien''' (Sloweenesch: Slovenija) ass eng Republik an Europa, déi un [[Italien]], [[Éisträich]], [[Ungarn]], [[Kroatien]] an d'[[Adria]] grenzt. De Süde vu Slowenie gëtt dem [[Balkan]] respektiv der [[Balkanhallefinsel]] zougerechent. Slowenien huet sech de 25. Juni 1991 vu Jugoslawien onofhängeg gemaach. D'Land gouf den 1. Mee 2004 mat néng anere Länner Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2007 gouf den [[Euro]], deen de [[sloweeneschen Tolar]] ofgeléist huet, agefouert. Haaptstad vu Slowenien ass mat ronn 260.000 Awunner [[Ljubljana]]. Si läit zentral an ass doduerch Dréischeif vum Verkéier. == Geographie == [[Fichier:Triglav.jpg|thumb|left|250px|Den [[Triglav]] an de [[Julesch Alpen|Juleschen Alpen]]]] Trotz senge klengen Dimensiounen (24 % vun Éisträich) sinn a Slowenien d'Landschafte ganz verschidden. Am Nordweste läit d'Biergkette vun de [[Julesch Alpen|Juleschen Alpen]], [[Karawanken]] a [[Steiner Alpen]], déi geologesch zu de südleche [[Südlech Kalkalpen|Kalkalpe]] gehéieren. Am Nationalpark Triglav läit déi héchst Spëtzt vum [[Triglav]] (2.864 m), héchste Punkt vum Land, no deem de sloweenesche Nationalpark genannt ass, deen och am sloweeneschen Nationalwope säin Ausdrock fënnt. Vun de véier wichtegste [[Floss|Flëss]] hunn der zwéin hir Quell an de Juleschen Alpen – d'[[Isonzo|Soča]] (ital. Isonzo) an d'[[Save]] (slow. Sava). Déi zwéi gréisst Flëss kommen awer aus [[Éisträich]], nämlech d'[[Drau]] (slow. Drava) an d'[[Mur]] (slow. Mura). Wärend d'Soča an hirem ënneschte Laf italieenesche Buedem bewässert, an an d'[[Adriatescht Mier|Adria]] leeft, fléissen d'Save, d'Drau an hiren Niewefloss, d'Mur, no Osten an d'[[Donau]] (D'Mëndung ass a [[Kroatien]] respektiv Serbien). <br> Iwwer d'Hallschent vun der Landesfläch besteet aus Bëscher. Am Nordoste vum Land dominéiere mëttelhéich Bierger an hiwweleg Landschaften, déi nordëstlech vun der Mur an d'Flaachland an an d'Hiwwele vum [[Iwwermur]]-Gebitt (sloween. [[Prekmurje]]) iwwergeet, wärend an der Mëndungsgéigend Drau-Mur déi 50x20&nbsp;km² grouss "Murinsel" [[Medimurje]] scho gréisstendeels op kroateschem Staatsgebitt läit. An der Mëtt an am Süde vum Land, en Deel vun der Hallefinsel [[Istrien]], fënnt ee grouss typesch [[Karst]]flächen. Am äusserste Südweste vum Land läit déi 47&nbsp;km laang Küst laanscht d'Adriatescht Mier. Dat ass den déifste Punkt vum Land. Zanter datt Slowenien sech vum fréiere Jugoslawie getrennt huet, huet Slowenien en eegene Mierkorridor, iwwer deen et elo mat [[Kroatien]] abezunn iwwer de Schëffsverkéier verhandelt. == Klima == De Südweste vum Land ass e [[mediterrane Klima]] mat waarme Summeren a mëlle, fiichte Wanteren. Bannen am Land huet d'Klima e kontinentale Charakter. == Bevëlkerung == * Ethnesch Struktur: 83,06 % [[Sloweenen]], 1,98 % [[Serben]], 1,81 % [[Kroaten]], 1,1 % [[Bosnier]], kleng autochthon Minoritéite vun [[Italieener]] an [[Istrien]] (0,11 %), [[Magyaren|Ungarn]] an der ëstlecher Regioun [[Prekmurje]] (0,32 %), souwéi Aléisträicher (0,03 %, dt. Mammesprooch: 0,1 %, dorënner eng kleng Grupp vu [[Gottscheer]] déi iwwereg bliwwe sinn). Bei 8,90 % vun der Bevëlkerung ass et net méiglech se ethnesch ze klasséieren, well keng Donnéeë virleien. === Gréisser Stied === * Stied: [[Ljubljana]] 264.012 Awunner, [[Maribor]] (110.000), [[Celje]] (''Cilli'', 41.000), [[Kranj]] (37.000), [[Nova Gorica]] (36.000), [[Velenje]] (26.500), [[Koper]] (25.000), [[Novo Mesto]] (23.000) a [[Ptuj]] (23.000). === Relioun === Bei enger Vollekszielung vun 2002 bekenne sech 57,8 % vun de Sloweenen zur [[Réimesch-Katholesch Kirche|Réimesch-Katholescher Kierch]], 2,5 % si [[Moslem]]en, 2,3 % [[Orthodox Kierch|orthodox]], 0,9 % [[Protestanten]].(Als "Gleeweg, ouni Konfessioun" bezeechne sech 3,5 % vun de Sloweenen, als [[Atheismus|Atheisten]] 10,1 %. Bei 22,8 % vun de Sloweene feelt d'Ausso). == Geschicht == Et gëtt allgemeng ugeholl, datt sech déi slawesch Virfare vun de Sloweenen am [[6. Joerhonnert]] an d'Gebitt vum haitege Slowenien komm sinn a sech do niddergelooss hunn. Am [[7. Joerhonnert]] ass dat slawescht Fürstentum [[Karantanien]] (Karantanija) am haitege Kärnten entstanen, den éischte Staat, slawescher Herkunft dee villes mat de sloweenesche Virfare gemeinsam hat. Och wann et weeder eng territorial nach eng politesch Verbindung mat de Sloweene gouf, gëtt dëst Fürstentum allgemeng a Slovenien als éischte Sloweenestaat gesinn. Am Verlaf vun den zwee follgende Joerhonnerte koum Karantanie fir d'éischt ënner bayeresch, an du fränkesch Herrschaft. An der Mëtt vum 10. Joerhonnert war no der Victoire vum Kinnek a spéidere Keeser [[Otto I. (HRR)|Otto I.]] an der [[Schluecht um Lechfeld]] (bei Augsburg) de Wee fir d'Kolonisatioun am Oste vum [[Hellegt Réimesche Räich|Hellege Réimesche Räich]] fräi. An der Mëtt vum 13. Joerhonnert goufe grouss Géigende vu Slowenien habsburgesch, mat Ausnam vun der Grofschaft vun der Sanegg zu [[Cilli]] (Celje). Duerno stoung Slowenien bis zum Enn vum [[Éischte Weltkrich]] - mat enger kurzer Ënnerbriechung wärend den [[Koalitiounskricher|Napoleonesche Kricher]] - ënner habsburgescher Herrschaft. Am [[19. Joerhonnert]] huet d'''Nationalbewusstsein'' ëmmer méi zougeholl an dat huet 1918 zur Proklamatioun vum [[Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweenen|Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweene]] gefouert; [[Italien]] huet duerop hin d'sloweenesch Küsteregioun, déi d'Kinnekräich dunn 1920 am [[Grenzvertrag vu Rapallo]] offiziell kritt hat, missen ofginn. Dat huet zu Ausenanersetzunge mat Italie gefouert. Okkupéiert vun de slaweschen Truppe gouf déi deemoleg Untersteiermark mat der Haaptstad Marburg ouni Referendum u Jugoslawien ugeschloss. 1929 ass d'Land dunn no engem Staatsstreech an d'[[Kinnekräich Jugoslawien]] ëmbenannt gi. Doduerch hunn d'Serben am Kinnekräich ëmmer méi dominéiert. Ausserdeem hunn d'Sloweenen de Verloscht vun hirer Küsteregioun staark bedauert. Well sech de Kinnek den Achsemuechte rapprochéiert huet, koum et zu Opstänn, an de Kinnek gouf ofgesat. Doropshin hunn d'Achsemuechte reagéiert; si sinn 1941 kurzerhand a ganz Jugoslawien ageréckt an hu Slowenien ënner Italien, Ungarn an Däitschland opgedeelt. Dat hat zur Folleg, datt onmëttelbar duerno eng vu Kommunisten dominéiert Fräiheetsfront ([[Osvobodilna Fronta]]) gegrënnt gouf. Eng Rei vu Partisaneverbänn hu sech forméiert. Nom [[Zweete Weltkrich]] gouf souzesoen déi ganz däitschsproocheg Minoritéit aus Revanche verdriwwen. Massakere sinn och net ausbliwwen. Nom zweete Weltkrich ass den 29. November 1945 d'[[Jugoslawien|Demokratesch Federativ Volleksrepublik Jugoslawien]], déi sech 1963 a Sozialistesch Federativ Republik Jugoslawien (SFRJ) ëmgedeeft huet, gegrënnt ginn. Déi staark Onzefriddenheet mat der [[Belgrad]]er Regierung ass an den 1980er Joren ëmmer méi gewuess an et koum de 25. Juni 1991 zu enger [[Onofhängegkeetserklärung]] vu Slowenien. Jugoslawesch Truppe sinn amarschéiert an d'Sloweenen hu sech mat Erfolleg géint si gewiert. D'Ausscheedung aus der Jugoslawescher Republik ass zimmlech ouni gréisser Problemer erfollegt an den 23. Dezember 1991 huet sech Slowenien eng demokratesch Verfassung nom europäesche Virbild ginn. Slowenie gouf kuerzerhand vun allen europäesche Länner unerkannt, Bäitrëttsverhandlunge mat der EU opgeholl, wat den 1. Mee 2004 zu sengem Bäitrëtt gefouert huet. Vum 8. Oktober 1991 bis den 31. Dezember 2006 war déi offiziell Wärung den [[Tolar]]. Den 1. Januar 2007 gouf et Member vun der [[Eurozon]]. [[Fichier:Piran Tartini-Platz Panoramabild.jpg|thumb|center|900px|Tartini-Plaz zu Piran]] == Politesch Situatioun == Ieweschte Chef vun der Republik Slowenien ass de [[Statspresident (Slowenien)|President]], deen awer haaptsächlech nëmmen eng representativ Funktion ausübt an all fënnef Joer direkt vum Vollek gewielt gëtt. Hien ass en Deel vum exekutive Pouvoir, deen hien zesumme mam Ministerpresident a mat der Ënnerstëtzung vum Ministerrot ausübt. Dës béid gi vun der Nationalversammlung gewielt. Dat sloweenescht Parlament besteet aus zwou Chamberen: Der [[Nationalversammlung (Slowenien)|Nationalversammlung]] (''Državni zbor'') a dem [[Nationalrot (Slowenien)|Nationalrot]] (''Državni svet''). D'Nationalversammlung setzt sech aus 90 Deputéierten zesummen, déi zum Deel duerch eng direkt Wal respektiv op Basis vun engem Proporzsystem bestëmmt ginn. Déi autonom Minoritéite vun Italieener an Ungarn profitéiere vun engem garantéierte Volleksgruppemandat. A Froen, déi sech exklusiv op d'Rechter vun der Minoritéit bezéien, hunn dës Volleksgruppendeputéiert en absolut [[Vetorecht]]. An den Nationalrot gi 40 Deputéierten aus sozialen, wirtschaftlechen a regionalen Interessesgruppe geschéckt. D'Parlamentswale ginn all véier Joer ofgehalen. Am Kader vun der [[NATO-Osterweiderung]] gouf Slowenien den 29. Mäerz 2004 Member vun der [[NATO]]. Zanter dem 1. Mee 2004 ass et an der [[Europäesch Unioun|Europäeschen Unioun]]. == Verwaltungsglidderung == Slowenien ass an '''210 Gemengen''' (sloweenesch ''občine'', Sg. ''občina''), dorënner eelef Stadgemengen, opgedeelt. Iwwer d'Schafe vu Regioune gëtt nogeduecht. === Bezéiungen zu Lëtzebuerg === Slowenien ënnerhält gutt Bezéiungen zu Lëtzebuerg. Am Zweete Weltkrich gouf nämlech déi lëtzebuergesch Fräiwellegekompanie vun den Däitschen no Slowenien versat, fir do géint d'Partisanen agesat kënne ze ginn. D'Lëtzebuerger hunn du gemeutert a goufen du vun den Däitschen an de Prisong oder an d'Kazett gestach. D'Sloweenen, déi zu hinnen Zougank haten hu si heemlech versuergt. D'Sloweenen hunn hinnen héich ugerechent, datt si sech geweigert hunn, fir op d'Partisanen ze schéissen. Zanter deemools sti lëtzebuergesch a sloweenesch betraffe Familljen nach ëmmer an enker Bezéiung. An der [[Weltbank]] an am [[Internationale Wärungsfong]] si Lëtzebuer a Slwenien des Weideren an der selwechter Grupp a ginn an hire Verwaltungsréit duerch een an de selwechten Exekutivdirekter vertrueden. Dat trëfft och fir d'[[Banque Européenne pour la Reconstruction et le Développement|BERD]] zou. == Wirtschaft a Verkéier == [[Fichier:Pogled na Koper iz Semedele.jpg|left|thumb|300px|De Mierhafe vu Koper]] Vu sämtleche Länner aus Osteuropa, déi der Europäescher Communautéit nei bäigetratt sinn, ass Slowenien de Musterschüler, dat Land, wou d'Privatisatioun am beschten iwwer d'Bün gaangen ass a wou d'Ekonomie sech eenegermoossen, ouni allzegrouss Schwieregkeeten, un de westleche Standard ugepasst huet. Slowenien huet eng gemëscht Wirtschaft, déi op der enger Säit op déi lokal Traditioune vum Handwierk an der Landwirtschaft opgebaut ass, an zum aneren den Usprëch vu modernen Dengschtleeschtunge gerecht gëtt. Slowenien ass mat knapps zwou Milliounen Awunner zwar e klengt Land, ass awer wirtschaftlech ganz gesond. Pro-Kapp läit d'Akommes vun de Sloweenen am europäesche Mëttelfeld. Zanter dem 1. Januar 2007 ass den [[Euro]] déi offiziell Wärung vu Slowenien. === Landwirtschaft === Slowenien ass bekannt fir säi Wäibau. Virun allem de Wäin aus der Ënnersteiermark gëtt gréisstendeels no Däitschland an Éisträich exportiert. === Industrie === An der Industrie si ronn 40 % vun der aktiver Bevëlkerung beschäftegt. D'Liewensmëttelindustrie huet mat iwwer 10 % de gréissten Undeel un der gesamter Industrieproduktioun. Nieft hir sinn d'Elektro- an d'Elektronikindustrie (zirka 10 %), d'Metallveraarbechtung an de Maschinnebau (10 %) wéi och déi cheemesch a pharmazeutesch Industrie (9 %) vu gréisserer Bedeitung. Eng nei Industriebranche, déi ëmmer méi Bedeitung kritt ass d'Automobilindustrie (an d'Automobilzouliwwerungsbranche am wäitste Sënn) ë.&nbsp;a. wéinst den neie Renault-Wierker. === Déngschtleeschtungen === Zanter senger Onofhänegkeet am Joer [[1991]] huet Slowenien säin [[Déngschtleeschtungssecteur]] staark ausgebaut; e begräift mëttlerweil 53 % vun den Aarbechtsplazen am Land. Slowenien huet ee fir Mëtteleuropa gutt ausgebaute Verkéierssystem. Nieft de kulturellen a wirtschaftlechen Zentren zu [[Ljubljana]], Haaptstad mat eegenem internationale [[Fluchhafen]]) a [[Maribor]] besti virun allem an de Juleschen Alpen an un der Küst vum [[Adriatescht Mier|Adriatesche Mier]] gutt ausgebaut Strukture fir d'Entwécklung vum Tourismus. Iwwer de Mierhafe vu [[Koper]] huet Slowenien Schëffsverbindunge mat der ganzer Welt an ass en Duerchganksland fir Wueren no Mëtteleuropa. == Literatur == * Hösler, Joachim: ''Slowenien. Von den Anfängen bis zur Gegenwart.'' Regensburg: Friedrich Pustet, 2006. ISBN 3-7917-2004-X * Rehder, Petra: ''Slowenien''. München, 1999. ISBN 978-3-406-39879-7 * Sowards, Steven W.: ''Moderne Geschichte des Balkans. Der Balkan im Zeitalter des Nationalismus''. Seuzach, Schweiz: G. Liebetrau, 2004. ISBN 3-8334-0977-0 (BoD) * MERIAN: ''Slowenien'', Jahreszeiten Verlag GmbH, Hamburg == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.slovenia.si/ Slovenia.si Informationssäit iwwer Slowenien (en)] * [http://hiking.slovenia.flowiktionary.org Bierger a Slowenien (en)] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Slowenien| ]] ghupsheb6sxj7v6t5wp8v7s0vw3pfki 2689809 2689495 2026-08-07T08:51:06Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689809 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republika Slovenija | Fändel = Flag of Slovenia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Slowenien | Wopen = Coat of Arms of Slovenia.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Slowenien | National Devise = | Kaart= EU-Slovenia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sloweenesch]] | Haaptstad = [[Ljubljana]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|46|03|05.11|N|14|30|21,54|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 20 273 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 013 597<ref>Stand: 31. Mäerz 2007. Quell: [http://www.stat.si/eng/novica_prikazi.aspx?id=1048 stat.si]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 99,32 | Onofhängegkeet = [[25. Juni]] [[1991]]<br>(Onofhängegkeetserklärung) | Nationalfeierdag = [[25. Juni]] | Nationalhymn = [[Zdravljica]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/1d/SloveniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.si]] | Telefonsprefix = +386 | Notizen = | Extra Bild = Slovenia map.png | Extra Bild2 = }} '''Slowenien''' (Sloweenesch: Slovenija) ass eng Republik an Europa, déi un [[Italien]], [[Éisträich]], [[Ungarn]], [[Kroatien]] an d'[[Adria]] grenzt. De Süde vu Slowenie gëtt dem [[Balkan]] respektiv der [[Balkanhallefinsel]] zougerechent. Slowenien huet sech de 25. Juni 1991 vu Jugoslawien onofhängeg gemaach. D'Land gouf den 1. Mee 2004 mat néng anere Länner Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2007 gouf den [[Euro]], deen de [[sloweeneschen Tolar]] ofgeléist huet, agefouert. Haaptstad vu Slowenien ass mat ronn 260.000 Awunner [[Ljubljana]]. Si läit zentral an ass doduerch Dréischeif vum Verkéier. == Geographie == [[Fichier:Triglav.jpg|thumb|left|250px|Den [[Triglav]] an de [[Julesch Alpen|Juleschen Alpen]]]] Trotz senge klengen Dimensiounen (24 % vun Éisträich) sinn a Slowenien d'Landschafte ganz verschidden. Am Nordweste läit d'Biergkette vun de [[Julesch Alpen|Juleschen Alpen]], [[Karawanken]] a [[Steiner Alpen]], déi geologesch zu de südleche [[Südlech Kalkalpen|Kalkalpe]] gehéieren. Am Nationalpark Triglav läit déi héchst Spëtzt vum [[Triglav]] (2.864 m), héchste Punkt vum Land, no deem de sloweenesche Nationalpark genannt ass, deen och am sloweeneschen Nationalwope säin Ausdrock fënnt. Vun de véier wichtegste [[Floss|Flëss]] hunn der zwéin hir Quell an de Juleschen Alpen – d'[[Isonzo|Soča]] (ital. Isonzo) an d'[[Save]] (slow. Sava). Déi zwéi gréisst Flëss kommen awer aus [[Éisträich]], nämlech d'[[Drau]] (slow. Drava) an d'[[Mur]] (slow. Mura). Wärend d'Soča an hirem ënneschte Laf italieenesche Buedem bewässert, an an d'[[Adriatescht Mier|Adria]] leeft, fléissen d'Save, d'Drau an hiren Niewefloss, d'Mur, no Osten an d'[[Donau]] (D'Mëndung ass a [[Kroatien]] respektiv Serbien). <br> Iwwer d'Hallschent vun der Landesfläch besteet aus Bëscher. Am Nordoste vum Land dominéiere mëttelhéich Bierger an hiwweleg Landschaften, déi nordëstlech vun der Mur an d'Flaachland an an d'Hiwwele vum [[Iwwermur]]-Gebitt (sloween. [[Prekmurje]]) iwwergeet, wärend an der Mëndungsgéigend Drau-Mur déi 50x20&nbsp;km² grouss "Murinsel" [[Medimurje]] scho gréisstendeels op kroateschem Staatsgebitt läit. An der Mëtt an am Süde vum Land, en Deel vun der Hallefinsel [[Istrien]], fënnt ee grouss typesch [[Karst]]flächen. Am äusserste Südweste vum Land läit déi 47&nbsp;km laang Küst laanscht d'Adriatescht Mier. Dat ass den déifste Punkt vum Land. Zanter datt Slowenien sech vum fréiere Jugoslawie getrennt huet, huet Slowenien en eegene Mierkorridor, iwwer deen et elo mat [[Kroatien]] abezunn iwwer de Schëffsverkéier verhandelt. == Klima == De Südweste vum Land ass e [[mediterrane Klima]] mat waarme Summeren a mëlle, fiichte Wanteren. Bannen am Land huet d'Klima e kontinentale Charakter. == Bevëlkerung == * Ethnesch Struktur: 83,06 % [[Sloweenen]], 1,98 % [[Serben]], 1,81 % [[Kroaten]], 1,1 % [[Bosnier]], kleng autochthon Minoritéite vun [[Italieener]] an [[Istrien]] (0,11 %), [[Magyaren|Ungarn]] an der ëstlecher Regioun [[Prekmurje]] (0,32 %), souwéi Aléisträicher (0,03 %, dt. Mammesprooch: 0,1 %, dorënner eng kleng Grupp vu [[Gottscheer]] déi iwwereg bliwwe sinn). Bei 8,90 % vun der Bevëlkerung ass et net méiglech se ethnesch ze klasséieren, well keng Donnéeë virleien. === Gréisser Stied === * Stied: [[Ljubljana]] 264.012 Awunner, [[Maribor]] (110.000), [[Celje]] (''Cilli'', 41.000), [[Kranj]] (37.000), [[Nova Gorica]] (36.000), [[Velenje]] (26.500), [[Koper]] (25.000), [[Novo Mesto]] (23.000) a [[Ptuj]] (23.000). === Relioun === Bei enger Vollekszielung vun 2002 bekenne sech 57,8 % vun de Sloweenen zur [[Réimesch-Katholesch Kirche|Réimesch-Katholescher Kierch]], 2,5 % si [[Moslem]]en, 2,3 % [[Orthodox Kierch|orthodox]], 0,9 % [[Protestanten]].(Als "Gleeweg, ouni Konfessioun" bezeechne sech 3,5 % vun de Sloweenen, als [[Atheismus|Atheisten]] 10,1 %. Bei 22,8 % vun de Sloweene feelt d'Ausso). == Geschicht == Et gëtt allgemeng ugeholl, datt sech déi slawesch Virfare vun de Sloweenen am [[6. Joerhonnert]] an d'Gebitt vum haitege Slowenien komm sinn a sech do niddergelooss hunn. Am [[7. Joerhonnert]] ass dat slawescht Fürstentum [[Karantanien]] (Karantanija) am haitege Kärnten entstanen, den éischte Staat, slawescher Herkunft dee villes mat de sloweenesche Virfare gemeinsam hat. Och wann et weeder eng territorial nach eng politesch Verbindung mat de Sloweene gouf, gëtt dëst Fürstentum allgemeng a Slovenien als éischte Sloweenestaat gesinn. Am Verlaf vun den zwee follgende Joerhonnerte koum Karantanie fir d'éischt ënner bayeresch, an du fränkesch Herrschaft. An der Mëtt vum 10. Joerhonnert war no der Victoire vum Kinnek a spéidere Keeser [[Otto I. (HRR)|Otto I.]] an der [[Schluecht um Lechfeld]] (bei Augsburg) de Wee fir d'Kolonisatioun am Oste vum [[Hellegt Réimesche Räich|Hellege Réimesche Räich]] fräi. An der Mëtt vum 13. Joerhonnert goufe grouss Géigende vu Slowenien habsburgesch, mat Ausnam vun der Grofschaft vun der Sanegg zu [[Cilli]] (Celje). Duerno stoung Slowenien bis zum Enn vum [[Éischte Weltkrich]] - mat enger kurzer Ënnerbriechung wärend den [[Koalitiounskricher|Napoleonesche Kricher]] - ënner habsburgescher Herrschaft. Am [[19. Joerhonnert]] huet d'''Nationalbewusstsein'' ëmmer méi zougeholl an dat huet 1918 zur Proklamatioun vum [[Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweenen|Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweene]] gefouert; [[Italien]] huet duerop hin d'sloweenesch Küsteregioun, déi d'Kinnekräich dunn 1920 am [[Grenzvertrag vu Rapallo]] offiziell kritt hat, missen ofginn. Dat huet zu Ausenanersetzunge mat Italie gefouert. Okkupéiert vun de slaweschen Truppe gouf déi deemoleg Untersteiermark mat der Haaptstad Marburg ouni Referendum u Jugoslawien ugeschloss. 1929 ass d'Land dunn no engem Staatsstreech an d'[[Kinnekräich Jugoslawien]] ëmbenannt gi. Doduerch hunn d'Serben am Kinnekräich ëmmer méi dominéiert. Ausserdeem hunn d'Sloweenen de Verloscht vun hirer Küsteregioun staark bedauert. Well sech de Kinnek den Achsemuechte rapprochéiert huet, koum et zu Opstänn, an de Kinnek gouf ofgesat. Doropshin hunn d'Achsemuechte reagéiert; si sinn 1941 kurzerhand a ganz Jugoslawien ageréckt an hu Slowenien ënner Italien, Ungarn an Däitschland opgedeelt. Dat hat zur Folleg, datt onmëttelbar duerno eng vu Kommunisten dominéiert Fräiheetsfront ([[Osvobodilna Fronta]]) gegrënnt gouf. Eng Rei vu Partisaneverbänn hu sech forméiert. Nom [[Zweete Weltkrich]] gouf souzesoen déi ganz däitschsproocheg Minoritéit aus Revanche verdriwwen. Massakere sinn och net ausbliwwen. Nom zweete Weltkrich ass den 29. November 1945 d'[[Jugoslawien|Demokratesch Federativ Volleksrepublik Jugoslawien]], déi sech 1963 a Sozialistesch Federativ Republik Jugoslawien (SFRJ) ëmgedeeft huet, gegrënnt ginn. Déi staark Onzefriddenheet mat der [[Belgrad]]er Regierung ass an den 1980er Joren ëmmer méi gewuess an et koum de 25. Juni 1991 zu enger [[Onofhängegkeetserklärung]] vu Slowenien. Jugoslawesch Truppe sinn amarschéiert an d'Sloweenen hu sech mat Erfolleg géint si gewiert. D'Ausscheedung aus der Jugoslawescher Republik ass zimmlech ouni gréisser Problemer erfollegt an den 23. Dezember 1991 huet sech Slowenien eng demokratesch Verfassung nom europäesche Virbild ginn. Slowenie gouf kuerzerhand vun allen europäesche Länner unerkannt, Bäitrëttsverhandlunge mat der EU opgeholl, wat den 1. Mee 2004 zu sengem Bäitrëtt gefouert huet. Vum 8. Oktober 1991 bis den 31. Dezember 2006 war déi offiziell Wärung den [[Tolar]]. Den 1. Januar 2007 gouf et Member vun der [[Eurozon]]. [[Fichier:Piran Tartini-Platz Panoramabild.jpg|thumb|center|900px|Tartini-Plaz zu Piran]] == Politesch Situatioun == Ieweschte Chef vun der Republik Slowenien ass de [[Statspresident (Slowenien)|President]], deen awer haaptsächlech nëmmen eng representativ Funktion ausübt an all fënnef Joer direkt vum Vollek gewielt gëtt. Hien ass en Deel vum exekutive Pouvoir, deen hien zesumme mam Ministerpresident a mat der Ënnerstëtzung vum Ministerrot ausübt. Dës béid gi vun der Nationalversammlung gewielt. Dat sloweenescht Parlament besteet aus zwou Chamberen: Der [[Nationalversammlung (Slowenien)|Nationalversammlung]] (''Državni zbor'') a dem [[Nationalrot (Slowenien)|Nationalrot]] (''Državni svet''). D'Nationalversammlung setzt sech aus 90 Deputéierten zesummen, déi zum Deel duerch eng direkt Wal respektiv op Basis vun engem Proporzsystem bestëmmt ginn. Déi autonom Minoritéite vun Italieener an Ungarn profitéiere vun engem garantéierte Volleksgruppemandat. A Froen, déi sech exklusiv op d'Rechter vun der Minoritéit bezéien, hunn dës Volleksgruppendeputéiert en absolut [[Vetorecht]]. An den Nationalrot gi 40 Deputéierten aus sozialen, wirtschaftlechen a regionalen Interessesgruppe geschéckt. D'Parlamentswale ginn all véier Joer ofgehalen. Am Kader vun der [[NATO-Osterweiderung]] gouf Slowenien den 29. Mäerz 2004 Member vun der [[NATO]]. Zanter dem 1. Mee 2004 ass et an der [[Europäesch Unioun|Europäeschen Unioun]]. == Verwaltungsglidderung == Slowenien ass an '''210 Gemengen''' (sloweenesch ''občine'', Sg. ''občina''), dorënner eelef Stadgemengen, opgedeelt. Iwwer d'Schafe vu Regioune gëtt nogeduecht. === Bezéiungen zu Lëtzebuerg === Slowenien ënnerhält gutt Bezéiungen zu Lëtzebuerg. Am Zweete Weltkrich gouf nämlech déi lëtzebuergesch Fräiwellegekompanie vun den Däitschen no Slowenien versat, fir do géint d'Partisanen agesat kënne ze ginn. D'Lëtzebuerger hunn du gemeutert a goufen du vun den Däitschen an de Prisong oder an d'Kazett gestach. D'Sloweenen, déi zu hinnen Zougank haten hu si heemlech versuergt. D'Sloweenen hunn hinnen héich ugerechent, datt si sech geweigert hunn, fir op d'Partisanen ze schéissen. Zanter deemools sti lëtzebuergesch a sloweenesch betraffe Familljen nach ëmmer an enker Bezéiung. An der [[Weltbank]] an am [[Internationale Wärungsfong]] si Lëtzebuer a Slwenien des Weideren an der selwechter Grupp a ginn an hire Verwaltungsréit duerch een an de selwechten Exekutivdirekter vertrueden. Dat trëfft och fir d'[[Banque Européenne pour la Reconstruction et le Développement|BERD]] zou. == Wirtschaft a Verkéier == [[Fichier:Pogled na Koper iz Semedele.jpg|left|thumb|300px|De Mierhafe vu Koper]] Vu sämtleche Länner aus Osteuropa, déi der Europäescher Communautéit nei bäigetratt sinn, ass Slowenien de Musterschüler, dat Land, wou d'Privatisatioun am beschten iwwer d'Bün gaangen ass a wou d'Ekonomie sech eenegermoossen, ouni allzegrouss Schwieregkeeten, un de westleche Standard ugepasst huet. Slowenien huet eng gemëscht Wirtschaft, déi op der enger Säit op déi lokal Traditioune vum Handwierk an der Landwirtschaft opgebaut ass, an zum aneren den Usprëch vu modernen Dengschtleeschtunge gerecht gëtt. Slowenien ass mat knapps zwou Milliounen Awunner zwar e klengt Land, ass awer wirtschaftlech ganz gesond. Pro-Kapp läit d'Akommes vun de Sloweenen am europäesche Mëttelfeld. Zanter dem 1. Januar 2007 ass den [[Euro]] déi offiziell Wärung vu Slowenien. === Landwirtschaft === Slowenien ass bekannt fir säi Wäibau. Virun allem de Wäin aus der Ënnersteiermark gëtt gréisstendeels no Däitschland an Éisträich exportiert. === Industrie === An der Industrie si ronn 40 % vun der aktiver Bevëlkerung beschäftegt. D'Liewensmëttelindustrie huet mat iwwer 10 % de gréissten Undeel un der gesamter Industrieproduktioun. Nieft hir sinn d'Elektro- an d'Elektronikindustrie (zirka 10 %), d'Metallveraarbechtung an de Maschinnebau (10 %) wéi och déi cheemesch a pharmazeutesch Industrie (9 %) vu gréisserer Bedeitung. Eng nei Industriebranche, déi ëmmer méi Bedeitung kritt ass d'Automobilindustrie (an d'Automobilzouliwwerungsbranche am wäitste Sënn) ë.&nbsp;a. wéinst den neie Renault-Wierker. === Déngschtleeschtungen === Zanter senger Onofhänegkeet am Joer [[1991]] huet Slowenien säin [[Déngschtleeschtungssecteur]] staark ausgebaut; e begräift mëttlerweil 53 % vun den Aarbechtsplazen am Land. Slowenien huet ee fir Mëtteleuropa gutt ausgebaute Verkéierssystem. Nieft de kulturellen a wirtschaftlechen Zentren zu [[Ljubljana]], Haaptstad mat eegenem internationale [[Fluchhafen]]) a [[Maribor]] besti virun allem an de Juleschen Alpen an un der Küst vum [[Adriatescht Mier|Adriatesche Mier]] gutt ausgebaut Strukture fir d'Entwécklung vum Tourismus. Iwwer de Mierhafe vu [[Koper]] huet Slowenien Schëffsverbindunge mat der ganzer Welt an ass en Duerchganksland fir Wueren no Mëtteleuropa. == Literatur == * Hösler, Joachim: ''Slowenien. Von den Anfängen bis zur Gegenwart.'' Regensburg: Friedrich Pustet, 2006. ISBN 3-7917-2004-X * Rehder, Petra: ''Slowenien''. München, 1999. ISBN 978-3-406-39879-7 * Sowards, Steven W.: ''Moderne Geschichte des Balkans. Der Balkan im Zeitalter des Nationalismus''. Seuzach, Schweiz: G. Liebetrau, 2004. ISBN 3-8334-0977-0 (BoD) * MERIAN: ''Slowenien'', Jahreszeiten Verlag GmbH, Hamburg == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.slovenia.si/ Slovenia.si Informationssäit iwwer Slowenien (en)] * [http://hiking.slovenia.flowiktionary.org Bierger a Slowenien (en)] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Slowenien| ]] sjmq8uyzeqbnu21qd52stx70luv1jnz 0 14713 2689494 2689131 2026-08-07T08:40:02Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689494 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoSlowakei}} {{Infobox Land | Numm = Slovenská republika | Fändel = Flag of Slovakia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Slowakei | Wopen = Coat of Arms of Slovakia.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun der Slowakei | National Devise = | Kaart= EU-Slovakia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Slowakesch]] | Haaptstad = [[Bratislava]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 49 034<ref name="statsk_2007">Zuele fir den 31. Dezember 2006.<br>Quell: [http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=10925 ''Slovak Republic in figures in 2007''] (op [http://portal.statistics.sk/ Štatistický úrad SR])</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 5 394 000<ref name="statsk_2007" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 110 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1993]] | Nationalfeierdag = [[1. September]] | Nationalhymn = [[Nad Tatrou sa blýska]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/4a/SlovakX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.sk]] | Telefonsprefix = +421 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Slowakei''' ([[slowakesch]]: ''Slovensko'') ass eng Republik a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Slowakei grenzt am Westen un d'[[Tschechesch Republik]] an [[Éisträich]], am Norden u [[Polen]], am Osten un d'[[Ukrain]] an am Süden un [[Ungarn]]. D'Slowakesch Republik ass zanter [[2004]] Member an der [[NATO]] an der [[Europäesch Unioun|EU]]. Gréisst Stad an anengems d'Haaptstad ass [[Bratislava]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} D'Slowakesch Republik gouf a Konsequenz vun der [[Samette Revolutioun|sametter Revolutioun]]<ref>An der Slowakei gouf se ''douce Revolutioun'' genannt.</ref> den [[1. Januar]] [[1993]] onofhängeg. Dovirdru waren d'Slowakei an Tschechien zwou Deelrepublike vum gemeinsame Virgängerstaat [[Tschechoslowakei]]. Vun 1993 bis 2008 war déi offiziell Wärung d'[[Slowakesch Kroun]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}}[http://www.government.gov.sk/ Slowakesch Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Slowakei| ]] p33gkisz6illz91l1nrw9cuztihogcy 2689808 2689494 2026-08-07T08:51:04Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689808 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoSlowakei}} {{Infobox Land | Numm = Slovenská republika | Fändel = Flag of Slovakia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Slowakei | Wopen = Coat of Arms of Slovakia.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun der Slowakei | National Devise = | Kaart= EU-Slovakia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Slowakesch]] | Haaptstad = [[Bratislava]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 49 034<ref name="statsk_2007">Zuele fir den 31. Dezember 2006.<br>Quell: [http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=10925 ''Slovak Republic in figures in 2007''] (op [http://portal.statistics.sk/ Štatistický úrad SR])</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 5 394 000<ref name="statsk_2007" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 110 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1993]] | Nationalfeierdag = [[1. September]] | Nationalhymn = [[Nad Tatrou sa blýska]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/4a/SlovakX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.sk]] | Telefonsprefix = +421 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Slowakei''' ([[slowakesch]]: ''Slovensko'') ass eng Republik a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Slowakei grenzt am Westen un d'[[Tschechesch Republik]] an [[Éisträich]], am Norden u [[Polen]], am Osten un d'[[Ukrain]] an am Süden un [[Ungarn]]. D'Slowakesch Republik ass zanter [[2004]] Member an der [[NATO]] an der [[Europäesch Unioun|EU]]. Gréisst Stad an anengems d'Haaptstad ass [[Bratislava]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} D'Slowakesch Republik gouf a Konsequenz vun der [[Samette Revolutioun|sametter Revolutioun]]<ref>An der Slowakei gouf se ''douce Revolutioun'' genannt.</ref> den [[1. Januar]] [[1993]] onofhängeg. Dovirdru waren d'Slowakei an Tschechien zwou Deelrepublike vum gemeinsame Virgängerstaat [[Tschechoslowakei]]. Vun 1993 bis 2008 war déi offiziell Wärung d'[[Slowakesch Kroun]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}}[http://www.government.gov.sk/ Slowakesch Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Slowakei| ]] f2ecv1wbyf7pn8qu4v8id92teqlh53t 0 14726 2689417 2689107 2026-08-07T08:38:10Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689417 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Canada | Fändel = Flag of Canada.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Kanada | Wopen = Royal Coat of arms of Canada.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Kanada | National Devise = A Mari Usque Ad Mare<br>([[Latäin|lat.]] fir ''Vu Mier zu Mier'') | Kaart= Location Canada.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Franséisch]], <br>regional [[Inuktitut]] | Haaptstad = [[Ottawa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 9 984 670 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 8,62 | Bevëlkerung = 33 091 228<ref>Geschat fir den 1. Oktober 2007 vu [http://www.statcan.ca/ Statistique Canada]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>formell de [[17. Abrëll]] [[1982]] | Nationalfeierdag = [[1. Juli]] | Nationalhymn = [[O Canada]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/12/CanadaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Kanadeschen Dollar]] (CAD) | Zäitzon = -3 bis -10 | Internet TLD = [[.ca]] | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kanada''' ([[Englesch|engl.]]/[[Franséisch|frans.]] ''Canada'') ass e Staat an [[Nordamerika]]. D'Land grenzt am Norden un d'[[Nordpolarmier]], am Osten un den [[Atlanteschen Ozean]], am Süden un d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] an am Westen un de [[Pazifeschen Ozean|Pazifik]] an den US-amerikanesche Staat [[Alaska]]. D'Land ass mat enger Fläch vu ronn 9 984 670&nbsp;km² den zweetgréisste Staat iwwerhaapt. Kanada ass Member vum [[G7]]-Grupp. == Administrativ Ënnerdeelungen == {{Méi Info 1|Provënzen an Territoirë vu Kanada}} Kanada ass an zéng Provënzen an dräi Territoiren ënnerdeelt. D'Provënzen hunn eege Regierungen a si fir de gréissten Deel selbststänneg. D'Territoire stinn dogéint ënner direkter Kontroll vum Staat. [[Fichier:Canada, administrative divisions - de - colored.svg|450px|thumb|Politesch Kaart vu Kanada.]] {| class="wikitable sortable" |- style="background-color:#ddd;" ! Provënz ! Haaptstad ! Fläch<br>a km² ! Bevëlkerung<br>{{small|(2011)}}<ref>[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/index.cfm Census 2011] vu [[Statistics Canada]]</ref> |- | [[Alberta]] || [[Edmonton]] || style="text-align:right;"| 640.082 || style="text-align:right;"| 3.645.257 |- | [[British Columbia]] || [[Victoria (British Columbia)|Victoria]] || style="text-align:right;"| 922.510 || style="text-align:right;"| 4.400.057 |- | [[Manitoba]] || [[Winnipeg]] || style="text-align:right;"| 552.330 || style="text-align:right;"| 1.208.268 |- | [[Neifundland a Labrador]] || [[St. John's (Neifundland)|St. John's]] || style="text-align:right;"| 370.511 || style="text-align:right;"| 514.536 |- | [[New Brunswick]] || [[Fredericton]] || style="text-align:right;"| 71.377 || style="text-align:right;"| 751.171 |- | [[Nordwest-Territoiren]] {{small|(Territoire)}}|| [[Yellowknife]] || style="text-align:right;"| 1.143.794 || style="text-align:right;"| 41.462 |- | [[Nova Scotia]] || [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] || style="text-align:right;"| 52.939 || style="text-align:right;"| 921.727 |- | [[Nunavut]] {{small|(Territoire)}}|| [[Iqaluit]] || style="text-align:right;"| 1.877.788 || style="text-align:right;"| 31.906 |- | [[Ontario]] || [[Toronto]] || style="text-align:right;"| 908.608 || style="text-align:right;"| 12.851.821 |- | [[Prince Edward Island]] || [[Charlottetown]] || style="text-align:right;"| 5.686 || style="text-align:right;"| 140.204 |- | [[Québec]] || [[Québec (Stad)|Québec]] || style="text-align:right;"| 1.356.547 || style="text-align:right;"| 7.903.001 |- | [[Saskatchewan]] || [[Regina (Saskatchewan)|Regina]] || style="text-align:right;"| 588.240 || style="text-align:right;"| 1.033.381 |- | [[Yukon]] {{small|(Territoire)}}|| [[Whitehorse]] || style="text-align:right;"| 474.713 || style="text-align:right;"| 33.897 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{fr}} {{en}} [http://www.gc.ca/ Offiziell Websäit vun der kanadescher Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kanada| ]] 7nryt2slxwzqx57nev0aai1v22krbxx 2689740 2689417 2026-08-07T08:49:25Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689740 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Canada | Fändel = Flag of Canada.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Kanada | Wopen = Royal Coat of arms of Canada.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Kanada | National Devise = A Mari Usque Ad Mare<br>([[Latäin|lat.]] fir ''Vu Mier zu Mier'') | Kaart= Location Canada.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Franséisch]], <br>regional [[Inuktitut]] | Haaptstad = [[Ottawa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 9 984 670 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 8,62 | Bevëlkerung = 33 091 228<ref>Geschat fir den 1. Oktober 2007 vu [http://www.statcan.ca/ Statistique Canada]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>formell de [[17. Abrëll]] [[1982]] | Nationalfeierdag = [[1. Juli]] | Nationalhymn = [[O Canada]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/12/CanadaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Kanadeschen Dollar]] (CAD) | Zäitzon = -3 bis -10 | Internet TLD = [[.ca]] | Telefonsprefix = +1 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kanada''' ([[Englesch|engl.]]/[[Franséisch|frans.]] ''Canada'') ass e Staat an [[Nordamerika]]. D'Land grenzt am Norden un d'[[Nordpolarmier]], am Osten un den [[Atlanteschen Ozean]], am Süden un d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] an am Westen un de [[Pazifeschen Ozean|Pazifik]] an den US-amerikanesche Staat [[Alaska]]. D'Land ass mat enger Fläch vu ronn 9 984 670&nbsp;km² den zweetgréisste Staat iwwerhaapt. Kanada ass Member vum [[G7]]-Grupp. == Administrativ Ënnerdeelungen == {{Méi Info 1|Provënzen an Territoirë vu Kanada}} Kanada ass an zéng Provënzen an dräi Territoiren ënnerdeelt. D'Provënzen hunn eege Regierungen a si fir de gréissten Deel selbststänneg. D'Territoire stinn dogéint ënner direkter Kontroll vum Staat. [[Fichier:Canada, administrative divisions - de - colored.svg|450px|thumb|Politesch Kaart vu Kanada.]] {| class="wikitable sortable" |- style="background-color:#ddd;" ! Provënz ! Haaptstad ! Fläch<br>a km² ! Bevëlkerung<br>{{small|(2011)}}<ref>[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/index.cfm Census 2011] vu [[Statistics Canada]]</ref> |- | [[Alberta]] || [[Edmonton]] || style="text-align:right;"| 640.082 || style="text-align:right;"| 3.645.257 |- | [[British Columbia]] || [[Victoria (British Columbia)|Victoria]] || style="text-align:right;"| 922.510 || style="text-align:right;"| 4.400.057 |- | [[Manitoba]] || [[Winnipeg]] || style="text-align:right;"| 552.330 || style="text-align:right;"| 1.208.268 |- | [[Neifundland a Labrador]] || [[St. John's (Neifundland)|St. John's]] || style="text-align:right;"| 370.511 || style="text-align:right;"| 514.536 |- | [[New Brunswick]] || [[Fredericton]] || style="text-align:right;"| 71.377 || style="text-align:right;"| 751.171 |- | [[Nordwest-Territoiren]] {{small|(Territoire)}}|| [[Yellowknife]] || style="text-align:right;"| 1.143.794 || style="text-align:right;"| 41.462 |- | [[Nova Scotia]] || [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] || style="text-align:right;"| 52.939 || style="text-align:right;"| 921.727 |- | [[Nunavut]] {{small|(Territoire)}}|| [[Iqaluit]] || style="text-align:right;"| 1.877.788 || style="text-align:right;"| 31.906 |- | [[Ontario]] || [[Toronto]] || style="text-align:right;"| 908.608 || style="text-align:right;"| 12.851.821 |- | [[Prince Edward Island]] || [[Charlottetown]] || style="text-align:right;"| 5.686 || style="text-align:right;"| 140.204 |- | [[Québec]] || [[Québec (Stad)|Québec]] || style="text-align:right;"| 1.356.547 || style="text-align:right;"| 7.903.001 |- | [[Saskatchewan]] || [[Regina (Saskatchewan)|Regina]] || style="text-align:right;"| 588.240 || style="text-align:right;"| 1.033.381 |- | [[Yukon]] {{small|(Territoire)}}|| [[Whitehorse]] || style="text-align:right;"| 474.713 || style="text-align:right;"| 33.897 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{fr}} {{en}} [http://www.gc.ca/ Offiziell Websäit vun der kanadescher Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun G7}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kanada| ]] forsgfrohm1afs1y3c0lbv56pmahkrh 0 14735 2689479 2689116 2026-08-07T08:39:40Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689479 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = România | Fändel = Flag_of_Romania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Rumänesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Romania.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Rumänescht Wopen | National Devise = | Kaart= EU-Romania.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Rumänesch]] | Haaptstad = [[Bukarest]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 238 391<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q218|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q218|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 84 | Onofhängegkeet = [[9. Mee]] [[1877]] | Nationalfeierdag = [[1. Dezember]] | Nationalhymn = [[Desteapta-te, romane!|Deşteaptă-te, române!]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/69/RomaniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Rumänesche Leu|Leu]] (RON) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ro]] | Telefonsprefix = +40 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Rumänien''' ([[rumänesch]]: ''România'') ass eng Republik am südëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]], am Nordoste vun der [[Balkanhallefinsel]]. Rumänie grenzt am Norden un d'[[Ukrain]], am Osten u [[Moldawien]], am Südosten un d'[[Schwaarzt Mier]], am Süden u [[Bulgarien]], am Südwesten u [[Serbien]] an am Westen un [[Ungarn]]. D'[[Donau]] mécht am Süden eng natierlech Grenz mat Bulgarien a Serbien. D'Haaptstad an anengems och déi gréisst Stad vum Land ass [[Bukarest]].<br>[[Sibiu]] (dt. ''Hermannstadt''), a [[Siwebiergen]], wou zanter dem [[Mëttelalter]] och eng däitschsproocheg Minoritéit mat deelweis [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Wuerzele lieft, war [[2007]] zesumme mat der [[Groussregioun]] Lëtzebuerg [[Europäesch Kulturhaaptstad|Kulturhaaptstad vun Europa]]. Rumänien ass den [[29. Mäerz]] [[2004]] der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] bäigetrueden a gouf den [[1. Januar]] [[2007]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2025 gouf Rumänie vollstännege Member vum [[Schengen-Raum]], vum 31. Mäerz 2024 bis den 31. Dezember 2024 war et nëmmen am Schëffs- a Fluchverkéier.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2263559.html|Titel=No 13 Joer Waardezäit: Rumänien a Bulgarien sinn offiziell Deel vum Schengen-Raum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2153097.html|Titel=Vum 31. Mäerz 2024 un: Bulgarien a Rumänien ginn zum Deel Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070814102619/http://www.guv.ro/engleza/ Websäit vun der rumänescher Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Rumänien| ]] gger96xyj473cwozwt58dsyz40bfvjb 2689797 2689479 2026-08-07T08:50:48Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689797 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = România | Fändel = Flag_of_Romania.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Rumänesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Romania.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Rumänescht Wopen | National Devise = | Kaart= EU-Romania.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Rumänesch]] | Haaptstad = [[Bukarest]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 238 391<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q218|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q218|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 84 | Onofhängegkeet = [[9. Mee]] [[1877]] | Nationalfeierdag = [[1. Dezember]] | Nationalhymn = [[Desteapta-te, romane!|Deşteaptă-te, române!]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/69/RomaniaX.ogg Lauschteren] | Wärung = [[Rumänesche Leu|Leu]] (RON) | Zäitzon = +2 (+3 am Summer) | Internet TLD = [[.ro]] | Telefonsprefix = +40 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Rumänien''' ([[rumänesch]]: ''România'') ass eng Republik am südëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]], am Nordoste vun der [[Balkanhallefinsel]]. Rumänie grenzt am Norden un d'[[Ukrain]], am Osten u [[Moldawien]], am Südosten un d'[[Schwaarzt Mier]], am Süden u [[Bulgarien]], am Südwesten u [[Serbien]] an am Westen un [[Ungarn]]. D'[[Donau]] mécht am Süden eng natierlech Grenz mat Bulgarien a Serbien. D'Haaptstad an anengems och déi gréisst Stad vum Land ass [[Bukarest]].<br>[[Sibiu]] (dt. ''Hermannstadt''), a [[Siwebiergen]], wou zanter dem [[Mëttelalter]] och eng däitschsproocheg Minoritéit mat deelweis [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Wuerzele lieft, war [[2007]] zesumme mat der [[Groussregioun]] Lëtzebuerg [[Europäesch Kulturhaaptstad|Kulturhaaptstad vun Europa]]. Rumänien ass den [[29. Mäerz]] [[2004]] der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]] bäigetrueden a gouf den [[1. Januar]] [[2007]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2025 gouf Rumänie vollstännege Member vum [[Schengen-Raum]], vum 31. Mäerz 2024 bis den 31. Dezember 2024 war et nëmmen am Schëffs- a Fluchverkéier.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2263559.html|Titel=No 13 Joer Waardezäit: Rumänien a Bulgarien sinn offiziell Deel vum Schengen-Raum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2153097.html|Titel=Vum 31. Mäerz 2024 un: Bulgarien a Rumänien ginn zum Deel Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070814102619/http://www.guv.ro/engleza/ Websäit vun der rumänescher Regierung] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Memberstaaten EU}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Rumänien| ]] mokgszq7ip7wjock161oa9u6edzuley 0 14758 2689408 2689122 2026-08-07T08:37:56Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689408 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Lýðveldið Ísland | Fändel = Flag_of_Iceland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Island | Wopen = Coat of arms of Iceland.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Island | National Devise = keng | Kaart = Location Iceland Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Islännesch]] | Haaptstad = [[Reykjavík]] | Haaptstad Awunner = 117 898 {{small|([[3. Abrëll]] [[2008]])}} | Haaptstad Koordinaten = 64°08'N, 21°56'W | Staatsform = parlamentaresch [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 103 000 | Fläch Plaz = 104 | Waasserfläch = 2,7&nbsp;% | Bevëlkerung = 313 376 {{small|([[1. Januar]] [[2008]])}} | Bevëlkerung Plaz = 169 | Bevëlkerungsdicht = 2,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = 17. Juni | Nationalhymn = [[Ó Guð Vors Lands]] [[Media:IcelandX.ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Islännesch Kroun]] (ISK) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.is]] | Telefonsprefix = +354 | Notizen = | Extra Bild = Island-karte.png | Extra Bild2 = }} '''Island''' ass en [[Inselstaat]] am Norde vum europäesche Kontinent, an no [[England]] deen zweetgréissten Inselstaat vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Island läit am Nordatlantik a bësse südlech vum nërdleche [[Polarkrees]]. ==Geographie== {{Kapitel Info feelt}} ==Geschicht== {{Kapitel Info feelt}} == Politik == Island gouf den 1. Januar 1918 souverän, blouf awer a [[Personalunioun]] mat der dänescher Kroun. De 17. Juni 1944 huet et déi Unioun gekënnegt an d'[[Republik]] ausgeruff. Am [[Parlament]], dem [[Althing]], sinn 63 Deputéiert. All véier Joer gëtt gewielt. Island hat besonnesch staark ënner der [[Finanzkris 2007/2008]] ze leiden. An deem Zesummenhank war och d'Demande ze gesinn, der [[EU|Europäescher Unioun]] bäizetrieden, déi de [[16. Juli]] [[2009]] vum Althing guttgeheescht gouf. Am Mee 2013 huet déi nei konservativ-liberal Regierung ënner dem Premier [[Sigmundur Gunnlaugsson]] ugekënnegt, d'Bäitrëttsverhandlungen ze stoppen an e Referendum z'organiséieren, ob d'Bevëlkerung fir e Bäitrëtt wier. Den 12. Mäerz 2015 huet d'Parlament decidéiert, d'Demande op EU-Memberschaft zeréckzezéien. E Referendum gouf et bis ewell nach keen. Nodeems bei de virgezunnene Parlamentswalen vum 30. November 2024 déi sozialdemokratesch Partei gewonnen hat, gouf de Bäitrëtt an d'EU erëm méi e grousst Theema. Déi nei Regierung wëll dofir bis 2027 e Referendum ofhalen, ob Island der EU bäitriede sollt.<ref>{{Citation|URL=https://de.euronews.com/my-europe/2024/12/22/islands-neue-regierung-will-ein-referendum-uber-eu-mitgliedschaft|Titel=Islands neue Regierung will ein Referendum über eine EU-Mitgliedschaft|Gekuckt=16.03.2025|Datum=22.12.2024|Wierk=euronews|Sprooch=de}}</ref> == Bevëlkerung == Den 3. Abrëll 2008, hunn dem [[Statistesche Büro vun Island]] no<ref name="www.statice.is">[http://www.statice.is/Statistics/Population/Citizenship-and-country-of-birth www.statice.is]</ref> 313.376 Leit op der Insel gelieft. Dovu waren der 291.942 Islänner. Am Géigesaz zu villen anere westleche Staaten ass d'Bevëlkerungszuel an Island, wéi och zu Lëtzebuerg, an de leschte Joren ëmmer méi grouss ginn, an an de leschte 5 Joer ass déi souguer nach méi séier eropgaangen. Den Trend gëtt ënnerstëtzt well den Auslännerundeel duerchschnëttlech ëm zirka 1,5&nbsp;% all Joer tëscht 1950 an 1990, an ëm 3,5&nbsp;% am Joer 2003 an d'Luucht goung. 2008 ware 6,83 Prozent vun der islännescher Bevëlkerung Auslänner. Et sinn dat ënner anerem 2,7&nbsp;% Polen, 0,3&nbsp;% Dänen, 0,2&nbsp;% Philippinoen a 0,3&nbsp;% Däitscher. == Stied == Eng 93&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen a Stied<ref name="www.statice.is"/>. Déi gréisst sinn: * [[Reykjavík]]: 117.898 Awunner * [[Kópavogur]]: 28.665 Awunner * [[Hafnarfjörður]]: 24.895 Awunner * [[Akureyri]]: 17.278 Awunner * [[Reykjanesbær]]: 13.282 Awunner * [[Garðabær]]: 9.931 Awunner D'Awunnerzuel bezitt sech jeeweils op den 3. Abrëll 2008 an déi ganz Gemeng (Municipality) == Kuckeswäertes == * d'Haaptstad [[Reykjavík]]; * [[Akureyri]], déi véiertgréisst Stad an Island, mam [[Myvatn]] (''Méckeséi'') an dem [[Goðafoss]] (''Gëtterwaasserfall''); * d'Hallefinsel [[Reykjanes]] mat der [[Bláa Lonið]] (''Blo Lagun''), engem [[Thermalbad]], gespeist vum waarme Waasser aus der [[geothermik|Geothermescher]] Statioun ; * [[Þingvellir]], den traditionelle Versammlungsuert vum ''Althing'', gouf 1928 Nationalpark an ass 2004 als [[Weltierwen|Weltkulturierwen]] erkläert ginn; * [[Gullfoss]] (''gëllene Waasserfall''); * [[Haukadalur]] mat senge [[Geysir]]en (de bekanntste Geysir ass de [[Strokkur]]); * [[Vatnajökull]], dee gréisste [[Gletscher]] an Europa mat 8.100&nbsp;km², ronn 8&nbsp;% vun Island, mat sengem Gletscherséi [[Jökulsárlón]]; * [[Vestmannaeyjar]], eng Inselgrupp mat vulkanaartegem Ursprong am Süde vun Island. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20070119085950/http://www.islandcounty.net/ Offiziell Säit vun der Regierung vun Island, op engl.] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041020153739/www.eyjar.is/eyjar/ Offiziell Säit vun der Insel Vestmanneyjar] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Island| ]] 82va850carlhfytj7jl8c8y23ga08in 2689731 2689408 2026-08-07T08:49:12Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689731 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Lýðveldið Ísland | Fändel = Flag_of_Iceland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Island | Wopen = Coat of arms of Iceland.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Island | National Devise = keng | Kaart = Location Iceland Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Islännesch]] | Haaptstad = [[Reykjavík]] | Haaptstad Awunner = 117 898 {{small|([[3. Abrëll]] [[2008]])}} | Haaptstad Koordinaten = 64°08'N, 21°56'W | Staatsform = parlamentaresch [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 103 000 | Fläch Plaz = 104 | Waasserfläch = 2,7&nbsp;% | Bevëlkerung = 313 376 {{small|([[1. Januar]] [[2008]])}} | Bevëlkerung Plaz = 169 | Bevëlkerungsdicht = 2,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = 17. Juni | Nationalhymn = [[Ó Guð Vors Lands]] [[Media:IcelandX.ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Islännesch Kroun]] (ISK) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.is]] | Telefonsprefix = +354 | Notizen = | Extra Bild = Island-karte.png | Extra Bild2 = }} '''Island''' ass en [[Inselstaat]] am Norde vum europäesche Kontinent, an no [[England]] deen zweetgréissten Inselstaat vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Island läit am Nordatlantik a bësse südlech vum nërdleche [[Polarkrees]]. ==Geographie== {{Kapitel Info feelt}} ==Geschicht== {{Kapitel Info feelt}} == Politik == Island gouf den 1. Januar 1918 souverän, blouf awer a [[Personalunioun]] mat der dänescher Kroun. De 17. Juni 1944 huet et déi Unioun gekënnegt an d'[[Republik]] ausgeruff. Am [[Parlament]], dem [[Althing]], sinn 63 Deputéiert. All véier Joer gëtt gewielt. Island hat besonnesch staark ënner der [[Finanzkris 2007/2008]] ze leiden. An deem Zesummenhank war och d'Demande ze gesinn, der [[EU|Europäescher Unioun]] bäizetrieden, déi de [[16. Juli]] [[2009]] vum Althing guttgeheescht gouf. Am Mee 2013 huet déi nei konservativ-liberal Regierung ënner dem Premier [[Sigmundur Gunnlaugsson]] ugekënnegt, d'Bäitrëttsverhandlungen ze stoppen an e Referendum z'organiséieren, ob d'Bevëlkerung fir e Bäitrëtt wier. Den 12. Mäerz 2015 huet d'Parlament decidéiert, d'Demande op EU-Memberschaft zeréckzezéien. E Referendum gouf et bis ewell nach keen. Nodeems bei de virgezunnene Parlamentswalen vum 30. November 2024 déi sozialdemokratesch Partei gewonnen hat, gouf de Bäitrëtt an d'EU erëm méi e grousst Theema. Déi nei Regierung wëll dofir bis 2027 e Referendum ofhalen, ob Island der EU bäitriede sollt.<ref>{{Citation|URL=https://de.euronews.com/my-europe/2024/12/22/islands-neue-regierung-will-ein-referendum-uber-eu-mitgliedschaft|Titel=Islands neue Regierung will ein Referendum über eine EU-Mitgliedschaft|Gekuckt=16.03.2025|Datum=22.12.2024|Wierk=euronews|Sprooch=de}}</ref> == Bevëlkerung == Den 3. Abrëll 2008, hunn dem [[Statistesche Büro vun Island]] no<ref name="www.statice.is">[http://www.statice.is/Statistics/Population/Citizenship-and-country-of-birth www.statice.is]</ref> 313.376 Leit op der Insel gelieft. Dovu waren der 291.942 Islänner. Am Géigesaz zu villen anere westleche Staaten ass d'Bevëlkerungszuel an Island, wéi och zu Lëtzebuerg, an de leschte Joren ëmmer méi grouss ginn, an an de leschte 5 Joer ass déi souguer nach méi séier eropgaangen. Den Trend gëtt ënnerstëtzt well den Auslännerundeel duerchschnëttlech ëm zirka 1,5&nbsp;% all Joer tëscht 1950 an 1990, an ëm 3,5&nbsp;% am Joer 2003 an d'Luucht goung. 2008 ware 6,83 Prozent vun der islännescher Bevëlkerung Auslänner. Et sinn dat ënner anerem 2,7&nbsp;% Polen, 0,3&nbsp;% Dänen, 0,2&nbsp;% Philippinoen a 0,3&nbsp;% Däitscher. == Stied == Eng 93&nbsp;% vun der Bevëlkerung liewen a Stied<ref name="www.statice.is"/>. Déi gréisst sinn: * [[Reykjavík]]: 117.898 Awunner * [[Kópavogur]]: 28.665 Awunner * [[Hafnarfjörður]]: 24.895 Awunner * [[Akureyri]]: 17.278 Awunner * [[Reykjanesbær]]: 13.282 Awunner * [[Garðabær]]: 9.931 Awunner D'Awunnerzuel bezitt sech jeeweils op den 3. Abrëll 2008 an déi ganz Gemeng (Municipality) == Kuckeswäertes == * d'Haaptstad [[Reykjavík]]; * [[Akureyri]], déi véiertgréisst Stad an Island, mam [[Myvatn]] (''Méckeséi'') an dem [[Goðafoss]] (''Gëtterwaasserfall''); * d'Hallefinsel [[Reykjanes]] mat der [[Bláa Lonið]] (''Blo Lagun''), engem [[Thermalbad]], gespeist vum waarme Waasser aus der [[geothermik|Geothermescher]] Statioun ; * [[Þingvellir]], den traditionelle Versammlungsuert vum ''Althing'', gouf 1928 Nationalpark an ass 2004 als [[Weltierwen|Weltkulturierwen]] erkläert ginn; * [[Gullfoss]] (''gëllene Waasserfall''); * [[Haukadalur]] mat senge [[Geysir]]en (de bekanntste Geysir ass de [[Strokkur]]); * [[Vatnajökull]], dee gréisste [[Gletscher]] an Europa mat 8.100&nbsp;km², ronn 8&nbsp;% vun Island, mat sengem Gletscherséi [[Jökulsárlón]]; * [[Vestmannaeyjar]], eng Inselgrupp mat vulkanaartegem Ursprong am Süde vun Island. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20070119085950/http://www.islandcounty.net/ Offiziell Säit vun der Regierung vun Island, op engl.] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041020153739/www.eyjar.is/eyjar/ Offiziell Säit vun der Insel Vestmanneyjar] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Island| ]] 5aise5hdc6ecqpq6a2dl3sba2zvj4xa 0 14764 2689447 2627297 2026-08-07T08:38:53Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689447 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Estados Unidos Mexicanos | Fändel = Flag of Mexico.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Mexiko | Wopen = Coat of arms of Mexico.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Mexiko | National Devise = | Kaart= Mexico in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad = [[Mexiko-Stad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Claudia Sheinbaum]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.964.375 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 112.322.757<ref>Zuel geschat fir 2010 vum mexikaneschen Institut fir Statistik, [http://www.inegi.org.mx/inegi/contenidos/espanol/prensa/comunicados/rpcpyv10.asp INEGI]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 57,2 | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]],<br>[[16. September|16. Sep.]] [[1810]] (deklaréiert)<br>[[27. September|27. Sep.]] [[1821]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[16. September]] | Nationalhymn = [[Himno Nacional Mexicano]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/b/b8/Mexiko.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Mexikanesche Peso]] (MXN) | Zäitzon = -8 bis -6 | Internet TLD = [[.mx]] | Telefonsprefix = +52 | Notizen = | Extra Bild = Mx-map.gif | Extra Bild2 = }} '''Mexiko''', offiziell ''Estados Unidos Mexicanos'' ([[spuenesch]] fir '''Vereenegt Mexikanesch Staaten'''), ass eng federal Republik an [[Nordamerika]]. Nopeschlänner sinn am Norden d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]], am Süde [[Belize]] a [[Guatemala]]. Am Weste mécht de [[Pazifeschen Ozean|Pazifik]], am Osten den [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]] mam [[Golf vu Mexiko]] an dem [[Karibescht Mier|Karibesche Mier]] d'Grenz. D'Haaptstad vu Mexiko ass [[Mexiko-Stad]] (Ciudad de México). == Struktur vum Land == D'Land mat enger Fläch vun 1.964.375&nbsp;km² ass an 31 Bundesstaaten agedeelt, plus den Haaptstaddistrikt, déi a verschidde ''Municipios'' ([[Arrondissement]]er) ënnerdeelt sinn. === Bundesstaaten an hir jeeweileg Haaptstied === [[Fichier:México División Política con nombres.png|thumb|600px|center|Bundesstaaten a Mexiko]] * [[Aguascalientes]] mat [[Aguascalientes (Stad)|Aguascalientes]] * [[Baja California]] mat Mexicali * [[Baja California Sur]] mat [[La Paz]] * [[Campeche]] mat [[Campeche (Stad)|Campeche]] * [[Chiapas]] mat Tuxtla Gutiérrez * [[Chihuahua (Bundesstaat)|Chihuahua]] mat [[Chihuahua (Stad)|Chihuahua]] * [[Coahuila]] mat Saltillo * [[Colima]] mat [[Colima (Stad)|Colima]] * [[Mexiko-Stad|Distrito Federal]] * [[Durango]] mat Victoria de Durango * [[Guanajuato]] mat [[Guanajuato (Stad)|Guanajuato]] * [[Guerrero]] mat Chilpancingo * [[Hidalgo]] mat Pachuca de Soto * [[Jalisco]] mat [[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]] * [[México (Bundesstaat)|México]] mat Toluca de Lerdo * [[Michoacán]] mat Morelia * [[Morelos]] mat Cuernavaca * [[Nayarit]] mat Tepic * [[Nuevo León]] mat Monterrey * [[Oaxaca]] mat Oaxaca de Juárez * [[Puebla]] mat [[Puebla (Stad)|Puebla]] * [[Querétaro]] mat Santiago de Querétaro * [[Quintana Roo]] mat Chetumal * [[San Luis Potosí]] mat [[San Luis Potosí (Stad)|San Luis Potosí]] * [[Sinaloa]] mat Culiacán * [[Sonora]] mat Hermosillo * [[Tabasco]] mat Villahermosa * [[Tamaulipas]] mat Ciudad Victoria * [[Tlaxcala]] mat [[Tlaxcala (Stad)|Tlaxcala]] * [[Veracruz (Bundesstaat)|Veracruz]] mat Xalapa de Enríquez * [[Yucatán]] mat Mérida * [[Zacatecas]] mat [[Zacatecas (Stad)|Zacatecas]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Mexico|Mexiko}} [[Fichier:Gnome-globe.svg|x18px]] '''[http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_Mexico Wikimedia-Atlas: Mexiko]''' {{ en}} * {{es}} [http://www.gob.mx/ Portal vun der mexikanescher Regierung] * {{es}} [http://www.presidencia.gob.mx/ Portal vun der mexikanescher Presidence] * {{de}} [http://www.mexiko-lexikon.de www.mexiko-lexikon.de] Eng Zort Mexiko-Lexikon a Wiki-Form {{Referenzen}} [[Kategorie:Mexiko| ]] 2qb5jegfqvfotu9wcziqll9tkxs0ju8 2689610 2689447 2026-08-07T08:44:03Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689610 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Estados Unidos Mexicanos | Fändel = Flag of Mexico.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Mexiko | Wopen = Coat of arms of Mexico.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Mexiko | National Devise = | Kaart= Mexico in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad = [[Mexiko-Stad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.964.375 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 112.322.757<ref>Zuel geschat fir 2010 vum mexikaneschen Institut fir Statistik, [http://www.inegi.org.mx/inegi/contenidos/espanol/prensa/comunicados/rpcpyv10.asp INEGI]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 57,2 | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]],<br>[[16. September|16. Sep.]] [[1810]] (deklaréiert)<br>[[27. September|27. Sep.]] [[1821]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[16. September]] | Nationalhymn = [[Himno Nacional Mexicano]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/b/b8/Mexiko.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Mexikanesche Peso]] (MXN) | Zäitzon = -8 bis -6 | Internet TLD = [[.mx]] | Telefonsprefix = +52 | Notizen = | Extra Bild = Mx-map.gif | Extra Bild2 = }} '''Mexiko''', offiziell ''Estados Unidos Mexicanos'' ([[spuenesch]] fir '''Vereenegt Mexikanesch Staaten'''), ass eng federal Republik an [[Nordamerika]]. Nopeschlänner sinn am Norden d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]], am Süde [[Belize]] a [[Guatemala]]. Am Weste mécht de [[Pazifeschen Ozean|Pazifik]], am Osten den [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]] mam [[Golf vu Mexiko]] an dem [[Karibescht Mier|Karibesche Mier]] d'Grenz. D'Haaptstad vu Mexiko ass [[Mexiko-Stad]] (Ciudad de México). == Struktur vum Land == D'Land mat enger Fläch vun 1.964.375&nbsp;km² ass an 31 Bundesstaaten agedeelt, plus den Haaptstaddistrikt, déi a verschidde ''Municipios'' ([[Arrondissement]]er) ënnerdeelt sinn. === Bundesstaaten an hir jeeweileg Haaptstied === [[Fichier:México División Política con nombres.png|thumb|600px|center|Bundesstaaten a Mexiko]] * [[Aguascalientes]] mat [[Aguascalientes (Stad)|Aguascalientes]] * [[Baja California]] mat Mexicali * [[Baja California Sur]] mat [[La Paz]] * [[Campeche]] mat [[Campeche (Stad)|Campeche]] * [[Chiapas]] mat Tuxtla Gutiérrez * [[Chihuahua (Bundesstaat)|Chihuahua]] mat [[Chihuahua (Stad)|Chihuahua]] * [[Coahuila]] mat Saltillo * [[Colima]] mat [[Colima (Stad)|Colima]] * [[Mexiko-Stad|Distrito Federal]] * [[Durango]] mat Victoria de Durango * [[Guanajuato]] mat [[Guanajuato (Stad)|Guanajuato]] * [[Guerrero]] mat Chilpancingo * [[Hidalgo]] mat Pachuca de Soto * [[Jalisco]] mat [[Guadalajara (Mexiko)|Guadalajara]] * [[México (Bundesstaat)|México]] mat Toluca de Lerdo * [[Michoacán]] mat Morelia * [[Morelos]] mat Cuernavaca * [[Nayarit]] mat Tepic * [[Nuevo León]] mat Monterrey * [[Oaxaca]] mat Oaxaca de Juárez * [[Puebla]] mat [[Puebla (Stad)|Puebla]] * [[Querétaro]] mat Santiago de Querétaro * [[Quintana Roo]] mat Chetumal * [[San Luis Potosí]] mat [[San Luis Potosí (Stad)|San Luis Potosí]] * [[Sinaloa]] mat Culiacán * [[Sonora]] mat Hermosillo * [[Tabasco]] mat Villahermosa * [[Tamaulipas]] mat Ciudad Victoria * [[Tlaxcala]] mat [[Tlaxcala (Stad)|Tlaxcala]] * [[Veracruz (Bundesstaat)|Veracruz]] mat Xalapa de Enríquez * [[Yucatán]] mat Mérida * [[Zacatecas]] mat [[Zacatecas (Stad)|Zacatecas]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Mexico|Mexiko}} [[Fichier:Gnome-globe.svg|x18px]] '''[http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_Mexico Wikimedia-Atlas: Mexiko]''' {{ en}} * {{es}} [http://www.gob.mx/ Portal vun der mexikanescher Regierung] * {{es}} [http://www.presidencia.gob.mx/ Portal vun der mexikanescher Presidence] * {{de}} [http://www.mexiko-lexikon.de www.mexiko-lexikon.de] Eng Zort Mexiko-Lexikon a Wiki-Form {{Referenzen}} [[Kategorie:Mexiko| ]] arw0xf9ulisb5efzfd8klu2tgliuni3 0 14768 2689448 2689148 2026-08-07T08:38:54Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689448 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Republica Moldova | Fändel = Flag of Moldova.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Moldawien | Wopen = Coat of arms of Moldova.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Molawien | National Devise = | Kaart = Europe-Moldova.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Rumänesch]] | Haaptstad = [[Chişinău]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 33.851<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,4 | Bevëlkerung = 2.500.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 83 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]] <br> de [[27. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[27. August]] | Nationalhymn = [[Limba Noastră]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/0/0e/MoldovaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Moldawesche Leu|Leu]] (MDL) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.md]] | Telefonsprefix = +373 | Notizen = | Extra Bild = Karte_Moldawien_03_03.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Moldawien''' (op [[Rumänesch]]<ref>https://www.rferl.org/a/moldova-romanian-official-language/25191455.html</ref>/[[Moldawesch]]: ''Republica Moldova'') ass en onofhängege [[Staat]] am Oste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Am Weste an am Süde grenzt d'Land u [[Rumänien]] an am Norden an Oste stéisst s'un d'[[Ukrain]] an huet domat och keen direkten Zougank zum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20080201104525/http://www.moldova.md/en/start/ Offiziell Websäit vun der Republik Moldawien] {{en}} * [http://gov.md/index.php?lng=en Site vun der moldawescher Regierung] {{en}} * [http://www.turism.md/eng/ Moldawien Tourismus] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Moldawien| ]] dr23zwfh9r36bjm9t7juwf7gho8pbgm 2689771 2689448 2026-08-07T08:50:10Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689771 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Republica Moldova | Fändel = Flag of Moldova.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Moldawien | Wopen = Coat of arms of Moldova.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Molawien | National Devise = | Kaart = Europe-Moldova.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Rumänesch]] | Haaptstad = [[Chişinău]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 33.851<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,4 | Bevëlkerung = 2.500.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 83 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]] <br> de [[27. August]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[27. August]] | Nationalhymn = [[Limba Noastră]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/0/0e/MoldovaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Moldawesche Leu|Leu]] (MDL) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.md]] | Telefonsprefix = +373 | Notizen = | Extra Bild = Karte_Moldawien_03_03.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Moldawien''' (op [[Rumänesch]]<ref>https://www.rferl.org/a/moldova-romanian-official-language/25191455.html</ref>/[[Moldawesch]]: ''Republica Moldova'') ass en onofhängege [[Staat]] am Oste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Am Weste an am Süde grenzt d'Land u [[Rumänien]] an am Norden an Oste stéisst s'un d'[[Ukrain]] an huet domat och keen direkten Zougank zum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20080201104525/http://www.moldova.md/en/start/ Offiziell Websäit vun der Republik Moldawien] {{en}} * [http://gov.md/index.php?lng=en Site vun der moldawescher Regierung] {{en}} * [http://www.turism.md/eng/ Moldawien Tourismus] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Moldawien| ]] 0m61gip4orhdbz75ce5aonmuqhouck1 0 14790 2689474 2627913 2026-08-07T08:39:32Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689474 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 中華民國 (臺灣) <br> Zhōnghuá Mínguó (Táiwān) <br> Republik China (Taiwan) | Fändel = Flag of the Republic of China.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Taiwan | Wopen = National Emblem of the Republic of China.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Taiwan | National Devise = | Kaart= Taiwan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Mandarin]];<br> ''Nationalsproochen:'' [[Taiwaneesesch]], [[Hakka]], <br> ''16 Formosa Sproochen:'' <br> 'Amis, Tayal, Paiwan, Bunun, Puyuma, Sakizaya, Seediq, Truku, Thau, Cou, Kanakanavu, Hla'alua, Kebalan, Tao, Drekai, SaySiat | Haaptstad = [[Taipeh]] | Haaptstad Awunner = 2.669.639 | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|25|02|00|N|121|38|00|O}} | Staatsform = Semi-Presidentschaftsrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Lai Ching-te]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Cho Jung-tai]] | Total Fläch= 36 197 | Fläch Plaz = 134 | Waasserfläch = 10,3 | Bevëlkerung = 23.574.274 | Bevëlkerung Plaz = 55 | Bevëlkerungsdicht = 651 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. Oktober]] | Nationalhymn = [[San Min Chu-i]] | Wärung = [[Neien Taiwan-Dollar]] NT$ (TWD) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.tw]] | Telefonsprefix = +886 | Notizen = | Extra Bild = Taiwan2.png | Extra Bild2 = }} '''Taiwan''' ass eng chineesesch Insel nërdlech vun de [[Philippinnen]]. Mat enger Handvoll weider Inselcher bilt Taiwan en ''[[De jure / de facto|de facto]]'' Staat am Südoste vun [[Asien]]: d''''Republik China'''. == Geschicht == D'Insel Taiwan ass vun ongeféier 4000 v. Chr. bis un den Ufank vum 17. Joerhonnert bal nëmme vun enger [[austroneesesch]]er Urbevëlkerung bewunnt. 1583 hunn d'[[Portugal|Portugisen]] d'Insel als éischt Europäer erreecht a se "Ilha Formosa" (''Schéin Insel'') genannt. Nieft hollänneschen a spueneschen Néierloossunge waren et duerno awer virun allem e puer Immigratiounswelle vu chineesesche Siidler vum Festland déi d'Majoritéit vun der Bevëlkerung gestallt hunn. 1683 huet d'[[Qing-Dynastie]] d'Insel offiziell fir China annektéiert. 1895 sinn d'Japaner agefall an hunn Tawain fir fofzeg Joer als japanesch Kolonie gehalen. Nom Enn vum [[Pazifikkrich]] 1945 ass d'Insel nees u China gaangen. No der [[Kommunismus|kommunistescher]] Muechtergräifung 1949 zu [[Peking]] hunn den [[Chiang Kai-shek]] an 1,5 Millioune vu senge Leit sech op d'Insel Taiwan zeréckgezunn. Sou huet d'Provënz Taiwan an e puer kleng Inselcher bis ganz haart virun der Küst vum Kontinent d'Republik China mat Regierungssëtz zu [[Taipeh]] gegrënnt, an Oppositioun zur [[Volleksrepublik China]] um Kontinent. D'Staatspartei [[Kuomintang]] huet d'Insel dunn iwwer véier Joerzéngten autoritär regéiert. Eréischt 1987 huet se d'Krichsrecht opgehuewen an eng éischt Oppositiounspartei zougelooss. D'Republik China erhieft den Usproch, ganz China (mëttlerweil demokratesch) ze vertrieden. D'Kommunisten zu Peking erhiewen hirersäits och den Usproch, ganz China ze vertrieden, mussen awer bis ewell op Taiwan an déi aner kleng Inselcher verzichten. De vëlkerrechtleche Statut vun der Republik China op Taiwan ass dowéinst bis haut ëmstridden. Et gëtt u sech nëmmen '''ee''' China. Taiwan a seng Inselcher (déi zum Deel eigentlech enger anerer Provënz vu China gehéieren) bilden ''[[De jure / de facto|de facto]]'' e Staat. Trotzdeem koum et awer ni esou wäit, datt "Taiwan" sech fir onofhängeg erkläert hätt. An der Praxis hu mer deemno '''ee''' China an '''zwou''' Regierungen (Peking an Taipeh), déi politesch net mateneen d'accord kënne sinn. D'Republik China op Taiwan ass iwwregens 1971 aus der [[Vereent Natiounen|UNO]] erausgeflunn, wéi dat kommunistescht China, no senger Unerkennung duerch d'USA, an d'UNO (inklusiv Sécherheetsrot) opgeholl gouf - et kann eebe just '''ee''' China an der UNO sinn. == Literatur == * Y. Demeer & A. Gamblin, ''Taiwan (Formose), République de Chine'', Paräis (Presses universitaires de France), 1979 (1. Oplo). 128 Säiten. * Xing-hu Kuo, ''Freies China - Asiatisches Wirtschaftswunder'', Stuttgart (Seewald Verlag), 1982. 223 Säiten. * Jules Nadeau, ''Vingt millions de Chinois "made in Taiwan" '', Montréal (Éditions Québec/Amérique), 1988. 410 Säiten. * André Gamblin, ''Taiwan République de Chine - La victoire du dragon (économie, tourisme, civilisation, diplomatie, politique)'', Paräis (Sedes), 1993. == Um Spaweck == {{Commonscat|Taiwan|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Administrativ Andeelung vu China}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Taiwan| ]] ikhzk35qluwubrv88ykkpp20r39cznp 2689627 2689474 2026-08-07T08:44:29Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689627 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 中華民國 (臺灣) <br> Zhōnghuá Mínguó (Táiwān) <br> Republik China (Taiwan) | Fändel = Flag of the Republic of China.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Taiwan | Wopen = National Emblem of the Republic of China.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Taiwan | National Devise = | Kaart= Taiwan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Mandarin]];<br> ''Nationalsproochen:'' [[Taiwaneesesch]], [[Hakka]], <br> ''16 Formosa Sproochen:'' <br> 'Amis, Tayal, Paiwan, Bunun, Puyuma, Sakizaya, Seediq, Truku, Thau, Cou, Kanakanavu, Hla'alua, Kebalan, Tao, Drekai, SaySiat | Haaptstad = [[Taipeh]] | Haaptstad Awunner = 2.669.639 | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|25|02|00|N|121|38|00|O}} | Staatsform = Semi-Presidentschaftsrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Cho Jung-tai]] | Total Fläch= 36 197 | Fläch Plaz = 134 | Waasserfläch = 10,3 | Bevëlkerung = 23.574.274 | Bevëlkerung Plaz = 55 | Bevëlkerungsdicht = 651 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. Oktober]] | Nationalhymn = [[San Min Chu-i]] | Wärung = [[Neien Taiwan-Dollar]] NT$ (TWD) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.tw]] | Telefonsprefix = +886 | Notizen = | Extra Bild = Taiwan2.png | Extra Bild2 = }} '''Taiwan''' ass eng chineesesch Insel nërdlech vun de [[Philippinnen]]. Mat enger Handvoll weider Inselcher bilt Taiwan en ''[[De jure / de facto|de facto]]'' Staat am Südoste vun [[Asien]]: d''''Republik China'''. == Geschicht == D'Insel Taiwan ass vun ongeféier 4000 v. Chr. bis un den Ufank vum 17. Joerhonnert bal nëmme vun enger [[austroneesesch]]er Urbevëlkerung bewunnt. 1583 hunn d'[[Portugal|Portugisen]] d'Insel als éischt Europäer erreecht a se "Ilha Formosa" (''Schéin Insel'') genannt. Nieft hollänneschen a spueneschen Néierloossunge waren et duerno awer virun allem e puer Immigratiounswelle vu chineesesche Siidler vum Festland déi d'Majoritéit vun der Bevëlkerung gestallt hunn. 1683 huet d'[[Qing-Dynastie]] d'Insel offiziell fir China annektéiert. 1895 sinn d'Japaner agefall an hunn Tawain fir fofzeg Joer als japanesch Kolonie gehalen. Nom Enn vum [[Pazifikkrich]] 1945 ass d'Insel nees u China gaangen. No der [[Kommunismus|kommunistescher]] Muechtergräifung 1949 zu [[Peking]] hunn den [[Chiang Kai-shek]] an 1,5 Millioune vu senge Leit sech op d'Insel Taiwan zeréckgezunn. Sou huet d'Provënz Taiwan an e puer kleng Inselcher bis ganz haart virun der Küst vum Kontinent d'Republik China mat Regierungssëtz zu [[Taipeh]] gegrënnt, an Oppositioun zur [[Volleksrepublik China]] um Kontinent. D'Staatspartei [[Kuomintang]] huet d'Insel dunn iwwer véier Joerzéngten autoritär regéiert. Eréischt 1987 huet se d'Krichsrecht opgehuewen an eng éischt Oppositiounspartei zougelooss. D'Republik China erhieft den Usproch, ganz China (mëttlerweil demokratesch) ze vertrieden. D'Kommunisten zu Peking erhiewen hirersäits och den Usproch, ganz China ze vertrieden, mussen awer bis ewell op Taiwan an déi aner kleng Inselcher verzichten. De vëlkerrechtleche Statut vun der Republik China op Taiwan ass dowéinst bis haut ëmstridden. Et gëtt u sech nëmmen '''ee''' China. Taiwan a seng Inselcher (déi zum Deel eigentlech enger anerer Provënz vu China gehéieren) bilden ''[[De jure / de facto|de facto]]'' e Staat. Trotzdeem koum et awer ni esou wäit, datt "Taiwan" sech fir onofhängeg erkläert hätt. An der Praxis hu mer deemno '''ee''' China an '''zwou''' Regierungen (Peking an Taipeh), déi politesch net mateneen d'accord kënne sinn. D'Republik China op Taiwan ass iwwregens 1971 aus der [[Vereent Natiounen|UNO]] erausgeflunn, wéi dat kommunistescht China, no senger Unerkennung duerch d'USA, an d'UNO (inklusiv Sécherheetsrot) opgeholl gouf - et kann eebe just '''ee''' China an der UNO sinn. == Literatur == * Y. Demeer & A. Gamblin, ''Taiwan (Formose), République de Chine'', Paräis (Presses universitaires de France), 1979 (1. Oplo). 128 Säiten. * Xing-hu Kuo, ''Freies China - Asiatisches Wirtschaftswunder'', Stuttgart (Seewald Verlag), 1982. 223 Säiten. * Jules Nadeau, ''Vingt millions de Chinois "made in Taiwan" '', Montréal (Éditions Québec/Amérique), 1988. 410 Säiten. * André Gamblin, ''Taiwan République de Chine - La victoire du dragon (économie, tourisme, civilisation, diplomatie, politique)'', Paräis (Sedes), 1993. == Um Spaweck == {{Commonscat|Taiwan|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Administrativ Andeelung vu China}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Taiwan| ]] h9msh4v8vllvpkhp5ei0uv9cdt03lq3 2689792 2689627 2026-08-07T08:50:41Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689792 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 中華民國 (臺灣) <br> Zhōnghuá Mínguó (Táiwān) <br> Republik China (Taiwan) | Fändel = Flag of the Republic of China.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Taiwan | Wopen = National Emblem of the Republic of China.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Taiwan | National Devise = | Kaart= Taiwan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Mandarin]];<br> ''Nationalsproochen:'' [[Taiwaneesesch]], [[Hakka]], <br> ''16 Formosa Sproochen:'' <br> 'Amis, Tayal, Paiwan, Bunun, Puyuma, Sakizaya, Seediq, Truku, Thau, Cou, Kanakanavu, Hla'alua, Kebalan, Tao, Drekai, SaySiat | Haaptstad = [[Taipeh]] | Haaptstad Awunner = 2.669.639 | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|25|02|00|N|121|38|00|O}} | Staatsform = Semi-Presidentschaftsrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Cho Jung-tai]] | Total Fläch= 36 197 | Fläch Plaz = 134 | Waasserfläch = 10,3 | Bevëlkerung = 23.574.274 | Bevëlkerung Plaz = 55 | Bevëlkerungsdicht = 651 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. Oktober]] | Nationalhymn = [[San Min Chu-i]] | Wärung = [[Neien Taiwan-Dollar]] NT$ (TWD) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.tw]] | Telefonsprefix = +886 | Notizen = | Extra Bild = Taiwan2.png | Extra Bild2 = }} '''Taiwan''' ass eng chineesesch Insel nërdlech vun de [[Philippinnen]]. Mat enger Handvoll weider Inselcher bilt Taiwan en ''[[De jure / de facto|de facto]]'' Staat am Südoste vun [[Asien]]: d''''Republik China'''. == Geschicht == D'Insel Taiwan ass vun ongeféier 4000 v. Chr. bis un den Ufank vum 17. Joerhonnert bal nëmme vun enger [[austroneesesch]]er Urbevëlkerung bewunnt. 1583 hunn d'[[Portugal|Portugisen]] d'Insel als éischt Europäer erreecht a se "Ilha Formosa" (''Schéin Insel'') genannt. Nieft hollänneschen a spueneschen Néierloossunge waren et duerno awer virun allem e puer Immigratiounswelle vu chineesesche Siidler vum Festland déi d'Majoritéit vun der Bevëlkerung gestallt hunn. 1683 huet d'[[Qing-Dynastie]] d'Insel offiziell fir China annektéiert. 1895 sinn d'Japaner agefall an hunn Tawain fir fofzeg Joer als japanesch Kolonie gehalen. Nom Enn vum [[Pazifikkrich]] 1945 ass d'Insel nees u China gaangen. No der [[Kommunismus|kommunistescher]] Muechtergräifung 1949 zu [[Peking]] hunn den [[Chiang Kai-shek]] an 1,5 Millioune vu senge Leit sech op d'Insel Taiwan zeréckgezunn. Sou huet d'Provënz Taiwan an e puer kleng Inselcher bis ganz haart virun der Küst vum Kontinent d'Republik China mat Regierungssëtz zu [[Taipeh]] gegrënnt, an Oppositioun zur [[Volleksrepublik China]] um Kontinent. D'Staatspartei [[Kuomintang]] huet d'Insel dunn iwwer véier Joerzéngten autoritär regéiert. Eréischt 1987 huet se d'Krichsrecht opgehuewen an eng éischt Oppositiounspartei zougelooss. D'Republik China erhieft den Usproch, ganz China (mëttlerweil demokratesch) ze vertrieden. D'Kommunisten zu Peking erhiewen hirersäits och den Usproch, ganz China ze vertrieden, mussen awer bis ewell op Taiwan an déi aner kleng Inselcher verzichten. De vëlkerrechtleche Statut vun der Republik China op Taiwan ass dowéinst bis haut ëmstridden. Et gëtt u sech nëmmen '''ee''' China. Taiwan a seng Inselcher (déi zum Deel eigentlech enger anerer Provënz vu China gehéieren) bilden ''[[De jure / de facto|de facto]]'' e Staat. Trotzdeem koum et awer ni esou wäit, datt "Taiwan" sech fir onofhängeg erkläert hätt. An der Praxis hu mer deemno '''ee''' China an '''zwou''' Regierungen (Peking an Taipeh), déi politesch net mateneen d'accord kënne sinn. D'Republik China op Taiwan ass iwwregens 1971 aus der [[Vereent Natiounen|UNO]] erausgeflunn, wéi dat kommunistescht China, no senger Unerkennung duerch d'USA, an d'UNO (inklusiv Sécherheetsrot) opgeholl gouf - et kann eebe just '''ee''' China an der UNO sinn. == Literatur == * Y. Demeer & A. Gamblin, ''Taiwan (Formose), République de Chine'', Paräis (Presses universitaires de France), 1979 (1. Oplo). 128 Säiten. * Xing-hu Kuo, ''Freies China - Asiatisches Wirtschaftswunder'', Stuttgart (Seewald Verlag), 1982. 223 Säiten. * Jules Nadeau, ''Vingt millions de Chinois "made in Taiwan" '', Montréal (Éditions Québec/Amérique), 1988. 410 Säiten. * André Gamblin, ''Taiwan République de Chine - La victoire du dragon (économie, tourisme, civilisation, diplomatie, politique)'', Paräis (Sedes), 1993. == Um Spaweck == {{Commonscat|Taiwan|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Administrativ Andeelung vu China}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Taiwan| ]] 7mi1ksvvo5hdg32w6yytavwbi3l6k0m 2689906 2689792 2026-08-07T08:54:45Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689906 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 中華民國 (臺灣) <br> Zhōnghuá Mínguó (Táiwān) <br> Republik China (Taiwan) | Fändel = Flag of the Republic of China.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Taiwan | Wopen = National Emblem of the Republic of China.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Taiwan | National Devise = | Kaart= Taiwan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Mandarin]];<br> ''Nationalsproochen:'' [[Taiwaneesesch]], [[Hakka]], <br> ''16 Formosa Sproochen:'' <br> 'Amis, Tayal, Paiwan, Bunun, Puyuma, Sakizaya, Seediq, Truku, Thau, Cou, Kanakanavu, Hla'alua, Kebalan, Tao, Drekai, SaySiat | Haaptstad = [[Taipeh]] | Haaptstad Awunner = 2.669.639 | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|25|02|00|N|121|38|00|O}} | Staatsform = Semi-Presidentschaftsrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 36 197 | Fläch Plaz = 134 | Waasserfläch = 10,3 | Bevëlkerung = 23.574.274 | Bevëlkerung Plaz = 55 | Bevëlkerungsdicht = 651 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[10. Oktober]] | Nationalhymn = [[San Min Chu-i]] | Wärung = [[Neien Taiwan-Dollar]] NT$ (TWD) | Zäitzon = +8 | Internet TLD = [[.tw]] | Telefonsprefix = +886 | Notizen = | Extra Bild = Taiwan2.png | Extra Bild2 = }} '''Taiwan''' ass eng chineesesch Insel nërdlech vun de [[Philippinnen]]. Mat enger Handvoll weider Inselcher bilt Taiwan en ''[[De jure / de facto|de facto]]'' Staat am Südoste vun [[Asien]]: d''''Republik China'''. == Geschicht == D'Insel Taiwan ass vun ongeféier 4000 v. Chr. bis un den Ufank vum 17. Joerhonnert bal nëmme vun enger [[austroneesesch]]er Urbevëlkerung bewunnt. 1583 hunn d'[[Portugal|Portugisen]] d'Insel als éischt Europäer erreecht a se "Ilha Formosa" (''Schéin Insel'') genannt. Nieft hollänneschen a spueneschen Néierloossunge waren et duerno awer virun allem e puer Immigratiounswelle vu chineesesche Siidler vum Festland déi d'Majoritéit vun der Bevëlkerung gestallt hunn. 1683 huet d'[[Qing-Dynastie]] d'Insel offiziell fir China annektéiert. 1895 sinn d'Japaner agefall an hunn Tawain fir fofzeg Joer als japanesch Kolonie gehalen. Nom Enn vum [[Pazifikkrich]] 1945 ass d'Insel nees u China gaangen. No der [[Kommunismus|kommunistescher]] Muechtergräifung 1949 zu [[Peking]] hunn den [[Chiang Kai-shek]] an 1,5 Millioune vu senge Leit sech op d'Insel Taiwan zeréckgezunn. Sou huet d'Provënz Taiwan an e puer kleng Inselcher bis ganz haart virun der Küst vum Kontinent d'Republik China mat Regierungssëtz zu [[Taipeh]] gegrënnt, an Oppositioun zur [[Volleksrepublik China]] um Kontinent. D'Staatspartei [[Kuomintang]] huet d'Insel dunn iwwer véier Joerzéngten autoritär regéiert. Eréischt 1987 huet se d'Krichsrecht opgehuewen an eng éischt Oppositiounspartei zougelooss. D'Republik China erhieft den Usproch, ganz China (mëttlerweil demokratesch) ze vertrieden. D'Kommunisten zu Peking erhiewen hirersäits och den Usproch, ganz China ze vertrieden, mussen awer bis ewell op Taiwan an déi aner kleng Inselcher verzichten. De vëlkerrechtleche Statut vun der Republik China op Taiwan ass dowéinst bis haut ëmstridden. Et gëtt u sech nëmmen '''ee''' China. Taiwan a seng Inselcher (déi zum Deel eigentlech enger anerer Provënz vu China gehéieren) bilden ''[[De jure / de facto|de facto]]'' e Staat. Trotzdeem koum et awer ni esou wäit, datt "Taiwan" sech fir onofhängeg erkläert hätt. An der Praxis hu mer deemno '''ee''' China an '''zwou''' Regierungen (Peking an Taipeh), déi politesch net mateneen d'accord kënne sinn. D'Republik China op Taiwan ass iwwregens 1971 aus der [[Vereent Natiounen|UNO]] erausgeflunn, wéi dat kommunistescht China, no senger Unerkennung duerch d'USA, an d'UNO (inklusiv Sécherheetsrot) opgeholl gouf - et kann eebe just '''ee''' China an der UNO sinn. == Literatur == * Y. Demeer & A. Gamblin, ''Taiwan (Formose), République de Chine'', Paräis (Presses universitaires de France), 1979 (1. Oplo). 128 Säiten. * Xing-hu Kuo, ''Freies China - Asiatisches Wirtschaftswunder'', Stuttgart (Seewald Verlag), 1982. 223 Säiten. * Jules Nadeau, ''Vingt millions de Chinois "made in Taiwan" '', Montréal (Éditions Québec/Amérique), 1988. 410 Säiten. * André Gamblin, ''Taiwan République de Chine - La victoire du dragon (économie, tourisme, civilisation, diplomatie, politique)'', Paräis (Sedes), 1993. == Um Spaweck == {{Commonscat|Taiwan|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Administrativ Andeelung vu China}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Taiwan| ]] p3ewdfk76ya4rfnezyv4ulcqkmmlkwj 0 14805 2689435 2689151 2026-08-07T08:38:36Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689435 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Fürstentum Liechtenstein | Fändel = Flag of Liechtenstein.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Liechtenstein | Wopen = Staatswappen-Liechtensteins.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Liechtenstein | National Devise = Für Gott, Fürst und Vaterland | Kaart= Location Liechtenstein Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Vaduz]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 160,475<ref name="fläch">Nodeem d'Grenzen 2006 nei vermoosst gi sinn, gouf gewisen, datt Liechtenstein vun der Fläch hier eng 50 Foussballterraine méi grouss ass wéi laang Zäit geduecht.<br>Sourcen: [http://www.focus.de/politik/ausland/ueberraschung_aid_121735.html Focus Online] an [http://www.msnbc.msn.com/id/16381664/ msnbc] (August 2007)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 35 174<ref>Stand: 31. Dezember 2006, <br>Quell: [http://www.llv.li/pdf-llv-avw-statistik-0612bevstatinfo Statistische Information, Landesverwaltung Liechtenstein]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[1806]] | Nationalfeierdag = [[15. August]] | Nationalhymn = [[Oben am jungen Rhein]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6a/LiechtensteinX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Schwäizer Frang]] (CHF) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.li]] | Telefonsprefix = +423 | Notizen = | Extra Bild = Liechtenstein Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D'Fürstentum '''Liechtenstein''' ass e [[Zwergstaat|butzegen]] [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Staat an der [[Alpen|Alperegioun]], agekäilt tëscht der [[Schwäiz]] an [[Éisträich]]. Liechtenstein ass eng konstitutionell Ierfmonarchie op demokratesch-parlamentarescher Basis. Zanter [[1923]] ass d'Fürstentum an [[Zollunioun|Zoll-]] a [[Wärungsunioun]] mat der Schwäiz. Liechtenstein ass Member an der [[EFTA]], huet awer, anescht wéi d'Schwäiz, zousätzlech nach den Accord iwwer den [[Espace Économique Européen]] ënnerschriwwen a kann dowéinst och vun engem direkten Zougank op den europäesche Marché profitéieren. == Geschicht == D'Fürstentum ass réischt [[1719]] entstanen, wéi de Fürst vu Liechtenstein seng zwou Herrschafte beim [[Rhäin]], [[Vaduz]] a [[Schellenberg]], mat Erlabnis vum deemolege Keeser vum Hellege Réimesche Räich, zu engem neie Fürstentum zesummegeschloen huet. Ënner dem [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]] war Liechtenstein ee vun de Staate vum [[Rhäinbond]] (''Rheinbund''/''Confédération du Rhin''), dee vun [[1806]] bis [[1813]] als Protektorat vu Frankräich eng Pufferzoon tëscht engersäits dem franséische Keeserräich an anerersäits Preisen, Éisträich a Russland gebilt huet. Tëscht [[1815]] an [[1866]] war d'Fürstentum, gradewéi och d'[[Groussherzogtum Lëtzebuerg]], ee vun den 39 Staaten a fräie Stied vum [[Däitsche Bond]] (''Confédération germanique''). Zënter [[1921]] ass Liechtenstein eng konstitutionnel Monarchie ënner hirem souveräne Fürst. An [[1923]] huet d'Land eng Zoll- a Wärungsunioun mat der [[Schwäiz]] ofgeschloss déi nach ëmmer besteet. [[1990]] ass Liechtenstein Member vun der [[UNO]] ginn. An [[1991]] ass d'Land der [[EFTA]] bäigetratt. Anescht wéi d'Schwäiz ass Liechtenstein am [[EWR]] (Europäesche Wirtschaftsraum) oder [[EEE]] (''Espace économique européen'') integréiert. Den [[19. Dezember]] gouf Liechtenstein Member am [[Schengen-Raum]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/172975.html|Titel=Schengen-Raum: Lichtenstein ass neie Member|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Geographie == [[Fichier:Lichtenstein NASA.png|thumb|250px|left|[[NASA]]-Satelittefoto vu Liechtenstein]]Liechtenstein huet eng Fläch vu ronn 160 Quadratkilometer<ref name="fläch" /> an am Ganze 77,9&nbsp;km Staatsgrenz. Am Westen a Süde grenzt d'Land op der Schwäizer Grenz un d'Kantone [[Kanton St. Gallen|St.Gallen]] a [[Kanton Graubünden|Graubünden]], am Osten an Norden un d'[[éisträich]]escht Bundesland [[Vorarlberg]]. Laanscht d'Westgrenz mat der Schwäiz leeft de [[Rhäin]] (Oberrhein). De Rhäindall hëlt bal d'Hallschent vum Territoire an, an ass dowéinst och déi Géigend déi landwirtschaftlech ze gebrauchen ass, an an där déi meescht Leit wunnen. [[Sand]], [[Torf]], [[Leem]] an äerde Biedem ginn am Rhäindall aneneen iwwer. De Rescht vum Land ass geologesch an topographesch vu Gestengs a Bierger dominéiert. D'Ausleefer vum [[Rätikon]], engem Deel vun den [[Alpen|Ostalpen]], zéie sech vum Süde bis an den Nordosten. Héchste Punkt, ganz am Süde vum Land, ass mat 2 599 Meter de [[Bierg]] [[Grauspitz]]. D'''Ruggeller Riet'' -am Norde vum Fürstentum- ass den déifste Punkt a läit op enger Héicht vu 430 Meter. == Kultur == Den Nationalfeierdag vu Liechtenstein ass de [[15. August]], op [[Léiffrawëschdag]]. Gefeiert gëtt de Gebuertsdag vum fréiere Monarch Fürst [[Franz Josef II. (Liechtenstein)|Franz Josef II.]] (1906–1989), deem säin Dag u sech zwar de 16. August ass, mä awer schonn zanter [[1940]] mam [[Chrëschtentum|chrëschtleche]] Feierdag zesummegeluecht gëtt. Den Dag ass och nom Doud vum Fürst bäigehale ginn. == Kuckt och == * [[Administrativ Andeelung vu Liechtenstein]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Liechtenstein}} * [http://www.liechtenstein.li/ Offiziell Säite vu Liechtenstein] {{de}} * [https://web.archive.org/web/20060204072810/http://www.fuerstenhaus.li/ Säit vum Fürstenhaus vu Liechtenstein] {{de}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Liechtenstein| ]] 65ubxn4iqzh2m3q73gtj32dsnde4dx3 2689758 2689435 2026-08-07T08:49:51Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689758 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Fürstentum Liechtenstein | Fändel = Flag of Liechtenstein.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Liechtenstein | Wopen = Staatswappen-Liechtensteins.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Liechtenstein | National Devise = Für Gott, Fürst und Vaterland | Kaart= Location Liechtenstein Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Vaduz]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 160,475<ref name="fläch">Nodeem d'Grenzen 2006 nei vermoosst gi sinn, gouf gewisen, datt Liechtenstein vun der Fläch hier eng 50 Foussballterraine méi grouss ass wéi laang Zäit geduecht.<br>Sourcen: [http://www.focus.de/politik/ausland/ueberraschung_aid_121735.html Focus Online] an [http://www.msnbc.msn.com/id/16381664/ msnbc] (August 2007)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 35 174<ref>Stand: 31. Dezember 2006, <br>Quell: [http://www.llv.li/pdf-llv-avw-statistik-0612bevstatinfo Statistische Information, Landesverwaltung Liechtenstein]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[1806]] | Nationalfeierdag = [[15. August]] | Nationalhymn = [[Oben am jungen Rhein]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6a/LiechtensteinX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Schwäizer Frang]] (CHF) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.li]] | Telefonsprefix = +423 | Notizen = | Extra Bild = Liechtenstein Kaart cia.png | Extra Bild2 = }} D'Fürstentum '''Liechtenstein''' ass e [[Zwergstaat|butzegen]] [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Staat an der [[Alpen|Alperegioun]], agekäilt tëscht der [[Schwäiz]] an [[Éisträich]]. Liechtenstein ass eng konstitutionell Ierfmonarchie op demokratesch-parlamentarescher Basis. Zanter [[1923]] ass d'Fürstentum an [[Zollunioun|Zoll-]] a [[Wärungsunioun]] mat der Schwäiz. Liechtenstein ass Member an der [[EFTA]], huet awer, anescht wéi d'Schwäiz, zousätzlech nach den Accord iwwer den [[Espace Économique Européen]] ënnerschriwwen a kann dowéinst och vun engem direkten Zougank op den europäesche Marché profitéieren. == Geschicht == D'Fürstentum ass réischt [[1719]] entstanen, wéi de Fürst vu Liechtenstein seng zwou Herrschafte beim [[Rhäin]], [[Vaduz]] a [[Schellenberg]], mat Erlabnis vum deemolege Keeser vum Hellege Réimesche Räich, zu engem neie Fürstentum zesummegeschloen huet. Ënner dem [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]] war Liechtenstein ee vun de Staate vum [[Rhäinbond]] (''Rheinbund''/''Confédération du Rhin''), dee vun [[1806]] bis [[1813]] als Protektorat vu Frankräich eng Pufferzoon tëscht engersäits dem franséische Keeserräich an anerersäits Preisen, Éisträich a Russland gebilt huet. Tëscht [[1815]] an [[1866]] war d'Fürstentum, gradewéi och d'[[Groussherzogtum Lëtzebuerg]], ee vun den 39 Staaten a fräie Stied vum [[Däitsche Bond]] (''Confédération germanique''). Zënter [[1921]] ass Liechtenstein eng konstitutionnel Monarchie ënner hirem souveräne Fürst. An [[1923]] huet d'Land eng Zoll- a Wärungsunioun mat der [[Schwäiz]] ofgeschloss déi nach ëmmer besteet. [[1990]] ass Liechtenstein Member vun der [[UNO]] ginn. An [[1991]] ass d'Land der [[EFTA]] bäigetratt. Anescht wéi d'Schwäiz ass Liechtenstein am [[EWR]] (Europäesche Wirtschaftsraum) oder [[EEE]] (''Espace économique européen'') integréiert. Den [[19. Dezember]] gouf Liechtenstein Member am [[Schengen-Raum]].<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/172975.html|Titel=Schengen-Raum: Lichtenstein ass neie Member|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> == Geographie == [[Fichier:Lichtenstein NASA.png|thumb|250px|left|[[NASA]]-Satelittefoto vu Liechtenstein]]Liechtenstein huet eng Fläch vu ronn 160 Quadratkilometer<ref name="fläch" /> an am Ganze 77,9&nbsp;km Staatsgrenz. Am Westen a Süde grenzt d'Land op der Schwäizer Grenz un d'Kantone [[Kanton St. Gallen|St.Gallen]] a [[Kanton Graubünden|Graubünden]], am Osten an Norden un d'[[éisträich]]escht Bundesland [[Vorarlberg]]. Laanscht d'Westgrenz mat der Schwäiz leeft de [[Rhäin]] (Oberrhein). De Rhäindall hëlt bal d'Hallschent vum Territoire an, an ass dowéinst och déi Géigend déi landwirtschaftlech ze gebrauchen ass, an an där déi meescht Leit wunnen. [[Sand]], [[Torf]], [[Leem]] an äerde Biedem ginn am Rhäindall aneneen iwwer. De Rescht vum Land ass geologesch an topographesch vu Gestengs a Bierger dominéiert. D'Ausleefer vum [[Rätikon]], engem Deel vun den [[Alpen|Ostalpen]], zéie sech vum Süde bis an den Nordosten. Héchste Punkt, ganz am Süde vum Land, ass mat 2 599 Meter de [[Bierg]] [[Grauspitz]]. D'''Ruggeller Riet'' -am Norde vum Fürstentum- ass den déifste Punkt a läit op enger Héicht vu 430 Meter. == Kultur == Den Nationalfeierdag vu Liechtenstein ass de [[15. August]], op [[Léiffrawëschdag]]. Gefeiert gëtt de Gebuertsdag vum fréiere Monarch Fürst [[Franz Josef II. (Liechtenstein)|Franz Josef II.]] (1906–1989), deem säin Dag u sech zwar de 16. August ass, mä awer schonn zanter [[1940]] mam [[Chrëschtentum|chrëschtleche]] Feierdag zesummegeluecht gëtt. Den Dag ass och nom Doud vum Fürst bäigehale ginn. == Kuckt och == * [[Administrativ Andeelung vu Liechtenstein]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Liechtenstein}} * [http://www.liechtenstein.li/ Offiziell Säite vu Liechtenstein] {{de}} * [https://web.archive.org/web/20060204072810/http://www.fuerstenhaus.li/ Säit vum Fürstenhaus vu Liechtenstein] {{de}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Liechtenstein| ]] nvgl6tberqe9iljkvn5lt3bllyu6y2n 0 14810 2689359 2642673 2026-08-07T08:36:44Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689359 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoBRA}} {{Infobox Land | Numm = República Federativa do Brasil | Fändel = Flag of Brazil.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Brasilien | Wopen = Coat of arms of Brazil.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Brasilien | National Devise = Ordem e Progresso<br>(''Uerdnung a Fortschrëtt'') | Kaart= Brazil in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Brasilia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Luiz Inácio Lula da Silva]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 8 514 877 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,65 | Bevëlkerung = 183 888 841<ref>Zuel geschat fir 2007. Beim leschten Zensus 2000 goufen 169 799 170 Leit gezielt.<br>Quell: [http://www.ibge.gov.br/english/default.php IBGE]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 21,60 | Onofhängegkeet = vu Portugal<br>1822 erkläert<br>1825 unerkannt | Nationalfeierdag = [[7. September]] | Nationalhymn = [[Hino Nacional Brasileiro]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/11/BrasilienX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Real]] (BRL) | Zäitzon = -2 bis -5 | Internet TLD = [[.br]] | Telefonsprefix = +55 | Notizen = | Extra Bild = Brasilien topo.jpg | Extra Bild2 = }} '''Brasilien''' (''República Federativa do Brasil'') ass en onofhängege [[Staat]] a [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Brasilia]]. Déi gréisst Stad ass [[São Paulo]]. D'Land grenzt am Norden u [[Kolumbien]], [[Venezuela]], [[Guyana]], [[Surinam]] an u [[Franséisch-Guayana]], am Süden un [[Argentinien]], [[Paraguay]] an [[Uruguay]], am Osten un den [[Atlantik]] an am Westen u [[Bolivien]] a [[Peru]]. Brasilien huet ze soen eng Grenz mat all de Länner vu Südamerika bis op [[Chile]] an [[Ecuador]]. D'Republik huet eng Fläch vun 8 514 877&nbsp;km² an ass flächen- a bevëlkerungsméisseg dat fënneftgréisst Land op der Welt. == Um Spaweck == {{Commonscat|Brazil|Brasilien}} * {{en}} [http://www.presidencia.gov.br/ingles/ Site vum brasilianesche President] * {{en}} [http://www2.camara.gov.br/english Site vum brasilianesche Parlament] * {{en}} [http://www.brasil.gov.br/ingles/ Site vun der brasilianescher Regierung] {{clear}} {{Navigatioun CSN-Staaten}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Brasilien]] [[Kategorie:Republicken]] hahtl576uikj8ew848e8w41ab18chof 2689554 2689359 2026-08-07T08:42:32Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689554 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoBRA}} {{Infobox Land | Numm = República Federativa do Brasil | Fändel = Flag of Brazil.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Brasilien | Wopen = Coat of arms of Brazil.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Brasilien | National Devise = Ordem e Progresso<br>(''Uerdnung a Fortschrëtt'') | Kaart= Brazil in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Brasilia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 8 514 877 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,65 | Bevëlkerung = 183 888 841<ref>Zuel geschat fir 2007. Beim leschten Zensus 2000 goufen 169 799 170 Leit gezielt.<br>Quell: [http://www.ibge.gov.br/english/default.php IBGE]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 21,60 | Onofhängegkeet = vu Portugal<br>1822 erkläert<br>1825 unerkannt | Nationalfeierdag = [[7. September]] | Nationalhymn = [[Hino Nacional Brasileiro]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/11/BrasilienX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Real]] (BRL) | Zäitzon = -2 bis -5 | Internet TLD = [[.br]] | Telefonsprefix = +55 | Notizen = | Extra Bild = Brasilien topo.jpg | Extra Bild2 = }} '''Brasilien''' (''República Federativa do Brasil'') ass en onofhängege [[Staat]] a [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Brasilia]]. Déi gréisst Stad ass [[São Paulo]]. D'Land grenzt am Norden u [[Kolumbien]], [[Venezuela]], [[Guyana]], [[Surinam]] an u [[Franséisch-Guayana]], am Süden un [[Argentinien]], [[Paraguay]] an [[Uruguay]], am Osten un den [[Atlantik]] an am Westen u [[Bolivien]] a [[Peru]]. Brasilien huet ze soen eng Grenz mat all de Länner vu Südamerika bis op [[Chile]] an [[Ecuador]]. D'Republik huet eng Fläch vun 8 514 877&nbsp;km² an ass flächen- a bevëlkerungsméisseg dat fënneftgréisst Land op der Welt. == Um Spaweck == {{Commonscat|Brazil|Brasilien}} * {{en}} [http://www.presidencia.gov.br/ingles/ Site vum brasilianesche President] * {{en}} [http://www2.camara.gov.br/english Site vum brasilianesche Parlament] * {{en}} [http://www.brasil.gov.br/ingles/ Site vun der brasilianescher Regierung] {{clear}} {{Navigatioun CSN-Staaten}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Brasilien]] [[Kategorie:Republicken]] c8myv32wmmy61zcc66j50fa1g2mlnx3 0 14832 2689517 2602824 2026-08-07T08:40:38Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689517 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية التونسية<br>al-Dschumhūriyya at-tūnisiyya | Fändel = Flag of Tunisia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Tuneesesche Fändel | Wopen = Coat_of_arms_of_Tunisia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Tuneesesche Wopen | National Devise = | Kaart = Location Tunisia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Tunis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Kaïs Saïed]] | Regierungschef Titel = Premierministesch | Regierungschef = [[Sara Zaafarani]] | Total Fläch= 163 610 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 5 | Bevëlkerung = 11 811 335<ref>Schätzung [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/ CIA - The World Factbook]<br>Stand Juli 2021</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 72,2 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]],<br>den [[20. Mäerz]] [[1956]] | Nationalfeierdag = [[7. November]] | Nationalhymn = [[Humat Al-Hima]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/7d/TunisiaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Tuneeseschen Dinar]] (TND) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.tn]] | Telefonsprefix = +216 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Tunesien''' (تونس) ass eng Republik am Norde vun [[Afrika]]. D'Land grenzt am Norden an Osten un d'[[Mëttelmier]], d'Nopeschlänner sinn am Südoste [[Libyen]] an am Westen [[Algerien]]. D'[[Wüst]] [[Sahara]] occupéiert ronn 40% vun der Landesfläch. Tunesie gëtt zu de Länner vum [[Maghreb]] gezielt. D'Republik ass Member vun der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]], der [[Afrikanesch Unioun|Afrikanescher Unioun]] an der [[Communautéit vun de Sahel-Saharanesche Staaten]]. D'Haaptstad [[Tunis]] huet dem Land säin haitegen Numm ginn. Nobäi der Stad erënneren d'Ruine vu [[Karthago]] un déi dichteg [[Antiquitéit|antik]] Zivilisatioun vun de Karthager déi hei am [[3. Joerhonnert v. Chr.]] an der Bléi stoung an hiren Héichpunkt fonnt huet. == Bevëlkerung == === Grouss Stied === * [[Tunis]] (Haaptstad), * [[Gabes]] * [[Nabeul]] * [[Sfax]] * [[Sousse]] * [[Tataouine]] * [[Zarzis]] == Um Spaweck == * [http://www.ministeres.tn/ Websäit vun der tuneesescher Regierung] {{fr}} {{Commonscat|Tunisia|Tunesien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Tunesien| ]] jx3ba4cfwk4belobujx8hj2rl5ix6yj 2689659 2689517 2026-08-07T08:45:18Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689659 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية التونسية<br>al-Dschumhūriyya at-tūnisiyya | Fändel = Flag of Tunisia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Tuneesesche Fändel | Wopen = Coat_of_arms_of_Tunisia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Tuneesesche Wopen | National Devise = | Kaart = Location Tunisia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Tunis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierministesch | Regierungschef = [[Sara Zaafarani]] | Total Fläch= 163 610 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 5 | Bevëlkerung = 11 811 335<ref>Schätzung [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/ CIA - The World Factbook]<br>Stand Juli 2021</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 72,2 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]],<br>den [[20. Mäerz]] [[1956]] | Nationalfeierdag = [[7. November]] | Nationalhymn = [[Humat Al-Hima]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/7d/TunisiaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Tuneeseschen Dinar]] (TND) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.tn]] | Telefonsprefix = +216 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Tunesien''' (تونس) ass eng Republik am Norde vun [[Afrika]]. D'Land grenzt am Norden an Osten un d'[[Mëttelmier]], d'Nopeschlänner sinn am Südoste [[Libyen]] an am Westen [[Algerien]]. D'[[Wüst]] [[Sahara]] occupéiert ronn 40% vun der Landesfläch. Tunesie gëtt zu de Länner vum [[Maghreb]] gezielt. D'Republik ass Member vun der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]], der [[Afrikanesch Unioun|Afrikanescher Unioun]] an der [[Communautéit vun de Sahel-Saharanesche Staaten]]. D'Haaptstad [[Tunis]] huet dem Land säin haitegen Numm ginn. Nobäi der Stad erënneren d'Ruine vu [[Karthago]] un déi dichteg [[Antiquitéit|antik]] Zivilisatioun vun de Karthager déi hei am [[3. Joerhonnert v. Chr.]] an der Bléi stoung an hiren Héichpunkt fonnt huet. == Bevëlkerung == === Grouss Stied === * [[Tunis]] (Haaptstad), * [[Gabes]] * [[Nabeul]] * [[Sfax]] * [[Sousse]] * [[Tataouine]] * [[Zarzis]] == Um Spaweck == * [http://www.ministeres.tn/ Websäit vun der tuneesescher Regierung] {{fr}} {{Commonscat|Tunisia|Tunesien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Tunesien| ]] 4xg2chqdev0hhz6jggfjryw9lbk5ln2 2689826 2689659 2026-08-07T08:51:37Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689826 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية التونسية<br>al-Dschumhūriyya at-tūnisiyya | Fändel = Flag of Tunisia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Tuneesesche Fändel | Wopen = Coat_of_arms_of_Tunisia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Tuneesesche Wopen | National Devise = | Kaart = Location Tunisia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Tunis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Sara Zaafarani]] | Total Fläch= 163 610 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 5 | Bevëlkerung = 11 811 335<ref>Schätzung [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/ CIA - The World Factbook]<br>Stand Juli 2021</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 72,2 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]],<br>den [[20. Mäerz]] [[1956]] | Nationalfeierdag = [[7. November]] | Nationalhymn = [[Humat Al-Hima]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/7d/TunisiaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Tuneeseschen Dinar]] (TND) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.tn]] | Telefonsprefix = +216 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Tunesien''' (تونس) ass eng Republik am Norde vun [[Afrika]]. D'Land grenzt am Norden an Osten un d'[[Mëttelmier]], d'Nopeschlänner sinn am Südoste [[Libyen]] an am Westen [[Algerien]]. D'[[Wüst]] [[Sahara]] occupéiert ronn 40% vun der Landesfläch. Tunesie gëtt zu de Länner vum [[Maghreb]] gezielt. D'Republik ass Member vun der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]], der [[Afrikanesch Unioun|Afrikanescher Unioun]] an der [[Communautéit vun de Sahel-Saharanesche Staaten]]. D'Haaptstad [[Tunis]] huet dem Land säin haitegen Numm ginn. Nobäi der Stad erënneren d'Ruine vu [[Karthago]] un déi dichteg [[Antiquitéit|antik]] Zivilisatioun vun de Karthager déi hei am [[3. Joerhonnert v. Chr.]] an der Bléi stoung an hiren Héichpunkt fonnt huet. == Bevëlkerung == === Grouss Stied === * [[Tunis]] (Haaptstad), * [[Gabes]] * [[Nabeul]] * [[Sfax]] * [[Sousse]] * [[Tataouine]] * [[Zarzis]] == Um Spaweck == * [http://www.ministeres.tn/ Websäit vun der tuneesescher Regierung] {{fr}} {{Commonscat|Tunisia|Tunesien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Tunesien| ]] rmg1liofpa07vq7ngbwexmhe44lwkvd 2689927 2689826 2026-08-07T08:55:18Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689927 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية التونسية<br>al-Dschumhūriyya at-tūnisiyya | Fändel = Flag of Tunisia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Tuneesesche Fändel | Wopen = Coat_of_arms_of_Tunisia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Tuneesesche Wopen | National Devise = | Kaart = Location Tunisia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Tunis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 163 610 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 5 | Bevëlkerung = 11 811 335<ref>Schätzung [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/ CIA - The World Factbook]<br>Stand Juli 2021</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 72,2 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]],<br>den [[20. Mäerz]] [[1956]] | Nationalfeierdag = [[7. November]] | Nationalhymn = [[Humat Al-Hima]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/7d/TunisiaX.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Tuneeseschen Dinar]] (TND) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.tn]] | Telefonsprefix = +216 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Tunesien''' (تونس) ass eng Republik am Norde vun [[Afrika]]. D'Land grenzt am Norden an Osten un d'[[Mëttelmier]], d'Nopeschlänner sinn am Südoste [[Libyen]] an am Westen [[Algerien]]. D'[[Wüst]] [[Sahara]] occupéiert ronn 40% vun der Landesfläch. Tunesie gëtt zu de Länner vum [[Maghreb]] gezielt. D'Republik ass Member vun der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]], der [[Afrikanesch Unioun|Afrikanescher Unioun]] an der [[Communautéit vun de Sahel-Saharanesche Staaten]]. D'Haaptstad [[Tunis]] huet dem Land säin haitegen Numm ginn. Nobäi der Stad erënneren d'Ruine vu [[Karthago]] un déi dichteg [[Antiquitéit|antik]] Zivilisatioun vun de Karthager déi hei am [[3. Joerhonnert v. Chr.]] an der Bléi stoung an hiren Héichpunkt fonnt huet. == Bevëlkerung == === Grouss Stied === * [[Tunis]] (Haaptstad), * [[Gabes]] * [[Nabeul]] * [[Sfax]] * [[Sousse]] * [[Tataouine]] * [[Zarzis]] == Um Spaweck == * [http://www.ministeres.tn/ Websäit vun der tuneesescher Regierung] {{fr}} {{Commonscat|Tunisia|Tunesien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Tunesien| ]] pb7lrnpo2achu7asf1owbxz8q1734ao 0 16153 2689279 2646187 2026-08-06T12:41:01Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689279 wikitext text/x-wiki {{AutonomGemeinschaftSpuenien | Numm = Aragonien | fändel_bild = Flag of Aragon.svg | wope_bild = Escudo d'Aragón.svg | Haaptstad = [[Saragossa]] | Offiziell Sprooch(en) = [[Spuenesch]] | Fläch = 47.719 | Awunner = 1.296.655 | Awunnerdatum = [[INE]] 2007 | Bevëlkerungsdicht = 26,77 | Autonome Statut = [[18. Abrëll]] [[2007]] | Offizielle Feierdag = [[23. Abrëll]] | President = [[Luisa Fernanda Rudi]] | Partei = [[PP]] | Kaart = Locator map of Aragon.png | Kaarttext = Lag vun Aragonien a Spuenien }} [[Fichier:Comunidad autónoma de Aragón, provincia de Teruel.jpg|miniatur|Aragonien]] '''Aragonien''' ''([[Spuenesch|sp.]] an [[Aragoneesesch|arag.]]: Aragón, [[Katalounesch|kat.]]: Aragó'') ass eng Regioun an [[Autonom Gemeinschafte vu Spuenien|autonom Gemeinschaft]] a [[Spuenien]]. == Geographie == Aragonien läit am Nordoste vu Spuenien a grenzt am Norde mat de [[Pyrenäen]] u [[Frankräich]], am Osten u [[Katalounien]], am Südwesten u [[Autonom Gemeinschaft Valencia|Valencia]] an am Westen u [[Kastilien-León]], Kastilien-La Mancha an u [[Autonom Gemeinschaft La Rioja|La Rioja]]. Se huet eng Fläch vu 47.719&nbsp;[[km²]], dat sinn 9,4&nbsp;% vun der Fläch vu Spuenien. D'Haaptstad ass [[Saragossa]]. === Andeelungen === Aragonien ass an 3 Provënzen an an 33 Comarcaen (Distrikter) agedeelt. {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- align="center" bgcolor="lightsteelblue" ! Numm !! Haaptstad !! Provënz !! Haaptstad |- | rowspan="3" valign="center''| '''Aragonien''' | rowspan="3" valign="center" | [[Saragossa]] | [[Provënz Saragossa|Saragossa]] || [[Saragossa]] |- | [[Provënz Huesca|Huesca]] || [[Huesca]] |- | [[Provënz Teruel|Teruel]] || [[Teruel]] |} == Geschicht == Aragonien ass zanter dem [[16. August]] [[1982]] eng autonom Gemeinschaft. [[Fichier:Mallos riglos.jpg|thumb|410px|right|D'"Mallos-Fielsformatioun" zu Riglos an der Provënz Huesca]] == Politik == D'Presidentin vun Aragonien ass d'[[Luisa Fernanda Rudi]] (PP). D'Parlamentaresch Vertriedung vun Aragonien huet am spuenesche Kongress 13 Sëtz an am Senat 14. == Demographie == Am Joer 2007 ass d'Awunnerzuel 1.296.655, dat si 2,86&nbsp;% vun der spuenescher Populatioun. == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Gemengen an Aragonien]] * [[Autonom Gemeinschafte vu Spuenien]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Aragon|{{PAGENAME}}}} * [https://web.archive.org/web/20071018025832/http://www.pyrenaeenreisen.com/ Pyrenäen Reiseführer] {{Autonom Gemeinschafte vu Spuenien}} [[Kategorie:Autonom Gemeinschafte vu Spuenien|Aragonien]] q35wldctjios8095muqj7hwvb4wpeak 0 16935 2689504 2680196 2026-08-07T08:40:17Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689504 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republic of South Africa (Engl.)<br>Republiek van Suid-Afrika (Afrikaans)<br>Republik Südafrika | Fändel = Flag of South Africa.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Südafrika | Wopen = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Südafrika | National Devise = "N'kosi Sikeleli Africa"<br>{{small|(''Gott soll Afrika protégéieren'')}} | Kaart = Location South Africa AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Afrikaans]] - [[Englesch]] - [[Süd-Ndebele]]<br>[[Xhosa]] - [[isiZulu|Zulu]] - [[Nord-Sotho]]<br>[[Sesotho]] - [[Setswana]] - [[Siswati]]<br>, [[Tshivenda]] - [[Xitsonga]] | Haaptstad = [[Pretoria]] {{small|(administrativ)}}<br>[[Kapstad]] {{small|(legislativ)}}<br>[[Bloemfontein]] {{small|(geriichtlech)}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Cyril Ramaphosa]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.221.037 | Fläch Plaz = 25. | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 54.002.000 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = 25 | Bevëlkerungsdicht = 42,4 | Onofhängegkeet = [[31. Mee]] [[1910]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Südafrikanesch Nationalhymn | Wärung = [[Rand]] (ZAR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.za]] | Telefonsprefix = +27 | Notizen = | Extra Bild = South_Africa_-_Location_Map_(2013)_-_ZAF_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Gapgoodhope.jpg|thumb|upright|De Kap vun der gudder Hoffnung an de Cape Point]] '''Südafrika''' ass e Staat a Form vun enger [[Republik]] am Süde vun [[Afrika]]. D'[[Haaptstad]] ass gespléckt. De Sëtz vun der Regierung ass zu [[Pretoria]], dee vum Parlament zu [[Kapstad]] an d'iewescht Geriicht ass zu [[Bloemfontein]] etabléiert. == Geographie == Südafrika bedeckt eng Fläch vun 1.219.912&nbsp;[[km²]] (abegraff d'[[Marion Island]] an d'[[Prince Edward Islands]]). Südafrika huet 44.344.136 Awunner (Juli [[2005]]). Et ass e Land mat enger jonker Bevëlkerung: 30,3&nbsp;% vun der Populatioun hu manner wéi 14 Joer. D'Liewenserwaardung ass déif. Déi geschat Awunnerzuelen a Südafrika droen der héijer Kannerstierflechkeet an der staarker Stierflechkeet wéinst [[AIDS]] Rechnung. === Verwaltungsbezierker === {{Méi Info 1|Provënzen a Südafrika}} Südafrika ass an 9 Provënzen ënnerdeelt, an zwar: {| | * [[Provënz Ostkap|Ostkap]] * [[Provënz Fräistaat|Fräistaat]] (Free State) * [[Gauteng]] | * [[KwaZulu-Natal]] * [[Limpopo]] * [[Mpumalanga]] | * [[Provënz Nordkap|Nordkap]] * [[Provënz Nordwest|Nordwest]] * [[Provënz Westkap|Westkap]] |} === Gréisser Stied === * [[Bloemfontein]] * [[Durban]] * [[East London]] * [[Johannesbuerg]] * [[Kapstad]] * [[Kimberley]] * [[Ladysmith]] * [[Musina]] * [[Mossels Bay]] * [[Polokwane]] * [[Port Elizabeth]] * [[Praetoria]] * [[Richardsbay]] * [[Upington]] == Wichteg Plazen, déi vun Touriste gär besicht ginn == * [[Boschendal]] * [[Durban]] * [[Franschhoek]] * [[Goldreef City]] * [[Houtbay]] * [[Kapstad]] * [[Kap vun der Gudder Hoffnung]] * [[Krüger-Nationalpark|Krügerpark]] * [[Robben Island]] * [[Stellenbosch]] * [[KwaZulu-Natal|Zululand]] === Klima a Vegetatioun === == Geschicht == Nodeem d'Englänner sech am Joer [[1806]] um [[Kap vun der Gudder Hoffnung]] néiergelooss haten, hu vill fréier hollännesch Siidler, d'[[Buren]], sech no Norden ofgesat, fir do hir Eegestännegkeet kënnen ze behalen. D'Entdeckung vu räichen Äerdschätz, [[Diamant]]en ([[1867]]) a [[Gold]] ([[1886]]), huet zu enger Verschäerfung vun de Spannungen tëscht den zwou Communautéite gefouert. D'Buren hu sech den Englänner widdersat an et koum zum [[Burekrich]] ([[1899]]-[[1902]]), e Krich deen d'''Buren'' trotz hartnäckegem Widderstand verluer hunn. ''D'Unioun vu Südafrika'', déi dunn entstanen ass, war bis zu hirer Ofschafung duerch e Regime vu ''Rassentrennung'' ([[Apartheid]]) gekennzeechent. == Fotogallerie == === Boschendal === <gallery> Image:Boschendaelwäikellerei.jpg|Boschendal: Hotel a Wäikellerei Image:Boschendaelwäikeller.jpg|Boschendal:Wäikeller </gallery> === Cape Town === <gallery> Image:CapetownLéiwekapp1.jpg|Hôtel zu Kapstad, am Hannergrond de Léiwekapp Image:Capetown11.jpg|Hôtel zu Kapstad 2, am Hannergrond de Léiwekapp Image: Capetownparlament.jpg|Kapstad, d'Parlament Image:St. Georges Mall, Cape Town.jpg|Haaptstrooss zu Kapstad Image:Capetownbank.jpg|Bank zu Kapstad am ale Stil Image:Kapseapoint.jpg|Liichttuerm zu Seapoint bei Kapstad </gallery> === Durban === <gallery> Image:Durban1.jpg|Durban Image:Durbangeschäft.jpg|Durban: Indesche Geschäftsmann Image:Durbanindeschtgeschäft.jpg|Indescht Geschäft </gallery> === Kap vun der gudder Hoffnung === <gallery> Image:Goodhope2.jpg|Kap vun der gudder Hoffnung 1 Image:Goodhope3.jpg|Kap vun der gudder Hoffnung 2 Image:Goodhopepinguin1.jpg|Pinguinen Image:Goodhopepinguin2.jpg|Pinguinen Image:Caprgoodhope2.jpg|Kap vun der gudder Hoffnung </gallery> === Goldreef City === <gallery> Image:Goldreefcity.jpg|Goldreef City Image:Goldreef City 2.jpg|Goldreef City </gallery> === Houtbay === <gallery> Image:Houtbay3.jpg|Hafe vun Houtbay 1 Image:Houtbay4.jpg|Hafe vun Houtbay a Léiwekapp </gallery> === Johannesburg === <gallery> Image:Johannisburg10.jpg|Johannesbuerg </gallery> === Krüger Park === <gallery> Image:Krugerparkléiw1.jpg|Léiw 1 am Krügerpark Image:Krugerparkléiw2.jpg|Léiw 2 am Krügerpark Image:Krugerparkgiraff.jpg|Giraff am Krügerpark Image:Krugerparkelefant.jpg|Elefanten am Krügerpark Image:Krugerparkënnerkonft.jpg|Ënnerkonft am Krügerpark Image:Krügerbüffel1.jpg|Büffel am Krügerpark Image:Krügerbüffel2.jpg|Büffel am Krügerpark Image:Krügercamp.jpg|Camp am Krügerpark Image:Krügergiraff2.jpg|Giraff am Krügerpark Image:Krügerimpala1.jpg|Impala am Krügerpark Image:Krügerimpala2.jpg|Impala am Krügerpark Image:Krüger-Nationalpark Gepard 1.jpg|Leopard am Krügerpark Image:Krüger-Nationalpark Gepard 2.jpg|Leopard am Krügerpark Image:Krügermonkey1.jpg|Afen am Krügerpark Image:Krügermonkey2.jpg|Afen am Krügerpark Image:Krügermonkey3.jpg|Afen am Krügerpark Image:Krügervogel1.jpg|Vullen am Krügerpark Image:Krügervogel2.jpg|Vullen am Krügerpark Image:Krügervogel3.jpg|Vullen am Krügerpark Image:Krügerwarthog1.jpg|Warthog (Wëllt Schwäin) am Krügerpark Image:Krügerzebra1.jpg|Zeebra am Krügerpark Image:Krügerzebra3.jpg|Zeebra am Krügerpark </gallery> === Stellenbosch === <gallery> Image:Stellenbosch10.jpg|Stellenbosch Image:Stellenboschmusée.jpg|Heemechtsmusée zu Stellenbosch </gallery> === Groot Constantia === <gallery> Image:Constantia1.jpg|Groot Constantia </gallery> === Zuluduerf === <gallery> Image:Zulu10.jpg|Zuluduerf Image:Zuludänzer.jpg|Zuludänzer 1 Image:Zuludänzer2.jpg|Zuludänzer 2 Image:Zulumammakand.jpg|Zulumamm a Kand Image:Zulutromm.jpg|Zulutrommler </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|South Africa|{{PAGENAME}}}} * [http://www.southafrica.co.za/ Offiziell Säit vu Südafrika, op engl.] {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> {{DEFAULTSORT:Sudafrika}} [[Kategorie:Südafrika| ]] ix1eb6x1b21vvx4u18fo3a7blb8v6xs 2689647 2689504 2026-08-07T08:45:01Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689647 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republic of South Africa (Engl.)<br>Republiek van Suid-Afrika (Afrikaans)<br>Republik Südafrika | Fändel = Flag of South Africa.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Südafrika | Wopen = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Südafrika | National Devise = "N'kosi Sikeleli Africa"<br>{{small|(''Gott soll Afrika protégéieren'')}} | Kaart = Location South Africa AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Afrikaans]] - [[Englesch]] - [[Süd-Ndebele]]<br>[[Xhosa]] - [[isiZulu|Zulu]] - [[Nord-Sotho]]<br>[[Sesotho]] - [[Setswana]] - [[Siswati]]<br>, [[Tshivenda]] - [[Xitsonga]] | Haaptstad = [[Pretoria]] {{small|(administrativ)}}<br>[[Kapstad]] {{small|(legislativ)}}<br>[[Bloemfontein]] {{small|(geriichtlech)}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.221.037 | Fläch Plaz = 25. | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 54.002.000 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = 25 | Bevëlkerungsdicht = 42,4 | Onofhängegkeet = [[31. Mee]] [[1910]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Südafrikanesch Nationalhymn | Wärung = [[Rand]] (ZAR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.za]] | Telefonsprefix = +27 | Notizen = | Extra Bild = South_Africa_-_Location_Map_(2013)_-_ZAF_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Gapgoodhope.jpg|thumb|upright|De Kap vun der gudder Hoffnung an de Cape Point]] '''Südafrika''' ass e Staat a Form vun enger [[Republik]] am Süde vun [[Afrika]]. D'[[Haaptstad]] ass gespléckt. De Sëtz vun der Regierung ass zu [[Pretoria]], dee vum Parlament zu [[Kapstad]] an d'iewescht Geriicht ass zu [[Bloemfontein]] etabléiert. == Geographie == Südafrika bedeckt eng Fläch vun 1.219.912&nbsp;[[km²]] (abegraff d'[[Marion Island]] an d'[[Prince Edward Islands]]). Südafrika huet 44.344.136 Awunner (Juli [[2005]]). Et ass e Land mat enger jonker Bevëlkerung: 30,3&nbsp;% vun der Populatioun hu manner wéi 14 Joer. D'Liewenserwaardung ass déif. Déi geschat Awunnerzuelen a Südafrika droen der héijer Kannerstierflechkeet an der staarker Stierflechkeet wéinst [[AIDS]] Rechnung. === Verwaltungsbezierker === {{Méi Info 1|Provënzen a Südafrika}} Südafrika ass an 9 Provënzen ënnerdeelt, an zwar: {| | * [[Provënz Ostkap|Ostkap]] * [[Provënz Fräistaat|Fräistaat]] (Free State) * [[Gauteng]] | * [[KwaZulu-Natal]] * [[Limpopo]] * [[Mpumalanga]] | * [[Provënz Nordkap|Nordkap]] * [[Provënz Nordwest|Nordwest]] * [[Provënz Westkap|Westkap]] |} === Gréisser Stied === * [[Bloemfontein]] * [[Durban]] * [[East London]] * [[Johannesbuerg]] * [[Kapstad]] * [[Kimberley]] * [[Ladysmith]] * [[Musina]] * [[Mossels Bay]] * [[Polokwane]] * [[Port Elizabeth]] * [[Praetoria]] * [[Richardsbay]] * [[Upington]] == Wichteg Plazen, déi vun Touriste gär besicht ginn == * [[Boschendal]] * [[Durban]] * [[Franschhoek]] * [[Goldreef City]] * [[Houtbay]] * [[Kapstad]] * [[Kap vun der Gudder Hoffnung]] * [[Krüger-Nationalpark|Krügerpark]] * [[Robben Island]] * [[Stellenbosch]] * [[KwaZulu-Natal|Zululand]] === Klima a Vegetatioun === == Geschicht == Nodeem d'Englänner sech am Joer [[1806]] um [[Kap vun der Gudder Hoffnung]] néiergelooss haten, hu vill fréier hollännesch Siidler, d'[[Buren]], sech no Norden ofgesat, fir do hir Eegestännegkeet kënnen ze behalen. D'Entdeckung vu räichen Äerdschätz, [[Diamant]]en ([[1867]]) a [[Gold]] ([[1886]]), huet zu enger Verschäerfung vun de Spannungen tëscht den zwou Communautéite gefouert. D'Buren hu sech den Englänner widdersat an et koum zum [[Burekrich]] ([[1899]]-[[1902]]), e Krich deen d'''Buren'' trotz hartnäckegem Widderstand verluer hunn. ''D'Unioun vu Südafrika'', déi dunn entstanen ass, war bis zu hirer Ofschafung duerch e Regime vu ''Rassentrennung'' ([[Apartheid]]) gekennzeechent. == Fotogallerie == === Boschendal === <gallery> Image:Boschendaelwäikellerei.jpg|Boschendal: Hotel a Wäikellerei Image:Boschendaelwäikeller.jpg|Boschendal:Wäikeller </gallery> === Cape Town === <gallery> Image:CapetownLéiwekapp1.jpg|Hôtel zu Kapstad, am Hannergrond de Léiwekapp Image:Capetown11.jpg|Hôtel zu Kapstad 2, am Hannergrond de Léiwekapp Image: Capetownparlament.jpg|Kapstad, d'Parlament Image:St. Georges Mall, Cape Town.jpg|Haaptstrooss zu Kapstad Image:Capetownbank.jpg|Bank zu Kapstad am ale Stil Image:Kapseapoint.jpg|Liichttuerm zu Seapoint bei Kapstad </gallery> === Durban === <gallery> Image:Durban1.jpg|Durban Image:Durbangeschäft.jpg|Durban: Indesche Geschäftsmann Image:Durbanindeschtgeschäft.jpg|Indescht Geschäft </gallery> === Kap vun der gudder Hoffnung === <gallery> Image:Goodhope2.jpg|Kap vun der gudder Hoffnung 1 Image:Goodhope3.jpg|Kap vun der gudder Hoffnung 2 Image:Goodhopepinguin1.jpg|Pinguinen Image:Goodhopepinguin2.jpg|Pinguinen Image:Caprgoodhope2.jpg|Kap vun der gudder Hoffnung </gallery> === Goldreef City === <gallery> Image:Goldreefcity.jpg|Goldreef City Image:Goldreef City 2.jpg|Goldreef City </gallery> === Houtbay === <gallery> Image:Houtbay3.jpg|Hafe vun Houtbay 1 Image:Houtbay4.jpg|Hafe vun Houtbay a Léiwekapp </gallery> === Johannesburg === <gallery> Image:Johannisburg10.jpg|Johannesbuerg </gallery> === Krüger Park === <gallery> Image:Krugerparkléiw1.jpg|Léiw 1 am Krügerpark Image:Krugerparkléiw2.jpg|Léiw 2 am Krügerpark Image:Krugerparkgiraff.jpg|Giraff am Krügerpark Image:Krugerparkelefant.jpg|Elefanten am Krügerpark Image:Krugerparkënnerkonft.jpg|Ënnerkonft am Krügerpark Image:Krügerbüffel1.jpg|Büffel am Krügerpark Image:Krügerbüffel2.jpg|Büffel am Krügerpark Image:Krügercamp.jpg|Camp am Krügerpark Image:Krügergiraff2.jpg|Giraff am Krügerpark Image:Krügerimpala1.jpg|Impala am Krügerpark Image:Krügerimpala2.jpg|Impala am Krügerpark Image:Krüger-Nationalpark Gepard 1.jpg|Leopard am Krügerpark Image:Krüger-Nationalpark Gepard 2.jpg|Leopard am Krügerpark Image:Krügermonkey1.jpg|Afen am Krügerpark Image:Krügermonkey2.jpg|Afen am Krügerpark Image:Krügermonkey3.jpg|Afen am Krügerpark Image:Krügervogel1.jpg|Vullen am Krügerpark Image:Krügervogel2.jpg|Vullen am Krügerpark Image:Krügervogel3.jpg|Vullen am Krügerpark Image:Krügerwarthog1.jpg|Warthog (Wëllt Schwäin) am Krügerpark Image:Krügerzebra1.jpg|Zeebra am Krügerpark Image:Krügerzebra3.jpg|Zeebra am Krügerpark </gallery> === Stellenbosch === <gallery> Image:Stellenbosch10.jpg|Stellenbosch Image:Stellenboschmusée.jpg|Heemechtsmusée zu Stellenbosch </gallery> === Groot Constantia === <gallery> Image:Constantia1.jpg|Groot Constantia </gallery> === Zuluduerf === <gallery> Image:Zulu10.jpg|Zuluduerf Image:Zuludänzer.jpg|Zuludänzer 1 Image:Zuludänzer2.jpg|Zuludänzer 2 Image:Zulumammakand.jpg|Zulumamm a Kand Image:Zulutromm.jpg|Zulutrommler </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|South Africa|{{PAGENAME}}}} * [http://www.southafrica.co.za/ Offiziell Säit vu Südafrika, op engl.] {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> {{DEFAULTSORT:Sudafrika}} [[Kategorie:Südafrika| ]] pkb4ly4cnxs1n32vphm9v2ynmbn6x4c 0 18218 2689409 2689123 2026-08-07T08:37:57Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689409 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoISR}} {{Infobox Land | Numm = מדינת ישראל <br>Medinat Jisra′el {{small|(hebr.)}}<br>دولة إسرائيل<br>Daulat Isrā′īl {{small|(arab.)}}<br>Staat Israel | Fändel = Flag of Israel.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Israel | Wopen = Coat_of_arms_of_Israel.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Israel | National Devise = | Kaart = Israel in its region (de-facto details).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hebräesch]] / [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Jerusalem]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= (Land selwer ouni besat Gebidder) 20.991 | Fläch Plaz = 147 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = zirka 8.134.100 | Bevëlkerung Plaz = 97 | Bevëlkerungsdicht = 331 | Onofhängegkeet = 14. Mee 1948 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''haTikwa'',<br>(lb.: d'Hoffnung), [[Media:IsraelX.ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Schekel]] (ILS) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.il]] | Telefonsprefix = +972 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Israel''', offiziell '''Staat Israel''' (''hebr.:'' '''מדינת ישראל Medinat Jisra′el''', ''arab.:'' '''دولة إسرائيل Daulat Isrā′īl''') ass e [[Staat]] am [[Noen Osten]], deen u [[Syrien]], de [[Libanon]], [[Egypten]], [[Jordanien]] an un déi vun Israel besate Gebidder grenzt. == Geographie == Der Längt no miesst d'Land vun Norden no Süde 470&nbsp;km. Déi breetst Plaz huet 135&nbsp;km vu Westen no Osten. Obschonn Israel nëmmen e klengt Land ass, huet et puer Klimazonen. Am Norde gëtt et Bëscher an et ass mëttelméisseg waarm, wärend et am Süden eng grouss Hëtzt gëtt an net vill an de wüstenaartege Géigende wiisst. D'[[Negev]]-Wüst bedeckt do déi gréisst Fläch. Op der [[Mëttelmier]]küst, souwéi am Dall vum [[Jordan]] ass de Klima subtropesch. Am Dall vum Jordan läit den déifste Punkt vun der Uewerfläch vun der [[Äerd|Welt]]. Dat ass beim [[Doudegt Mier|Doudege Mier]], e Mier dat isoléiert ass, keen Offloss huet an extreem salzhalteg ass. == Bevëlkerung == [[Fichier:Multikulturell Gesellschaft zu Nazareth.jpg|left|thumb|180px|Israeelesch multikulturell Gesellschaft]] Mat sengen net ganz 7 Milliounen Awunner zielt Israel bevëlkerungsméisseg zu de klenge Staaten (97. Plaz). Ongeféier 91 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung liewen an de Stied. Déi israeelesch Gesellschaft setzt sech aus verschiddene [[Relioun]]en a Kulture mat ënnerschiddlechen Traditiounen zesummen. D'Nationalitéit kritt een duerch d'Gebuert oder duerch d'Zouwanderung. Eng duebel Nationalitéit ass méiglech. An der Onofhängegkeetserklärung vum Staat Israel ass d'reliéis Fräiheet garantéiert. Iwwer d'reliéis Zougehéieregkeet an hir Ausübung däerf jiddweree selwer entscheeden. An den offizielle Statistike gëtt tëscht Judden an Netjudden ënnerscheet. Am Joer 2001 waren 81 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung Judden oder hu vu Judden ofgestaamt, an dëser Zuel ass d'Bevëlkerung vun de besate Gebidder net ageschloss. Déi jiddesch Bevëlkerung gëtt opgedeelt an: : d'[[Watikim]], dat sinn d'Awunner vum [[Jischuw]], der aler jiddescher Siidlung an deenen déi virun der Grënnung vum Staat Israel zougezu sinn : d'[[Olim]], déi no der Staatsgrënnung agewandert sinn : d'[[Tzabar]]im, déi am Land gebuer goufen Eng 20&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn [[Araber]], dovu geschaten 170.000 [[Beduinen]]. Weider gëtt et kleng Minoritéite wéi [[Drusen]] (1,5 Prozent), eng kleng [[Armenien|armeenesch]] Gemeng, d'[[Bahai]], d'[[Alawiten]], d'[[Achmediten]] an zwee Dierfer mat [[Tscherkessen]]. Aus der fréierer [[Sowjetunioun]] si méi wéi eng Millioun Judden agewandert, dovu 750.000 an de Joren tëscht 1989 a 1999. Den [[31. Dezember]] [[2003]] hunn 224.200 israeelesch Bierger an illegale Kolonien am zanter [[1967]] besate [[Westjordanland]] (inkl. Westjerusalem) gelieft a geschafft. Offiziell [[Sprooch]]e sinn, nieft dem [[Englesch]]en, d'[[Arabesch Sprooch|Arabesch]] an d'[[Hebräesch Sprooch|Hebräesch]]. Déi hebräesch Sprooch ass a jéngster Zäit opgewäert ginn a gëtt vun der Majoritéit vun den Israelie geschwat. Arabesch ass donieft d'Ëmgankssprooch vun iwwer enger Millioun arabeschen an drusesche Staatsbierger. An den arabesche [[Schoul]]en ass Arabesch d'Aarbechtssprooch, an de jiddesche Schoulen kann, nieft Englesch, Arabesch als zweet Friemsprooch gewielt ginn. D'Gesetzestexter sinn an Hebräesch an an Arabesch verfaasst. D'Liewenserwaardung an Israel zielt mat zu den héchsten op der Welt an erreecht fir d'Fraen 80,9 Joer an 76,7 Joer fir d'Männer (2003). === Vun Touristen am meeschte besicht Plazen === * [[Beersheba]] * [[Betlehem]] (Westjordanland) * [[Caesarea]] * [[Doudegt Mier]] * [[Elat]] * [[Golan]] (''Golan Héichten'', ee syrescht Gebitt, dat 1967 besat an 1981 illegal annektéiert gouf). * [[Jaffa]] (eng arabesch Uertschaft déi haut, als Jaffo ee Viruert vun Tel Aviv bilt). * [[Haifa]] * [[Jordan (Israel)|Jordan Floss]] * [[Jericho]] am Dall vum Jordan * [[Masada]] beim Doudege Mier, wou wäertvoll historesch Dokumenter fonnt goufen * [[Mount Carmel, Israel|Mount Carmel]], wou sech de Weltzentrum vun der Ba'hai-Relioun befënnt. * [[Negev]] (Wüst) * [[Nazareth]], wou [[Jesus Christus]] gelieft huet bis hien ~30 Joer al war. * [[Sharon, Israel|Sharon]] * [[Séi Genesareth]] oder (Sea of Galilee) och (Lac de Tibériade), wou Jesus Christus dréchenefouss iwwer d'Waasser goung) * [[Tel Aviv]] (Jaffa) * [[Tiberias]] ''um Séi Genezareth'' * ''Biblesch Plazen ëm de Séi Genezareth'': [[Kafarnaum]] (Ruine vun enger Synagog aus der Zäit vum Jesus), Plaz vun der [[Biergpriedegt]] a vun de [[Séilegsprechungen]], Haus vum [[Simon Petrus]],<br> [[Kana]] (Brotvermehrung op der Hochzäit vu Kana) == Relioun == Sechs Prozent vun den israeelesche Judde bezeechne sech als ''[[Haredi]]m'' (ultra-orthodox reliéis), weider 9 Prozent als „reliéis”, 34 Prozent bezeechne sech selwer als ''Traditionalisten'', déi sech net strikt un déi jiddesch [[Halacha]] halen, an 51 Prozent als „''säkular''”. Ongeféier 2,1 Prozent vun der Bevëlkerung si [[Chrëschtentum|Chrëschten]]. Vun den 138.500 Chrëschte sinn der eng 75.000 [[Katholizismus|Katholicken]]. D'[[israeelesch Araber]] stellen ongeféier 18 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung duer. D'Majoritéit dovun ass [[Sunitten|sunittesch]], mee et gëtt och Chrëschten ënner den Araber, souwuel an Israel wéi och an de palestinensesche Gebidder. == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vun de Judden (Israel)}} Am 13. Jh. v. Chr. gouf d'Land vu verschiddenen nomadesche Stämm besidelt. [[Jerusalem]] gouf, der [[Bibel]] no ëm 1.000 v. Chr., [[Haaptstad]] vum David sengem Kinnekräich Israel, e Räich dat allerdéngs zerfall an ënnerjocht ginn ass (eruewert vun den Assyrer am Norden an de [[Babylon]]er am Süden). Duerno huet et zum [[Persien|Perserräich]] gehéiert, an duerno zum [[Alexander de Groussen|Alexander dem Grousse]] sengem Groussräich. Den Opstand vun de Makkabäer 165 v.&nbsp;Chr. huet Israel fir eng kuerz Zäit d'Fräiheet bruecht. Awer net laang, well vun 63 v. Chr. un haten d'Réimer d'Soen zu Jerusalem. Den Tempel an déi ganz Stad goufe 70 n. Chr. vun hinnen zerstéiert. D'Opstänn vun de Judde goufen néiergeschloen, och de ''Bar-Kochba-Opstand'', an d'Judde sinn duerch d'Welt zerstreet ginn (Diaspora). D'Land huet dunn den Numm Palestina kritt. Mir iwwersprangen d'Zäit vun de Kräizzich an och d'osmanesch Zäit, ouni awer ze vergiessen dat schonn [[1882]] Judden, déi an hire Länner aus reliéisen oder politeschen Ursaachen ënnerdréckt goufen, sech massiv no Palestina ofgesat hunn (Alija). Eng zweet Alija geet op d'Joren 1904-1914 zeréck. === Mandatszäit === Wéi nom [[Éischte Weltkrich]] d'osmanesch Zäit eriwwer war, huet d'Vereenegt Kinnekräich [[1922]] op der Konferenz vu [[Paräis]] vum [[Vëlkerbond]] den Optrag kritt, d'Gebitt vu [[Palestina]] an och dat, wat Jordanien an Israel sech elo deelen, ënner hiren Hutt ze huelen an ze verwalten. Hir Missioun war et, fir der ''Balfour Deklaratioun'' zum Duerchbroch ze verhëllefen an e Gebitt als Heem fir d'Judden ze schafen. Well dat Gebitt awer net genee festgeluecht war, war d'Ausübung vun deem Mandat mat grousse Schwieregkeete verbonnen. Groussbritannien huet sech also agesat, fir de Judden d'Méiglechkeet ze ginn, massiv anzewanderen a si och zesummen unzesidelen, ouni awer, wéi hiren Optrag et wollt, d'Rechter vun der usässeger Bevëlkerung a Fro ze stellen. D'Problemer si méi grouss ginn, wéi et tëscht den zwéi Weltkricher zu neien Immigratiounswelle vu Judde koum an d'Noutwennegkeet fir eng Opdeelung vum Gebitt erbäizeféiere sech mat enger grousser Drénglechkeet gestallt huet. Déi Beméiunge sinn awer feelgeschloen. Kritesch gouf d'Situatioun nom [[Zweete Weltkrich]], wéi déi vun den Nazie verfollegt Judde befreit waren an ënner dramateschen Ëmstänn en neit Heem gesicht hunn. === Den Deelungsplang vun 1947 === Den [[29. November]] [[1947]] huet d'Generalversammlung vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] du mat enger 2/3 Majoritéit decidéiert, d'Gebitt vu Westpalestina an e jiddeschen an en arabeschen Territoire opzedeelen. Déi Decisioun hunn d'Judde mol akzeptéiert, d'Araber awer net. Dat war den Ufank vun de Streidereien, déi duerch d'Verdreiwe vun engem groussen Deel vun den Araber aus dem Gebitt, dat Israel zouerkannt gouf, zu vill Misär gefouert huet. === D'Onofhängegkeet vun Israel === Gestäerkt duerch dës Decisioun hunn d'israeelesch Vertrieder ënner dem [[Ben Gourion]] de [[14. Mee]] [[1948]] d'Onofhängegkeet vun Israel ausgeruff. Nach an der Grënnungsnuecht hunn doropshin [[Egypten]], [[Saudi-Arabien]], [[Jordanien]], de [[Libanon]], den [[Irak]] a [[Syrien]] Israel de [[Krich]] erkläert. Dësen [[Palestinakrich|Israeelesch-Arabesche Krich]] huet du bis de Juli 1949 gedauert a fir Israel zu engem Gebittszouwuess geféiert. Déi Gebidder déi ursprénglech am Deelungsplang fir d'Palestinenser virgesi waren, sinn dunn u Jordanien (Westjordanland, inkl. d'Alstad vu Jerusalem) an un Egypten (Gazasträif) gefall. D'Spannunge waren awer net entschäerft. [[1952]] gouf am Stater Stadhaus d'[[Lëtzebuerger Ofkommes]] tëscht der Bundesrepublik Däitschland engersäits an Israel an der Jewish Claims Conference anerersäits ënnerschriwwen. == Politik == === Politesche System === {{Méi Info 1|Politesche System vun Israel}} * '''Lëscht vun de Staatspresidente vun Israel''' # [[Chaim Weizmann]] ([[1949]] - [[1952]]) # [[Jitzhak Ben Zwi]] (1952 - [[1963]]) # [[Salman Schasar]] (1963 - [[1973]]) # [[Ephraim Katzir]] (1973 - [[1978]]) # [[Jitzhak Navon]] (1978 - [[1983]]) # [[Chaim Herzog]] (1983 - [[1993]]) # [[Ezer Weizmann]] (1993 - [[2000]]) # [[Moshe Katsav]] (2000 - [[2007]]) # [[Shimon Peres]] (2007 - [[2014]]) # [[Reuven Rivlin]] (2014 - [[2021]]) # [[Jitzchak Herzog]] (zanter 2021) * Lëscht vun de [[Premierministere vun Israel]] == Ekonomie == == Kultur == === Literatur === === Musek === == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.il/firstgov/english Offiziell Websäit vun der israeelescher Regierung] op Englesch * [https://web.archive.org/web/20150314190821/http://www.bibleplaces.com/beersheba.htm Biblesch Plazen an Israel] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Israel| ]] 4p9jn6doq9w1jpacgac6ytd54ilri1w 2689732 2689409 2026-08-07T08:49:13Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689732 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoISR}} {{Infobox Land | Numm = מדינת ישראל <br>Medinat Jisra′el {{small|(hebr.)}}<br>دولة إسرائيل<br>Daulat Isrā′īl {{small|(arab.)}}<br>Staat Israel | Fändel = Flag of Israel.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Israel | Wopen = Coat_of_arms_of_Israel.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Israel | National Devise = | Kaart = Israel in its region (de-facto details).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hebräesch]] / [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Jerusalem]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= (Land selwer ouni besat Gebidder) 20.991 | Fläch Plaz = 147 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = zirka 8.134.100 | Bevëlkerung Plaz = 97 | Bevëlkerungsdicht = 331 | Onofhängegkeet = 14. Mee 1948 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''haTikwa'',<br>(lb.: d'Hoffnung), [[Media:IsraelX.ogg|Lauschtert]] | Wärung = [[Schekel]] (ILS) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.il]] | Telefonsprefix = +972 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Israel''', offiziell '''Staat Israel''' (''hebr.:'' '''מדינת ישראל Medinat Jisra′el''', ''arab.:'' '''دولة إسرائيل Daulat Isrā′īl''') ass e [[Staat]] am [[Noen Osten]], deen u [[Syrien]], de [[Libanon]], [[Egypten]], [[Jordanien]] an un déi vun Israel besate Gebidder grenzt. == Geographie == Der Längt no miesst d'Land vun Norden no Süde 470&nbsp;km. Déi breetst Plaz huet 135&nbsp;km vu Westen no Osten. Obschonn Israel nëmmen e klengt Land ass, huet et puer Klimazonen. Am Norde gëtt et Bëscher an et ass mëttelméisseg waarm, wärend et am Süden eng grouss Hëtzt gëtt an net vill an de wüstenaartege Géigende wiisst. D'[[Negev]]-Wüst bedeckt do déi gréisst Fläch. Op der [[Mëttelmier]]küst, souwéi am Dall vum [[Jordan]] ass de Klima subtropesch. Am Dall vum Jordan läit den déifste Punkt vun der Uewerfläch vun der [[Äerd|Welt]]. Dat ass beim [[Doudegt Mier|Doudege Mier]], e Mier dat isoléiert ass, keen Offloss huet an extreem salzhalteg ass. == Bevëlkerung == [[Fichier:Multikulturell Gesellschaft zu Nazareth.jpg|left|thumb|180px|Israeelesch multikulturell Gesellschaft]] Mat sengen net ganz 7 Milliounen Awunner zielt Israel bevëlkerungsméisseg zu de klenge Staaten (97. Plaz). Ongeféier 91 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung liewen an de Stied. Déi israeelesch Gesellschaft setzt sech aus verschiddene [[Relioun]]en a Kulture mat ënnerschiddlechen Traditiounen zesummen. D'Nationalitéit kritt een duerch d'Gebuert oder duerch d'Zouwanderung. Eng duebel Nationalitéit ass méiglech. An der Onofhängegkeetserklärung vum Staat Israel ass d'reliéis Fräiheet garantéiert. Iwwer d'reliéis Zougehéieregkeet an hir Ausübung däerf jiddweree selwer entscheeden. An den offizielle Statistike gëtt tëscht Judden an Netjudden ënnerscheet. Am Joer 2001 waren 81 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung Judden oder hu vu Judden ofgestaamt, an dëser Zuel ass d'Bevëlkerung vun de besate Gebidder net ageschloss. Déi jiddesch Bevëlkerung gëtt opgedeelt an: : d'[[Watikim]], dat sinn d'Awunner vum [[Jischuw]], der aler jiddescher Siidlung an deenen déi virun der Grënnung vum Staat Israel zougezu sinn : d'[[Olim]], déi no der Staatsgrënnung agewandert sinn : d'[[Tzabar]]im, déi am Land gebuer goufen Eng 20&nbsp;% vun der Bevëlkerung sinn [[Araber]], dovu geschaten 170.000 [[Beduinen]]. Weider gëtt et kleng Minoritéite wéi [[Drusen]] (1,5 Prozent), eng kleng [[Armenien|armeenesch]] Gemeng, d'[[Bahai]], d'[[Alawiten]], d'[[Achmediten]] an zwee Dierfer mat [[Tscherkessen]]. Aus der fréierer [[Sowjetunioun]] si méi wéi eng Millioun Judden agewandert, dovu 750.000 an de Joren tëscht 1989 a 1999. Den [[31. Dezember]] [[2003]] hunn 224.200 israeelesch Bierger an illegale Kolonien am zanter [[1967]] besate [[Westjordanland]] (inkl. Westjerusalem) gelieft a geschafft. Offiziell [[Sprooch]]e sinn, nieft dem [[Englesch]]en, d'[[Arabesch Sprooch|Arabesch]] an d'[[Hebräesch Sprooch|Hebräesch]]. Déi hebräesch Sprooch ass a jéngster Zäit opgewäert ginn a gëtt vun der Majoritéit vun den Israelie geschwat. Arabesch ass donieft d'Ëmgankssprooch vun iwwer enger Millioun arabeschen an drusesche Staatsbierger. An den arabesche [[Schoul]]en ass Arabesch d'Aarbechtssprooch, an de jiddesche Schoulen kann, nieft Englesch, Arabesch als zweet Friemsprooch gewielt ginn. D'Gesetzestexter sinn an Hebräesch an an Arabesch verfaasst. D'Liewenserwaardung an Israel zielt mat zu den héchsten op der Welt an erreecht fir d'Fraen 80,9 Joer an 76,7 Joer fir d'Männer (2003). === Vun Touristen am meeschte besicht Plazen === * [[Beersheba]] * [[Betlehem]] (Westjordanland) * [[Caesarea]] * [[Doudegt Mier]] * [[Elat]] * [[Golan]] (''Golan Héichten'', ee syrescht Gebitt, dat 1967 besat an 1981 illegal annektéiert gouf). * [[Jaffa]] (eng arabesch Uertschaft déi haut, als Jaffo ee Viruert vun Tel Aviv bilt). * [[Haifa]] * [[Jordan (Israel)|Jordan Floss]] * [[Jericho]] am Dall vum Jordan * [[Masada]] beim Doudege Mier, wou wäertvoll historesch Dokumenter fonnt goufen * [[Mount Carmel, Israel|Mount Carmel]], wou sech de Weltzentrum vun der Ba'hai-Relioun befënnt. * [[Negev]] (Wüst) * [[Nazareth]], wou [[Jesus Christus]] gelieft huet bis hien ~30 Joer al war. * [[Sharon, Israel|Sharon]] * [[Séi Genesareth]] oder (Sea of Galilee) och (Lac de Tibériade), wou Jesus Christus dréchenefouss iwwer d'Waasser goung) * [[Tel Aviv]] (Jaffa) * [[Tiberias]] ''um Séi Genezareth'' * ''Biblesch Plazen ëm de Séi Genezareth'': [[Kafarnaum]] (Ruine vun enger Synagog aus der Zäit vum Jesus), Plaz vun der [[Biergpriedegt]] a vun de [[Séilegsprechungen]], Haus vum [[Simon Petrus]],<br> [[Kana]] (Brotvermehrung op der Hochzäit vu Kana) == Relioun == Sechs Prozent vun den israeelesche Judde bezeechne sech als ''[[Haredi]]m'' (ultra-orthodox reliéis), weider 9 Prozent als „reliéis”, 34 Prozent bezeechne sech selwer als ''Traditionalisten'', déi sech net strikt un déi jiddesch [[Halacha]] halen, an 51 Prozent als „''säkular''”. Ongeféier 2,1 Prozent vun der Bevëlkerung si [[Chrëschtentum|Chrëschten]]. Vun den 138.500 Chrëschte sinn der eng 75.000 [[Katholizismus|Katholicken]]. D'[[israeelesch Araber]] stellen ongeféier 18 Prozent vun der israeelescher Bevëlkerung duer. D'Majoritéit dovun ass [[Sunitten|sunittesch]], mee et gëtt och Chrëschten ënner den Araber, souwuel an Israel wéi och an de palestinensesche Gebidder. == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vun de Judden (Israel)}} Am 13. Jh. v. Chr. gouf d'Land vu verschiddenen nomadesche Stämm besidelt. [[Jerusalem]] gouf, der [[Bibel]] no ëm 1.000 v. Chr., [[Haaptstad]] vum David sengem Kinnekräich Israel, e Räich dat allerdéngs zerfall an ënnerjocht ginn ass (eruewert vun den Assyrer am Norden an de [[Babylon]]er am Süden). Duerno huet et zum [[Persien|Perserräich]] gehéiert, an duerno zum [[Alexander de Groussen|Alexander dem Grousse]] sengem Groussräich. Den Opstand vun de Makkabäer 165 v.&nbsp;Chr. huet Israel fir eng kuerz Zäit d'Fräiheet bruecht. Awer net laang, well vun 63 v. Chr. un haten d'Réimer d'Soen zu Jerusalem. Den Tempel an déi ganz Stad goufe 70 n. Chr. vun hinnen zerstéiert. D'Opstänn vun de Judde goufen néiergeschloen, och de ''Bar-Kochba-Opstand'', an d'Judde sinn duerch d'Welt zerstreet ginn (Diaspora). D'Land huet dunn den Numm Palestina kritt. Mir iwwersprangen d'Zäit vun de Kräizzich an och d'osmanesch Zäit, ouni awer ze vergiessen dat schonn [[1882]] Judden, déi an hire Länner aus reliéisen oder politeschen Ursaachen ënnerdréckt goufen, sech massiv no Palestina ofgesat hunn (Alija). Eng zweet Alija geet op d'Joren 1904-1914 zeréck. === Mandatszäit === Wéi nom [[Éischte Weltkrich]] d'osmanesch Zäit eriwwer war, huet d'Vereenegt Kinnekräich [[1922]] op der Konferenz vu [[Paräis]] vum [[Vëlkerbond]] den Optrag kritt, d'Gebitt vu [[Palestina]] an och dat, wat Jordanien an Israel sech elo deelen, ënner hiren Hutt ze huelen an ze verwalten. Hir Missioun war et, fir der ''Balfour Deklaratioun'' zum Duerchbroch ze verhëllefen an e Gebitt als Heem fir d'Judden ze schafen. Well dat Gebitt awer net genee festgeluecht war, war d'Ausübung vun deem Mandat mat grousse Schwieregkeete verbonnen. Groussbritannien huet sech also agesat, fir de Judden d'Méiglechkeet ze ginn, massiv anzewanderen a si och zesummen unzesidelen, ouni awer, wéi hiren Optrag et wollt, d'Rechter vun der usässeger Bevëlkerung a Fro ze stellen. D'Problemer si méi grouss ginn, wéi et tëscht den zwéi Weltkricher zu neien Immigratiounswelle vu Judde koum an d'Noutwennegkeet fir eng Opdeelung vum Gebitt erbäizeféiere sech mat enger grousser Drénglechkeet gestallt huet. Déi Beméiunge sinn awer feelgeschloen. Kritesch gouf d'Situatioun nom [[Zweete Weltkrich]], wéi déi vun den Nazie verfollegt Judde befreit waren an ënner dramateschen Ëmstänn en neit Heem gesicht hunn. === Den Deelungsplang vun 1947 === Den [[29. November]] [[1947]] huet d'Generalversammlung vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] du mat enger 2/3 Majoritéit decidéiert, d'Gebitt vu Westpalestina an e jiddeschen an en arabeschen Territoire opzedeelen. Déi Decisioun hunn d'Judde mol akzeptéiert, d'Araber awer net. Dat war den Ufank vun de Streidereien, déi duerch d'Verdreiwe vun engem groussen Deel vun den Araber aus dem Gebitt, dat Israel zouerkannt gouf, zu vill Misär gefouert huet. === D'Onofhängegkeet vun Israel === Gestäerkt duerch dës Decisioun hunn d'israeelesch Vertrieder ënner dem [[Ben Gourion]] de [[14. Mee]] [[1948]] d'Onofhängegkeet vun Israel ausgeruff. Nach an der Grënnungsnuecht hunn doropshin [[Egypten]], [[Saudi-Arabien]], [[Jordanien]], de [[Libanon]], den [[Irak]] a [[Syrien]] Israel de [[Krich]] erkläert. Dësen [[Palestinakrich|Israeelesch-Arabesche Krich]] huet du bis de Juli 1949 gedauert a fir Israel zu engem Gebittszouwuess geféiert. Déi Gebidder déi ursprénglech am Deelungsplang fir d'Palestinenser virgesi waren, sinn dunn u Jordanien (Westjordanland, inkl. d'Alstad vu Jerusalem) an un Egypten (Gazasträif) gefall. D'Spannunge waren awer net entschäerft. [[1952]] gouf am Stater Stadhaus d'[[Lëtzebuerger Ofkommes]] tëscht der Bundesrepublik Däitschland engersäits an Israel an der Jewish Claims Conference anerersäits ënnerschriwwen. == Politik == === Politesche System === {{Méi Info 1|Politesche System vun Israel}} * '''Lëscht vun de Staatspresidente vun Israel''' # [[Chaim Weizmann]] ([[1949]] - [[1952]]) # [[Jitzhak Ben Zwi]] (1952 - [[1963]]) # [[Salman Schasar]] (1963 - [[1973]]) # [[Ephraim Katzir]] (1973 - [[1978]]) # [[Jitzhak Navon]] (1978 - [[1983]]) # [[Chaim Herzog]] (1983 - [[1993]]) # [[Ezer Weizmann]] (1993 - [[2000]]) # [[Moshe Katsav]] (2000 - [[2007]]) # [[Shimon Peres]] (2007 - [[2014]]) # [[Reuven Rivlin]] (2014 - [[2021]]) # [[Jitzchak Herzog]] (zanter 2021) * Lëscht vun de [[Premierministere vun Israel]] == Ekonomie == == Kultur == === Literatur === === Musek === == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.il/firstgov/english Offiziell Websäit vun der israeelescher Regierung] op Englesch * [https://web.archive.org/web/20150314190821/http://www.bibleplaces.com/beersheba.htm Biblesch Plazen an Israel] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Israel| ]] 2tdvnhduukur2n33tzq4irrxc7auy40 0 18706 2689529 2689146 2026-08-07T08:40:55Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689529 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoVAE}} {{Infobox Land | Numm = الإمارات العربيّة المتّحدة<br>Al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttahidah | Fändel = Flag_of_the_United_Arab_Emirates.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Vereenegten Arabeschen Emirater | Wopen = Coat of arms of the United Arab Emirates.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Vereenegten Arabeschen Emirater | National Devise = | Kaart = United Arab Emirates in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Abu Dhabi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Federatioun]] vu 7 [[Emirater]] / [[Konstitutionell Monarchie]]n | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 77.700 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q878|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q878|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 130 | Onofhängegkeet = [[2. Dezember]] [[1971]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[2. Dezember]] | Nationalhymn = [[ʿĪschī bilādī]] | Wärung = [[VAE-Dirham]] (AED) | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.ae]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Arabesch Emirater''', kuerz '''VAE''', leien op der [[Arabesch Hallefinsel|Arabescher Hallefinsel]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Staatsform == D'Vereenegt Arabesch Emirater sinn eng [[Federatioun]] vu [[Siwen|siwen]] autonomen Emirater: * [[Abu Dhabi]] * [[Adschman]] * [[Dubai]] * [[Fudschaira]] * [[Ras al Chaima]] * [[Schardscha]] * [[Umm al Kaiwan]] == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Infrastruktur == {{Kapitel Info feelt}} == Kultur == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Vereenegt Arabesch Emirater| ]] idmojw6agetp76v32vbg2sw2d8wnt5v 2689832 2689529 2026-08-07T08:51:46Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689832 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoVAE}} {{Infobox Land | Numm = الإمارات العربيّة المتّحدة<br>Al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttahidah | Fändel = Flag_of_the_United_Arab_Emirates.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Vereenegten Arabeschen Emirater | Wopen = Coat of arms of the United Arab Emirates.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Vereenegten Arabeschen Emirater | National Devise = | Kaart = United Arab Emirates in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Abu Dhabi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Federatioun]] vu 7 [[Emirater]] / [[Konstitutionell Monarchie]]n | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 77.700 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q878|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q878|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 130 | Onofhängegkeet = [[2. Dezember]] [[1971]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[2. Dezember]] | Nationalhymn = [[ʿĪschī bilādī]] | Wärung = [[VAE-Dirham]] (AED) | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.ae]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Vereenegt Arabesch Emirater''', kuerz '''VAE''', leien op der [[Arabesch Hallefinsel|Arabescher Hallefinsel]]. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Staatsform == D'Vereenegt Arabesch Emirater sinn eng [[Federatioun]] vu [[Siwen|siwen]] autonomen Emirater: * [[Abu Dhabi]] * [[Adschman]] * [[Dubai]] * [[Fudschaira]] * [[Ras al Chaima]] * [[Schardscha]] * [[Umm al Kaiwan]] == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Ekonomie == {{Kapitel Info feelt}} == Infrastruktur == {{Kapitel Info feelt}} == Kultur == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Vereenegt Arabesch Emirater| ]] 8qghpzbtu8sichmw4s677tp44klmult 0 18732 2689477 2540323 2026-08-07T08:39:37Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689477 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Rheinland-Pfalz | Fändel = Flag of Rhineland-Palatinate.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Rheinland-Pfalz | Wopen = Coat of arms of Rhineland-Palatinate.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Rheinland-Pfalz | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Mainz]] | Haaptstad Awunner = 217 123 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] (semi-souverän) | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresidentin | Regierungschef = [[Malu Dreyer]] ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]) | Total Fläch = 19 854,21 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 098 391 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 206 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Euro]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.de]] | Telefonsprefix = +49 | Notizen = | Extra Bild = Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg | Extra Bild2 = }} D''''Rheinland-Pfalz''' ass e [[Land (Däitschland)|Bundesland]] am Südweste vun der Bundesrepublik [[Däitschland]], wat den [[18. Mee]] [[1947]] gebilt gouf. Gëlteg Ofkierzunge sinn RLP, RPF respektiv RP (woubäi dat lescht mat der neier Autosplack vum [[Rhein-Pfalz-Krees]] ka verwiesselt ginn). D'Rheinland-Pfalz grenzt un d'Bundeslänner [[Nordrhein-Westfalen]], [[Hessen]], d'[[Saarland]], [[Baden-Württemberg]] an un d'[[Belsch]], [[Frankräich]] a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. == Wopen a Symboler == De Landeswope vu Rheinland-Pfalz besteet aus dem Léiw vun der Pfalz, dem Kräiz vum Äerzbistum a Kurfürstentum Tréier souwéi dem [[Mainzer Rad]] an erënnert domat un d'Kurfürstentümer [[Kurtréier|Tréier]], [[Kurmainz|Mainz]] a [[Kurpfalz|Pfalz]], déi bis [[1806]] existéiert hunn. Am ieweschte rietsen Drëttel ass dat zanter [[1273]] attestéiert Symbol vum Äerzbistum Tréier, d'rout Kräiz op wäissem Hannergrond. Am lénksen ieweschten Drëttel ass op roudem Hannergrond d'Sëlwerrad mat sechs Speechele vum Äerzbistum Mainz, wat och zanter dem [[13. Joerhonnert]] als Sigel agefouert gi war. De gëllene Léiw am ënneschte schwaarzen Drëttel steet fir d'Kurpfalz, an ass op de besonnesche Rang vun den Herzoge vu Bayern als "''Pfalzgrafen bei Rhein''" zeréckzeféieren. Iwwer dem Schëld steet eng Kroun aus fënnef gëllene Wäiblieder, Rheinland-Pfalz ass e bedeitend Däitscht Wäibaugebitt. == Geographie == D'Rheinland-Pfalz ëmfaasst am Norde vun de [[Rheinesch Schieferbierger|Rheinesche Schieferbierger]] de südlechen Deel vun der [[Äifel]], den [[Honsréck]], de westleche [[Westerwald]] an den nordwestlechen Deel vum [[Taunus]], souwéi am südleche Beräich d'[[Rhäinhessen|Rhäinhessescht Hiwwelland]], d'[[Nordpfälzer Biergland]], de [[Landstuhler Bruch]], d'[[Südwestpfälzesch Héichfläch]], de [[Pfälzer Bësch]] an en Deel vun der [[Uewerrheinesch Déifebene|Uewerrheinescher Déifebene]]. Den héchste Bierg ass den [[Erbeskopf]] (816 m) am Honsréck. ''Kuckt heizou och [[Bierger a Rheinland-Pfalz]]''. Duerch Rheinland-Pfalz fléissen déi grouss Bundeswaasserstroosse [[Rhäin]], [[Musel]], [[Saar]] a [[Lahn (Floss)|Lahn]]. Weider Flëss sinn [[Nahe (Floss)|Nahe]], [[Sauer]], [[Our (Sauer)|Our]], [[Glan (Pfalz)|Glan]] a [[Sieg]]. == Administratioun == === Landkreesser === ''Kuckt dozou och d'[[Lëscht vun de Landkreesser an Däitschland]]'' A Rheinland-Pfalz gëtt et 24 Landkreesser: [[Fichier:rhineland p map.png|right|250px|Kaart vun de Landkreesser a Rheinland-Pfalz|thumb]] {{Div col|cols=3}} # [[Landkrees Ahrweiler|Ahrweiler]] (AW) # [[Landkrees Altenkirchen|Altenkirchen]] (AK) # [[Landkrees Alzey-Worms|Alzey-Worms]] (AZ) # [[Landkrees Bad Dürkheim|Bad Dürkheim]] (DÜW) # [[Landkrees Bad Kreuznach|Bad Kreuznach]] (KH) # [[Landkrees Bernkastel-Wittlich|Bernkastel-Wittlich]] (WIL) # [[Landkrees Birkenfeld|Birkenfeld]] (BIR) # [[Landkrees Cochem-Zell|Cochem-Zell]] (COC) # [[Donnersbergkrees]] (KIB) # [[Äifelkrees Bitburg-Prüm]] (BIT) # [[Landkrees Germersheim|Germersheim]] (GER) # [[Landkrees Kaiserslautern|Kaiserslautern]] (KL) # [[Landkrees Kusel|Kusel]] (KUS) # [[Landkrees Mainz-Bingen|Mainz-Bingen]] (MZ) # [[Landkrees Mayen-Koblenz|Mayen-Koblenz]] (MYK) # [[Landkrees Neuwied|Neuwied]] (NR) # [[Rhein-Hunsrück-Krees]] (SIM) # [[Rhein-Lahn-Krees]] (EMS) # [[Rhein-Pfalz-Krees]] (RP) # [[Landkrees Südleche Wäistrooss|Südlech Wäistrooss]] (SÜW) # [[Landkrees Südwestpfalz|Südwestpfalz]] (PS) # [[Landkrees Tréier-Saarburg|Tréier-Saarburg]] (TR) # [[Landkrees Vulkanäifel]] (DAU) # [[Westerwaldkrees]] (WW) {{Div col end}} === Kreesfräi Stied === {{Div col|cols=3}} # [[Frankenthal (Pfalz)]] (FT) # [[Kaiserslautern]] (KL) # [[Koblenz]] (KO) # [[Landau an der Pfalz]] (LD) # [[Ludwigshafen um Rhein]] (LU) # [[Mainz]] (MZ) # [[Neustadt op der Wäistrooss]] (NW) # [[Pirmasens]] (PS) # [[Speyer]] (SP) # [[Tréier]] (TR) # [[Worms]] (WO) # [[Zweebrécken]] (ZW) {{Div col end}} ''Kuckt dozou och d'[[Lëscht vun de kreesfräie Stied an Däitschland]].'' === Regiounen === Rheinland-Pfalz ass an 9 Regiounen agedeelt: {{Div col|cols=3}} * [[Ahr]] * [[Äifel]] * [[Honsréck]] * [[Mëttelrhein-Lahn-Taunus]] * [[Musel-Saar]] * [[Nahe]] * [[Regioun Pfalz|Pfalz]] * [[Rheinhessen]] * [[Westerwald]] {{Div col end}} == Kuckeswäertes == === Bauwierker a Kierchen === [[Fichier:Luftbild Festung Ehrenbreitstein Koblenz.jpg|thumb|250px|[[Festung Ehrenbreitstein]] zu [[Koblenz]]]] [[Fichier:Mainzer Dom nw.jpg|thumb|250px|[[Doum vu Mainz|Doum]] zu [[Mainz]]]] [[Fichier:Speyer Dom Laengsseite.jpg|250px|thumb|[[Doum vu Speyer|Doum]] zu [[Speyer]]]] [[Fichier:Trier_Porta_Nigra_BW_1.JPG|thumb|250px|[[Porta Nigra]] zu [[Tréier]]]] {| {{prettytable}} align="leftr" |- bgcolor="#efefef" ! Uertschaft ! Kuckeswäertes |- |[[Andernach]] | * [[Geysir Andernach]] op dem [[Namedyer Werth]] * Ronnen Tuerm |- |[[Bingen um Rhäin]] | * [[Binger Mäuseturm]] * [[Drususbréck]] |- | [[Bad Kreuznach]] | * Bréckenheiser * Pauluskierch |- |[[Idar-Oberstein]] | * [[Däitscht Edelstengmuseum]] * Edelstengminen * [[Felsekierch]] |- |[[Koblenz]] | * [[Balduinbréck]] * [[Basilika St. Kastor]] * [[Deutsches Eck]] * [[Festung Ehrenbreitstein]] |- |[[Mainz]] | * [[Doum vu Mainz]] * [[Réimersteng]] * [[Réimeschen Theater vu Mainz]] * [[Zitadell vu Mainz]] |- |[[Rhens]] | * [[Kinneksstull vu Rhens|Kinneksstull]] |- |[[Remagen]] | * [[Apollinariskierch]] * [[Bréck vu Remagen]] |- |[[Sankt Goarshausen]] | * [[Loreley]] |- |[[Schifferstadt]] | * [[Gëllenen Hutt vu Schifferstadt|Gëllenen Hutt]] |- |[[Speyer]] | * [[Doum vu Speyer]] |- |[[Tréier]] | * [[Amphitheater (Tréier)|Amphitheater]] * [[Keeserthermen (Tréier)|Keeserthermen]] * [[Karl-Marx-Haus]] * [[Konstantinbasilika (Tréier)|Konstantinbasilika]] * [[Porta Nigra]] * [[Réimerbréck (Tréier)|Réimerbréck]] * [[Doum vun Tréier]] |- |[[Worms]] | * [[Doum vu Worms]] * [[Nibelungebréck vu Worms|Nibelungebréck]] |- |[[Vulkaneifel]] | * [[Laacher Séi]] * [[Benediktinerabtei Maria Laach]] * [[Vulkanpark]] |} === UNESCO Weltierwen === * [[1981]] - K - [[Doum zu Speyer]] * [[1986]] - K - Dat réimescht [[Tréier]] (dorënner och d'[[Igeler Sail]]), den [[Tréierer Doum|Doum St. Peter]] an d'[[Léiffraekierch (Tréier)|Léiffraekierch]] * [[2002]] - K - Kulturlandschaft [[Rhäin|Mëttelse Rhäin]] tëscht [[Koblenz]] a [[Bingen um Rhäin|Bingen]] * [[2005]] - K - De 550&nbsp;km laange [[Uewergermanesche-Rätesche Limes]] tëscht [[Rheinbrohl]] a [[Eining]] === Buergen a Schlässer === [[Fichier:Marksburg.jpg|thumb|[[Marksburg]] zu [[Braubach]]]] [[Fichier:Trifels.jpg|thumb|[[Trifels]]]] [[Fichier:Koblenz im Buga-Jahr 2011 - Luftbilder 01.jpg|thumb|[[Kurfürstlecht Schlass (Koblenz)|Kurfürstlecht Schlass zu Koblenz]]]] [[Fichier:Burg Pfalzgrafenstein - Kaub.jpg|thumb|[[Buerg Pfalzgrafenstein]]]] [[Fichier:Koblenz im Buga-Jahr 2011 - Schloss Stolzenfels 01.jpg|thumb|[[Schlass Stolzenfels]]]] [[Fichier:Burg Thurant.jpg|thumb|[[Buerg Thurant]]]] {| {{prettytable}} align="center" |- bgcolor="#efefef" ! Numm ! Aart/Zoustand ! Uertschaft/Lag |- | ''[[Buerg Arras]]'' || Buerg || [[Alf (Musel)|Alf]] |- | ''[[Al Buerg (Boppard)|Al Buerg]]'' || Buerg || [[Boppard]] |- | ''[[Al Buerg (Koblenz)|Al Buerg]]'' || Buerg || [[Koblenz]] |- | ''[[Räichsbuerg Cochem]]'' || Buerg || [[Cochem]] |- | ''[[Dahner Buergegrupp]]'' || Buregruinen || [[Dahn]] |- | ''[[Festung Ehrenbreitstein]]'' || Festung || [[Koblenz]] |- | ''[[Ehrenburg (Buerg)|Ehrenburg]]'' || Buerg || [[Brodenbach]] |- | ''[[Buerg Eltz]]'' || Buerg || [[Münstermaifeld]] |- | ''Buergruin Birkenfeld (Stammbuerg vun de Wittelsbacher)'' || Buergruin || [[Birkenfeld]] |- | ''[[Feste Kaiser Franz]]'' || Festung || [[Koblenz]] |- | ''[[Buerg Falkenstein (Donnersberg)|Buerg Falkenstein]]'' || Burgruin || [[Falkenstein (Pfalz)|Falkenstein]] |- | ''[[Fraebuerg]]'' || Burgruin || [[Frauenberg (Nahe)|Frauenberg]] |- | ''[[Hambacher Schlass]]'' || Schlass || [[Neustadt op der Wäistrooss]] |- | ''[[Buerg Hohenfels (Donnersberg)|Buerg Hohenfels]]'' || Burgruin || [[Imsbach]] |- | ''Buerg a [[Schlass Idar-Oberstein]]'' || Buerg, Schlass || [[Idar-Oberstein]] |- | ''[[Kurfürstlecht Schlass (Koblenz)|Kurfürstlecht Schlass]]'' || Schlass || [[Koblenz]] |- | ''[[Kurfürstlecht Schlass (Mainz)|Kurfürstlecht Schlass]]'' || Schlass || [[Mainz]] |- | ''[[Buerg Lahneck]]'' || Buerg || [[Lahnstein]] |- | ''[[Landskron (Oppenheim)|Landskron]]'' || Buergruin || [[Oppenheim]] |- | ''[[Liebenstein]]'' || Buerg || [[Kamp-Bornhofen]] |- | ''[[Buerg Altleiningen]]'' || Buerg || [[Altleiningen]] |- | ''[[Marksbuerg]]'' || Buerg || [[Braubach]] |- | ''[[Buerg Nassau]]'' || Buerg || [[Nassau]] |- | ''[[Nürburg (Buerg)|Nürburg]]'' || Buerg || [[Nürburg (Gemeng)|Nürburg]] |- | ''[[Buerg Olbrück]]'' || Buerg || [[Niederdürenbach]] |- | ''[[Buerg Pfalzgrafenstein]]'' || Buerg || matzen am [[Rhäin]] bei [[Kaub]] |- | ''[[Schlass Philippsburg]]'' || zerstéiert || [[Koblenz]] |- | ''[[Buerg Reichenstein]]'' || Buerg || [[Trechtingshausen]] |- | ''[[Buerg Rheinfels]]'' || Buergruin || [[Sankt Goar]] |- | ''[[Rheinstein]]'' || Buerg || [[Trechtingshausen]] |- | ''Schlass und [[Buerg Sayn]]'' || Schlass, Buerg || [[Bendorf]] |- |''[[Schlass Bürresheim]]'' || Schlass, Buerg || [[Sankt Johann (Mayen)]] |- | ''[[Schlass Stolzenfels]]'' || Schlass || [[Koblenz]] |- | ''[[Schmidtburg]]'' || Burgruin || [[Schneppenbach]] |- | ''[[Schönburg (Rhein)|Schönburg]]'' || Buerg || [[Oberwesel]] |- | ''[[Buerg Sooneck]]'' || Buerg || [[Niederheimbach]] |- | ''[[Buerg Stahleck]]'' || Buerg || [[Bacharach]] |- | ''[[Räichsbuerg Trifels]]'' || Buerg || [[Annweiler am Trifels]] |- | ''[[Schlass Montabaur]]'' || Schlass || [[Montabaur]] |- | ''[[Buerg Thurant]]'' || Buerg || [[Alken (Ënnermusel)|Alken]] |- | ''[[Zitadell vu Mainz]]'' || Festung || [[Mainz]] |} == Politik == D''''Ministerpresidenten''' zanter dem [[13. Juni]] [[1947]]: * [[13. Juni]] [[1947]] – [[9. Juli]] [[1947]]: Dr. [[Wilhelm Boden]], [[Chrëschtlech Demokratesch Unioun vun Däitschland|CDU]] * [[1947]] – [[1969]]: Dr. h.c. [[Peter Altmeier]], CDU * [[1969]] – [[1976]]: Dr. phil. Dr. h. c. mult. [[Helmut Kohl]], CDU * [[1976]] – [[1988]]: Dr. phil. [[Bernhard Vogel]], CDU * [[1988]] – [[1991]]: Dr. [[Carl-Ludwig Wagner]], CDU * [[1991]] – [[1994]]: [[Rudolf Scharping]], [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] * [[1994]] – [[2013]]: [[Kurt Beck]], SPD * [[2013]] – haut: [[Malu Dreyer]], SPD == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20060421130934/http://www.politische-bildung-rlp.de/angebot/download/d52001.pdf Ausféierlech Beschreiwung vum Wope vu Rheinland-Pfalz] {{Navigatioun Bundeslänner vun der BRD}} {{Commonscat|Rhineland-Palatinate}} [[Kategorie:Rheinland-Pfalz|*]] fdwgnz6j6k3d0o4gcqz9sk82ogjumwh 2689630 2689477 2026-08-07T08:44:34Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689630 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Rheinland-Pfalz | Fändel = Flag of Rhineland-Palatinate.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Rheinland-Pfalz | Wopen = Coat of arms of Rhineland-Palatinate.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Rheinland-Pfalz | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Mainz]] | Haaptstad Awunner = 217 123 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] (semi-souverän) | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresidentin | Regierungschef = [[Malu Dreyer]] ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]) | Total Fläch = 19 854,21 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 098 391 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 206 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Euro]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.de]] | Telefonsprefix = +49 | Notizen = | Extra Bild = Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg | Extra Bild2 = }} D''''Rheinland-Pfalz''' ass e [[Land (Däitschland)|Bundesland]] am Südweste vun der Bundesrepublik [[Däitschland]], wat den [[18. Mee]] [[1947]] gebilt gouf. Gëlteg Ofkierzunge sinn RLP, RPF respektiv RP (woubäi dat lescht mat der neier Autosplack vum [[Rhein-Pfalz-Krees]] ka verwiesselt ginn). D'Rheinland-Pfalz grenzt un d'Bundeslänner [[Nordrhein-Westfalen]], [[Hessen]], d'[[Saarland]], [[Baden-Württemberg]] an un d'[[Belsch]], [[Frankräich]] a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. == Wopen a Symboler == De Landeswope vu Rheinland-Pfalz besteet aus dem Léiw vun der Pfalz, dem Kräiz vum Äerzbistum a Kurfürstentum Tréier souwéi dem [[Mainzer Rad]] an erënnert domat un d'Kurfürstentümer [[Kurtréier|Tréier]], [[Kurmainz|Mainz]] a [[Kurpfalz|Pfalz]], déi bis [[1806]] existéiert hunn. Am ieweschte rietsen Drëttel ass dat zanter [[1273]] attestéiert Symbol vum Äerzbistum Tréier, d'rout Kräiz op wäissem Hannergrond. Am lénksen ieweschten Drëttel ass op roudem Hannergrond d'Sëlwerrad mat sechs Speechele vum Äerzbistum Mainz, wat och zanter dem [[13. Joerhonnert]] als Sigel agefouert gi war. De gëllene Léiw am ënneschte schwaarzen Drëttel steet fir d'Kurpfalz, an ass op de besonnesche Rang vun den Herzoge vu Bayern als "''Pfalzgrafen bei Rhein''" zeréckzeféieren. Iwwer dem Schëld steet eng Kroun aus fënnef gëllene Wäiblieder, Rheinland-Pfalz ass e bedeitend Däitscht Wäibaugebitt. == Geographie == D'Rheinland-Pfalz ëmfaasst am Norde vun de [[Rheinesch Schieferbierger|Rheinesche Schieferbierger]] de südlechen Deel vun der [[Äifel]], den [[Honsréck]], de westleche [[Westerwald]] an den nordwestlechen Deel vum [[Taunus]], souwéi am südleche Beräich d'[[Rhäinhessen|Rhäinhessescht Hiwwelland]], d'[[Nordpfälzer Biergland]], de [[Landstuhler Bruch]], d'[[Südwestpfälzesch Héichfläch]], de [[Pfälzer Bësch]] an en Deel vun der [[Uewerrheinesch Déifebene|Uewerrheinescher Déifebene]]. Den héchste Bierg ass den [[Erbeskopf]] (816 m) am Honsréck. ''Kuckt heizou och [[Bierger a Rheinland-Pfalz]]''. Duerch Rheinland-Pfalz fléissen déi grouss Bundeswaasserstroosse [[Rhäin]], [[Musel]], [[Saar]] a [[Lahn (Floss)|Lahn]]. Weider Flëss sinn [[Nahe (Floss)|Nahe]], [[Sauer]], [[Our (Sauer)|Our]], [[Glan (Pfalz)|Glan]] a [[Sieg]]. == Administratioun == === Landkreesser === ''Kuckt dozou och d'[[Lëscht vun de Landkreesser an Däitschland]]'' A Rheinland-Pfalz gëtt et 24 Landkreesser: [[Fichier:rhineland p map.png|right|250px|Kaart vun de Landkreesser a Rheinland-Pfalz|thumb]] {{Div col|cols=3}} # [[Landkrees Ahrweiler|Ahrweiler]] (AW) # [[Landkrees Altenkirchen|Altenkirchen]] (AK) # [[Landkrees Alzey-Worms|Alzey-Worms]] (AZ) # [[Landkrees Bad Dürkheim|Bad Dürkheim]] (DÜW) # [[Landkrees Bad Kreuznach|Bad Kreuznach]] (KH) # [[Landkrees Bernkastel-Wittlich|Bernkastel-Wittlich]] (WIL) # [[Landkrees Birkenfeld|Birkenfeld]] (BIR) # [[Landkrees Cochem-Zell|Cochem-Zell]] (COC) # [[Donnersbergkrees]] (KIB) # [[Äifelkrees Bitburg-Prüm]] (BIT) # [[Landkrees Germersheim|Germersheim]] (GER) # [[Landkrees Kaiserslautern|Kaiserslautern]] (KL) # [[Landkrees Kusel|Kusel]] (KUS) # [[Landkrees Mainz-Bingen|Mainz-Bingen]] (MZ) # [[Landkrees Mayen-Koblenz|Mayen-Koblenz]] (MYK) # [[Landkrees Neuwied|Neuwied]] (NR) # [[Rhein-Hunsrück-Krees]] (SIM) # [[Rhein-Lahn-Krees]] (EMS) # [[Rhein-Pfalz-Krees]] (RP) # [[Landkrees Südleche Wäistrooss|Südlech Wäistrooss]] (SÜW) # [[Landkrees Südwestpfalz|Südwestpfalz]] (PS) # [[Landkrees Tréier-Saarburg|Tréier-Saarburg]] (TR) # [[Landkrees Vulkanäifel]] (DAU) # [[Westerwaldkrees]] (WW) {{Div col end}} === Kreesfräi Stied === {{Div col|cols=3}} # [[Frankenthal (Pfalz)]] (FT) # [[Kaiserslautern]] (KL) # [[Koblenz]] (KO) # [[Landau an der Pfalz]] (LD) # [[Ludwigshafen um Rhein]] (LU) # [[Mainz]] (MZ) # [[Neustadt op der Wäistrooss]] (NW) # [[Pirmasens]] (PS) # [[Speyer]] (SP) # [[Tréier]] (TR) # [[Worms]] (WO) # [[Zweebrécken]] (ZW) {{Div col end}} ''Kuckt dozou och d'[[Lëscht vun de kreesfräie Stied an Däitschland]].'' === Regiounen === Rheinland-Pfalz ass an 9 Regiounen agedeelt: {{Div col|cols=3}} * [[Ahr]] * [[Äifel]] * [[Honsréck]] * [[Mëttelrhein-Lahn-Taunus]] * [[Musel-Saar]] * [[Nahe]] * [[Regioun Pfalz|Pfalz]] * [[Rheinhessen]] * [[Westerwald]] {{Div col end}} == Kuckeswäertes == === Bauwierker a Kierchen === [[Fichier:Luftbild Festung Ehrenbreitstein Koblenz.jpg|thumb|250px|[[Festung Ehrenbreitstein]] zu [[Koblenz]]]] [[Fichier:Mainzer Dom nw.jpg|thumb|250px|[[Doum vu Mainz|Doum]] zu [[Mainz]]]] [[Fichier:Speyer Dom Laengsseite.jpg|250px|thumb|[[Doum vu Speyer|Doum]] zu [[Speyer]]]] [[Fichier:Trier_Porta_Nigra_BW_1.JPG|thumb|250px|[[Porta Nigra]] zu [[Tréier]]]] {| {{prettytable}} align="leftr" |- bgcolor="#efefef" ! Uertschaft ! Kuckeswäertes |- |[[Andernach]] | * [[Geysir Andernach]] op dem [[Namedyer Werth]] * Ronnen Tuerm |- |[[Bingen um Rhäin]] | * [[Binger Mäuseturm]] * [[Drususbréck]] |- | [[Bad Kreuznach]] | * Bréckenheiser * Pauluskierch |- |[[Idar-Oberstein]] | * [[Däitscht Edelstengmuseum]] * Edelstengminen * [[Felsekierch]] |- |[[Koblenz]] | * [[Balduinbréck]] * [[Basilika St. Kastor]] * [[Deutsches Eck]] * [[Festung Ehrenbreitstein]] |- |[[Mainz]] | * [[Doum vu Mainz]] * [[Réimersteng]] * [[Réimeschen Theater vu Mainz]] * [[Zitadell vu Mainz]] |- |[[Rhens]] | * [[Kinneksstull vu Rhens|Kinneksstull]] |- |[[Remagen]] | * [[Apollinariskierch]] * [[Bréck vu Remagen]] |- |[[Sankt Goarshausen]] | * [[Loreley]] |- |[[Schifferstadt]] | * [[Gëllenen Hutt vu Schifferstadt|Gëllenen Hutt]] |- |[[Speyer]] | * [[Doum vu Speyer]] |- |[[Tréier]] | * [[Amphitheater (Tréier)|Amphitheater]] * [[Keeserthermen (Tréier)|Keeserthermen]] * [[Karl-Marx-Haus]] * [[Konstantinbasilika (Tréier)|Konstantinbasilika]] * [[Porta Nigra]] * [[Réimerbréck (Tréier)|Réimerbréck]] * [[Doum vun Tréier]] |- |[[Worms]] | * [[Doum vu Worms]] * [[Nibelungebréck vu Worms|Nibelungebréck]] |- |[[Vulkaneifel]] | * [[Laacher Séi]] * [[Benediktinerabtei Maria Laach]] * [[Vulkanpark]] |} === UNESCO Weltierwen === * [[1981]] - K - [[Doum zu Speyer]] * [[1986]] - K - Dat réimescht [[Tréier]] (dorënner och d'[[Igeler Sail]]), den [[Tréierer Doum|Doum St. Peter]] an d'[[Léiffraekierch (Tréier)|Léiffraekierch]] * [[2002]] - K - Kulturlandschaft [[Rhäin|Mëttelse Rhäin]] tëscht [[Koblenz]] a [[Bingen um Rhäin|Bingen]] * [[2005]] - K - De 550&nbsp;km laange [[Uewergermanesche-Rätesche Limes]] tëscht [[Rheinbrohl]] a [[Eining]] === Buergen a Schlässer === [[Fichier:Marksburg.jpg|thumb|[[Marksburg]] zu [[Braubach]]]] [[Fichier:Trifels.jpg|thumb|[[Trifels]]]] [[Fichier:Koblenz im Buga-Jahr 2011 - Luftbilder 01.jpg|thumb|[[Kurfürstlecht Schlass (Koblenz)|Kurfürstlecht Schlass zu Koblenz]]]] [[Fichier:Burg Pfalzgrafenstein - Kaub.jpg|thumb|[[Buerg Pfalzgrafenstein]]]] [[Fichier:Koblenz im Buga-Jahr 2011 - Schloss Stolzenfels 01.jpg|thumb|[[Schlass Stolzenfels]]]] [[Fichier:Burg Thurant.jpg|thumb|[[Buerg Thurant]]]] {| {{prettytable}} align="center" |- bgcolor="#efefef" ! Numm ! Aart/Zoustand ! Uertschaft/Lag |- | ''[[Buerg Arras]]'' || Buerg || [[Alf (Musel)|Alf]] |- | ''[[Al Buerg (Boppard)|Al Buerg]]'' || Buerg || [[Boppard]] |- | ''[[Al Buerg (Koblenz)|Al Buerg]]'' || Buerg || [[Koblenz]] |- | ''[[Räichsbuerg Cochem]]'' || Buerg || [[Cochem]] |- | ''[[Dahner Buergegrupp]]'' || Buregruinen || [[Dahn]] |- | ''[[Festung Ehrenbreitstein]]'' || Festung || [[Koblenz]] |- | ''[[Ehrenburg (Buerg)|Ehrenburg]]'' || Buerg || [[Brodenbach]] |- | ''[[Buerg Eltz]]'' || Buerg || [[Münstermaifeld]] |- | ''Buergruin Birkenfeld (Stammbuerg vun de Wittelsbacher)'' || Buergruin || [[Birkenfeld]] |- | ''[[Feste Kaiser Franz]]'' || Festung || [[Koblenz]] |- | ''[[Buerg Falkenstein (Donnersberg)|Buerg Falkenstein]]'' || Burgruin || [[Falkenstein (Pfalz)|Falkenstein]] |- | ''[[Fraebuerg]]'' || Burgruin || [[Frauenberg (Nahe)|Frauenberg]] |- | ''[[Hambacher Schlass]]'' || Schlass || [[Neustadt op der Wäistrooss]] |- | ''[[Buerg Hohenfels (Donnersberg)|Buerg Hohenfels]]'' || Burgruin || [[Imsbach]] |- | ''Buerg a [[Schlass Idar-Oberstein]]'' || Buerg, Schlass || [[Idar-Oberstein]] |- | ''[[Kurfürstlecht Schlass (Koblenz)|Kurfürstlecht Schlass]]'' || Schlass || [[Koblenz]] |- | ''[[Kurfürstlecht Schlass (Mainz)|Kurfürstlecht Schlass]]'' || Schlass || [[Mainz]] |- | ''[[Buerg Lahneck]]'' || Buerg || [[Lahnstein]] |- | ''[[Landskron (Oppenheim)|Landskron]]'' || Buergruin || [[Oppenheim]] |- | ''[[Liebenstein]]'' || Buerg || [[Kamp-Bornhofen]] |- | ''[[Buerg Altleiningen]]'' || Buerg || [[Altleiningen]] |- | ''[[Marksbuerg]]'' || Buerg || [[Braubach]] |- | ''[[Buerg Nassau]]'' || Buerg || [[Nassau]] |- | ''[[Nürburg (Buerg)|Nürburg]]'' || Buerg || [[Nürburg (Gemeng)|Nürburg]] |- | ''[[Buerg Olbrück]]'' || Buerg || [[Niederdürenbach]] |- | ''[[Buerg Pfalzgrafenstein]]'' || Buerg || matzen am [[Rhäin]] bei [[Kaub]] |- | ''[[Schlass Philippsburg]]'' || zerstéiert || [[Koblenz]] |- | ''[[Buerg Reichenstein]]'' || Buerg || [[Trechtingshausen]] |- | ''[[Buerg Rheinfels]]'' || Buergruin || [[Sankt Goar]] |- | ''[[Rheinstein]]'' || Buerg || [[Trechtingshausen]] |- | ''Schlass und [[Buerg Sayn]]'' || Schlass, Buerg || [[Bendorf]] |- |''[[Schlass Bürresheim]]'' || Schlass, Buerg || [[Sankt Johann (Mayen)]] |- | ''[[Schlass Stolzenfels]]'' || Schlass || [[Koblenz]] |- | ''[[Schmidtburg]]'' || Burgruin || [[Schneppenbach]] |- | ''[[Schönburg (Rhein)|Schönburg]]'' || Buerg || [[Oberwesel]] |- | ''[[Buerg Sooneck]]'' || Buerg || [[Niederheimbach]] |- | ''[[Buerg Stahleck]]'' || Buerg || [[Bacharach]] |- | ''[[Räichsbuerg Trifels]]'' || Buerg || [[Annweiler am Trifels]] |- | ''[[Schlass Montabaur]]'' || Schlass || [[Montabaur]] |- | ''[[Buerg Thurant]]'' || Buerg || [[Alken (Ënnermusel)|Alken]] |- | ''[[Zitadell vu Mainz]]'' || Festung || [[Mainz]] |} == Politik == D''''Ministerpresidenten''' zanter dem [[13. Juni]] [[1947]]: * [[13. Juni]] [[1947]] – [[9. Juli]] [[1947]]: Dr. [[Wilhelm Boden]], [[Chrëschtlech Demokratesch Unioun vun Däitschland|CDU]] * [[1947]] – [[1969]]: Dr. h.c. [[Peter Altmeier]], CDU * [[1969]] – [[1976]]: Dr. phil. Dr. h. c. mult. [[Helmut Kohl]], CDU * [[1976]] – [[1988]]: Dr. phil. [[Bernhard Vogel]], CDU * [[1988]] – [[1991]]: Dr. [[Carl-Ludwig Wagner]], CDU * [[1991]] – [[1994]]: [[Rudolf Scharping]], [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] * [[1994]] – [[2013]]: [[Kurt Beck]], SPD * [[2013]] – haut: [[Malu Dreyer]], SPD == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20060421130934/http://www.politische-bildung-rlp.de/angebot/download/d52001.pdf Ausféierlech Beschreiwung vum Wope vu Rheinland-Pfalz] {{Navigatioun Bundeslänner vun der BRD}} {{Commonscat|Rhineland-Palatinate}} [[Kategorie:Rheinland-Pfalz|*]] 6lz55zejb8wqvdn9m5qltnk4fnj6j03 2689795 2689630 2026-08-07T08:50:45Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689795 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Rheinland-Pfalz | Fändel = Flag of Rhineland-Palatinate.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Rheinland-Pfalz | Wopen = Coat of arms of Rhineland-Palatinate.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Rheinland-Pfalz | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Mainz]] | Haaptstad Awunner = 217 123 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] (semi-souverän) | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Malu Dreyer]] ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]) | Total Fläch = 19 854,21 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 098 391 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 206 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Euro]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.de]] | Telefonsprefix = +49 | Notizen = | Extra Bild = Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg | Extra Bild2 = }} D''''Rheinland-Pfalz''' ass e [[Land (Däitschland)|Bundesland]] am Südweste vun der Bundesrepublik [[Däitschland]], wat den [[18. Mee]] [[1947]] gebilt gouf. Gëlteg Ofkierzunge sinn RLP, RPF respektiv RP (woubäi dat lescht mat der neier Autosplack vum [[Rhein-Pfalz-Krees]] ka verwiesselt ginn). D'Rheinland-Pfalz grenzt un d'Bundeslänner [[Nordrhein-Westfalen]], [[Hessen]], d'[[Saarland]], [[Baden-Württemberg]] an un d'[[Belsch]], [[Frankräich]] a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. == Wopen a Symboler == De Landeswope vu Rheinland-Pfalz besteet aus dem Léiw vun der Pfalz, dem Kräiz vum Äerzbistum a Kurfürstentum Tréier souwéi dem [[Mainzer Rad]] an erënnert domat un d'Kurfürstentümer [[Kurtréier|Tréier]], [[Kurmainz|Mainz]] a [[Kurpfalz|Pfalz]], déi bis [[1806]] existéiert hunn. Am ieweschte rietsen Drëttel ass dat zanter [[1273]] attestéiert Symbol vum Äerzbistum Tréier, d'rout Kräiz op wäissem Hannergrond. Am lénksen ieweschten Drëttel ass op roudem Hannergrond d'Sëlwerrad mat sechs Speechele vum Äerzbistum Mainz, wat och zanter dem [[13. Joerhonnert]] als Sigel agefouert gi war. De gëllene Léiw am ënneschte schwaarzen Drëttel steet fir d'Kurpfalz, an ass op de besonnesche Rang vun den Herzoge vu Bayern als "''Pfalzgrafen bei Rhein''" zeréckzeféieren. Iwwer dem Schëld steet eng Kroun aus fënnef gëllene Wäiblieder, Rheinland-Pfalz ass e bedeitend Däitscht Wäibaugebitt. == Geographie == D'Rheinland-Pfalz ëmfaasst am Norde vun de [[Rheinesch Schieferbierger|Rheinesche Schieferbierger]] de südlechen Deel vun der [[Äifel]], den [[Honsréck]], de westleche [[Westerwald]] an den nordwestlechen Deel vum [[Taunus]], souwéi am südleche Beräich d'[[Rhäinhessen|Rhäinhessescht Hiwwelland]], d'[[Nordpfälzer Biergland]], de [[Landstuhler Bruch]], d'[[Südwestpfälzesch Héichfläch]], de [[Pfälzer Bësch]] an en Deel vun der [[Uewerrheinesch Déifebene|Uewerrheinescher Déifebene]]. Den héchste Bierg ass den [[Erbeskopf]] (816 m) am Honsréck. ''Kuckt heizou och [[Bierger a Rheinland-Pfalz]]''. Duerch Rheinland-Pfalz fléissen déi grouss Bundeswaasserstroosse [[Rhäin]], [[Musel]], [[Saar]] a [[Lahn (Floss)|Lahn]]. Weider Flëss sinn [[Nahe (Floss)|Nahe]], [[Sauer]], [[Our (Sauer)|Our]], [[Glan (Pfalz)|Glan]] a [[Sieg]]. == Administratioun == === Landkreesser === ''Kuckt dozou och d'[[Lëscht vun de Landkreesser an Däitschland]]'' A Rheinland-Pfalz gëtt et 24 Landkreesser: [[Fichier:rhineland p map.png|right|250px|Kaart vun de Landkreesser a Rheinland-Pfalz|thumb]] {{Div col|cols=3}} # [[Landkrees Ahrweiler|Ahrweiler]] (AW) # [[Landkrees Altenkirchen|Altenkirchen]] (AK) # [[Landkrees Alzey-Worms|Alzey-Worms]] (AZ) # [[Landkrees Bad Dürkheim|Bad Dürkheim]] (DÜW) # [[Landkrees Bad Kreuznach|Bad Kreuznach]] (KH) # [[Landkrees Bernkastel-Wittlich|Bernkastel-Wittlich]] (WIL) # [[Landkrees Birkenfeld|Birkenfeld]] (BIR) # [[Landkrees Cochem-Zell|Cochem-Zell]] (COC) # [[Donnersbergkrees]] (KIB) # [[Äifelkrees Bitburg-Prüm]] (BIT) # [[Landkrees Germersheim|Germersheim]] (GER) # [[Landkrees Kaiserslautern|Kaiserslautern]] (KL) # [[Landkrees Kusel|Kusel]] (KUS) # [[Landkrees Mainz-Bingen|Mainz-Bingen]] (MZ) # [[Landkrees Mayen-Koblenz|Mayen-Koblenz]] (MYK) # [[Landkrees Neuwied|Neuwied]] (NR) # [[Rhein-Hunsrück-Krees]] (SIM) # [[Rhein-Lahn-Krees]] (EMS) # [[Rhein-Pfalz-Krees]] (RP) # [[Landkrees Südleche Wäistrooss|Südlech Wäistrooss]] (SÜW) # [[Landkrees Südwestpfalz|Südwestpfalz]] (PS) # [[Landkrees Tréier-Saarburg|Tréier-Saarburg]] (TR) # [[Landkrees Vulkanäifel]] (DAU) # [[Westerwaldkrees]] (WW) {{Div col end}} === Kreesfräi Stied === {{Div col|cols=3}} # [[Frankenthal (Pfalz)]] (FT) # [[Kaiserslautern]] (KL) # [[Koblenz]] (KO) # [[Landau an der Pfalz]] (LD) # [[Ludwigshafen um Rhein]] (LU) # [[Mainz]] (MZ) # [[Neustadt op der Wäistrooss]] (NW) # [[Pirmasens]] (PS) # [[Speyer]] (SP) # [[Tréier]] (TR) # [[Worms]] (WO) # [[Zweebrécken]] (ZW) {{Div col end}} ''Kuckt dozou och d'[[Lëscht vun de kreesfräie Stied an Däitschland]].'' === Regiounen === Rheinland-Pfalz ass an 9 Regiounen agedeelt: {{Div col|cols=3}} * [[Ahr]] * [[Äifel]] * [[Honsréck]] * [[Mëttelrhein-Lahn-Taunus]] * [[Musel-Saar]] * [[Nahe]] * [[Regioun Pfalz|Pfalz]] * [[Rheinhessen]] * [[Westerwald]] {{Div col end}} == Kuckeswäertes == === Bauwierker a Kierchen === [[Fichier:Luftbild Festung Ehrenbreitstein Koblenz.jpg|thumb|250px|[[Festung Ehrenbreitstein]] zu [[Koblenz]]]] [[Fichier:Mainzer Dom nw.jpg|thumb|250px|[[Doum vu Mainz|Doum]] zu [[Mainz]]]] [[Fichier:Speyer Dom Laengsseite.jpg|250px|thumb|[[Doum vu Speyer|Doum]] zu [[Speyer]]]] [[Fichier:Trier_Porta_Nigra_BW_1.JPG|thumb|250px|[[Porta Nigra]] zu [[Tréier]]]] {| {{prettytable}} align="leftr" |- bgcolor="#efefef" ! Uertschaft ! Kuckeswäertes |- |[[Andernach]] | * [[Geysir Andernach]] op dem [[Namedyer Werth]] * Ronnen Tuerm |- |[[Bingen um Rhäin]] | * [[Binger Mäuseturm]] * [[Drususbréck]] |- | [[Bad Kreuznach]] | * Bréckenheiser * Pauluskierch |- |[[Idar-Oberstein]] | * [[Däitscht Edelstengmuseum]] * Edelstengminen * [[Felsekierch]] |- |[[Koblenz]] | * [[Balduinbréck]] * [[Basilika St. Kastor]] * [[Deutsches Eck]] * [[Festung Ehrenbreitstein]] |- |[[Mainz]] | * [[Doum vu Mainz]] * [[Réimersteng]] * [[Réimeschen Theater vu Mainz]] * [[Zitadell vu Mainz]] |- |[[Rhens]] | * [[Kinneksstull vu Rhens|Kinneksstull]] |- |[[Remagen]] | * [[Apollinariskierch]] * [[Bréck vu Remagen]] |- |[[Sankt Goarshausen]] | * [[Loreley]] |- |[[Schifferstadt]] | * [[Gëllenen Hutt vu Schifferstadt|Gëllenen Hutt]] |- |[[Speyer]] | * [[Doum vu Speyer]] |- |[[Tréier]] | * [[Amphitheater (Tréier)|Amphitheater]] * [[Keeserthermen (Tréier)|Keeserthermen]] * [[Karl-Marx-Haus]] * [[Konstantinbasilika (Tréier)|Konstantinbasilika]] * [[Porta Nigra]] * [[Réimerbréck (Tréier)|Réimerbréck]] * [[Doum vun Tréier]] |- |[[Worms]] | * [[Doum vu Worms]] * [[Nibelungebréck vu Worms|Nibelungebréck]] |- |[[Vulkaneifel]] | * [[Laacher Séi]] * [[Benediktinerabtei Maria Laach]] * [[Vulkanpark]] |} === UNESCO Weltierwen === * [[1981]] - K - [[Doum zu Speyer]] * [[1986]] - K - Dat réimescht [[Tréier]] (dorënner och d'[[Igeler Sail]]), den [[Tréierer Doum|Doum St. Peter]] an d'[[Léiffraekierch (Tréier)|Léiffraekierch]] * [[2002]] - K - Kulturlandschaft [[Rhäin|Mëttelse Rhäin]] tëscht [[Koblenz]] a [[Bingen um Rhäin|Bingen]] * [[2005]] - K - De 550&nbsp;km laange [[Uewergermanesche-Rätesche Limes]] tëscht [[Rheinbrohl]] a [[Eining]] === Buergen a Schlässer === [[Fichier:Marksburg.jpg|thumb|[[Marksburg]] zu [[Braubach]]]] [[Fichier:Trifels.jpg|thumb|[[Trifels]]]] [[Fichier:Koblenz im Buga-Jahr 2011 - Luftbilder 01.jpg|thumb|[[Kurfürstlecht Schlass (Koblenz)|Kurfürstlecht Schlass zu Koblenz]]]] [[Fichier:Burg Pfalzgrafenstein - Kaub.jpg|thumb|[[Buerg Pfalzgrafenstein]]]] [[Fichier:Koblenz im Buga-Jahr 2011 - Schloss Stolzenfels 01.jpg|thumb|[[Schlass Stolzenfels]]]] [[Fichier:Burg Thurant.jpg|thumb|[[Buerg Thurant]]]] {| {{prettytable}} align="center" |- bgcolor="#efefef" ! Numm ! Aart/Zoustand ! Uertschaft/Lag |- | ''[[Buerg Arras]]'' || Buerg || [[Alf (Musel)|Alf]] |- | ''[[Al Buerg (Boppard)|Al Buerg]]'' || Buerg || [[Boppard]] |- | ''[[Al Buerg (Koblenz)|Al Buerg]]'' || Buerg || [[Koblenz]] |- | ''[[Räichsbuerg Cochem]]'' || Buerg || [[Cochem]] |- | ''[[Dahner Buergegrupp]]'' || Buregruinen || [[Dahn]] |- | ''[[Festung Ehrenbreitstein]]'' || Festung || [[Koblenz]] |- | ''[[Ehrenburg (Buerg)|Ehrenburg]]'' || Buerg || [[Brodenbach]] |- | ''[[Buerg Eltz]]'' || Buerg || [[Münstermaifeld]] |- | ''Buergruin Birkenfeld (Stammbuerg vun de Wittelsbacher)'' || Buergruin || [[Birkenfeld]] |- | ''[[Feste Kaiser Franz]]'' || Festung || [[Koblenz]] |- | ''[[Buerg Falkenstein (Donnersberg)|Buerg Falkenstein]]'' || Burgruin || [[Falkenstein (Pfalz)|Falkenstein]] |- | ''[[Fraebuerg]]'' || Burgruin || [[Frauenberg (Nahe)|Frauenberg]] |- | ''[[Hambacher Schlass]]'' || Schlass || [[Neustadt op der Wäistrooss]] |- | ''[[Buerg Hohenfels (Donnersberg)|Buerg Hohenfels]]'' || Burgruin || [[Imsbach]] |- | ''Buerg a [[Schlass Idar-Oberstein]]'' || Buerg, Schlass || [[Idar-Oberstein]] |- | ''[[Kurfürstlecht Schlass (Koblenz)|Kurfürstlecht Schlass]]'' || Schlass || [[Koblenz]] |- | ''[[Kurfürstlecht Schlass (Mainz)|Kurfürstlecht Schlass]]'' || Schlass || [[Mainz]] |- | ''[[Buerg Lahneck]]'' || Buerg || [[Lahnstein]] |- | ''[[Landskron (Oppenheim)|Landskron]]'' || Buergruin || [[Oppenheim]] |- | ''[[Liebenstein]]'' || Buerg || [[Kamp-Bornhofen]] |- | ''[[Buerg Altleiningen]]'' || Buerg || [[Altleiningen]] |- | ''[[Marksbuerg]]'' || Buerg || [[Braubach]] |- | ''[[Buerg Nassau]]'' || Buerg || [[Nassau]] |- | ''[[Nürburg (Buerg)|Nürburg]]'' || Buerg || [[Nürburg (Gemeng)|Nürburg]] |- | ''[[Buerg Olbrück]]'' || Buerg || [[Niederdürenbach]] |- | ''[[Buerg Pfalzgrafenstein]]'' || Buerg || matzen am [[Rhäin]] bei [[Kaub]] |- | ''[[Schlass Philippsburg]]'' || zerstéiert || [[Koblenz]] |- | ''[[Buerg Reichenstein]]'' || Buerg || [[Trechtingshausen]] |- | ''[[Buerg Rheinfels]]'' || Buergruin || [[Sankt Goar]] |- | ''[[Rheinstein]]'' || Buerg || [[Trechtingshausen]] |- | ''Schlass und [[Buerg Sayn]]'' || Schlass, Buerg || [[Bendorf]] |- |''[[Schlass Bürresheim]]'' || Schlass, Buerg || [[Sankt Johann (Mayen)]] |- | ''[[Schlass Stolzenfels]]'' || Schlass || [[Koblenz]] |- | ''[[Schmidtburg]]'' || Burgruin || [[Schneppenbach]] |- | ''[[Schönburg (Rhein)|Schönburg]]'' || Buerg || [[Oberwesel]] |- | ''[[Buerg Sooneck]]'' || Buerg || [[Niederheimbach]] |- | ''[[Buerg Stahleck]]'' || Buerg || [[Bacharach]] |- | ''[[Räichsbuerg Trifels]]'' || Buerg || [[Annweiler am Trifels]] |- | ''[[Schlass Montabaur]]'' || Schlass || [[Montabaur]] |- | ''[[Buerg Thurant]]'' || Buerg || [[Alken (Ënnermusel)|Alken]] |- | ''[[Zitadell vu Mainz]]'' || Festung || [[Mainz]] |} == Politik == D''''Ministerpresidenten''' zanter dem [[13. Juni]] [[1947]]: * [[13. Juni]] [[1947]] – [[9. Juli]] [[1947]]: Dr. [[Wilhelm Boden]], [[Chrëschtlech Demokratesch Unioun vun Däitschland|CDU]] * [[1947]] – [[1969]]: Dr. h.c. [[Peter Altmeier]], CDU * [[1969]] – [[1976]]: Dr. phil. Dr. h. c. mult. [[Helmut Kohl]], CDU * [[1976]] – [[1988]]: Dr. phil. [[Bernhard Vogel]], CDU * [[1988]] – [[1991]]: Dr. [[Carl-Ludwig Wagner]], CDU * [[1991]] – [[1994]]: [[Rudolf Scharping]], [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] * [[1994]] – [[2013]]: [[Kurt Beck]], SPD * [[2013]] – haut: [[Malu Dreyer]], SPD == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20060421130934/http://www.politische-bildung-rlp.de/angebot/download/d52001.pdf Ausféierlech Beschreiwung vum Wope vu Rheinland-Pfalz] {{Navigatioun Bundeslänner vun der BRD}} {{Commonscat|Rhineland-Palatinate}} [[Kategorie:Rheinland-Pfalz|*]] l2xiyasiu0rbtk6equwowgvcolxcn89 2689908 2689795 2026-08-07T08:54:48Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689908 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Rheinland-Pfalz | Fändel = Flag of Rhineland-Palatinate.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Rheinland-Pfalz | Wopen = Coat of arms of Rhineland-Palatinate.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Rheinland-Pfalz | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Mainz]] | Haaptstad Awunner = 217 123 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]] (semi-souverän) | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 19 854,21 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 098 391 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 206 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Euro]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.de]] | Telefonsprefix = +49 | Notizen = | Extra Bild = Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg | Extra Bild2 = }} D''''Rheinland-Pfalz''' ass e [[Land (Däitschland)|Bundesland]] am Südweste vun der Bundesrepublik [[Däitschland]], wat den [[18. Mee]] [[1947]] gebilt gouf. Gëlteg Ofkierzunge sinn RLP, RPF respektiv RP (woubäi dat lescht mat der neier Autosplack vum [[Rhein-Pfalz-Krees]] ka verwiesselt ginn). D'Rheinland-Pfalz grenzt un d'Bundeslänner [[Nordrhein-Westfalen]], [[Hessen]], d'[[Saarland]], [[Baden-Württemberg]] an un d'[[Belsch]], [[Frankräich]] a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. == Wopen a Symboler == De Landeswope vu Rheinland-Pfalz besteet aus dem Léiw vun der Pfalz, dem Kräiz vum Äerzbistum a Kurfürstentum Tréier souwéi dem [[Mainzer Rad]] an erënnert domat un d'Kurfürstentümer [[Kurtréier|Tréier]], [[Kurmainz|Mainz]] a [[Kurpfalz|Pfalz]], déi bis [[1806]] existéiert hunn. Am ieweschte rietsen Drëttel ass dat zanter [[1273]] attestéiert Symbol vum Äerzbistum Tréier, d'rout Kräiz op wäissem Hannergrond. Am lénksen ieweschten Drëttel ass op roudem Hannergrond d'Sëlwerrad mat sechs Speechele vum Äerzbistum Mainz, wat och zanter dem [[13. Joerhonnert]] als Sigel agefouert gi war. De gëllene Léiw am ënneschte schwaarzen Drëttel steet fir d'Kurpfalz, an ass op de besonnesche Rang vun den Herzoge vu Bayern als "''Pfalzgrafen bei Rhein''" zeréckzeféieren. Iwwer dem Schëld steet eng Kroun aus fënnef gëllene Wäiblieder, Rheinland-Pfalz ass e bedeitend Däitscht Wäibaugebitt. == Geographie == D'Rheinland-Pfalz ëmfaasst am Norde vun de [[Rheinesch Schieferbierger|Rheinesche Schieferbierger]] de südlechen Deel vun der [[Äifel]], den [[Honsréck]], de westleche [[Westerwald]] an den nordwestlechen Deel vum [[Taunus]], souwéi am südleche Beräich d'[[Rhäinhessen|Rhäinhessescht Hiwwelland]], d'[[Nordpfälzer Biergland]], de [[Landstuhler Bruch]], d'[[Südwestpfälzesch Héichfläch]], de [[Pfälzer Bësch]] an en Deel vun der [[Uewerrheinesch Déifebene|Uewerrheinescher Déifebene]]. Den héchste Bierg ass den [[Erbeskopf]] (816 m) am Honsréck. ''Kuckt heizou och [[Bierger a Rheinland-Pfalz]]''. Duerch Rheinland-Pfalz fléissen déi grouss Bundeswaasserstroosse [[Rhäin]], [[Musel]], [[Saar]] a [[Lahn (Floss)|Lahn]]. Weider Flëss sinn [[Nahe (Floss)|Nahe]], [[Sauer]], [[Our (Sauer)|Our]], [[Glan (Pfalz)|Glan]] a [[Sieg]]. == Administratioun == === Landkreesser === ''Kuckt dozou och d'[[Lëscht vun de Landkreesser an Däitschland]]'' A Rheinland-Pfalz gëtt et 24 Landkreesser: [[Fichier:rhineland p map.png|right|250px|Kaart vun de Landkreesser a Rheinland-Pfalz|thumb]] {{Div col|cols=3}} # [[Landkrees Ahrweiler|Ahrweiler]] (AW) # [[Landkrees Altenkirchen|Altenkirchen]] (AK) # [[Landkrees Alzey-Worms|Alzey-Worms]] (AZ) # [[Landkrees Bad Dürkheim|Bad Dürkheim]] (DÜW) # [[Landkrees Bad Kreuznach|Bad Kreuznach]] (KH) # [[Landkrees Bernkastel-Wittlich|Bernkastel-Wittlich]] (WIL) # [[Landkrees Birkenfeld|Birkenfeld]] (BIR) # [[Landkrees Cochem-Zell|Cochem-Zell]] (COC) # [[Donnersbergkrees]] (KIB) # [[Äifelkrees Bitburg-Prüm]] (BIT) # [[Landkrees Germersheim|Germersheim]] (GER) # [[Landkrees Kaiserslautern|Kaiserslautern]] (KL) # [[Landkrees Kusel|Kusel]] (KUS) # [[Landkrees Mainz-Bingen|Mainz-Bingen]] (MZ) # [[Landkrees Mayen-Koblenz|Mayen-Koblenz]] (MYK) # [[Landkrees Neuwied|Neuwied]] (NR) # [[Rhein-Hunsrück-Krees]] (SIM) # [[Rhein-Lahn-Krees]] (EMS) # [[Rhein-Pfalz-Krees]] (RP) # [[Landkrees Südleche Wäistrooss|Südlech Wäistrooss]] (SÜW) # [[Landkrees Südwestpfalz|Südwestpfalz]] (PS) # [[Landkrees Tréier-Saarburg|Tréier-Saarburg]] (TR) # [[Landkrees Vulkanäifel]] (DAU) # [[Westerwaldkrees]] (WW) {{Div col end}} === Kreesfräi Stied === {{Div col|cols=3}} # [[Frankenthal (Pfalz)]] (FT) # [[Kaiserslautern]] (KL) # [[Koblenz]] (KO) # [[Landau an der Pfalz]] (LD) # [[Ludwigshafen um Rhein]] (LU) # [[Mainz]] (MZ) # [[Neustadt op der Wäistrooss]] (NW) # [[Pirmasens]] (PS) # [[Speyer]] (SP) # [[Tréier]] (TR) # [[Worms]] (WO) # [[Zweebrécken]] (ZW) {{Div col end}} ''Kuckt dozou och d'[[Lëscht vun de kreesfräie Stied an Däitschland]].'' === Regiounen === Rheinland-Pfalz ass an 9 Regiounen agedeelt: {{Div col|cols=3}} * [[Ahr]] * [[Äifel]] * [[Honsréck]] * [[Mëttelrhein-Lahn-Taunus]] * [[Musel-Saar]] * [[Nahe]] * [[Regioun Pfalz|Pfalz]] * [[Rheinhessen]] * [[Westerwald]] {{Div col end}} == Kuckeswäertes == === Bauwierker a Kierchen === [[Fichier:Luftbild Festung Ehrenbreitstein Koblenz.jpg|thumb|250px|[[Festung Ehrenbreitstein]] zu [[Koblenz]]]] [[Fichier:Mainzer Dom nw.jpg|thumb|250px|[[Doum vu Mainz|Doum]] zu [[Mainz]]]] [[Fichier:Speyer Dom Laengsseite.jpg|250px|thumb|[[Doum vu Speyer|Doum]] zu [[Speyer]]]] [[Fichier:Trier_Porta_Nigra_BW_1.JPG|thumb|250px|[[Porta Nigra]] zu [[Tréier]]]] {| {{prettytable}} align="leftr" |- bgcolor="#efefef" ! Uertschaft ! Kuckeswäertes |- |[[Andernach]] | * [[Geysir Andernach]] op dem [[Namedyer Werth]] * Ronnen Tuerm |- |[[Bingen um Rhäin]] | * [[Binger Mäuseturm]] * [[Drususbréck]] |- | [[Bad Kreuznach]] | * Bréckenheiser * Pauluskierch |- |[[Idar-Oberstein]] | * [[Däitscht Edelstengmuseum]] * Edelstengminen * [[Felsekierch]] |- |[[Koblenz]] | * [[Balduinbréck]] * [[Basilika St. Kastor]] * [[Deutsches Eck]] * [[Festung Ehrenbreitstein]] |- |[[Mainz]] | * [[Doum vu Mainz]] * [[Réimersteng]] * [[Réimeschen Theater vu Mainz]] * [[Zitadell vu Mainz]] |- |[[Rhens]] | * [[Kinneksstull vu Rhens|Kinneksstull]] |- |[[Remagen]] | * [[Apollinariskierch]] * [[Bréck vu Remagen]] |- |[[Sankt Goarshausen]] | * [[Loreley]] |- |[[Schifferstadt]] | * [[Gëllenen Hutt vu Schifferstadt|Gëllenen Hutt]] |- |[[Speyer]] | * [[Doum vu Speyer]] |- |[[Tréier]] | * [[Amphitheater (Tréier)|Amphitheater]] * [[Keeserthermen (Tréier)|Keeserthermen]] * [[Karl-Marx-Haus]] * [[Konstantinbasilika (Tréier)|Konstantinbasilika]] * [[Porta Nigra]] * [[Réimerbréck (Tréier)|Réimerbréck]] * [[Doum vun Tréier]] |- |[[Worms]] | * [[Doum vu Worms]] * [[Nibelungebréck vu Worms|Nibelungebréck]] |- |[[Vulkaneifel]] | * [[Laacher Séi]] * [[Benediktinerabtei Maria Laach]] * [[Vulkanpark]] |} === UNESCO Weltierwen === * [[1981]] - K - [[Doum zu Speyer]] * [[1986]] - K - Dat réimescht [[Tréier]] (dorënner och d'[[Igeler Sail]]), den [[Tréierer Doum|Doum St. Peter]] an d'[[Léiffraekierch (Tréier)|Léiffraekierch]] * [[2002]] - K - Kulturlandschaft [[Rhäin|Mëttelse Rhäin]] tëscht [[Koblenz]] a [[Bingen um Rhäin|Bingen]] * [[2005]] - K - De 550&nbsp;km laange [[Uewergermanesche-Rätesche Limes]] tëscht [[Rheinbrohl]] a [[Eining]] === Buergen a Schlässer === [[Fichier:Marksburg.jpg|thumb|[[Marksburg]] zu [[Braubach]]]] [[Fichier:Trifels.jpg|thumb|[[Trifels]]]] [[Fichier:Koblenz im Buga-Jahr 2011 - Luftbilder 01.jpg|thumb|[[Kurfürstlecht Schlass (Koblenz)|Kurfürstlecht Schlass zu Koblenz]]]] [[Fichier:Burg Pfalzgrafenstein - Kaub.jpg|thumb|[[Buerg Pfalzgrafenstein]]]] [[Fichier:Koblenz im Buga-Jahr 2011 - Schloss Stolzenfels 01.jpg|thumb|[[Schlass Stolzenfels]]]] [[Fichier:Burg Thurant.jpg|thumb|[[Buerg Thurant]]]] {| {{prettytable}} align="center" |- bgcolor="#efefef" ! Numm ! Aart/Zoustand ! Uertschaft/Lag |- | ''[[Buerg Arras]]'' || Buerg || [[Alf (Musel)|Alf]] |- | ''[[Al Buerg (Boppard)|Al Buerg]]'' || Buerg || [[Boppard]] |- | ''[[Al Buerg (Koblenz)|Al Buerg]]'' || Buerg || [[Koblenz]] |- | ''[[Räichsbuerg Cochem]]'' || Buerg || [[Cochem]] |- | ''[[Dahner Buergegrupp]]'' || Buregruinen || [[Dahn]] |- | ''[[Festung Ehrenbreitstein]]'' || Festung || [[Koblenz]] |- | ''[[Ehrenburg (Buerg)|Ehrenburg]]'' || Buerg || [[Brodenbach]] |- | ''[[Buerg Eltz]]'' || Buerg || [[Münstermaifeld]] |- | ''Buergruin Birkenfeld (Stammbuerg vun de Wittelsbacher)'' || Buergruin || [[Birkenfeld]] |- | ''[[Feste Kaiser Franz]]'' || Festung || [[Koblenz]] |- | ''[[Buerg Falkenstein (Donnersberg)|Buerg Falkenstein]]'' || Burgruin || [[Falkenstein (Pfalz)|Falkenstein]] |- | ''[[Fraebuerg]]'' || Burgruin || [[Frauenberg (Nahe)|Frauenberg]] |- | ''[[Hambacher Schlass]]'' || Schlass || [[Neustadt op der Wäistrooss]] |- | ''[[Buerg Hohenfels (Donnersberg)|Buerg Hohenfels]]'' || Burgruin || [[Imsbach]] |- | ''Buerg a [[Schlass Idar-Oberstein]]'' || Buerg, Schlass || [[Idar-Oberstein]] |- | ''[[Kurfürstlecht Schlass (Koblenz)|Kurfürstlecht Schlass]]'' || Schlass || [[Koblenz]] |- | ''[[Kurfürstlecht Schlass (Mainz)|Kurfürstlecht Schlass]]'' || Schlass || [[Mainz]] |- | ''[[Buerg Lahneck]]'' || Buerg || [[Lahnstein]] |- | ''[[Landskron (Oppenheim)|Landskron]]'' || Buergruin || [[Oppenheim]] |- | ''[[Liebenstein]]'' || Buerg || [[Kamp-Bornhofen]] |- | ''[[Buerg Altleiningen]]'' || Buerg || [[Altleiningen]] |- | ''[[Marksbuerg]]'' || Buerg || [[Braubach]] |- | ''[[Buerg Nassau]]'' || Buerg || [[Nassau]] |- | ''[[Nürburg (Buerg)|Nürburg]]'' || Buerg || [[Nürburg (Gemeng)|Nürburg]] |- | ''[[Buerg Olbrück]]'' || Buerg || [[Niederdürenbach]] |- | ''[[Buerg Pfalzgrafenstein]]'' || Buerg || matzen am [[Rhäin]] bei [[Kaub]] |- | ''[[Schlass Philippsburg]]'' || zerstéiert || [[Koblenz]] |- | ''[[Buerg Reichenstein]]'' || Buerg || [[Trechtingshausen]] |- | ''[[Buerg Rheinfels]]'' || Buergruin || [[Sankt Goar]] |- | ''[[Rheinstein]]'' || Buerg || [[Trechtingshausen]] |- | ''Schlass und [[Buerg Sayn]]'' || Schlass, Buerg || [[Bendorf]] |- |''[[Schlass Bürresheim]]'' || Schlass, Buerg || [[Sankt Johann (Mayen)]] |- | ''[[Schlass Stolzenfels]]'' || Schlass || [[Koblenz]] |- | ''[[Schmidtburg]]'' || Burgruin || [[Schneppenbach]] |- | ''[[Schönburg (Rhein)|Schönburg]]'' || Buerg || [[Oberwesel]] |- | ''[[Buerg Sooneck]]'' || Buerg || [[Niederheimbach]] |- | ''[[Buerg Stahleck]]'' || Buerg || [[Bacharach]] |- | ''[[Räichsbuerg Trifels]]'' || Buerg || [[Annweiler am Trifels]] |- | ''[[Schlass Montabaur]]'' || Schlass || [[Montabaur]] |- | ''[[Buerg Thurant]]'' || Buerg || [[Alken (Ënnermusel)|Alken]] |- | ''[[Zitadell vu Mainz]]'' || Festung || [[Mainz]] |} == Politik == D''''Ministerpresidenten''' zanter dem [[13. Juni]] [[1947]]: * [[13. Juni]] [[1947]] – [[9. Juli]] [[1947]]: Dr. [[Wilhelm Boden]], [[Chrëschtlech Demokratesch Unioun vun Däitschland|CDU]] * [[1947]] – [[1969]]: Dr. h.c. [[Peter Altmeier]], CDU * [[1969]] – [[1976]]: Dr. phil. Dr. h. c. mult. [[Helmut Kohl]], CDU * [[1976]] – [[1988]]: Dr. phil. [[Bernhard Vogel]], CDU * [[1988]] – [[1991]]: Dr. [[Carl-Ludwig Wagner]], CDU * [[1991]] – [[1994]]: [[Rudolf Scharping]], [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] * [[1994]] – [[2013]]: [[Kurt Beck]], SPD * [[2013]] – haut: [[Malu Dreyer]], SPD == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20060421130934/http://www.politische-bildung-rlp.de/angebot/download/d52001.pdf Ausféierlech Beschreiwung vum Wope vu Rheinland-Pfalz] {{Navigatioun Bundeslänner vun der BRD}} {{Commonscat|Rhineland-Palatinate}} [[Kategorie:Rheinland-Pfalz|*]] c4fktacjj1k4o0ql90248su26aicwbv 0 20077 2689320 2647704 2026-08-06T20:32:42Z GilPe 14980 vu Wikidata 2689320 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Status Civitatis Vaticanae<br>Stato della Città del Vaticano<br>État de la cité du Vatican<br>Vatikanstadt | Fändel = Flag of the Vatican City - 2001 version.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vum Vatikan | Wopen = Vatican City CoA.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vum Vatikan | National Devise = | Kaart = Location of the Vatican City in Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Latäin]], [[Italieenesch]] | Haaptstad = Vatikanstad | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = [[Poopst]] | Landeschef = [[Leo XIV.]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 0,44 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 880 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 2272 | Onofhängegkeet = vum Kinnekräich [[Italien]]<br>[[11. Februar]] [[1929]] | Nationalfeierdag = 8. Mee (Wal vum [[Leo XIV.|Poopst Leo XIV.]]) | Nationalhymn = [[Inno e Marcia Pontificale]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.va]] | Telefonsprefix = +379 | Notizen = | Extra Bild = Vatikan Kaart.png | Extra Bild2 = }} De Staat '''Vatikanstad''', och alt just als '''Vatikan''' bezeechent, ass mat 44 [[Ar (Flächemooss)|Hektar]] dee klengste vun der [[UNO]] unerkannten eegestännege [[Staat]] vun der Welt. E läit um Territoire vun der Stad [[Roum]] ([[Italien]]). Zu der Vatikanstad gehéieren de [[Péitersdoum]], d'[[Péitersplaz]], d'[[Sixtinesch Kapell]] souwéi d'Palaisen a Gäert bannent de vatikanesche Maueren. De Staat vun der Vatikanstad ass eng [[absolut Walmonarchie]] mat un der Spëtzt dem [[Poopst]]. Den [[Hellege Stull]] vertrëtt d'Vatikanstad op internationalem Plang. [[Fichier:Chorraum Altar St Peter Rom.jpg|thumb|Péitersdoum Chouer]] [[Fichier:VATIKAN Gare.jpg|thumb|none|380px|D'Gare vum Vatikan]] == Awunner == Vun den 932 Mënschen, déi am Vatikan liewen, hunn der 552 déi vatikanesch Staatsbiergerschaft (dorënner genee 110 Schwäizergardisten – Statsbierger op Zäit – an ongeféier 50 weider Laien). Déi vatikanesch Staatsbiergerschaft gëtt ëmmer just zäitweis an un eng Funktioun gebonne verginn. Si ersetzt ni déi natierlech Staatsbiergerschaft. Se gëtt awer just héije Membere vun der [[Kurie]], de Membere vun der peepstlecher Schwäizergard an och alle Kardineel, déi am Vatikan liewen, zougedeelt an doriwwer eraus all deenen, déi op Sonnererlaabnes vum Poopst op Zäit am Vatikan wunnen. Gutt 40 Prozent vun de Staatsbierger hale sech net am Vatikan oder zu Roum op, et handelt sech dobäi ëm peepstlech Gesanten an [[Nuntius|Nuntien]], déi fir d'Dauer vun hirem Amt och d'vatikanesch Staatsbiergerschaft hunn. Am Vatikan selwer liewe Kardineel, Prelaten a Schwäizergardisten. Vun den 3000 Aarbechter, dorënner haaptsächlech Regierungsmemberen, Zeremoniëmeeschter, Verkeefer, Restaurateuren, Käch, Bürosaarbechter, Drécker, Employéë vun der staatseegener Bank [[Istituto per le Opere di Religione]] („Institut fir d'reliéis Wierker“, och nach ''Vatikanbank''), [[Botzpersonal]], wunnt praktesch keen am Vatikan selwer. D'Salariéë sinn a fënnef Gruppen opgedeelt: * Hauspersonal: Käch, Botzpersonal, Déngschtpersonal, asw. * Geeschtlech: Paschtéier, déi e Groussdeel vun den administrativen a konschthistoreschen Aufgaben iwwerhuelen * Sécherheet: Schwäizergardisten, Gendaarmen, Wiechter vun de Kierchen a Muséeën * Radio a Press: Mataarbechter vum [[L'Osservatore Romano]], dem [[Radio Vatican]] an dem [[Centro Televisivo Vaticano]] * Léierpersonal vun den Universitéiten déi dem Vatikan ugeschloss sinn == Geschicht == Den Amtssëtz vun de Peepst war bis an d'[[14. Joerhonnert]] net de Vatikan, mä de [[Lateran]]palais. „Vatikan“ bezeechent u sech en Hiwwel (''mons vaticanus''), dee riets vum [[Tiber]]ufer läit. Do stoung och an der Antiquitéit den Zirkus vum Keeser [[Nero]], an deem bei Märtyrien an Hiriichtunge vill Chrëschten a Judden hiert Liewe gelooss hunn. Nërdlech vun deem Zirkus war e klenge Kierfecht, op deem den [[Apostel Péiter]] angeeblech begruewe ginn ass. Eng kuerz Zäit duerno ass op där Plaz e Monument gebaut ginn. Am [[4. Joerhonnert]] huet de Keeser [[Konstantin]] ob der selwechter Plaz eng grouss Grafkierch baue gelooss – St. Péiter. De Vatikan ass domat zur zentraler Pilgerplaz vun de Péitersveréierer ginn. Am Joerhonnert duerno si weider Gebaier ob dem Hiwwel entstanen, virun allem sougenannt “scholae” déi Pilger vu verschiddenen Nationalitéiten een Ënnerdaach gebueden hunn, Kapellen a Kierfechter awer och d'Arméi war um Hiwwel vertrueden. Ënner dem [[Leo IV.]] ass Mëtt vum [[9. Joerhonnert]] déi ganz Pilgerplaz befestegt ginn (Leostaat). Mat dem Zerfall vum [[Réimescht Räich|réimesche Räich]] hunn d'Peepst sech ob eng sougenannt “Konstantinesch Schenkung” beruff, no där si déi weltlech Herrschaft iwwer den Territoire ëm Roum hunn, an haten domat d'Basis fir de spéidere Kierchestaat. Am [[15. Joerhonnert]] huet sech d'Konstantinesch Schenkung als Fälschung erausgestallt. === Literatur === * Philippe Levillain & François-Charles Uginet, ''Le Vatican ou les frontières de la grâce'' ; Paräis (Calmann-Lévy), 1984; 266 Säiten. ISBN 2-7021-1225-0 * (Kollektiv; ~17 Auteuren), ''La papauté: pouvoir temporel, pouvoir spirituel'' ; in: ''Géopolitique - Revue de l'Institut international de Géopolitique'', Nr. 58 / Summer 1997; 114 Säiten. * Jean-Michel Meurice, ''Le vrai pouvoir du Vatican - Enquête sur une diplomatie pas comme les autres'' ; Paräis (Albin Michel & ARTE Éditions), 2010; 240 Säiten. == Um Spaweck == {{Commonscat|Vatican City|Vatikanstad}} * [http://www.vaticanstate.va/ Offiziell Säit vum Vatikanstad-Staat] {{Referenzen}} [[Kategorie:Vatikanstad| ]] [[Kategorie:Katholizismus]] [[Kategorie:Weltkulturierwen an Europa]] l12inoq9ozcsz71jmzuba20i2nedrni 2689527 2689320 2026-08-07T08:40:52Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689527 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Status Civitatis Vaticanae<br>Stato della Città del Vaticano<br>État de la cité du Vatican<br>Vatikanstadt | Fändel = Flag of the Vatican City - 2001 version.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vum Vatikan | Wopen = Vatican City CoA.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vum Vatikan | National Devise = | Kaart = Location of the Vatican City in Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Latäin]], [[Italieenesch]] | Haaptstad = Vatikanstad | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Leo XIV.]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 0,44 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 880 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 2272 | Onofhängegkeet = vum Kinnekräich [[Italien]]<br>[[11. Februar]] [[1929]] | Nationalfeierdag = 8. Mee (Wal vum [[Leo XIV.|Poopst Leo XIV.]]) | Nationalhymn = [[Inno e Marcia Pontificale]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.va]] | Telefonsprefix = +379 | Notizen = | Extra Bild = Vatikan Kaart.png | Extra Bild2 = }} De Staat '''Vatikanstad''', och alt just als '''Vatikan''' bezeechent, ass mat 44 [[Ar (Flächemooss)|Hektar]] dee klengste vun der [[UNO]] unerkannten eegestännege [[Staat]] vun der Welt. E läit um Territoire vun der Stad [[Roum]] ([[Italien]]). Zu der Vatikanstad gehéieren de [[Péitersdoum]], d'[[Péitersplaz]], d'[[Sixtinesch Kapell]] souwéi d'Palaisen a Gäert bannent de vatikanesche Maueren. De Staat vun der Vatikanstad ass eng [[absolut Walmonarchie]] mat un der Spëtzt dem [[Poopst]]. Den [[Hellege Stull]] vertrëtt d'Vatikanstad op internationalem Plang. [[Fichier:Chorraum Altar St Peter Rom.jpg|thumb|Péitersdoum Chouer]] [[Fichier:VATIKAN Gare.jpg|thumb|none|380px|D'Gare vum Vatikan]] == Awunner == Vun den 932 Mënschen, déi am Vatikan liewen, hunn der 552 déi vatikanesch Staatsbiergerschaft (dorënner genee 110 Schwäizergardisten – Statsbierger op Zäit – an ongeféier 50 weider Laien). Déi vatikanesch Staatsbiergerschaft gëtt ëmmer just zäitweis an un eng Funktioun gebonne verginn. Si ersetzt ni déi natierlech Staatsbiergerschaft. Se gëtt awer just héije Membere vun der [[Kurie]], de Membere vun der peepstlecher Schwäizergard an och alle Kardineel, déi am Vatikan liewen, zougedeelt an doriwwer eraus all deenen, déi op Sonnererlaabnes vum Poopst op Zäit am Vatikan wunnen. Gutt 40 Prozent vun de Staatsbierger hale sech net am Vatikan oder zu Roum op, et handelt sech dobäi ëm peepstlech Gesanten an [[Nuntius|Nuntien]], déi fir d'Dauer vun hirem Amt och d'vatikanesch Staatsbiergerschaft hunn. Am Vatikan selwer liewe Kardineel, Prelaten a Schwäizergardisten. Vun den 3000 Aarbechter, dorënner haaptsächlech Regierungsmemberen, Zeremoniëmeeschter, Verkeefer, Restaurateuren, Käch, Bürosaarbechter, Drécker, Employéë vun der staatseegener Bank [[Istituto per le Opere di Religione]] („Institut fir d'reliéis Wierker“, och nach ''Vatikanbank''), [[Botzpersonal]], wunnt praktesch keen am Vatikan selwer. D'Salariéë sinn a fënnef Gruppen opgedeelt: * Hauspersonal: Käch, Botzpersonal, Déngschtpersonal, asw. * Geeschtlech: Paschtéier, déi e Groussdeel vun den administrativen a konschthistoreschen Aufgaben iwwerhuelen * Sécherheet: Schwäizergardisten, Gendaarmen, Wiechter vun de Kierchen a Muséeën * Radio a Press: Mataarbechter vum [[L'Osservatore Romano]], dem [[Radio Vatican]] an dem [[Centro Televisivo Vaticano]] * Léierpersonal vun den Universitéiten déi dem Vatikan ugeschloss sinn == Geschicht == Den Amtssëtz vun de Peepst war bis an d'[[14. Joerhonnert]] net de Vatikan, mä de [[Lateran]]palais. „Vatikan“ bezeechent u sech en Hiwwel (''mons vaticanus''), dee riets vum [[Tiber]]ufer läit. Do stoung och an der Antiquitéit den Zirkus vum Keeser [[Nero]], an deem bei Märtyrien an Hiriichtunge vill Chrëschten a Judden hiert Liewe gelooss hunn. Nërdlech vun deem Zirkus war e klenge Kierfecht, op deem den [[Apostel Péiter]] angeeblech begruewe ginn ass. Eng kuerz Zäit duerno ass op där Plaz e Monument gebaut ginn. Am [[4. Joerhonnert]] huet de Keeser [[Konstantin]] ob der selwechter Plaz eng grouss Grafkierch baue gelooss – St. Péiter. De Vatikan ass domat zur zentraler Pilgerplaz vun de Péitersveréierer ginn. Am Joerhonnert duerno si weider Gebaier ob dem Hiwwel entstanen, virun allem sougenannt “scholae” déi Pilger vu verschiddenen Nationalitéiten een Ënnerdaach gebueden hunn, Kapellen a Kierfechter awer och d'Arméi war um Hiwwel vertrueden. Ënner dem [[Leo IV.]] ass Mëtt vum [[9. Joerhonnert]] déi ganz Pilgerplaz befestegt ginn (Leostaat). Mat dem Zerfall vum [[Réimescht Räich|réimesche Räich]] hunn d'Peepst sech ob eng sougenannt “Konstantinesch Schenkung” beruff, no där si déi weltlech Herrschaft iwwer den Territoire ëm Roum hunn, an haten domat d'Basis fir de spéidere Kierchestaat. Am [[15. Joerhonnert]] huet sech d'Konstantinesch Schenkung als Fälschung erausgestallt. === Literatur === * Philippe Levillain & François-Charles Uginet, ''Le Vatican ou les frontières de la grâce'' ; Paräis (Calmann-Lévy), 1984; 266 Säiten. ISBN 2-7021-1225-0 * (Kollektiv; ~17 Auteuren), ''La papauté: pouvoir temporel, pouvoir spirituel'' ; in: ''Géopolitique - Revue de l'Institut international de Géopolitique'', Nr. 58 / Summer 1997; 114 Säiten. * Jean-Michel Meurice, ''Le vrai pouvoir du Vatican - Enquête sur une diplomatie pas comme les autres'' ; Paräis (Albin Michel & ARTE Éditions), 2010; 240 Säiten. == Um Spaweck == {{Commonscat|Vatican City|Vatikanstad}} * [http://www.vaticanstate.va/ Offiziell Säit vum Vatikanstad-Staat] {{Referenzen}} [[Kategorie:Vatikanstad| ]] [[Kategorie:Katholizismus]] [[Kategorie:Weltkulturierwen an Europa]] f9a4t3u2cxbicx8f9rf52nf7ovlkhmy 2689664 2689527 2026-08-07T08:45:27Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689664 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Status Civitatis Vaticanae<br>Stato della Città del Vaticano<br>État de la cité du Vatican<br>Vatikanstadt | Fändel = Flag of the Vatican City - 2001 version.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vum Vatikan | Wopen = Vatican City CoA.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vum Vatikan | National Devise = | Kaart = Location of the Vatican City in Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Latäin]], [[Italieenesch]] | Haaptstad = Vatikanstad | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 0,44 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 880 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 2272 | Onofhängegkeet = vum Kinnekräich [[Italien]]<br>[[11. Februar]] [[1929]] | Nationalfeierdag = 8. Mee (Wal vum [[Leo XIV.|Poopst Leo XIV.]]) | Nationalhymn = [[Inno e Marcia Pontificale]] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.va]] | Telefonsprefix = +379 | Notizen = | Extra Bild = Vatikan Kaart.png | Extra Bild2 = }} De Staat '''Vatikanstad''', och alt just als '''Vatikan''' bezeechent, ass mat 44 [[Ar (Flächemooss)|Hektar]] dee klengste vun der [[UNO]] unerkannten eegestännege [[Staat]] vun der Welt. E läit um Territoire vun der Stad [[Roum]] ([[Italien]]). Zu der Vatikanstad gehéieren de [[Péitersdoum]], d'[[Péitersplaz]], d'[[Sixtinesch Kapell]] souwéi d'Palaisen a Gäert bannent de vatikanesche Maueren. De Staat vun der Vatikanstad ass eng [[absolut Walmonarchie]] mat un der Spëtzt dem [[Poopst]]. Den [[Hellege Stull]] vertrëtt d'Vatikanstad op internationalem Plang. [[Fichier:Chorraum Altar St Peter Rom.jpg|thumb|Péitersdoum Chouer]] [[Fichier:VATIKAN Gare.jpg|thumb|none|380px|D'Gare vum Vatikan]] == Awunner == Vun den 932 Mënschen, déi am Vatikan liewen, hunn der 552 déi vatikanesch Staatsbiergerschaft (dorënner genee 110 Schwäizergardisten – Statsbierger op Zäit – an ongeféier 50 weider Laien). Déi vatikanesch Staatsbiergerschaft gëtt ëmmer just zäitweis an un eng Funktioun gebonne verginn. Si ersetzt ni déi natierlech Staatsbiergerschaft. Se gëtt awer just héije Membere vun der [[Kurie]], de Membere vun der peepstlecher Schwäizergard an och alle Kardineel, déi am Vatikan liewen, zougedeelt an doriwwer eraus all deenen, déi op Sonnererlaabnes vum Poopst op Zäit am Vatikan wunnen. Gutt 40 Prozent vun de Staatsbierger hale sech net am Vatikan oder zu Roum op, et handelt sech dobäi ëm peepstlech Gesanten an [[Nuntius|Nuntien]], déi fir d'Dauer vun hirem Amt och d'vatikanesch Staatsbiergerschaft hunn. Am Vatikan selwer liewe Kardineel, Prelaten a Schwäizergardisten. Vun den 3000 Aarbechter, dorënner haaptsächlech Regierungsmemberen, Zeremoniëmeeschter, Verkeefer, Restaurateuren, Käch, Bürosaarbechter, Drécker, Employéë vun der staatseegener Bank [[Istituto per le Opere di Religione]] („Institut fir d'reliéis Wierker“, och nach ''Vatikanbank''), [[Botzpersonal]], wunnt praktesch keen am Vatikan selwer. D'Salariéë sinn a fënnef Gruppen opgedeelt: * Hauspersonal: Käch, Botzpersonal, Déngschtpersonal, asw. * Geeschtlech: Paschtéier, déi e Groussdeel vun den administrativen a konschthistoreschen Aufgaben iwwerhuelen * Sécherheet: Schwäizergardisten, Gendaarmen, Wiechter vun de Kierchen a Muséeën * Radio a Press: Mataarbechter vum [[L'Osservatore Romano]], dem [[Radio Vatican]] an dem [[Centro Televisivo Vaticano]] * Léierpersonal vun den Universitéiten déi dem Vatikan ugeschloss sinn == Geschicht == Den Amtssëtz vun de Peepst war bis an d'[[14. Joerhonnert]] net de Vatikan, mä de [[Lateran]]palais. „Vatikan“ bezeechent u sech en Hiwwel (''mons vaticanus''), dee riets vum [[Tiber]]ufer läit. Do stoung och an der Antiquitéit den Zirkus vum Keeser [[Nero]], an deem bei Märtyrien an Hiriichtunge vill Chrëschten a Judden hiert Liewe gelooss hunn. Nërdlech vun deem Zirkus war e klenge Kierfecht, op deem den [[Apostel Péiter]] angeeblech begruewe ginn ass. Eng kuerz Zäit duerno ass op där Plaz e Monument gebaut ginn. Am [[4. Joerhonnert]] huet de Keeser [[Konstantin]] ob der selwechter Plaz eng grouss Grafkierch baue gelooss – St. Péiter. De Vatikan ass domat zur zentraler Pilgerplaz vun de Péitersveréierer ginn. Am Joerhonnert duerno si weider Gebaier ob dem Hiwwel entstanen, virun allem sougenannt “scholae” déi Pilger vu verschiddenen Nationalitéiten een Ënnerdaach gebueden hunn, Kapellen a Kierfechter awer och d'Arméi war um Hiwwel vertrueden. Ënner dem [[Leo IV.]] ass Mëtt vum [[9. Joerhonnert]] déi ganz Pilgerplaz befestegt ginn (Leostaat). Mat dem Zerfall vum [[Réimescht Räich|réimesche Räich]] hunn d'Peepst sech ob eng sougenannt “Konstantinesch Schenkung” beruff, no där si déi weltlech Herrschaft iwwer den Territoire ëm Roum hunn, an haten domat d'Basis fir de spéidere Kierchestaat. Am [[15. Joerhonnert]] huet sech d'Konstantinesch Schenkung als Fälschung erausgestallt. === Literatur === * Philippe Levillain & François-Charles Uginet, ''Le Vatican ou les frontières de la grâce'' ; Paräis (Calmann-Lévy), 1984; 266 Säiten. ISBN 2-7021-1225-0 * (Kollektiv; ~17 Auteuren), ''La papauté: pouvoir temporel, pouvoir spirituel'' ; in: ''Géopolitique - Revue de l'Institut international de Géopolitique'', Nr. 58 / Summer 1997; 114 Säiten. * Jean-Michel Meurice, ''Le vrai pouvoir du Vatican - Enquête sur une diplomatie pas comme les autres'' ; Paräis (Albin Michel & ARTE Éditions), 2010; 240 Säiten. == Um Spaweck == {{Commonscat|Vatican City|Vatikanstad}} * [http://www.vaticanstate.va/ Offiziell Säit vum Vatikanstad-Staat] {{Referenzen}} [[Kategorie:Vatikanstad| ]] [[Kategorie:Katholizismus]] [[Kategorie:Weltkulturierwen an Europa]] j39k4hm7xuugy44i4bwcsnn6812ru41 0 20658 2689375 2663501 2026-08-07T08:37:07Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689375 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoUK}} {{Infobox Land | Numm = England | Fändel = Flag of England.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun England | Wopen = Royal arms of England.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun England | National Devise = | Kaart = England in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Cornesch]] | Haaptstad = [[London]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Deel vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 130.395 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 57.106.398 {{small|(2024)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 438 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.uk]] | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''England''' ass en Deel vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. Et ass de meeschtbewunnten (85 % vun der brittescher Bevëlkerung) an aflossräichsten Deel vun de [[Brittesch Inselen|Britteschen Inselen]]. Et grenzt u [[Schottland]] an u [[Wales]]. == Geschicht == Kuckt och: [[Englesch Revolutioun]] == Geographie == De [[Relief (Topographie)|Relief]] vun England besteet am grousse Ganzen aus engem Sedimentsbaseng, deen dem [[Paräis|Paräisser Baseng]] gläicht. Et ass eng Folleg vu [[Leem]]- a [[Kallek]]sloen, déi de Relief vun de Südküste vun England bestëmmt. Fiicht Nidderungen a Kallekplateaue wiessele sech of an doduerch fënnt ee vill géi [[Hank|Häng]]. Zu deene gehéieren am Norde vum Baseng d'<nowiki></nowiki>''Chiltern Hills'' an d'''Cotswold Hills'' där hire Kapp op d'[[Pennines]]kette weist. Déi steet iwwer den zwou groussen Dällte vun de ''Midlands'' a vum ''Cheshire''. De Süde vun England charakteriséiert sech an der Haaptsaach duerch déi sougenannt ''Knäpplächer vu Weald'' eng leemeg Dällt, déi am Süden an am Norden un d'Kallekhiwwele vun den ''Downs'' stéisst. Den Norde besteet aus de grousse Massiver vun de [[Pennines]] an dem [[Cumberland]]. De Cumberlandmassiv huet seng héchst Plaz um [[Scafell]] mat 978 m an ass staark vun Erosioune markéiert. E gëtt och nach d'Land vun de Séie genannt. D'[[Pennines]] sinn al Kallekplateaue mat enger Duerchschnëttshéicht vun 800 m. De Südweste besteet och aus net grad sou héijen ale Massiver, dem ''Devon'' an dem ''Cornwall''. {{Struktur vun der englescher Verwaltungsandeelung (zanter 1995)}} {{Traditionell Grofschafte vun England}} {{Zeremoniell Grofschafte vun England}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:England| ]] 591vs33risusap7eiqx53k5js2ct1b3 2689564 2689375 2026-08-07T08:42:49Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689564 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoUK}} {{Infobox Land | Numm = England | Fändel = Flag of England.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun England | Wopen = Royal arms of England.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun England | National Devise = | Kaart = England in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Cornesch]] | Haaptstad = [[London]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Deel vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 130.395 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 57.106.398 {{small|(2024)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 438 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.uk]] | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''England''' ass en Deel vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. Et ass de meeschtbewunnten (85 % vun der brittescher Bevëlkerung) an aflossräichsten Deel vun de [[Brittesch Inselen|Britteschen Inselen]]. Et grenzt u [[Schottland]] an u [[Wales]]. == Geschicht == Kuckt och: [[Englesch Revolutioun]] == Geographie == De [[Relief (Topographie)|Relief]] vun England besteet am grousse Ganzen aus engem Sedimentsbaseng, deen dem [[Paräis|Paräisser Baseng]] gläicht. Et ass eng Folleg vu [[Leem]]- a [[Kallek]]sloen, déi de Relief vun de Südküste vun England bestëmmt. Fiicht Nidderungen a Kallekplateaue wiessele sech of an doduerch fënnt ee vill géi [[Hank|Häng]]. Zu deene gehéieren am Norde vum Baseng d'<nowiki></nowiki>''Chiltern Hills'' an d'''Cotswold Hills'' där hire Kapp op d'[[Pennines]]kette weist. Déi steet iwwer den zwou groussen Dällte vun de ''Midlands'' a vum ''Cheshire''. De Süde vun England charakteriséiert sech an der Haaptsaach duerch déi sougenannt ''Knäpplächer vu Weald'' eng leemeg Dällt, déi am Süden an am Norden un d'Kallekhiwwele vun den ''Downs'' stéisst. Den Norde besteet aus de grousse Massiver vun de [[Pennines]] an dem [[Cumberland]]. De Cumberlandmassiv huet seng héchst Plaz um [[Scafell]] mat 978 m an ass staark vun Erosioune markéiert. E gëtt och nach d'Land vun de Séie genannt. D'[[Pennines]] sinn al Kallekplateaue mat enger Duerchschnëttshéicht vun 800 m. De Südweste besteet och aus net grad sou héijen ale Massiver, dem ''Devon'' an dem ''Cornwall''. {{Struktur vun der englescher Verwaltungsandeelung (zanter 1995)}} {{Traditionell Grofschafte vun England}} {{Zeremoniell Grofschafte vun England}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:England| ]] p9jaci5dhwpeofrjzamqum1l6mym9bo 0 20903 2689440 2634432 2026-08-07T08:38:43Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689440 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ <br> Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa {{small| (Dhivehi)}}<br> Republik Malediven | Fändel = Flag of Maldives.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Malediven | Wopen = Emblem of Maldives.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun de Malediven | National Devise = | Kaart = Maldives in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Dhivehi]] | Haaptstad = [[Malé]] | Haaptstad Awunner = 153 904 | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|04|10|28|N|73|30|34|O}} | Staatsform = Presidentschaftsrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mohamed Muizzu]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 298 | Fläch Plaz = 186 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 531 000 | Bevëlkerung Plaz = 166 | Bevëlkerungsdicht = 1719 | Onofhängegkeet = 26. Juli 1965 vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Gavmii mi ekuverikan matii tibegen kuriime salaam]] | Wärung = [[Rufiyaa]] (MVR) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.mv]] | Telefonsprefix = +960 | Notizen = | Extra Bild = Malé op de Malediven.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Republik Malediven''' ass en Inselstaat am Südweste vu [[Sri Lanka]] am [[Indeschen Ozean]]. Se besteet aus 1.190 [[Koralleninsel]]en, vun deenen der 202 bewunnt sinn, déi sech iwwer 820 Kilometer vun [[Norden]] no [[Süden]] an 130 Kilometer vun [[Osten]] no [[Westen]] zéien. Dat Ganz stellt en [[Archipel]] duer vu 26 méi groussen [[Atoll]]en. D'Haaptstad [[Malé]] mat 75.000 Awunner, ass an der Mëtt vun enger Atollketten. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Malediven| ]] [[Kategorie:Asien]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] 13oeadd3r8eymxmda0f4ba0w1imdjm9 2689604 2689440 2026-08-07T08:43:54Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689604 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ <br> Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa {{small| (Dhivehi)}}<br> Republik Malediven | Fändel = Flag of Maldives.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Malediven | Wopen = Emblem of Maldives.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun de Malediven | National Devise = | Kaart = Maldives in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Dhivehi]] | Haaptstad = [[Malé]] | Haaptstad Awunner = 153 904 | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|04|10|28|N|73|30|34|O}} | Staatsform = Presidentschaftsrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 298 | Fläch Plaz = 186 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 531 000 | Bevëlkerung Plaz = 166 | Bevëlkerungsdicht = 1719 | Onofhängegkeet = 26. Juli 1965 vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Gavmii mi ekuverikan matii tibegen kuriime salaam]] | Wärung = [[Rufiyaa]] (MVR) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.mv]] | Telefonsprefix = +960 | Notizen = | Extra Bild = Malé op de Malediven.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Republik Malediven''' ass en Inselstaat am Südweste vu [[Sri Lanka]] am [[Indeschen Ozean]]. Se besteet aus 1.190 [[Koralleninsel]]en, vun deenen der 202 bewunnt sinn, déi sech iwwer 820 Kilometer vun [[Norden]] no [[Süden]] an 130 Kilometer vun [[Osten]] no [[Westen]] zéien. Dat Ganz stellt en [[Archipel]] duer vu 26 méi groussen [[Atoll]]en. D'Haaptstad [[Malé]] mat 75.000 Awunner, ass an der Mëtt vun enger Atollketten. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Malediven| ]] [[Kategorie:Asien]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] pmjremwkvpamzaitihrqxqhccdzx6ce 2689764 2689604 2026-08-07T08:50:00Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689764 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ <br> Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa {{small| (Dhivehi)}}<br> Republik Malediven | Fändel = Flag of Maldives.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Malediven | Wopen = Emblem of Maldives.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun de Malediven | National Devise = | Kaart = Maldives in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Dhivehi]] | Haaptstad = [[Malé]] | Haaptstad Awunner = 153 904 | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|04|10|28|N|73|30|34|O}} | Staatsform = Presidentschaftsrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 298 | Fläch Plaz = 186 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 531 000 | Bevëlkerung Plaz = 166 | Bevëlkerungsdicht = 1719 | Onofhängegkeet = 26. Juli 1965 vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Gavmii mi ekuverikan matii tibegen kuriime salaam]] | Wärung = [[Rufiyaa]] (MVR) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.mv]] | Telefonsprefix = +960 | Notizen = | Extra Bild = Malé op de Malediven.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Republik Malediven''' ass en Inselstaat am Südweste vu [[Sri Lanka]] am [[Indeschen Ozean]]. Se besteet aus 1.190 [[Koralleninsel]]en, vun deenen der 202 bewunnt sinn, déi sech iwwer 820 Kilometer vun [[Norden]] no [[Süden]] an 130 Kilometer vun [[Osten]] no [[Westen]] zéien. Dat Ganz stellt en [[Archipel]] duer vu 26 méi groussen [[Atoll]]en. D'Haaptstad [[Malé]] mat 75.000 Awunner, ass an der Mëtt vun enger Atollketten. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Malediven| ]] [[Kategorie:Asien]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] jwj5aa0kve60szx7avfq4th7861shx3 0 21115 2689484 2540465 2026-08-07T08:39:48Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689484 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = المملكة العربية السعودية<br>''al-Mamlaka al-‘Arabiyya as-Su'ūdiyya''<br>Saudi-Arabien | Fändel = Flag of Saudi Arabia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Saudi-Arabien | Wopen =Emblem of Saudi Arabia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Saudi-Arabien | National Devise = | Kaart = Saudi Arabia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Riad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Salman ibn Abd al-Aziz]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 2.240.000 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 26.417.599 {{small|(2004)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Währung = | Zäitzon = | Internet TLD = [[.sa]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Saudi-Arabien''' ({{ArS|المملكة العربية السعودية}}) ass eng absolut [[Monarchie]] am [[Noen Osten]]. Saudi-Arabien läit op der [[Arabesch Hallefinsel|arabescher Hallefinsel]] a grenzt un den [[Irak]], [[Jordanien]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Katar]], [[Bahrain]], d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]], de [[Jemen]], d'[[Rout Mier]] an de [[Persesche Golf]]. Bekannt ass d'Land fir seng restriktiv Gesetzer, säi wirtschaftleche Wuelstand, de Räichtum vum Staat an déi enorm Buedemschätz. Militäresch zielt d'Land zu de modernsten a stäerksten an der Regioun, obwuel d'Arméi eigentlech relativ kleng ass. [[Freideg]] ass e komplette Roudag a [[Samschdeg|samschdes]] ass deelweis Roudag. Déi [[islamesch Zäitrechnung]] gëtt ugewannt. ([[Moundkalenner]]) == Geographie == D'[[Arabesch Hallefinsel]] besteet gréisstendeels aus engem groussen [[Héichland]]. Am Westen huet de Plateau e géie Randofbroch, dee parallel zur Küst vum [[Rout Mier|Roude Mier]] verleeft. Am Nordweste gëtt et praktesch keng Küst. Déi héchst Bierger leien am Südwesten am [[Asir]], wou och den héchste Punkt, de Bierg [[Dschabal Saura]] mat 3.133 m Héicht läit. Am Oste fält d'Héichland bis bei d'Waasser vum [[Persesche Golf]] of, deem seng Küst mat lauter Dëmpelen a Salzfläche bedeckt ass. D'Héichland ass gréisstendeels mat [[Sand]][[wüst]] a mat e puer Gebidder vun natierlechem vulkanesche Gestengs bedeckt. E breet Wüsteband, "dat eidelt Véirel" [[Rub al-Chali]], erstreckt sech iwwer de ganze Süde vum Land. == Um Spaweck == {{Commonscat|Saudi Arabia|Saudi-Arabien}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun OPEC}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Saudi-Arabien| ]] [[Kategorie:OPEC]] 13j5npoyjvo2s07kzjo45x6gnwbru80 2689634 2689484 2026-08-07T08:44:41Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689634 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = المملكة العربية السعودية<br>''al-Mamlaka al-‘Arabiyya as-Su'ūdiyya''<br>Saudi-Arabien | Fändel = Flag of Saudi Arabia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Saudi-Arabien | Wopen =Emblem of Saudi Arabia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Saudi-Arabien | National Devise = | Kaart = Saudi Arabia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Riad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 2.240.000 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 26.417.599 {{small|(2004)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Währung = | Zäitzon = | Internet TLD = [[.sa]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Saudi-Arabien''' ({{ArS|المملكة العربية السعودية}}) ass eng absolut [[Monarchie]] am [[Noen Osten]]. Saudi-Arabien läit op der [[Arabesch Hallefinsel|arabescher Hallefinsel]] a grenzt un den [[Irak]], [[Jordanien]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Katar]], [[Bahrain]], d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]], de [[Jemen]], d'[[Rout Mier]] an de [[Persesche Golf]]. Bekannt ass d'Land fir seng restriktiv Gesetzer, säi wirtschaftleche Wuelstand, de Räichtum vum Staat an déi enorm Buedemschätz. Militäresch zielt d'Land zu de modernsten a stäerksten an der Regioun, obwuel d'Arméi eigentlech relativ kleng ass. [[Freideg]] ass e komplette Roudag a [[Samschdeg|samschdes]] ass deelweis Roudag. Déi [[islamesch Zäitrechnung]] gëtt ugewannt. ([[Moundkalenner]]) == Geographie == D'[[Arabesch Hallefinsel]] besteet gréisstendeels aus engem groussen [[Héichland]]. Am Westen huet de Plateau e géie Randofbroch, dee parallel zur Küst vum [[Rout Mier|Roude Mier]] verleeft. Am Nordweste gëtt et praktesch keng Küst. Déi héchst Bierger leien am Südwesten am [[Asir]], wou och den héchste Punkt, de Bierg [[Dschabal Saura]] mat 3.133 m Héicht läit. Am Oste fält d'Héichland bis bei d'Waasser vum [[Persesche Golf]] of, deem seng Küst mat lauter Dëmpelen a Salzfläche bedeckt ass. D'Héichland ass gréisstendeels mat [[Sand]][[wüst]] a mat e puer Gebidder vun natierlechem vulkanesche Gestengs bedeckt. E breet Wüsteband, "dat eidelt Véirel" [[Rub al-Chali]], erstreckt sech iwwer de ganze Süde vum Land. == Um Spaweck == {{Commonscat|Saudi Arabia|Saudi-Arabien}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun OPEC}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Saudi-Arabien| ]] [[Kategorie:OPEC]] 3impzvfc6w1anghavyc4jfnltj1uf9m 0 21259 2689405 2667227 2026-08-07T08:37:51Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689405 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية العراقية <br>'''al-Dschumhūriyya al-Irāqiyya''' (arab.)<br>کۆماری عێراق<br>Republik Irak | Fändel = Flag of Iraq.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Irak | Wopen = Iraq-COA.png | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Irak | National Devise = | Kaart = Iraq in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] - [[Kurdesch]] | Haaptstad = [[Bagdad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Abdul Latif Raschid]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Mohammed Shia' al-Sudani]] | Total Fläch = 438.317 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 43.000.000 <small>(2023)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[3. Oktober]] [[1932]] | Nationalfeierdag = [[14. Juli]] | Nationalhymn = Mautini | Währung = [[Irakeschen Dinar]] (IQD) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.iq]] | Telefonsprefix = +964 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Irak''' ass e Staat am Weste vun [[Asien]]. E grenzt u [[Kuwait]], [[Saudi-Arabien]], [[Jordanien]], [[Syrien]], d'[[Tierkei]], den [[Iran]] an de [[Persesche Golf]] an ëmfaasst dobäi dee gréissten Deel vum "Zweestroumland" [[Mesopotamien]] tëscht dem [[Euphrat]] an dem [[Tigris]], an deem déi fréist Héichkulturen am westlechen Deel vun Asien entstane sinn, souwéi Deeler vun den ugrenzende Bierg- a Wüsteregiounen. E gëtt zu de [[Maschrek]]staate gezielt. Den Irak ass zanter dem [[Irakkrich]] 2003 ënner militärescher Occupatioun duerch Truppe vun enger internationaler Koalitioun an ass fir de Moment nëmmen als [[Souveränitéit|deelsouverän]] ze betruechten. D'Zeréckkommen zu gefestegte staatleche Strukturen ass nach net duerchgoend verwierklecht. == Geographie == == Populatioun a Relioun == Den Irak huet no eegenen Donnéeën ongeféier 26 Mio. Awunner. Déi zentral Provënze Bagdad a Babylon sinn am dichtste bewunnt. Ongeféier 75-80 % vun der Populatioun sinn [[Araber]], 15-20 % si [[Kurden]], an déi lescht 5 % sinn ënner anerem [[Turkmenen]], [[Chaldo-Assyrer]], [[Yeziden]], [[Armeenier]] a Sabäer. Iwwer 97 % vun der Populatioun ass mosleemesch. Dovu si ronn 60 % [[Schiitten]] a 35 % [[Sunitten]]. E groussen Deel vun de Kurde sinn och sunittesch. Da liewen am Irak nach schätzungsweis 50.000 bis 60.000 [[Yeziden]]. Nieft de béiden Haaptrichtunge vum Islam hu sech eng ganz Rei alorientalesch Reliounen erhalen, wéi z.&nbsp;B. d'[[Jesiden]] an d'[[Mandäer]]. Et gëtt Membere vum orientalesch-chrëschtleche Glawen:[[Chaldäesch-Kathoulesch Kierch]], [[Assyresch Kierch aus dem Osten]], Al-Apostoulesch Kierch aus dem Osten, [[Gregorianer]], [[Réimesch- Kathoulesch Kierch|réimesch]] a [[Syresch-Kathoulesch Kierch|syresch]] [[Katholizismus|Katholicken]], armeenesch [[Chrëschten]], [[Syresch-Orthodox Kierch vun Antiochien|Aalsyresch-Orthodox]] asw. (am Ganzen 2 % vun der Gesamtpopulatioun). Am Irak liewen ausserdeem nach no de Verdreiwungen a Massemorden ë.&nbsp;a. am Kader vun der "[[Anfal]]-Campagne" nach schätzungsweis 2.500 [[Judd]]en an am Südosten 20.000 - 50.000 [[Marsch-Araber]]. == Geschicht == === 20. Joerhonnert === === Saddam Hussein === === Invasioun vun den USA an Alliéierten === == Kuckt och == * [[Saddam Hussein]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun OPEC}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Irak| ]] [[Kategorie:OPEC]] 3av13jc3x3bhd3p5wwnfpye3gqt5du9 2689585 2689405 2026-08-07T08:43:22Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689585 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية العراقية <br>'''al-Dschumhūriyya al-Irāqiyya''' (arab.)<br>کۆماری عێراق<br>Republik Irak | Fändel = Flag of Iraq.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Irak | Wopen = Iraq-COA.png | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Irak | National Devise = | Kaart = Iraq in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] - [[Kurdesch]] | Haaptstad = [[Bagdad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Mohammed Shia' al-Sudani]] | Total Fläch = 438.317 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 43.000.000 <small>(2023)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[3. Oktober]] [[1932]] | Nationalfeierdag = [[14. Juli]] | Nationalhymn = Mautini | Währung = [[Irakeschen Dinar]] (IQD) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.iq]] | Telefonsprefix = +964 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Irak''' ass e Staat am Weste vun [[Asien]]. E grenzt u [[Kuwait]], [[Saudi-Arabien]], [[Jordanien]], [[Syrien]], d'[[Tierkei]], den [[Iran]] an de [[Persesche Golf]] an ëmfaasst dobäi dee gréissten Deel vum "Zweestroumland" [[Mesopotamien]] tëscht dem [[Euphrat]] an dem [[Tigris]], an deem déi fréist Héichkulturen am westlechen Deel vun Asien entstane sinn, souwéi Deeler vun den ugrenzende Bierg- a Wüsteregiounen. E gëtt zu de [[Maschrek]]staate gezielt. Den Irak ass zanter dem [[Irakkrich]] 2003 ënner militärescher Occupatioun duerch Truppe vun enger internationaler Koalitioun an ass fir de Moment nëmmen als [[Souveränitéit|deelsouverän]] ze betruechten. D'Zeréckkommen zu gefestegte staatleche Strukturen ass nach net duerchgoend verwierklecht. == Geographie == == Populatioun a Relioun == Den Irak huet no eegenen Donnéeën ongeféier 26 Mio. Awunner. Déi zentral Provënze Bagdad a Babylon sinn am dichtste bewunnt. Ongeféier 75-80 % vun der Populatioun sinn [[Araber]], 15-20 % si [[Kurden]], an déi lescht 5 % sinn ënner anerem [[Turkmenen]], [[Chaldo-Assyrer]], [[Yeziden]], [[Armeenier]] a Sabäer. Iwwer 97 % vun der Populatioun ass mosleemesch. Dovu si ronn 60 % [[Schiitten]] a 35 % [[Sunitten]]. E groussen Deel vun de Kurde sinn och sunittesch. Da liewen am Irak nach schätzungsweis 50.000 bis 60.000 [[Yeziden]]. Nieft de béiden Haaptrichtunge vum Islam hu sech eng ganz Rei alorientalesch Reliounen erhalen, wéi z.&nbsp;B. d'[[Jesiden]] an d'[[Mandäer]]. Et gëtt Membere vum orientalesch-chrëschtleche Glawen:[[Chaldäesch-Kathoulesch Kierch]], [[Assyresch Kierch aus dem Osten]], Al-Apostoulesch Kierch aus dem Osten, [[Gregorianer]], [[Réimesch- Kathoulesch Kierch|réimesch]] a [[Syresch-Kathoulesch Kierch|syresch]] [[Katholizismus|Katholicken]], armeenesch [[Chrëschten]], [[Syresch-Orthodox Kierch vun Antiochien|Aalsyresch-Orthodox]] asw. (am Ganzen 2 % vun der Gesamtpopulatioun). Am Irak liewen ausserdeem nach no de Verdreiwungen a Massemorden ë.&nbsp;a. am Kader vun der "[[Anfal]]-Campagne" nach schätzungsweis 2.500 [[Judd]]en an am Südosten 20.000 - 50.000 [[Marsch-Araber]]. == Geschicht == === 20. Joerhonnert === === Saddam Hussein === === Invasioun vun den USA an Alliéierten === == Kuckt och == * [[Saddam Hussein]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun OPEC}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Irak| ]] [[Kategorie:OPEC]] bjwydc1x5kltg8byrhfsaoz1btscsa9 2689728 2689585 2026-08-07T08:49:07Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689728 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية العراقية <br>'''al-Dschumhūriyya al-Irāqiyya''' (arab.)<br>کۆماری عێراق<br>Republik Irak | Fändel = Flag of Iraq.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Irak | Wopen = Iraq-COA.png | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Irak | National Devise = | Kaart = Iraq in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] - [[Kurdesch]] | Haaptstad = [[Bagdad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Mohammed Shia' al-Sudani]] | Total Fläch = 438.317 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 43.000.000 <small>(2023)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[3. Oktober]] [[1932]] | Nationalfeierdag = [[14. Juli]] | Nationalhymn = Mautini | Währung = [[Irakeschen Dinar]] (IQD) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.iq]] | Telefonsprefix = +964 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Irak''' ass e Staat am Weste vun [[Asien]]. E grenzt u [[Kuwait]], [[Saudi-Arabien]], [[Jordanien]], [[Syrien]], d'[[Tierkei]], den [[Iran]] an de [[Persesche Golf]] an ëmfaasst dobäi dee gréissten Deel vum "Zweestroumland" [[Mesopotamien]] tëscht dem [[Euphrat]] an dem [[Tigris]], an deem déi fréist Héichkulturen am westlechen Deel vun Asien entstane sinn, souwéi Deeler vun den ugrenzende Bierg- a Wüsteregiounen. E gëtt zu de [[Maschrek]]staate gezielt. Den Irak ass zanter dem [[Irakkrich]] 2003 ënner militärescher Occupatioun duerch Truppe vun enger internationaler Koalitioun an ass fir de Moment nëmmen als [[Souveränitéit|deelsouverän]] ze betruechten. D'Zeréckkommen zu gefestegte staatleche Strukturen ass nach net duerchgoend verwierklecht. == Geographie == == Populatioun a Relioun == Den Irak huet no eegenen Donnéeën ongeféier 26 Mio. Awunner. Déi zentral Provënze Bagdad a Babylon sinn am dichtste bewunnt. Ongeféier 75-80 % vun der Populatioun sinn [[Araber]], 15-20 % si [[Kurden]], an déi lescht 5 % sinn ënner anerem [[Turkmenen]], [[Chaldo-Assyrer]], [[Yeziden]], [[Armeenier]] a Sabäer. Iwwer 97 % vun der Populatioun ass mosleemesch. Dovu si ronn 60 % [[Schiitten]] a 35 % [[Sunitten]]. E groussen Deel vun de Kurde sinn och sunittesch. Da liewen am Irak nach schätzungsweis 50.000 bis 60.000 [[Yeziden]]. Nieft de béiden Haaptrichtunge vum Islam hu sech eng ganz Rei alorientalesch Reliounen erhalen, wéi z.&nbsp;B. d'[[Jesiden]] an d'[[Mandäer]]. Et gëtt Membere vum orientalesch-chrëschtleche Glawen:[[Chaldäesch-Kathoulesch Kierch]], [[Assyresch Kierch aus dem Osten]], Al-Apostoulesch Kierch aus dem Osten, [[Gregorianer]], [[Réimesch- Kathoulesch Kierch|réimesch]] a [[Syresch-Kathoulesch Kierch|syresch]] [[Katholizismus|Katholicken]], armeenesch [[Chrëschten]], [[Syresch-Orthodox Kierch vun Antiochien|Aalsyresch-Orthodox]] asw. (am Ganzen 2 % vun der Gesamtpopulatioun). Am Irak liewen ausserdeem nach no de Verdreiwungen a Massemorden ë.&nbsp;a. am Kader vun der "[[Anfal]]-Campagne" nach schätzungsweis 2.500 [[Judd]]en an am Südosten 20.000 - 50.000 [[Marsch-Araber]]. == Geschicht == === 20. Joerhonnert === === Saddam Hussein === === Invasioun vun den USA an Alliéierten === == Kuckt och == * [[Saddam Hussein]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun OPEC}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Irak| ]] [[Kategorie:OPEC]] mav9lrembq01tdve7xuz9be5h8cvn6h 2689872 2689728 2026-08-07T08:53:47Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689872 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية العراقية <br>'''al-Dschumhūriyya al-Irāqiyya''' (arab.)<br>کۆماری عێراق<br>Republik Irak | Fändel = Flag of Iraq.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Irak | Wopen = Iraq-COA.png | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Irak | National Devise = | Kaart = Iraq in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] - [[Kurdesch]] | Haaptstad = [[Bagdad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 438.317 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 43.000.000 <small>(2023)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[3. Oktober]] [[1932]] | Nationalfeierdag = [[14. Juli]] | Nationalhymn = Mautini | Währung = [[Irakeschen Dinar]] (IQD) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.iq]] | Telefonsprefix = +964 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Irak''' ass e Staat am Weste vun [[Asien]]. E grenzt u [[Kuwait]], [[Saudi-Arabien]], [[Jordanien]], [[Syrien]], d'[[Tierkei]], den [[Iran]] an de [[Persesche Golf]] an ëmfaasst dobäi dee gréissten Deel vum "Zweestroumland" [[Mesopotamien]] tëscht dem [[Euphrat]] an dem [[Tigris]], an deem déi fréist Héichkulturen am westlechen Deel vun Asien entstane sinn, souwéi Deeler vun den ugrenzende Bierg- a Wüsteregiounen. E gëtt zu de [[Maschrek]]staate gezielt. Den Irak ass zanter dem [[Irakkrich]] 2003 ënner militärescher Occupatioun duerch Truppe vun enger internationaler Koalitioun an ass fir de Moment nëmmen als [[Souveränitéit|deelsouverän]] ze betruechten. D'Zeréckkommen zu gefestegte staatleche Strukturen ass nach net duerchgoend verwierklecht. == Geographie == == Populatioun a Relioun == Den Irak huet no eegenen Donnéeën ongeféier 26 Mio. Awunner. Déi zentral Provënze Bagdad a Babylon sinn am dichtste bewunnt. Ongeféier 75-80 % vun der Populatioun sinn [[Araber]], 15-20 % si [[Kurden]], an déi lescht 5 % sinn ënner anerem [[Turkmenen]], [[Chaldo-Assyrer]], [[Yeziden]], [[Armeenier]] a Sabäer. Iwwer 97 % vun der Populatioun ass mosleemesch. Dovu si ronn 60 % [[Schiitten]] a 35 % [[Sunitten]]. E groussen Deel vun de Kurde sinn och sunittesch. Da liewen am Irak nach schätzungsweis 50.000 bis 60.000 [[Yeziden]]. Nieft de béiden Haaptrichtunge vum Islam hu sech eng ganz Rei alorientalesch Reliounen erhalen, wéi z.&nbsp;B. d'[[Jesiden]] an d'[[Mandäer]]. Et gëtt Membere vum orientalesch-chrëschtleche Glawen:[[Chaldäesch-Kathoulesch Kierch]], [[Assyresch Kierch aus dem Osten]], Al-Apostoulesch Kierch aus dem Osten, [[Gregorianer]], [[Réimesch- Kathoulesch Kierch|réimesch]] a [[Syresch-Kathoulesch Kierch|syresch]] [[Katholizismus|Katholicken]], armeenesch [[Chrëschten]], [[Syresch-Orthodox Kierch vun Antiochien|Aalsyresch-Orthodox]] asw. (am Ganzen 2 % vun der Gesamtpopulatioun). Am Irak liewen ausserdeem nach no de Verdreiwungen a Massemorden ë.&nbsp;a. am Kader vun der "[[Anfal]]-Campagne" nach schätzungsweis 2.500 [[Judd]]en an am Südosten 20.000 - 50.000 [[Marsch-Araber]]. == Geschicht == === 20. Joerhonnert === === Saddam Hussein === === Invasioun vun den USA an Alliéierten === == Kuckt och == * [[Saddam Hussein]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun OPEC}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Irak| ]] [[Kategorie:OPEC]] mr86kyttfe0yet11p4bf2fwr8o1jplh 0 21305 2689406 2668156 2026-08-07T08:37:53Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689406 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = جمهوری اسلامی ایران <br>Jomhûri-ye Eslâmî-ye Îrân<br>Islamesch Republik Iran | Fändel = Flag of Iran.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Iran | Wopen = Coat of arms of Iran.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Iran | National Devise = | Kaart = Iran in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Persesch]] | Haaptstad = [[Teheran]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Islamesch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Modschtaba Chamenei]] | Regierungschef Titel = President | Regierungschef = [[Massud Peseschkian]] | Total Fläch = 1.648.195 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 92.417.700 (2025) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 56,75 | Onofhängegkeet = [[21. Mäerz]] [[1935]] | Nationalfeierdag = [[11. Februar]] | Nationalhymn = [[Ey Iran]] | Wärung = [[Iranesche Rial|Rial]] (IRR) | Zäitzon = +3:30 | Internet TLD = [[.ir]] | Telefonsprefix = +98 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Iran''' ([[persesch]] ايران, offiziell '''Islamesch Republik Iran'''), ass en [[Islam|islamesch]] markéierte Staat am Weste vun [[Asien]], a läit tëscht [[Arabesch Hallefinsel|Arabien]] an [[Afghanistan]]. Mat geschaten 92,418 Milliounen Awunner^{(Stand: 2025)} ass den Iran op der Positioun 17 vun de bevëlkerungsräichste Staate vun der Welt<ref>{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries|Titel=Total Population by Country 2025|Gekuckt=2025-07-11|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref>. == Numm vum Land == Zanter fréister Zäit gouf d'Land vu senger Populatioun als ''Iran'' (eng Ofkierzung vum mëttelperseschen ''Eran Schahr'') bezeechent. Déi aliranesch Form vun dësem Numm, ''Aryānām Xšaθra'', bedeit „Land vun den [[Arier]]“. Déi bis an d'[[20. Joerhonnert]] gebräichlech Bezeechnung „'''''Persien'''''“ geet op d'Zäit vun den [[Achämeniden]] zeréck, déi am [[6. Joerhonnert v. Chr.]] en éischt [[Persescht Räich]] geschaf haten. Dat Kärgebitt, déi haiteg Provënz [[Fars]] ëm [[Shiraz]], gouf vun de Griiche ''Persis'' genannt. Vun hir leet sech och den Numm ''[[Farsi]]'' („Perser“) fir déi persesch Sprooch a fir déi ethnesch Perser ([[Farsen]]) of. De geographesche Begrëff ''Iran'' bezitt sech op dat ganzt [[iranescht Héichland]], iwwer de Staat Iran eraus, also och op Regioune vun Nopeschlänner. == Geographie == Den Iran grenzt u 7 Staaten an 2 Mierer: am Osten an Nordosten un den [[Irak]] (Grenzlängt 1.458&nbsp;km), d'[[Tierkei]] an den [[Aserbaidjan]] (allebéid ongeféier 500&nbsp;km), un [[Armenien]] (35&nbsp;km) an un d'[[Kaspescht Mier]] (500&nbsp;km), am Osten a Südosten un [[Turkmenistan]] (zirka 1.000&nbsp;km), [[Afghanistan]] (936&nbsp;km) a [[Pakistan]] (Provënz [[Belutschistan (Pakistan)|Belutschistan]], 909&nbsp;km) souwéi un de [[Golf vum Oman]] an de [[Persesche Golf]], zwéin Ausleefer vum [[Indeschen Ozean]]. Déi iranesch Grenzprovënz op der pakistanescher Grenz heescht och [[Belutschistan]]. Den haitegen Iran huet an der Antiquitéit a bis ongeféier 1950 [[Persien]] geheescht. Et ass e charakteristesch Gebiergsland, wat d'Klima – ofgesi vun de Wüsten – och fir d'Europäer relativ erdréiglech mécht. Geologesch gëtt d'Land duerch e puer, bal parallel Ost-West orientéiert Gebiergsketten, déi an den [[Zagros]]- a [[Kuhrud]]-Bierger e puermol iwwer 4.000 m héich sinn, gegliddert. === Klima === {{Kapitel Info feelt}} === Vegetatioun === == Populatioun == D'Populatioun am Iran louch 2025 bei geschaten 92,418 Milliounen. Déi gréisst ethnesch Gruppe sinn d'[[Perser (Vollek)|Perser]] an d'[[Aserbaidjan]]er. Ongeféier 79&nbsp;% vun der Bevëlkerung gehéieren zu enger indoeuropäescher ethnesch-linguistescher Grupp. D'Perser maachen 61&nbsp;% vun der Bevëlkerung aus, hannendru kommen d'[[Kurden]] (10&nbsp;%), d'[[Luri|Luren]] (6&nbsp;%) an d'[[Belutschen]] (2&nbsp;%). Aner Ethnië maachen déi reschtlech 21&nbsp;% aus, dorënner d'Aserbaidjaner (16&nbsp;%), d'[[Araber]] (2&nbsp;%), d'[[Turkomanen]] (2&nbsp;%), souwéi d'Armeenier, d'Assyrer an d'Georgier.<ref name=":0">{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries/iran|Titel=Iran Population 2025|Gekuckt=2025-07-11|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref> Den Iran huet eng vun de gréisste Flüchtlingspopulatiounen op der Welt, mat iwwer enger Millioun Flüchtlingen, haaptsächlech aus dem Irak an aus Afghanistan. En huet och eng grouss [[Diaspora]], well iwwer 5 Millioune Iraner no der iranescher Revolutioun vun 1979 an aner Länner ausgewandert sinn. De gréissten Deel (89&nbsp;%) vun der Bevëlkerung am Iran ass [[Schiitten|schiittesch]], 10&nbsp;% ass [[Sunitten|sunittesch]] an de Rescht (1&nbsp;%) gehéiert zum [[Chrëschtentum]], [[Zoroastrismus]], [[Baha'i]] an zum [[Juddentum]]. De Juddentum huet eng ganz laang Geschicht am Land, obwuel no der Revolutioun an der Grënnung vun Israel eppes manner wéi 9.000 Judden am Land bliwwe sinn. Mat 250.000 bis 370.000 Unhänger sinn d'Chrëschten déi gréisst Minoritéitsrelioun am Land, woubäi déi meescht Chrëschten armeenesch Originnen hunn.<ref name=":0" /> Zu de gréisste Stied zielen: {| class="wikitable" |+Populatioun 2025<ref name=":0" /> |style="text-align:left" |[[Teheran]] |align=right|7.153.309 |- |style="text-align:left" |[[Maschhad]] |style="text-align:right" |2.307.177 |- |style="text-align:left" |[[Isfahan]] |style="text-align:right" |1.547.164 |- |style="text-align:left" |[[Karadsch]] |style="text-align:right" |1.448.075 |- |style="text-align:left" |[[Täbris]] |style="text-align:right" |1.424.641 |- |style="text-align:left" |[[Schiraz]] |style="text-align:right" |1.249.942 |- |style="text-align:left" |[[Qom]] |style="text-align:right" |900.000 |- |style="text-align:left" |[[Ahwas]] |style="text-align:right" |841.145 |- |style="text-align:left" |Bezierk [[Pasargad]] |style="text-align:right" |787.878 |- |style="text-align:left" |[[Kermānschāh (Stad)|Kermānschāh]] |style="text-align:right" |766.706 |} === Sproochen === Zu de Sproochen, déi am Iran geschwat ginn, gehéieren ë.a.: [[Persesch]] (offiziell), [[Aserbaidjanesch]]-tierkesch an tierkesch Dialekter, [[Kurdesch]], [[Gilaki]] a [[Masanderanesch]], Luri, [[Belutschesch]] an [[Arabesch]]. === Relioun === Den [[Imamiten|zwielefer-schiitteschen]] [[Islam]] ass d'[[Staatsrelioun]]. 98 % vun der Populatioun si [[Moslem|Moslemen]]. Donieft gëtt et [[Orientchrëschten]], deenen hir Zuel awer no der Revolutioun staark zeréckgaangen ass. Haut gëtt et der wuel nach ongeféier 280.000. Zu 90 % sinn Unhänger vun der [[Armeenesch Apostoulesch Kierch|armeenesch-apostoulescher Kierch]], 20.000 bis maximal 40.000 [[Assyresch Kierch aus dem Osten|assyresch Chrëschten]], ongeféier 3.000 [[Chaldäer]] an e puer Protestanten. [[Judd|Judde]] gëtt et jee no Schätzung 11.000 bis 30.000, woubäi déi meescht Estimatioune vun 20.000 ausginn, donieft 33.000 [[Zoroastrismus|Parsen]] an e puer Dausend [[Mandäer]]. Déi ongeféier 300.000 am Iran als [[Ketzer|ketzeresch]] bezeechent an entrecht [[Baha'i]], deenen hir Relioun am 19. Joerhonnert am Iran entstanen ass, ginn net toleréiert, wat bluddeg [[Progrom|Progromer]] an Hiriichtunge mat sech bréngt. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == === "Revolutiounsgarden" === {{Kapitel Info feelt}} === Militär === D'iranesch Arméie sinn nach ëmmer an enger Opbauphas, an där d'Land versicht, d'Verloschter vum [[éischte Golfkrich]] auszegläichen. US-Schätzunge ginn dervun aus, datt den [[Irak]] an den aacht Krichsjoer tëscht 20 a 40 % vun der iranescher Militärcapacitéit vernicht huet, souwuel Zaldote wéi och Material. Wat d'Mannstärkt betrëfft, ass den Erëmopbau zum groussen Deel ofgeschloss, änlech däerft et och fir déi buedemgebonne Waffesystemer gëllen, bei deenen et dem Land haut virun allem ëm d'Moderniséierung a manner ëm zueleméisseg Oprëschtung geet. Nach net ausgeglach sinn d'Materialverloschter um Niveau vun der Loftwaff, an a méi héijer Mooss bei de groussen Iwwerwaasser-Unitéite vun der Marinn. Op dësen Niveauen ass den Iran fir e Land vu senger Gréisst ënnerbewaffnet. Nieft de Krichsverloschter si virun allem d'Export-Restriktioune vu ville Staaten de Grond fir deen Zoustand. E groussen Deel vun de Waffesystemer staamt aus US-Waffenhëllefen an a rezenter Zäit aus Waffegeschäfter mat [[Russland]] a mat der [[China|Volleksrepublik China]]. == Rechtssystem == No der islamescher Revolutioun ass d'islamescht Recht, d'[[Scharia]], als Gesetz erëm agefouert ginn. Well d'Scharia ni richteg mat Succès codifizéiert gouf, ënnerläit d'Rechtsfleeg an d'Weiderentwécklung vun der islamescher Jurisprudenz an enger Aart ''[[Case law]]''-System. Vum Standpunkt vun der [[Gewaltentrennung]] aus huet sech d'Aktivitéit vum éischten ieweschte Riichter no der Chalkali Revolutioun katastrophal ausgewierkt. Bis haut gëtt et keng Gewaltentrennung am Iran, den ieweschte geeschtleche Féierer huet wäitreechend Befugnisser. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun OPEC}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Iran]] [[Kategorie:OPEC]] 0a5x9x9twt9wu92vriju0i2sqr2ik9r 2689586 2689406 2026-08-07T08:43:24Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689586 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = جمهوری اسلامی ایران <br>Jomhûri-ye Eslâmî-ye Îrân<br>Islamesch Republik Iran | Fändel = Flag of Iran.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Iran | Wopen = Coat of arms of Iran.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Iran | National Devise = | Kaart = Iran in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Persesch]] | Haaptstad = [[Teheran]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Islamesch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = President | Regierungschef = [[Massud Peseschkian]] | Total Fläch = 1.648.195 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 92.417.700 (2025) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 56,75 | Onofhängegkeet = [[21. Mäerz]] [[1935]] | Nationalfeierdag = [[11. Februar]] | Nationalhymn = [[Ey Iran]] | Wärung = [[Iranesche Rial|Rial]] (IRR) | Zäitzon = +3:30 | Internet TLD = [[.ir]] | Telefonsprefix = +98 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Iran''' ([[persesch]] ايران, offiziell '''Islamesch Republik Iran'''), ass en [[Islam|islamesch]] markéierte Staat am Weste vun [[Asien]], a läit tëscht [[Arabesch Hallefinsel|Arabien]] an [[Afghanistan]]. Mat geschaten 92,418 Milliounen Awunner^{(Stand: 2025)} ass den Iran op der Positioun 17 vun de bevëlkerungsräichste Staate vun der Welt<ref>{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries|Titel=Total Population by Country 2025|Gekuckt=2025-07-11|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref>. == Numm vum Land == Zanter fréister Zäit gouf d'Land vu senger Populatioun als ''Iran'' (eng Ofkierzung vum mëttelperseschen ''Eran Schahr'') bezeechent. Déi aliranesch Form vun dësem Numm, ''Aryānām Xšaθra'', bedeit „Land vun den [[Arier]]“. Déi bis an d'[[20. Joerhonnert]] gebräichlech Bezeechnung „'''''Persien'''''“ geet op d'Zäit vun den [[Achämeniden]] zeréck, déi am [[6. Joerhonnert v. Chr.]] en éischt [[Persescht Räich]] geschaf haten. Dat Kärgebitt, déi haiteg Provënz [[Fars]] ëm [[Shiraz]], gouf vun de Griiche ''Persis'' genannt. Vun hir leet sech och den Numm ''[[Farsi]]'' („Perser“) fir déi persesch Sprooch a fir déi ethnesch Perser ([[Farsen]]) of. De geographesche Begrëff ''Iran'' bezitt sech op dat ganzt [[iranescht Héichland]], iwwer de Staat Iran eraus, also och op Regioune vun Nopeschlänner. == Geographie == Den Iran grenzt u 7 Staaten an 2 Mierer: am Osten an Nordosten un den [[Irak]] (Grenzlängt 1.458&nbsp;km), d'[[Tierkei]] an den [[Aserbaidjan]] (allebéid ongeféier 500&nbsp;km), un [[Armenien]] (35&nbsp;km) an un d'[[Kaspescht Mier]] (500&nbsp;km), am Osten a Südosten un [[Turkmenistan]] (zirka 1.000&nbsp;km), [[Afghanistan]] (936&nbsp;km) a [[Pakistan]] (Provënz [[Belutschistan (Pakistan)|Belutschistan]], 909&nbsp;km) souwéi un de [[Golf vum Oman]] an de [[Persesche Golf]], zwéin Ausleefer vum [[Indeschen Ozean]]. Déi iranesch Grenzprovënz op der pakistanescher Grenz heescht och [[Belutschistan]]. Den haitegen Iran huet an der Antiquitéit a bis ongeféier 1950 [[Persien]] geheescht. Et ass e charakteristesch Gebiergsland, wat d'Klima – ofgesi vun de Wüsten – och fir d'Europäer relativ erdréiglech mécht. Geologesch gëtt d'Land duerch e puer, bal parallel Ost-West orientéiert Gebiergsketten, déi an den [[Zagros]]- a [[Kuhrud]]-Bierger e puermol iwwer 4.000 m héich sinn, gegliddert. === Klima === {{Kapitel Info feelt}} === Vegetatioun === == Populatioun == D'Populatioun am Iran louch 2025 bei geschaten 92,418 Milliounen. Déi gréisst ethnesch Gruppe sinn d'[[Perser (Vollek)|Perser]] an d'[[Aserbaidjan]]er. Ongeféier 79&nbsp;% vun der Bevëlkerung gehéieren zu enger indoeuropäescher ethnesch-linguistescher Grupp. D'Perser maachen 61&nbsp;% vun der Bevëlkerung aus, hannendru kommen d'[[Kurden]] (10&nbsp;%), d'[[Luri|Luren]] (6&nbsp;%) an d'[[Belutschen]] (2&nbsp;%). Aner Ethnië maachen déi reschtlech 21&nbsp;% aus, dorënner d'Aserbaidjaner (16&nbsp;%), d'[[Araber]] (2&nbsp;%), d'[[Turkomanen]] (2&nbsp;%), souwéi d'Armeenier, d'Assyrer an d'Georgier.<ref name=":0">{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries/iran|Titel=Iran Population 2025|Gekuckt=2025-07-11|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref> Den Iran huet eng vun de gréisste Flüchtlingspopulatiounen op der Welt, mat iwwer enger Millioun Flüchtlingen, haaptsächlech aus dem Irak an aus Afghanistan. En huet och eng grouss [[Diaspora]], well iwwer 5 Millioune Iraner no der iranescher Revolutioun vun 1979 an aner Länner ausgewandert sinn. De gréissten Deel (89&nbsp;%) vun der Bevëlkerung am Iran ass [[Schiitten|schiittesch]], 10&nbsp;% ass [[Sunitten|sunittesch]] an de Rescht (1&nbsp;%) gehéiert zum [[Chrëschtentum]], [[Zoroastrismus]], [[Baha'i]] an zum [[Juddentum]]. De Juddentum huet eng ganz laang Geschicht am Land, obwuel no der Revolutioun an der Grënnung vun Israel eppes manner wéi 9.000 Judden am Land bliwwe sinn. Mat 250.000 bis 370.000 Unhänger sinn d'Chrëschten déi gréisst Minoritéitsrelioun am Land, woubäi déi meescht Chrëschten armeenesch Originnen hunn.<ref name=":0" /> Zu de gréisste Stied zielen: {| class="wikitable" |+Populatioun 2025<ref name=":0" /> |style="text-align:left" |[[Teheran]] |align=right|7.153.309 |- |style="text-align:left" |[[Maschhad]] |style="text-align:right" |2.307.177 |- |style="text-align:left" |[[Isfahan]] |style="text-align:right" |1.547.164 |- |style="text-align:left" |[[Karadsch]] |style="text-align:right" |1.448.075 |- |style="text-align:left" |[[Täbris]] |style="text-align:right" |1.424.641 |- |style="text-align:left" |[[Schiraz]] |style="text-align:right" |1.249.942 |- |style="text-align:left" |[[Qom]] |style="text-align:right" |900.000 |- |style="text-align:left" |[[Ahwas]] |style="text-align:right" |841.145 |- |style="text-align:left" |Bezierk [[Pasargad]] |style="text-align:right" |787.878 |- |style="text-align:left" |[[Kermānschāh (Stad)|Kermānschāh]] |style="text-align:right" |766.706 |} === Sproochen === Zu de Sproochen, déi am Iran geschwat ginn, gehéieren ë.a.: [[Persesch]] (offiziell), [[Aserbaidjanesch]]-tierkesch an tierkesch Dialekter, [[Kurdesch]], [[Gilaki]] a [[Masanderanesch]], Luri, [[Belutschesch]] an [[Arabesch]]. === Relioun === Den [[Imamiten|zwielefer-schiitteschen]] [[Islam]] ass d'[[Staatsrelioun]]. 98 % vun der Populatioun si [[Moslem|Moslemen]]. Donieft gëtt et [[Orientchrëschten]], deenen hir Zuel awer no der Revolutioun staark zeréckgaangen ass. Haut gëtt et der wuel nach ongeféier 280.000. Zu 90 % sinn Unhänger vun der [[Armeenesch Apostoulesch Kierch|armeenesch-apostoulescher Kierch]], 20.000 bis maximal 40.000 [[Assyresch Kierch aus dem Osten|assyresch Chrëschten]], ongeféier 3.000 [[Chaldäer]] an e puer Protestanten. [[Judd|Judde]] gëtt et jee no Schätzung 11.000 bis 30.000, woubäi déi meescht Estimatioune vun 20.000 ausginn, donieft 33.000 [[Zoroastrismus|Parsen]] an e puer Dausend [[Mandäer]]. Déi ongeféier 300.000 am Iran als [[Ketzer|ketzeresch]] bezeechent an entrecht [[Baha'i]], deenen hir Relioun am 19. Joerhonnert am Iran entstanen ass, ginn net toleréiert, wat bluddeg [[Progrom|Progromer]] an Hiriichtunge mat sech bréngt. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == === "Revolutiounsgarden" === {{Kapitel Info feelt}} === Militär === D'iranesch Arméie sinn nach ëmmer an enger Opbauphas, an där d'Land versicht, d'Verloschter vum [[éischte Golfkrich]] auszegläichen. US-Schätzunge ginn dervun aus, datt den [[Irak]] an den aacht Krichsjoer tëscht 20 a 40 % vun der iranescher Militärcapacitéit vernicht huet, souwuel Zaldote wéi och Material. Wat d'Mannstärkt betrëfft, ass den Erëmopbau zum groussen Deel ofgeschloss, änlech däerft et och fir déi buedemgebonne Waffesystemer gëllen, bei deenen et dem Land haut virun allem ëm d'Moderniséierung a manner ëm zueleméisseg Oprëschtung geet. Nach net ausgeglach sinn d'Materialverloschter um Niveau vun der Loftwaff, an a méi héijer Mooss bei de groussen Iwwerwaasser-Unitéite vun der Marinn. Op dësen Niveauen ass den Iran fir e Land vu senger Gréisst ënnerbewaffnet. Nieft de Krichsverloschter si virun allem d'Export-Restriktioune vu ville Staaten de Grond fir deen Zoustand. E groussen Deel vun de Waffesystemer staamt aus US-Waffenhëllefen an a rezenter Zäit aus Waffegeschäfter mat [[Russland]] a mat der [[China|Volleksrepublik China]]. == Rechtssystem == No der islamescher Revolutioun ass d'islamescht Recht, d'[[Scharia]], als Gesetz erëm agefouert ginn. Well d'Scharia ni richteg mat Succès codifizéiert gouf, ënnerläit d'Rechtsfleeg an d'Weiderentwécklung vun der islamescher Jurisprudenz an enger Aart ''[[Case law]]''-System. Vum Standpunkt vun der [[Gewaltentrennung]] aus huet sech d'Aktivitéit vum éischten ieweschte Riichter no der Chalkali Revolutioun katastrophal ausgewierkt. Bis haut gëtt et keng Gewaltentrennung am Iran, den ieweschte geeschtleche Féierer huet wäitreechend Befugnisser. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun OPEC}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Iran]] [[Kategorie:OPEC]] r4gusi4coio9mw8jsa5wlzdu0b2bvmo 2689729 2689586 2026-08-07T08:49:09Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689729 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = جمهوری اسلامی ایران <br>Jomhûri-ye Eslâmî-ye Îrân<br>Islamesch Republik Iran | Fändel = Flag of Iran.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Iran | Wopen = Coat of arms of Iran.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Iran | National Devise = | Kaart = Iran in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Persesch]] | Haaptstad = [[Teheran]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Islamesch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Massud Peseschkian]] | Total Fläch = 1.648.195 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 92.417.700 (2025) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 56,75 | Onofhängegkeet = [[21. Mäerz]] [[1935]] | Nationalfeierdag = [[11. Februar]] | Nationalhymn = [[Ey Iran]] | Wärung = [[Iranesche Rial|Rial]] (IRR) | Zäitzon = +3:30 | Internet TLD = [[.ir]] | Telefonsprefix = +98 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Iran''' ([[persesch]] ايران, offiziell '''Islamesch Republik Iran'''), ass en [[Islam|islamesch]] markéierte Staat am Weste vun [[Asien]], a läit tëscht [[Arabesch Hallefinsel|Arabien]] an [[Afghanistan]]. Mat geschaten 92,418 Milliounen Awunner^{(Stand: 2025)} ass den Iran op der Positioun 17 vun de bevëlkerungsräichste Staate vun der Welt<ref>{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries|Titel=Total Population by Country 2025|Gekuckt=2025-07-11|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref>. == Numm vum Land == Zanter fréister Zäit gouf d'Land vu senger Populatioun als ''Iran'' (eng Ofkierzung vum mëttelperseschen ''Eran Schahr'') bezeechent. Déi aliranesch Form vun dësem Numm, ''Aryānām Xšaθra'', bedeit „Land vun den [[Arier]]“. Déi bis an d'[[20. Joerhonnert]] gebräichlech Bezeechnung „'''''Persien'''''“ geet op d'Zäit vun den [[Achämeniden]] zeréck, déi am [[6. Joerhonnert v. Chr.]] en éischt [[Persescht Räich]] geschaf haten. Dat Kärgebitt, déi haiteg Provënz [[Fars]] ëm [[Shiraz]], gouf vun de Griiche ''Persis'' genannt. Vun hir leet sech och den Numm ''[[Farsi]]'' („Perser“) fir déi persesch Sprooch a fir déi ethnesch Perser ([[Farsen]]) of. De geographesche Begrëff ''Iran'' bezitt sech op dat ganzt [[iranescht Héichland]], iwwer de Staat Iran eraus, also och op Regioune vun Nopeschlänner. == Geographie == Den Iran grenzt u 7 Staaten an 2 Mierer: am Osten an Nordosten un den [[Irak]] (Grenzlängt 1.458&nbsp;km), d'[[Tierkei]] an den [[Aserbaidjan]] (allebéid ongeféier 500&nbsp;km), un [[Armenien]] (35&nbsp;km) an un d'[[Kaspescht Mier]] (500&nbsp;km), am Osten a Südosten un [[Turkmenistan]] (zirka 1.000&nbsp;km), [[Afghanistan]] (936&nbsp;km) a [[Pakistan]] (Provënz [[Belutschistan (Pakistan)|Belutschistan]], 909&nbsp;km) souwéi un de [[Golf vum Oman]] an de [[Persesche Golf]], zwéin Ausleefer vum [[Indeschen Ozean]]. Déi iranesch Grenzprovënz op der pakistanescher Grenz heescht och [[Belutschistan]]. Den haitegen Iran huet an der Antiquitéit a bis ongeféier 1950 [[Persien]] geheescht. Et ass e charakteristesch Gebiergsland, wat d'Klima – ofgesi vun de Wüsten – och fir d'Europäer relativ erdréiglech mécht. Geologesch gëtt d'Land duerch e puer, bal parallel Ost-West orientéiert Gebiergsketten, déi an den [[Zagros]]- a [[Kuhrud]]-Bierger e puermol iwwer 4.000 m héich sinn, gegliddert. === Klima === {{Kapitel Info feelt}} === Vegetatioun === == Populatioun == D'Populatioun am Iran louch 2025 bei geschaten 92,418 Milliounen. Déi gréisst ethnesch Gruppe sinn d'[[Perser (Vollek)|Perser]] an d'[[Aserbaidjan]]er. Ongeféier 79&nbsp;% vun der Bevëlkerung gehéieren zu enger indoeuropäescher ethnesch-linguistescher Grupp. D'Perser maachen 61&nbsp;% vun der Bevëlkerung aus, hannendru kommen d'[[Kurden]] (10&nbsp;%), d'[[Luri|Luren]] (6&nbsp;%) an d'[[Belutschen]] (2&nbsp;%). Aner Ethnië maachen déi reschtlech 21&nbsp;% aus, dorënner d'Aserbaidjaner (16&nbsp;%), d'[[Araber]] (2&nbsp;%), d'[[Turkomanen]] (2&nbsp;%), souwéi d'Armeenier, d'Assyrer an d'Georgier.<ref name=":0">{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries/iran|Titel=Iran Population 2025|Gekuckt=2025-07-11|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref> Den Iran huet eng vun de gréisste Flüchtlingspopulatiounen op der Welt, mat iwwer enger Millioun Flüchtlingen, haaptsächlech aus dem Irak an aus Afghanistan. En huet och eng grouss [[Diaspora]], well iwwer 5 Millioune Iraner no der iranescher Revolutioun vun 1979 an aner Länner ausgewandert sinn. De gréissten Deel (89&nbsp;%) vun der Bevëlkerung am Iran ass [[Schiitten|schiittesch]], 10&nbsp;% ass [[Sunitten|sunittesch]] an de Rescht (1&nbsp;%) gehéiert zum [[Chrëschtentum]], [[Zoroastrismus]], [[Baha'i]] an zum [[Juddentum]]. De Juddentum huet eng ganz laang Geschicht am Land, obwuel no der Revolutioun an der Grënnung vun Israel eppes manner wéi 9.000 Judden am Land bliwwe sinn. Mat 250.000 bis 370.000 Unhänger sinn d'Chrëschten déi gréisst Minoritéitsrelioun am Land, woubäi déi meescht Chrëschten armeenesch Originnen hunn.<ref name=":0" /> Zu de gréisste Stied zielen: {| class="wikitable" |+Populatioun 2025<ref name=":0" /> |style="text-align:left" |[[Teheran]] |align=right|7.153.309 |- |style="text-align:left" |[[Maschhad]] |style="text-align:right" |2.307.177 |- |style="text-align:left" |[[Isfahan]] |style="text-align:right" |1.547.164 |- |style="text-align:left" |[[Karadsch]] |style="text-align:right" |1.448.075 |- |style="text-align:left" |[[Täbris]] |style="text-align:right" |1.424.641 |- |style="text-align:left" |[[Schiraz]] |style="text-align:right" |1.249.942 |- |style="text-align:left" |[[Qom]] |style="text-align:right" |900.000 |- |style="text-align:left" |[[Ahwas]] |style="text-align:right" |841.145 |- |style="text-align:left" |Bezierk [[Pasargad]] |style="text-align:right" |787.878 |- |style="text-align:left" |[[Kermānschāh (Stad)|Kermānschāh]] |style="text-align:right" |766.706 |} === Sproochen === Zu de Sproochen, déi am Iran geschwat ginn, gehéieren ë.a.: [[Persesch]] (offiziell), [[Aserbaidjanesch]]-tierkesch an tierkesch Dialekter, [[Kurdesch]], [[Gilaki]] a [[Masanderanesch]], Luri, [[Belutschesch]] an [[Arabesch]]. === Relioun === Den [[Imamiten|zwielefer-schiitteschen]] [[Islam]] ass d'[[Staatsrelioun]]. 98 % vun der Populatioun si [[Moslem|Moslemen]]. Donieft gëtt et [[Orientchrëschten]], deenen hir Zuel awer no der Revolutioun staark zeréckgaangen ass. Haut gëtt et der wuel nach ongeféier 280.000. Zu 90 % sinn Unhänger vun der [[Armeenesch Apostoulesch Kierch|armeenesch-apostoulescher Kierch]], 20.000 bis maximal 40.000 [[Assyresch Kierch aus dem Osten|assyresch Chrëschten]], ongeféier 3.000 [[Chaldäer]] an e puer Protestanten. [[Judd|Judde]] gëtt et jee no Schätzung 11.000 bis 30.000, woubäi déi meescht Estimatioune vun 20.000 ausginn, donieft 33.000 [[Zoroastrismus|Parsen]] an e puer Dausend [[Mandäer]]. Déi ongeféier 300.000 am Iran als [[Ketzer|ketzeresch]] bezeechent an entrecht [[Baha'i]], deenen hir Relioun am 19. Joerhonnert am Iran entstanen ass, ginn net toleréiert, wat bluddeg [[Progrom|Progromer]] an Hiriichtunge mat sech bréngt. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == === "Revolutiounsgarden" === {{Kapitel Info feelt}} === Militär === D'iranesch Arméie sinn nach ëmmer an enger Opbauphas, an där d'Land versicht, d'Verloschter vum [[éischte Golfkrich]] auszegläichen. US-Schätzunge ginn dervun aus, datt den [[Irak]] an den aacht Krichsjoer tëscht 20 a 40 % vun der iranescher Militärcapacitéit vernicht huet, souwuel Zaldote wéi och Material. Wat d'Mannstärkt betrëfft, ass den Erëmopbau zum groussen Deel ofgeschloss, änlech däerft et och fir déi buedemgebonne Waffesystemer gëllen, bei deenen et dem Land haut virun allem ëm d'Moderniséierung a manner ëm zueleméisseg Oprëschtung geet. Nach net ausgeglach sinn d'Materialverloschter um Niveau vun der Loftwaff, an a méi héijer Mooss bei de groussen Iwwerwaasser-Unitéite vun der Marinn. Op dësen Niveauen ass den Iran fir e Land vu senger Gréisst ënnerbewaffnet. Nieft de Krichsverloschter si virun allem d'Export-Restriktioune vu ville Staaten de Grond fir deen Zoustand. E groussen Deel vun de Waffesystemer staamt aus US-Waffenhëllefen an a rezenter Zäit aus Waffegeschäfter mat [[Russland]] a mat der [[China|Volleksrepublik China]]. == Rechtssystem == No der islamescher Revolutioun ass d'islamescht Recht, d'[[Scharia]], als Gesetz erëm agefouert ginn. Well d'Scharia ni richteg mat Succès codifizéiert gouf, ënnerläit d'Rechtsfleeg an d'Weiderentwécklung vun der islamescher Jurisprudenz an enger Aart ''[[Case law]]''-System. Vum Standpunkt vun der [[Gewaltentrennung]] aus huet sech d'Aktivitéit vum éischten ieweschte Riichter no der Chalkali Revolutioun katastrophal ausgewierkt. Bis haut gëtt et keng Gewaltentrennung am Iran, den ieweschte geeschtleche Féierer huet wäitreechend Befugnisser. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun OPEC}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Iran]] [[Kategorie:OPEC]] lumkpn4umqfxurqoba0mzgnoby55dov 2689873 2689729 2026-08-07T08:53:48Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689873 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = جمهوری اسلامی ایران <br>Jomhûri-ye Eslâmî-ye Îrân<br>Islamesch Republik Iran | Fändel = Flag of Iran.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Iran | Wopen = Coat of arms of Iran.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Iran | National Devise = | Kaart = Iran in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Persesch]] | Haaptstad = [[Teheran]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Islamesch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 1.648.195 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 92.417.700 (2025) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 56,75 | Onofhängegkeet = [[21. Mäerz]] [[1935]] | Nationalfeierdag = [[11. Februar]] | Nationalhymn = [[Ey Iran]] | Wärung = [[Iranesche Rial|Rial]] (IRR) | Zäitzon = +3:30 | Internet TLD = [[.ir]] | Telefonsprefix = +98 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Iran''' ([[persesch]] ايران, offiziell '''Islamesch Republik Iran'''), ass en [[Islam|islamesch]] markéierte Staat am Weste vun [[Asien]], a läit tëscht [[Arabesch Hallefinsel|Arabien]] an [[Afghanistan]]. Mat geschaten 92,418 Milliounen Awunner^{(Stand: 2025)} ass den Iran op der Positioun 17 vun de bevëlkerungsräichste Staate vun der Welt<ref>{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries|Titel=Total Population by Country 2025|Gekuckt=2025-07-11|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref>. == Numm vum Land == Zanter fréister Zäit gouf d'Land vu senger Populatioun als ''Iran'' (eng Ofkierzung vum mëttelperseschen ''Eran Schahr'') bezeechent. Déi aliranesch Form vun dësem Numm, ''Aryānām Xšaθra'', bedeit „Land vun den [[Arier]]“. Déi bis an d'[[20. Joerhonnert]] gebräichlech Bezeechnung „'''''Persien'''''“ geet op d'Zäit vun den [[Achämeniden]] zeréck, déi am [[6. Joerhonnert v. Chr.]] en éischt [[Persescht Räich]] geschaf haten. Dat Kärgebitt, déi haiteg Provënz [[Fars]] ëm [[Shiraz]], gouf vun de Griiche ''Persis'' genannt. Vun hir leet sech och den Numm ''[[Farsi]]'' („Perser“) fir déi persesch Sprooch a fir déi ethnesch Perser ([[Farsen]]) of. De geographesche Begrëff ''Iran'' bezitt sech op dat ganzt [[iranescht Héichland]], iwwer de Staat Iran eraus, also och op Regioune vun Nopeschlänner. == Geographie == Den Iran grenzt u 7 Staaten an 2 Mierer: am Osten an Nordosten un den [[Irak]] (Grenzlängt 1.458&nbsp;km), d'[[Tierkei]] an den [[Aserbaidjan]] (allebéid ongeféier 500&nbsp;km), un [[Armenien]] (35&nbsp;km) an un d'[[Kaspescht Mier]] (500&nbsp;km), am Osten a Südosten un [[Turkmenistan]] (zirka 1.000&nbsp;km), [[Afghanistan]] (936&nbsp;km) a [[Pakistan]] (Provënz [[Belutschistan (Pakistan)|Belutschistan]], 909&nbsp;km) souwéi un de [[Golf vum Oman]] an de [[Persesche Golf]], zwéin Ausleefer vum [[Indeschen Ozean]]. Déi iranesch Grenzprovënz op der pakistanescher Grenz heescht och [[Belutschistan]]. Den haitegen Iran huet an der Antiquitéit a bis ongeféier 1950 [[Persien]] geheescht. Et ass e charakteristesch Gebiergsland, wat d'Klima – ofgesi vun de Wüsten – och fir d'Europäer relativ erdréiglech mécht. Geologesch gëtt d'Land duerch e puer, bal parallel Ost-West orientéiert Gebiergsketten, déi an den [[Zagros]]- a [[Kuhrud]]-Bierger e puermol iwwer 4.000 m héich sinn, gegliddert. === Klima === {{Kapitel Info feelt}} === Vegetatioun === == Populatioun == D'Populatioun am Iran louch 2025 bei geschaten 92,418 Milliounen. Déi gréisst ethnesch Gruppe sinn d'[[Perser (Vollek)|Perser]] an d'[[Aserbaidjan]]er. Ongeféier 79&nbsp;% vun der Bevëlkerung gehéieren zu enger indoeuropäescher ethnesch-linguistescher Grupp. D'Perser maachen 61&nbsp;% vun der Bevëlkerung aus, hannendru kommen d'[[Kurden]] (10&nbsp;%), d'[[Luri|Luren]] (6&nbsp;%) an d'[[Belutschen]] (2&nbsp;%). Aner Ethnië maachen déi reschtlech 21&nbsp;% aus, dorënner d'Aserbaidjaner (16&nbsp;%), d'[[Araber]] (2&nbsp;%), d'[[Turkomanen]] (2&nbsp;%), souwéi d'Armeenier, d'Assyrer an d'Georgier.<ref name=":0">{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries/iran|Titel=Iran Population 2025|Gekuckt=2025-07-11|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref> Den Iran huet eng vun de gréisste Flüchtlingspopulatiounen op der Welt, mat iwwer enger Millioun Flüchtlingen, haaptsächlech aus dem Irak an aus Afghanistan. En huet och eng grouss [[Diaspora]], well iwwer 5 Millioune Iraner no der iranescher Revolutioun vun 1979 an aner Länner ausgewandert sinn. De gréissten Deel (89&nbsp;%) vun der Bevëlkerung am Iran ass [[Schiitten|schiittesch]], 10&nbsp;% ass [[Sunitten|sunittesch]] an de Rescht (1&nbsp;%) gehéiert zum [[Chrëschtentum]], [[Zoroastrismus]], [[Baha'i]] an zum [[Juddentum]]. De Juddentum huet eng ganz laang Geschicht am Land, obwuel no der Revolutioun an der Grënnung vun Israel eppes manner wéi 9.000 Judden am Land bliwwe sinn. Mat 250.000 bis 370.000 Unhänger sinn d'Chrëschten déi gréisst Minoritéitsrelioun am Land, woubäi déi meescht Chrëschten armeenesch Originnen hunn.<ref name=":0" /> Zu de gréisste Stied zielen: {| class="wikitable" |+Populatioun 2025<ref name=":0" /> |style="text-align:left" |[[Teheran]] |align=right|7.153.309 |- |style="text-align:left" |[[Maschhad]] |style="text-align:right" |2.307.177 |- |style="text-align:left" |[[Isfahan]] |style="text-align:right" |1.547.164 |- |style="text-align:left" |[[Karadsch]] |style="text-align:right" |1.448.075 |- |style="text-align:left" |[[Täbris]] |style="text-align:right" |1.424.641 |- |style="text-align:left" |[[Schiraz]] |style="text-align:right" |1.249.942 |- |style="text-align:left" |[[Qom]] |style="text-align:right" |900.000 |- |style="text-align:left" |[[Ahwas]] |style="text-align:right" |841.145 |- |style="text-align:left" |Bezierk [[Pasargad]] |style="text-align:right" |787.878 |- |style="text-align:left" |[[Kermānschāh (Stad)|Kermānschāh]] |style="text-align:right" |766.706 |} === Sproochen === Zu de Sproochen, déi am Iran geschwat ginn, gehéieren ë.a.: [[Persesch]] (offiziell), [[Aserbaidjanesch]]-tierkesch an tierkesch Dialekter, [[Kurdesch]], [[Gilaki]] a [[Masanderanesch]], Luri, [[Belutschesch]] an [[Arabesch]]. === Relioun === Den [[Imamiten|zwielefer-schiitteschen]] [[Islam]] ass d'[[Staatsrelioun]]. 98 % vun der Populatioun si [[Moslem|Moslemen]]. Donieft gëtt et [[Orientchrëschten]], deenen hir Zuel awer no der Revolutioun staark zeréckgaangen ass. Haut gëtt et der wuel nach ongeféier 280.000. Zu 90 % sinn Unhänger vun der [[Armeenesch Apostoulesch Kierch|armeenesch-apostoulescher Kierch]], 20.000 bis maximal 40.000 [[Assyresch Kierch aus dem Osten|assyresch Chrëschten]], ongeféier 3.000 [[Chaldäer]] an e puer Protestanten. [[Judd|Judde]] gëtt et jee no Schätzung 11.000 bis 30.000, woubäi déi meescht Estimatioune vun 20.000 ausginn, donieft 33.000 [[Zoroastrismus|Parsen]] an e puer Dausend [[Mandäer]]. Déi ongeféier 300.000 am Iran als [[Ketzer|ketzeresch]] bezeechent an entrecht [[Baha'i]], deenen hir Relioun am 19. Joerhonnert am Iran entstanen ass, ginn net toleréiert, wat bluddeg [[Progrom|Progromer]] an Hiriichtunge mat sech bréngt. == Geschicht == {{Kapitel Info feelt}} == Politik == === "Revolutiounsgarden" === {{Kapitel Info feelt}} === Militär === D'iranesch Arméie sinn nach ëmmer an enger Opbauphas, an där d'Land versicht, d'Verloschter vum [[éischte Golfkrich]] auszegläichen. US-Schätzunge ginn dervun aus, datt den [[Irak]] an den aacht Krichsjoer tëscht 20 a 40 % vun der iranescher Militärcapacitéit vernicht huet, souwuel Zaldote wéi och Material. Wat d'Mannstärkt betrëfft, ass den Erëmopbau zum groussen Deel ofgeschloss, änlech däerft et och fir déi buedemgebonne Waffesystemer gëllen, bei deenen et dem Land haut virun allem ëm d'Moderniséierung a manner ëm zueleméisseg Oprëschtung geet. Nach net ausgeglach sinn d'Materialverloschter um Niveau vun der Loftwaff, an a méi héijer Mooss bei de groussen Iwwerwaasser-Unitéite vun der Marinn. Op dësen Niveauen ass den Iran fir e Land vu senger Gréisst ënnerbewaffnet. Nieft de Krichsverloschter si virun allem d'Export-Restriktioune vu ville Staaten de Grond fir deen Zoustand. E groussen Deel vun de Waffesystemer staamt aus US-Waffenhëllefen an a rezenter Zäit aus Waffegeschäfter mat [[Russland]] a mat der [[China|Volleksrepublik China]]. == Rechtssystem == No der islamescher Revolutioun ass d'islamescht Recht, d'[[Scharia]], als Gesetz erëm agefouert ginn. Well d'Scharia ni richteg mat Succès codifizéiert gouf, ënnerläit d'Rechtsfleeg an d'Weiderentwécklung vun der islamescher Jurisprudenz an enger Aart ''[[Case law]]''-System. Vum Standpunkt vun der [[Gewaltentrennung]] aus huet sech d'Aktivitéit vum éischten ieweschte Riichter no der Chalkali Revolutioun katastrophal ausgewierkt. Bis haut gëtt et keng Gewaltentrennung am Iran, den ieweschte geeschtleche Féierer huet wäitreechend Befugnisser. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun OPEC}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Iran]] [[Kategorie:OPEC]] lxnqhqh43j17sbhg5kzkwvbc8kthsfm 0 21740 2689427 2661597 2026-08-07T08:38:24Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689427 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Cuba | Fändel = Flag of Cuba.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kuba | Wopen = Coat of Arms of Cuba.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Kuba | National Devise = Patria y Libertad | Kaart= Cuba in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Havanna]] | Haaptstad Awunner = 2 201 610 {{small|(2002)}} | Haaptstad Koordinaten = 23° 8′ 1" N, <br> 82° 24′ 19" W | Staatsform = realsozialistesch Republik mat Eeparteiesystem | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Miguel Díaz-Canel]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Manuel Marrero Cruz]] | Total Fläch= 110 860 | Fläch Plaz = 102 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11 345 670 | Bevëlkerung Plaz = 70 | Bevëlkerungsdicht = 102 | Onofhängegkeet = vu Spuenien [[1898]] erkläert, [[1902]] unerkannt | Nationalfeierdag = [[1. Januar]] | Nationalhymn = [[La Bayamesa]] | Wärung = [[Peso]] ''(CUP)''<br>[[Konvertibele Peso]] ''(CUC)'' | Zäitzon = -6 | Internet TLD = [[.cu]] | Telefonsprefix = +53 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kuba''' ass en [[Inselstaat]] an der Karibik. D'Haaptstad ass [[Havanna]] ''(La Habana)''. == Geographie == [[Fichier:Cu-map.png|left|400px]] Kuba gehéiert zu de [[Groussen Antillen]] an ass mat 110.922&nbsp;km² déi gréisst [[Insel]] an der [[Karibik]]. Am Norde grenzt si un den [[Atlantik]] an am Nordwesten un de [[Golf vu Mexiko]]. [[Havanna]] ass déi gréisst Stad an och Haaptstad vu Kuba. Aner grouss Stied si [[Santiago de Cuba]], [[Holguín]] a [[Camagüey]]. Am Norde vu Kuba leien d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] mam Bundesstaat [[Florida]] an am Westen déi mexikanesch Hallefinsel [[Yucatán]]. D'Linn vun der Küst huet eng Längt vun 3.735&nbsp;km. Am Südoste vu Kuba läit eng [[Exklav]] vun den USA, d'Grenz huet eng Längt vun 29&nbsp;km. Dëst ass e Stützpunkt vun der Arméi: [[Guantanamo Bay]]. Kuba läit op 0&nbsp;m iwwer dem Mieresspigel vum Karibesche Mier an deen héchste Punkt ass de [[Pico Turquino]] an der [[Sierra Maestra]] mat 2.005&nbsp;m Héicht. === Klima === Op Kuba ass [[Tropen|tropescht]] [[Klima]]. D'Drëchenzäit geet vun [[November]] bis [[Abrëll]] an d'Reenzäit vu [[Mee]] bis [[Oktober]]. === Andeelungen === [[Fichier:Cuba Provinces-numbers.png|480px|right|Andeelunge vu Kuba]] Kuba ass a 15 Provënzen agedeelt, dovun ass déi éischt eng speziell. Et sinn: # [[Isla de la Juventud]] # [[Provënz Pinar del Río|Pinar del Río]] # [[Provënz La Habana|La Habana]] # [[Provënz Ciudad de La Habana|Ciudad de La Habana]] # [[Provënz Matanzas|Matanzas]] # [[Provënz Cienfuegos|Cienfuegos]] # [[Provënz Villa Clara|Villa Clara]] # [[Provënz Sancti Spíritus|Sancti Spíritus]] # [[Provënz Ciego de Ávila|Ciego de Ávila]] # [[Provënz Camagüey|Camagüey]] # [[Provënz Las Tunas|Las Tunas]] # [[Provënz Granma|Granma]] # [[Provënz Holguín|Holguín]] # [[Provënz Santiago de Cuba|Santiago de Cuba]] # [[Provënz Guantánamo|Guantánamo]] Ausserdeem ass Kuba och nach an 169 Gemengen agedeelt. ''Kuckt och: [[Lëscht vun de kubanesche Groussstied]] '' == Geschicht == ''Kuckt heizou och den Haaptartikel: [[Geschicht vu Kuba]]'' Tëscht dem Joer 1000 v. Chr. bis 1000 n. Chr. sinn d'Arawk-Indianer agewandert. [[1492]] huet de [[Christoph Columbus]] Kuba fir déi spuenesch Kroun agehollt. Déi éischt afrikanesch Aarbechtssklave si [[1522]] ukomm. Am Joer [[1553]] gëtt Havanna Gouverneurssëtz, den Hafen Treffpunkt vun de Gold- a Sëlwertransportschëffer aus den neie spuenesche Koloniestaaten. [[1762]] huet England Havanna eruewert. E bësse méi spéit gouf et en Tosch mam spuenesche Florida. [[1789]] bis [[1820]] si franséisch Farmer virun der Revolutioun op der Nopeschinsel Haïti op Kuba geflücht. Kuba gëtt weltgréissten Zockerexporteur. [[Fichier:De Kapitol zu Havanna.JPG|200px|left|thumb|De Kapitol zu Havanna]] [[1868]] bis [[1878]] war den éischten Onofhängegkeetskrich géint Spuenien. Den zweeten Onofhängegkeetskrich war [[1895]] bis [[1898]] a gouf vum Máximo Gómez a vum [[José Martí]] géint [[Spuenien|Spuenie]] gefouert. D'USA hu sech agemëscht a Spuenien huet verluer. D'Onofhängegkeet vu Spuenien huet eng aner Ofhängegkeet matbruecht, an zwar déi vun den USA, déi sech hir Positioun zu Kuba festegen duerch hir Militärherrschaft an hiert "Interventiounsrecht". Kuba gouf am Joer 1902 zur [[Republik]] erkläert. Duerch d'Zockerknappheet am [[éischte Weltkrich]] huet Kuba e Boom erlieft, deen awer an de Joren [[1929]] bis [[1933]] erëm nogeloss huet. [[1924]] [[Diktatur]] ënner dem [[G. Machado]]. Vun 1934 bis 1952 koume verschidde Presidenten un d'Muecht, dorënner och de [[Fulgencio Batista]]. Vun [[1953]] bis [[1959]] koum d'Widerstandsbeweegung ënner dem [[Fidel Castro]] zustan. D'Rebelle sinn no verschiddene Réckschléi ënner dem [[Che Guevara]] zu Havanna amarschéiert. Den Diktator Batista ass aus Kuba geflücht. Zanter [[1961]] ass Kuba e sozialistescht Land. Opgrond vun der strategescher Lag vu Kuba eskaléiert [[1962]] de Konflikt tëscht den USA an der [[Sowjetunioun]] an der sougenannter [[Kubakris]]. Dora gouf Kuba e Spillball vun zwou [[Atommuecht]]en. [[1960]] - [[1976]] war den Ufank vum US-[[Embargo]] an en Handelsofkommes fir den Zocker gouf mat der Sowjetunioun ofgeschloss. === Lëtzebuerger an der amerikanescher Arméi beim zweeten Onofhängegkeetskrich === * Peter Thome, Perry Daubenfeld, John Geib a Peter Nettgen aus der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] * Nau vu [[Noumer]] * [[William Prinz]] vu [[Wuermer]] == Politik == == Bevëlkerung == Zu Kuba liewen ongeféier 11 Millioune Mënschen, dovu sinn der 66 % wäiss, 12 % schwaarz, 21,9 % si Mestizen an 0,1 % si Chinesen. === Reliounen === == Ekonomie == Nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun an domat dem Verloscht vum wichtegsten Handelspartner, huet Kuba missen nei Recette sichen. Dat sinn nieft dem Tourismus, mat 43 %, den Ubau vum [[Ananas]] an Zitrusfriichten an den Export vu Jus a [[Langusten]], wou Kuba den zweetgréissten Exportateur vun der Welt ass. Nei Handelsofkomme si mat der [[EU]], [[Latäinamerika]] a [[Kanada]] ofgeschloss ginn, soudatt de Maart fir den Export vun [[Saccharos|Zocker]] (25%), [[Tubak]], [[Kakao]] a [[Kaffi]] sech stabiliséiert huet. Kuba ass och nach den zweetgréissten Exportateur vun [[Néckel]] op der Welt. Den US-Embargo, deen an den 1960er Joren iwwer Kuba verhaange gouf, dauert haut nach un. === Tubak === Wéinst dem gënschtege Buedem wiisst am Weste vu Kuba an der [[Provënz Pinar del Río]] dee beschten Tubak op der Welt. D'Zigare ginn op der Hand hiergestallt, woubäi d'Blieder no dräi Méint gepléckt, dann zortéiert an dann an Dréchespäichere gedréchent ginn. Déi bescht Blieder sinn d'''hojas negras''. === Zocker === Den Zockerrouer gouf am spéiden [[18. Joerhonnert]] vum Christoph Columbus agefouert. 1971 war Kuba weltgréissten Zockerproduzent. Wärend dem éischte Weltkrich waren d'USA déi gréisst Importateuren. No der Revolutioun huet d'Kuba dunn awer d'Sowjetunioun mat Zocker beliwwert. Am Moment{{wéini?}} ass den Zocker en Tauschprodukt mat den neien Handelspartner wéi d'EU a Kanada. D'''zafra'' ass Enn November bis Mee a gëtt nach op der Hand gemaach. D'Zockerrouerstaange gi wa se ausgepresst ginn de Jus ''guarapo'', aus deem duerno Rouerzocker gëtt. De [[Mëlass]] deen aus dem Jus nom Kachen a Botzen entsteet gëtt benotzt fir Rum hierzestellen. == Infrastruktur == == Kultur == === Literatur === Déi bedeitendst kubanesch Auteure sinn de [[José Martí]], den [[Alejo Carpentier]], den [[Nicolás Guillén]] an de [[José Lezama Lima]]. De José Martí, am bekanntsten a Latäinamerika, ass vill gereest an huet e risegt Wierk vu Bréiwer, Rieden, Essayen a Gedichter hannerlooss, wärend hien ënner der politescher Repressioun gelidden huet an och ganz fréi am Fräiheetskampf fir Kuba gestuerwen ass. Zu de moderne Schrëftsteller zielen de [[Miguel Barnet]], deen d'Buch ''[[Cimarrón]]'' geschriwwen huet, an de [[Guillermo Cabrera Infante]]. === Musek === D'Musek vu Kuba ass afrospuenesch an deelweis och franséisch beaflosst ginn. Säit dem Film [[Buena Vista Social Club]] ass de ''Son'', fréier den ''Danzón'', erëm d'Markenzeeche vu Kuba. Dee gréisste Museker war de [[Benny Moré]]. Hien ass mat 43 Joer gestuerwen a seng Kompositiounen hunn d'Entwécklung vum [[Salsa]] staark beaflosst. Dat bekanntst kubanescht Lidd ass [[Guantanamera]], vum José Martí geschriwwen. === Film === Déi bekanntst kubanesch Filmgesellschaft ass den [[ICAIC]] (''Instituto Cubano del Arte e Industira Cinematográficos''), deen deelweis vum [[Kolumbien|kolumbianeschem]] Literaturnobelpräisdréier [[Gabriel García Márquez]] geleet gouf. De Film [[Fresa y chocolate]], ënner der Regie vum [[Tomás Gutiérrez Alea]] an dem [[Juan Carlos Tabío]], ass den erfollegräichste Film deen zu Kuba produzéiert gouf. === Kubanesch Kichen === D'kubanesch Kiche besteet haaptsächlech aus Cocktailler, [[Fësch]], [[Gefligel]] a [[Crustacéeën]]. Traditionell kubanesch sinn awer och Zoppen, déi e spuenesch-maureschen Afloss hunn. Derbäi gëtt dacks [[Räis]] mat schwaarze [[Bounen]] (''arroz moro'') a frittéiert [[Banannen]] (''Plátanos'') zerwéiert. D'Nationalgedrénks ass de [[Mojito]]. Bekannt sinn awer och den [[Daiquiri]] an de [[Cuba Libre]]. Si all gi mat [[Rum]] preparéiert, deen op Kuba fabrizéiert gëtt. Déi bekanntst Mark op Kuba ass den [[Havanna Club]], weltwäit ass et awer de [[Bacardí]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Kuba| ]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] 277i7tzrnlyuwwpsqumxrtmw74nyta6 2689597 2689427 2026-08-07T08:43:42Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689597 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Cuba | Fändel = Flag of Cuba.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kuba | Wopen = Coat of Arms of Cuba.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Kuba | National Devise = Patria y Libertad | Kaart= Cuba in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Havanna]] | Haaptstad Awunner = 2 201 610 {{small|(2002)}} | Haaptstad Koordinaten = 23° 8′ 1" N, <br> 82° 24′ 19" W | Staatsform = realsozialistesch Republik mat Eeparteiesystem | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Manuel Marrero Cruz]] | Total Fläch= 110 860 | Fläch Plaz = 102 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11 345 670 | Bevëlkerung Plaz = 70 | Bevëlkerungsdicht = 102 | Onofhängegkeet = vu Spuenien [[1898]] erkläert, [[1902]] unerkannt | Nationalfeierdag = [[1. Januar]] | Nationalhymn = [[La Bayamesa]] | Wärung = [[Peso]] ''(CUP)''<br>[[Konvertibele Peso]] ''(CUC)'' | Zäitzon = -6 | Internet TLD = [[.cu]] | Telefonsprefix = +53 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kuba''' ass en [[Inselstaat]] an der Karibik. D'Haaptstad ass [[Havanna]] ''(La Habana)''. == Geographie == [[Fichier:Cu-map.png|left|400px]] Kuba gehéiert zu de [[Groussen Antillen]] an ass mat 110.922&nbsp;km² déi gréisst [[Insel]] an der [[Karibik]]. Am Norde grenzt si un den [[Atlantik]] an am Nordwesten un de [[Golf vu Mexiko]]. [[Havanna]] ass déi gréisst Stad an och Haaptstad vu Kuba. Aner grouss Stied si [[Santiago de Cuba]], [[Holguín]] a [[Camagüey]]. Am Norde vu Kuba leien d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] mam Bundesstaat [[Florida]] an am Westen déi mexikanesch Hallefinsel [[Yucatán]]. D'Linn vun der Küst huet eng Längt vun 3.735&nbsp;km. Am Südoste vu Kuba läit eng [[Exklav]] vun den USA, d'Grenz huet eng Längt vun 29&nbsp;km. Dëst ass e Stützpunkt vun der Arméi: [[Guantanamo Bay]]. Kuba läit op 0&nbsp;m iwwer dem Mieresspigel vum Karibesche Mier an deen héchste Punkt ass de [[Pico Turquino]] an der [[Sierra Maestra]] mat 2.005&nbsp;m Héicht. === Klima === Op Kuba ass [[Tropen|tropescht]] [[Klima]]. D'Drëchenzäit geet vun [[November]] bis [[Abrëll]] an d'Reenzäit vu [[Mee]] bis [[Oktober]]. === Andeelungen === [[Fichier:Cuba Provinces-numbers.png|480px|right|Andeelunge vu Kuba]] Kuba ass a 15 Provënzen agedeelt, dovun ass déi éischt eng speziell. Et sinn: # [[Isla de la Juventud]] # [[Provënz Pinar del Río|Pinar del Río]] # [[Provënz La Habana|La Habana]] # [[Provënz Ciudad de La Habana|Ciudad de La Habana]] # [[Provënz Matanzas|Matanzas]] # [[Provënz Cienfuegos|Cienfuegos]] # [[Provënz Villa Clara|Villa Clara]] # [[Provënz Sancti Spíritus|Sancti Spíritus]] # [[Provënz Ciego de Ávila|Ciego de Ávila]] # [[Provënz Camagüey|Camagüey]] # [[Provënz Las Tunas|Las Tunas]] # [[Provënz Granma|Granma]] # [[Provënz Holguín|Holguín]] # [[Provënz Santiago de Cuba|Santiago de Cuba]] # [[Provënz Guantánamo|Guantánamo]] Ausserdeem ass Kuba och nach an 169 Gemengen agedeelt. ''Kuckt och: [[Lëscht vun de kubanesche Groussstied]] '' == Geschicht == ''Kuckt heizou och den Haaptartikel: [[Geschicht vu Kuba]]'' Tëscht dem Joer 1000 v. Chr. bis 1000 n. Chr. sinn d'Arawk-Indianer agewandert. [[1492]] huet de [[Christoph Columbus]] Kuba fir déi spuenesch Kroun agehollt. Déi éischt afrikanesch Aarbechtssklave si [[1522]] ukomm. Am Joer [[1553]] gëtt Havanna Gouverneurssëtz, den Hafen Treffpunkt vun de Gold- a Sëlwertransportschëffer aus den neie spuenesche Koloniestaaten. [[1762]] huet England Havanna eruewert. E bësse méi spéit gouf et en Tosch mam spuenesche Florida. [[1789]] bis [[1820]] si franséisch Farmer virun der Revolutioun op der Nopeschinsel Haïti op Kuba geflücht. Kuba gëtt weltgréissten Zockerexporteur. [[Fichier:De Kapitol zu Havanna.JPG|200px|left|thumb|De Kapitol zu Havanna]] [[1868]] bis [[1878]] war den éischten Onofhängegkeetskrich géint Spuenien. Den zweeten Onofhängegkeetskrich war [[1895]] bis [[1898]] a gouf vum Máximo Gómez a vum [[José Martí]] géint [[Spuenien|Spuenie]] gefouert. D'USA hu sech agemëscht a Spuenien huet verluer. D'Onofhängegkeet vu Spuenien huet eng aner Ofhängegkeet matbruecht, an zwar déi vun den USA, déi sech hir Positioun zu Kuba festegen duerch hir Militärherrschaft an hiert "Interventiounsrecht". Kuba gouf am Joer 1902 zur [[Republik]] erkläert. Duerch d'Zockerknappheet am [[éischte Weltkrich]] huet Kuba e Boom erlieft, deen awer an de Joren [[1929]] bis [[1933]] erëm nogeloss huet. [[1924]] [[Diktatur]] ënner dem [[G. Machado]]. Vun 1934 bis 1952 koume verschidde Presidenten un d'Muecht, dorënner och de [[Fulgencio Batista]]. Vun [[1953]] bis [[1959]] koum d'Widerstandsbeweegung ënner dem [[Fidel Castro]] zustan. D'Rebelle sinn no verschiddene Réckschléi ënner dem [[Che Guevara]] zu Havanna amarschéiert. Den Diktator Batista ass aus Kuba geflücht. Zanter [[1961]] ass Kuba e sozialistescht Land. Opgrond vun der strategescher Lag vu Kuba eskaléiert [[1962]] de Konflikt tëscht den USA an der [[Sowjetunioun]] an der sougenannter [[Kubakris]]. Dora gouf Kuba e Spillball vun zwou [[Atommuecht]]en. [[1960]] - [[1976]] war den Ufank vum US-[[Embargo]] an en Handelsofkommes fir den Zocker gouf mat der Sowjetunioun ofgeschloss. === Lëtzebuerger an der amerikanescher Arméi beim zweeten Onofhängegkeetskrich === * Peter Thome, Perry Daubenfeld, John Geib a Peter Nettgen aus der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] * Nau vu [[Noumer]] * [[William Prinz]] vu [[Wuermer]] == Politik == == Bevëlkerung == Zu Kuba liewen ongeféier 11 Millioune Mënschen, dovu sinn der 66 % wäiss, 12 % schwaarz, 21,9 % si Mestizen an 0,1 % si Chinesen. === Reliounen === == Ekonomie == Nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun an domat dem Verloscht vum wichtegsten Handelspartner, huet Kuba missen nei Recette sichen. Dat sinn nieft dem Tourismus, mat 43 %, den Ubau vum [[Ananas]] an Zitrusfriichten an den Export vu Jus a [[Langusten]], wou Kuba den zweetgréissten Exportateur vun der Welt ass. Nei Handelsofkomme si mat der [[EU]], [[Latäinamerika]] a [[Kanada]] ofgeschloss ginn, soudatt de Maart fir den Export vun [[Saccharos|Zocker]] (25%), [[Tubak]], [[Kakao]] a [[Kaffi]] sech stabiliséiert huet. Kuba ass och nach den zweetgréissten Exportateur vun [[Néckel]] op der Welt. Den US-Embargo, deen an den 1960er Joren iwwer Kuba verhaange gouf, dauert haut nach un. === Tubak === Wéinst dem gënschtege Buedem wiisst am Weste vu Kuba an der [[Provënz Pinar del Río]] dee beschten Tubak op der Welt. D'Zigare ginn op der Hand hiergestallt, woubäi d'Blieder no dräi Méint gepléckt, dann zortéiert an dann an Dréchespäichere gedréchent ginn. Déi bescht Blieder sinn d'''hojas negras''. === Zocker === Den Zockerrouer gouf am spéiden [[18. Joerhonnert]] vum Christoph Columbus agefouert. 1971 war Kuba weltgréissten Zockerproduzent. Wärend dem éischte Weltkrich waren d'USA déi gréisst Importateuren. No der Revolutioun huet d'Kuba dunn awer d'Sowjetunioun mat Zocker beliwwert. Am Moment{{wéini?}} ass den Zocker en Tauschprodukt mat den neien Handelspartner wéi d'EU a Kanada. D'''zafra'' ass Enn November bis Mee a gëtt nach op der Hand gemaach. D'Zockerrouerstaange gi wa se ausgepresst ginn de Jus ''guarapo'', aus deem duerno Rouerzocker gëtt. De [[Mëlass]] deen aus dem Jus nom Kachen a Botzen entsteet gëtt benotzt fir Rum hierzestellen. == Infrastruktur == == Kultur == === Literatur === Déi bedeitendst kubanesch Auteure sinn de [[José Martí]], den [[Alejo Carpentier]], den [[Nicolás Guillén]] an de [[José Lezama Lima]]. De José Martí, am bekanntsten a Latäinamerika, ass vill gereest an huet e risegt Wierk vu Bréiwer, Rieden, Essayen a Gedichter hannerlooss, wärend hien ënner der politescher Repressioun gelidden huet an och ganz fréi am Fräiheetskampf fir Kuba gestuerwen ass. Zu de moderne Schrëftsteller zielen de [[Miguel Barnet]], deen d'Buch ''[[Cimarrón]]'' geschriwwen huet, an de [[Guillermo Cabrera Infante]]. === Musek === D'Musek vu Kuba ass afrospuenesch an deelweis och franséisch beaflosst ginn. Säit dem Film [[Buena Vista Social Club]] ass de ''Son'', fréier den ''Danzón'', erëm d'Markenzeeche vu Kuba. Dee gréisste Museker war de [[Benny Moré]]. Hien ass mat 43 Joer gestuerwen a seng Kompositiounen hunn d'Entwécklung vum [[Salsa]] staark beaflosst. Dat bekanntst kubanescht Lidd ass [[Guantanamera]], vum José Martí geschriwwen. === Film === Déi bekanntst kubanesch Filmgesellschaft ass den [[ICAIC]] (''Instituto Cubano del Arte e Industira Cinematográficos''), deen deelweis vum [[Kolumbien|kolumbianeschem]] Literaturnobelpräisdréier [[Gabriel García Márquez]] geleet gouf. De Film [[Fresa y chocolate]], ënner der Regie vum [[Tomás Gutiérrez Alea]] an dem [[Juan Carlos Tabío]], ass den erfollegräichste Film deen zu Kuba produzéiert gouf. === Kubanesch Kichen === D'kubanesch Kiche besteet haaptsächlech aus Cocktailler, [[Fësch]], [[Gefligel]] a [[Crustacéeën]]. Traditionell kubanesch sinn awer och Zoppen, déi e spuenesch-maureschen Afloss hunn. Derbäi gëtt dacks [[Räis]] mat schwaarze [[Bounen]] (''arroz moro'') a frittéiert [[Banannen]] (''Plátanos'') zerwéiert. D'Nationalgedrénks ass de [[Mojito]]. Bekannt sinn awer och den [[Daiquiri]] an de [[Cuba Libre]]. Si all gi mat [[Rum]] preparéiert, deen op Kuba fabrizéiert gëtt. Déi bekanntst Mark op Kuba ass den [[Havanna Club]], weltwäit ass et awer de [[Bacardí]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Kuba| ]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] rp9thiosu6pr5u5h92vt8m9ajv0yh7k 2689750 2689597 2026-08-07T08:49:39Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689750 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Cuba | Fändel = Flag of Cuba.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kuba | Wopen = Coat of Arms of Cuba.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Kuba | National Devise = Patria y Libertad | Kaart= Cuba in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Havanna]] | Haaptstad Awunner = 2 201 610 {{small|(2002)}} | Haaptstad Koordinaten = 23° 8′ 1" N, <br> 82° 24′ 19" W | Staatsform = realsozialistesch Republik mat Eeparteiesystem | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Manuel Marrero Cruz]] | Total Fläch= 110 860 | Fläch Plaz = 102 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11 345 670 | Bevëlkerung Plaz = 70 | Bevëlkerungsdicht = 102 | Onofhängegkeet = vu Spuenien [[1898]] erkläert, [[1902]] unerkannt | Nationalfeierdag = [[1. Januar]] | Nationalhymn = [[La Bayamesa]] | Wärung = [[Peso]] ''(CUP)''<br>[[Konvertibele Peso]] ''(CUC)'' | Zäitzon = -6 | Internet TLD = [[.cu]] | Telefonsprefix = +53 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kuba''' ass en [[Inselstaat]] an der Karibik. D'Haaptstad ass [[Havanna]] ''(La Habana)''. == Geographie == [[Fichier:Cu-map.png|left|400px]] Kuba gehéiert zu de [[Groussen Antillen]] an ass mat 110.922&nbsp;km² déi gréisst [[Insel]] an der [[Karibik]]. Am Norde grenzt si un den [[Atlantik]] an am Nordwesten un de [[Golf vu Mexiko]]. [[Havanna]] ass déi gréisst Stad an och Haaptstad vu Kuba. Aner grouss Stied si [[Santiago de Cuba]], [[Holguín]] a [[Camagüey]]. Am Norde vu Kuba leien d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] mam Bundesstaat [[Florida]] an am Westen déi mexikanesch Hallefinsel [[Yucatán]]. D'Linn vun der Küst huet eng Längt vun 3.735&nbsp;km. Am Südoste vu Kuba läit eng [[Exklav]] vun den USA, d'Grenz huet eng Längt vun 29&nbsp;km. Dëst ass e Stützpunkt vun der Arméi: [[Guantanamo Bay]]. Kuba läit op 0&nbsp;m iwwer dem Mieresspigel vum Karibesche Mier an deen héchste Punkt ass de [[Pico Turquino]] an der [[Sierra Maestra]] mat 2.005&nbsp;m Héicht. === Klima === Op Kuba ass [[Tropen|tropescht]] [[Klima]]. D'Drëchenzäit geet vun [[November]] bis [[Abrëll]] an d'Reenzäit vu [[Mee]] bis [[Oktober]]. === Andeelungen === [[Fichier:Cuba Provinces-numbers.png|480px|right|Andeelunge vu Kuba]] Kuba ass a 15 Provënzen agedeelt, dovun ass déi éischt eng speziell. Et sinn: # [[Isla de la Juventud]] # [[Provënz Pinar del Río|Pinar del Río]] # [[Provënz La Habana|La Habana]] # [[Provënz Ciudad de La Habana|Ciudad de La Habana]] # [[Provënz Matanzas|Matanzas]] # [[Provënz Cienfuegos|Cienfuegos]] # [[Provënz Villa Clara|Villa Clara]] # [[Provënz Sancti Spíritus|Sancti Spíritus]] # [[Provënz Ciego de Ávila|Ciego de Ávila]] # [[Provënz Camagüey|Camagüey]] # [[Provënz Las Tunas|Las Tunas]] # [[Provënz Granma|Granma]] # [[Provënz Holguín|Holguín]] # [[Provënz Santiago de Cuba|Santiago de Cuba]] # [[Provënz Guantánamo|Guantánamo]] Ausserdeem ass Kuba och nach an 169 Gemengen agedeelt. ''Kuckt och: [[Lëscht vun de kubanesche Groussstied]] '' == Geschicht == ''Kuckt heizou och den Haaptartikel: [[Geschicht vu Kuba]]'' Tëscht dem Joer 1000 v. Chr. bis 1000 n. Chr. sinn d'Arawk-Indianer agewandert. [[1492]] huet de [[Christoph Columbus]] Kuba fir déi spuenesch Kroun agehollt. Déi éischt afrikanesch Aarbechtssklave si [[1522]] ukomm. Am Joer [[1553]] gëtt Havanna Gouverneurssëtz, den Hafen Treffpunkt vun de Gold- a Sëlwertransportschëffer aus den neie spuenesche Koloniestaaten. [[1762]] huet England Havanna eruewert. E bësse méi spéit gouf et en Tosch mam spuenesche Florida. [[1789]] bis [[1820]] si franséisch Farmer virun der Revolutioun op der Nopeschinsel Haïti op Kuba geflücht. Kuba gëtt weltgréissten Zockerexporteur. [[Fichier:De Kapitol zu Havanna.JPG|200px|left|thumb|De Kapitol zu Havanna]] [[1868]] bis [[1878]] war den éischten Onofhängegkeetskrich géint Spuenien. Den zweeten Onofhängegkeetskrich war [[1895]] bis [[1898]] a gouf vum Máximo Gómez a vum [[José Martí]] géint [[Spuenien|Spuenie]] gefouert. D'USA hu sech agemëscht a Spuenien huet verluer. D'Onofhängegkeet vu Spuenien huet eng aner Ofhängegkeet matbruecht, an zwar déi vun den USA, déi sech hir Positioun zu Kuba festegen duerch hir Militärherrschaft an hiert "Interventiounsrecht". Kuba gouf am Joer 1902 zur [[Republik]] erkläert. Duerch d'Zockerknappheet am [[éischte Weltkrich]] huet Kuba e Boom erlieft, deen awer an de Joren [[1929]] bis [[1933]] erëm nogeloss huet. [[1924]] [[Diktatur]] ënner dem [[G. Machado]]. Vun 1934 bis 1952 koume verschidde Presidenten un d'Muecht, dorënner och de [[Fulgencio Batista]]. Vun [[1953]] bis [[1959]] koum d'Widerstandsbeweegung ënner dem [[Fidel Castro]] zustan. D'Rebelle sinn no verschiddene Réckschléi ënner dem [[Che Guevara]] zu Havanna amarschéiert. Den Diktator Batista ass aus Kuba geflücht. Zanter [[1961]] ass Kuba e sozialistescht Land. Opgrond vun der strategescher Lag vu Kuba eskaléiert [[1962]] de Konflikt tëscht den USA an der [[Sowjetunioun]] an der sougenannter [[Kubakris]]. Dora gouf Kuba e Spillball vun zwou [[Atommuecht]]en. [[1960]] - [[1976]] war den Ufank vum US-[[Embargo]] an en Handelsofkommes fir den Zocker gouf mat der Sowjetunioun ofgeschloss. === Lëtzebuerger an der amerikanescher Arméi beim zweeten Onofhängegkeetskrich === * Peter Thome, Perry Daubenfeld, John Geib a Peter Nettgen aus der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] * Nau vu [[Noumer]] * [[William Prinz]] vu [[Wuermer]] == Politik == == Bevëlkerung == Zu Kuba liewen ongeféier 11 Millioune Mënschen, dovu sinn der 66 % wäiss, 12 % schwaarz, 21,9 % si Mestizen an 0,1 % si Chinesen. === Reliounen === == Ekonomie == Nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun an domat dem Verloscht vum wichtegsten Handelspartner, huet Kuba missen nei Recette sichen. Dat sinn nieft dem Tourismus, mat 43 %, den Ubau vum [[Ananas]] an Zitrusfriichten an den Export vu Jus a [[Langusten]], wou Kuba den zweetgréissten Exportateur vun der Welt ass. Nei Handelsofkomme si mat der [[EU]], [[Latäinamerika]] a [[Kanada]] ofgeschloss ginn, soudatt de Maart fir den Export vun [[Saccharos|Zocker]] (25%), [[Tubak]], [[Kakao]] a [[Kaffi]] sech stabiliséiert huet. Kuba ass och nach den zweetgréissten Exportateur vun [[Néckel]] op der Welt. Den US-Embargo, deen an den 1960er Joren iwwer Kuba verhaange gouf, dauert haut nach un. === Tubak === Wéinst dem gënschtege Buedem wiisst am Weste vu Kuba an der [[Provënz Pinar del Río]] dee beschten Tubak op der Welt. D'Zigare ginn op der Hand hiergestallt, woubäi d'Blieder no dräi Méint gepléckt, dann zortéiert an dann an Dréchespäichere gedréchent ginn. Déi bescht Blieder sinn d'''hojas negras''. === Zocker === Den Zockerrouer gouf am spéiden [[18. Joerhonnert]] vum Christoph Columbus agefouert. 1971 war Kuba weltgréissten Zockerproduzent. Wärend dem éischte Weltkrich waren d'USA déi gréisst Importateuren. No der Revolutioun huet d'Kuba dunn awer d'Sowjetunioun mat Zocker beliwwert. Am Moment{{wéini?}} ass den Zocker en Tauschprodukt mat den neien Handelspartner wéi d'EU a Kanada. D'''zafra'' ass Enn November bis Mee a gëtt nach op der Hand gemaach. D'Zockerrouerstaange gi wa se ausgepresst ginn de Jus ''guarapo'', aus deem duerno Rouerzocker gëtt. De [[Mëlass]] deen aus dem Jus nom Kachen a Botzen entsteet gëtt benotzt fir Rum hierzestellen. == Infrastruktur == == Kultur == === Literatur === Déi bedeitendst kubanesch Auteure sinn de [[José Martí]], den [[Alejo Carpentier]], den [[Nicolás Guillén]] an de [[José Lezama Lima]]. De José Martí, am bekanntsten a Latäinamerika, ass vill gereest an huet e risegt Wierk vu Bréiwer, Rieden, Essayen a Gedichter hannerlooss, wärend hien ënner der politescher Repressioun gelidden huet an och ganz fréi am Fräiheetskampf fir Kuba gestuerwen ass. Zu de moderne Schrëftsteller zielen de [[Miguel Barnet]], deen d'Buch ''[[Cimarrón]]'' geschriwwen huet, an de [[Guillermo Cabrera Infante]]. === Musek === D'Musek vu Kuba ass afrospuenesch an deelweis och franséisch beaflosst ginn. Säit dem Film [[Buena Vista Social Club]] ass de ''Son'', fréier den ''Danzón'', erëm d'Markenzeeche vu Kuba. Dee gréisste Museker war de [[Benny Moré]]. Hien ass mat 43 Joer gestuerwen a seng Kompositiounen hunn d'Entwécklung vum [[Salsa]] staark beaflosst. Dat bekanntst kubanescht Lidd ass [[Guantanamera]], vum José Martí geschriwwen. === Film === Déi bekanntst kubanesch Filmgesellschaft ass den [[ICAIC]] (''Instituto Cubano del Arte e Industira Cinematográficos''), deen deelweis vum [[Kolumbien|kolumbianeschem]] Literaturnobelpräisdréier [[Gabriel García Márquez]] geleet gouf. De Film [[Fresa y chocolate]], ënner der Regie vum [[Tomás Gutiérrez Alea]] an dem [[Juan Carlos Tabío]], ass den erfollegräichste Film deen zu Kuba produzéiert gouf. === Kubanesch Kichen === D'kubanesch Kiche besteet haaptsächlech aus Cocktailler, [[Fësch]], [[Gefligel]] a [[Crustacéeën]]. Traditionell kubanesch sinn awer och Zoppen, déi e spuenesch-maureschen Afloss hunn. Derbäi gëtt dacks [[Räis]] mat schwaarze [[Bounen]] (''arroz moro'') a frittéiert [[Banannen]] (''Plátanos'') zerwéiert. D'Nationalgedrénks ass de [[Mojito]]. Bekannt sinn awer och den [[Daiquiri]] an de [[Cuba Libre]]. Si all gi mat [[Rum]] preparéiert, deen op Kuba fabrizéiert gëtt. Déi bekanntst Mark op Kuba ass den [[Havanna Club]], weltwäit ass et awer de [[Bacardí]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Kuba| ]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] lhurbmc01ubg42z2f6hsemkmkwo8231 2689882 2689750 2026-08-07T08:54:07Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689882 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Cuba | Fändel = Flag of Cuba.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Kuba | Wopen = Coat of Arms of Cuba.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Kuba | National Devise = Patria y Libertad | Kaart= Cuba in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Havanna]] | Haaptstad Awunner = 2 201 610 {{small|(2002)}} | Haaptstad Koordinaten = 23° 8′ 1" N, <br> 82° 24′ 19" W | Staatsform = realsozialistesch Republik mat Eeparteiesystem | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 110 860 | Fläch Plaz = 102 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11 345 670 | Bevëlkerung Plaz = 70 | Bevëlkerungsdicht = 102 | Onofhängegkeet = vu Spuenien [[1898]] erkläert, [[1902]] unerkannt | Nationalfeierdag = [[1. Januar]] | Nationalhymn = [[La Bayamesa]] | Wärung = [[Peso]] ''(CUP)''<br>[[Konvertibele Peso]] ''(CUC)'' | Zäitzon = -6 | Internet TLD = [[.cu]] | Telefonsprefix = +53 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kuba''' ass en [[Inselstaat]] an der Karibik. D'Haaptstad ass [[Havanna]] ''(La Habana)''. == Geographie == [[Fichier:Cu-map.png|left|400px]] Kuba gehéiert zu de [[Groussen Antillen]] an ass mat 110.922&nbsp;km² déi gréisst [[Insel]] an der [[Karibik]]. Am Norde grenzt si un den [[Atlantik]] an am Nordwesten un de [[Golf vu Mexiko]]. [[Havanna]] ass déi gréisst Stad an och Haaptstad vu Kuba. Aner grouss Stied si [[Santiago de Cuba]], [[Holguín]] a [[Camagüey]]. Am Norde vu Kuba leien d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] mam Bundesstaat [[Florida]] an am Westen déi mexikanesch Hallefinsel [[Yucatán]]. D'Linn vun der Küst huet eng Längt vun 3.735&nbsp;km. Am Südoste vu Kuba läit eng [[Exklav]] vun den USA, d'Grenz huet eng Längt vun 29&nbsp;km. Dëst ass e Stützpunkt vun der Arméi: [[Guantanamo Bay]]. Kuba läit op 0&nbsp;m iwwer dem Mieresspigel vum Karibesche Mier an deen héchste Punkt ass de [[Pico Turquino]] an der [[Sierra Maestra]] mat 2.005&nbsp;m Héicht. === Klima === Op Kuba ass [[Tropen|tropescht]] [[Klima]]. D'Drëchenzäit geet vun [[November]] bis [[Abrëll]] an d'Reenzäit vu [[Mee]] bis [[Oktober]]. === Andeelungen === [[Fichier:Cuba Provinces-numbers.png|480px|right|Andeelunge vu Kuba]] Kuba ass a 15 Provënzen agedeelt, dovun ass déi éischt eng speziell. Et sinn: # [[Isla de la Juventud]] # [[Provënz Pinar del Río|Pinar del Río]] # [[Provënz La Habana|La Habana]] # [[Provënz Ciudad de La Habana|Ciudad de La Habana]] # [[Provënz Matanzas|Matanzas]] # [[Provënz Cienfuegos|Cienfuegos]] # [[Provënz Villa Clara|Villa Clara]] # [[Provënz Sancti Spíritus|Sancti Spíritus]] # [[Provënz Ciego de Ávila|Ciego de Ávila]] # [[Provënz Camagüey|Camagüey]] # [[Provënz Las Tunas|Las Tunas]] # [[Provënz Granma|Granma]] # [[Provënz Holguín|Holguín]] # [[Provënz Santiago de Cuba|Santiago de Cuba]] # [[Provënz Guantánamo|Guantánamo]] Ausserdeem ass Kuba och nach an 169 Gemengen agedeelt. ''Kuckt och: [[Lëscht vun de kubanesche Groussstied]] '' == Geschicht == ''Kuckt heizou och den Haaptartikel: [[Geschicht vu Kuba]]'' Tëscht dem Joer 1000 v. Chr. bis 1000 n. Chr. sinn d'Arawk-Indianer agewandert. [[1492]] huet de [[Christoph Columbus]] Kuba fir déi spuenesch Kroun agehollt. Déi éischt afrikanesch Aarbechtssklave si [[1522]] ukomm. Am Joer [[1553]] gëtt Havanna Gouverneurssëtz, den Hafen Treffpunkt vun de Gold- a Sëlwertransportschëffer aus den neie spuenesche Koloniestaaten. [[1762]] huet England Havanna eruewert. E bësse méi spéit gouf et en Tosch mam spuenesche Florida. [[1789]] bis [[1820]] si franséisch Farmer virun der Revolutioun op der Nopeschinsel Haïti op Kuba geflücht. Kuba gëtt weltgréissten Zockerexporteur. [[Fichier:De Kapitol zu Havanna.JPG|200px|left|thumb|De Kapitol zu Havanna]] [[1868]] bis [[1878]] war den éischten Onofhängegkeetskrich géint Spuenien. Den zweeten Onofhängegkeetskrich war [[1895]] bis [[1898]] a gouf vum Máximo Gómez a vum [[José Martí]] géint [[Spuenien|Spuenie]] gefouert. D'USA hu sech agemëscht a Spuenien huet verluer. D'Onofhängegkeet vu Spuenien huet eng aner Ofhängegkeet matbruecht, an zwar déi vun den USA, déi sech hir Positioun zu Kuba festegen duerch hir Militärherrschaft an hiert "Interventiounsrecht". Kuba gouf am Joer 1902 zur [[Republik]] erkläert. Duerch d'Zockerknappheet am [[éischte Weltkrich]] huet Kuba e Boom erlieft, deen awer an de Joren [[1929]] bis [[1933]] erëm nogeloss huet. [[1924]] [[Diktatur]] ënner dem [[G. Machado]]. Vun 1934 bis 1952 koume verschidde Presidenten un d'Muecht, dorënner och de [[Fulgencio Batista]]. Vun [[1953]] bis [[1959]] koum d'Widerstandsbeweegung ënner dem [[Fidel Castro]] zustan. D'Rebelle sinn no verschiddene Réckschléi ënner dem [[Che Guevara]] zu Havanna amarschéiert. Den Diktator Batista ass aus Kuba geflücht. Zanter [[1961]] ass Kuba e sozialistescht Land. Opgrond vun der strategescher Lag vu Kuba eskaléiert [[1962]] de Konflikt tëscht den USA an der [[Sowjetunioun]] an der sougenannter [[Kubakris]]. Dora gouf Kuba e Spillball vun zwou [[Atommuecht]]en. [[1960]] - [[1976]] war den Ufank vum US-[[Embargo]] an en Handelsofkommes fir den Zocker gouf mat der Sowjetunioun ofgeschloss. === Lëtzebuerger an der amerikanescher Arméi beim zweeten Onofhängegkeetskrich === * Peter Thome, Perry Daubenfeld, John Geib a Peter Nettgen aus der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] * Nau vu [[Noumer]] * [[William Prinz]] vu [[Wuermer]] == Politik == == Bevëlkerung == Zu Kuba liewen ongeféier 11 Millioune Mënschen, dovu sinn der 66 % wäiss, 12 % schwaarz, 21,9 % si Mestizen an 0,1 % si Chinesen. === Reliounen === == Ekonomie == Nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun an domat dem Verloscht vum wichtegsten Handelspartner, huet Kuba missen nei Recette sichen. Dat sinn nieft dem Tourismus, mat 43 %, den Ubau vum [[Ananas]] an Zitrusfriichten an den Export vu Jus a [[Langusten]], wou Kuba den zweetgréissten Exportateur vun der Welt ass. Nei Handelsofkomme si mat der [[EU]], [[Latäinamerika]] a [[Kanada]] ofgeschloss ginn, soudatt de Maart fir den Export vun [[Saccharos|Zocker]] (25%), [[Tubak]], [[Kakao]] a [[Kaffi]] sech stabiliséiert huet. Kuba ass och nach den zweetgréissten Exportateur vun [[Néckel]] op der Welt. Den US-Embargo, deen an den 1960er Joren iwwer Kuba verhaange gouf, dauert haut nach un. === Tubak === Wéinst dem gënschtege Buedem wiisst am Weste vu Kuba an der [[Provënz Pinar del Río]] dee beschten Tubak op der Welt. D'Zigare ginn op der Hand hiergestallt, woubäi d'Blieder no dräi Méint gepléckt, dann zortéiert an dann an Dréchespäichere gedréchent ginn. Déi bescht Blieder sinn d'''hojas negras''. === Zocker === Den Zockerrouer gouf am spéiden [[18. Joerhonnert]] vum Christoph Columbus agefouert. 1971 war Kuba weltgréissten Zockerproduzent. Wärend dem éischte Weltkrich waren d'USA déi gréisst Importateuren. No der Revolutioun huet d'Kuba dunn awer d'Sowjetunioun mat Zocker beliwwert. Am Moment{{wéini?}} ass den Zocker en Tauschprodukt mat den neien Handelspartner wéi d'EU a Kanada. D'''zafra'' ass Enn November bis Mee a gëtt nach op der Hand gemaach. D'Zockerrouerstaange gi wa se ausgepresst ginn de Jus ''guarapo'', aus deem duerno Rouerzocker gëtt. De [[Mëlass]] deen aus dem Jus nom Kachen a Botzen entsteet gëtt benotzt fir Rum hierzestellen. == Infrastruktur == == Kultur == === Literatur === Déi bedeitendst kubanesch Auteure sinn de [[José Martí]], den [[Alejo Carpentier]], den [[Nicolás Guillén]] an de [[José Lezama Lima]]. De José Martí, am bekanntsten a Latäinamerika, ass vill gereest an huet e risegt Wierk vu Bréiwer, Rieden, Essayen a Gedichter hannerlooss, wärend hien ënner der politescher Repressioun gelidden huet an och ganz fréi am Fräiheetskampf fir Kuba gestuerwen ass. Zu de moderne Schrëftsteller zielen de [[Miguel Barnet]], deen d'Buch ''[[Cimarrón]]'' geschriwwen huet, an de [[Guillermo Cabrera Infante]]. === Musek === D'Musek vu Kuba ass afrospuenesch an deelweis och franséisch beaflosst ginn. Säit dem Film [[Buena Vista Social Club]] ass de ''Son'', fréier den ''Danzón'', erëm d'Markenzeeche vu Kuba. Dee gréisste Museker war de [[Benny Moré]]. Hien ass mat 43 Joer gestuerwen a seng Kompositiounen hunn d'Entwécklung vum [[Salsa]] staark beaflosst. Dat bekanntst kubanescht Lidd ass [[Guantanamera]], vum José Martí geschriwwen. === Film === Déi bekanntst kubanesch Filmgesellschaft ass den [[ICAIC]] (''Instituto Cubano del Arte e Industira Cinematográficos''), deen deelweis vum [[Kolumbien|kolumbianeschem]] Literaturnobelpräisdréier [[Gabriel García Márquez]] geleet gouf. De Film [[Fresa y chocolate]], ënner der Regie vum [[Tomás Gutiérrez Alea]] an dem [[Juan Carlos Tabío]], ass den erfollegräichste Film deen zu Kuba produzéiert gouf. === Kubanesch Kichen === D'kubanesch Kiche besteet haaptsächlech aus Cocktailler, [[Fësch]], [[Gefligel]] a [[Crustacéeën]]. Traditionell kubanesch sinn awer och Zoppen, déi e spuenesch-maureschen Afloss hunn. Derbäi gëtt dacks [[Räis]] mat schwaarze [[Bounen]] (''arroz moro'') a frittéiert [[Banannen]] (''Plátanos'') zerwéiert. D'Nationalgedrénks ass de [[Mojito]]. Bekannt sinn awer och den [[Daiquiri]] an de [[Cuba Libre]]. Si all gi mat [[Rum]] preparéiert, deen op Kuba fabrizéiert gëtt. Déi bekanntst Mark op Kuba ass den [[Havanna Club]], weltwäit ass et awer de [[Bacardí]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Kuba| ]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] rbp1hkf2xji0aoezk9grwwmy951in75 0 24138 2689273 2653751 2026-08-06T12:04:31Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689273 wikitext text/x-wiki {{SkizzMed}} {{Medezin}} [[Fichier:Red Ribbon.svg|thumb|200px|Roude Schlapp, Symbol fir Solidaritéit mat HIV-positiven an AIDS-kranke Mënschen]] '''AIDS''' steet fir ''Acquired Immune Deficiency Syndrome'' (engl. fir Defizienz an den Immunfunktiounen déi sech beim Eenzelen am Laf vun der Zäit entwéckelt hunn). Et versteet en dorënner eng spezifesch Kombinatioun vu [[Symptom]]er, déi beim Mënsch optrieden, dee mam [[HI-Virus]] infizéiert ass, an déi da bei der Zerstéierung vun den [[Immunsystem|Immunfunktiounen]] optrieden. Dës Symptomer bestinn aus Sekundär[[infektioun]]en an [[Tumor]]en. Schonn am Laf vun der symptomfräier [[Inkubatiounsphas]], déi e puer Joer dauere kann, ginn haut antiviral [[Medikament]]er agesat, déi d'Liewenserwaardung bei den Infizéierte verlängert, mä ëmmer nach net zur Heelung féiere kënnen. Eng komplett Eliminatioun vun den HI-Viren aus dem Kierper ass haut nach net bekannt. Den [[1. Dezember]] ass de Welt-AIDS-Dag, dee vun der UNAIDS – der AIDS-Organisatioun vun de [[UN|Vereenten Natiounen]] – organiséiert gëtt. == Symptomer == '''''Infektiounssymptomer''''' 2 bis 6 Wochen no der Infektioun weise sech Infektiounssymptomer wei Kappwéi, Gelenkwéi, [[Féiwer]], Uschwëlle vu [[Lymphknuet|Lymphkniet]], Irritatioun vun der [[Haut (Organ)|Haut]], dacks gëtt se verwiesselt mat enger [[Gripp]]. Eng fréi [[Diagnos]] ass wichteg fir datt sou séier wéi méiglech mat der Behandlung ugefaange ka ginn. Wat éischter mat der Behandlung ugefaange gëtt, desto méi héich gëtt d'Liewenserwaardung. '''''Latenzzäit''''' No deene Woche fänkt eng [[Latenzzäit]] un, woubäi de Virus sech an där Zäit weiderverbreet mä de Patient selwer näischt spiert. Wéi laang déi dauert, ka kee soen, dat kann no 10 Joer ausbriechen oder och och guer net. Méi spéit kënne Patiente méi dacks krank ginn, well sech d'Viruslaascht erhéicht an een domat och d'Gefor, datt den HIV zu AIDS ausbrécht. Patienten déi HIV-Positiv sinn, lafen éischter Gefor, wéi e gesonde Mënsch, vun [[Hepatitis]] ugestach ze ginn. '''''AIDS''''' No der Latenzzäit brécht AIDS aus, woubäi d'Immunsystem vum Mënsch bal komplett zerstéiert ass, dat heescht de Patient gëtt vun allem krank, woubäi et am Ufank mat enger Gripp ufänkt an de Patient zum Schluss dacks mat enger schwéierer [[Longenentzündung]] stierft. [[Kriibs (Krankheet)|Kriibszelle]] kënne sech och bei AIDS rapid verduebelen an domat de Patient u Kriibs stierwen doen. == Krankheetsverlaf == == Therapie == Eng Heelung ass am Moment nach net a Siicht. Dem Patient kënnen awer Medikamenter verschriwwe ginn, déi d'Weiderentwécklung vum Virus hemmen. Doduerch gëtt den HIV dru gehënnert, sech an d'[[T-Zellen]] anzebannen, deenen hir [[RNA]] ze kopéieren an da seng eege Virus-RNA géint d'T-Zellen ze fabrizéieren. == HIV-Test == Een HIV-Test ass eréischt effektiv, wann ee méi wéi 12 Wochen no der méiglecher Infektioun gemaach gëtt. Am Test gëtt eigentlech nëmmen op HIV-Antikierper déi de Kierper bilt gepréift. Wann der fonnt ginn, ass den Test positiv, wat awer net heescht datt een definitiv HIV-positiv ass. Et gëtt dann nach eng Kéier iwwerpréift fir en zouverlässegt a séchert Resultat. Soll dann näischt fonnt ginn, ass den Test negativ, dat heescht, et ass een net ugestach ginn. Den HIV-Test zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] kann ee fir näischt an der Stad am [[Centre Hospitalier Luxembourg|Centre Hospitalier]] maachen, um 2. Stack bei der Sektioun "Maladies infectieuses". Beim [[Hausdokter]] muss ee Bescheed soen datt een HIV gär matteste well, ouni Bestätegung vum Patient ass et dem Dokter net erlaabt ze testen. An all Laboratoire vu Lëtzebuerg kann een den Test fir näischt maachen, wann ee seng [[Carte Sociale]] derbäi huet. == Ustiechen == D'Ustiechen ass eigentlech nëmme méiglech wann een a Kontakt mat [[Blutt]], [[Sperma]], [[Scheedeflëssegkeet]] a [[Mammemëllech]] kënnt. An de Sekrete wéi [[Urin]], [[Kot]] a [[Spaut]] sinn och HIV-Zellen noweisbar, mä a sou enger klenger Viruslaascht datt et net zu enger Infektioun ka kommen. Déi meescht Infektiounen erfollegen duerch [[Geschlechtsverkéier|sexuelle Kontakt]]. [[Anus|Anal]]- souwéi [[Vagina]]lverkéier ass am risikoräichste well déi Zone relativ staark duerchblutt sinn, an duerch kleng Rëss an de [[Schläimhaut|Schläimhait]] eng Infektioun geschéie kann. Am Géigesaz ass [[Oralverkéier]] zanter den neiste Studien net wierklech infektiös wann ee gewësse Sécherheetsmoossnamen anhält. == Preventioun == Fir eng Infektioun mat dem HIV ze verhënnere gëtt et nëmmen e puer Méiglechkeeten. Déi éischt wier eng [[Kapëttchen]] ze benotzen, wat net nëmme virun HIV schützt mä och virun aner [[sexuell iwwerdrobar Krankheet]]en.<!-- Aner Méiglechkeete si fir guer net an de Kontakt vu Sperma ze kommen, bezéiungsweis Scheedeflëssegkeet, spriech verschidde Praktiken ënnerloossen.--> Beim [[Drog]]ekonsum ass et wichteg steril [[Sprëtz|Nolen]] ze benotzen. == Verbreedung an der Welt == ===HIV zu Lëtzebuerg=== Zu Lëtzebuerg ginn eng 600 AIDS Tester am Joer gemaach. No Schätzungen hunn 2014 ronn 1000 HIV-Infizéiert Mënschen zu Lëtzebuerg gelieft, vun deenen 20 bis 30&nbsp;% net wëssen, datt si de Virus a sech hunn. Am Joer 2014 goufe 85 Neiinfektioune gemellt. Bei den [[Heterosexualitéit|Hetero]]- und [[Homosexuell]]en ass d'Zuel vun den Neiinfizéierten zimmlech konstant bliwwen, bei [[Drogen]]ofhängegen hu sech déi Neiinfizéiert awer verduebelt vis-à-vis vum Joer 2013<ref>{{Citation|URL=http://www.sida.lu/epidemiologie |Titel=www.sida.lu/epidemiologie |Gekuckt=02.12.2014 |Archiv-Datum=06.08.2015 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20150806043301/http://www.sida.lu/epidemiologie }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20141223181345/http://www.wort.lu/de/lokales/welt-aids-tag-neuer-trend-bei-hiv-infektionen-547c422d0c88b46a8ce42ecb Neuer Trend bei HIV-Infektionen] op wort.lu 1.12.2014</ref>. Am Joer 2017 goufen et 101 Neiinfektiounen, dovu ware 74 Männer a 27 Frae betraff. An 10 Fäll waren infizéiert Sprëtzen d'Ursaach<ref>{{Citation|URL=http://sante.public.lu/fr/publications/c/comite-surveillance-sida-2017/index.html |Titel=Comité de surveillance du SIDA: Rapport d'activité 2017 |Gekuckt=08.10.2018 |Archiv-Datum=14.02.2019 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20190214113630/http://sante.public.lu/fr/publications/c/comite-surveillance-sida-2017/index.html }}</ref>. == Literatur == * Hans Halter (Hg.), ''Todesseuche AIDS''; 'Spiegel-Buch', erauskomm zu Hamburg (Spiegel-Verlag), [November] 1985; 192 S.; ISBN 3-499-33067-9. - D'Buch, dat am Ganzen 9 Autoren huet, behandelt awer och aner infektiéis Krankheeten: [[Syphilis]], [[Pest]], [[Cholera]], [[Pouken]], [[Malaria]], [[Gielféiwer]] a [[Lepra]]. == Kuckt och == * [[Lëscht vu Krankheeten]] == Um Spaweck == {{Commonscat|AIDS}} === Zu Lëtzebuerg === * [https://web.archive.org/web/20180809231817/http://sante.public.lu/fr/politique-sante/acteurs/organismes-consultatifs/comite-surveillance-sida/index.html Comité de surveillance du SIDA, des hépatites infectieuses et des maladies sexuellement transmissibles] * [https://web.archive.org/web/20141208162104/http://www.croix-rouge.lu/hivberodung/ HIV Berodung vun der Croix-Rouge] * [https://web.archive.org/web/20141224154103/http://www.sida.lu/ STOPAIDSNOW|ACCES] * [https://web.archive.org/web/20121215142857/http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=573&IF_Language=fra&MainTheme=3&FldrName=3&RFPath=118 Statistik vum STATEC: Ustiechend Krankheeten zu Lëtzebuerg zanter 1945] * {{fr}} [http://www.statistiques.public.lu/fr/actualites/conditions-sociales/sante-secu/2010/03/20100324/index.html 64 nouvelles infections du Sida en 2009] *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20180810115311/http://sante.public.lu/fr/actualites/2017/08/rapport-comite-surveillance-sida-2016/index.html 98 nouvelles infections en 2016] === Allgemeng === * [https://web.archive.org/web/20060624050201/http://www.hivcenter.de/ Den HIVCENTER vum Klinikum vun der J.W.Goethe-Universitéit zu Frankfurt] * {{en}} [http://www.unaids.org/ AIDS-Informationsäit vun de Vereenten Natiounen] * [https://web.archive.org/web/20070929122055/http://www.rki.de/cln_011/nn_527010/DE/Content/Service/Presse/Pressemitteilungen/2005/22__05.html__nnn=true Wat seet den Robert Koch-Institut zu ''HIV/AIDS''] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20091003095305/http://www.sidaweb.com/information/information.htm Informatiounen op Franséisch] {{Referenzen}} [[Kategorie:Sexuell iwwerdrobar Krankheeten]] ni6powncngesqoz7kty26scxv3aguhy 0 28091 2689281 2687545 2026-08-06T13:09:55Z Volvox 4050 /* */ Koordinate verbessert 2689281 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gebai |Numm = |Bild = PHI 8706 w.jpg |Bildtext = |Land = |Plaz = L-1499 Luxembourg |Adress = 1, [[Place de l'Europe (Stad Lëtzebuerg)|Place de l'Europe]] |Koordinaten = {{coor dms|49|37|06|N|06|08|33|O}} |Baustil = |Architekt(en) = [[Christian de Portzamparc]] |Status = |Datum vum Bau = 2002-2005 |Proprietär = Lëtzebuerger Staat }} [[Fichier:Philharmonie, Kammermusiksaal.jpg|miniatur|Kammermusekssall]] D''''Philharmonie''' oder offiziell '''Salle de concerts Grande-Duchesse Joséphine-Charlotte''', ass mat hirem "Groussen Auditorium", dem "Kammermusekssall" an dem "Espace découverte" mat zesumme ronn 1900 Plazen dat gréisst Gebai fir Opféierunge vu klassescher Musek zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Se gouf vum franséischen Architekt [[Christian de Portzamparc]] entworf, an ass no der Groussherzogin [[Joséphine-Charlotte]], der verstuerwener Fra vum [[Jean vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Jean]] genannt. Se gouf de [[26. Juni]] [[2005]] ageweit. De President vum Opsiichtsrot war 2008 den [[Damien Wigny]] an duerno gouf dat de [[Pierre Ahlborn]]. Den Direkter war de [[Matthias Naske]], zanter 2013 ass et de [[Stephan Gehmacher]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130116065527/http://www.mc.public.lu/actualites/communiques/2013/01/gehmacher/index.html Stephan Gehmacher neuer Generaldirektor des Etablissement public Salle de Concerts Grande-Duchesse Joséphine-Charlotte - Philharmonie Luxemburg]Ministère de la Culture, 28.Dezember 2012. </ref>. == Gebai == D'Gebai steet op der ''[[Place de l'Europe (Stad Lëtzebuerg)|Place de l'Europe]]'', um [[Kierchbierg]]. Et ass oval an huet ronderëm 823 filigran Sailen aus [[Stol]]. [[1996]] gouf vun der [[Administration des bâtiments publics]] en Architekteconcours ausgeschriwwen, bei deem de Portzamparc gewonnen huet. [[2002]] gouf mat den Aarbechten ugefaangen, déi am Ganzen 3 Joer gedauert hunn. De Bau huet 113,5 Milliounen Euro kascht.<ref>"Salle de concert Grande-Duchesse Joséphine-Charlotte ^Philharmonie." in: [https://abp.gouvernement.lu/dam-assets/pics/abp-centenaire-web.pdf ''Centenaire. Administration des bâtiments publics Luxembourg''] [sous la direction de Jean Leyder]. Luxembourg 2010, S.176-179. ISBN 978-99959-680-0-7.</ref> D'Gebai ass schalldicht isoléiert, an d'Akustik an de Säll gouf mam Architektebüro [[Christian Bauer (Architekt)|Christian Bauer]] ofgestëmmt, wat d'Auswiel vum Material an d'Ariichtung betrëfft. === Gebai an Zuelen === De Gesamtvolume vun der Philharmonie ëmfaasst 192.883 {{m3}} an d'total Fläch ass 20.000 {{m2}}. Et ass baussen 126 Meter laang (bannena maximal 109 Meter) an huet eng Héicht vu 25 Meter.[[Fichier:Philharmonie, Großer Konzertsaal.jpg|miniatur|Grousse Concertssall]] === Groussen Auditoire === De Groussen Auditoire, mat tëscht 1.200 a 1.500 Plazen, ass d'Häerzstéck vun der Philharmonie, ronderëm si Logen. === Schuke-Uergel === D'[[Uergel]] ass vun der [[Uergelmanufaktur Karl Schuke]] vu Berlin, an huet 81 Regësteren, déi op 4 Manualer a Pedall verdeelt sinn. Mat 6.441 Päifen bei zwéi Spilldëscher an engem Manualëmfank vun c bis csup4 an d'Pedall c bis g' ass se geduecht als komplett Concertsuergel oder als Begleetinstrument. Titularorganist ass de [[Maurice Clement]], Professer aus dem [[Conservatoire vum Norden]]. === Kammermusekssall === De Kammermusekssall huet ronn 300 Plazen, an eng Bün, op där maximal 40 Museker Plaz hunn. === Espace découverte === Den ''Espace découverte'' ass e Sall vun 120 Plazen, dee fir elektro-akkustesch Musek ugeluecht ass. Am Gebai si weiderhin: Eng Billeterie, eng Bar, Vestiairen, e VIP-Salon, Proufsäll, Loge fir d'Artisten an d'Museker, a Raimlechkeete fir déi technesch an administrativ Gestioun. === Extensioun === Zanter September 2024 gëtt dru geschafft, fir d'Gebai auszebauen. Eng nei Entrée, en neie Restaurant, eng Salle polyvalante an eng Cafeteria fir Personal a Museker soll op der Plaz tëscht dem [[Robert-Schuman-Gebai]] an dem Hotel un déi bestoend Struktur ugebaut ginn. D'Pläng sinn och vum Architektebureau Portzamparc. Fir d'Aarbechten, déi bis uganks 2027 dauere sollen, sinn 12,6 Milliounen Euro virgesinn.<ref> Ryck Thill: [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/2205207.html "D'Philharmonie kritt eng Extensioun."] rtl.lu, 19.06.2024.</ref> ==Statistiken== {{Kapitel Info feelt}} An der Philharmonie schaffe 75 Leit<ref>https://www.philharmonie.lu/en/service/team</ref>, déi fest ugestallt sinn; net mat derbäi gezielt sinn d'Déngschtleeschter. D'Zuel vun de Concerte geet stänneg an d'Luucht. An der Saison 2005/2006 waren et 214 Concerten, 2006/2007 waren et der 320, an 2007/2008 der 376.<br> Ronn 150.000 Leit sinn an der Saison 2005/2006 am Public gezielt ginn, 2006/2007 waren et der 164.000, dovu sinn der eng 20 %, déi net zu Lëtzebuerg wunnen. An der Saison 2007/2008 waren et 168.414 Leit. Wat de Budget ugeet, sou huet dee sech fir d'Saison 2006/2007 op 12,65 Mio Euro belaf. 7,40 Mio Euro (59 %) dovu kommen aus dem Staatsbudget, 2,07 Mio (16 %) vum Verkaf vun Ticketen, 1,67 Mio (14 %) vum [[Mäzenat]], 1,20 Mio vum Verloune vum Gebai (virun allem un den [[OPL]]) an d'Restauratioun, an 0,31 Mio (2 %) waren e Subsid fir Evenementer am Kader vun der [[Lëtzebuerg a Groussregioun Kulturhaaptstad 2007|Kulturhaaptstad]]. D'Depense verdeele sech sou: 5,30 Mio (42 %) fir d'artistesch Programmatioun, 3,05 Mio (24 %) fir den Entretien vum Gebai, 2,9 Mio (23 %) fir Personal an de Fonctionnement, 1,10 Mi (9 %) fir Marketing a Kommunikatioun an 0,30 Mio (2 %) fir administrativ Ausgaben<ref>Quell: Nathalie Reuter an der Sendung "Kapital" op RTL Tele den 10. Oktober 2007.</ref> == Kuckt och == * [[Orchestre philharmonique du Luxembourg]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Philharmonie (Luxembourg)|{{PAGENAME}}}} *[http://www.philharmonie.lu Offiziell Websäit vun der Philharmonie] *Ina Helweg-Notrott: [http://www.nextroom.at/building.php?id=18909 "Architektonische Partitur in Weiss".] ''Neue Zürcher Zeitung'', 09. Juli 2005. {{Referenzen}} [[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Concertssäll zu Lëtzebuerg|P]] [[Kategorie:Gebaier an der Stad Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Kierchbierg]] [[Kategorie:Bauwierker 2005]] fa1gqdaqnfpyp09ibe55o3942ueuwtj 0 28407 2689336 2687114 2026-08-07T08:11:33Z Mobby 12 60927 k 2689336 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Chile | Fändel = Flag of Chile.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Chile | Wopen = Coat of arms of Chile.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Chile | National Devise = Por la Razón o la Fuerza<br>([[Spuenesch|sp. fir]]: "Duerch Verstennegsinn oder Kraaft") | Kaart= Chile in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Santiago de Chile]] | Haaptstad Awunner = 6 254 314 <small>(2017)</small> | Haaptstad Koordinaten = 33° 26′ 16′′ S 70° 39′ 01′′ W | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 756 950 | Fläch Plaz = 37 | Waasserfläch = 1,07% | Bevëlkerung = 19 678 310 <small>(2021, geschat)</small> | Bevëlkerung Plaz = 60 | Bevëlkerungsdicht = 26 | Onofhängegkeet = vu Spuenien<br> [[12. Februar]] [[1825]] unerkannt | Nationalfeierdag = 18. September | Nationalhymn = [[Puro, Chile]] | Wärung = [[Peso chileno]] (CLP) | Zäitzon = -4, -3 | Internet TLD = [[.cl]] | Telefonsprefix = +56 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Chile''' (''República de Chile'') ass en onofhängege [[Staat]] am Südweste vu [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Santiago de Chile]]. D'Land grenzt am Norden un de [[Peru]], am Westen un de [[Pazifik]], am Süden un de [[Paso Drake]], am Nordosten u [[Bolivien]] an am Osten un [[Argentinien]]. Zum Chile gehéieren nach verschidden Inselen am Pazifik, wéi den [[Archipel Juan Fernández]] an d'[[Ouschterinsel]] (''Isla de Pascua''), déi geographesch a [[Polinesien|Polinesie]] läit. De Chile huet eng Fläch vu 756.950&nbsp;km². Dozou kënnt nach eng Zon an der [[Antarktis]] vun 1.250.000&nbsp;km², den [[Antarktesche Chileeneschen Territoire]] (''Territorio Chileno Antártico''). Chile konsidéierert sech als en Dräikontinentalland. == Geschicht == ''Kuckt heizou och den Haaptartikel: [[Geschicht vum Chile]]'' Scho virun 15.000 Joer hunn déi éischt Mënschen am haitege Chile gewunnt. Bis datt d'Spuenier d'Land eruerwert haten huet et zum [[Inka]]räich gehéiert. [[1520]] huet de Portugis [[Ferdinand Magellan]] d'[[Magallanstrooss]], déi op der Südspëtz vum Chile läit, entdeckt. [[1535]] koumen déi éischt Europäer an de Chile fir no [[Gold]] ze sichen. Déi éischt gegrënnt Siidlung war Santiago am Joer [[1541]]. Zanter [[1542]] huet de Chile dunn zum [[Spuenien|spuenesche]] Vizekinnekräich Peru gehéiert. Südlech vum [[Río Bío Bío]] hunn allerdéngs d'[[Mapuchen]], en indigene Vollekstamm, sech géint déi spuenesch Eruewerung gewiert. Am Ufank hate si Erfolleg an hunn nach nom Friddenskontrakt mat Spuenien vu [[1647]] vill Stied vun de Spuenier zerstéiert. Am [[16. Joerhonnert]] hunn och vill [[Äerdbiewen]], [[Vulkan]]ausbréch an [[Tsunami]]en d'Entwécklung vum Land staark behënnert. Ausserdeem waren d'Küstestied och permanent dem Ugrëff vu [[Pirat]]en ausgesat. [[1609]] gouf d'Generalkapitanat Chile gegrënnt, war awer ofhängeg vum Vizekinnekräich Peru. [[1778]] gouf de Chile dunn en eegestännegt Generalkapitanat mat Handelsfräiheet bannent dem spuenesche Kinnekräich. Wéi dem [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]] säi Brudder [[Joseph Bonaparte|Joseph]] a Spuenien [[1808]] regéiert huet, gouf den Drang no Onofhännegkeet ëmmer méi grouss. Den [[18. September]] [[1810]] gouf eng Junta an d'Liewe geruff, duerch déi de Chile eng autonom Provënz am spuenesche Kinnekräich ginn ass. Dësen Datum gëtt am Chile als den Ufank vun der Onofhängegkeet gefeiert. E besse méi spéit erkläert de Chile seng total Eegestännegkeet. [[1814]], nom spueneschen Onofhängefkeetskrich, huet Spuenien erëm d'Muecht am Chile iwwerholl. No sëllege Schluechten, huet de Chile de [[17. September]] [[1865]] Spuenien de Krich erkläert. Dat war de [[Spuenesch-Südamerikanesche Krich]]. De [[5. Dezember]] [[1865]] huet de Peru sech mam Chile géint déi gemeinsam Feinden zesummegedoen. Déi spuenesch Herrschaft goung [[1866]] praktesch op en Enn. De Konflikt mat Spuenie konnt awer eréischt an de Kontrakter vun [[1871]] an [[1883]] definitiv geléist ginn. == Geographie == ''Kuckt dozou och den Haaptartikel: [[Geographie vum Chile]]'' [[Fichier:Chile topo es.jpg|thumb|left|200px|Topographesch Kaart vum Chile]] === Physesch Geographie === De Chile läit um südamerikanesche [[Kontinent]] an erstreckt sech iwwer eng Längt vu 4.200 [[Kilometer]] vun Norden no Süde laanscht de Pazifik op der enger an den [[Anden]] op der anerer Säit. D'Breet vum Land huet nëmmen zirka 180&nbsp;km. Déi schmuelst Plaz huet 90&nbsp;km, an déi breetst 240&nbsp;km. De Chile léisst sech an dräi Regiounen andeelen: am Osten d'Anden, den Iwwergangsberäich mat der [[Pampa del Tamarugal]] an der [[Valle Longitudinal]] an d'Küsteregioun [[Cordillera de la Costa]]. D'chileenesch Ande bilden eng vun den héchste Biergkette vun der Welt. Eng sëllege Bierger sinn iwwer 6.000 m héich. Den héchste Bierg vum Land ass den [[Ojos del Salado]] mat 6.880 m. En ass gläichzäiteg den héchste Vulkan op der Welt. Duerch déi besonnesch Struktur vum Land gëtt et keng ganz laang Flëss. De längsten huet 443&nbsp;km. Déi grouss a landschaftlech schéinst Séien am Chile erstrecke sech südëstlech vun der Stadt [[Temuco]] bis op [[Puerto Montt]]. De bekanntste [[Salzséi]] ass de [[Salar de Atacama]] (3.000&nbsp;km²). === Klima === De Chile huet vill verschidde Klima- a Vegetatiounszonen. Dat ass wéinst den 39 Breetegraden iwwer déi d'Land sech erstreckt an zwar vu 17° 3' S bis 56° 30' S. D'Land léisst sech klimatesch an dräi Zonen andeelen: Nord-, Mëttel- a Südchile. De gréissten Deel vum Norde läit an der Wüst. Am Mëttelchile ass e Klima wéi um Mëttelmier. Am Süden dogéint fält ganz vill Reen. Am grousse Ganze gëtt d'Klima staark vum [[Humboldt-Mieresstroum]] laanscht d'Küst beaflosst. Dee fléisst vu Süden no Norden an transportéiert kaalt Mierwaasser aus der Antarktis. Ongeféier all 7 Joer schléit hei och den [[El-Niño]] zou a bréngt vill Nidderschléi. == Bevëlkerung == D'Hallschent vun der Bevëlkerung lieft am Groussraum Santiago de Chile, dorënner een Drëttel, also ongeféier 5,5 Milliounen, an der Haaptstad selwer. 100&nbsp;km westlech vu Santiago läit d'Stad Valparaíso mat zirka 1 Millioun Awunner. A de Gebidder Richtung Norden a Richtung Süde wunnen ëmmer manner Leit. Dat ass wéinst den ongënschtege Klimabedéngungen. 90 % vun de Chileenen hunn europäesch Virfaren oder si [[Mestizen]], woubäi bei de leschten, 50 % vun de Mapuchen ofstamen. === Relioun === Zanter [[1925]] ass d'Kierch an de Staat getrennt. Déi gréisst Relioun ass déi réimesch-kathoulesch Kierch mat 70 % vun de Leit. Déi 920 [[Par]]e ginn a 5 Kiercheprovënze mat 26 [[Bistum|Bistümer]] agedeelt. Ronn 10 % vun de Chileene si protestantesch. De Rescht verdeelt sech op indianesche [[Schamanismus]], [[Mormonen]] an aner Minoritéiten. === Sprooch === D'[[offiziell Sprooch]] ass [[spuenesch|Kastellanesch]]. Aner international Sprooche gi ganz wéineg geschwat. Déi bekanntst indigen Sprooch ass [[Mapudungun]]. Déi Sprooch gëtt haaptsächlech vun de Mapuchen am Süde geschwat. Donieft ass och nach [[Quechua]] an [[Aymara]] am Nordchile a [[Rapa Nui]] op der Ouschterinsel verbreet. == Ekonomie == == Politik == [[Fichier:Mapa administrativo de Chile.png|thumb]] [[Fichier:Pueblo de San Pedro de Atacama 2013-09-21 11-52-31.jpg|thumb|Atacama]] ''Kuckt heizou och den Haaptartikel: [[Politik am Chile]]'' D'Republik Chile ass eng [[Presidialrepublik]] mat verschiddenen autonomen Institutiounen. D'[[Constitutioun]] gouf [[1980]] vun der Militärregierung ënner dem [[Augusto Pinochet]] ausgeschafft an duerno mat engem Referendum, ënner groussem Drock an ouni demokratesch Krittäre mat 67 % ugeholl. De President, an zugläich och Regierungschef, gëtt fir eng Period vu 6 Joer gewielt. Dësen ernennt d'Ministeren, d'Subsekretären an Regionalintendanten. ''Kuckt och d'[[Lëscht vun de Presidente vum Chile]].'' D'Legislative ([[Congreso Nacional]]) besteet aus zwou Chamberen: d'Chamber des Députés (''Cámara de Diputados'') an de Senat (''Senado''). Déi héchst richterlech Kraaft am Chile ass den ieweschte Gerichtshaff (''Corte Suprema de Justicia''). Et ass e Kolleegialgericht mit 21 Richteren. == Kultur == === Weltierwe vun der UNESCO am Chile === D'[[UNESCO]] huet bis elo 3 Plazen am Chile op d'Lëscht vum [[Weltkulturierwen|Weltkulturierwe]] gesat. * [[2000]]: den [[Nationalpark Chiloé]] an en Deel vun de Kierchen aus Holz, * [[2003]]: den historeschen Deel vun der Hafestad [[Valparaíso]], * [[2005]]: d'[[Humberstone- a Santa-Laura-Salpéiterwierker]] an der [[Atacama]]-Wüst am Norde vum Chile. Zum [[Weltnaturierwen|Weltnaturierwe]] goufen erkläert: * [[1978]] den [[Nationalpark Torres del Paine]], * [[1995]] den [[Nationalpark Rapa Nui]] op der Ouschterinsel. == Fauna a Flora == === Biosphärereservater am Chile === D'[[UNESCO]] erkläert am Ganzen 8 Gebidder am Chile zu [[Biosphärenreservat]]er. * [[Nationalpark Bosque de Fray Jorge]] (1977) * [[Juan-Fernández-Inseln]] (1977) * [[Nationalpark Torres del Paine]] (1978) * [[Nationalpark Laguna San Rafael]] (1979) * [[Nationalpark Lauca]] (1981) * [[Araucarias]] (1984) * [[Nationalpark La Campana]] a [[Lago Peñuelas (Nationales Reservat)]] (1984) * [[Nationalpark Kap Hoorn]] (2005) == Infrastruktur == == Um Spaweck == {{Commonscat|Chile}} * [https://web.archive.org/web/20110113010706/http://www.gobiernodechile.cl/ Site vun der Regierung vum Chile] {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Chile| ]] [[Kategorie:Republicken]] lvgpu40uqmtpdlyzwm1ldijsjy9y8w7 0 28412 2689335 2689198 2026-08-07T08:10:41Z Mobby 12 60927 k 2689335 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = República del Perú | Fändel = Flag of Peru.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 120px | Fändel Artikel = Fändel vum Peru | Wopen = Escudo nacional del Perú.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vum Peru | National Devise = Firme y feliz por la unión | Kaart= Peru in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]], [[Quechua]], [[Aymara]] | Haaptstad = [[Lima]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.285.216<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q419|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q419|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 23 | Onofhängegkeet = vu Spuenien,<br>den [[28. Juli]] [[1821]] | Nationalfeierdag = [[28. Juli]] | Nationalhymn = [[Somos libres, seámoslo siempre]] | Wärung = [[Peruanesche Sol|Sol]] (PEN) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.pe]] | Telefonsprefix = +51 | Notizen = | Extra Bild = Un-peru.png | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Peru''' (''República del Perú'') ass e Staat am Weste vu [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Lima]]. D'Land grenzt am Norden un den [[Ecuador]] an u [[Kolumbien]], am Westen un de [[Pazifik]], am Südosten u [[Bolivien]], am Süden un de [[Chile]] an am Osten u [[Brasilien]]. De Peru huet eng Fläch vun 1.285.216&nbsp;km². == Kultur == === Kuckeswäertes === * [[Gocta-Waasserfall]] an der [[Provënz Chachapoyas]] mat enger Fallhéicht vu 770 Meter * [[Machu Picchu]], eng Inka-Stad, déi op der Lëscht vun de [[Weltierwen|Weltkulturierwe]] vun der [[UNESCO]] steet [[Fichier:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.2.jpg|thumb|left|De [[Machu Picchu]]]] {{clearleft}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{es}} [http://www.peru.gob.pe/ peru.gob.pe] Portal vum peruanesche Staat {{Autoritéitskontroll}} {{CSN-Staaten}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Peru| ]] m9fkkvpca4svurjq3no09ib8d4p4jlg 0 29688 2689502 2678241 2026-08-07T08:40:14Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689502 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = اَلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْعَرَبِيَّةُ ٱلْسُوْرِيَّة<br>al-Jumhūriyyah al-ʿArabiyyah as-Sūriyyah | Fändel = Flag of Syria (2025-).svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Syrien | Wopen = Emblem of Syria (2025–present).svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Syrien | National Devise = | Kaart = Syria in its region (claimed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Damaskus]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Ahmed al-Scharaa]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 185.180<ref>Quell:[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,06 | Bevëlkerung = 22.100.000<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=SY]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 119 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]], de [[17. Abrëll]] [[1946]] | Nationalfeierdag = [[17. Abrëll]] | Nationalhymn = [[Humat ad-Diyar]] | Wärung = [[Syresch Lira]] (SYP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.sy]] | Telefonsprefix = +963 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Syrien''', offiziell '''Arabesch Republik Syrien''' (arabesch: اَلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْعَرَبِيَّةُ ٱلْسُوْرِيَّة al-Jumhūriyyah al-ʿArabiyyah as-Sūriyyah) ass e [[Staat]] a [[Südwestasien]]. Syrie grenzt am Süden un [[Israel]] a [[Jordanien]], am Westen un de [[Libanon]] an un d'[[Mëttelmier]], am Norden un d'[[Tierkei]] an am Osten un den [[Irak]]. D'Haaptstad vu Syrien ass [[Damaskus]]. == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Staate vun der Welt]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20070202003401/http://www.parliament.gov.sy/ Websäit vum syresche Parlament] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Noen Osten]] [[Kategorie:Syrien| ]] qvp06fh6ukh7btyx6iuqupjyvi2ed3x 2689645 2689502 2026-08-07T08:44:58Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689645 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = اَلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْعَرَبِيَّةُ ٱلْسُوْرِيَّة<br>al-Jumhūriyyah al-ʿArabiyyah as-Sūriyyah | Fändel = Flag of Syria (2025-).svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Syrien | Wopen = Emblem of Syria (2025–present).svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Syrien | National Devise = | Kaart = Syria in its region (claimed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Damaskus]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 185.180<ref>Quell:[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,06 | Bevëlkerung = 22.100.000<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=SY]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 119 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]], de [[17. Abrëll]] [[1946]] | Nationalfeierdag = [[17. Abrëll]] | Nationalhymn = [[Humat ad-Diyar]] | Wärung = [[Syresch Lira]] (SYP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.sy]] | Telefonsprefix = +963 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Syrien''', offiziell '''Arabesch Republik Syrien''' (arabesch: اَلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْعَرَبِيَّةُ ٱلْسُوْرِيَّة al-Jumhūriyyah al-ʿArabiyyah as-Sūriyyah) ass e [[Staat]] a [[Südwestasien]]. Syrie grenzt am Süden un [[Israel]] a [[Jordanien]], am Westen un de [[Libanon]] an un d'[[Mëttelmier]], am Norden un d'[[Tierkei]] an am Osten un den [[Irak]]. D'Haaptstad vu Syrien ass [[Damaskus]]. == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Staate vun der Welt]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20070202003401/http://www.parliament.gov.sy/ Websäit vum syresche Parlament] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Noen Osten]] [[Kategorie:Syrien| ]] f1gxenizkg53w3klnm7dpvnd2gbmqje 2689814 2689645 2026-08-07T08:51:20Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689814 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = اَلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْعَرَبِيَّةُ ٱلْسُوْرِيَّة<br>al-Jumhūriyyah al-ʿArabiyyah as-Sūriyyah | Fändel = Flag of Syria (2025-).svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Syrien | Wopen = Emblem of Syria (2025–present).svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Syrien | National Devise = | Kaart = Syria in its region (claimed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Damaskus]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 185.180<ref>Quell:[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 0,06 | Bevëlkerung = 22.100.000<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=SY]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 119 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]], de [[17. Abrëll]] [[1946]] | Nationalfeierdag = [[17. Abrëll]] | Nationalhymn = [[Humat ad-Diyar]] | Wärung = [[Syresch Lira]] (SYP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.sy]] | Telefonsprefix = +963 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Syrien''', offiziell '''Arabesch Republik Syrien''' (arabesch: اَلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْعَرَبِيَّةُ ٱلْسُوْرِيَّة al-Jumhūriyyah al-ʿArabiyyah as-Sūriyyah) ass e [[Staat]] a [[Südwestasien]]. Syrie grenzt am Süden un [[Israel]] a [[Jordanien]], am Westen un de [[Libanon]] an un d'[[Mëttelmier]], am Norden un d'[[Tierkei]] an am Osten un den [[Irak]]. D'Haaptstad vu Syrien ass [[Damaskus]]. == Kuckt och == * [[Lëscht vun de Staate vun der Welt]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20070202003401/http://www.parliament.gov.sy/ Websäit vum syresche Parlament] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Noen Osten]] [[Kategorie:Syrien| ]] k5gpztxgj4cclolcv5odew1i3i9r4pm 0 29773 2689413 2634989 2026-08-07T08:38:03Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689413 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = المملكة الأردنيّة الهاشميّة<br>al-Mamlaka al-Urduniyya al-Hāschimiyya | Fändel = Flag of Jordan.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Jordanien | Wopen = Coat of arms of Jordan.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Jordanien | National Devise = | Kaart = Jordan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Amman]] | Haaptstad Awunner = 4 Milliounen | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Abdullah II.]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Bisher Al-Khasawneh]] | Total Fläch = 89.341 | Fläch Plaz = 112 | Waasserfläch = 0,03 | Bevëlkerung = 9.819.651 (Schätzung 2014) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 107 | Onofhängegkeet = [[25. Mee]] [[1946]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = [[25. Mee]] | Nationalhymn = ''Al-Salam Al-Malaki Al-Urdunni'' ("D'kinneklech Hymn vu Jordanien") | Wärung = [[Jordaneschen Dinar]] | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.jo]] | Telefonsprefix = +962 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Jordanien''' (op [[Arabesch]]: ''الأردن''), offiziell d'''[[Haschimiten|Haschimitescht]] Kinnekräich Jordanien'' (ar.: ''المملكة الأردنية الهاشمية''), ass en arabescht Kinnekräich a [[Asien|Westasien]], um ëstlecher Ufer vum [[Jordan (Floss)|Jordan-Floss]] an nërdlech vun der [[Arabesch Hallefinsel|arabescher Hallefinsel]]. Jordanie grenzt u [[Saudi-Arabien]] am Osten an am Süden, un den [[Irak]] am Nordosten, u [[Syrien]] am Norden, un [[Israel]], [[Palestina]] an d'[[Doudegt Mier]] am Westen, an un d'[[Rout Mier]] a sengem extreeme Südwesten. Jordanie läit strateegesch op der Kräizung tëscht [[Asien]], [[Afrika]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Haaptstad [[Amman]] ass déi gréisst Stad am Land a gläichzäiteg säi wirtschaftlechen, politeschen a kulturellen Zentrum. D'Gebitt, dat haut Jordanien ass, gëtt schonn zënter der [[Alsteenzäit]] bewunnt. Dräi stabil Kinnekräicher hu sech géint Enn vun der [[Bronzezäit]] forméiert: [[Ammon]], [[Moab]] an [[Edom]]. Spéider Herrscher waren d'[[Nabateanescht Kinnekräich]], d'[[Réimescht Räich]], an d'[[Osmanescht Räich]]. No der grousser arabescher Revolt géint d'Osmanen 1916, wärend dem [[éischte Weltkrich]], ass d'Osmanescht Räich tëscht [[Groussbritannien]] a [[Frankräich]] gedeelt ginn. 1921 ass d'Emirat vun Transjordanie vum deemolegen Emir [[Abdullah I.]] ausgeruff an zum brittesche [[Protektorat]] ginn. 1946 dunn ass Jordanien offiziell en onofhängege Staat mam Numm ''Haschemitescht Kinnekräich Transjordanien'' ginn. Wärend dem [[Arabesch-Israeelesche Krich 1948]] huet Jordanien d'[[Westbank]] eruewert, déi et 1967 nees verluer huet, an den Numm vum Land ass 1949 an ''Haschemitescht Kinnekräich Jordanien'' geännert. Jordanien ass e Grënnungsmember vun der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]] an der [[Organisatioun vun der islamescher Kooperatioun]], an ee vun den zwéin arabesche Staaten, déi e Friddensvertrag mat Israel ënnerschriwwen hunn. D'Land ass eng [[konstitutionell Monarchie]], awer de Kinnek hält bedeitend exekutiv a legislativ Pouvoiren. Jordanien ass e relativ klengt, semi-arid a bal komplett landëmschlossent Land mat enger Bevëlkerung vun 9,5 Milliounen Awunner. De sunitteschen [[Islam]] ass déi verbreetste Relioun am Land a gëtt vun 92% vun der Bevëlkerung praktizéiert. Si koexistéiert mat enger indigener chrëschtlecher Minoritéit. Jordanie gëllt als dat sécherst Land am [[Nohen Osten]], an huet laangzäitegen [[Terrorismus]] an Instabilitéit konnte vermeiden. D'Land huet zënter 1948 [[Flüchtling]]en aus bal allen Nopeschlänner empfaangen, dorënner geschaten 2,1 Millioune Palestinenser, 1,4 Millioune Syrier an Dausenden irakesche Chrëschten, déi virum [[Islamesche Staat]] geflücht sinn. Jordanie gëllt als Land mat engem héijen [[Human Development Index]] an enger Wirtschaft mat ieweschtem mëttleren Akommes ("upper middle income economy"). D'jordanesch Wirtschaft, eng vun de klengste an der Regioun, ass wéinst der gudder Ausbildung vun der Aarbechtskraaft fir auslännesch Investisseuren attraktiv. D'Land ass eng bedeitend Touristendestinatioun an zitt och wéinst engem gutt entwéckelte Gesondheetszentrum Patienten aus dem Ausland un. Trotzdeem stellen de Manktem vun natierleche Ressourcen, déi grouss Zuel u Flüchtlingen an déi regional Onsécherheet Problemer fir de Wirtschaftswuesstem duer. == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Wadi Rum2.jpeg|Eng Wüstelandschaft Fichier:Jordan River.jpg|De [[Jordan (Floss)|Jordan]] Fichier:Ajloun Castle 1.jpg|D'Buerg vun Aljoun Fichier:Aqaba.jpg|[[Akaba]] um Roude Mier Fichier:The Monastery, Petra, Jordan8.jpg|Den ''Deir'' ("Klouschter") an der anticker Stad [[Petra]] Fichier:Jamal Abdul Nasser Circle Amman Jordan.jpg|D'Haaptstad [[Amman]] |En traditionelle jordanesche Plat Fichier:Place ovale de Gerasa new.JPG|Ruinen zu [[Jerash]] Fichier:Abu Darweesh Mosque.jpg|D'Abu-Darwisch-Moschee zu Amman </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Jordan|Jordanien}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20140716161259/http://www.jordan.gov.jo/wps/portal Site vun der jordanescher Regierung] * {{en}} Jordanien am [https://web.archive.org/web/20160521031246/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jo.html World Fact Book] vun der [[Central Intelligence Agency|CIA]] {{Referenzen an Notten}} {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} </div> [[Kategorie:Jordanien| ]] fqxz90itylm9r6xztvf5ha3m4pw4t7l 2689588 2689413 2026-08-07T08:43:28Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689588 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = المملكة الأردنيّة الهاشميّة<br>al-Mamlaka al-Urduniyya al-Hāschimiyya | Fändel = Flag of Jordan.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Jordanien | Wopen = Coat of arms of Jordan.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Jordanien | National Devise = | Kaart = Jordan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Amman]] | Haaptstad Awunner = 4 Milliounen | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Bisher Al-Khasawneh]] | Total Fläch = 89.341 | Fläch Plaz = 112 | Waasserfläch = 0,03 | Bevëlkerung = 9.819.651 (Schätzung 2014) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 107 | Onofhängegkeet = [[25. Mee]] [[1946]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = [[25. Mee]] | Nationalhymn = ''Al-Salam Al-Malaki Al-Urdunni'' ("D'kinneklech Hymn vu Jordanien") | Wärung = [[Jordaneschen Dinar]] | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.jo]] | Telefonsprefix = +962 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Jordanien''' (op [[Arabesch]]: ''الأردن''), offiziell d'''[[Haschimiten|Haschimitescht]] Kinnekräich Jordanien'' (ar.: ''المملكة الأردنية الهاشمية''), ass en arabescht Kinnekräich a [[Asien|Westasien]], um ëstlecher Ufer vum [[Jordan (Floss)|Jordan-Floss]] an nërdlech vun der [[Arabesch Hallefinsel|arabescher Hallefinsel]]. Jordanie grenzt u [[Saudi-Arabien]] am Osten an am Süden, un den [[Irak]] am Nordosten, u [[Syrien]] am Norden, un [[Israel]], [[Palestina]] an d'[[Doudegt Mier]] am Westen, an un d'[[Rout Mier]] a sengem extreeme Südwesten. Jordanie läit strateegesch op der Kräizung tëscht [[Asien]], [[Afrika]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Haaptstad [[Amman]] ass déi gréisst Stad am Land a gläichzäiteg säi wirtschaftlechen, politeschen a kulturellen Zentrum. D'Gebitt, dat haut Jordanien ass, gëtt schonn zënter der [[Alsteenzäit]] bewunnt. Dräi stabil Kinnekräicher hu sech géint Enn vun der [[Bronzezäit]] forméiert: [[Ammon]], [[Moab]] an [[Edom]]. Spéider Herrscher waren d'[[Nabateanescht Kinnekräich]], d'[[Réimescht Räich]], an d'[[Osmanescht Räich]]. No der grousser arabescher Revolt géint d'Osmanen 1916, wärend dem [[éischte Weltkrich]], ass d'Osmanescht Räich tëscht [[Groussbritannien]] a [[Frankräich]] gedeelt ginn. 1921 ass d'Emirat vun Transjordanie vum deemolegen Emir [[Abdullah I.]] ausgeruff an zum brittesche [[Protektorat]] ginn. 1946 dunn ass Jordanien offiziell en onofhängege Staat mam Numm ''Haschemitescht Kinnekräich Transjordanien'' ginn. Wärend dem [[Arabesch-Israeelesche Krich 1948]] huet Jordanien d'[[Westbank]] eruewert, déi et 1967 nees verluer huet, an den Numm vum Land ass 1949 an ''Haschemitescht Kinnekräich Jordanien'' geännert. Jordanien ass e Grënnungsmember vun der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]] an der [[Organisatioun vun der islamescher Kooperatioun]], an ee vun den zwéin arabesche Staaten, déi e Friddensvertrag mat Israel ënnerschriwwen hunn. D'Land ass eng [[konstitutionell Monarchie]], awer de Kinnek hält bedeitend exekutiv a legislativ Pouvoiren. Jordanien ass e relativ klengt, semi-arid a bal komplett landëmschlossent Land mat enger Bevëlkerung vun 9,5 Milliounen Awunner. De sunitteschen [[Islam]] ass déi verbreetste Relioun am Land a gëtt vun 92% vun der Bevëlkerung praktizéiert. Si koexistéiert mat enger indigener chrëschtlecher Minoritéit. Jordanie gëllt als dat sécherst Land am [[Nohen Osten]], an huet laangzäitegen [[Terrorismus]] an Instabilitéit konnte vermeiden. D'Land huet zënter 1948 [[Flüchtling]]en aus bal allen Nopeschlänner empfaangen, dorënner geschaten 2,1 Millioune Palestinenser, 1,4 Millioune Syrier an Dausenden irakesche Chrëschten, déi virum [[Islamesche Staat]] geflücht sinn. Jordanie gëllt als Land mat engem héijen [[Human Development Index]] an enger Wirtschaft mat ieweschtem mëttleren Akommes ("upper middle income economy"). D'jordanesch Wirtschaft, eng vun de klengste an der Regioun, ass wéinst der gudder Ausbildung vun der Aarbechtskraaft fir auslännesch Investisseuren attraktiv. D'Land ass eng bedeitend Touristendestinatioun an zitt och wéinst engem gutt entwéckelte Gesondheetszentrum Patienten aus dem Ausland un. Trotzdeem stellen de Manktem vun natierleche Ressourcen, déi grouss Zuel u Flüchtlingen an déi regional Onsécherheet Problemer fir de Wirtschaftswuesstem duer. == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Wadi Rum2.jpeg|Eng Wüstelandschaft Fichier:Jordan River.jpg|De [[Jordan (Floss)|Jordan]] Fichier:Ajloun Castle 1.jpg|D'Buerg vun Aljoun Fichier:Aqaba.jpg|[[Akaba]] um Roude Mier Fichier:The Monastery, Petra, Jordan8.jpg|Den ''Deir'' ("Klouschter") an der anticker Stad [[Petra]] Fichier:Jamal Abdul Nasser Circle Amman Jordan.jpg|D'Haaptstad [[Amman]] |En traditionelle jordanesche Plat Fichier:Place ovale de Gerasa new.JPG|Ruinen zu [[Jerash]] Fichier:Abu Darweesh Mosque.jpg|D'Abu-Darwisch-Moschee zu Amman </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Jordan|Jordanien}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20140716161259/http://www.jordan.gov.jo/wps/portal Site vun der jordanescher Regierung] * {{en}} Jordanien am [https://web.archive.org/web/20160521031246/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jo.html World Fact Book] vun der [[Central Intelligence Agency|CIA]] {{Referenzen an Notten}} {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} </div> [[Kategorie:Jordanien| ]] osmrm0y7seqb0ko5f8bug21ewlu59xj 2689736 2689588 2026-08-07T08:49:19Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689736 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = المملكة الأردنيّة الهاشميّة<br>al-Mamlaka al-Urduniyya al-Hāschimiyya | Fändel = Flag of Jordan.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Jordanien | Wopen = Coat of arms of Jordan.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Jordanien | National Devise = | Kaart = Jordan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Amman]] | Haaptstad Awunner = 4 Milliounen | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Bisher Al-Khasawneh]] | Total Fläch = 89.341 | Fläch Plaz = 112 | Waasserfläch = 0,03 | Bevëlkerung = 9.819.651 (Schätzung 2014) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 107 | Onofhängegkeet = [[25. Mee]] [[1946]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = [[25. Mee]] | Nationalhymn = ''Al-Salam Al-Malaki Al-Urdunni'' ("D'kinneklech Hymn vu Jordanien") | Wärung = [[Jordaneschen Dinar]] | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.jo]] | Telefonsprefix = +962 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Jordanien''' (op [[Arabesch]]: ''الأردن''), offiziell d'''[[Haschimiten|Haschimitescht]] Kinnekräich Jordanien'' (ar.: ''المملكة الأردنية الهاشمية''), ass en arabescht Kinnekräich a [[Asien|Westasien]], um ëstlecher Ufer vum [[Jordan (Floss)|Jordan-Floss]] an nërdlech vun der [[Arabesch Hallefinsel|arabescher Hallefinsel]]. Jordanie grenzt u [[Saudi-Arabien]] am Osten an am Süden, un den [[Irak]] am Nordosten, u [[Syrien]] am Norden, un [[Israel]], [[Palestina]] an d'[[Doudegt Mier]] am Westen, an un d'[[Rout Mier]] a sengem extreeme Südwesten. Jordanie läit strateegesch op der Kräizung tëscht [[Asien]], [[Afrika]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Haaptstad [[Amman]] ass déi gréisst Stad am Land a gläichzäiteg säi wirtschaftlechen, politeschen a kulturellen Zentrum. D'Gebitt, dat haut Jordanien ass, gëtt schonn zënter der [[Alsteenzäit]] bewunnt. Dräi stabil Kinnekräicher hu sech géint Enn vun der [[Bronzezäit]] forméiert: [[Ammon]], [[Moab]] an [[Edom]]. Spéider Herrscher waren d'[[Nabateanescht Kinnekräich]], d'[[Réimescht Räich]], an d'[[Osmanescht Räich]]. No der grousser arabescher Revolt géint d'Osmanen 1916, wärend dem [[éischte Weltkrich]], ass d'Osmanescht Räich tëscht [[Groussbritannien]] a [[Frankräich]] gedeelt ginn. 1921 ass d'Emirat vun Transjordanie vum deemolegen Emir [[Abdullah I.]] ausgeruff an zum brittesche [[Protektorat]] ginn. 1946 dunn ass Jordanien offiziell en onofhängege Staat mam Numm ''Haschemitescht Kinnekräich Transjordanien'' ginn. Wärend dem [[Arabesch-Israeelesche Krich 1948]] huet Jordanien d'[[Westbank]] eruewert, déi et 1967 nees verluer huet, an den Numm vum Land ass 1949 an ''Haschemitescht Kinnekräich Jordanien'' geännert. Jordanien ass e Grënnungsmember vun der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]] an der [[Organisatioun vun der islamescher Kooperatioun]], an ee vun den zwéin arabesche Staaten, déi e Friddensvertrag mat Israel ënnerschriwwen hunn. D'Land ass eng [[konstitutionell Monarchie]], awer de Kinnek hält bedeitend exekutiv a legislativ Pouvoiren. Jordanien ass e relativ klengt, semi-arid a bal komplett landëmschlossent Land mat enger Bevëlkerung vun 9,5 Milliounen Awunner. De sunitteschen [[Islam]] ass déi verbreetste Relioun am Land a gëtt vun 92% vun der Bevëlkerung praktizéiert. Si koexistéiert mat enger indigener chrëschtlecher Minoritéit. Jordanie gëllt als dat sécherst Land am [[Nohen Osten]], an huet laangzäitegen [[Terrorismus]] an Instabilitéit konnte vermeiden. D'Land huet zënter 1948 [[Flüchtling]]en aus bal allen Nopeschlänner empfaangen, dorënner geschaten 2,1 Millioune Palestinenser, 1,4 Millioune Syrier an Dausenden irakesche Chrëschten, déi virum [[Islamesche Staat]] geflücht sinn. Jordanie gëllt als Land mat engem héijen [[Human Development Index]] an enger Wirtschaft mat ieweschtem mëttleren Akommes ("upper middle income economy"). D'jordanesch Wirtschaft, eng vun de klengste an der Regioun, ass wéinst der gudder Ausbildung vun der Aarbechtskraaft fir auslännesch Investisseuren attraktiv. D'Land ass eng bedeitend Touristendestinatioun an zitt och wéinst engem gutt entwéckelte Gesondheetszentrum Patienten aus dem Ausland un. Trotzdeem stellen de Manktem vun natierleche Ressourcen, déi grouss Zuel u Flüchtlingen an déi regional Onsécherheet Problemer fir de Wirtschaftswuesstem duer. == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Wadi Rum2.jpeg|Eng Wüstelandschaft Fichier:Jordan River.jpg|De [[Jordan (Floss)|Jordan]] Fichier:Ajloun Castle 1.jpg|D'Buerg vun Aljoun Fichier:Aqaba.jpg|[[Akaba]] um Roude Mier Fichier:The Monastery, Petra, Jordan8.jpg|Den ''Deir'' ("Klouschter") an der anticker Stad [[Petra]] Fichier:Jamal Abdul Nasser Circle Amman Jordan.jpg|D'Haaptstad [[Amman]] |En traditionelle jordanesche Plat Fichier:Place ovale de Gerasa new.JPG|Ruinen zu [[Jerash]] Fichier:Abu Darweesh Mosque.jpg|D'Abu-Darwisch-Moschee zu Amman </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Jordan|Jordanien}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20140716161259/http://www.jordan.gov.jo/wps/portal Site vun der jordanescher Regierung] * {{en}} Jordanien am [https://web.archive.org/web/20160521031246/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jo.html World Fact Book] vun der [[Central Intelligence Agency|CIA]] {{Referenzen an Notten}} {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} </div> [[Kategorie:Jordanien| ]] 6gqv4q7m05odqurprd9tbzrf5h0v8g8 2689875 2689736 2026-08-07T08:53:55Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689875 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = المملكة الأردنيّة الهاشميّة<br>al-Mamlaka al-Urduniyya al-Hāschimiyya | Fändel = Flag of Jordan.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Jordanien | Wopen = Coat of arms of Jordan.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Jordanien | National Devise = | Kaart = Jordan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Amman]] | Haaptstad Awunner = 4 Milliounen | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 89.341 | Fläch Plaz = 112 | Waasserfläch = 0,03 | Bevëlkerung = 9.819.651 (Schätzung 2014) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 107 | Onofhängegkeet = [[25. Mee]] [[1946]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = [[25. Mee]] | Nationalhymn = ''Al-Salam Al-Malaki Al-Urdunni'' ("D'kinneklech Hymn vu Jordanien") | Wärung = [[Jordaneschen Dinar]] | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.jo]] | Telefonsprefix = +962 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Jordanien''' (op [[Arabesch]]: ''الأردن''), offiziell d'''[[Haschimiten|Haschimitescht]] Kinnekräich Jordanien'' (ar.: ''المملكة الأردنية الهاشمية''), ass en arabescht Kinnekräich a [[Asien|Westasien]], um ëstlecher Ufer vum [[Jordan (Floss)|Jordan-Floss]] an nërdlech vun der [[Arabesch Hallefinsel|arabescher Hallefinsel]]. Jordanie grenzt u [[Saudi-Arabien]] am Osten an am Süden, un den [[Irak]] am Nordosten, u [[Syrien]] am Norden, un [[Israel]], [[Palestina]] an d'[[Doudegt Mier]] am Westen, an un d'[[Rout Mier]] a sengem extreeme Südwesten. Jordanie läit strateegesch op der Kräizung tëscht [[Asien]], [[Afrika]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Haaptstad [[Amman]] ass déi gréisst Stad am Land a gläichzäiteg säi wirtschaftlechen, politeschen a kulturellen Zentrum. D'Gebitt, dat haut Jordanien ass, gëtt schonn zënter der [[Alsteenzäit]] bewunnt. Dräi stabil Kinnekräicher hu sech géint Enn vun der [[Bronzezäit]] forméiert: [[Ammon]], [[Moab]] an [[Edom]]. Spéider Herrscher waren d'[[Nabateanescht Kinnekräich]], d'[[Réimescht Räich]], an d'[[Osmanescht Räich]]. No der grousser arabescher Revolt géint d'Osmanen 1916, wärend dem [[éischte Weltkrich]], ass d'Osmanescht Räich tëscht [[Groussbritannien]] a [[Frankräich]] gedeelt ginn. 1921 ass d'Emirat vun Transjordanie vum deemolegen Emir [[Abdullah I.]] ausgeruff an zum brittesche [[Protektorat]] ginn. 1946 dunn ass Jordanien offiziell en onofhängege Staat mam Numm ''Haschemitescht Kinnekräich Transjordanien'' ginn. Wärend dem [[Arabesch-Israeelesche Krich 1948]] huet Jordanien d'[[Westbank]] eruewert, déi et 1967 nees verluer huet, an den Numm vum Land ass 1949 an ''Haschemitescht Kinnekräich Jordanien'' geännert. Jordanien ass e Grënnungsmember vun der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]] an der [[Organisatioun vun der islamescher Kooperatioun]], an ee vun den zwéin arabesche Staaten, déi e Friddensvertrag mat Israel ënnerschriwwen hunn. D'Land ass eng [[konstitutionell Monarchie]], awer de Kinnek hält bedeitend exekutiv a legislativ Pouvoiren. Jordanien ass e relativ klengt, semi-arid a bal komplett landëmschlossent Land mat enger Bevëlkerung vun 9,5 Milliounen Awunner. De sunitteschen [[Islam]] ass déi verbreetste Relioun am Land a gëtt vun 92% vun der Bevëlkerung praktizéiert. Si koexistéiert mat enger indigener chrëschtlecher Minoritéit. Jordanie gëllt als dat sécherst Land am [[Nohen Osten]], an huet laangzäitegen [[Terrorismus]] an Instabilitéit konnte vermeiden. D'Land huet zënter 1948 [[Flüchtling]]en aus bal allen Nopeschlänner empfaangen, dorënner geschaten 2,1 Millioune Palestinenser, 1,4 Millioune Syrier an Dausenden irakesche Chrëschten, déi virum [[Islamesche Staat]] geflücht sinn. Jordanie gëllt als Land mat engem héijen [[Human Development Index]] an enger Wirtschaft mat ieweschtem mëttleren Akommes ("upper middle income economy"). D'jordanesch Wirtschaft, eng vun de klengste an der Regioun, ass wéinst der gudder Ausbildung vun der Aarbechtskraaft fir auslännesch Investisseuren attraktiv. D'Land ass eng bedeitend Touristendestinatioun an zitt och wéinst engem gutt entwéckelte Gesondheetszentrum Patienten aus dem Ausland un. Trotzdeem stellen de Manktem vun natierleche Ressourcen, déi grouss Zuel u Flüchtlingen an déi regional Onsécherheet Problemer fir de Wirtschaftswuesstem duer. == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Wadi Rum2.jpeg|Eng Wüstelandschaft Fichier:Jordan River.jpg|De [[Jordan (Floss)|Jordan]] Fichier:Ajloun Castle 1.jpg|D'Buerg vun Aljoun Fichier:Aqaba.jpg|[[Akaba]] um Roude Mier Fichier:The Monastery, Petra, Jordan8.jpg|Den ''Deir'' ("Klouschter") an der anticker Stad [[Petra]] Fichier:Jamal Abdul Nasser Circle Amman Jordan.jpg|D'Haaptstad [[Amman]] |En traditionelle jordanesche Plat Fichier:Place ovale de Gerasa new.JPG|Ruinen zu [[Jerash]] Fichier:Abu Darweesh Mosque.jpg|D'Abu-Darwisch-Moschee zu Amman </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Jordan|Jordanien}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20140716161259/http://www.jordan.gov.jo/wps/portal Site vun der jordanescher Regierung] * {{en}} Jordanien am [https://web.archive.org/web/20160521031246/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jo.html World Fact Book] vun der [[Central Intelligence Agency|CIA]] {{Referenzen an Notten}} {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} </div> [[Kategorie:Jordanien| ]] tqyktl1r6vrbq7sinklbke3oa5r4x5p 0 31944 2689414 2461427 2026-08-07T08:38:05Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689414 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Cayman Islands<br>Kaimaninselen | Fändel = Flag of the Cayman Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun de Kaimaninselen | Wopen =Coat_of_arms_of_Cayman_Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Kaimaninselen | National Devise =''He hath founded it upon the seas''<br> ([[Englesch|engl.]], ''„En huet et um Mier gegrënnt“'') | Kaart= Cayman Islands Map.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[George Town (Kaimaninselen)|George Town]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Elisabeth II.]], vertrueden durch de Gouverneur [[Helen Kilpatrick]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[McKeeva Bush]] | Total Fläch=262 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =45.436 <small>(Quell: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =139,5 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]''<br> ''[[Beloved Isles Cayman]]'' (inoffiziell) | Wärung = [[Kaiman-Dollar]] (KYD) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]]-5 | Internet TLD =.ky | Telefonsprefix =+1 (345) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kaimaninselen''' (engl.: ''Cayman Islands'') sinn eng [[Insel]]grupp an der [[Karibik]] an en [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]. == Geographie == D'Insele kruten hiren Numm vun de [[Spatzkrokodil]]len déi do doheem sinn an déi an der Sprooch vun de [[Karib]]en ''Cayman'' genannt ginn. D'Inselgrupp besteet aus dräi Inselen, [[Grand Cayman]], [[Little Cayman]] a [[Cayman Brac]] a läit ongeféier 750&nbsp;km südlech vu [[Miami]]/[[Florida]] an ongeféier 300&nbsp;km nordwestlech vu [[Jamaika]]. D'Insele verdeele sech op eng Fläch vun ongeféier 262&nbsp;km², a ''Grand Cayman,'' mat 198&nbsp;km², ass déi gréisst dovun. D'Insele si Spëtze vu enger Biergketten, der [[Cayman Ridge]], déi bis op [[Kuba]] geet. == Bevëlkerung == Ongeféier 90 % vun de 44.270 Awunner liewen op der grousser Insel Grand Cayman. Am Laf vun de Joerhonnerten ass eng gemëscht Bevëlkerung entstanen, déi awer ganz stolz drop ass, datt et ënner deene verschiddenen Ethnie keng Reiwereie gëtt. D'Bräich sinn nach déi selwecht wéi déi vun den éischte brittesche Siidler déi am [[18. Joerhonnert]] op d'Insel koumen. == Geschicht == No der Entdeckung duerch de [[Christoph Kolumbus|Kolumbus]] den [[10. Mee]] [[1503]], wéi seng Schëffer vun der Route déi virgesi war ofkomm waren, an hien duerch Zoufall dunn d'Inselen entdeckt huet, goufe se ''Las Tortugas'' genannt. Eréischt am [[17. Joerhonnert]] goufen d'Insele vu [[Jamaika]] aus besiidelt. Wéi Jamaika onofhängeg gouf hunn d'Leit op der Insel decidéiert datt si wollten eng Kolonie vun [[Groussbritannien an Irland|England]] ginn, a si kruten e [[Gouverneur]]. Zanter [[1962]] hu si de Status vun enger brittescher [[Krounkolonie]] mat Eegeverwaltung. === Reesen === Fir op d'Inselen ze komme brauchen EU-Bierger kee Visa, et ass just virgeschriwwen datt een e Pass muss hunn deen nach sechs Méint gëlteg ass. == Fluchhäfen == ** ''Owen Roberts International Airport'' op der Insel Grand Cayman ([[International Air Transport Association|IATA]]-Fluchhafecode: GCM) ** ''Little Cayman Airport'' op Little Cayman (IATA-Fluchhafecode: LYB) ** ''Gerrard Smith Airport'' op Cayman Brac (IATA-Fluchhafecode: CYB) == Ekonomie == D'Kaimaninsele ginn och nach d'''Schwäiz vun der Karibik'' genannt, well bal all Banke vun der Welt do vertruede sinn. Dëst ass haaptsächlech op déi gënschteg Steierkonditioune vun der Kolonie zeréckzeféieren. D'Haaptstad [[George Town (Kaimaninselen)|George Town]] ass déi fënneftgréisst Finanzplaz op der Welt. == Um Spaweck == {{Commonscat|Cayman Islands|Kaimaninselen}} [[Kategorie:Kaimaninselen| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] d9o0wo8t35yp2t04asdsvbcq8phc1y8 2689589 2689414 2026-08-07T08:43:29Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689589 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Cayman Islands<br>Kaimaninselen | Fändel = Flag of the Cayman Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun de Kaimaninselen | Wopen =Coat_of_arms_of_Cayman_Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Kaimaninselen | National Devise =''He hath founded it upon the seas''<br> ([[Englesch|engl.]], ''„En huet et um Mier gegrënnt“'') | Kaart= Cayman Islands Map.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[George Town (Kaimaninselen)|George Town]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[McKeeva Bush]] | Total Fläch=262 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =45.436 <small>(Quell: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =139,5 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]''<br> ''[[Beloved Isles Cayman]]'' (inoffiziell) | Wärung = [[Kaiman-Dollar]] (KYD) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]]-5 | Internet TLD =.ky | Telefonsprefix =+1 (345) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kaimaninselen''' (engl.: ''Cayman Islands'') sinn eng [[Insel]]grupp an der [[Karibik]] an en [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]. == Geographie == D'Insele kruten hiren Numm vun de [[Spatzkrokodil]]len déi do doheem sinn an déi an der Sprooch vun de [[Karib]]en ''Cayman'' genannt ginn. D'Inselgrupp besteet aus dräi Inselen, [[Grand Cayman]], [[Little Cayman]] a [[Cayman Brac]] a läit ongeféier 750&nbsp;km südlech vu [[Miami]]/[[Florida]] an ongeféier 300&nbsp;km nordwestlech vu [[Jamaika]]. D'Insele verdeele sech op eng Fläch vun ongeféier 262&nbsp;km², a ''Grand Cayman,'' mat 198&nbsp;km², ass déi gréisst dovun. D'Insele si Spëtze vu enger Biergketten, der [[Cayman Ridge]], déi bis op [[Kuba]] geet. == Bevëlkerung == Ongeféier 90 % vun de 44.270 Awunner liewen op der grousser Insel Grand Cayman. Am Laf vun de Joerhonnerten ass eng gemëscht Bevëlkerung entstanen, déi awer ganz stolz drop ass, datt et ënner deene verschiddenen Ethnie keng Reiwereie gëtt. D'Bräich sinn nach déi selwecht wéi déi vun den éischte brittesche Siidler déi am [[18. Joerhonnert]] op d'Insel koumen. == Geschicht == No der Entdeckung duerch de [[Christoph Kolumbus|Kolumbus]] den [[10. Mee]] [[1503]], wéi seng Schëffer vun der Route déi virgesi war ofkomm waren, an hien duerch Zoufall dunn d'Inselen entdeckt huet, goufe se ''Las Tortugas'' genannt. Eréischt am [[17. Joerhonnert]] goufen d'Insele vu [[Jamaika]] aus besiidelt. Wéi Jamaika onofhängeg gouf hunn d'Leit op der Insel decidéiert datt si wollten eng Kolonie vun [[Groussbritannien an Irland|England]] ginn, a si kruten e [[Gouverneur]]. Zanter [[1962]] hu si de Status vun enger brittescher [[Krounkolonie]] mat Eegeverwaltung. === Reesen === Fir op d'Inselen ze komme brauchen EU-Bierger kee Visa, et ass just virgeschriwwen datt een e Pass muss hunn deen nach sechs Méint gëlteg ass. == Fluchhäfen == ** ''Owen Roberts International Airport'' op der Insel Grand Cayman ([[International Air Transport Association|IATA]]-Fluchhafecode: GCM) ** ''Little Cayman Airport'' op Little Cayman (IATA-Fluchhafecode: LYB) ** ''Gerrard Smith Airport'' op Cayman Brac (IATA-Fluchhafecode: CYB) == Ekonomie == D'Kaimaninsele ginn och nach d'''Schwäiz vun der Karibik'' genannt, well bal all Banke vun der Welt do vertruede sinn. Dëst ass haaptsächlech op déi gënschteg Steierkonditioune vun der Kolonie zeréckzeféieren. D'Haaptstad [[George Town (Kaimaninselen)|George Town]] ass déi fënneftgréisst Finanzplaz op der Welt. == Um Spaweck == {{Commonscat|Cayman Islands|Kaimaninselen}} [[Kategorie:Kaimaninselen| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] 7ylqgs9617yjjpvxd05414k7ft4yo7e 2689737 2689589 2026-08-07T08:49:21Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689737 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Cayman Islands<br>Kaimaninselen | Fändel = Flag of the Cayman Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun de Kaimaninselen | Wopen =Coat_of_arms_of_Cayman_Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Kaimaninselen | National Devise =''He hath founded it upon the seas''<br> ([[Englesch|engl.]], ''„En huet et um Mier gegrënnt“'') | Kaart= Cayman Islands Map.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[George Town (Kaimaninselen)|George Town]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[McKeeva Bush]] | Total Fläch=262 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =45.436 <small>(Quell: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =139,5 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]''<br> ''[[Beloved Isles Cayman]]'' (inoffiziell) | Wärung = [[Kaiman-Dollar]] (KYD) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]]-5 | Internet TLD =.ky | Telefonsprefix =+1 (345) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kaimaninselen''' (engl.: ''Cayman Islands'') sinn eng [[Insel]]grupp an der [[Karibik]] an en [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]. == Geographie == D'Insele kruten hiren Numm vun de [[Spatzkrokodil]]len déi do doheem sinn an déi an der Sprooch vun de [[Karib]]en ''Cayman'' genannt ginn. D'Inselgrupp besteet aus dräi Inselen, [[Grand Cayman]], [[Little Cayman]] a [[Cayman Brac]] a läit ongeféier 750&nbsp;km südlech vu [[Miami]]/[[Florida]] an ongeféier 300&nbsp;km nordwestlech vu [[Jamaika]]. D'Insele verdeele sech op eng Fläch vun ongeféier 262&nbsp;km², a ''Grand Cayman,'' mat 198&nbsp;km², ass déi gréisst dovun. D'Insele si Spëtze vu enger Biergketten, der [[Cayman Ridge]], déi bis op [[Kuba]] geet. == Bevëlkerung == Ongeféier 90 % vun de 44.270 Awunner liewen op der grousser Insel Grand Cayman. Am Laf vun de Joerhonnerten ass eng gemëscht Bevëlkerung entstanen, déi awer ganz stolz drop ass, datt et ënner deene verschiddenen Ethnie keng Reiwereie gëtt. D'Bräich sinn nach déi selwecht wéi déi vun den éischte brittesche Siidler déi am [[18. Joerhonnert]] op d'Insel koumen. == Geschicht == No der Entdeckung duerch de [[Christoph Kolumbus|Kolumbus]] den [[10. Mee]] [[1503]], wéi seng Schëffer vun der Route déi virgesi war ofkomm waren, an hien duerch Zoufall dunn d'Inselen entdeckt huet, goufe se ''Las Tortugas'' genannt. Eréischt am [[17. Joerhonnert]] goufen d'Insele vu [[Jamaika]] aus besiidelt. Wéi Jamaika onofhängeg gouf hunn d'Leit op der Insel decidéiert datt si wollten eng Kolonie vun [[Groussbritannien an Irland|England]] ginn, a si kruten e [[Gouverneur]]. Zanter [[1962]] hu si de Status vun enger brittescher [[Krounkolonie]] mat Eegeverwaltung. === Reesen === Fir op d'Inselen ze komme brauchen EU-Bierger kee Visa, et ass just virgeschriwwen datt een e Pass muss hunn deen nach sechs Méint gëlteg ass. == Fluchhäfen == ** ''Owen Roberts International Airport'' op der Insel Grand Cayman ([[International Air Transport Association|IATA]]-Fluchhafecode: GCM) ** ''Little Cayman Airport'' op Little Cayman (IATA-Fluchhafecode: LYB) ** ''Gerrard Smith Airport'' op Cayman Brac (IATA-Fluchhafecode: CYB) == Ekonomie == D'Kaimaninsele ginn och nach d'''Schwäiz vun der Karibik'' genannt, well bal all Banke vun der Welt do vertruede sinn. Dëst ass haaptsächlech op déi gënschteg Steierkonditioune vun der Kolonie zeréckzeféieren. D'Haaptstad [[George Town (Kaimaninselen)|George Town]] ass déi fënneftgréisst Finanzplaz op der Welt. == Um Spaweck == {{Commonscat|Cayman Islands|Kaimaninselen}} [[Kategorie:Kaimaninselen| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] 6nzqfxzzp6n3xq8bwluaymc12jydhot 2689876 2689737 2026-08-07T08:53:57Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689876 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Cayman Islands<br>Kaimaninselen | Fändel = Flag of the Cayman Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun de Kaimaninselen | Wopen =Coat_of_arms_of_Cayman_Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Kaimaninselen | National Devise =''He hath founded it upon the seas''<br> ([[Englesch|engl.]], ''„En huet et um Mier gegrënnt“'') | Kaart= Cayman Islands Map.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[George Town (Kaimaninselen)|George Town]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch=262 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =45.436 <small>(Quell: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =139,5 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]''<br> ''[[Beloved Isles Cayman]]'' (inoffiziell) | Wärung = [[Kaiman-Dollar]] (KYD) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]]-5 | Internet TLD =.ky | Telefonsprefix =+1 (345) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kaimaninselen''' (engl.: ''Cayman Islands'') sinn eng [[Insel]]grupp an der [[Karibik]] an en [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]. == Geographie == D'Insele kruten hiren Numm vun de [[Spatzkrokodil]]len déi do doheem sinn an déi an der Sprooch vun de [[Karib]]en ''Cayman'' genannt ginn. D'Inselgrupp besteet aus dräi Inselen, [[Grand Cayman]], [[Little Cayman]] a [[Cayman Brac]] a läit ongeféier 750&nbsp;km südlech vu [[Miami]]/[[Florida]] an ongeféier 300&nbsp;km nordwestlech vu [[Jamaika]]. D'Insele verdeele sech op eng Fläch vun ongeféier 262&nbsp;km², a ''Grand Cayman,'' mat 198&nbsp;km², ass déi gréisst dovun. D'Insele si Spëtze vu enger Biergketten, der [[Cayman Ridge]], déi bis op [[Kuba]] geet. == Bevëlkerung == Ongeféier 90 % vun de 44.270 Awunner liewen op der grousser Insel Grand Cayman. Am Laf vun de Joerhonnerten ass eng gemëscht Bevëlkerung entstanen, déi awer ganz stolz drop ass, datt et ënner deene verschiddenen Ethnie keng Reiwereie gëtt. D'Bräich sinn nach déi selwecht wéi déi vun den éischte brittesche Siidler déi am [[18. Joerhonnert]] op d'Insel koumen. == Geschicht == No der Entdeckung duerch de [[Christoph Kolumbus|Kolumbus]] den [[10. Mee]] [[1503]], wéi seng Schëffer vun der Route déi virgesi war ofkomm waren, an hien duerch Zoufall dunn d'Inselen entdeckt huet, goufe se ''Las Tortugas'' genannt. Eréischt am [[17. Joerhonnert]] goufen d'Insele vu [[Jamaika]] aus besiidelt. Wéi Jamaika onofhängeg gouf hunn d'Leit op der Insel decidéiert datt si wollten eng Kolonie vun [[Groussbritannien an Irland|England]] ginn, a si kruten e [[Gouverneur]]. Zanter [[1962]] hu si de Status vun enger brittescher [[Krounkolonie]] mat Eegeverwaltung. === Reesen === Fir op d'Inselen ze komme brauchen EU-Bierger kee Visa, et ass just virgeschriwwen datt een e Pass muss hunn deen nach sechs Méint gëlteg ass. == Fluchhäfen == ** ''Owen Roberts International Airport'' op der Insel Grand Cayman ([[International Air Transport Association|IATA]]-Fluchhafecode: GCM) ** ''Little Cayman Airport'' op Little Cayman (IATA-Fluchhafecode: LYB) ** ''Gerrard Smith Airport'' op Cayman Brac (IATA-Fluchhafecode: CYB) == Ekonomie == D'Kaimaninsele ginn och nach d'''Schwäiz vun der Karibik'' genannt, well bal all Banke vun der Welt do vertruede sinn. Dëst ass haaptsächlech op déi gënschteg Steierkonditioune vun der Kolonie zeréckzeféieren. D'Haaptstad [[George Town (Kaimaninselen)|George Town]] ass déi fënneftgréisst Finanzplaz op der Welt. == Um Spaweck == {{Commonscat|Cayman Islands|Kaimaninselen}} [[Kategorie:Kaimaninselen| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] pbam915vsliv0xlk5l7u0ibzma39oor 0 32046 2689350 2615297 2026-08-07T08:36:32Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689350 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = مملكة البحرين<br>Mamlakat al-Bahrain | Fändel = Flag of Bahrain.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Bahrain | Wopen =Coat_of_arms_of_Bahrain.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Bahrain | National Devise = | Kaart= Bahrain in its region.svg | Kaart Breet = 250px | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Manama]] (al-Manāma) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = 26°13'N, 50°35'O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Hamad ibn Isa Al Chalifa]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Scheich]] [[Chalifa ibn Salman Al Chalifa]] | Total Fläch= 694<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 724 645<ref>Stand: 1. Juli 2005. Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf]<br> Bei der offizieller Vollekszielung vum 7. Abrëll 2001 goufe 650 604 Leit gezielt.<br>[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Source via UNO]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 1044 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br> de [[15. August]] [[1971]] | Nationalfeierdag = [[16. Dezember]] | Nationalhymn = [[Bahrainuna]] ("Eist Bahrein") | Wärung = [[Bahrain-Dinar]] | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.bh]] | Telefonsprefix = +973 | Notizen = | Extra Bild = Un-bahrain.png | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Bahrain''' ({{ArS|البحرين}} ''al-Bahrayn'') ass en [[Inselstaat]], deen an enger Bucht vum [[Persesche Golf]] läit an aus 33 [[Insel]]e besteet. Bahrain läit ëstlech vu [[Saudi-Arabien]] a westlech vu [[Katar]]. Den Numm "Bahrain" bedeit am Arabeschen "zwee Mierer". Domat sinn d'Mier ëm d'Insel an d'Grondwaassermier vun der Insel gemengt. D'[[Grondwaasser]] ass vun eminenter Wichtegkeet am Bahrain, well et déi eenzeg [[Waasser]]quell am Land ass. Et gëtt am ganze Bahrain keen eenzege [[Floss]], iwwer 90&nbsp;% vum Land si [[Wüst]]. De Wüstestaat ass mam Export vu [[Äerdueleg|Pëtrol]] räich ginn, ass domat ekonomesch awer och ferm ofhängeg vun dëser eenzeger natierlecher Ressource. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bahrain]] kv254y11vq3wtefocr1spbg00gjo9hv 2689548 2689350 2026-08-07T08:42:24Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689548 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = مملكة البحرين<br>Mamlakat al-Bahrain | Fändel = Flag of Bahrain.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Bahrain | Wopen =Coat_of_arms_of_Bahrain.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Bahrain | National Devise = | Kaart= Bahrain in its region.svg | Kaart Breet = 250px | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Manama]] (al-Manāma) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = 26°13'N, 50°35'O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Scheich]] [[Chalifa ibn Salman Al Chalifa]] | Total Fläch= 694<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 724 645<ref>Stand: 1. Juli 2005. Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf]<br> Bei der offizieller Vollekszielung vum 7. Abrëll 2001 goufe 650 604 Leit gezielt.<br>[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Source via UNO]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 1044 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br> de [[15. August]] [[1971]] | Nationalfeierdag = [[16. Dezember]] | Nationalhymn = [[Bahrainuna]] ("Eist Bahrein") | Wärung = [[Bahrain-Dinar]] | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.bh]] | Telefonsprefix = +973 | Notizen = | Extra Bild = Un-bahrain.png | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Bahrain''' ({{ArS|البحرين}} ''al-Bahrayn'') ass en [[Inselstaat]], deen an enger Bucht vum [[Persesche Golf]] läit an aus 33 [[Insel]]e besteet. Bahrain läit ëstlech vu [[Saudi-Arabien]] a westlech vu [[Katar]]. Den Numm "Bahrain" bedeit am Arabeschen "zwee Mierer". Domat sinn d'Mier ëm d'Insel an d'Grondwaassermier vun der Insel gemengt. D'[[Grondwaasser]] ass vun eminenter Wichtegkeet am Bahrain, well et déi eenzeg [[Waasser]]quell am Land ass. Et gëtt am ganze Bahrain keen eenzege [[Floss]], iwwer 90&nbsp;% vum Land si [[Wüst]]. De Wüstestaat ass mam Export vu [[Äerdueleg|Pëtrol]] räich ginn, ass domat ekonomesch awer och ferm ofhängeg vun dëser eenzeger natierlecher Ressource. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bahrain]] n6gvfr2bv8txq2jaw7b99sulytk1uhb 2689683 2689548 2026-08-07T08:48:02Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689683 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = مملكة البحرين<br>Mamlakat al-Bahrain | Fändel = Flag of Bahrain.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Bahrain | Wopen =Coat_of_arms_of_Bahrain.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Bahrain | National Devise = | Kaart= Bahrain in its region.svg | Kaart Breet = 250px | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Manama]] (al-Manāma) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = 26°13'N, 50°35'O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Scheich]] [[Chalifa ibn Salman Al Chalifa]] | Total Fläch= 694<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 724 645<ref>Stand: 1. Juli 2005. Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf]<br> Bei der offizieller Vollekszielung vum 7. Abrëll 2001 goufe 650 604 Leit gezielt.<br>[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Source via UNO]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 1044 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br> de [[15. August]] [[1971]] | Nationalfeierdag = [[16. Dezember]] | Nationalhymn = [[Bahrainuna]] ("Eist Bahrein") | Wärung = [[Bahrain-Dinar]] | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.bh]] | Telefonsprefix = +973 | Notizen = | Extra Bild = Un-bahrain.png | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Bahrain''' ({{ArS|البحرين}} ''al-Bahrayn'') ass en [[Inselstaat]], deen an enger Bucht vum [[Persesche Golf]] läit an aus 33 [[Insel]]e besteet. Bahrain läit ëstlech vu [[Saudi-Arabien]] a westlech vu [[Katar]]. Den Numm "Bahrain" bedeit am Arabeschen "zwee Mierer". Domat sinn d'Mier ëm d'Insel an d'Grondwaassermier vun der Insel gemengt. D'[[Grondwaasser]] ass vun eminenter Wichtegkeet am Bahrain, well et déi eenzeg [[Waasser]]quell am Land ass. Et gëtt am ganze Bahrain keen eenzege [[Floss]], iwwer 90&nbsp;% vum Land si [[Wüst]]. De Wüstestaat ass mam Export vu [[Äerdueleg|Pëtrol]] räich ginn, ass domat ekonomesch awer och ferm ofhängeg vun dëser eenzeger natierlecher Ressource. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bahrain]] s0qwcfd38kw5qco5m9miuiehdicv49n 2689847 2689683 2026-08-07T08:53:07Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689847 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = مملكة البحرين<br>Mamlakat al-Bahrain | Fändel = Flag of Bahrain.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Bahrain | Wopen =Coat_of_arms_of_Bahrain.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Bahrain | National Devise = | Kaart= Bahrain in its region.svg | Kaart Breet = 250px | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Manama]] (al-Manāma) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = 26°13'N, 50°35'O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 694<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 724 645<ref>Stand: 1. Juli 2005. Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf]<br> Bei der offizieller Vollekszielung vum 7. Abrëll 2001 goufe 650 604 Leit gezielt.<br>[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Source via UNO]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 1044 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br> de [[15. August]] [[1971]] | Nationalfeierdag = [[16. Dezember]] | Nationalhymn = [[Bahrainuna]] ("Eist Bahrein") | Wärung = [[Bahrain-Dinar]] | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.bh]] | Telefonsprefix = +973 | Notizen = | Extra Bild = Un-bahrain.png | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Bahrain''' ({{ArS|البحرين}} ''al-Bahrayn'') ass en [[Inselstaat]], deen an enger Bucht vum [[Persesche Golf]] läit an aus 33 [[Insel]]e besteet. Bahrain läit ëstlech vu [[Saudi-Arabien]] a westlech vu [[Katar]]. Den Numm "Bahrain" bedeit am Arabeschen "zwee Mierer". Domat sinn d'Mier ëm d'Insel an d'Grondwaassermier vun der Insel gemengt. D'[[Grondwaasser]] ass vun eminenter Wichtegkeet am Bahrain, well et déi eenzeg [[Waasser]]quell am Land ass. Et gëtt am ganze Bahrain keen eenzege [[Floss]], iwwer 90&nbsp;% vum Land si [[Wüst]]. De Wüstestaat ass mam Export vu [[Äerdueleg|Pëtrol]] räich ginn, ass domat ekonomesch awer och ferm ofhängeg vun dëser eenzeger natierlecher Ressource. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bahrain]] 38h7zf94g9qpx55hcsthlbqxrb2peui 0 32048 2689419 2644149 2026-08-07T08:38:12Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689419 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm =Daulat Qatar (arab.)<br>''Katar'' | Fändel = Flag of Qatar.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Katar | Wopen = Emblem of Qatar-2022.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Katar | National Devise = | Kaart= Qatar in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Doha]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Tamim bin Hamad Al Thani]] | Regierungschef Titel =Premierminister | Regierungschef = [[Khalid bin Khalifa bin Abdul Aziz Al Thani]] | Total Fläch= 11.437 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 839.213 <small>(2005)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Währung = | Zäitzon = | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Katar''' ({{arS|قطر}} Qatar) ass e Staat am [[Persesche Golf]]. Et ass eng [[Hallefinsel]] a grenzt u [[Saudi-Arabien]]. == Lag a Gréisst == De Katar läit am Nordoste vun der Arabescher Hallefinsel a seng Nopeschlänner si [[Bahrain]], Saudi-Arabien an d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]]. D'Land huet eng Fläch vun 11.437&nbsp;km². Vu Süden no Norde sinn et 180&nbsp;km, a vu Westen no Osten 80&nbsp;km. == Landschaft == Dat ganzt Land ass relativ flaach an eng grouss Partie ass Steewüst bal mat décke Waken, a bal mat Kisel. Am Südosten um Mier läit d'Lagun ''Khor Udaid'', an am Süde gëtt et bis zu 40 m héich Sanddünen. Am Westen ass d'Hiwelkette vum ''Jebel Dukhan'', där hiren héchste Punkt op ongeféier 110 Meter iwwer dem Mier läit. Ëm dat ganzt Land leie Koralleriffer. == Klima == De [[Klima]] ass subtropesch a ganz waarm. Well de Katar zimmlech no um Persesche Golf läit ass et dat ganzt Joer iwwer zimmlech schmeier. Am Summer (Mee-September) leien d'Temperaturen tëscht 35&nbsp;°C a 45&nbsp;°C, an am Wanter tëscht 25&nbsp;°C a 35&nbsp;°C. D'Loftfiichtegkeet ass an der Moyenne 8 %. De Katar ass eent vun de Länner op der Welt mat de mannste [[Reen|Nidderschléi]], an ass och soss ganz waasseraarm. == Um Spaweck == {{Commonscat|Qatar|Katar}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} [[Kategorie:Katar| ]] [[Kategorie:Hallefinselen]] amqrne4kfe1p1gjekm7cvaqsa6dy2xk 2689592 2689419 2026-08-07T08:43:34Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689592 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm =Daulat Qatar (arab.)<br>''Katar'' | Fändel = Flag of Qatar.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Katar | Wopen = Emblem of Qatar-2022.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Katar | National Devise = | Kaart= Qatar in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Doha]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel =Premierminister | Regierungschef = [[Khalid bin Khalifa bin Abdul Aziz Al Thani]] | Total Fläch= 11.437 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 839.213 <small>(2005)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Währung = | Zäitzon = | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Katar''' ({{arS|قطر}} Qatar) ass e Staat am [[Persesche Golf]]. Et ass eng [[Hallefinsel]] a grenzt u [[Saudi-Arabien]]. == Lag a Gréisst == De Katar läit am Nordoste vun der Arabescher Hallefinsel a seng Nopeschlänner si [[Bahrain]], Saudi-Arabien an d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]]. D'Land huet eng Fläch vun 11.437&nbsp;km². Vu Süden no Norde sinn et 180&nbsp;km, a vu Westen no Osten 80&nbsp;km. == Landschaft == Dat ganzt Land ass relativ flaach an eng grouss Partie ass Steewüst bal mat décke Waken, a bal mat Kisel. Am Südosten um Mier läit d'Lagun ''Khor Udaid'', an am Süde gëtt et bis zu 40 m héich Sanddünen. Am Westen ass d'Hiwelkette vum ''Jebel Dukhan'', där hiren héchste Punkt op ongeféier 110 Meter iwwer dem Mier läit. Ëm dat ganzt Land leie Koralleriffer. == Klima == De [[Klima]] ass subtropesch a ganz waarm. Well de Katar zimmlech no um Persesche Golf läit ass et dat ganzt Joer iwwer zimmlech schmeier. Am Summer (Mee-September) leien d'Temperaturen tëscht 35&nbsp;°C a 45&nbsp;°C, an am Wanter tëscht 25&nbsp;°C a 35&nbsp;°C. D'Loftfiichtegkeet ass an der Moyenne 8 %. De Katar ass eent vun de Länner op der Welt mat de mannste [[Reen|Nidderschléi]], an ass och soss ganz waasseraarm. == Um Spaweck == {{Commonscat|Qatar|Katar}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} [[Kategorie:Katar| ]] [[Kategorie:Hallefinselen]] qhd578tyrsb9bs5k2tttmia0ridjzed 2689742 2689592 2026-08-07T08:49:28Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689742 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm =Daulat Qatar (arab.)<br>''Katar'' | Fändel = Flag of Qatar.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Katar | Wopen = Emblem of Qatar-2022.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Katar | National Devise = | Kaart= Qatar in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Doha]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Khalid bin Khalifa bin Abdul Aziz Al Thani]] | Total Fläch= 11.437 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 839.213 <small>(2005)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Währung = | Zäitzon = | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Katar''' ({{arS|قطر}} Qatar) ass e Staat am [[Persesche Golf]]. Et ass eng [[Hallefinsel]] a grenzt u [[Saudi-Arabien]]. == Lag a Gréisst == De Katar läit am Nordoste vun der Arabescher Hallefinsel a seng Nopeschlänner si [[Bahrain]], Saudi-Arabien an d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]]. D'Land huet eng Fläch vun 11.437&nbsp;km². Vu Süden no Norde sinn et 180&nbsp;km, a vu Westen no Osten 80&nbsp;km. == Landschaft == Dat ganzt Land ass relativ flaach an eng grouss Partie ass Steewüst bal mat décke Waken, a bal mat Kisel. Am Südosten um Mier läit d'Lagun ''Khor Udaid'', an am Süde gëtt et bis zu 40 m héich Sanddünen. Am Westen ass d'Hiwelkette vum ''Jebel Dukhan'', där hiren héchste Punkt op ongeféier 110 Meter iwwer dem Mier läit. Ëm dat ganzt Land leie Koralleriffer. == Klima == De [[Klima]] ass subtropesch a ganz waarm. Well de Katar zimmlech no um Persesche Golf läit ass et dat ganzt Joer iwwer zimmlech schmeier. Am Summer (Mee-September) leien d'Temperaturen tëscht 35&nbsp;°C a 45&nbsp;°C, an am Wanter tëscht 25&nbsp;°C a 35&nbsp;°C. D'Loftfiichtegkeet ass an der Moyenne 8 %. De Katar ass eent vun de Länner op der Welt mat de mannste [[Reen|Nidderschléi]], an ass och soss ganz waasseraarm. == Um Spaweck == {{Commonscat|Qatar|Katar}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} [[Kategorie:Katar| ]] [[Kategorie:Hallefinselen]] 2vttqz4olm9ee5w3bx6jy82uq3iq8bs 2689879 2689742 2026-08-07T08:54:02Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689879 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm =Daulat Qatar (arab.)<br>''Katar'' | Fändel = Flag of Qatar.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Katar | Wopen = Emblem of Qatar-2022.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Katar | National Devise = | Kaart= Qatar in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Doha]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 11.437 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 839.213 <small>(2005)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Währung = | Zäitzon = | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Katar''' ({{arS|قطر}} Qatar) ass e Staat am [[Persesche Golf]]. Et ass eng [[Hallefinsel]] a grenzt u [[Saudi-Arabien]]. == Lag a Gréisst == De Katar läit am Nordoste vun der Arabescher Hallefinsel a seng Nopeschlänner si [[Bahrain]], Saudi-Arabien an d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]]. D'Land huet eng Fläch vun 11.437&nbsp;km². Vu Süden no Norde sinn et 180&nbsp;km, a vu Westen no Osten 80&nbsp;km. == Landschaft == Dat ganzt Land ass relativ flaach an eng grouss Partie ass Steewüst bal mat décke Waken, a bal mat Kisel. Am Südosten um Mier läit d'Lagun ''Khor Udaid'', an am Süde gëtt et bis zu 40 m héich Sanddünen. Am Westen ass d'Hiwelkette vum ''Jebel Dukhan'', där hiren héchste Punkt op ongeféier 110 Meter iwwer dem Mier läit. Ëm dat ganzt Land leie Koralleriffer. == Klima == De [[Klima]] ass subtropesch a ganz waarm. Well de Katar zimmlech no um Persesche Golf läit ass et dat ganzt Joer iwwer zimmlech schmeier. Am Summer (Mee-September) leien d'Temperaturen tëscht 35&nbsp;°C a 45&nbsp;°C, an am Wanter tëscht 25&nbsp;°C a 35&nbsp;°C. D'Loftfiichtegkeet ass an der Moyenne 8 %. De Katar ass eent vun de Länner op der Welt mat de mannste [[Reen|Nidderschléi]], an ass och soss ganz waasseraarm. == Um Spaweck == {{Commonscat|Qatar|Katar}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} [[Kategorie:Katar| ]] [[Kategorie:Hallefinselen]] gp8h78cma310l4szys6mhpp8mf9h4ww 0 32058 2689368 2638035 2026-08-07T08:36:56Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689368 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width: 100%; font-size: 95%; border-bottom-style: solid; margin-bottom: 1em; position:relative;" | style="width: 25px; vertical-align: middle;" | [[Fichier:Disambig.svg|25px]] | Dësen Artikel beschäftegt sech mam Land Dschibuti an Afrika. Fir d'Haaptstad, kuckt wgl. [[Dschibuti (Stad)]]. |} {{Infobox Land | Numm = جمهورية جيبوتي<br>Dschumhūriyyat Dschībūtī<br>République de Djibouti | Fändel = Flag of Djibouti.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vun Dschibuti | Wopen = Emblem of Djibouti.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Dschibuti | National Devise = | Kaart = Location Djibouti AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Dschibuti (Stad)|Dschibuti]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Ismail Omar Guelleh]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Dileita Mohamed Dileita]] | Total Fläch= 23 200 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 460 700 (Zensus 2000) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 19,86 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]],<br>de [[27. Juni]] [[1977]] | Nationalfeierdag = [[27. Juni]] | Nationalhymn = [[Dschibuti (Nationalhymn)|Dschibuti]] | Wärung = [[Dschibuti-Franc]] | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.dj]] | Telefonsprefix = +253 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Djibouti-carte.png|thumb|290px|Kaart vun Djibouti]] '''Dschibuti''' (ar:جيبوتي, fr: Djibouti) ass e Staat an [[Afrika|Ostafrika]]. Dschibuti grenzt am Westen un [[Ethiopien]], am Norden un [[Eritrea]] an am Süden u [[Somalia]], un de [[Golf vun Aden]] an un d'[[Rout Mier]]. De [[Jemen]] läit nëmmen a puer Kilometer dovun op der aner Säit vum Roude Mier. == Um Spaweck == {{Commonscat|Djibouti|Dschibuti}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20071119110727/http://www.spp.dj/spp/index.php Portal vun der Republik Dschibuti] {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Dschibuti]] [[Kategorie:Republicken]] s527e5tzpqi8aiv6ml35coneb2zqfhc 2689561 2689368 2026-08-07T08:42:44Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689561 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width: 100%; font-size: 95%; border-bottom-style: solid; margin-bottom: 1em; position:relative;" | style="width: 25px; vertical-align: middle;" | [[Fichier:Disambig.svg|25px]] | Dësen Artikel beschäftegt sech mam Land Dschibuti an Afrika. Fir d'Haaptstad, kuckt wgl. [[Dschibuti (Stad)]]. |} {{Infobox Land | Numm = جمهورية جيبوتي<br>Dschumhūriyyat Dschībūtī<br>République de Djibouti | Fändel = Flag of Djibouti.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vun Dschibuti | Wopen = Emblem of Djibouti.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Dschibuti | National Devise = | Kaart = Location Djibouti AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Dschibuti (Stad)|Dschibuti]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Dileita Mohamed Dileita]] | Total Fläch= 23 200 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 460 700 (Zensus 2000) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 19,86 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]],<br>de [[27. Juni]] [[1977]] | Nationalfeierdag = [[27. Juni]] | Nationalhymn = [[Dschibuti (Nationalhymn)|Dschibuti]] | Wärung = [[Dschibuti-Franc]] | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.dj]] | Telefonsprefix = +253 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Djibouti-carte.png|thumb|290px|Kaart vun Djibouti]] '''Dschibuti''' (ar:جيبوتي, fr: Djibouti) ass e Staat an [[Afrika|Ostafrika]]. Dschibuti grenzt am Westen un [[Ethiopien]], am Norden un [[Eritrea]] an am Süden u [[Somalia]], un de [[Golf vun Aden]] an un d'[[Rout Mier]]. De [[Jemen]] läit nëmmen a puer Kilometer dovun op der aner Säit vum Roude Mier. == Um Spaweck == {{Commonscat|Djibouti|Dschibuti}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20071119110727/http://www.spp.dj/spp/index.php Portal vun der Republik Dschibuti] {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Dschibuti]] [[Kategorie:Republicken]] jzubu8vbf3jgvf97za7wh0uk39okypc 2689694 2689561 2026-08-07T08:48:18Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689694 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width: 100%; font-size: 95%; border-bottom-style: solid; margin-bottom: 1em; position:relative;" | style="width: 25px; vertical-align: middle;" | [[Fichier:Disambig.svg|25px]] | Dësen Artikel beschäftegt sech mam Land Dschibuti an Afrika. Fir d'Haaptstad, kuckt wgl. [[Dschibuti (Stad)]]. |} {{Infobox Land | Numm = جمهورية جيبوتي<br>Dschumhūriyyat Dschībūtī<br>République de Djibouti | Fändel = Flag of Djibouti.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vun Dschibuti | Wopen = Emblem of Djibouti.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Dschibuti | National Devise = | Kaart = Location Djibouti AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Dschibuti (Stad)|Dschibuti]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Dileita Mohamed Dileita]] | Total Fläch= 23 200 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 460 700 (Zensus 2000) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 19,86 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]],<br>de [[27. Juni]] [[1977]] | Nationalfeierdag = [[27. Juni]] | Nationalhymn = [[Dschibuti (Nationalhymn)|Dschibuti]] | Wärung = [[Dschibuti-Franc]] | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.dj]] | Telefonsprefix = +253 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Djibouti-carte.png|thumb|290px|Kaart vun Djibouti]] '''Dschibuti''' (ar:جيبوتي, fr: Djibouti) ass e Staat an [[Afrika|Ostafrika]]. Dschibuti grenzt am Westen un [[Ethiopien]], am Norden un [[Eritrea]] an am Süden u [[Somalia]], un de [[Golf vun Aden]] an un d'[[Rout Mier]]. De [[Jemen]] läit nëmmen a puer Kilometer dovun op der aner Säit vum Roude Mier. == Um Spaweck == {{Commonscat|Djibouti|Dschibuti}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20071119110727/http://www.spp.dj/spp/index.php Portal vun der Republik Dschibuti] {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Dschibuti]] [[Kategorie:Republicken]] 2jwgl6ta4l6x77sq326eugoa6k2668u 2689856 2689694 2026-08-07T08:53:20Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689856 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {| cellspacing="8" cellpadding="0" class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1" style="width: 100%; font-size: 95%; border-bottom-style: solid; margin-bottom: 1em; position:relative;" | style="width: 25px; vertical-align: middle;" | [[Fichier:Disambig.svg|25px]] | Dësen Artikel beschäftegt sech mam Land Dschibuti an Afrika. Fir d'Haaptstad, kuckt wgl. [[Dschibuti (Stad)]]. |} {{Infobox Land | Numm = جمهورية جيبوتي<br>Dschumhūriyyat Dschībūtī<br>République de Djibouti | Fändel = Flag of Djibouti.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vun Dschibuti | Wopen = Emblem of Djibouti.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Dschibuti | National Devise = | Kaart = Location Djibouti AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Dschibuti (Stad)|Dschibuti]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 23 200 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 460 700 (Zensus 2000) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 19,86 | Onofhängegkeet = vu [[Frankräich]],<br>de [[27. Juni]] [[1977]] | Nationalfeierdag = [[27. Juni]] | Nationalhymn = [[Dschibuti (Nationalhymn)|Dschibuti]] | Wärung = [[Dschibuti-Franc]] | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.dj]] | Telefonsprefix = +253 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Djibouti-carte.png|thumb|290px|Kaart vun Djibouti]] '''Dschibuti''' (ar:جيبوتي, fr: Djibouti) ass e Staat an [[Afrika|Ostafrika]]. Dschibuti grenzt am Westen un [[Ethiopien]], am Norden un [[Eritrea]] an am Süden u [[Somalia]], un de [[Golf vun Aden]] an un d'[[Rout Mier]]. De [[Jemen]] läit nëmmen a puer Kilometer dovun op der aner Säit vum Roude Mier. == Um Spaweck == {{Commonscat|Djibouti|Dschibuti}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20071119110727/http://www.spp.dj/spp/index.php Portal vun der Republik Dschibuti] {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Dschibuti]] [[Kategorie:Republicken]] 05bix3wb80v3xi6yrjgg3x3c8ze1gc9 0 32077 2689389 2629052 2026-08-07T08:37:28Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689389 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Georgien an Europa}} {{Infobox Land | Numm = Sakártwelo <br> საქართველო | Fändel = Flag of Georgia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Georgesche Fändel | Wopen = Greater coat of arms of Georgia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Georgescht Wopen | National Devise = ძალა ერთობაშია [dsala ertobaschia] <br>(''Kraaft duerch Eenheet'') | Kaart = Europe Georgia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Georgesch]] | Haaptstad = [[Tiflis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Michail Kawelaschwili]]<ref>{{Citation|URL=https://www.wort.lu/international/ex-fussballer-michail-kawelaschwili-zum-praesidenten-georgiens-gewaehlt/29850317.html|Titel=Ex-Fußballer Michail Kawelaschwili zum Präsidenten Georgiens gewählt|Gekuckt=14.12.2024|Datum=14.12.2024|Wierk=Luxemburger Wort|Sprooch=de}}</ref> | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Irakli Kobakhidze]] | Total Fläch= 69 700<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 371 535<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 17. Januar 2002 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 62,7 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br> den [[9. Abrëll]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[26. Mee]] | Nationalhymn = [[Tawisupleba]] | Wärung = [[Georgesche Lari|Lari]] (GEL) | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.ge]] | Telefonsprefix = +995 | Notizen = | Extra Bild = Un-georgia.png | Extra Bild2 = }} '''Georgien''' ([[georgesch]]: ''Sakártwelo'') ass eng Republik an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]]. D'Republik grenzt am Westen un d'[[Schwaarzt Mier]], am Norden u [[Russland]] an am Süden un den [[Aserbaidjan]], [[Armenien]] an d'[[Tierkei]]. Dat haitegt Land ass [[1991]] aus der fréierer [[Georgesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Georgescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] ervirgaangen. Déi meescht Leit wunnen op der Schwaarzmierküst an an der Ëmgéigend vun der Haaptstad, [[Tiflis]]. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20110316105336/http://www.president.gov.ge/ Site vum georgesche President] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20071025095755/http://government.gov.ge/ Site vun der Regierung] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20070629024235/http://www.tourism.gov.ge/geo/ Staatlecht Tourismusportal] {{en}} * [http://www.allgeo.org Informatiounsportal iwwer d'Land] {{en}} {{de}} {{ru}} {{Commonscat|Georgia|Georgien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Georgien| ]] 4n0nomv9020cu6vlkie5y2mflt5rw6t 2689573 2689389 2026-08-07T08:43:04Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689573 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Georgien an Europa}} {{Infobox Land | Numm = Sakártwelo <br> საქართველო | Fändel = Flag of Georgia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Georgesche Fändel | Wopen = Greater coat of arms of Georgia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Georgescht Wopen | National Devise = ძალა ერთობაშია [dsala ertobaschia] <br>(''Kraaft duerch Eenheet'') | Kaart = Europe Georgia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Georgesch]] | Haaptstad = [[Tiflis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Irakli Kobakhidze]] | Total Fläch= 69 700<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 371 535<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 17. Januar 2002 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 62,7 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br> den [[9. Abrëll]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[26. Mee]] | Nationalhymn = [[Tawisupleba]] | Wärung = [[Georgesche Lari|Lari]] (GEL) | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.ge]] | Telefonsprefix = +995 | Notizen = | Extra Bild = Un-georgia.png | Extra Bild2 = }} '''Georgien''' ([[georgesch]]: ''Sakártwelo'') ass eng Republik an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]]. D'Republik grenzt am Westen un d'[[Schwaarzt Mier]], am Norden u [[Russland]] an am Süden un den [[Aserbaidjan]], [[Armenien]] an d'[[Tierkei]]. Dat haitegt Land ass [[1991]] aus der fréierer [[Georgesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Georgescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] ervirgaangen. Déi meescht Leit wunnen op der Schwaarzmierküst an an der Ëmgéigend vun der Haaptstad, [[Tiflis]]. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20110316105336/http://www.president.gov.ge/ Site vum georgesche President] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20071025095755/http://government.gov.ge/ Site vun der Regierung] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20070629024235/http://www.tourism.gov.ge/geo/ Staatlecht Tourismusportal] {{en}} * [http://www.allgeo.org Informatiounsportal iwwer d'Land] {{en}} {{de}} {{ru}} {{Commonscat|Georgia|Georgien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Georgien| ]] 5s97824x7b78p2i0ui4pl03y9k1n536 2689714 2689573 2026-08-07T08:48:47Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689714 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Georgien an Europa}} {{Infobox Land | Numm = Sakártwelo <br> საქართველო | Fändel = Flag of Georgia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Georgesche Fändel | Wopen = Greater coat of arms of Georgia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Georgescht Wopen | National Devise = ძალა ერთობაშია [dsala ertobaschia] <br>(''Kraaft duerch Eenheet'') | Kaart = Europe Georgia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Georgesch]] | Haaptstad = [[Tiflis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Irakli Kobakhidze]] | Total Fläch= 69 700<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 371 535<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 17. Januar 2002 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 62,7 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br> den [[9. Abrëll]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[26. Mee]] | Nationalhymn = [[Tawisupleba]] | Wärung = [[Georgesche Lari|Lari]] (GEL) | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.ge]] | Telefonsprefix = +995 | Notizen = | Extra Bild = Un-georgia.png | Extra Bild2 = }} '''Georgien''' ([[georgesch]]: ''Sakártwelo'') ass eng Republik an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]]. D'Republik grenzt am Westen un d'[[Schwaarzt Mier]], am Norden u [[Russland]] an am Süden un den [[Aserbaidjan]], [[Armenien]] an d'[[Tierkei]]. Dat haitegt Land ass [[1991]] aus der fréierer [[Georgesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Georgescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] ervirgaangen. Déi meescht Leit wunnen op der Schwaarzmierküst an an der Ëmgéigend vun der Haaptstad, [[Tiflis]]. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20110316105336/http://www.president.gov.ge/ Site vum georgesche President] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20071025095755/http://government.gov.ge/ Site vun der Regierung] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20070629024235/http://www.tourism.gov.ge/geo/ Staatlecht Tourismusportal] {{en}} * [http://www.allgeo.org Informatiounsportal iwwer d'Land] {{en}} {{de}} {{ru}} {{Commonscat|Georgia|Georgien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Georgien| ]] st4b64jw36719ed8qqbm06wc2g8ecbg 2689865 2689714 2026-08-07T08:53:36Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689865 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Georgien an Europa}} {{Infobox Land | Numm = Sakártwelo <br> საქართველო | Fändel = Flag of Georgia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Georgesche Fändel | Wopen = Greater coat of arms of Georgia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Georgescht Wopen | National Devise = ძალა ერთობაშია [dsala ertobaschia] <br>(''Kraaft duerch Eenheet'') | Kaart = Europe Georgia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Georgesch]] | Haaptstad = [[Tiflis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 69 700<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen, 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4 371 535<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 17. Januar 2002 [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 62,7 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]<br> den [[9. Abrëll]] [[1991]] | Nationalfeierdag = [[26. Mee]] | Nationalhymn = [[Tawisupleba]] | Wärung = [[Georgesche Lari|Lari]] (GEL) | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.ge]] | Telefonsprefix = +995 | Notizen = | Extra Bild = Un-georgia.png | Extra Bild2 = }} '''Georgien''' ([[georgesch]]: ''Sakártwelo'') ass eng Republik an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]]. D'Republik grenzt am Westen un d'[[Schwaarzt Mier]], am Norden u [[Russland]] an am Süden un den [[Aserbaidjan]], [[Armenien]] an d'[[Tierkei]]. Dat haitegt Land ass [[1991]] aus der fréierer [[Georgesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Georgescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] ervirgaangen. Déi meescht Leit wunnen op der Schwaarzmierküst an an der Ëmgéigend vun der Haaptstad, [[Tiflis]]. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20110316105336/http://www.president.gov.ge/ Site vum georgesche President] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20071025095755/http://government.gov.ge/ Site vun der Regierung] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20070629024235/http://www.tourism.gov.ge/geo/ Staatlecht Tourismusportal] {{en}} * [http://www.allgeo.org Informatiounsportal iwwer d'Land] {{en}} {{de}} {{ru}} {{Commonscat|Georgia|Georgien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Georgien| ]] dkryzyrf7ku8mhamfomxe1d4h9xykn8 0 32462 2689459 2663503 2026-08-07T08:39:11Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689459 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Nordirland<br>Northern Ireland (Englesch)<br>Tuaisceart Éireann (Iresch)<br>Norlin Airlann (Ulster Scots) | Fändel = Flag of the United Kingdom.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 100px | Fändel Artikel = Union Jack | Wopen = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Vereenegte Kinnekräich vu Vereenegt Kinnekräich | National Devise = | Kaart = Northern Ireland in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Iresch]], [[Ulster Scots]] | Haaptstad = [[Belfast]] | Haaptstad Awunner = 280 000 <small>([[2001]])</small> | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] | Regierungschef Titel = Premierminister vu Groussbritannien | Regierungschef = [[Keir Starmer]] | Total Fläch= 14.139 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1 710 300 <small>([[2004]])</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 121 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = inoffiziell [[Londonderry Air]] | Wärung = Pond Sterling | Zäitzon = 0 | Internet TLD =.uk | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Nordirland''' ass déi klengst vun de 4 Natiounen déi d'[[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegt Kinnekräich vu Vereenegt Kinnekräich]] bilden. Et läit um nordëstleche Wupp vun der Insel [[Irland (Insel)|Irland]] an ass zesummegesat aus 6 [[Grofschaft]]en. === Statut === '''Nordirland''' huet als Deel vum Vereenegte Kinnekräich am Prinzip en eegent Parlament (''Assembly'') an eng eege Regierung (''Executive''), déi eng gewësse lokal Autonomie géintiwwer der Zentralregierung vu [[London]] hunn. Zur Zäit (Januar [[2007]]) funktionéieren déi Institutiounen awer net, well d'Parteien déi Member si sou duerch hir verschidde reliéis Hannergrënn zerstridde sinn datt eng effizient Verwaltung net denkbar ass. Dofir sinn déi Institutioune momentan suspendéiert an hir Aufgabe gi vun der Regierung vum Vereenegte Kinnekräich zu London iwwerholl. === Allgemeng politesch Situatioun === D'Politik vun Nordirland gëtt traditionell duerch konfessionell an nationalistesch Hannergrënn bestëmmt. De kathouleschen Nationalisten, déi sech eng Vereenegung mat oder eng Unnäherung un d'[[Irland|Republik Irland]] wënschen, stinn d'Unionisten entgéint, déi allgemeng verschiddene protestanteschen Denomminatiounen ugehéieren, an déi fir d'Weiderbestoe vun der Unioun mat Groussbritannien astinn. Déi wichtegst politesch Parteie vertrieden dann och déi eng oder déi aner Communautéit. Wichtegst politesch Parteie sinn: * Unionistesch: [[Demokratesch Unionistesch Partei]] (DUP) [[Ulster Unionistesch Partei]] (UUP) [[Progressiv Unionistesch Partei]] (PUP) * Nationalistesch: [[Sinn Féin]] [[Sozialdemokratesch a Labour Partei]] (SDLP) * Neutral: [[Allianz Partei]] Bei de leschte Wale fir d'nordirescht Parlament (''Assembly''; momentan suspendéiert) am Joer [[2003]] goungen 30 Sëtz un d'DUP, 27 un d'UUP, 24 u Sinn Féin, 18 un d'SDLP, 6 un d'Allianz, 1 un d'PUP an 1 Sëtz un d'[[UK Unionistesch Partei]]. === Administrativ Andeelung === Nordirland ass a 6 Grofschaften agedeelt, déi awer hautzedaachs keng administrativ Funktiounen erfëllen. Dëst sinn d'Grofschaften [[Grofschaft Antrim|Antrim]], [[Grofschaft Armagh|Armagh]], [[Grofschaft Down|Down]], [[Grofschaft Fermanagh|Fermanagh]], [[Grofschaft Londonderry|Londonderry]], an [[Grofschaft Tyrone|Tyrone]]. Déi klengst administratv Ënnerdeelunge sinn déi 26 Bezierker, déi an hirer Funktioun vergläichbar mat de [[Gemeng|Gemengen zu Lëtzebuerg]] sinn. == Geschicht == === Opdeelung === Nordirland huet eng ganz beweegte Geschicht. Am Joer [[1801]] gouf d'Kinnekräich Irland (dat déi ganz Insel abegraff huet) mat [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] vereenegt. Wéi um Uffank vum [[20. Joerhonnert]] d'Diskussiounen ëm en onofhängegt Irland ëmmer méi haart goufen, an Unionistesch Elementer sech deem awer widdersat hunn, gouf decidéiert d'Insel opzesplecken. No laangem Hin an Hier a biergerkrichsähnlechen Zoustänn, virun allem am Zentrum an am Süde vun der Insel, an engem Delai deen duerch den [[Éischte Weltkrich]] verursaacht gouf, kruten [[1921]] nëmmen déi südlech Deeler vun der Insel als [[Irland|Republik Irland]] d'Onofhängegkeet, wärend 6 vun den 9 Grofschaften aus der Provënz [[Ulster]] am Nordoste bei Groussbritannien bliwwe sinn (''partition''). === Bis 1965 === No der Opdeelung krut Nordirland eng relativ grouss Autonomi a sengen internen Affären a gouf vun der Zentralregierung zu London gréisstendeels mat Rou gelooss. Allerdéngs huet weider Gewalt geherrscht. An den éischte Joren huet d'[[Iresch Republikanesch Arméi]] (IRA) sech weider der Opspleckung widdersat an d'Administratioun huet drakonesch Noutstandsmesure geholl fir hirer Meeschter ze ginn. Vill Leit sinn an där Zäit duerch politesch motivéiert Gewalt ëm d'Liewe komm. Vill Katholicke sinn an de Süde geflücht, wärend gläichzäiteg e ganze Koup Protestanten aus dem Süden an den Norde gezu sinn. Et gouf och eng nei Police gegrënnt, d'[[Royal Ulster Constabulary]] (RUC), där allerdéngs méi Protestante bäigetruede si wéi Katholicken, wouduerch vun Uffanks un den Androck entstanen ass datt se parteiesch wieren an déi zwou Gemeinschaften net gerecht behandelen. An de Gemengewale goufen dacks d'Grenze vun de Walbezierker sou festgeluecht datt unionistesch Elementer d'Iwwerhand an der lokaler Administratioun behale konnten. Och an der Beschäftegungspolitik gouf dacks géint d'Katholicken diskriminéiert, wat zu engem weideren Exodus gefouert huet. Hautzudaachs ginn och déi meescht unionistesch olitiker zou datt an Nordirland bis an d'70er Jore vum 20. Joerhonnert Katholicke systematesch benodeelegt goufen. Trotzdeem war d'Zäit bis Mëtt vun de 60er Jore relativ roueg, mat der Ausnam vun der Attack vun der Luftwaffe op [[Belfast]] [[1941]], wou ronn 1000 Mënschen ëm d'Liewe komm sinn an e Véirels vun der Populatioun vu Belfast ondachlos gouf. === 1965 bis 1998 === Wéi an der Mëtt vun der 60er Joren den unionistesche Premierminister [[Terrence O'Neill]] probéiert huet eng Rei Reformen duerchzesetze fir fir méi Gerechtegkeet ze suergen, hu fir d'éischt radikal Unioniste sech gewiert. Doduerch ass och den Drock vun den Nationalisten ëmmer méi grouss ginn, an éischt gewaltsam Tëschefäll gouf et zu [[Derry]] a [[Belfast]] [[1969]]. Am August 1969 goufen éischt Regimenter vun der Brittescher Arméi an Nordirland geschéckt fir d'Situatioun ënner Kontroll ze bréngen. D'Period vun den nächsten 30 Joer gëtt allgemeng als ''The Troubles'' bezeechent. D'Kompetenze fir d'Sécherheet an Nordirland si vum Parlament direkt un d'brittesch Arméi iwwergaangen, mä d'Situatioun huet sech net berouegt. Well d'IRA sech mat deelweis terroristesch Methode géint d'Presenz vun der Arméi gewiert huet, ass [[1971]] ugefaange gi Verdächteger ouni Prozess anzesetzen, woumat d'Arméi och de lescht Ënnerstëtzung vu moderate Katholicke verluer huet. Dee gréissten Tëschefall war d'Erschéissung vu 14 onbewaffneten Zivilisten duerch Membere vun der brittescher Arméi bei engem Friddensmarsch den 30. Januar [[1972]] zu Derry, en Evenement, dat als ''Bloody Sunday'' an d'Geschicht agaangen ass. Am selwechte Joer gouf och d'Parlament vun Nordirland opgeléist an den Territoire direkt vu London aus verwalt. D'Situatioun huet sech duerno zwar méi oder manner berouegt, mä et sollt bis [[1998]] dauere bis mam ''Good Friday Agreement'' d'Parlament vun Nordirland erëm agesat gouf. Dee Vertrag gouf vun all de Parteien, mat Ausnam vun der DUP an der UK Unionist Partei ënnerschriwwen. === Zanter 1998 === Am neie Parlament sollt all Partei déi eng gewëssen Zuel vun Deputéiert hat och d'Garanti op Ministeren an der Regierung kréien. Dat huet dazou gefouert datt véier Parteien d'Regierung gestallt hunn, mat de méi moderaten UUP an SDLP an déi méi radikal vu béide Säiten, der DUP a Sinn Féin. Eng vun de wichtegste Konditioune vum ''Good Friday Agreement'' ass d'Entwaffnung vun der IRA, déi nëmme lues virukoum an ëmmer erëm zu Sträit tëscht de Parteie gefouert huet. Vu Februar bis Mee [[2000]] gouf d'Parlament ausser Kraaft gesat well d'Parteie sech net eens gi sinn, an an där Zäit huet London erëm d'Verwaltung iwwerholl. Zanter dem 14. Oktober [[2002]] huet d'Palament net méi funktionéiert, a bei de Walen [[2003]] si mat Sinn Féin an der DUP déi méi radikal zu de stäerkste Parteie gewielt ginn, wat am Moment e Funktionéiere vum Parlament net erméiglecht. Zanter [[2004]] lafen erëm Verhandlungen tëscht de Parteie fir d'Parlament erëm un d'Goen ze kréien, wéi et schengt mat luesen awer séchere Fortschrëtter. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [http://www.niassembly.gov.uk/ Parlament vun Nordirland] (en) {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Nordirland| ]] l3v4ml74jlig3gekfbiiw2mii3pxtlm 2689620 2689459 2026-08-07T08:44:18Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689620 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Nordirland<br>Northern Ireland (Englesch)<br>Tuaisceart Éireann (Iresch)<br>Norlin Airlann (Ulster Scots) | Fändel = Flag of the United Kingdom.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 100px | Fändel Artikel = Union Jack | Wopen = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Vereenegte Kinnekräich vu Vereenegt Kinnekräich | National Devise = | Kaart = Northern Ireland in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Iresch]], [[Ulster Scots]] | Haaptstad = [[Belfast]] | Haaptstad Awunner = 280 000 <small>([[2001]])</small> | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister vu Groussbritannien | Regierungschef = [[Keir Starmer]] | Total Fläch= 14.139 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1 710 300 <small>([[2004]])</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 121 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = inoffiziell [[Londonderry Air]] | Wärung = Pond Sterling | Zäitzon = 0 | Internet TLD =.uk | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Nordirland''' ass déi klengst vun de 4 Natiounen déi d'[[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegt Kinnekräich vu Vereenegt Kinnekräich]] bilden. Et läit um nordëstleche Wupp vun der Insel [[Irland (Insel)|Irland]] an ass zesummegesat aus 6 [[Grofschaft]]en. === Statut === '''Nordirland''' huet als Deel vum Vereenegte Kinnekräich am Prinzip en eegent Parlament (''Assembly'') an eng eege Regierung (''Executive''), déi eng gewësse lokal Autonomie géintiwwer der Zentralregierung vu [[London]] hunn. Zur Zäit (Januar [[2007]]) funktionéieren déi Institutiounen awer net, well d'Parteien déi Member si sou duerch hir verschidde reliéis Hannergrënn zerstridde sinn datt eng effizient Verwaltung net denkbar ass. Dofir sinn déi Institutioune momentan suspendéiert an hir Aufgabe gi vun der Regierung vum Vereenegte Kinnekräich zu London iwwerholl. === Allgemeng politesch Situatioun === D'Politik vun Nordirland gëtt traditionell duerch konfessionell an nationalistesch Hannergrënn bestëmmt. De kathouleschen Nationalisten, déi sech eng Vereenegung mat oder eng Unnäherung un d'[[Irland|Republik Irland]] wënschen, stinn d'Unionisten entgéint, déi allgemeng verschiddene protestanteschen Denomminatiounen ugehéieren, an déi fir d'Weiderbestoe vun der Unioun mat Groussbritannien astinn. Déi wichtegst politesch Parteie vertrieden dann och déi eng oder déi aner Communautéit. Wichtegst politesch Parteie sinn: * Unionistesch: [[Demokratesch Unionistesch Partei]] (DUP) [[Ulster Unionistesch Partei]] (UUP) [[Progressiv Unionistesch Partei]] (PUP) * Nationalistesch: [[Sinn Féin]] [[Sozialdemokratesch a Labour Partei]] (SDLP) * Neutral: [[Allianz Partei]] Bei de leschte Wale fir d'nordirescht Parlament (''Assembly''; momentan suspendéiert) am Joer [[2003]] goungen 30 Sëtz un d'DUP, 27 un d'UUP, 24 u Sinn Féin, 18 un d'SDLP, 6 un d'Allianz, 1 un d'PUP an 1 Sëtz un d'[[UK Unionistesch Partei]]. === Administrativ Andeelung === Nordirland ass a 6 Grofschaften agedeelt, déi awer hautzedaachs keng administrativ Funktiounen erfëllen. Dëst sinn d'Grofschaften [[Grofschaft Antrim|Antrim]], [[Grofschaft Armagh|Armagh]], [[Grofschaft Down|Down]], [[Grofschaft Fermanagh|Fermanagh]], [[Grofschaft Londonderry|Londonderry]], an [[Grofschaft Tyrone|Tyrone]]. Déi klengst administratv Ënnerdeelunge sinn déi 26 Bezierker, déi an hirer Funktioun vergläichbar mat de [[Gemeng|Gemengen zu Lëtzebuerg]] sinn. == Geschicht == === Opdeelung === Nordirland huet eng ganz beweegte Geschicht. Am Joer [[1801]] gouf d'Kinnekräich Irland (dat déi ganz Insel abegraff huet) mat [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] vereenegt. Wéi um Uffank vum [[20. Joerhonnert]] d'Diskussiounen ëm en onofhängegt Irland ëmmer méi haart goufen, an Unionistesch Elementer sech deem awer widdersat hunn, gouf decidéiert d'Insel opzesplecken. No laangem Hin an Hier a biergerkrichsähnlechen Zoustänn, virun allem am Zentrum an am Süde vun der Insel, an engem Delai deen duerch den [[Éischte Weltkrich]] verursaacht gouf, kruten [[1921]] nëmmen déi südlech Deeler vun der Insel als [[Irland|Republik Irland]] d'Onofhängegkeet, wärend 6 vun den 9 Grofschaften aus der Provënz [[Ulster]] am Nordoste bei Groussbritannien bliwwe sinn (''partition''). === Bis 1965 === No der Opdeelung krut Nordirland eng relativ grouss Autonomi a sengen internen Affären a gouf vun der Zentralregierung zu London gréisstendeels mat Rou gelooss. Allerdéngs huet weider Gewalt geherrscht. An den éischte Joren huet d'[[Iresch Republikanesch Arméi]] (IRA) sech weider der Opspleckung widdersat an d'Administratioun huet drakonesch Noutstandsmesure geholl fir hirer Meeschter ze ginn. Vill Leit sinn an där Zäit duerch politesch motivéiert Gewalt ëm d'Liewe komm. Vill Katholicke sinn an de Süde geflücht, wärend gläichzäiteg e ganze Koup Protestanten aus dem Süden an den Norde gezu sinn. Et gouf och eng nei Police gegrënnt, d'[[Royal Ulster Constabulary]] (RUC), där allerdéngs méi Protestante bäigetruede si wéi Katholicken, wouduerch vun Uffanks un den Androck entstanen ass datt se parteiesch wieren an déi zwou Gemeinschaften net gerecht behandelen. An de Gemengewale goufen dacks d'Grenze vun de Walbezierker sou festgeluecht datt unionistesch Elementer d'Iwwerhand an der lokaler Administratioun behale konnten. Och an der Beschäftegungspolitik gouf dacks géint d'Katholicken diskriminéiert, wat zu engem weideren Exodus gefouert huet. Hautzudaachs ginn och déi meescht unionistesch olitiker zou datt an Nordirland bis an d'70er Jore vum 20. Joerhonnert Katholicke systematesch benodeelegt goufen. Trotzdeem war d'Zäit bis Mëtt vun de 60er Jore relativ roueg, mat der Ausnam vun der Attack vun der Luftwaffe op [[Belfast]] [[1941]], wou ronn 1000 Mënschen ëm d'Liewe komm sinn an e Véirels vun der Populatioun vu Belfast ondachlos gouf. === 1965 bis 1998 === Wéi an der Mëtt vun der 60er Joren den unionistesche Premierminister [[Terrence O'Neill]] probéiert huet eng Rei Reformen duerchzesetze fir fir méi Gerechtegkeet ze suergen, hu fir d'éischt radikal Unioniste sech gewiert. Doduerch ass och den Drock vun den Nationalisten ëmmer méi grouss ginn, an éischt gewaltsam Tëschefäll gouf et zu [[Derry]] a [[Belfast]] [[1969]]. Am August 1969 goufen éischt Regimenter vun der Brittescher Arméi an Nordirland geschéckt fir d'Situatioun ënner Kontroll ze bréngen. D'Period vun den nächsten 30 Joer gëtt allgemeng als ''The Troubles'' bezeechent. D'Kompetenze fir d'Sécherheet an Nordirland si vum Parlament direkt un d'brittesch Arméi iwwergaangen, mä d'Situatioun huet sech net berouegt. Well d'IRA sech mat deelweis terroristesch Methode géint d'Presenz vun der Arméi gewiert huet, ass [[1971]] ugefaange gi Verdächteger ouni Prozess anzesetzen, woumat d'Arméi och de lescht Ënnerstëtzung vu moderate Katholicke verluer huet. Dee gréissten Tëschefall war d'Erschéissung vu 14 onbewaffneten Zivilisten duerch Membere vun der brittescher Arméi bei engem Friddensmarsch den 30. Januar [[1972]] zu Derry, en Evenement, dat als ''Bloody Sunday'' an d'Geschicht agaangen ass. Am selwechte Joer gouf och d'Parlament vun Nordirland opgeléist an den Territoire direkt vu London aus verwalt. D'Situatioun huet sech duerno zwar méi oder manner berouegt, mä et sollt bis [[1998]] dauere bis mam ''Good Friday Agreement'' d'Parlament vun Nordirland erëm agesat gouf. Dee Vertrag gouf vun all de Parteien, mat Ausnam vun der DUP an der UK Unionist Partei ënnerschriwwen. === Zanter 1998 === Am neie Parlament sollt all Partei déi eng gewëssen Zuel vun Deputéiert hat och d'Garanti op Ministeren an der Regierung kréien. Dat huet dazou gefouert datt véier Parteien d'Regierung gestallt hunn, mat de méi moderaten UUP an SDLP an déi méi radikal vu béide Säiten, der DUP a Sinn Féin. Eng vun de wichtegste Konditioune vum ''Good Friday Agreement'' ass d'Entwaffnung vun der IRA, déi nëmme lues virukoum an ëmmer erëm zu Sträit tëscht de Parteie gefouert huet. Vu Februar bis Mee [[2000]] gouf d'Parlament ausser Kraaft gesat well d'Parteie sech net eens gi sinn, an an där Zäit huet London erëm d'Verwaltung iwwerholl. Zanter dem 14. Oktober [[2002]] huet d'Palament net méi funktionéiert, a bei de Walen [[2003]] si mat Sinn Féin an der DUP déi méi radikal zu de stäerkste Parteie gewielt ginn, wat am Moment e Funktionéiere vum Parlament net erméiglecht. Zanter [[2004]] lafen erëm Verhandlungen tëscht de Parteie fir d'Parlament erëm un d'Goen ze kréien, wéi et schengt mat luesen awer séchere Fortschrëtter. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [http://www.niassembly.gov.uk/ Parlament vun Nordirland] (en) {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Nordirland| ]] i6ro6c47s2diplzsaneacqp2grwfzxx 2689782 2689620 2026-08-07T08:50:26Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689782 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Nordirland<br>Northern Ireland (Englesch)<br>Tuaisceart Éireann (Iresch)<br>Norlin Airlann (Ulster Scots) | Fändel = Flag of the United Kingdom.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 100px | Fändel Artikel = Union Jack | Wopen = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Vereenegte Kinnekräich vu Vereenegt Kinnekräich | National Devise = | Kaart = Northern Ireland in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Iresch]], [[Ulster Scots]] | Haaptstad = [[Belfast]] | Haaptstad Awunner = 280 000 <small>([[2001]])</small> | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Keir Starmer]] | Total Fläch= 14.139 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1 710 300 <small>([[2004]])</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 121 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = inoffiziell [[Londonderry Air]] | Wärung = Pond Sterling | Zäitzon = 0 | Internet TLD =.uk | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Nordirland''' ass déi klengst vun de 4 Natiounen déi d'[[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegt Kinnekräich vu Vereenegt Kinnekräich]] bilden. Et läit um nordëstleche Wupp vun der Insel [[Irland (Insel)|Irland]] an ass zesummegesat aus 6 [[Grofschaft]]en. === Statut === '''Nordirland''' huet als Deel vum Vereenegte Kinnekräich am Prinzip en eegent Parlament (''Assembly'') an eng eege Regierung (''Executive''), déi eng gewësse lokal Autonomie géintiwwer der Zentralregierung vu [[London]] hunn. Zur Zäit (Januar [[2007]]) funktionéieren déi Institutiounen awer net, well d'Parteien déi Member si sou duerch hir verschidde reliéis Hannergrënn zerstridde sinn datt eng effizient Verwaltung net denkbar ass. Dofir sinn déi Institutioune momentan suspendéiert an hir Aufgabe gi vun der Regierung vum Vereenegte Kinnekräich zu London iwwerholl. === Allgemeng politesch Situatioun === D'Politik vun Nordirland gëtt traditionell duerch konfessionell an nationalistesch Hannergrënn bestëmmt. De kathouleschen Nationalisten, déi sech eng Vereenegung mat oder eng Unnäherung un d'[[Irland|Republik Irland]] wënschen, stinn d'Unionisten entgéint, déi allgemeng verschiddene protestanteschen Denomminatiounen ugehéieren, an déi fir d'Weiderbestoe vun der Unioun mat Groussbritannien astinn. Déi wichtegst politesch Parteie vertrieden dann och déi eng oder déi aner Communautéit. Wichtegst politesch Parteie sinn: * Unionistesch: [[Demokratesch Unionistesch Partei]] (DUP) [[Ulster Unionistesch Partei]] (UUP) [[Progressiv Unionistesch Partei]] (PUP) * Nationalistesch: [[Sinn Féin]] [[Sozialdemokratesch a Labour Partei]] (SDLP) * Neutral: [[Allianz Partei]] Bei de leschte Wale fir d'nordirescht Parlament (''Assembly''; momentan suspendéiert) am Joer [[2003]] goungen 30 Sëtz un d'DUP, 27 un d'UUP, 24 u Sinn Féin, 18 un d'SDLP, 6 un d'Allianz, 1 un d'PUP an 1 Sëtz un d'[[UK Unionistesch Partei]]. === Administrativ Andeelung === Nordirland ass a 6 Grofschaften agedeelt, déi awer hautzedaachs keng administrativ Funktiounen erfëllen. Dëst sinn d'Grofschaften [[Grofschaft Antrim|Antrim]], [[Grofschaft Armagh|Armagh]], [[Grofschaft Down|Down]], [[Grofschaft Fermanagh|Fermanagh]], [[Grofschaft Londonderry|Londonderry]], an [[Grofschaft Tyrone|Tyrone]]. Déi klengst administratv Ënnerdeelunge sinn déi 26 Bezierker, déi an hirer Funktioun vergläichbar mat de [[Gemeng|Gemengen zu Lëtzebuerg]] sinn. == Geschicht == === Opdeelung === Nordirland huet eng ganz beweegte Geschicht. Am Joer [[1801]] gouf d'Kinnekräich Irland (dat déi ganz Insel abegraff huet) mat [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] vereenegt. Wéi um Uffank vum [[20. Joerhonnert]] d'Diskussiounen ëm en onofhängegt Irland ëmmer méi haart goufen, an Unionistesch Elementer sech deem awer widdersat hunn, gouf decidéiert d'Insel opzesplecken. No laangem Hin an Hier a biergerkrichsähnlechen Zoustänn, virun allem am Zentrum an am Süde vun der Insel, an engem Delai deen duerch den [[Éischte Weltkrich]] verursaacht gouf, kruten [[1921]] nëmmen déi südlech Deeler vun der Insel als [[Irland|Republik Irland]] d'Onofhängegkeet, wärend 6 vun den 9 Grofschaften aus der Provënz [[Ulster]] am Nordoste bei Groussbritannien bliwwe sinn (''partition''). === Bis 1965 === No der Opdeelung krut Nordirland eng relativ grouss Autonomi a sengen internen Affären a gouf vun der Zentralregierung zu London gréisstendeels mat Rou gelooss. Allerdéngs huet weider Gewalt geherrscht. An den éischte Joren huet d'[[Iresch Republikanesch Arméi]] (IRA) sech weider der Opspleckung widdersat an d'Administratioun huet drakonesch Noutstandsmesure geholl fir hirer Meeschter ze ginn. Vill Leit sinn an där Zäit duerch politesch motivéiert Gewalt ëm d'Liewe komm. Vill Katholicke sinn an de Süde geflücht, wärend gläichzäiteg e ganze Koup Protestanten aus dem Süden an den Norde gezu sinn. Et gouf och eng nei Police gegrënnt, d'[[Royal Ulster Constabulary]] (RUC), där allerdéngs méi Protestante bäigetruede si wéi Katholicken, wouduerch vun Uffanks un den Androck entstanen ass datt se parteiesch wieren an déi zwou Gemeinschaften net gerecht behandelen. An de Gemengewale goufen dacks d'Grenze vun de Walbezierker sou festgeluecht datt unionistesch Elementer d'Iwwerhand an der lokaler Administratioun behale konnten. Och an der Beschäftegungspolitik gouf dacks géint d'Katholicken diskriminéiert, wat zu engem weideren Exodus gefouert huet. Hautzudaachs ginn och déi meescht unionistesch olitiker zou datt an Nordirland bis an d'70er Jore vum 20. Joerhonnert Katholicke systematesch benodeelegt goufen. Trotzdeem war d'Zäit bis Mëtt vun de 60er Jore relativ roueg, mat der Ausnam vun der Attack vun der Luftwaffe op [[Belfast]] [[1941]], wou ronn 1000 Mënschen ëm d'Liewe komm sinn an e Véirels vun der Populatioun vu Belfast ondachlos gouf. === 1965 bis 1998 === Wéi an der Mëtt vun der 60er Joren den unionistesche Premierminister [[Terrence O'Neill]] probéiert huet eng Rei Reformen duerchzesetze fir fir méi Gerechtegkeet ze suergen, hu fir d'éischt radikal Unioniste sech gewiert. Doduerch ass och den Drock vun den Nationalisten ëmmer méi grouss ginn, an éischt gewaltsam Tëschefäll gouf et zu [[Derry]] a [[Belfast]] [[1969]]. Am August 1969 goufen éischt Regimenter vun der Brittescher Arméi an Nordirland geschéckt fir d'Situatioun ënner Kontroll ze bréngen. D'Period vun den nächsten 30 Joer gëtt allgemeng als ''The Troubles'' bezeechent. D'Kompetenze fir d'Sécherheet an Nordirland si vum Parlament direkt un d'brittesch Arméi iwwergaangen, mä d'Situatioun huet sech net berouegt. Well d'IRA sech mat deelweis terroristesch Methode géint d'Presenz vun der Arméi gewiert huet, ass [[1971]] ugefaange gi Verdächteger ouni Prozess anzesetzen, woumat d'Arméi och de lescht Ënnerstëtzung vu moderate Katholicke verluer huet. Dee gréissten Tëschefall war d'Erschéissung vu 14 onbewaffneten Zivilisten duerch Membere vun der brittescher Arméi bei engem Friddensmarsch den 30. Januar [[1972]] zu Derry, en Evenement, dat als ''Bloody Sunday'' an d'Geschicht agaangen ass. Am selwechte Joer gouf och d'Parlament vun Nordirland opgeléist an den Territoire direkt vu London aus verwalt. D'Situatioun huet sech duerno zwar méi oder manner berouegt, mä et sollt bis [[1998]] dauere bis mam ''Good Friday Agreement'' d'Parlament vun Nordirland erëm agesat gouf. Dee Vertrag gouf vun all de Parteien, mat Ausnam vun der DUP an der UK Unionist Partei ënnerschriwwen. === Zanter 1998 === Am neie Parlament sollt all Partei déi eng gewëssen Zuel vun Deputéiert hat och d'Garanti op Ministeren an der Regierung kréien. Dat huet dazou gefouert datt véier Parteien d'Regierung gestallt hunn, mat de méi moderaten UUP an SDLP an déi méi radikal vu béide Säiten, der DUP a Sinn Féin. Eng vun de wichtegste Konditioune vum ''Good Friday Agreement'' ass d'Entwaffnung vun der IRA, déi nëmme lues virukoum an ëmmer erëm zu Sträit tëscht de Parteie gefouert huet. Vu Februar bis Mee [[2000]] gouf d'Parlament ausser Kraaft gesat well d'Parteie sech net eens gi sinn, an an där Zäit huet London erëm d'Verwaltung iwwerholl. Zanter dem 14. Oktober [[2002]] huet d'Palament net méi funktionéiert, a bei de Walen [[2003]] si mat Sinn Féin an der DUP déi méi radikal zu de stäerkste Parteie gewielt ginn, wat am Moment e Funktionéiere vum Parlament net erméiglecht. Zanter [[2004]] lafen erëm Verhandlungen tëscht de Parteie fir d'Parlament erëm un d'Goen ze kréien, wéi et schengt mat luesen awer séchere Fortschrëtter. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [http://www.niassembly.gov.uk/ Parlament vun Nordirland] (en) {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Nordirland| ]] 3ko9m6ua2fjgx3c3c0e0i3k6lahno2w 2689902 2689782 2026-08-07T08:54:37Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689902 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Nordirland<br>Northern Ireland (Englesch)<br>Tuaisceart Éireann (Iresch)<br>Norlin Airlann (Ulster Scots) | Fändel = Flag of the United Kingdom.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 100px | Fändel Artikel = Union Jack | Wopen = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Vereenegte Kinnekräich vu Vereenegt Kinnekräich | National Devise = | Kaart = Northern Ireland in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Iresch]], [[Ulster Scots]] | Haaptstad = [[Belfast]] | Haaptstad Awunner = 280 000 <small>([[2001]])</small> | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 14.139 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1 710 300 <small>([[2004]])</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 121 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = inoffiziell [[Londonderry Air]] | Wärung = Pond Sterling | Zäitzon = 0 | Internet TLD =.uk | Telefonsprefix = +44 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Nordirland''' ass déi klengst vun de 4 Natiounen déi d'[[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegt Kinnekräich vu Vereenegt Kinnekräich]] bilden. Et läit um nordëstleche Wupp vun der Insel [[Irland (Insel)|Irland]] an ass zesummegesat aus 6 [[Grofschaft]]en. === Statut === '''Nordirland''' huet als Deel vum Vereenegte Kinnekräich am Prinzip en eegent Parlament (''Assembly'') an eng eege Regierung (''Executive''), déi eng gewësse lokal Autonomie géintiwwer der Zentralregierung vu [[London]] hunn. Zur Zäit (Januar [[2007]]) funktionéieren déi Institutiounen awer net, well d'Parteien déi Member si sou duerch hir verschidde reliéis Hannergrënn zerstridde sinn datt eng effizient Verwaltung net denkbar ass. Dofir sinn déi Institutioune momentan suspendéiert an hir Aufgabe gi vun der Regierung vum Vereenegte Kinnekräich zu London iwwerholl. === Allgemeng politesch Situatioun === D'Politik vun Nordirland gëtt traditionell duerch konfessionell an nationalistesch Hannergrënn bestëmmt. De kathouleschen Nationalisten, déi sech eng Vereenegung mat oder eng Unnäherung un d'[[Irland|Republik Irland]] wënschen, stinn d'Unionisten entgéint, déi allgemeng verschiddene protestanteschen Denomminatiounen ugehéieren, an déi fir d'Weiderbestoe vun der Unioun mat Groussbritannien astinn. Déi wichtegst politesch Parteie vertrieden dann och déi eng oder déi aner Communautéit. Wichtegst politesch Parteie sinn: * Unionistesch: [[Demokratesch Unionistesch Partei]] (DUP) [[Ulster Unionistesch Partei]] (UUP) [[Progressiv Unionistesch Partei]] (PUP) * Nationalistesch: [[Sinn Féin]] [[Sozialdemokratesch a Labour Partei]] (SDLP) * Neutral: [[Allianz Partei]] Bei de leschte Wale fir d'nordirescht Parlament (''Assembly''; momentan suspendéiert) am Joer [[2003]] goungen 30 Sëtz un d'DUP, 27 un d'UUP, 24 u Sinn Féin, 18 un d'SDLP, 6 un d'Allianz, 1 un d'PUP an 1 Sëtz un d'[[UK Unionistesch Partei]]. === Administrativ Andeelung === Nordirland ass a 6 Grofschaften agedeelt, déi awer hautzedaachs keng administrativ Funktiounen erfëllen. Dëst sinn d'Grofschaften [[Grofschaft Antrim|Antrim]], [[Grofschaft Armagh|Armagh]], [[Grofschaft Down|Down]], [[Grofschaft Fermanagh|Fermanagh]], [[Grofschaft Londonderry|Londonderry]], an [[Grofschaft Tyrone|Tyrone]]. Déi klengst administratv Ënnerdeelunge sinn déi 26 Bezierker, déi an hirer Funktioun vergläichbar mat de [[Gemeng|Gemengen zu Lëtzebuerg]] sinn. == Geschicht == === Opdeelung === Nordirland huet eng ganz beweegte Geschicht. Am Joer [[1801]] gouf d'Kinnekräich Irland (dat déi ganz Insel abegraff huet) mat [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] vereenegt. Wéi um Uffank vum [[20. Joerhonnert]] d'Diskussiounen ëm en onofhängegt Irland ëmmer méi haart goufen, an Unionistesch Elementer sech deem awer widdersat hunn, gouf decidéiert d'Insel opzesplecken. No laangem Hin an Hier a biergerkrichsähnlechen Zoustänn, virun allem am Zentrum an am Süde vun der Insel, an engem Delai deen duerch den [[Éischte Weltkrich]] verursaacht gouf, kruten [[1921]] nëmmen déi südlech Deeler vun der Insel als [[Irland|Republik Irland]] d'Onofhängegkeet, wärend 6 vun den 9 Grofschaften aus der Provënz [[Ulster]] am Nordoste bei Groussbritannien bliwwe sinn (''partition''). === Bis 1965 === No der Opdeelung krut Nordirland eng relativ grouss Autonomi a sengen internen Affären a gouf vun der Zentralregierung zu London gréisstendeels mat Rou gelooss. Allerdéngs huet weider Gewalt geherrscht. An den éischte Joren huet d'[[Iresch Republikanesch Arméi]] (IRA) sech weider der Opspleckung widdersat an d'Administratioun huet drakonesch Noutstandsmesure geholl fir hirer Meeschter ze ginn. Vill Leit sinn an där Zäit duerch politesch motivéiert Gewalt ëm d'Liewe komm. Vill Katholicke sinn an de Süde geflücht, wärend gläichzäiteg e ganze Koup Protestanten aus dem Süden an den Norde gezu sinn. Et gouf och eng nei Police gegrënnt, d'[[Royal Ulster Constabulary]] (RUC), där allerdéngs méi Protestante bäigetruede si wéi Katholicken, wouduerch vun Uffanks un den Androck entstanen ass datt se parteiesch wieren an déi zwou Gemeinschaften net gerecht behandelen. An de Gemengewale goufen dacks d'Grenze vun de Walbezierker sou festgeluecht datt unionistesch Elementer d'Iwwerhand an der lokaler Administratioun behale konnten. Och an der Beschäftegungspolitik gouf dacks géint d'Katholicken diskriminéiert, wat zu engem weideren Exodus gefouert huet. Hautzudaachs ginn och déi meescht unionistesch olitiker zou datt an Nordirland bis an d'70er Jore vum 20. Joerhonnert Katholicke systematesch benodeelegt goufen. Trotzdeem war d'Zäit bis Mëtt vun de 60er Jore relativ roueg, mat der Ausnam vun der Attack vun der Luftwaffe op [[Belfast]] [[1941]], wou ronn 1000 Mënschen ëm d'Liewe komm sinn an e Véirels vun der Populatioun vu Belfast ondachlos gouf. === 1965 bis 1998 === Wéi an der Mëtt vun der 60er Joren den unionistesche Premierminister [[Terrence O'Neill]] probéiert huet eng Rei Reformen duerchzesetze fir fir méi Gerechtegkeet ze suergen, hu fir d'éischt radikal Unioniste sech gewiert. Doduerch ass och den Drock vun den Nationalisten ëmmer méi grouss ginn, an éischt gewaltsam Tëschefäll gouf et zu [[Derry]] a [[Belfast]] [[1969]]. Am August 1969 goufen éischt Regimenter vun der Brittescher Arméi an Nordirland geschéckt fir d'Situatioun ënner Kontroll ze bréngen. D'Period vun den nächsten 30 Joer gëtt allgemeng als ''The Troubles'' bezeechent. D'Kompetenze fir d'Sécherheet an Nordirland si vum Parlament direkt un d'brittesch Arméi iwwergaangen, mä d'Situatioun huet sech net berouegt. Well d'IRA sech mat deelweis terroristesch Methode géint d'Presenz vun der Arméi gewiert huet, ass [[1971]] ugefaange gi Verdächteger ouni Prozess anzesetzen, woumat d'Arméi och de lescht Ënnerstëtzung vu moderate Katholicke verluer huet. Dee gréissten Tëschefall war d'Erschéissung vu 14 onbewaffneten Zivilisten duerch Membere vun der brittescher Arméi bei engem Friddensmarsch den 30. Januar [[1972]] zu Derry, en Evenement, dat als ''Bloody Sunday'' an d'Geschicht agaangen ass. Am selwechte Joer gouf och d'Parlament vun Nordirland opgeléist an den Territoire direkt vu London aus verwalt. D'Situatioun huet sech duerno zwar méi oder manner berouegt, mä et sollt bis [[1998]] dauere bis mam ''Good Friday Agreement'' d'Parlament vun Nordirland erëm agesat gouf. Dee Vertrag gouf vun all de Parteien, mat Ausnam vun der DUP an der UK Unionist Partei ënnerschriwwen. === Zanter 1998 === Am neie Parlament sollt all Partei déi eng gewëssen Zuel vun Deputéiert hat och d'Garanti op Ministeren an der Regierung kréien. Dat huet dazou gefouert datt véier Parteien d'Regierung gestallt hunn, mat de méi moderaten UUP an SDLP an déi méi radikal vu béide Säiten, der DUP a Sinn Féin. Eng vun de wichtegste Konditioune vum ''Good Friday Agreement'' ass d'Entwaffnung vun der IRA, déi nëmme lues virukoum an ëmmer erëm zu Sträit tëscht de Parteie gefouert huet. Vu Februar bis Mee [[2000]] gouf d'Parlament ausser Kraaft gesat well d'Parteie sech net eens gi sinn, an an där Zäit huet London erëm d'Verwaltung iwwerholl. Zanter dem 14. Oktober [[2002]] huet d'Palament net méi funktionéiert, a bei de Walen [[2003]] si mat Sinn Féin an der DUP déi méi radikal zu de stäerkste Parteie gewielt ginn, wat am Moment e Funktionéiere vum Parlament net erméiglecht. Zanter [[2004]] lafen erëm Verhandlungen tëscht de Parteie fir d'Parlament erëm un d'Goen ze kréien, wéi et schengt mat luesen awer séchere Fortschrëtter. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [http://www.niassembly.gov.uk/ Parlament vun Nordirland] (en) {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Nordirland| ]] 9sqsjtx9mr43yrzfuwkx5pjlf43y49j 0 34030 2689933 2542506 2026-08-07T08:55:50Z Les Meloures 580 k 2689933 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Frankräich | Numm = Haraucourt-sur-Seille | Regioun = {{Grand Est}} | Departement = {{Moselle}} | Arrondissement = [[Arrondissement Sarrebourg-Château-Salins|Sarrebourg-Château-Salins]] | Kanton = [[Canton du Saulnois|Le Saulnois]] | Bevëlkerung =126| Bevëlkerungsdatum = [[1999]] | Koordinaten = {{coor dms|48|48|39|N|06|36|20|O}} }} '''Haraucourt-sur-Seille''' ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am [[Departement Moselle]] an der Regioun [[Grand Est]]. D'Uertschaft läit am [[Parc naturel régional de Lorraine]]. {{Kuckt och Moselle}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun PNR Lorraine}} [[Kategorie:Gemengen am Arrondissement Sarrebourg-Château-Salins]] [[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Sarrebourg-Château-Salins]] [[Kategorie:Gemengen am Parc naturel régional de Lorraine]] r0jjxx4zbq6b7yf9vfjzco2zlteag9i 0 36495 2689380 2638040 2026-08-07T08:37:14Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689380 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Demokratesch Bundesrepublik Ethiopien<br>የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ <br>yä-Ityop̣p̣əya Federalawi Dimokrasiyawi Ripäblik | Fändel = Flag of Ethiopia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Ethiopien | Wopen = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Ethiopien | National Devise = | Kaart = Location Ethiopia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Amharesch]] | Haaptstad = [[Addis Abeba]] | Haaptstad Awunner = 3.352.000 <small>(2016)</small> | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|9|1|0|N|38|45|0|O}} | Staatsform = Parlamentaresch Bundesrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Sahle-Work Zewde]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Abiy Ahmed]] | Total Fläch= 1.104.300 | Fläch Plaz = 27 | Waasserfläch = 0,7 | Bevëlkerung = 105.350.020 <small>(2017)</small> | Bevëlkerung Plaz = 12 | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = የዜግነት ክብር (''Wädäfit Gäsgeshi Wudd Ennate Ityop’ya'' - Marschéier virun, léif Mamm Ethiopien) | Wärung = [[Ethiopesche Birr]] (ETB) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.et]] | Telefonsprefix = +251 | Notizen = | Extra Bild = Ethiopia - Location Map (2013) - ETH - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Ethiopien''' (op [[Amharesch]]: '''ኢትዮጵያ''') ass e [[Staat]] am Oste vun [[Afrika]]. ==Geographie== Ethiopie grenzt un [[Eritrea]] am Norden an am Nordosten, und [[Dschibuti]] a [[Somalia]] am Osten, un de [[Sudan]] an de [[Südsudan]] am Westen an u [[Kenia]] am Süden. Mat iwwer 105 Milliounen Awunner ass Ethiopien dat Land op der Welt mat de meeschten Awunner, dat keen Accès zum Mier huet, an no [[Nigeria]] dat afrikanescht Land mat der gréisster Bevëlkerung. Déi gréisste Stad ass d'Haaptstad [[Addis Abeba]]. ==Geschicht== D'Geschicht vun Ethiopie geet bis an d'[[9. Joerhonnert]] zeréck. Mat Ausnam vun enger kuerzer Besetzung virun a wärend dem zweete Weltkrich duerch Italie war dat deemolegt Keeserräich [[Abessinien]] den eenzege Staat an Afrika, deen ni ënner europäesch Kolonialherrschaft gefall ass. Nom zweete Weltkrich huet de Keeser [[Haile Selassie]] d'Land deelweis moderniséiert. 1974 gouf d'Monarchie gestierzt an duerch e [[Kommunismus|kommunistesche]] Regime ersat. D'Militärdiktatur, déi vum Ostblock ënnerstëtzt gouf, ass 1991 an engem Biergerkrich gefall. D'Rebellegrupp [[Revolutionär Demokratesch Front vun den Ethiopesche Vëlker|EPRDF]] huet sech zënterhier als Regierungspartei etabléiert a regéiert d'Land an engem federale System op eng autoritär Manéier. == Um Spaweck == {{Commonscat|Ethiopia|Ethiopien}} [[Fichier:Gnome-globe.svg|x18px]] '''[http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_Ethiopia Wikimedia-Atlas: Ethiopien]''' {{en}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Ethiopia Wikivoyage: Ethiopien] {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Ethiopien| ]] [[Kategorie:Republicken]] a0sa37iug71s9ljtu253znigpxre7qi 2689568 2689380 2026-08-07T08:42:55Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689568 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Demokratesch Bundesrepublik Ethiopien<br>የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ <br>yä-Ityop̣p̣əya Federalawi Dimokrasiyawi Ripäblik | Fändel = Flag of Ethiopia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Ethiopien | Wopen = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Ethiopien | National Devise = | Kaart = Location Ethiopia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Amharesch]] | Haaptstad = [[Addis Abeba]] | Haaptstad Awunner = 3.352.000 <small>(2016)</small> | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|9|1|0|N|38|45|0|O}} | Staatsform = Parlamentaresch Bundesrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Abiy Ahmed]] | Total Fläch= 1.104.300 | Fläch Plaz = 27 | Waasserfläch = 0,7 | Bevëlkerung = 105.350.020 <small>(2017)</small> | Bevëlkerung Plaz = 12 | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = የዜግነት ክብር (''Wädäfit Gäsgeshi Wudd Ennate Ityop’ya'' - Marschéier virun, léif Mamm Ethiopien) | Wärung = [[Ethiopesche Birr]] (ETB) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.et]] | Telefonsprefix = +251 | Notizen = | Extra Bild = Ethiopia - Location Map (2013) - ETH - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Ethiopien''' (op [[Amharesch]]: '''ኢትዮጵያ''') ass e [[Staat]] am Oste vun [[Afrika]]. ==Geographie== Ethiopie grenzt un [[Eritrea]] am Norden an am Nordosten, und [[Dschibuti]] a [[Somalia]] am Osten, un de [[Sudan]] an de [[Südsudan]] am Westen an u [[Kenia]] am Süden. Mat iwwer 105 Milliounen Awunner ass Ethiopien dat Land op der Welt mat de meeschten Awunner, dat keen Accès zum Mier huet, an no [[Nigeria]] dat afrikanescht Land mat der gréisster Bevëlkerung. Déi gréisste Stad ass d'Haaptstad [[Addis Abeba]]. ==Geschicht== D'Geschicht vun Ethiopie geet bis an d'[[9. Joerhonnert]] zeréck. Mat Ausnam vun enger kuerzer Besetzung virun a wärend dem zweete Weltkrich duerch Italie war dat deemolegt Keeserräich [[Abessinien]] den eenzege Staat an Afrika, deen ni ënner europäesch Kolonialherrschaft gefall ass. Nom zweete Weltkrich huet de Keeser [[Haile Selassie]] d'Land deelweis moderniséiert. 1974 gouf d'Monarchie gestierzt an duerch e [[Kommunismus|kommunistesche]] Regime ersat. D'Militärdiktatur, déi vum Ostblock ënnerstëtzt gouf, ass 1991 an engem Biergerkrich gefall. D'Rebellegrupp [[Revolutionär Demokratesch Front vun den Ethiopesche Vëlker|EPRDF]] huet sech zënterhier als Regierungspartei etabléiert a regéiert d'Land an engem federale System op eng autoritär Manéier. == Um Spaweck == {{Commonscat|Ethiopia|Ethiopien}} [[Fichier:Gnome-globe.svg|x18px]] '''[http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_Ethiopia Wikimedia-Atlas: Ethiopien]''' {{en}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Ethiopia Wikivoyage: Ethiopien] {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Ethiopien| ]] [[Kategorie:Republicken]] 79n33dzjgn2zdu5d1mq5bpodydc4wed 2689705 2689568 2026-08-07T08:48:33Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689705 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Demokratesch Bundesrepublik Ethiopien<br>የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ <br>yä-Ityop̣p̣əya Federalawi Dimokrasiyawi Ripäblik | Fändel = Flag of Ethiopia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Ethiopien | Wopen = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Ethiopien | National Devise = | Kaart = Location Ethiopia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Amharesch]] | Haaptstad = [[Addis Abeba]] | Haaptstad Awunner = 3.352.000 <small>(2016)</small> | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|9|1|0|N|38|45|0|O}} | Staatsform = Parlamentaresch Bundesrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Abiy Ahmed]] | Total Fläch= 1.104.300 | Fläch Plaz = 27 | Waasserfläch = 0,7 | Bevëlkerung = 105.350.020 <small>(2017)</small> | Bevëlkerung Plaz = 12 | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = የዜግነት ክብር (''Wädäfit Gäsgeshi Wudd Ennate Ityop’ya'' - Marschéier virun, léif Mamm Ethiopien) | Wärung = [[Ethiopesche Birr]] (ETB) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.et]] | Telefonsprefix = +251 | Notizen = | Extra Bild = Ethiopia - Location Map (2013) - ETH - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Ethiopien''' (op [[Amharesch]]: '''ኢትዮጵያ''') ass e [[Staat]] am Oste vun [[Afrika]]. ==Geographie== Ethiopie grenzt un [[Eritrea]] am Norden an am Nordosten, und [[Dschibuti]] a [[Somalia]] am Osten, un de [[Sudan]] an de [[Südsudan]] am Westen an u [[Kenia]] am Süden. Mat iwwer 105 Milliounen Awunner ass Ethiopien dat Land op der Welt mat de meeschten Awunner, dat keen Accès zum Mier huet, an no [[Nigeria]] dat afrikanescht Land mat der gréisster Bevëlkerung. Déi gréisste Stad ass d'Haaptstad [[Addis Abeba]]. ==Geschicht== D'Geschicht vun Ethiopie geet bis an d'[[9. Joerhonnert]] zeréck. Mat Ausnam vun enger kuerzer Besetzung virun a wärend dem zweete Weltkrich duerch Italie war dat deemolegt Keeserräich [[Abessinien]] den eenzege Staat an Afrika, deen ni ënner europäesch Kolonialherrschaft gefall ass. Nom zweete Weltkrich huet de Keeser [[Haile Selassie]] d'Land deelweis moderniséiert. 1974 gouf d'Monarchie gestierzt an duerch e [[Kommunismus|kommunistesche]] Regime ersat. D'Militärdiktatur, déi vum Ostblock ënnerstëtzt gouf, ass 1991 an engem Biergerkrich gefall. D'Rebellegrupp [[Revolutionär Demokratesch Front vun den Ethiopesche Vëlker|EPRDF]] huet sech zënterhier als Regierungspartei etabléiert a regéiert d'Land an engem federale System op eng autoritär Manéier. == Um Spaweck == {{Commonscat|Ethiopia|Ethiopien}} [[Fichier:Gnome-globe.svg|x18px]] '''[http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_Ethiopia Wikimedia-Atlas: Ethiopien]''' {{en}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Ethiopia Wikivoyage: Ethiopien] {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Ethiopien| ]] [[Kategorie:Republicken]] 27q8ij0xi3cdjsqkpgtzlhjcq9qolis 2689861 2689705 2026-08-07T08:53:29Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689861 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Demokratesch Bundesrepublik Ethiopien<br>የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ <br>yä-Ityop̣p̣əya Federalawi Dimokrasiyawi Ripäblik | Fändel = Flag of Ethiopia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Ethiopien | Wopen = Coat_of_arms_of_Ethiopia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Ethiopien | National Devise = | Kaart = Location Ethiopia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Amharesch]] | Haaptstad = [[Addis Abeba]] | Haaptstad Awunner = 3.352.000 <small>(2016)</small> | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|9|1|0|N|38|45|0|O}} | Staatsform = Parlamentaresch Bundesrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.104.300 | Fläch Plaz = 27 | Waasserfläch = 0,7 | Bevëlkerung = 105.350.020 <small>(2017)</small> | Bevëlkerung Plaz = 12 | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = የዜግነት ክብር (''Wädäfit Gäsgeshi Wudd Ennate Ityop’ya'' - Marschéier virun, léif Mamm Ethiopien) | Wärung = [[Ethiopesche Birr]] (ETB) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.et]] | Telefonsprefix = +251 | Notizen = | Extra Bild = Ethiopia - Location Map (2013) - ETH - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Ethiopien''' (op [[Amharesch]]: '''ኢትዮጵያ''') ass e [[Staat]] am Oste vun [[Afrika]]. ==Geographie== Ethiopie grenzt un [[Eritrea]] am Norden an am Nordosten, und [[Dschibuti]] a [[Somalia]] am Osten, un de [[Sudan]] an de [[Südsudan]] am Westen an u [[Kenia]] am Süden. Mat iwwer 105 Milliounen Awunner ass Ethiopien dat Land op der Welt mat de meeschten Awunner, dat keen Accès zum Mier huet, an no [[Nigeria]] dat afrikanescht Land mat der gréisster Bevëlkerung. Déi gréisste Stad ass d'Haaptstad [[Addis Abeba]]. ==Geschicht== D'Geschicht vun Ethiopie geet bis an d'[[9. Joerhonnert]] zeréck. Mat Ausnam vun enger kuerzer Besetzung virun a wärend dem zweete Weltkrich duerch Italie war dat deemolegt Keeserräich [[Abessinien]] den eenzege Staat an Afrika, deen ni ënner europäesch Kolonialherrschaft gefall ass. Nom zweete Weltkrich huet de Keeser [[Haile Selassie]] d'Land deelweis moderniséiert. 1974 gouf d'Monarchie gestierzt an duerch e [[Kommunismus|kommunistesche]] Regime ersat. D'Militärdiktatur, déi vum Ostblock ënnerstëtzt gouf, ass 1991 an engem Biergerkrich gefall. D'Rebellegrupp [[Revolutionär Demokratesch Front vun den Ethiopesche Vëlker|EPRDF]] huet sech zënterhier als Regierungspartei etabléiert a regéiert d'Land an engem federale System op eng autoritär Manéier. == Um Spaweck == {{Commonscat|Ethiopia|Ethiopien}} [[Fichier:Gnome-globe.svg|x18px]] '''[http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_Ethiopia Wikimedia-Atlas: Ethiopien]''' {{en}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Ethiopia Wikivoyage: Ethiopien] {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Ethiopien| ]] [[Kategorie:Republicken]] mf8u9ky7z7otu7kgah6kl3qcgk4sutx 0 36686 2689328 2615260 2026-08-07T03:08:29Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689328 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Käte van Tricht''', gebuer den [[22. Oktober]] [[1909]] zu [[Berlin]], a gestuerwen den [[13. Juli]] [[1996]] zu [[Bremen]], war eng [[Däitschland|däitsch]] [[Organist]]in, [[Pianist]]in, Cembalistin a Musekspedagogin. == Discographie == * ''Das Orgelportrait: Das Silbermann-Positiv in der Krypta des Bremer Doms''. Werke von Johann Pachelbel und Franz Xaver Murschhauser. 1 Single. O. O.: Psallite, o. J. * ''Das Orgelportrait: Die Konrad-Euler-Orgel der Benediktinerinnenabtei Heilig Kreuz, Herstelle an der Weser''. Werke von Johann Sebastian Bach, Vincent Lübeck und Georg Böhm. 1 LP. O. O.: Psallite, 1967. * ''Das Orgelportrait: Die Sauer-Orgel des St. Petri Doms zu Bremen''. Werke von Alexandre Guilmant und Louis Vierne. 1 LP. O. O.: Psallite, 1968. * ''Das Orgelportrait. Die Breil-Orgel in der St. Urbanuskirche in Gelsenkirchen-Buer''. Werke von Johann Sebastian Bach, Johann Ludwig Krebs, Jenö Kapi-Kralik, Ludwig Lenel, Walter Piston und Leo Sowerby. 1 LP. O. O.: Psallite, o. J. * ''Abendmusik in St. Severin zu Keitum/Sylt''. Orgelwerke von Jean Baptiste Loeillet, Henry Purcell und Ernst Pepping. 1 LP. Buchholz: Musica Viva, 1979. * ''Musik für Cembalo und Orgel''. Werke von [[Georg Friedrich Händel]], Nicholas Carleton, Thomas Tomkins, Carl Philipp Emanuel Bach, François Couperin und Bernardo Pasquini. Ausführende: Käte van Tricht und Wolfgang Baumgratz. 1 LP. O. O.: EMI-Electrola, 1980. * ''Käte van Tricht spielt an vier Orgeln im Bremer Dom''. Werke von Johann Kaspar Kerll, Johann Pachelbel, Johann Sebastian Bach, [[Max Reger]], Paul de Maleingreau, Louis J. A. Lefébure-Wély, Johann C. H. Rinck und Charles Ives. 2 LP's. Detmold: Musikproduktion Dabringhaus & Grimm, 1983. * ''Johann Sebastian Bach: Orgelwerke, gespielt nach der Ausgabe von Karl Straube'' (Sauer-Orgel, Dom St. Petri, Bremen). 1 CD. Musikproduktion Dabringhaus & Grimm, 1987. * ''Werke von Franz Liszt und Max Reger'' (Sauer-Orgel, Dom St. Petri, Bremen). 1 CD. Musikproduktion Dabringhaus & Grimm, 1989. * ''Johann Sebastian Bach: Goldbergvariationen BWV 988'' (Van Vulpen-Orgel, Dom St. Petri, Bremen). 1 CD. Musikproduktion Dabringhaus & Grimm, 1992. * ''Hommage an Käte van Tricht'' (Orgeln des St. Petri-Doms, Bremen). Werke von Johann Pachelbel, Johann Kaspar Kerll, Johann Sebastian Bach, Max Reger, Paul de Maleingreau, Léon Boëllmann, Louis J. A. Lefébure-Wély, Johann C. H. Rinck, Charles Ives und [[Franz Liszt]]. 2 CD's. Musikproduktion Dabringhaus & Grimm, 1999. == Literatur zum Theema == * Van Tricht, Käte. ''Ischa Freimaak. Bremer Foxtrott für den kommenden Winter''. Bremen: Aschoff, 1928. * Van Tricht, Käte. ''Ein Leben auf der Walze. Lebenserinnerungen''. Unveröffentlichtes Manuskript. Bremen, o. J. * Allers, Hans-Adolf. "Käte van Tricht", in: ''Lebensgeschichten: Schicksale Bremer Christen jüdischer Abstammung nach 1933'', herausgegeben von der Vereinigung für Bremische Kirchengeschichte. Hospitum Ecclesiae (Forschungen zur Bremischen Kirchengeschichte), Band 23, 2006. Zweite erweiterte Auflage, 2009. Bremen: Hauschild. * Friedemann Winklhofer: ''"Nur einmal richtig glücklich sein." Käte van Tricht (1909–1996): Erste deutsche Konzertorganistin und 40 Jahre Domorganistin in Bremen''. In: ''[[Organ – Journal für die Orgel]]''. 2 (1999), S. 22–28. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20110526125616/http://www.mdg.de/data/artist.php?id=26 Curriculum bei ''Musikproduktion Dabringhaus & Grimm''] * [https://web.archive.org/web/20220527052238/http://kaete-van-tricht.de/ Käte van Tricht], gemaach vum Dr. Wolf Siegert, ee vun hire Jongen {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Tricht Kate}} [[Kategorie:Däitsch Organisten]] [[Kategorie:Däitsch Pianisten]] [[Kategorie:Däitsch Cembalisten]] [[Kategorie:Däitsch Musekspedagogen]] [[Kategorie:Gebuer 1909]] [[Kategorie:Gestuerwen 1996]] 7ba6kluiyjatbalzyjjfvuuvn93zxm3 0 36948 2689275 2542509 2026-08-06T12:20:58Z Puscas 735 Koordinate gefléckt 2689275 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Frankräich | Numm = Heudicourt-sous-les-Côtes | Bild = Lac de Madine8.JPG | Bildtext = Vue op d'Uertschaft an op de [[Lac de Madine]] | Regioun = {{Grand Est}} | Departement = {{Meuse}} | Arrondissement = [[Arrondissement Commercy|Commercy]] | Kanton = [[Canton de Saint-Mihiel|Saint-Mihiel]] | Bevëlkerung = 171 | Bevëlkerungsdatum = [[2014]] | Fläch = 1.356 | Koordinaten = {{coor dms|48|56|00|N|05|41|55|O}} }} '''Heudicourt-sous-les-Côtes''' ass eng [[Gemeng (Frankräich)|franséisch Gemeng]] an der [[Departement Meuse|Meuse]] an der Regioun [[Grand Est]]. D'Uertschaft läit am [[Parc naturel régional de Lorraine]]. ==Nopeschgemengen== *[[Buxières-sous-les-Côtes]] *[[Vigneulles-lès-Hattonchâtel]] *[[Nonsard-Lamarche]] *[[Creuë]] {{Kuckt och Meuse}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun PNR Lorraine}} [[Kategorie:Gemengen am Arrondissement Commercy]] [[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Commercy]] [[Kategorie:Gemengen am Parc naturel régional de Lorraine]] m20r24nu248rroa3vlu2cfbkmaof9f2 0 37813 2689295 2682684 2026-08-06T15:03:53Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689295 wikitext text/x-wiki {{Infobox Rullmaterial | Seriennumero = CFL:3001-3020<br> SNCB: 1301-1360 | Stéckzuel = 80 | Baujoer = 1997-2001 | Ausmusterung = Nach a Betrib | Sëtzplazen = | Gewiicht = 90 Tonnen | Längt iwwer Puffer = 19110 mm | Héicht 2 = 4220 mm | Achselaascht = 21 Tonnen | Héchstvitess = 200 km/h | Stroumsystem = 3kV Gläichstroum<br>25kV Wiesselstroum<br>1,5kV Gläichstroum <br>(mat hallwer Leeschtung) | Leeschtung = 5000 kW | Zuchsécherungssystemer = | Bauaart = Bo'Bo' }} D'[[CFL]]-Lokomotiven aus der '''Serie 3000''' sinn [[Elektrolok|Elektrolocken]] déi bei der lëtzebuergescher Eisebunnsgesellschaft CFL ënner den Nummeren 3001 - 3020 immatrikuléiert sinn. Vun 80 Maschinnen déi vun der [[CFL]] an der [[SNCB]] zesumme bei [[Alstom]] kaaft goufen, sinn der 60 un déi belsch Eisebunnsgesellschaft an 20 op Lëtzebuerg geliwwert ginn. Zu Lëtzebuerg sinn der nach 18 am Déngscht^{(Stand: Oktober 2024<ref>{{Citation|URL=https://groupe.cfl.lu/de-de/amenities/detail/locomotive-serie-3000|Titel=CFL {{!}} Lokomotive Serie 3000|Gekuckt=04.10.2024|Wierk=groupe.cfl.lu|Sprooch=de|archivedate=2024-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007092539/https://groupe.cfl.lu/de-de/amenities/detail/locomotive-serie-3000}}</ref>)}. D'Lokomotiv mat der Nummer 3001 gouf ausgemustert, an d'Lokomotiv 3012 gouf verschrott. == Allgemenges == * D'Serien CFL3000 an SNCB13 si baugläich a kënnen dofir ouni Problemer an "UM" (Unité Multiple) gefuer ginn. == Asaz beim CFL == * Am Fret-Service [[Sibelit|SIBELIT]] lafen dës Lokomotiven zesumme mat de belschen, baugläiche Lokomotiven aus der Serie 13 vun der [[SNCB]] an de [[BB 36000 (SNCF)|BB 36000]] vun der [[Société nationale des chemins de fer français|SNCF]]. Speziellen Ekipement erlaabt et bis [[Saint-Louis (Haut-Rhin)|Saint-Louis]] ze fueren. * Am Persouneverkéier lafen déi Lokomotiven op der [[CFL-Linn 5]] Lëtzebuerg-[[Klengbetten]]-[[Arel]], op der InterRegio-Streck M [[InterRegio m|Lëtzebuerg-Léck-Liers]], an op der [[InterCity J|IC J Streck]] [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]-[[Bréissel]]. * Onreegelméisseg lafe se op de CFL Linnen [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen|1]], [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|6]] a [[Eisebunnsstreck Péiteng-Lëtzebuerg|7]]. * Ausserdeem gëtt de [[Lëtzebuerg-Blankenberge-Express]] vun enger Serie 3000 gezunn. * Si kënne vun den [[CFL-Dosto]] [[Steierwon|Steierween]] aus gesteiert ginn. == Bestand beim CFL == {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe6" ! Nummer ! Bemierkung ! Foto |- | 3001 | Gouf kuerz no der Liwwerung beschiedegt, stoung 10 Joer am Schapp a gouf den 23. bis 25.November 2011 verschrott. | |- | 3002 | Ass op den Numm [[Blankenberge]] gedeeft an huet baussen eng Plack mam [[Heraldik|Wope]] vun der Stad. | [[Fichier:21.11.07 Luxembourg 3002 (6089413326).jpg|150px]] |- | 3003 | | [[Fichier:3003 just north of Vielsalm.jpg|150px]] |- | 3004 | | [[Fichier:CFL 3004 Beetebuerg.jpg|150px]] |- | 3005 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:20130424 remouchamps56.JPG|150px]] |- | 3006 | | [[Fichier:CFL 3006, Trois-Ponts 20140908.JPG|150px]] |- | 3007 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:Lëtzebuerg-Blankenberge-Express.jpg|150px]] |- | 3008 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:CFL 3008, Gare Walferdange.jpg|150px]] |- | 3009 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:Pafemillen Eisebunnsstreck Lëtzebuerg - Ëlwen.jpg|150px]] |- | 3010 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:CFL 3010 pic2.JPG|150px]] |- | 3011 | 2026 an d'Ausland verkaaft | [[File:CFL 3011 Luxembourg (101).jpg|150px| ]] |- | 3012 | gouf 2022 verschrott. | [[Fichier:CFL 3012 Aywaille.JPG|150px]] |- | 3013 | | [[Fichier:CFL 3013 Luxembourg station 01.jpg|150px]] |- | 3014 | | [[Fichier:CFL 3014 Kautenbach.JPG|150px]] |- | 3015 |2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:CFL 3015 in Clervaux station 01.jpg|150px]] |- | 3016 |2026 an d'Ausland verkaaft | [[Fichier:CFL 3016 Hollerich.jpg|150px]] |- | 3017 | | [[Fichier:CFL 3017, Clervaux 20140908 (a).JPG|150px]] |- | 3018 | | |- | 3019 | | [[Fichier:2014 0914 12 13 20 Ettelbrück 0698.jpg|150x150px]] |- | 3020 | | [[Fichier:CFL 3020 Ettelbruck.jpg|150px]] |} == Asaz bei der SNCB == [[Fichier:Eloc1356.JPG|thumb|250px|SNCB 1356 mam [[InterCity A]] zu [[Oostende]]]] D'Maschinnen 1301-1340 sinn exklusiv am Giddertransport aktiv a lafen am Pool vun der [[Sibelit]]. D'Maschinne mat den Nummeren 1341-1360 lafen haaptsächlech am Persounentraffic. * Am Persouneverkéier op den [[InterCity]]linnen [[InterCity A|A]], [[InterCity O|O]] a [[InterCity J|J]], op [[P Zuch|P Zich]] an um [[InterRegio m]] an [[InterRegio s]]. * Si kënne vu Steierwee vun den Typpen [[Voiture M6|M6 BDx]] an [[Voiture I11|I11 BDx]] aus gefuer ginn. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20241007092539/https://groupe.cfl.lu/de-de/amenities/detail/locomotive-serie-3000 CFL 3000 op der CFL-Websäit] * [http://www.rail.lu/materiel/cfl3000.html D'Serie CFL 3000 op rail.lu] * [https://web.archive.org/web/20091020101645/http://www.spoorgroepluxemburg.nl/fotoalbum/CFL_3000 D'Serie CFL 3000 op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg ] * [http://hellertal.startbilder.de/name/galerie/kategorie/Luxemburg~E-Loks~Serie+3000.html D'Serie CFL 3000 op der Websäit vun hellertal.startbilder.de] == Um Spaweck == {{Commonscat|CFL Class 3000|CFL 3000}} {{Commonscat|SNCB Class 13|SNCB 13}} {{Navigatioun Rullmaterial op der Eisebunn zu Lëtzebuerg}} {{Navigatioun Elektrolokomotive bei der SNCB}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:CFL-Lokomotiven|3000]] [[Kategorie:Lokomotive fir 25kV 50Hz]] [[Kategorie:Lokomotive fir 3000V]] [[Kategorie:Lokomotive fir 1500V]] 4dpralqgm0yvv8zutpe5nwy1cbmslwv 0 39792 2689454 2634902 2026-08-07T08:39:04Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689454 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = New Zealand (Englesch)<br>Aotearoa (Māori)<br>Neiséiland | Fändel = Flag of New Zealand.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Neiséiland | Wopen = Coat of arms of New Zealand.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Neiséiland | National Devise = | Kaart= New Zealand in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Maori]], [[Englesch]],<br>Neiséil. [[Zeechesprooch]]<ref>D'[http://www.odi.govt.nz/what-we-do/nzsl.html New Zealand Sign Language (NZSL)] gehéiert zanter dem 10. Abrëll 2006 zu den offizielle Sproochen an Neiséiland</ref> | Haaptstad = [[Wellington]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Parlamentaresch [[Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Christopher Luxon]] | Total Fläch= 270 534 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,1 | Bevëlkerung = 4 027 947<ref>Quell: Vollekszielung vum 7. Mäerz 2006 [http://www.stats.govt.nz/census/census-outputs/quickstats/snapshotplace2.htm?id=9999999&type=region]<br>([http://www.stats.govt.nz/ Statistics New Zealand], 2008.)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 14,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[6. Februar]] ([[Waitangi Day]]) | Nationalhymn = [[God Defend New Zealand]] a [[God Save the King]] | Wärung = [[Neiséiland-Dollar]] | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.nz]] | Telefonsprefix = +64 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Neiséiland''' ([[Englesch|eng.]]: New Zealand / [[Maori|mi.]]: Aotearoa) ass en [[Inselstaat]] am südleche [[Pazifescher Ozean|Pazifik]]. Et besteet aus der [[Nordinsel (Neiséiland)|Nord-]], der [[Südinsel (Neiséiland)|Südinsel]] an nach ville méi klengen Inselen. == Staats- a Regierungsform == Neiséiland ass zanter 1907 bannent dem [[Commonwealth of Nations]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]], an där den englesche Kinnek vun engem Generalgouverneur vertruede gëtt. D'Land huet keng geschriwwe [[Constitutioun]].<br> D'Parlament, d'"House of Representatives", huet 122 Memberen. Wale sinn all dräi Joer. [[Fichier:Franz josef gletscher nz.jpg|thumb|De Franz-Josef-Gletscher op der Südinsel]]. {{Referenzen an Notten}} == Um Spaweck == {{Commonscat|New Zealand|Neiséiland}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070813175450/http://newzealand.govt.nz/ Portal vun der neiséilännescher Regierung] * {{en}} [http://www.teara.govt.nz/ TeAra.govt.nz] Neiséiland Enzyklopedie {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Neiséiland| ]] 2thn5e2n2wj2p2yciyovs2fqj30qnml 2689615 2689454 2026-08-07T08:44:11Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689615 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = New Zealand (Englesch)<br>Aotearoa (Māori)<br>Neiséiland | Fändel = Flag of New Zealand.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Neiséiland | Wopen = Coat of arms of New Zealand.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Neiséiland | National Devise = | Kaart= New Zealand in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Maori]], [[Englesch]],<br>Neiséil. [[Zeechesprooch]]<ref>D'[http://www.odi.govt.nz/what-we-do/nzsl.html New Zealand Sign Language (NZSL)] gehéiert zanter dem 10. Abrëll 2006 zu den offizielle Sproochen an Neiséiland</ref> | Haaptstad = [[Wellington]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Parlamentaresch [[Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Christopher Luxon]] | Total Fläch= 270 534 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,1 | Bevëlkerung = 4 027 947<ref>Quell: Vollekszielung vum 7. Mäerz 2006 [http://www.stats.govt.nz/census/census-outputs/quickstats/snapshotplace2.htm?id=9999999&type=region]<br>([http://www.stats.govt.nz/ Statistics New Zealand], 2008.)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 14,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[6. Februar]] ([[Waitangi Day]]) | Nationalhymn = [[God Defend New Zealand]] a [[God Save the King]] | Wärung = [[Neiséiland-Dollar]] | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.nz]] | Telefonsprefix = +64 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Neiséiland''' ([[Englesch|eng.]]: New Zealand / [[Maori|mi.]]: Aotearoa) ass en [[Inselstaat]] am südleche [[Pazifescher Ozean|Pazifik]]. Et besteet aus der [[Nordinsel (Neiséiland)|Nord-]], der [[Südinsel (Neiséiland)|Südinsel]] an nach ville méi klengen Inselen. == Staats- a Regierungsform == Neiséiland ass zanter 1907 bannent dem [[Commonwealth of Nations]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]], an där den englesche Kinnek vun engem Generalgouverneur vertruede gëtt. D'Land huet keng geschriwwe [[Constitutioun]].<br> D'Parlament, d'"House of Representatives", huet 122 Memberen. Wale sinn all dräi Joer. [[Fichier:Franz josef gletscher nz.jpg|thumb|De Franz-Josef-Gletscher op der Südinsel]]. {{Referenzen an Notten}} == Um Spaweck == {{Commonscat|New Zealand|Neiséiland}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070813175450/http://newzealand.govt.nz/ Portal vun der neiséilännescher Regierung] * {{en}} [http://www.teara.govt.nz/ TeAra.govt.nz] Neiséiland Enzyklopedie {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Neiséiland| ]] 79pj5oezqqubtkyjmkuli9crythdnyx 2689777 2689615 2026-08-07T08:50:19Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689777 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = New Zealand (Englesch)<br>Aotearoa (Māori)<br>Neiséiland | Fändel = Flag of New Zealand.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Neiséiland | Wopen = Coat of arms of New Zealand.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Neiséiland | National Devise = | Kaart= New Zealand in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Maori]], [[Englesch]],<br>Neiséil. [[Zeechesprooch]]<ref>D'[http://www.odi.govt.nz/what-we-do/nzsl.html New Zealand Sign Language (NZSL)] gehéiert zanter dem 10. Abrëll 2006 zu den offizielle Sproochen an Neiséiland</ref> | Haaptstad = [[Wellington]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Parlamentaresch [[Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Christopher Luxon]] | Total Fläch= 270 534 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,1 | Bevëlkerung = 4 027 947<ref>Quell: Vollekszielung vum 7. Mäerz 2006 [http://www.stats.govt.nz/census/census-outputs/quickstats/snapshotplace2.htm?id=9999999&type=region]<br>([http://www.stats.govt.nz/ Statistics New Zealand], 2008.)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 14,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[6. Februar]] ([[Waitangi Day]]) | Nationalhymn = [[God Defend New Zealand]] a [[God Save the King]] | Wärung = [[Neiséiland-Dollar]] | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.nz]] | Telefonsprefix = +64 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Neiséiland''' ([[Englesch|eng.]]: New Zealand / [[Maori|mi.]]: Aotearoa) ass en [[Inselstaat]] am südleche [[Pazifescher Ozean|Pazifik]]. Et besteet aus der [[Nordinsel (Neiséiland)|Nord-]], der [[Südinsel (Neiséiland)|Südinsel]] an nach ville méi klengen Inselen. == Staats- a Regierungsform == Neiséiland ass zanter 1907 bannent dem [[Commonwealth of Nations]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]], an där den englesche Kinnek vun engem Generalgouverneur vertruede gëtt. D'Land huet keng geschriwwe [[Constitutioun]].<br> D'Parlament, d'"House of Representatives", huet 122 Memberen. Wale sinn all dräi Joer. [[Fichier:Franz josef gletscher nz.jpg|thumb|De Franz-Josef-Gletscher op der Südinsel]]. {{Referenzen an Notten}} == Um Spaweck == {{Commonscat|New Zealand|Neiséiland}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070813175450/http://newzealand.govt.nz/ Portal vun der neiséilännescher Regierung] * {{en}} [http://www.teara.govt.nz/ TeAra.govt.nz] Neiséiland Enzyklopedie {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Neiséiland| ]] sedc7yfps5m9ysogecmmernn1u6twnq 2689897 2689777 2026-08-07T08:54:30Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689897 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = New Zealand (Englesch)<br>Aotearoa (Māori)<br>Neiséiland | Fändel = Flag of New Zealand.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Neiséiland | Wopen = Coat of arms of New Zealand.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Neiséiland | National Devise = | Kaart= New Zealand in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Maori]], [[Englesch]],<br>Neiséil. [[Zeechesprooch]]<ref>D'[http://www.odi.govt.nz/what-we-do/nzsl.html New Zealand Sign Language (NZSL)] gehéiert zanter dem 10. Abrëll 2006 zu den offizielle Sproochen an Neiséiland</ref> | Haaptstad = [[Wellington]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Parlamentaresch [[Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 270 534 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,1 | Bevëlkerung = 4 027 947<ref>Quell: Vollekszielung vum 7. Mäerz 2006 [http://www.stats.govt.nz/census/census-outputs/quickstats/snapshotplace2.htm?id=9999999&type=region]<br>([http://www.stats.govt.nz/ Statistics New Zealand], 2008.)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 14,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[6. Februar]] ([[Waitangi Day]]) | Nationalhymn = [[God Defend New Zealand]] a [[God Save the King]] | Wärung = [[Neiséiland-Dollar]] | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.nz]] | Telefonsprefix = +64 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Neiséiland''' ([[Englesch|eng.]]: New Zealand / [[Maori|mi.]]: Aotearoa) ass en [[Inselstaat]] am südleche [[Pazifescher Ozean|Pazifik]]. Et besteet aus der [[Nordinsel (Neiséiland)|Nord-]], der [[Südinsel (Neiséiland)|Südinsel]] an nach ville méi klengen Inselen. == Staats- a Regierungsform == Neiséiland ass zanter 1907 bannent dem [[Commonwealth of Nations]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]], an där den englesche Kinnek vun engem Generalgouverneur vertruede gëtt. D'Land huet keng geschriwwe [[Constitutioun]].<br> D'Parlament, d'"House of Representatives", huet 122 Memberen. Wale sinn all dräi Joer. [[Fichier:Franz josef gletscher nz.jpg|thumb|De Franz-Josef-Gletscher op der Südinsel]]. {{Referenzen an Notten}} == Um Spaweck == {{Commonscat|New Zealand|Neiséiland}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070813175450/http://newzealand.govt.nz/ Portal vun der neiséilännescher Regierung] * {{en}} [http://www.teara.govt.nz/ TeAra.govt.nz] Neiséiland Enzyklopedie {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Neiséiland| ]] crzbyf3vcfcds32vxxuuagrtcern5eo 0 39850 2689322 2641190 2026-08-06T21:54:07Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689322 wikitext text/x-wiki {{Infobox Veräin |Presidentin = Lena Divo |Logo = galogo.png }} De '''Groupe Animateur''' ass eng eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] [[Association sans but lucratif|ASBL]], déi am Beräich vun der Animatioun vu Kanner a Jugendlecher aktiv ass. De Veräin organiséiert an de Schoulvakanzen Campen a Kolonien a bitt och verschidde Weekender iwwer d'Joer verdeelt un. Donieft organiséiert d'Associatioun och verschidde Formatiounswochen a -weekender fir de Brevet vum ''Animateur de loisirs'' ze kréien. All dës Aktivitéite ginn an enker Zesummenaarbecht mam [[Service national de la jeunesse]] (SNJ) organiséiert. ==Grënnung a Geschicht== De Groupe Animateur gouf [[1982]] vu verschiddenen Animateuren, déi beim SNJ geschafft hunn, gegrënnt.<ref>Cf. d'Grënnungsstatuten am Mémorial Nr. 223: 10682 aus dem Joer 1983.</ref> Zanterhier funktionéiert de Groupe Animateur als ASBL déi un d'Lëtzebuerger Jugendherbergszentral ([[Jugendherbergen zu Lëtzebuerg|CAJL - Centrale des auberges de jeunesse luxembourgeoises]]) affiliéiert ass. Sou ass de Sëtz vun der Associatioun och dee vun der CAJL. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20070703085826/http://www.groupe-animateur.lu/ Internetsäit vum Groupe Animateur] * [http://www.snj.lu Internetsäit vum Service national de la jeunesse (SNJ)] * [http://www.youthhostels.lu Internetsäit vun der Lëtzebuerger Jugendherbergszentral (CAJL)] {{Referenzen}} [[Kategorie:ASBLen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Jugendherbergen zu Lëtzebuerg]] 430p78bo02fb03j46vvyyk0ci18lpop 10 41294 2689319 2688999 2026-08-06T20:31:34Z GilPe 14980 Upassung Genus fir Landeschef a Regierungschef 2689319 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | bodyclass = geography land | above = {{If empty | {{{Numm|}}} | {{wikidata|property|P1448}} | {{PAGENAME}} }} | aboveclass = fn org <!-- Fändel a Wopen --> | image1 = {{#if:{{If empty | {{{Fändel|}}} | {{wikidata|property|raw|P41}} | {{{Wopen|}}} | {{wikidata|property|raw|P94}} }} |<div style="display:grid; grid-template-columns:1fr 1fr; column-gap:10px; align-items:end; width:100%; text-align:center;"><div>{{#if:{{If empty | {{{Fändel|}}} | {{wikidata|property|raw|P41}} }} |[[Fichier:{{If empty | {{{Fändel|}}} | {{wikidata|property|raw|P41}} }}{{!}}{{If empty | {{{Fändel Bildbreet|}}} | 130px }}]]<br>{{#if:{{{Fändel Artikel|}}} | [[{{{Fändel Artikel}}}|Fändel]] | Fändel }} }}</div><div>{{#if:{{If empty | {{{Wopen|}}} | {{wikidata|property|raw|P94}} }} |[[Fichier:{{If empty | {{{Wopen|}}} | {{wikidata|property|raw|P94}} }}{{!}}{{If empty | {{{Wope Breet|}}} | 110px }}]]<br>{{#if:{{{Wopen Artikel|}}} | [[{{{Wopen Artikel}}}|Wopen]] | Wopen }} }}</div></div> }} <!-- Devise --> | header3 = {{#if:{{If empty | {{{National Devise|}}} | {{wikidata|property|P1451}} }}|National Devise}} | data4 = {{If empty | {{{National Devise|}}} | {{wikidata|property|P1451}} }} <!-- Kaart --> | image5 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage | image={{If empty | {{{Kaart|}}} | {{wikidata|property|raw|P242}} }} | size={{If empty|{{{Kaart Breet|}}}|280px}} | alt=Kaart mat der Lag vum Land }} | caption5 = {{#if:{{If empty | {{{Kaart|}}} | {{wikidata|property|raw|P242}} }}|Lag vum Land}} <!-- Allgemeng Informatiounen --> | header6 = Allgemeng Informatiounen | label7 = Offiziell Sprooch | data7 = {{If empty | {{{Offiziell Sprooch|}}} | {{wikidata|property|linked|P37}} }} | label8 = {{#if:{{{Verwaltungszentrum|}}} | Verwaltungszentrum | Haaptstad }} | data8 = {{If empty | {{{Haaptstad|}}} | {{{Verwaltungszentrum|}}} | {{wikidata|property|linked|P36}} }} | label9 = Awunner vun der Haaptstad | data9 = {{{Haaptstad Awunner|}}} | label10 = Koordinate vun der Haaptstad | data10 = {{{Haaptstad Koordinaten|}}} | label11 = Staatsform | data11 = {{If empty | {{{Staatsform|}}} | {{wikidata|property|linked|P122}} }} <!-- Staatsleedung --> | header12 = Staatsleedung | label13 = {{If empty | {{{Landeschef Titel|}}} | {{If empty | {{#invoke:Infobox Land/Sandkaul | genderedOfficeLabel | personProperty = P35 | officeProperty = P1906 }} | {{If empty | {{wikidata|property|linked|P1906}} | Staatschef }} }} }} | data13 = {{If empty | {{{Landeschef|}}} | {{wikidata|property|linked|P35}} }} | label14 = {{If empty | {{{Regierungschef Titel|}}} | {{#if:{{{Regierungschef|}}} | {{If empty | {{#invoke:Infobox Land/Sandkaul | genderedOfficeLabel | personProperty = P6 | officeProperty = P1313 }} | {{If empty | {{wikidata|property|linked|P1313}} | Regierungschef }} }} | {{#ifeq: {{wikidata|property|raw|P35}} | {{wikidata|property|raw|P6}} | | {{If empty | {{#invoke:Infobox Land/Sandkaul | genderedOfficeLabel | personProperty = P6 | officeProperty = P1313 }} | {{If empty | {{wikidata|property|linked|P1313}} | Regierungschef }} }} }} }} }} | data14 = {{If empty | {{{Regierungschef|}}} | {{#if:{{{Regierungschef Titel|}}} | {{wikidata|property|linked|P6}} | {{#ifeq: {{wikidata|property|raw|P35}} | {{wikidata|property|raw|P6}} | | {{wikidata|property|linked|P6}} }} }} }} <!-- Geographie a Bevëlkerung --> | header15 = Geographie a Bevëlkerung | label16 = Fläch | data16 = {{If empty | {{#if:{{{Total Fläch|}}} | {{{Total Fläch}}} km² }} | {{wikidata|property|P2046}} }}{{#if:{{{Fläch Plaz|}}} | <br><small>({{{Fläch Plaz}}}. Plaz)</small> }} | label17 = Waasserfläch | data17 = {{#if:{{{Waasserfläch|}}} | {{{Waasserfläch}}} % }} | label18 = Bevëlkerung | data18 = {{If empty | {{{Bevëlkerung|}}} | {{wikidata|property|P1082}} }}{{#if:{{{Bevëlkerung Plaz|}}} | <br><small>({{{Bevëlkerung Plaz}}}. Plaz)</small> }} | label19 = Bevëlkerungsdicht | data19 = {{#if:{{{Bevëlkerungsdicht|}}} | {{{Bevëlkerungsdicht}}} Awunner/km² }} <!-- Geschicht a Staatssymboler --> | header20 = Geschicht a Staatssymboler | label21 = Onofhängegkeet | data21 = {{{Onofhängegkeet|}}} | label22 = Nationalfeierdag | data22 = {{{Nationalfeierdag|}}} | label23 = Nationalhymn | data23 = {{#if:{{{Nationalhymn|}}}|{{{Nationalhymn}}}|{{wikidata|property|linked|P85}}}} <!-- Praktesch Informatiounen --> | header24 = Praktesch Informatiounen | label25 = Wärung | data25 = {{If empty | {{{Wärung|}}} | {{wikidata|property|linked|P38}} }} | label26 = Zäitzon | data26 = {{#if:{{{Zäitzon|}}}|[[UTC]] {{{Zäitzon}}}|{{wikidata|property|linked|P421}}}} | label27 = Internet-TLD | data27 = {{If empty | {{{Internet TLD|}}} | {{wikidata|property|P78}} }} | label28 = Internationalen Telefonsprefix | data28 = {{If empty | {{{Telefonsprefix|}}} | {{wikidata|property|P474}} }} <!-- Zousätzlech Felder --> | data29 = {{{Notizen|}}} | data30 = {{#if:{{{Extra Bild|}}} | [[Fichier:{{{Extra Bild}}}|280px|center]] {{#if:{{{Extra Bild Text|}}} | <div class="infobox-caption">{{{Extra Bild Text}}}</div> }} }}{{#if:{{{Extra Bild2|}}} | [[Fichier:{{{Extra Bild2}}}|280px|center]] {{#if:{{{Extra Bild2 Text|}}} | <div class="infobox-caption">{{{Extra Bild2 Text}}}</div> }} }} }}</includeonly><noinclude> {{Dokumentatioun}} [[Kategorie:Länner]] [[Kategorie:Schablounen:Geographie]] [[Kategorie:Infoboxen:Geographie]] </noinclude> p04f0jw7eweq0x5ruakgr0uw6x3ob0n 0 41648 2689274 2561386 2026-08-06T12:19:09Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689274 wikitext text/x-wiki {{coor dms1 uewen|49|16|19|N|05|08|30|O}} [[Fichier:Monument Monfaucon.jpg|thumb|350px|Amerikanescht Monument um Monfaucon]] D''''amerikanescht Monument um Montfaucon''', ''World War I Montfaucon American Monument'', ass e Monument dat un d'Victoire vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|amerikaneschen]] Truppen an der [[Meuse-Argonne-Offensiv]] am [[Éischte Weltkrich]] erënnert. Et steet zu [[Montfaucon-d'Argonne]] am [[Departement Meuse]] ronn 11&nbsp;km vum [[Amerikanesche Kierfecht vu Romagne-sous-Montfaucon]], ''Meuse-Argonne American cemetery and memorial'', an 33&nbsp;km nordëstlech vu [[Verdun]]. D'Monument ass eng am [[Granit]] gebauten [[doresch Sail]], op där eng Statu steet déi d'Fräiheet symboliséiert. Et ass 60 Meter héich a steet op der Plaz vum [[:Kategorie:Uertschaften, déi am Éischte Weltkrich zerstéiert goufen|zerstéierten Duerf]] Montfaucon. Op de Mauere vum ''Foyer'' ass eng Kaart agravéiert déi d'Operatioune vun den Truppen tëscht dem [[26. September]] an dem [[11. November]] [[1918]] beschreift, wéi déi [[Amerikanesch Arméi|1. amerikanesch Arméi]], d'Preisen aus hire Stellungen un der Front verdriwwen huet. D'Plattform uewen um Monument bitt eng Iwwersiicht iwwer d'Schluechtfeld. Et muss en 234 Träppleken eropklamme fir dohin ze kommen. D'Monument gouf sonndes den [[1. August]] [[1937]] a Presenz vum franséische Staatspresident [[Albert Lebrun]] ageweit. De President vun de Vereenegte Staaten, den [[Franklin D. Roosevelt|F.D. Roosevelt]], huet zu [[Washington D.C.|Washington]] eng Ried gehalen déi direkt op de Montfaucon iwwerdroe gouf. ==Quellen== * {{fr}} Nicolas HONECKER, Les Visites des Chefs d'Etat Français en Lorraine, Éditions Lacour, 2006. == Um Spaweck == {{Commonscat|Meuse-Argonne American Memorial|Amerikanescht Monument um Montfaucon}} * [http://www.abmc.gov/memorials/memorials/mf.php Montfaucon American Monument ] {{en}} * Dem President Roosevelt seng [https://web.archive.org/web/20110522034912/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=15440 Ried] {{en}} [[Kategorie:Commemoratiounsplaze vum Éischte Weltkrich a Frankräich]] rrym1gu8mg3z0ipvn5di06r6xub262h 0 42581 2689410 2689152 2026-08-07T08:37:59Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689410 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Commonwealth of Jamaica | Fändel = Flag of Jamaica.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Jamaica | Wopen = Coat of arms of Jamaica.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Jamaica | National Devise = | Kaart = Jamaica in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Kingston (Jamaika)|Kingston]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q766|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|17|59|33|N|76|47|31|W}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 10.991 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q766|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 260 | Onofhängegkeet = [[6. August]] [[1952]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[6. Januar]] | Nationalhymn = [[Jamaica, Land We Love]] | Wärung = [[Jamaika-Dollar]] (JMD) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.jm]] | Telefonsprefix = +61 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Jamaika''' [{{IPA|jaˈmaɪ̯ka}}] (engl. ''Jamaica'') ass e souveränen [[Inselstaat]] am ''[[Commonwealth of Nations]]'' an der [[Karibik]]. D'Haaptstad ass [[Kingston (Jamaika)|Kingston]]. Den Numm staamt vum [[Arawakesch|arawakesche]] ''Xaymaca'' oder ''Chaymaka'' of, wat souvill wéi ''Quelleland'' oder ''Holz- a Waasserland'' bedeit. Déi fréier brittesch Kolonie ass fir déi villsäiteg Kultur a wéinst hire sozialen a wirtschaftleche Problemer bekannt. == Geographie an Natur == === Lag === [[Fichier:JamaicaKokosnoss.jpg|thumb|200px|E Jamaikaner beim Opmaache vu [[Kokospalm|Kokosnëss]]]] Jamaika ass déi drëttgréisst [[Insel]] vun de [[Grouss Antillen|groussen Antillen]] a läit 145&nbsp;km südlech vu [[Kuba]] an 160&nbsp;km westlech vun [[Hispaniola]] mat de Staaten [[Haiti]] an der [[Dominikanesch Republik|Dominikanescher Republik]]. Dat [[mëttelamerika]]nescht Festland ass 635&nbsp;km vun der Westspëtzt vun der Insel ewech. D'Haaptinsel ass 235&nbsp;km laang an tëscht 35 an 82&nbsp;km breet. Mat enger Fläch vun 10.991&nbsp;km² ass Jamaika de gréisste Member vum Commonwealth an der Karibik an ongeféier véiermol sou grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. 50 bis 70&nbsp;km virun der Südküst läit d'[[Pedro Bank]], eng vun deene gréisste [[Sandbänk|Sandbänken]] an der Karibik. Op enger Fläch vun 2.400&nbsp;km² bedréit d'Waasserdéift manner wéi 20 m. An dëser Bänk leien d'[[Pedro Cays]] déi zu Jamaika gehéieren. Et ass eng kleng Inselgrupp mat enger Fläch vun 23 [[Hektar]]. 30&nbsp;km südlech vu [[Morant Bay]] leien d'[[Morant Cays]]. === Landschaft a Geologie === [[Fichier:Lovers' Leap.jpg|thumb|left|Lovers' Leap]] Jamaika läit am Norden op der [[Karibesch Plack|karibescher Plack]] op der Grenz mat der [[Nordamerikanesch Plack|nordamerikanescher Plack]]. Nieft Formatiounen aus ofgekilltem [[Magma]], [[Gneis|Gneisen]] a [[Schifer]] besteet d'Insel virun allem aus [[Kallek|Kalleksteen]], de sech iwwerlagert huet éier Jamaika viru ronn zéng Millioune Joer duerch [[Tektonik|tektonesch]] Prozesser aus dem [[Mier]] gehuewe gouf. Déi Kallekschicht ass op verschiddene Plazen e puer honnert Meter déck. Wéinst der Noperschaft vun enger [[Tektonesch Plack|Plackegrenz]] kënnt et ëmmer erëm zu staarken [[Äerdbiewen]]. 1692 gouf [[Port Royal (Jamaika)|Port Royal]] bei engem Äerdbiewen zerstéiert. De wichtegste Buedemräichtum ass nieft dem [[Gips]] a [[Marmer]] de [[Bauxit]], deen ëstlech vu [[Montego Bay]] a westlech vu [[Kingston]] optrëtt. Jamaika léisst sech landschaftlech an dräi Gebidder ënnerdeelen: * d'[[Blue Mountains (Jamaika)|Blue Mountains]] * dat zentraalt Héichland * d'Küst Den Oste gëtt vun de Blue Mountains markéiert, enger [[Bierg]]ketten, déi sech op enger Längt vu ronn 100&nbsp;km vun Nordwesten no Südosten erstreckt, mat vill Ausleefer no Norden a Süden. Den héchste Punkt op der Insel, den 2.256 m héije [[Blue Mountain Peak]] gehéiert zu där Biergketten. Den Zentrum vum Land bilt en Héichplateau aus [[Kallek]]steen. Dat Gebitt, dat ronn zwéin Drëttel vun der Insel bedeckt, läit op enger Héicht vu bis zu 900 m. Am mëlle Gestengs sinn déif Däller, [[Doline]]n an Hielen, souwéi ënnerierdesch [[Floss|Flëss]] entstanen. === Klima === De Klima vu Jamaika ass [[Tropen|tropesch]] a gëtt vum [[Passat (Wandsystem)|Nordpassat]] bestëmmt. D'Temperaturënnerscheeder am Laf vum Joer si kleng. == Literatur == * F. Abiola Irele, Simon Gikandi (Hrsg.): ''The Cambridge History of African and Caribbean Literature.'' Volume 1+2. Cambridge University Press, Cambridge 2003 * Wendelin Ettmayer: ''Jamaika – mehr als Rum und Reggae. Chancen und Probleme eines Entwicklungslandes.'' Trauner Verlag, Linz 2004, ISBN 3-85487-557-6 * Kathleen Monteith, Glen Richards (Hrsg.): ''Jamaica in slavery and freedom: history, heritage and culture.'' University of the West Indies Press, [[Kingston (Jamaika)]] 2002. * Tracey Skelton (Hrsg.): ''Introduction to the Pan-Caribbean.'' Arnold, London, 2004. * Caroline Sullivan: ''Jamaikanische Küche: traditionelle Kochrezepte aus dem Jahre 1893.'' Asfahani, Hamburg 1997, ISBN 3-927459-85-2 * Peter Paul Zahl: ''Jamaika''. C.H. Beck, München 2002. == Um Spaweck == {{Commonscat|Jamaica|Jamaika}} * [http://www.jamaican-embassy-berlin.de/ Websäit vun der Ambassade vu Jamaika zu Berlin] * [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laender/Jamaika.html Land- a Reesinformatiounen iwwer Jamaika] vum [[Auswärtiges Amt|däitschen Ausseministère]] * [https://web.archive.org/web/20181224150649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jm.html www.cia.gov] - Informatiounen iwwer Jamaika aus dem [[CIA World Factbook]] (engl.) * [http://www.statinja.com/index.html Statistical Institute of Jamaica] (engl.) * [http://www.cabinet.gov.jm Cabinet Office of the Government of Jamaica] (engl.) * [http://www.discoverjamaica.com/gleaner/discover/geography/ Websäit mat Informatiounen iwwer d'Geschicht vu Jamaika] {{Autoritéitskontroll}}{{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Jamaika]] 6wmsc2mtl81hgre6qksvaqowaj208u6 2689733 2689410 2026-08-07T08:49:15Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689733 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Commonwealth of Jamaica | Fändel = Flag of Jamaica.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Jamaica | Wopen = Coat of arms of Jamaica.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Jamaica | National Devise = | Kaart = Jamaica in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Kingston (Jamaika)|Kingston]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q766|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|17|59|33|N|76|47|31|W}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 10.991 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q766|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 260 | Onofhängegkeet = [[6. August]] [[1952]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[6. Januar]] | Nationalhymn = [[Jamaica, Land We Love]] | Wärung = [[Jamaika-Dollar]] (JMD) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.jm]] | Telefonsprefix = +61 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Jamaika''' [{{IPA|jaˈmaɪ̯ka}}] (engl. ''Jamaica'') ass e souveränen [[Inselstaat]] am ''[[Commonwealth of Nations]]'' an der [[Karibik]]. D'Haaptstad ass [[Kingston (Jamaika)|Kingston]]. Den Numm staamt vum [[Arawakesch|arawakesche]] ''Xaymaca'' oder ''Chaymaka'' of, wat souvill wéi ''Quelleland'' oder ''Holz- a Waasserland'' bedeit. Déi fréier brittesch Kolonie ass fir déi villsäiteg Kultur a wéinst hire sozialen a wirtschaftleche Problemer bekannt. == Geographie an Natur == === Lag === [[Fichier:JamaicaKokosnoss.jpg|thumb|200px|E Jamaikaner beim Opmaache vu [[Kokospalm|Kokosnëss]]]] Jamaika ass déi drëttgréisst [[Insel]] vun de [[Grouss Antillen|groussen Antillen]] a läit 145&nbsp;km südlech vu [[Kuba]] an 160&nbsp;km westlech vun [[Hispaniola]] mat de Staaten [[Haiti]] an der [[Dominikanesch Republik|Dominikanescher Republik]]. Dat [[mëttelamerika]]nescht Festland ass 635&nbsp;km vun der Westspëtzt vun der Insel ewech. D'Haaptinsel ass 235&nbsp;km laang an tëscht 35 an 82&nbsp;km breet. Mat enger Fläch vun 10.991&nbsp;km² ass Jamaika de gréisste Member vum Commonwealth an der Karibik an ongeféier véiermol sou grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. 50 bis 70&nbsp;km virun der Südküst läit d'[[Pedro Bank]], eng vun deene gréisste [[Sandbänk|Sandbänken]] an der Karibik. Op enger Fläch vun 2.400&nbsp;km² bedréit d'Waasserdéift manner wéi 20 m. An dëser Bänk leien d'[[Pedro Cays]] déi zu Jamaika gehéieren. Et ass eng kleng Inselgrupp mat enger Fläch vun 23 [[Hektar]]. 30&nbsp;km südlech vu [[Morant Bay]] leien d'[[Morant Cays]]. === Landschaft a Geologie === [[Fichier:Lovers' Leap.jpg|thumb|left|Lovers' Leap]] Jamaika läit am Norden op der [[Karibesch Plack|karibescher Plack]] op der Grenz mat der [[Nordamerikanesch Plack|nordamerikanescher Plack]]. Nieft Formatiounen aus ofgekilltem [[Magma]], [[Gneis|Gneisen]] a [[Schifer]] besteet d'Insel virun allem aus [[Kallek|Kalleksteen]], de sech iwwerlagert huet éier Jamaika viru ronn zéng Millioune Joer duerch [[Tektonik|tektonesch]] Prozesser aus dem [[Mier]] gehuewe gouf. Déi Kallekschicht ass op verschiddene Plazen e puer honnert Meter déck. Wéinst der Noperschaft vun enger [[Tektonesch Plack|Plackegrenz]] kënnt et ëmmer erëm zu staarken [[Äerdbiewen]]. 1692 gouf [[Port Royal (Jamaika)|Port Royal]] bei engem Äerdbiewen zerstéiert. De wichtegste Buedemräichtum ass nieft dem [[Gips]] a [[Marmer]] de [[Bauxit]], deen ëstlech vu [[Montego Bay]] a westlech vu [[Kingston]] optrëtt. Jamaika léisst sech landschaftlech an dräi Gebidder ënnerdeelen: * d'[[Blue Mountains (Jamaika)|Blue Mountains]] * dat zentraalt Héichland * d'Küst Den Oste gëtt vun de Blue Mountains markéiert, enger [[Bierg]]ketten, déi sech op enger Längt vu ronn 100&nbsp;km vun Nordwesten no Südosten erstreckt, mat vill Ausleefer no Norden a Süden. Den héchste Punkt op der Insel, den 2.256 m héije [[Blue Mountain Peak]] gehéiert zu där Biergketten. Den Zentrum vum Land bilt en Héichplateau aus [[Kallek]]steen. Dat Gebitt, dat ronn zwéin Drëttel vun der Insel bedeckt, läit op enger Héicht vu bis zu 900 m. Am mëlle Gestengs sinn déif Däller, [[Doline]]n an Hielen, souwéi ënnerierdesch [[Floss|Flëss]] entstanen. === Klima === De Klima vu Jamaika ass [[Tropen|tropesch]] a gëtt vum [[Passat (Wandsystem)|Nordpassat]] bestëmmt. D'Temperaturënnerscheeder am Laf vum Joer si kleng. == Literatur == * F. Abiola Irele, Simon Gikandi (Hrsg.): ''The Cambridge History of African and Caribbean Literature.'' Volume 1+2. Cambridge University Press, Cambridge 2003 * Wendelin Ettmayer: ''Jamaika – mehr als Rum und Reggae. Chancen und Probleme eines Entwicklungslandes.'' Trauner Verlag, Linz 2004, ISBN 3-85487-557-6 * Kathleen Monteith, Glen Richards (Hrsg.): ''Jamaica in slavery and freedom: history, heritage and culture.'' University of the West Indies Press, [[Kingston (Jamaika)]] 2002. * Tracey Skelton (Hrsg.): ''Introduction to the Pan-Caribbean.'' Arnold, London, 2004. * Caroline Sullivan: ''Jamaikanische Küche: traditionelle Kochrezepte aus dem Jahre 1893.'' Asfahani, Hamburg 1997, ISBN 3-927459-85-2 * Peter Paul Zahl: ''Jamaika''. C.H. Beck, München 2002. == Um Spaweck == {{Commonscat|Jamaica|Jamaika}} * [http://www.jamaican-embassy-berlin.de/ Websäit vun der Ambassade vu Jamaika zu Berlin] * [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laender/Jamaika.html Land- a Reesinformatiounen iwwer Jamaika] vum [[Auswärtiges Amt|däitschen Ausseministère]] * [https://web.archive.org/web/20181224150649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/jm.html www.cia.gov] - Informatiounen iwwer Jamaika aus dem [[CIA World Factbook]] (engl.) * [http://www.statinja.com/index.html Statistical Institute of Jamaica] (engl.) * [http://www.cabinet.gov.jm Cabinet Office of the Government of Jamaica] (engl.) * [http://www.discoverjamaica.com/gleaner/discover/geography/ Websäit mat Informatiounen iwwer d'Geschicht vu Jamaika] {{Autoritéitskontroll}}{{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Jamaika]] dokz6osdf6o14rdavnjd34mjq9dg8gm 0 42773 2689450 2689153 2026-08-07T08:38:58Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689450 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm = Република Црна Гора<br>Republika Crna Gora | Fändel = Flag of Montenegro.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Montenegro | Wopen = Coat of arms of Montenegro.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Montenegro | National Devise = | Kaart= Europe-Montenegro.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Montenegrinesch]] | Haaptstad = [[Podgorica]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 13.812 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = 620.145<ref>[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Zensus vun 2003 (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 45 | Onofhängegkeet = vu [[Serbien a Montenegro]],<br>den [[3. Juni]] [[2006]] | Nationalfeierdag = [[13. Juli]] | Nationalhymn = [[Oj svijetla majska zoro]] | Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.me]] | Telefonsprefix = +382 | Extra Bild = Municipalities of Montenegro.svg }} '''Montenegro''' (an der Landessprooch '''Crna Gora'''; kyrillech '''Црна Гора''' [<span><span class="IPA">[[Internationaalt Phoneetescht Alphabet|<span title="Aussprooch, IPA">'t͡sr̩naː 'ɡɔra</span>]]</span></span>]) ass eng Republik a [[Südosteuropa]], déi u [[Kroatien]], [[Bosnien an Herzegowina]], [[Serbien]] an [[Albanien]] grenzt. Am südwestlechen Deel vum Land mécht d'[[Adriatescht Mier]] eng natierlech Grenz. Montenegro, dat en Deelstaat vum fréiere [[Jugoslawien]] an duerno vu [[Serbien a Montenegro]] war, ass zanter 2006 en onofhängege Staat. D'Republik huet 620.000 Awunner, eng Fläch vu ronn 14.000&nbsp;km², a gehéiert domat zu de klenge Staaten an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land besteet haaptsächlech aus Bierglandschaften an ass dënn besidelt. D'Haaptstad vu Montenegro ass [[Podgorica]]. Eng Uertschaft, déi wéinst hirer Alstad vill vun Touriste besicht gëtt, ass [[Kotor]]. Duerch hir kulturell a musikalesch Offere beim Jonktem beléift ass dogéint [[Budva]] op der Adria. Eng grouss reliéis Bedeitung net nëmme fir déi orthodox Kierch huet [[Klouschter Ostrog]] dat matzen an de Fiels gebaut gouf. Haaptatout vu Montenegro ass awer seng Natur, wou besonnesch d'Naturschutz- a Schigebitt [[Durmitor]], déi bis zu 1300&nbsp;m déif [[Tara (Drina)|Taraschlucht]] an de fëschräiche [[Skutariséi]] ervirstiechen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20070825230510/http://www.vlada.cg.yu/eng/index.php Offiziell Säit vun der Regierung vu Montenegro] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Montenegro| ]] ln4i0tpp9vmu03sf2nvvd5ulnh0nwoa 2689773 2689450 2026-08-07T08:50:13Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689773 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm = Република Црна Гора<br>Republika Crna Gora | Fändel = Flag of Montenegro.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vu Montenegro | Wopen = Coat of arms of Montenegro.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vu Montenegro | National Devise = | Kaart= Europe-Montenegro.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Montenegrinesch]] | Haaptstad = [[Podgorica]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 13.812 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = 620.145<ref>[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Zensus vun 2003 (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 45 | Onofhängegkeet = vu [[Serbien a Montenegro]],<br>den [[3. Juni]] [[2006]] | Nationalfeierdag = [[13. Juli]] | Nationalhymn = [[Oj svijetla majska zoro]] | Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.me]] | Telefonsprefix = +382 | Extra Bild = Municipalities of Montenegro.svg }} '''Montenegro''' (an der Landessprooch '''Crna Gora'''; kyrillech '''Црна Гора''' [<span><span class="IPA">[[Internationaalt Phoneetescht Alphabet|<span title="Aussprooch, IPA">'t͡sr̩naː 'ɡɔra</span>]]</span></span>]) ass eng Republik a [[Südosteuropa]], déi u [[Kroatien]], [[Bosnien an Herzegowina]], [[Serbien]] an [[Albanien]] grenzt. Am südwestlechen Deel vum Land mécht d'[[Adriatescht Mier]] eng natierlech Grenz. Montenegro, dat en Deelstaat vum fréiere [[Jugoslawien]] an duerno vu [[Serbien a Montenegro]] war, ass zanter 2006 en onofhängege Staat. D'Republik huet 620.000 Awunner, eng Fläch vu ronn 14.000&nbsp;km², a gehéiert domat zu de klenge Staaten an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land besteet haaptsächlech aus Bierglandschaften an ass dënn besidelt. D'Haaptstad vu Montenegro ass [[Podgorica]]. Eng Uertschaft, déi wéinst hirer Alstad vill vun Touriste besicht gëtt, ass [[Kotor]]. Duerch hir kulturell a musikalesch Offere beim Jonktem beléift ass dogéint [[Budva]] op der Adria. Eng grouss reliéis Bedeitung net nëmme fir déi orthodox Kierch huet [[Klouschter Ostrog]] dat matzen an de Fiels gebaut gouf. Haaptatout vu Montenegro ass awer seng Natur, wou besonnesch d'Naturschutz- a Schigebitt [[Durmitor]], déi bis zu 1300&nbsp;m déif [[Tara (Drina)|Taraschlucht]] an de fëschräiche [[Skutariséi]] ervirstiechen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20070825230510/http://www.vlada.cg.yu/eng/index.php Offiziell Säit vun der Regierung vu Montenegro] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Montenegro| ]] l35lbbw9o854pqhcttilp4y1hfmg88y 0 44505 2689940 2670391 2026-08-07T10:23:40Z Les Meloures 580 k 2689940 wikitext text/x-wiki {{Infobox Liichttuerm | Koordinaten = {{coor dms|50|23|54|N|01|33|39|O}} | Departement = [[Departement Pas-de-Calais|Pas-de-Calais]] | Struktur = | Mauerdéckt = | Lanter = Metallhalogenid, 250 W 0,30 m Brennwäit | Akustescht Signal = | Ka besicht ginn = Neen | Bewunnt = Neen | Automatiséierung = Jo }} De '''Liichttuerm vu Berck''' ass e [[Liichttuerm]] bei [[Berck (Pas-de-Calais)]] am franséischen [[Departement Pas-de-Calais]]. E steet op der Mëndung vum [[Authie (Floss)|Authie]] um Bord vun der Bucht mat dem selwechten Numm, op der Spëtz mam Numm ''Pointe du Haut-Blanc''. Et ass en [[zylinder]]fërmegen Tuerm deen un e Gebai an L-Form ugebaut ass. Et ass den drëtten Tuerm op der Plaz. Den éischte gouf 1836 gebaut, huet awer aus urbanistesche Grënn missen ofgerappt ginn. En neit Spidol dat e virun d'Nues gesat krut, war méi héich an huet säi Feier verstoppt. Dofir gouf e mat méi en héijen ersat, dee sengersäits [[1944]] vun der [[Wehrmacht]] zerstéiert gouf. Den haitegen Tuerm gouf am virgespaante Bëtong gebaut. Well et den éischte vun där Zort war, huet en ënner Kannerkrankheete gelidden, an huet schonn dräi Joer duerno ugefaange mat räissen, well duerch Waasserinfiltratioune Kabelen duerchgerascht waren. == Um Spaweck == {{Commonscat}} *{{fr}} [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Berck&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=PROT&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=4&GRP=0&REQ=%28%28Berck%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%24%2534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous De Liichttuerm vu Berck] {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Liichttierm a Frankräich]] [[Kategorie:Bauwierker 1959]] p5xp77h7bz9gitzvrz1xpekuasizh2m 0 44761 2689483 2663818 2026-08-07T08:39:46Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689483 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik San Marino<br>Repubblica di San Marino | Fändel = Flag of San Marino.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu San Marino | Wopen = Coat of arms of San Marino.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu San Marino | National Devise = Libertas<br>([[Latäin|la]]: "Fräiheet") | Kaart= Location San Marino Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Italieenesch]] | Haaptstad = [[San Marino (Stad)|San Marino]] | Haaptstad Awunner = 4 509 (2024) | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|43|56|32|N|12|26|52|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Denise Bronzetti]]<br>[[Italo Righi]] | Regierungschef Titel = Ausseminister | Regierungschef = [[Luca Beccari]] | Total Fläch= 61,24 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 33 908 {{small|([[2023]])}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 554 | Onofhängegkeet = [[3. September]] [[301]] | Nationalfeierdag = [[3. September]] | Nationalhymn = ''[[Inno Nazionale della Repubblica]]''<br>[http://www.mobilemine.net/San_Marino/Anthem_Of_San_Marino-0_1783002.mp3 Fir&nbsp;ze&nbsp;lauschteren]&nbsp;[http://www.visitsanmarino.com/detail.asp?c=1&p=0&id=538 Partitur] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = + 1 ([[Mëtteleuropäesch Zäit|MEZ]]) | Internet TLD = [[.sm]] | Telefonsprefix = +378 | Notizen = | Extra Bild = San marino map.png | Extra Bild2 = }} D''''Republik San Marino''', op [[Italieenesch]] ''Repubblica di San Marino'' an op [[Romagnolesch]] ''Ripóbblica 'd San Maroin'', mam Bäinumm: ''La Serenissima'' ass e [[Staat]] a [[Südeuropa]]. E läit ganz an [[Italien]], ouni eng Grenz mat anere Länner ze hunn. San Marino läit tëscht den italieenesche Regiounen [[Emilia-Romagna]] ([[Provënz Rimini]]) a [[Marken]] ([[Provënz Pesaro an Urbino]]), net wäit vun der [[Adriatescht Mier|adriatescher]] Küst bei [[Rimini]] ewech. Um Fielskamp [[Titano|Monte Titano]] steet d'[[Festung]] La Guaita. San Marino ass déi eelst [[Republik]] vun der Welt an huet eng Geschicht, déi bis op d'Joer 301 zeréckgeet. San Marino ass kee [[Stadstaat]], mä e besteet aus néng Gemengen. {{Méi Info 1|Lëscht vun de san-marineesesche Gemengen}} == Geographie == [[Fichier:Sanmarino5.jpg|thumb|D'Festung ''Guaita'' uewen um Bierg ''Titano'']] D'Republik San Marino läit op der Ostsäit vun den [[Etrusker|etruskeschen]] [[Apennin]]en. D'Nord-Süd-Orientatioun gëtt am [[Relief (Topographie)|Relief]] bal ganz vum Réck vum [[Titano|Monte Titano]] dominéiert. De Bierg, dee fir de gréissten Deel aus [[Kallek]]stee besteet, gëtt vu Süde Richtung Norden ëmmer méi géi a bréngt et op der nërdlecher Spëtzt op eng Héicht vu 756 Meter, dem héchste Punkt vun der Republik. D'Staatsgebitt huet d'Form vun engem onreegelméissege Véiereck an ass am grousse Ganzen hiwweleg. Et ass 60,57 Quadratkilometer grouss an huet en Territoire, dee manner wéi 3 Prozent vun der Fläch vum [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger Land]] duerstellt. D'Längt vun der Grenz mat Italien ass 39&nbsp;km. Direkt um südwestlechen Hank vum Monte Titano läit d'[[Haaptstad]], déi dee selwechten Numm wéi d'Land selwer huet: [[San Marino (Stad)|San Marino]]. == Bevëlkerung == San Marino huet 32.471 Awunner (Stand: 2012). Dovu liewen der 4.214 an der Haaptstad [[San Marino (Stad)|San Marino]], 10.571 zu [[Serravalle (San Marino)|Serravalle]] (gréisst Siidlung), 6.609 zu [[Borgo Maggiore]], 3.256 zu [[Domagnano]], 2.548 zu [[Fiorentino‎ (San Marino)|Fiorentino]], 2.096 zu [[Acquaviva (San Marino)|Acquaviva]], 1.180 zu [[Faetano]], 1.087 zu [[Chiesanuova (San Marino)|Chiesanuova]] an 910 zu [[Montegiardino]]. D'Landessprooch ass [[Italieenesch]]. Wéinst der staarker Ofhängegkeet vum [[Tourismus]] schwätzt bal jiddwereen eng Friemsprooch. Meeschtens [[Englesch]], [[Däitsch]] oder [[Franséisch]]. [[Romagnolesch]], en emilianesch-romagnoleschen Dialekt, ass nach besonnesch ënner der eelerer Generatioun staark verbreet. 92,3 Prozent vun der Populatioun si [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]], 4,7 Prozent gehéieren enger anerer [[Relioun]] un, an 3 Prozent bekenne sech zu kenger Relioun. == Politesche System== [[Fichier:Palazzo Pubblico - esterno.jpg|thumb|upright|De Regierungspalais zu San Marino]] D'Funktioun vum Staatschef hunn zu San Marino zwéi ''Capitani Reggenti'' (Regierungshaaptmänner), déi all sechs Méint vum Parlament gewielt ginn. D'Roll vum Parlament spillt dobäi de ''Consiglo Grande e Generale'', deen och Gesetzer stëmmen däerf. D'walberechtegt Bierger (Arego) hunn d'Méiglechkeet dem ''Consiglo Grande'' Virschléi an Ufroen z'ënnerbreeden. == Geschicht == Ëm d'Joer 300 soll de Marinus, e Steemetzer vu Rab (enger [[Kroatien|kroatescher]] Insel), als Bauaarbechter op [[Rimini]], deemools eng Stad déi floréiert huet, komm sinn. Nach virum Joer 303, wéi déi schlëmmst Chrëschteverfollgungen ugefaangen hunn, ass de Marinus op de Bierg Titano geflücht an huet do mat en ettleche Glawensbridder eng chrëschtlech Communautéit gegrënnt. Dat soll den 3. September 301 geschitt sinn an deen Dag gouf dunn och allgemeng als Grënnungsdag vu San Marino ugeholl. Nodeem den Toleranzedikt vun Nikodemia am Joer 311 d'Situatioun berengegt hat, gouf de Marinus vum Bëschof vu Rimini, Gaudenzio, zum Diakon ernannt a krut vun enger [[Réimescht Räich|réimescher]] [[Patrizier]]in, déi zum [[Chrëschtentum]] konvertéiert war, den Titano geschenkt. Nom Doud vun hirem Patréiner huet San Marino sech am Joer 366 als Republik konstituéiert. An den éischte Joerhonnerte sinn, fir sécher ze goen, um Monte Titano Befestegungsinstallatioune gebaut ginn. Dräi Buerge waren et déi och Zetäre mat Waasserreserve fir d'Noutfäll haten. Am Laf vum 13. Joerhonnert hat d'Republik schwéier Zäiten, wéi se sech géint d'Nopeschbescheef huet misse wieren, deenen et drëm gaangen ass, fir d'Bevëlkerung dem [[Poopst]] z'ënnerwerfen an hinnen nei Steieren ofzeknäppen. D'Onofhängegkeet hat deemools hire Präis, och méi spéit, wéi erëm versicht ginn ass, dës friddlech Republik der Kierch z'ënnerwerfen. Wéi de [[Napoleon Bonaparte]] um Rudder war, huet hie sengen Zaldoten am Laf vu senger Italienkampagne, den Uerder ginn, San Marino, fir dat hie vill Estime hat, z'ëmgoen an net ze besetzen. Nom Napoléon senger Néierlag gouf 1815&nbsp;um [[Wiener Kongress]] déi fréier Situatioun erëm hiergestallt an d'Fräiheet an d'Onofhängegkeet vu San Marino gouf confirméiert. Interessant ass och, dat am Laf vum Risorgimento an Italie vill Fräiheetskämpfer op San Marino geflücht sinn, och de [[Giuseppe Garibaldi]], deen do 1861 d'Nationalitéit vu San Marino kritt huet. An dësem Zesummenhank huet de spéideren Éierebierger vu San Marino, den [[Abraham Lincoln]] an engem Bréif un hir Autoritéite geschriwwen: ''Äre Staat ass zwar kleng, mä een, deen an der Geschicht am meeschte begiert ass''. 1865 huet San Marino als éischt europäescht Land d'[[Doudesstrof]] ofgeschaaft. An der Zäit vum [[Benito Mussolini|Mussolini]] an Italien, hat de [[Faschismus]] och zu San Marino eng staark Positioun, de Fräiheetssënn ass awer erhale bliwwen an d'Land huet refuséiert, fir Zaldote fir de Mussolini ze stellen. Am [[Zweete Weltkrich]] huet d'Land et och fäerdeg bruecht, seng Neutralitéit oprecht z'erhalen. Et ass allerdéngs am September 1944 zu San Marino zu Gefechter komm, wéi déi alliéiert Truppen an Italien déi däitsch Besatzung verdriwwen hunn. == Wirtschaft a Verkéier == San Marino huet keng eege Buedemschätz. Et exportéiert haaptsächlech [[Wäin]] a landwirtschaftlech Produkter, an och [[Käppchen|Käppercher]], déi vu Sammler staark gesicht sinn. Haapthandelspartner vu San Marino ass Italien. Wéi an Italien, deem seng [[Italieenesch Lira|Lira]] et virdrun als Wärung hat, ass den [[Euro]] zanter dem 1.Januar 2002 déi offiziell Wärung. San Marino ass net Member vun der [[Eurozon]], huet awer, well et virdrun och eege Lire-Stécker erausgouf, [[Euromënze vu San Marino|Euromënzen]] an den Ëmlaf bruecht mat eegenem Design op der nationaler Säit. San Marino ass e Land, dat touristesch staark besicht ass; 60 % vu senge Recettë stame vum Tourismus. Dofir sinn d'[[Steieren]] zu San Marino sou niddereg. Et huet néng eege Banke fir seng lokal Geschäfter. D'international Finanztransaktioune ginn iwwer italieenesch Banken ofgewéckelt. {{clear}} [[Fichier:Marino als steinhauer.png|thumb|De Steemetzer Marino]] == Literatur == * Fabio Foresti: ''Quella nostra sancta libertà. Lingue, storia e società nella Repubblica di San Marino.'' Biblioteca e ricerca. Quaderni della Segretaria di Stato per la Pubblica Istruzione, Affari Sociali. Istituti Culturali e Giustizia 6. Aiep, San Marino 1998. ISBN 88-86051-66-2 * Günter Weitershagen: ''San Marino und die Einführung des Euro.'' Libertas Paper. Bd 33. Libertas, Sindelfingen 2000. ISBN 3-921929-37-7 * Friedrich Kochwasser: ''San Marino. Die älteste und kleinste Republik der Welt.'' Erdmann, Herrenalb im Schwarzwald 1961. == Um Spaweck == {{Commonscat|San Marino|San Marino}} {{wiktionary|San Marino}} * {{it}} [http://www.visitsanmarino.com Websäit vu San Marino] * {{it}} {{en}} [http://www.esteri.sm Websäit vum Ausseministère vu San Marino] * {{it}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20110511115329/http://www.unirsm.sm/ Websäit vun der ''Università degli Studi''] [[Kategorie:San Marino| ]] dbtx9ajik5l7p9dujlvsa12gozmbn9o 2689633 2689483 2026-08-07T08:44:39Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689633 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik San Marino<br>Repubblica di San Marino | Fändel = Flag of San Marino.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu San Marino | Wopen = Coat of arms of San Marino.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu San Marino | National Devise = Libertas<br>([[Latäin|la]]: "Fräiheet") | Kaart= Location San Marino Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Italieenesch]] | Haaptstad = [[San Marino (Stad)|San Marino]] | Haaptstad Awunner = 4 509 (2024) | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|43|56|32|N|12|26|52|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ausseminister | Regierungschef = [[Luca Beccari]] | Total Fläch= 61,24 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 33 908 {{small|([[2023]])}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 554 | Onofhängegkeet = [[3. September]] [[301]] | Nationalfeierdag = [[3. September]] | Nationalhymn = ''[[Inno Nazionale della Repubblica]]''<br>[http://www.mobilemine.net/San_Marino/Anthem_Of_San_Marino-0_1783002.mp3 Fir&nbsp;ze&nbsp;lauschteren]&nbsp;[http://www.visitsanmarino.com/detail.asp?c=1&p=0&id=538 Partitur] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = + 1 ([[Mëtteleuropäesch Zäit|MEZ]]) | Internet TLD = [[.sm]] | Telefonsprefix = +378 | Notizen = | Extra Bild = San marino map.png | Extra Bild2 = }} D''''Republik San Marino''', op [[Italieenesch]] ''Repubblica di San Marino'' an op [[Romagnolesch]] ''Ripóbblica 'd San Maroin'', mam Bäinumm: ''La Serenissima'' ass e [[Staat]] a [[Südeuropa]]. E läit ganz an [[Italien]], ouni eng Grenz mat anere Länner ze hunn. San Marino läit tëscht den italieenesche Regiounen [[Emilia-Romagna]] ([[Provënz Rimini]]) a [[Marken]] ([[Provënz Pesaro an Urbino]]), net wäit vun der [[Adriatescht Mier|adriatescher]] Küst bei [[Rimini]] ewech. Um Fielskamp [[Titano|Monte Titano]] steet d'[[Festung]] La Guaita. San Marino ass déi eelst [[Republik]] vun der Welt an huet eng Geschicht, déi bis op d'Joer 301 zeréckgeet. San Marino ass kee [[Stadstaat]], mä e besteet aus néng Gemengen. {{Méi Info 1|Lëscht vun de san-marineesesche Gemengen}} == Geographie == [[Fichier:Sanmarino5.jpg|thumb|D'Festung ''Guaita'' uewen um Bierg ''Titano'']] D'Republik San Marino läit op der Ostsäit vun den [[Etrusker|etruskeschen]] [[Apennin]]en. D'Nord-Süd-Orientatioun gëtt am [[Relief (Topographie)|Relief]] bal ganz vum Réck vum [[Titano|Monte Titano]] dominéiert. De Bierg, dee fir de gréissten Deel aus [[Kallek]]stee besteet, gëtt vu Süde Richtung Norden ëmmer méi géi a bréngt et op der nërdlecher Spëtzt op eng Héicht vu 756 Meter, dem héchste Punkt vun der Republik. D'Staatsgebitt huet d'Form vun engem onreegelméissege Véiereck an ass am grousse Ganzen hiwweleg. Et ass 60,57 Quadratkilometer grouss an huet en Territoire, dee manner wéi 3 Prozent vun der Fläch vum [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger Land]] duerstellt. D'Längt vun der Grenz mat Italien ass 39&nbsp;km. Direkt um südwestlechen Hank vum Monte Titano läit d'[[Haaptstad]], déi dee selwechten Numm wéi d'Land selwer huet: [[San Marino (Stad)|San Marino]]. == Bevëlkerung == San Marino huet 32.471 Awunner (Stand: 2012). Dovu liewen der 4.214 an der Haaptstad [[San Marino (Stad)|San Marino]], 10.571 zu [[Serravalle (San Marino)|Serravalle]] (gréisst Siidlung), 6.609 zu [[Borgo Maggiore]], 3.256 zu [[Domagnano]], 2.548 zu [[Fiorentino‎ (San Marino)|Fiorentino]], 2.096 zu [[Acquaviva (San Marino)|Acquaviva]], 1.180 zu [[Faetano]], 1.087 zu [[Chiesanuova (San Marino)|Chiesanuova]] an 910 zu [[Montegiardino]]. D'Landessprooch ass [[Italieenesch]]. Wéinst der staarker Ofhängegkeet vum [[Tourismus]] schwätzt bal jiddwereen eng Friemsprooch. Meeschtens [[Englesch]], [[Däitsch]] oder [[Franséisch]]. [[Romagnolesch]], en emilianesch-romagnoleschen Dialekt, ass nach besonnesch ënner der eelerer Generatioun staark verbreet. 92,3 Prozent vun der Populatioun si [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]], 4,7 Prozent gehéieren enger anerer [[Relioun]] un, an 3 Prozent bekenne sech zu kenger Relioun. == Politesche System== [[Fichier:Palazzo Pubblico - esterno.jpg|thumb|upright|De Regierungspalais zu San Marino]] D'Funktioun vum Staatschef hunn zu San Marino zwéi ''Capitani Reggenti'' (Regierungshaaptmänner), déi all sechs Méint vum Parlament gewielt ginn. D'Roll vum Parlament spillt dobäi de ''Consiglo Grande e Generale'', deen och Gesetzer stëmmen däerf. D'walberechtegt Bierger (Arego) hunn d'Méiglechkeet dem ''Consiglo Grande'' Virschléi an Ufroen z'ënnerbreeden. == Geschicht == Ëm d'Joer 300 soll de Marinus, e Steemetzer vu Rab (enger [[Kroatien|kroatescher]] Insel), als Bauaarbechter op [[Rimini]], deemools eng Stad déi floréiert huet, komm sinn. Nach virum Joer 303, wéi déi schlëmmst Chrëschteverfollgungen ugefaangen hunn, ass de Marinus op de Bierg Titano geflücht an huet do mat en ettleche Glawensbridder eng chrëschtlech Communautéit gegrënnt. Dat soll den 3. September 301 geschitt sinn an deen Dag gouf dunn och allgemeng als Grënnungsdag vu San Marino ugeholl. Nodeem den Toleranzedikt vun Nikodemia am Joer 311 d'Situatioun berengegt hat, gouf de Marinus vum Bëschof vu Rimini, Gaudenzio, zum Diakon ernannt a krut vun enger [[Réimescht Räich|réimescher]] [[Patrizier]]in, déi zum [[Chrëschtentum]] konvertéiert war, den Titano geschenkt. Nom Doud vun hirem Patréiner huet San Marino sech am Joer 366 als Republik konstituéiert. An den éischte Joerhonnerte sinn, fir sécher ze goen, um Monte Titano Befestegungsinstallatioune gebaut ginn. Dräi Buerge waren et déi och Zetäre mat Waasserreserve fir d'Noutfäll haten. Am Laf vum 13. Joerhonnert hat d'Republik schwéier Zäiten, wéi se sech géint d'Nopeschbescheef huet misse wieren, deenen et drëm gaangen ass, fir d'Bevëlkerung dem [[Poopst]] z'ënnerwerfen an hinnen nei Steieren ofzeknäppen. D'Onofhängegkeet hat deemools hire Präis, och méi spéit, wéi erëm versicht ginn ass, dës friddlech Republik der Kierch z'ënnerwerfen. Wéi de [[Napoleon Bonaparte]] um Rudder war, huet hie sengen Zaldoten am Laf vu senger Italienkampagne, den Uerder ginn, San Marino, fir dat hie vill Estime hat, z'ëmgoen an net ze besetzen. Nom Napoléon senger Néierlag gouf 1815&nbsp;um [[Wiener Kongress]] déi fréier Situatioun erëm hiergestallt an d'Fräiheet an d'Onofhängegkeet vu San Marino gouf confirméiert. Interessant ass och, dat am Laf vum Risorgimento an Italie vill Fräiheetskämpfer op San Marino geflücht sinn, och de [[Giuseppe Garibaldi]], deen do 1861 d'Nationalitéit vu San Marino kritt huet. An dësem Zesummenhank huet de spéideren Éierebierger vu San Marino, den [[Abraham Lincoln]] an engem Bréif un hir Autoritéite geschriwwen: ''Äre Staat ass zwar kleng, mä een, deen an der Geschicht am meeschte begiert ass''. 1865 huet San Marino als éischt europäescht Land d'[[Doudesstrof]] ofgeschaaft. An der Zäit vum [[Benito Mussolini|Mussolini]] an Italien, hat de [[Faschismus]] och zu San Marino eng staark Positioun, de Fräiheetssënn ass awer erhale bliwwen an d'Land huet refuséiert, fir Zaldote fir de Mussolini ze stellen. Am [[Zweete Weltkrich]] huet d'Land et och fäerdeg bruecht, seng Neutralitéit oprecht z'erhalen. Et ass allerdéngs am September 1944 zu San Marino zu Gefechter komm, wéi déi alliéiert Truppen an Italien déi däitsch Besatzung verdriwwen hunn. == Wirtschaft a Verkéier == San Marino huet keng eege Buedemschätz. Et exportéiert haaptsächlech [[Wäin]] a landwirtschaftlech Produkter, an och [[Käppchen|Käppercher]], déi vu Sammler staark gesicht sinn. Haapthandelspartner vu San Marino ass Italien. Wéi an Italien, deem seng [[Italieenesch Lira|Lira]] et virdrun als Wärung hat, ass den [[Euro]] zanter dem 1.Januar 2002 déi offiziell Wärung. San Marino ass net Member vun der [[Eurozon]], huet awer, well et virdrun och eege Lire-Stécker erausgouf, [[Euromënze vu San Marino|Euromënzen]] an den Ëmlaf bruecht mat eegenem Design op der nationaler Säit. San Marino ass e Land, dat touristesch staark besicht ass; 60 % vu senge Recettë stame vum Tourismus. Dofir sinn d'[[Steieren]] zu San Marino sou niddereg. Et huet néng eege Banke fir seng lokal Geschäfter. D'international Finanztransaktioune ginn iwwer italieenesch Banken ofgewéckelt. {{clear}} [[Fichier:Marino als steinhauer.png|thumb|De Steemetzer Marino]] == Literatur == * Fabio Foresti: ''Quella nostra sancta libertà. Lingue, storia e società nella Repubblica di San Marino.'' Biblioteca e ricerca. Quaderni della Segretaria di Stato per la Pubblica Istruzione, Affari Sociali. Istituti Culturali e Giustizia 6. Aiep, San Marino 1998. ISBN 88-86051-66-2 * Günter Weitershagen: ''San Marino und die Einführung des Euro.'' Libertas Paper. Bd 33. Libertas, Sindelfingen 2000. ISBN 3-921929-37-7 * Friedrich Kochwasser: ''San Marino. Die älteste und kleinste Republik der Welt.'' Erdmann, Herrenalb im Schwarzwald 1961. == Um Spaweck == {{Commonscat|San Marino|San Marino}} {{wiktionary|San Marino}} * {{it}} [http://www.visitsanmarino.com Websäit vu San Marino] * {{it}} {{en}} [http://www.esteri.sm Websäit vum Ausseministère vu San Marino] * {{it}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20110511115329/http://www.unirsm.sm/ Websäit vun der ''Università degli Studi''] [[Kategorie:San Marino| ]] 7a7un10ryhbvpxyecqu9wx41pj5g37u 2689800 2689633 2026-08-07T08:50:53Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689800 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik San Marino<br>Repubblica di San Marino | Fändel = Flag of San Marino.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu San Marino | Wopen = Coat of arms of San Marino.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu San Marino | National Devise = Libertas<br>([[Latäin|la]]: "Fräiheet") | Kaart= Location San Marino Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Italieenesch]] | Haaptstad = [[San Marino (Stad)|San Marino]] | Haaptstad Awunner = 4 509 (2024) | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|43|56|32|N|12|26|52|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Luca Beccari]] | Total Fläch= 61,24 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 33 908 {{small|([[2023]])}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 554 | Onofhängegkeet = [[3. September]] [[301]] | Nationalfeierdag = [[3. September]] | Nationalhymn = ''[[Inno Nazionale della Repubblica]]''<br>[http://www.mobilemine.net/San_Marino/Anthem_Of_San_Marino-0_1783002.mp3 Fir&nbsp;ze&nbsp;lauschteren]&nbsp;[http://www.visitsanmarino.com/detail.asp?c=1&p=0&id=538 Partitur] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = + 1 ([[Mëtteleuropäesch Zäit|MEZ]]) | Internet TLD = [[.sm]] | Telefonsprefix = +378 | Notizen = | Extra Bild = San marino map.png | Extra Bild2 = }} D''''Republik San Marino''', op [[Italieenesch]] ''Repubblica di San Marino'' an op [[Romagnolesch]] ''Ripóbblica 'd San Maroin'', mam Bäinumm: ''La Serenissima'' ass e [[Staat]] a [[Südeuropa]]. E läit ganz an [[Italien]], ouni eng Grenz mat anere Länner ze hunn. San Marino läit tëscht den italieenesche Regiounen [[Emilia-Romagna]] ([[Provënz Rimini]]) a [[Marken]] ([[Provënz Pesaro an Urbino]]), net wäit vun der [[Adriatescht Mier|adriatescher]] Küst bei [[Rimini]] ewech. Um Fielskamp [[Titano|Monte Titano]] steet d'[[Festung]] La Guaita. San Marino ass déi eelst [[Republik]] vun der Welt an huet eng Geschicht, déi bis op d'Joer 301 zeréckgeet. San Marino ass kee [[Stadstaat]], mä e besteet aus néng Gemengen. {{Méi Info 1|Lëscht vun de san-marineesesche Gemengen}} == Geographie == [[Fichier:Sanmarino5.jpg|thumb|D'Festung ''Guaita'' uewen um Bierg ''Titano'']] D'Republik San Marino läit op der Ostsäit vun den [[Etrusker|etruskeschen]] [[Apennin]]en. D'Nord-Süd-Orientatioun gëtt am [[Relief (Topographie)|Relief]] bal ganz vum Réck vum [[Titano|Monte Titano]] dominéiert. De Bierg, dee fir de gréissten Deel aus [[Kallek]]stee besteet, gëtt vu Süde Richtung Norden ëmmer méi géi a bréngt et op der nërdlecher Spëtzt op eng Héicht vu 756 Meter, dem héchste Punkt vun der Republik. D'Staatsgebitt huet d'Form vun engem onreegelméissege Véiereck an ass am grousse Ganzen hiwweleg. Et ass 60,57 Quadratkilometer grouss an huet en Territoire, dee manner wéi 3 Prozent vun der Fläch vum [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger Land]] duerstellt. D'Längt vun der Grenz mat Italien ass 39&nbsp;km. Direkt um südwestlechen Hank vum Monte Titano läit d'[[Haaptstad]], déi dee selwechten Numm wéi d'Land selwer huet: [[San Marino (Stad)|San Marino]]. == Bevëlkerung == San Marino huet 32.471 Awunner (Stand: 2012). Dovu liewen der 4.214 an der Haaptstad [[San Marino (Stad)|San Marino]], 10.571 zu [[Serravalle (San Marino)|Serravalle]] (gréisst Siidlung), 6.609 zu [[Borgo Maggiore]], 3.256 zu [[Domagnano]], 2.548 zu [[Fiorentino‎ (San Marino)|Fiorentino]], 2.096 zu [[Acquaviva (San Marino)|Acquaviva]], 1.180 zu [[Faetano]], 1.087 zu [[Chiesanuova (San Marino)|Chiesanuova]] an 910 zu [[Montegiardino]]. D'Landessprooch ass [[Italieenesch]]. Wéinst der staarker Ofhängegkeet vum [[Tourismus]] schwätzt bal jiddwereen eng Friemsprooch. Meeschtens [[Englesch]], [[Däitsch]] oder [[Franséisch]]. [[Romagnolesch]], en emilianesch-romagnoleschen Dialekt, ass nach besonnesch ënner der eelerer Generatioun staark verbreet. 92,3 Prozent vun der Populatioun si [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]], 4,7 Prozent gehéieren enger anerer [[Relioun]] un, an 3 Prozent bekenne sech zu kenger Relioun. == Politesche System== [[Fichier:Palazzo Pubblico - esterno.jpg|thumb|upright|De Regierungspalais zu San Marino]] D'Funktioun vum Staatschef hunn zu San Marino zwéi ''Capitani Reggenti'' (Regierungshaaptmänner), déi all sechs Méint vum Parlament gewielt ginn. D'Roll vum Parlament spillt dobäi de ''Consiglo Grande e Generale'', deen och Gesetzer stëmmen däerf. D'walberechtegt Bierger (Arego) hunn d'Méiglechkeet dem ''Consiglo Grande'' Virschléi an Ufroen z'ënnerbreeden. == Geschicht == Ëm d'Joer 300 soll de Marinus, e Steemetzer vu Rab (enger [[Kroatien|kroatescher]] Insel), als Bauaarbechter op [[Rimini]], deemools eng Stad déi floréiert huet, komm sinn. Nach virum Joer 303, wéi déi schlëmmst Chrëschteverfollgungen ugefaangen hunn, ass de Marinus op de Bierg Titano geflücht an huet do mat en ettleche Glawensbridder eng chrëschtlech Communautéit gegrënnt. Dat soll den 3. September 301 geschitt sinn an deen Dag gouf dunn och allgemeng als Grënnungsdag vu San Marino ugeholl. Nodeem den Toleranzedikt vun Nikodemia am Joer 311 d'Situatioun berengegt hat, gouf de Marinus vum Bëschof vu Rimini, Gaudenzio, zum Diakon ernannt a krut vun enger [[Réimescht Räich|réimescher]] [[Patrizier]]in, déi zum [[Chrëschtentum]] konvertéiert war, den Titano geschenkt. Nom Doud vun hirem Patréiner huet San Marino sech am Joer 366 als Republik konstituéiert. An den éischte Joerhonnerte sinn, fir sécher ze goen, um Monte Titano Befestegungsinstallatioune gebaut ginn. Dräi Buerge waren et déi och Zetäre mat Waasserreserve fir d'Noutfäll haten. Am Laf vum 13. Joerhonnert hat d'Republik schwéier Zäiten, wéi se sech géint d'Nopeschbescheef huet misse wieren, deenen et drëm gaangen ass, fir d'Bevëlkerung dem [[Poopst]] z'ënnerwerfen an hinnen nei Steieren ofzeknäppen. D'Onofhängegkeet hat deemools hire Präis, och méi spéit, wéi erëm versicht ginn ass, dës friddlech Republik der Kierch z'ënnerwerfen. Wéi de [[Napoleon Bonaparte]] um Rudder war, huet hie sengen Zaldoten am Laf vu senger Italienkampagne, den Uerder ginn, San Marino, fir dat hie vill Estime hat, z'ëmgoen an net ze besetzen. Nom Napoléon senger Néierlag gouf 1815&nbsp;um [[Wiener Kongress]] déi fréier Situatioun erëm hiergestallt an d'Fräiheet an d'Onofhängegkeet vu San Marino gouf confirméiert. Interessant ass och, dat am Laf vum Risorgimento an Italie vill Fräiheetskämpfer op San Marino geflücht sinn, och de [[Giuseppe Garibaldi]], deen do 1861 d'Nationalitéit vu San Marino kritt huet. An dësem Zesummenhank huet de spéideren Éierebierger vu San Marino, den [[Abraham Lincoln]] an engem Bréif un hir Autoritéite geschriwwen: ''Äre Staat ass zwar kleng, mä een, deen an der Geschicht am meeschte begiert ass''. 1865 huet San Marino als éischt europäescht Land d'[[Doudesstrof]] ofgeschaaft. An der Zäit vum [[Benito Mussolini|Mussolini]] an Italien, hat de [[Faschismus]] och zu San Marino eng staark Positioun, de Fräiheetssënn ass awer erhale bliwwen an d'Land huet refuséiert, fir Zaldote fir de Mussolini ze stellen. Am [[Zweete Weltkrich]] huet d'Land et och fäerdeg bruecht, seng Neutralitéit oprecht z'erhalen. Et ass allerdéngs am September 1944 zu San Marino zu Gefechter komm, wéi déi alliéiert Truppen an Italien déi däitsch Besatzung verdriwwen hunn. == Wirtschaft a Verkéier == San Marino huet keng eege Buedemschätz. Et exportéiert haaptsächlech [[Wäin]] a landwirtschaftlech Produkter, an och [[Käppchen|Käppercher]], déi vu Sammler staark gesicht sinn. Haapthandelspartner vu San Marino ass Italien. Wéi an Italien, deem seng [[Italieenesch Lira|Lira]] et virdrun als Wärung hat, ass den [[Euro]] zanter dem 1.Januar 2002 déi offiziell Wärung. San Marino ass net Member vun der [[Eurozon]], huet awer, well et virdrun och eege Lire-Stécker erausgouf, [[Euromënze vu San Marino|Euromënzen]] an den Ëmlaf bruecht mat eegenem Design op der nationaler Säit. San Marino ass e Land, dat touristesch staark besicht ass; 60 % vu senge Recettë stame vum Tourismus. Dofir sinn d'[[Steieren]] zu San Marino sou niddereg. Et huet néng eege Banke fir seng lokal Geschäfter. D'international Finanztransaktioune ginn iwwer italieenesch Banken ofgewéckelt. {{clear}} [[Fichier:Marino als steinhauer.png|thumb|De Steemetzer Marino]] == Literatur == * Fabio Foresti: ''Quella nostra sancta libertà. Lingue, storia e società nella Repubblica di San Marino.'' Biblioteca e ricerca. Quaderni della Segretaria di Stato per la Pubblica Istruzione, Affari Sociali. Istituti Culturali e Giustizia 6. Aiep, San Marino 1998. ISBN 88-86051-66-2 * Günter Weitershagen: ''San Marino und die Einführung des Euro.'' Libertas Paper. Bd 33. Libertas, Sindelfingen 2000. ISBN 3-921929-37-7 * Friedrich Kochwasser: ''San Marino. Die älteste und kleinste Republik der Welt.'' Erdmann, Herrenalb im Schwarzwald 1961. == Um Spaweck == {{Commonscat|San Marino|San Marino}} {{wiktionary|San Marino}} * {{it}} [http://www.visitsanmarino.com Websäit vu San Marino] * {{it}} {{en}} [http://www.esteri.sm Websäit vum Ausseministère vu San Marino] * {{it}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20110511115329/http://www.unirsm.sm/ Websäit vun der ''Università degli Studi''] [[Kategorie:San Marino| ]] rl7jtxx75fxq0e367vdm8g75du0z8wq 2689910 2689800 2026-08-07T08:54:51Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689910 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik San Marino<br>Repubblica di San Marino | Fändel = Flag of San Marino.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu San Marino | Wopen = Coat of arms of San Marino.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu San Marino | National Devise = Libertas<br>([[Latäin|la]]: "Fräiheet") | Kaart= Location San Marino Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Italieenesch]] | Haaptstad = [[San Marino (Stad)|San Marino]] | Haaptstad Awunner = 4 509 (2024) | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|43|56|32|N|12|26|52|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 61,24 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 33 908 {{small|([[2023]])}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 554 | Onofhängegkeet = [[3. September]] [[301]] | Nationalfeierdag = [[3. September]] | Nationalhymn = ''[[Inno Nazionale della Repubblica]]''<br>[http://www.mobilemine.net/San_Marino/Anthem_Of_San_Marino-0_1783002.mp3 Fir&nbsp;ze&nbsp;lauschteren]&nbsp;[http://www.visitsanmarino.com/detail.asp?c=1&p=0&id=538 Partitur] | Wärung = [[Euro]] (EUR) | Zäitzon = + 1 ([[Mëtteleuropäesch Zäit|MEZ]]) | Internet TLD = [[.sm]] | Telefonsprefix = +378 | Notizen = | Extra Bild = San marino map.png | Extra Bild2 = }} D''''Republik San Marino''', op [[Italieenesch]] ''Repubblica di San Marino'' an op [[Romagnolesch]] ''Ripóbblica 'd San Maroin'', mam Bäinumm: ''La Serenissima'' ass e [[Staat]] a [[Südeuropa]]. E läit ganz an [[Italien]], ouni eng Grenz mat anere Länner ze hunn. San Marino läit tëscht den italieenesche Regiounen [[Emilia-Romagna]] ([[Provënz Rimini]]) a [[Marken]] ([[Provënz Pesaro an Urbino]]), net wäit vun der [[Adriatescht Mier|adriatescher]] Küst bei [[Rimini]] ewech. Um Fielskamp [[Titano|Monte Titano]] steet d'[[Festung]] La Guaita. San Marino ass déi eelst [[Republik]] vun der Welt an huet eng Geschicht, déi bis op d'Joer 301 zeréckgeet. San Marino ass kee [[Stadstaat]], mä e besteet aus néng Gemengen. {{Méi Info 1|Lëscht vun de san-marineesesche Gemengen}} == Geographie == [[Fichier:Sanmarino5.jpg|thumb|D'Festung ''Guaita'' uewen um Bierg ''Titano'']] D'Republik San Marino läit op der Ostsäit vun den [[Etrusker|etruskeschen]] [[Apennin]]en. D'Nord-Süd-Orientatioun gëtt am [[Relief (Topographie)|Relief]] bal ganz vum Réck vum [[Titano|Monte Titano]] dominéiert. De Bierg, dee fir de gréissten Deel aus [[Kallek]]stee besteet, gëtt vu Süde Richtung Norden ëmmer méi géi a bréngt et op der nërdlecher Spëtzt op eng Héicht vu 756 Meter, dem héchste Punkt vun der Republik. D'Staatsgebitt huet d'Form vun engem onreegelméissege Véiereck an ass am grousse Ganzen hiwweleg. Et ass 60,57 Quadratkilometer grouss an huet en Territoire, dee manner wéi 3 Prozent vun der Fläch vum [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger Land]] duerstellt. D'Längt vun der Grenz mat Italien ass 39&nbsp;km. Direkt um südwestlechen Hank vum Monte Titano läit d'[[Haaptstad]], déi dee selwechten Numm wéi d'Land selwer huet: [[San Marino (Stad)|San Marino]]. == Bevëlkerung == San Marino huet 32.471 Awunner (Stand: 2012). Dovu liewen der 4.214 an der Haaptstad [[San Marino (Stad)|San Marino]], 10.571 zu [[Serravalle (San Marino)|Serravalle]] (gréisst Siidlung), 6.609 zu [[Borgo Maggiore]], 3.256 zu [[Domagnano]], 2.548 zu [[Fiorentino‎ (San Marino)|Fiorentino]], 2.096 zu [[Acquaviva (San Marino)|Acquaviva]], 1.180 zu [[Faetano]], 1.087 zu [[Chiesanuova (San Marino)|Chiesanuova]] an 910 zu [[Montegiardino]]. D'Landessprooch ass [[Italieenesch]]. Wéinst der staarker Ofhängegkeet vum [[Tourismus]] schwätzt bal jiddwereen eng Friemsprooch. Meeschtens [[Englesch]], [[Däitsch]] oder [[Franséisch]]. [[Romagnolesch]], en emilianesch-romagnoleschen Dialekt, ass nach besonnesch ënner der eelerer Generatioun staark verbreet. 92,3 Prozent vun der Populatioun si [[Kathoulesch Kierch|kathoulesch]], 4,7 Prozent gehéieren enger anerer [[Relioun]] un, an 3 Prozent bekenne sech zu kenger Relioun. == Politesche System== [[Fichier:Palazzo Pubblico - esterno.jpg|thumb|upright|De Regierungspalais zu San Marino]] D'Funktioun vum Staatschef hunn zu San Marino zwéi ''Capitani Reggenti'' (Regierungshaaptmänner), déi all sechs Méint vum Parlament gewielt ginn. D'Roll vum Parlament spillt dobäi de ''Consiglo Grande e Generale'', deen och Gesetzer stëmmen däerf. D'walberechtegt Bierger (Arego) hunn d'Méiglechkeet dem ''Consiglo Grande'' Virschléi an Ufroen z'ënnerbreeden. == Geschicht == Ëm d'Joer 300 soll de Marinus, e Steemetzer vu Rab (enger [[Kroatien|kroatescher]] Insel), als Bauaarbechter op [[Rimini]], deemools eng Stad déi floréiert huet, komm sinn. Nach virum Joer 303, wéi déi schlëmmst Chrëschteverfollgungen ugefaangen hunn, ass de Marinus op de Bierg Titano geflücht an huet do mat en ettleche Glawensbridder eng chrëschtlech Communautéit gegrënnt. Dat soll den 3. September 301 geschitt sinn an deen Dag gouf dunn och allgemeng als Grënnungsdag vu San Marino ugeholl. Nodeem den Toleranzedikt vun Nikodemia am Joer 311 d'Situatioun berengegt hat, gouf de Marinus vum Bëschof vu Rimini, Gaudenzio, zum Diakon ernannt a krut vun enger [[Réimescht Räich|réimescher]] [[Patrizier]]in, déi zum [[Chrëschtentum]] konvertéiert war, den Titano geschenkt. Nom Doud vun hirem Patréiner huet San Marino sech am Joer 366 als Republik konstituéiert. An den éischte Joerhonnerte sinn, fir sécher ze goen, um Monte Titano Befestegungsinstallatioune gebaut ginn. Dräi Buerge waren et déi och Zetäre mat Waasserreserve fir d'Noutfäll haten. Am Laf vum 13. Joerhonnert hat d'Republik schwéier Zäiten, wéi se sech géint d'Nopeschbescheef huet misse wieren, deenen et drëm gaangen ass, fir d'Bevëlkerung dem [[Poopst]] z'ënnerwerfen an hinnen nei Steieren ofzeknäppen. D'Onofhängegkeet hat deemools hire Präis, och méi spéit, wéi erëm versicht ginn ass, dës friddlech Republik der Kierch z'ënnerwerfen. Wéi de [[Napoleon Bonaparte]] um Rudder war, huet hie sengen Zaldoten am Laf vu senger Italienkampagne, den Uerder ginn, San Marino, fir dat hie vill Estime hat, z'ëmgoen an net ze besetzen. Nom Napoléon senger Néierlag gouf 1815&nbsp;um [[Wiener Kongress]] déi fréier Situatioun erëm hiergestallt an d'Fräiheet an d'Onofhängegkeet vu San Marino gouf confirméiert. Interessant ass och, dat am Laf vum Risorgimento an Italie vill Fräiheetskämpfer op San Marino geflücht sinn, och de [[Giuseppe Garibaldi]], deen do 1861 d'Nationalitéit vu San Marino kritt huet. An dësem Zesummenhank huet de spéideren Éierebierger vu San Marino, den [[Abraham Lincoln]] an engem Bréif un hir Autoritéite geschriwwen: ''Äre Staat ass zwar kleng, mä een, deen an der Geschicht am meeschte begiert ass''. 1865 huet San Marino als éischt europäescht Land d'[[Doudesstrof]] ofgeschaaft. An der Zäit vum [[Benito Mussolini|Mussolini]] an Italien, hat de [[Faschismus]] och zu San Marino eng staark Positioun, de Fräiheetssënn ass awer erhale bliwwen an d'Land huet refuséiert, fir Zaldote fir de Mussolini ze stellen. Am [[Zweete Weltkrich]] huet d'Land et och fäerdeg bruecht, seng Neutralitéit oprecht z'erhalen. Et ass allerdéngs am September 1944 zu San Marino zu Gefechter komm, wéi déi alliéiert Truppen an Italien déi däitsch Besatzung verdriwwen hunn. == Wirtschaft a Verkéier == San Marino huet keng eege Buedemschätz. Et exportéiert haaptsächlech [[Wäin]] a landwirtschaftlech Produkter, an och [[Käppchen|Käppercher]], déi vu Sammler staark gesicht sinn. Haapthandelspartner vu San Marino ass Italien. Wéi an Italien, deem seng [[Italieenesch Lira|Lira]] et virdrun als Wärung hat, ass den [[Euro]] zanter dem 1.Januar 2002 déi offiziell Wärung. San Marino ass net Member vun der [[Eurozon]], huet awer, well et virdrun och eege Lire-Stécker erausgouf, [[Euromënze vu San Marino|Euromënzen]] an den Ëmlaf bruecht mat eegenem Design op der nationaler Säit. San Marino ass e Land, dat touristesch staark besicht ass; 60 % vu senge Recettë stame vum Tourismus. Dofir sinn d'[[Steieren]] zu San Marino sou niddereg. Et huet néng eege Banke fir seng lokal Geschäfter. D'international Finanztransaktioune ginn iwwer italieenesch Banken ofgewéckelt. {{clear}} [[Fichier:Marino als steinhauer.png|thumb|De Steemetzer Marino]] == Literatur == * Fabio Foresti: ''Quella nostra sancta libertà. Lingue, storia e società nella Repubblica di San Marino.'' Biblioteca e ricerca. Quaderni della Segretaria di Stato per la Pubblica Istruzione, Affari Sociali. Istituti Culturali e Giustizia 6. Aiep, San Marino 1998. ISBN 88-86051-66-2 * Günter Weitershagen: ''San Marino und die Einführung des Euro.'' Libertas Paper. Bd 33. Libertas, Sindelfingen 2000. ISBN 3-921929-37-7 * Friedrich Kochwasser: ''San Marino. Die älteste und kleinste Republik der Welt.'' Erdmann, Herrenalb im Schwarzwald 1961. == Um Spaweck == {{Commonscat|San Marino|San Marino}} {{wiktionary|San Marino}} * {{it}} [http://www.visitsanmarino.com Websäit vu San Marino] * {{it}} {{en}} [http://www.esteri.sm Websäit vum Ausseministère vu San Marino] * {{it}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20110511115329/http://www.unirsm.sm/ Websäit vun der ''Università degli Studi''] [[Kategorie:San Marino| ]] 9rd326di3bpomcbc5ac3o2sut4w0lah 0 44887 2689343 2689073 2026-08-07T08:34:39Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689343 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Antigua a Barbuda | Fändel = Flag of Antigua and Barbuda.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Antigua a Barbuda | Wopen = Coat of arms of Antigua and Barbuda.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Antigua a Barbuda | National Devise = Effort individuel, Succès collectif. | Kaart= Antigua and Barbuda in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|properties|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms1|17|07|16|N|61|50|41|W}} | Staatsform = [[Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 440,29 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung ={{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[1. November]] [[1981]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Fair Antigua, We Salute Thee]] | Wärung = [[Dollar vun den Ost-Karaiben]] (XCD) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.ag]] | Telefonsprefix = + 1-268 | Notizen = | Extra Bild = ATG orthographic.svg | Extra Bild2 = }} '''Antigua a Barbuda''' ass en [[Inselstaat]] an der [[Karibik|Ostkaribik]], den zu den [[Antillen|Antille]] gehéiert. Seng Haaptstad ass [[Saint John's (Antigua a Barbuda)|Saint John's]]. De [[Staat]] besteet aus den zwou Haaptinselen [[Antigua (Kleng Antillen)|Antigua]] a [[Barbuda]], an e puer méi klengen [[Insel]]en. Antigua a Barbuda ass Member vum [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] a vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]] == Staatsform == Antigua a Barbuda ass zanter [[1981]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]]. == Sproochen == [[Englesch]] a [[Kreolesch]]. [[Fichier:Antigua banner beach.jpg|700px|center]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Antigua and Barbuda}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Antigua a Barbuda]] d3sbv0mny9js4kv3c0eko46llczto6m 2689545 2689343 2026-08-07T08:42:19Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689545 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Antigua a Barbuda | Fändel = Flag of Antigua and Barbuda.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Antigua a Barbuda | Wopen = Coat of arms of Antigua and Barbuda.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Antigua a Barbuda | National Devise = Effort individuel, Succès collectif. | Kaart= Antigua and Barbuda in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|properties|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms1|17|07|16|N|61|50|41|W}} | Staatsform = [[Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 440,29 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung ={{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[1. November]] [[1981]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Fair Antigua, We Salute Thee]] | Wärung = [[Dollar vun den Ost-Karaiben]] (XCD) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.ag]] | Telefonsprefix = + 1-268 | Notizen = | Extra Bild = ATG orthographic.svg | Extra Bild2 = }} '''Antigua a Barbuda''' ass en [[Inselstaat]] an der [[Karibik|Ostkaribik]], den zu den [[Antillen|Antille]] gehéiert. Seng Haaptstad ass [[Saint John's (Antigua a Barbuda)|Saint John's]]. De [[Staat]] besteet aus den zwou Haaptinselen [[Antigua (Kleng Antillen)|Antigua]] a [[Barbuda]], an e puer méi klengen [[Insel]]en. Antigua a Barbuda ass Member vum [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] a vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]] == Staatsform == Antigua a Barbuda ass zanter [[1981]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]]. == Sproochen == [[Englesch]] a [[Kreolesch]]. [[Fichier:Antigua banner beach.jpg|700px|center]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Antigua and Barbuda}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Antigua a Barbuda]] 55r4b1uqx57lvq2igzinq4ud7lsdb63 2689677 2689545 2026-08-07T08:47:53Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689677 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Antigua a Barbuda | Fändel = Flag of Antigua and Barbuda.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Antigua a Barbuda | Wopen = Coat of arms of Antigua and Barbuda.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Antigua a Barbuda | National Devise = Effort individuel, Succès collectif. | Kaart= Antigua and Barbuda in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|properties|linked|P37}} | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}} | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms1|17|07|16|N|61|50|41|W}} | Staatsform = [[Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 440,29 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung ={{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[1. November]] [[1981]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Fair Antigua, We Salute Thee]] | Wärung = [[Dollar vun den Ost-Karaiben]] (XCD) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.ag]] | Telefonsprefix = + 1-268 | Notizen = | Extra Bild = ATG orthographic.svg | Extra Bild2 = }} '''Antigua a Barbuda''' ass en [[Inselstaat]] an der [[Karibik|Ostkaribik]], den zu den [[Antillen|Antille]] gehéiert. Seng Haaptstad ass [[Saint John's (Antigua a Barbuda)|Saint John's]]. De [[Staat]] besteet aus den zwou Haaptinselen [[Antigua (Kleng Antillen)|Antigua]] a [[Barbuda]], an e puer méi klengen [[Insel]]en. Antigua a Barbuda ass Member vum [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] a vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]] == Staatsform == Antigua a Barbuda ass zanter [[1981]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]]. == Sproochen == [[Englesch]] a [[Kreolesch]]. [[Fichier:Antigua banner beach.jpg|700px|center]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Antigua and Barbuda}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Antigua a Barbuda]] eaxzyabshjczk1it48szr7orrbe1uxe 0 44891 2689357 2637987 2026-08-07T08:36:42Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689357 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Lefatshe la Botswana {{Small| (Setswana)}}<br> Republic of Botswana {{Small| (Englesch)}}<br> Republik Botswana | Fändel = Flag of Botswana.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Botswana | Wopen = Coat of arms of Botswana.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Botswana | National Devise = ''Pula''<br> ([[Setswana]] fir "Reen") | Kaart = Location Botswana AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Setswana]] | Haaptstad = [[Gaborone]] | Haaptstad Awunner = 273 602 | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|24|39|29|S|25|54|44|O}} | Staatsform = [[Parlament]]aresch [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Duma Boko]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 581 730 | Fläch Plaz = 47 | Waasserfläch = 2,6 | Bevëlkerung = 2 303 703 {{small| (2019)}} | Bevëlkerung Plaz = 141 | Bevëlkerungsdicht = 4 | Onofhängegkeet = [[30. September]] [[1966]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Nationalfeierdag = 30. September | Nationalhymn = ''[[Fatshe leno la rona]]'' <br> [[Fichier:United States Navy Band - Fatshe leno la rona.ogg|noicon|120px]] | Wärung = [[Pula]] (BWP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.bw]] | Telefonsprefix = +267 | Notizen = | Extra Bild = Cebras de Burchell (Equus quagga burchellii), vista aérea del delta del Okavango, Botsuana, 2018-08-01, DD 28.jpg | Extra Bild2 = }} De '''Botswana''' ([[Setswana]]: ''Lefatshe la Botswana'') ass e Land am Süde vun [[Afrika]]. Seng Awunner heesche Batswana, an der Eenzuel Motswana. Déizäit wéi d'Land nach e [[Vereenegt Kinnekräich|brittescht]] [[Protektorat]] war huet et [[Bechuanaland]] geheescht. No senger Onofhägegkeet bannent dem [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] den [[30. September]] [[1966]] huet d'Land den Numm Botswana ugeholl. De Botswana grenzt am Süden a Südosten u [[Südafrika]], am Westen un [[Namibia]] am Norden u [[Sambia]] an am Nordosten un de [[Simbabwe]]. Seng Haaptstad ass [[Gaborone]]. == Sproochen == D'Nationalsprooch ass [[Setswana]]. [[Englesch]] ass déi "offiziell Geschäftssprooch". == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.bw/ Websäit vun der Regierung] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Naviblock |Commonwealth of Nations |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Botswana| ]] [[Kategorie:Republicken]] fo1hsuins4t8ao8ygw9li69y0527eu5 2689552 2689357 2026-08-07T08:42:30Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689552 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Lefatshe la Botswana {{Small| (Setswana)}}<br> Republic of Botswana {{Small| (Englesch)}}<br> Republik Botswana | Fändel = Flag of Botswana.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Botswana | Wopen = Coat of arms of Botswana.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Botswana | National Devise = ''Pula''<br> ([[Setswana]] fir "Reen") | Kaart = Location Botswana AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Setswana]] | Haaptstad = [[Gaborone]] | Haaptstad Awunner = 273 602 | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|24|39|29|S|25|54|44|O}} | Staatsform = [[Parlament]]aresch [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 581 730 | Fläch Plaz = 47 | Waasserfläch = 2,6 | Bevëlkerung = 2 303 703 {{small| (2019)}} | Bevëlkerung Plaz = 141 | Bevëlkerungsdicht = 4 | Onofhängegkeet = [[30. September]] [[1966]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Nationalfeierdag = 30. September | Nationalhymn = ''[[Fatshe leno la rona]]'' <br> [[Fichier:United States Navy Band - Fatshe leno la rona.ogg|noicon|120px]] | Wärung = [[Pula]] (BWP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.bw]] | Telefonsprefix = +267 | Notizen = | Extra Bild = Cebras de Burchell (Equus quagga burchellii), vista aérea del delta del Okavango, Botsuana, 2018-08-01, DD 28.jpg | Extra Bild2 = }} De '''Botswana''' ([[Setswana]]: ''Lefatshe la Botswana'') ass e Land am Süde vun [[Afrika]]. Seng Awunner heesche Batswana, an der Eenzuel Motswana. Déizäit wéi d'Land nach e [[Vereenegt Kinnekräich|brittescht]] [[Protektorat]] war huet et [[Bechuanaland]] geheescht. No senger Onofhägegkeet bannent dem [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] den [[30. September]] [[1966]] huet d'Land den Numm Botswana ugeholl. De Botswana grenzt am Süden a Südosten u [[Südafrika]], am Westen un [[Namibia]] am Norden u [[Sambia]] an am Nordosten un de [[Simbabwe]]. Seng Haaptstad ass [[Gaborone]]. == Sproochen == D'Nationalsprooch ass [[Setswana]]. [[Englesch]] ass déi "offiziell Geschäftssprooch". == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.bw/ Websäit vun der Regierung] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Naviblock |Commonwealth of Nations |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Botswana| ]] [[Kategorie:Republicken]] du9j1wi9yt79rhjpfokokoyqywjqklz 2689687 2689552 2026-08-07T08:48:08Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689687 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Lefatshe la Botswana {{Small| (Setswana)}}<br> Republic of Botswana {{Small| (Englesch)}}<br> Republik Botswana | Fändel = Flag of Botswana.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Botswana | Wopen = Coat of arms of Botswana.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Botswana | National Devise = ''Pula''<br> ([[Setswana]] fir "Reen") | Kaart = Location Botswana AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Setswana]] | Haaptstad = [[Gaborone]] | Haaptstad Awunner = 273 602 | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|24|39|29|S|25|54|44|O}} | Staatsform = [[Parlament]]aresch [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 581 730 | Fläch Plaz = 47 | Waasserfläch = 2,6 | Bevëlkerung = 2 303 703 {{small| (2019)}} | Bevëlkerung Plaz = 141 | Bevëlkerungsdicht = 4 | Onofhängegkeet = [[30. September]] [[1966]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Nationalfeierdag = 30. September | Nationalhymn = ''[[Fatshe leno la rona]]'' <br> [[Fichier:United States Navy Band - Fatshe leno la rona.ogg|noicon|120px]] | Wärung = [[Pula]] (BWP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.bw]] | Telefonsprefix = +267 | Notizen = | Extra Bild = Cebras de Burchell (Equus quagga burchellii), vista aérea del delta del Okavango, Botsuana, 2018-08-01, DD 28.jpg | Extra Bild2 = }} De '''Botswana''' ([[Setswana]]: ''Lefatshe la Botswana'') ass e Land am Süde vun [[Afrika]]. Seng Awunner heesche Batswana, an der Eenzuel Motswana. Déizäit wéi d'Land nach e [[Vereenegt Kinnekräich|brittescht]] [[Protektorat]] war huet et [[Bechuanaland]] geheescht. No senger Onofhägegkeet bannent dem [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] den [[30. September]] [[1966]] huet d'Land den Numm Botswana ugeholl. De Botswana grenzt am Süden a Südosten u [[Südafrika]], am Westen un [[Namibia]] am Norden u [[Sambia]] an am Nordosten un de [[Simbabwe]]. Seng Haaptstad ass [[Gaborone]]. == Sproochen == D'Nationalsprooch ass [[Setswana]]. [[Englesch]] ass déi "offiziell Geschäftssprooch". == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gov.bw/ Websäit vun der Regierung] {{en}} {{Autoritéitskontroll}} {{Naviblock |Commonwealth of Nations |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Botswana| ]] [[Kategorie:Republicken]] nzt63okis3uco6fx9rii1stlstpwj0x 0 45809 2689514 2631198 2026-08-07T08:40:33Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689514 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga<br>Kinnekräich Tonga | Fändel = Flag of Tonga.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Tonga | Wopen = Coat of arms of Tonga.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Tonga | National Devise = | Kaart= Tonga in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tongaesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Nukuʻalofa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Tupou. VI]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Siaosi Sovaleni]] | Total Fläch= 748 | Fläch Plaz = 186 | Waasserfläch = 4 | Bevëlkerung = 100.209 <small>(30. Dezember 2021)</small> | Bevëlkerung Plaz = 199 | Bevëlkerungsdicht = 139 | Onofhängegkeet = [[4. Juni]] [[1970]]<br>(virdru [[Protektorat]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]) | Nationalfeierdag = [[4. Juni]] | Nationalhymn = [[Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/56/Fasi_fakafonua.mid (Lauschteren)] | Wärung = [[Paʻanga]] (TOP) | Zäitzon = +13 | Internet TLD = [[.to]] | Telefonsprefix = +676 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Tonga''', op [[Tongaesch]]: ''Pule'anga Fakatu'i 'o Tonga'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. Op enger Fläch vu 748 Kilometer Carré, déi op 169 Insele verdeelt sinn, hunn [[2005]] eng 100.209 Leit gewunnt. D'Haaptstad vum Tonga ass [[Nuku'alofa]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Tonga| ]] qnqwiorv7tpxnbrn15kj1n6nbczoevi 2689656 2689514 2026-08-07T08:45:14Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689656 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga<br>Kinnekräich Tonga | Fändel = Flag of Tonga.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Tonga | Wopen = Coat of arms of Tonga.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Tonga | National Devise = | Kaart= Tonga in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tongaesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Nukuʻalofa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Siaosi Sovaleni]] | Total Fläch= 748 | Fläch Plaz = 186 | Waasserfläch = 4 | Bevëlkerung = 100.209 <small>(30. Dezember 2021)</small> | Bevëlkerung Plaz = 199 | Bevëlkerungsdicht = 139 | Onofhängegkeet = [[4. Juni]] [[1970]]<br>(virdru [[Protektorat]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]) | Nationalfeierdag = [[4. Juni]] | Nationalhymn = [[Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/56/Fasi_fakafonua.mid (Lauschteren)] | Wärung = [[Paʻanga]] (TOP) | Zäitzon = +13 | Internet TLD = [[.to]] | Telefonsprefix = +676 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Tonga''', op [[Tongaesch]]: ''Pule'anga Fakatu'i 'o Tonga'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. Op enger Fläch vu 748 Kilometer Carré, déi op 169 Insele verdeelt sinn, hunn [[2005]] eng 100.209 Leit gewunnt. D'Haaptstad vum Tonga ass [[Nuku'alofa]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Tonga| ]] ilrwwz4w2v4xtuu8n528uxxy9wqi40y 2689822 2689656 2026-08-07T08:51:31Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689822 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga<br>Kinnekräich Tonga | Fändel = Flag of Tonga.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Tonga | Wopen = Coat of arms of Tonga.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Tonga | National Devise = | Kaart= Tonga in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tongaesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Nukuʻalofa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Siaosi Sovaleni]] | Total Fläch= 748 | Fläch Plaz = 186 | Waasserfläch = 4 | Bevëlkerung = 100.209 <small>(30. Dezember 2021)</small> | Bevëlkerung Plaz = 199 | Bevëlkerungsdicht = 139 | Onofhängegkeet = [[4. Juni]] [[1970]]<br>(virdru [[Protektorat]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]) | Nationalfeierdag = [[4. Juni]] | Nationalhymn = [[Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/56/Fasi_fakafonua.mid (Lauschteren)] | Wärung = [[Paʻanga]] (TOP) | Zäitzon = +13 | Internet TLD = [[.to]] | Telefonsprefix = +676 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Tonga''', op [[Tongaesch]]: ''Pule'anga Fakatu'i 'o Tonga'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. Op enger Fläch vu 748 Kilometer Carré, déi op 169 Insele verdeelt sinn, hunn [[2005]] eng 100.209 Leit gewunnt. D'Haaptstad vum Tonga ass [[Nuku'alofa]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Tonga| ]] p33obbz358qc5l7jsck9birgy5fkdon 2689924 2689822 2026-08-07T08:55:14Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689924 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga<br>Kinnekräich Tonga | Fändel = Flag of Tonga.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Tonga | Wopen = Coat of arms of Tonga.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Tonga | National Devise = | Kaart= Tonga in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tongaesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Nukuʻalofa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 748 | Fläch Plaz = 186 | Waasserfläch = 4 | Bevëlkerung = 100.209 <small>(30. Dezember 2021)</small> | Bevëlkerung Plaz = 199 | Bevëlkerungsdicht = 139 | Onofhängegkeet = [[4. Juni]] [[1970]]<br>(virdru [[Protektorat]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]) | Nationalfeierdag = [[4. Juni]] | Nationalhymn = [[Ko e fasi ʻo e tuʻi ʻo e ʻOtu Tonga]]<br>[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/56/Fasi_fakafonua.mid (Lauschteren)] | Wärung = [[Paʻanga]] (TOP) | Zäitzon = +13 | Internet TLD = [[.to]] | Telefonsprefix = +676 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Kinnekräich '''Tonga''', op [[Tongaesch]]: ''Pule'anga Fakatu'i 'o Tonga'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. Op enger Fläch vu 748 Kilometer Carré, déi op 169 Insele verdeelt sinn, hunn [[2005]] eng 100.209 Leit gewunnt. D'Haaptstad vum Tonga ass [[Nuku'alofa]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Tonga| ]] sgr11p4vypz1wrxgnze406fe45wf0az 0 45810 2689526 2689155 2026-08-07T08:40:50Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689526 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ripablik blong Vanuatu (Republic of Vanuatu, République du Vanuatu) | Fändel = Flag of Vanuatu.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Vanuatu | Wopen = Coat of Arms of Vanuatu.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Vanuatu | National Devise = | Kaart= Vanuatu in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Bislama]], [[Englesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Port Vila]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 12.200 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q686|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q686|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 24 | Onofhängegkeet = [[30. Juli]] [[1980]] vu [[Frankräich]] an dem [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[30. Juli]] | Nationalhymn = [[Yuki, Yumi, Yumi]] | Währung = [[Vatu]] (VUV) | Zäitzon = +11 | Internet TLD = [[.vu]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Map OC-Melanesia Revised by Tom Emphasizing Vanuatu.PNG | Extra Bild2 = }} D''''Republik Vanuatu''' ass en [[Inselstaat]] an [[Ozeanien]]. Den [[Archipel]], deen aus 83 Insele respektiv Inselgruppe besteet, gouf bis 1980 '''Nei Hebriden''' genannt an huet knapps 300.000 Awunner (Stand 2020). D'[[Ekonomie|Wirtschaft]] besteet haaptsächlech aus [[Landwirtschaft]], [[Fëscherei]] an [[Tourismus]] (ongeféier 60.000 Touristen am Joer 2005). Vanuatu huet keng nennenswäert Buedemschätz. Eng Etude vun der brittescher [[New Economics Foundation]] aus dem Joer 2006 huet d'Gléck vun den Awunner op Vanuatu am weltwäite Verglach als dat héchst bewäert. Ënnersicht goufe Facteure wéi Zefriddenheet, Liewenserwaardung an den Ëmgang mat der Ëmwelt.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5169448.stm „Happiness doesn't cost the Earth“], BBC News, 12. Juli 2006. [https://web.archive.org/web/20070306080812/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5169448.stm Archivéiert Versioun] vum 6. Mäerz 2007.</ref> D'Haaptstad vu Vanuatu ass [[Port Vila]]. De 14. a 15. Mäerz 2015 huet den [[Zyklon]] ''Pam'' grouss Deeler vum Inselstaat zerstéiert. Eng 24 Leit koumen dobäi ëm d'Liewen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Vanuatu| ]] 9lkzhnvtkwt17u7df8y3ljylut6gks5 2689831 2689526 2026-08-07T08:51:45Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689831 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ripablik blong Vanuatu (Republic of Vanuatu, République du Vanuatu) | Fändel = Flag of Vanuatu.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Vanuatu | Wopen = Coat of Arms of Vanuatu.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Vanuatu | National Devise = | Kaart= Vanuatu in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Bislama]], [[Englesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Port Vila]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 12.200 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q686|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q686|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 24 | Onofhängegkeet = [[30. Juli]] [[1980]] vu [[Frankräich]] an dem [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[30. Juli]] | Nationalhymn = [[Yuki, Yumi, Yumi]] | Währung = [[Vatu]] (VUV) | Zäitzon = +11 | Internet TLD = [[.vu]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Map OC-Melanesia Revised by Tom Emphasizing Vanuatu.PNG | Extra Bild2 = }} D''''Republik Vanuatu''' ass en [[Inselstaat]] an [[Ozeanien]]. Den [[Archipel]], deen aus 83 Insele respektiv Inselgruppe besteet, gouf bis 1980 '''Nei Hebriden''' genannt an huet knapps 300.000 Awunner (Stand 2020). D'[[Ekonomie|Wirtschaft]] besteet haaptsächlech aus [[Landwirtschaft]], [[Fëscherei]] an [[Tourismus]] (ongeféier 60.000 Touristen am Joer 2005). Vanuatu huet keng nennenswäert Buedemschätz. Eng Etude vun der brittescher [[New Economics Foundation]] aus dem Joer 2006 huet d'Gléck vun den Awunner op Vanuatu am weltwäite Verglach als dat héchst bewäert. Ënnersicht goufe Facteure wéi Zefriddenheet, Liewenserwaardung an den Ëmgang mat der Ëmwelt.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5169448.stm „Happiness doesn't cost the Earth“], BBC News, 12. Juli 2006. [https://web.archive.org/web/20070306080812/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5169448.stm Archivéiert Versioun] vum 6. Mäerz 2007.</ref> D'Haaptstad vu Vanuatu ass [[Port Vila]]. De 14. a 15. Mäerz 2015 huet den [[Zyklon]] ''Pam'' grouss Deeler vum Inselstaat zerstéiert. Eng 24 Leit koumen dobäi ëm d'Liewen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Vanuatu| ]] tthwem2mxdtexf4puifeyyfx3py8onn 0 45811 2689519 2628555 2026-08-07T08:40:40Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689519 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Turkmenistan | Fändel = Flag of Turkmenistan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Turkmeenesche Fändel | Wopen = Emblem of Turkmenistan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Turkmeenesche Wopen | National Devise = | Kaart = Turkmenistan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Turkmeenesch]] | Haaptstad = [[Aschgabat]] | Haaptstad Awunner = 947.221 <small>(2010)</small> | Haaptstad Koordinaten = {{Coordinate|text=/|article=/|NS=37/56/30/N|EW=58/23/01/E|type=city|region=TM-S}} | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Serdar Berdimuhamedow]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 488.100 | Fläch Plaz = 52 | Waasserfläch = 4,9 | Bevëlkerung = 5.042.920 <small>(Juli 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = 115 | Bevëlkerungsdicht = 10,3 Awunner | Onofhängegkeet = 27. Oktober 1991 | Nationalfeierdag = 27. and 28. Oktober | Nationalhymn = [[Garaşsız, Bitarap, Türkmenistanıň döwlet gimni]] | Wärung = [[Manat]] (TMT) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.tm]] | Telefonsprefix = +993 | Notizen = | Extra Bild = Turkmenistan satellite photo.jpg }} '''Turkmenistan''', op [[Turkmeenesch]]: ''Türkmenistan Jumhuriyäti'', ass e Staat an Zentralasien. == Regierung a Parteien == Staats- a Regierungschef ass zanter dem [[19. Mäerz]] [[2022]] de [[Serdar Berdimuhamedow]] vun der [[Demokratesch Partei vum Turkmenistan|Demokratescher Partei vum Turkmenistan]]. <!--Am [[Parlament]] huet d'Demokratesch Partei vum Turkmenistan 50 vun de 50 Sëtz.--> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Turkmenistan| ]] hb0nau66hqd6ecbn45sgekkunm7m1zl 2689660 2689519 2026-08-07T08:45:20Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689660 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Turkmenistan | Fändel = Flag of Turkmenistan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Turkmeenesche Fändel | Wopen = Emblem of Turkmenistan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Turkmeenesche Wopen | National Devise = | Kaart = Turkmenistan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Turkmeenesch]] | Haaptstad = [[Aschgabat]] | Haaptstad Awunner = 947.221 <small>(2010)</small> | Haaptstad Koordinaten = {{Coordinate|text=/|article=/|NS=37/56/30/N|EW=58/23/01/E|type=city|region=TM-S}} | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 488.100 | Fläch Plaz = 52 | Waasserfläch = 4,9 | Bevëlkerung = 5.042.920 <small>(Juli 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = 115 | Bevëlkerungsdicht = 10,3 Awunner | Onofhängegkeet = 27. Oktober 1991 | Nationalfeierdag = 27. and 28. Oktober | Nationalhymn = [[Garaşsız, Bitarap, Türkmenistanıň döwlet gimni]] | Wärung = [[Manat]] (TMT) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.tm]] | Telefonsprefix = +993 | Notizen = | Extra Bild = Turkmenistan satellite photo.jpg }} '''Turkmenistan''', op [[Turkmeenesch]]: ''Türkmenistan Jumhuriyäti'', ass e Staat an Zentralasien. == Regierung a Parteien == Staats- a Regierungschef ass zanter dem [[19. Mäerz]] [[2022]] de [[Serdar Berdimuhamedow]] vun der [[Demokratesch Partei vum Turkmenistan|Demokratescher Partei vum Turkmenistan]]. <!--Am [[Parlament]] huet d'Demokratesch Partei vum Turkmenistan 50 vun de 50 Sëtz.--> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Turkmenistan| ]] cury6d2h226a19xin9ioq5hig20i6xm 0 45819 2689376 2661364 2026-08-07T08:37:09Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689376 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = República de Guinea Ecuatorial <small>(spuenesch)</small><br>République de Guinée équatoriale <small>(franséisch)</small><br>República da Guiné Equatorial <small>(portugisesch)</small> | Fändel = Flag of Equatorial Guinea.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Equatorialguinea | Wopen = Coat of arms of Equatorial Guinea.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Equatorialguinea | National Devise = "Unidad, Paz, Justicia" (es)<br>"Unité, Paix, Justice" (fr)<br>"Unidade, Paz, Justiça" (pt)<br>(''Eenegkeet, Fridden, Gerechtegkeet'') | Kaart= Location Equatorial Guinea AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]], [[Franséisch]], [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Ciudad de la Paz]] | Haaptstad Awunner = 155.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|3|45|11|N|8|46|44|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Teodoro Obiang Nguema Mbasogo]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Manuel Osa Nsue Nsua]] | Total Fläch= 28.050 | Fläch Plaz = 141 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.714.672<ref>Schätzung 2023: | Bevëlkerung Plaz = 154 | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]]: [[12. Oktober]] [[1968]] | Nationalfeierdag = 12. Oktober | Nationalhymn = ''Caminemos Pisando la Senda de Nuestra Inmensa Felicidad'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.gq]] | Telefonsprefix = +240 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Equatorialguinea''', op [[Spuenesch]]: ''República de Guinea Ecuatorial'', ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Zum Territoire gehéieren och d'[[Insel]]e [[Bioko]] an [[Annobón]] am [[Golf vu Guinea]]. D'Haaptstad ass [[Ciudad de la Paz]]. == Staats- a Regierungsform == Equatorialguinea ass zanter [[1982]] eng [[Presidialrepublik]]. D'Parlament, d'''Cámara de Representantes'' huet 100 Memberen, a gëtt all 5 Joer gewielt. De Staatschef gëtt all 7 Joer direkt gewielt. Fir wielen ze goen, mussen d'Bierger 21 Joer al sinn. D'Land gouf den [[12. Oktober]] [[1968]] onofhängeg vu [[Spuenien]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Equatorialguinea]] [[Kategorie:OPEC]] mgafow4gh4n7mlrs3x4ztzndn9jhgxt 2689565 2689376 2026-08-07T08:42:51Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689565 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = República de Guinea Ecuatorial <small>(spuenesch)</small><br>République de Guinée équatoriale <small>(franséisch)</small><br>República da Guiné Equatorial <small>(portugisesch)</small> | Fändel = Flag of Equatorial Guinea.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Equatorialguinea | Wopen = Coat of arms of Equatorial Guinea.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Equatorialguinea | National Devise = "Unidad, Paz, Justicia" (es)<br>"Unité, Paix, Justice" (fr)<br>"Unidade, Paz, Justiça" (pt)<br>(''Eenegkeet, Fridden, Gerechtegkeet'') | Kaart= Location Equatorial Guinea AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]], [[Franséisch]], [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Ciudad de la Paz]] | Haaptstad Awunner = 155.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|3|45|11|N|8|46|44|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Manuel Osa Nsue Nsua]] | Total Fläch= 28.050 | Fläch Plaz = 141 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.714.672<ref>Schätzung 2023: | Bevëlkerung Plaz = 154 | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]]: [[12. Oktober]] [[1968]] | Nationalfeierdag = 12. Oktober | Nationalhymn = ''Caminemos Pisando la Senda de Nuestra Inmensa Felicidad'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.gq]] | Telefonsprefix = +240 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Equatorialguinea''', op [[Spuenesch]]: ''República de Guinea Ecuatorial'', ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Zum Territoire gehéieren och d'[[Insel]]e [[Bioko]] an [[Annobón]] am [[Golf vu Guinea]]. D'Haaptstad ass [[Ciudad de la Paz]]. == Staats- a Regierungsform == Equatorialguinea ass zanter [[1982]] eng [[Presidialrepublik]]. D'Parlament, d'''Cámara de Representantes'' huet 100 Memberen, a gëtt all 5 Joer gewielt. De Staatschef gëtt all 7 Joer direkt gewielt. Fir wielen ze goen, mussen d'Bierger 21 Joer al sinn. D'Land gouf den [[12. Oktober]] [[1968]] onofhängeg vu [[Spuenien]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Equatorialguinea]] [[Kategorie:OPEC]] rb6aaxf2cfyuudni0sq3yyft71d8z17 2689701 2689565 2026-08-07T08:48:28Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689701 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = República de Guinea Ecuatorial <small>(spuenesch)</small><br>République de Guinée équatoriale <small>(franséisch)</small><br>República da Guiné Equatorial <small>(portugisesch)</small> | Fändel = Flag of Equatorial Guinea.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Equatorialguinea | Wopen = Coat of arms of Equatorial Guinea.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Equatorialguinea | National Devise = "Unidad, Paz, Justicia" (es)<br>"Unité, Paix, Justice" (fr)<br>"Unidade, Paz, Justiça" (pt)<br>(''Eenegkeet, Fridden, Gerechtegkeet'') | Kaart= Location Equatorial Guinea AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]], [[Franséisch]], [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Ciudad de la Paz]] | Haaptstad Awunner = 155.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|3|45|11|N|8|46|44|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Manuel Osa Nsue Nsua]] | Total Fläch= 28.050 | Fläch Plaz = 141 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.714.672<ref>Schätzung 2023: | Bevëlkerung Plaz = 154 | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]]: [[12. Oktober]] [[1968]] | Nationalfeierdag = 12. Oktober | Nationalhymn = ''Caminemos Pisando la Senda de Nuestra Inmensa Felicidad'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.gq]] | Telefonsprefix = +240 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Equatorialguinea''', op [[Spuenesch]]: ''República de Guinea Ecuatorial'', ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Zum Territoire gehéieren och d'[[Insel]]e [[Bioko]] an [[Annobón]] am [[Golf vu Guinea]]. D'Haaptstad ass [[Ciudad de la Paz]]. == Staats- a Regierungsform == Equatorialguinea ass zanter [[1982]] eng [[Presidialrepublik]]. D'Parlament, d'''Cámara de Representantes'' huet 100 Memberen, a gëtt all 5 Joer gewielt. De Staatschef gëtt all 7 Joer direkt gewielt. Fir wielen ze goen, mussen d'Bierger 21 Joer al sinn. D'Land gouf den [[12. Oktober]] [[1968]] onofhängeg vu [[Spuenien]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Equatorialguinea]] [[Kategorie:OPEC]] 6lweqtig6u9kfhesboyp44hgtegbgjn 2689858 2689701 2026-08-07T08:53:26Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689858 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = República de Guinea Ecuatorial <small>(spuenesch)</small><br>République de Guinée équatoriale <small>(franséisch)</small><br>República da Guiné Equatorial <small>(portugisesch)</small> | Fändel = Flag of Equatorial Guinea.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Equatorialguinea | Wopen = Coat of arms of Equatorial Guinea.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Equatorialguinea | National Devise = "Unidad, Paz, Justicia" (es)<br>"Unité, Paix, Justice" (fr)<br>"Unidade, Paz, Justiça" (pt)<br>(''Eenegkeet, Fridden, Gerechtegkeet'') | Kaart= Location Equatorial Guinea AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]], [[Franséisch]], [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Ciudad de la Paz]] | Haaptstad Awunner = 155.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|3|45|11|N|8|46|44|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 28.050 | Fläch Plaz = 141 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.714.672<ref>Schätzung 2023: | Bevëlkerung Plaz = 154 | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = vu [[Spuenien]]: [[12. Oktober]] [[1968]] | Nationalfeierdag = 12. Oktober | Nationalhymn = ''Caminemos Pisando la Senda de Nuestra Inmensa Felicidad'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.gq]] | Telefonsprefix = +240 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Equatorialguinea''', op [[Spuenesch]]: ''República de Guinea Ecuatorial'', ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Zum Territoire gehéieren och d'[[Insel]]e [[Bioko]] an [[Annobón]] am [[Golf vu Guinea]]. D'Haaptstad ass [[Ciudad de la Paz]]. == Staats- a Regierungsform == Equatorialguinea ass zanter [[1982]] eng [[Presidialrepublik]]. D'Parlament, d'''Cámara de Representantes'' huet 100 Memberen, a gëtt all 5 Joer gewielt. De Staatschef gëtt all 7 Joer direkt gewielt. Fir wielen ze goen, mussen d'Bierger 21 Joer al sinn. D'Land gouf den [[12. Oktober]] [[1968]] onofhängeg vu [[Spuenien]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Equatorialguinea]] [[Kategorie:OPEC]] npm0pfpjw4lj5fwnk9rpu37eiu5sz50 0 45823 2689402 2661742 2026-08-07T08:37:47Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689402 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoHo}} {{Infobox Land | Numm = Honduras | Fändel = Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Honduranesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Honduras.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Honduranesche Wopen | National Devise = ''Libre, Soberana e Independiente''<br>(Fräi, souverän an onofhängeg) | Kaart = LocationHonduras.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from=Q783}} | Haaptstad = [[Tegucigalpa]] | Haaptstad Awunner = {{#property:P1082|from=Q3238}} | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|14|6|21|N|87|12|14|W}} | Staatsform = Republik; Eenheetsstaat | Landeschef Titel = | Landeschef = {{#property:P35|from=Q783}} | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 112.492 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q783}} | Bevëlkerung Plaz = 87 | Bevëlkerungsdicht = 98,36 | Onofhängegkeet = 15. September 1821 {{small|(vu Spuenien)}} | Nationalfeierdag = 15. September | Nationalhymn = [[Nationalhymn vum Honduras]]<br>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Honduras_National_Anthem.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Lempira]] | Zäitzon = –6 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Honduras (orthographic projection).svg|150px | Extra Bild2 = }} Den '''Honduras''' (offiziell '''Republik Honduras''', op [[Spuenesch]]: ''República de Honduras''), ass e Staat a [[Nord- a Mëttelamerika|Mëttelamerika]]. E grenzt un [[Nicaragua]], [[El Salvador]] a [[Guatemala]]. Den Numm vum Land kënnt vum spuenesche Wuert ''hondura'', dat „Déift“ heescht. == Struktur vum Land == Den Honduras ass an 18 Departementer, ''Departamentos'', agedeelt: {{Div col|cols=3}} # [[Departement Atlántida|Atlántida]] # [[Departement Choluteca|Choluteca]] # [[Departement Colón|Colón]] # [[Departement Comayagua|Comayagua]] # [[Departement Copán|Copán]] # [[Departement Cortés|Cortés]] # [[Departement El Paraíso|El Paraíso]] # [[Departement Francisco Morazán|Francisco Morazán]] # [[Departement Gracias a Dios|Gracias a Dios]] # [[Departement Intibucá|Intibucá]] # [[Departement Islas de la Bahia|Islas de la Bahía]] # [[Departement La Paz|La Paz]] # [[Departement Lempira|Lempira]] # [[Departement Ocotepeque|Ocotepeque]] # [[Departement Olancho|Olancho]] # [[Departement Santa Bárbara|Santa Barbara]] # [[Departement Valle|Valle]] # [[Departement Yoro|Yoro]] {{Div col end}} == Stied == Déi fënnef Stied mat de meeschten Awunner<ref>{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries/honduras|Titel=Honduras Population 2025|Gekuckt=2025-07-11|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref>: {| class="wikitable" !Stad !Awunner |- |[[Tegucigalpa]] |850.848 |- |[[San Perdo Sula]] |489.466 |- |[[Choloma]] |139.100 |- |[[La Ceiba]] |130.218 |- |[[El Progreso]] |100.810 |} == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass Spuenesch. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}} [[Kategorie:Honduras| ]] iqplkj02gjeqj582h9sy4vn70uqo1jl 2689583 2689402 2026-08-07T08:43:19Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689583 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoHo}} {{Infobox Land | Numm = Honduras | Fändel = Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Honduranesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Honduras.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Honduranesche Wopen | National Devise = ''Libre, Soberana e Independiente''<br>(Fräi, souverän an onofhängeg) | Kaart = LocationHonduras.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from=Q783}} | Haaptstad = [[Tegucigalpa]] | Haaptstad Awunner = {{#property:P1082|from=Q3238}} | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|14|6|21|N|87|12|14|W}} | Staatsform = Republik; Eenheetsstaat | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 112.492 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q783}} | Bevëlkerung Plaz = 87 | Bevëlkerungsdicht = 98,36 | Onofhängegkeet = 15. September 1821 {{small|(vu Spuenien)}} | Nationalfeierdag = 15. September | Nationalhymn = [[Nationalhymn vum Honduras]]<br>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Honduras_National_Anthem.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Lempira]] | Zäitzon = –6 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Honduras (orthographic projection).svg|150px | Extra Bild2 = }} Den '''Honduras''' (offiziell '''Republik Honduras''', op [[Spuenesch]]: ''República de Honduras''), ass e Staat a [[Nord- a Mëttelamerika|Mëttelamerika]]. E grenzt un [[Nicaragua]], [[El Salvador]] a [[Guatemala]]. Den Numm vum Land kënnt vum spuenesche Wuert ''hondura'', dat „Déift“ heescht. == Struktur vum Land == Den Honduras ass an 18 Departementer, ''Departamentos'', agedeelt: {{Div col|cols=3}} # [[Departement Atlántida|Atlántida]] # [[Departement Choluteca|Choluteca]] # [[Departement Colón|Colón]] # [[Departement Comayagua|Comayagua]] # [[Departement Copán|Copán]] # [[Departement Cortés|Cortés]] # [[Departement El Paraíso|El Paraíso]] # [[Departement Francisco Morazán|Francisco Morazán]] # [[Departement Gracias a Dios|Gracias a Dios]] # [[Departement Intibucá|Intibucá]] # [[Departement Islas de la Bahia|Islas de la Bahía]] # [[Departement La Paz|La Paz]] # [[Departement Lempira|Lempira]] # [[Departement Ocotepeque|Ocotepeque]] # [[Departement Olancho|Olancho]] # [[Departement Santa Bárbara|Santa Barbara]] # [[Departement Valle|Valle]] # [[Departement Yoro|Yoro]] {{Div col end}} == Stied == Déi fënnef Stied mat de meeschten Awunner<ref>{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries/honduras|Titel=Honduras Population 2025|Gekuckt=2025-07-11|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref>: {| class="wikitable" !Stad !Awunner |- |[[Tegucigalpa]] |850.848 |- |[[San Perdo Sula]] |489.466 |- |[[Choloma]] |139.100 |- |[[La Ceiba]] |130.218 |- |[[El Progreso]] |100.810 |} == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass Spuenesch. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}} [[Kategorie:Honduras| ]] 2tyhzp7v96nhgizb5vkhgzc6v4zs44w 2689725 2689583 2026-08-07T08:49:03Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689725 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoHo}} {{Infobox Land | Numm = Honduras | Fändel = Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Honduranesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Honduras.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Honduranesche Wopen | National Devise = ''Libre, Soberana e Independiente''<br>(Fräi, souverän an onofhängeg) | Kaart = LocationHonduras.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from=Q783}} | Haaptstad = [[Tegucigalpa]] | Haaptstad Awunner = {{#property:P1082|from=Q3238}} | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|14|6|21|N|87|12|14|W}} | Staatsform = Republik; Eenheetsstaat | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 112.492 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q783}} | Bevëlkerung Plaz = 87 | Bevëlkerungsdicht = 98,36 | Onofhängegkeet = 15. September 1821 {{small|(vu Spuenien)}} | Nationalfeierdag = 15. September | Nationalhymn = [[Nationalhymn vum Honduras]]<br>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Honduras_National_Anthem.ogg (Lauschteren)] | Wärung = [[Lempira]] | Zäitzon = –6 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Honduras (orthographic projection).svg|150px | Extra Bild2 = }} Den '''Honduras''' (offiziell '''Republik Honduras''', op [[Spuenesch]]: ''República de Honduras''), ass e Staat a [[Nord- a Mëttelamerika|Mëttelamerika]]. E grenzt un [[Nicaragua]], [[El Salvador]] a [[Guatemala]]. Den Numm vum Land kënnt vum spuenesche Wuert ''hondura'', dat „Déift“ heescht. == Struktur vum Land == Den Honduras ass an 18 Departementer, ''Departamentos'', agedeelt: {{Div col|cols=3}} # [[Departement Atlántida|Atlántida]] # [[Departement Choluteca|Choluteca]] # [[Departement Colón|Colón]] # [[Departement Comayagua|Comayagua]] # [[Departement Copán|Copán]] # [[Departement Cortés|Cortés]] # [[Departement El Paraíso|El Paraíso]] # [[Departement Francisco Morazán|Francisco Morazán]] # [[Departement Gracias a Dios|Gracias a Dios]] # [[Departement Intibucá|Intibucá]] # [[Departement Islas de la Bahia|Islas de la Bahía]] # [[Departement La Paz|La Paz]] # [[Departement Lempira|Lempira]] # [[Departement Ocotepeque|Ocotepeque]] # [[Departement Olancho|Olancho]] # [[Departement Santa Bárbara|Santa Barbara]] # [[Departement Valle|Valle]] # [[Departement Yoro|Yoro]] {{Div col end}} == Stied == Déi fënnef Stied mat de meeschten Awunner<ref>{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries/honduras|Titel=Honduras Population 2025|Gekuckt=2025-07-11|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref>: {| class="wikitable" !Stad !Awunner |- |[[Tegucigalpa]] |850.848 |- |[[San Perdo Sula]] |489.466 |- |[[Choloma]] |139.100 |- |[[La Ceiba]] |130.218 |- |[[El Progreso]] |100.810 |} == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass Spuenesch. == Um Spaweck == {{Commonscat}}{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}} [[Kategorie:Honduras| ]] 6olz4sdpnc5nqm6xihwp0dfhszm5sym 0 45825 2689363 2687024 2026-08-07T08:36:49Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689363 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Cabo Verde<br>Republik Cap Vert | Fändel = Flag of Cape Verde (10-17).svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Cap Vert | Wopen = Coat of arms of Cape Verde.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Cap Vert | National Devise = "Paz, Trabalho, Pátria"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Fridden, Aarbecht, Heemecht)}} | Kaart = Location Cape Verde AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Praia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[José Maria Neves]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Ulisses Correia e Silva]] | Total Fläch= 4.033 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 512.096 | Bevëlkerung Plaz = 167 | Bevëlkerungsdicht = 123,7 | Onofhängegkeet = [[5. Juli]] [[1975]] (vu [[Portugal]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Cântico da Liberdade'' | Wärung = [[Kapverdianeschen Escudo]] | Zäitzon = -1h | Internet TLD = [[.cv]] | Telefonsprefix = +238 | Notizen = | Extra Bild = Cv-map.png | Extra Bild2 = }} De '''Cap Vert''' (op [[Portugisesch]]: ''República de Cabo Verde'') ass en [[Archipel]] an Inselstaat op der Westküst vun [[Afrika]], 570 Kilometer westlech vum [[Senegal]] an zirka 1300 Kilometer südlech vun de [[Kanaresch Inselen|Kanareschen Inselen]]. Déi 10 Inselen hunn zesumme 4.036 Quadratkilometer an et gëtt tëscht zwou Gruppen ënnerscheet: * d'Inselen iwwer dem Wand ''(ilhas barlavento)'' [[Santo Antão (Cap Vert)|Santo Antāo]], [[São Vicente (Cap Vert)|Sāo Vicente]], São Nicolau, [[Sal (Cap Vert)|Sal]], [[Boa Vista]] an déi onbewunnt Santa Luzia; * d'Inselen ënner dem Wand ''(ilhas sotavento)'' Maio, [[Santiago (Cap Vert)|Santiago]], [[Fogo]] a Brava. Vun den zéng Insele sinn der néng bewunnt. Haaptstad ass [[Praia]] op der Insel Santiago mat zirka 114.000 Awunner. Op d'Insele kënnt een iwwer d'Waasser vu portugiseschen a senegaleeseschen Häfen aus, oder mam Fliger iwwer ee vun de véier internationale Fluchhäfen, zu Praia, São Vicente (Mindelo), Boa Vista oder Sal. == Den Numm == Den Numm ''Cap Vert'' ass streng geholl dee vun engem [[Kap (Geographie)|Kap]] op der Westküst vu [[Senegal]], dem [[Cap Vert (Kap)|Cap Vert]] (haut en Deel vun der Haaptstad [[Dakar]]). D'Inselen, déi do virdru leien, goufen deemno d'''Insele vum Cap Vert'' genannt. Well den Zousaz "Insele vum" aus Kommoditéitsgrënn gär ewechgelooss gëtt, huet sech den Numm ''Cap Vert'' op d'Insele selwer iwwerdroen. ==Geschicht== === Entdeckung === [[1460]] goufen d'Insele fir d'éischt Kéier op offiziellen Optrag hi gesicht an ugefuer. Bekannt ware se awer scho laang virum 15. Jh., well den [[Herodot]] an de [[Plinius]] den Eelere se schonn an hire Schrëften ernimmt haten. Mat grousser Warscheinlechkeet si se vum Karthager [[Hanno]] ëm 400 virun eiser Zäitrechnung erëm entdeckt ginn, wéi hien eng Séiexpeditioun ënnerholl huet fir d'Konsolidéierung vum phoenizeschen a karthageschen Afrikahandel baussenzeg vun de [[Strooss vu Gibraltar|Saile vum Herakles]] ze kontrolléieren. A sengem gutt erhalenen a minutiéis geféierte [[Logbuch|Schëffsjournal]] si [[Maark|Landmaarken]] a Lokalitéiten ze fannen, déi drop hiweisen, datt hie kuerz nodeem e laanscht eng Inselgrupp war, e grousse Floss entdeckt huet, deen d'Fuerscher méi spéit als de [[Senegal (Floss)|Senegal]] identifizéiert hunn. [[1445]] ass de portugiseschen Entdecker [[Antònio Fernandes]] an den Archipel gefuer. Wien elo 1456 oder 1460 déi kapverdesch Insel Santiago fir d'éischt "entdeckt" an e Fouss drop gesat huet, ass nach ëmmer ëmstridden, well déi entscheedent Dokumenter, déi et beweise kéinten, feelen. A Fro kommen de Genueser [[Antonio di Noli]] (1415/19-1491/97) oder de Venezianer Alvise Cadamosto 1432-1488/1510, déi béid zu där Zäit an der selwechter Géigend um Atlantik gekräizt sinn. Et ass awer erwisen, datt déi zwéin an den zéng Joer no der Entdeckung vun der Insel Santiago nach de Rescht vum Archipel erschloss hunn. Den di Noli sengersäits gouf vum portugisesche Prënz [[Henri de Séifuerer]] [[1461]] als éischte Gouverneur vum Archipel ernannt a mat der Besiidlung vu Santiago beopdraagt. D'Portugisen an d'Castellaner haten deemools grad grouss Expansiounsprojeten, an hunn an der geostrategescher Lag vum Archipel eng Base gesinn, fir den transatlateschen Handel besser ënner Kontroll ze kréien. Scho 1461 hu si de groussen an deiere Projet ugefaangen, nämlech e grousst Konzentratiounslager a gläichzäiteg internationale Verdeelerzentrum fir Planzen, Déieren a Mënschen opzebauen, wéi et an den tropesche Géigende bis dohin nach kee gouf. De Prënz Henri gesouch an der Lag vum Archipel en Dréipunkt tëscht den dräi Kontinenter Europa, Afrika a [[Südamerika]], eng Tëschestatioun fir den Iwwerséihandel. Nach am selwechte Joer sinn déi éischt [[sklaverei|Sklaven]] aus Afrika agefouert ginn, wou si an der Noperschaft vun der haiteger Haaptstad Praia mat der Urbaniséirung vun der Südspëtzt vun der Insel ugefaangen hunn, an och dat éischt [[Konzentratiounslager]] an donieft déi éischt Stad Ribeira Grande (grousse Floss) gebaut hunn, déi iwwer Joerzéngten ee vun de weltwäit gréisste Sklaven- a Wueremäert war. Haut heescht se net méi Ribeira Grande, mä [[Cidade Velha]], ''al Stad'', wou nach e puer Gebailechkeeten an Ariichtungen, wéi eng ganz Strooss mat Haiser, d'Iwerreschter vum Konzentratiounslager, eng [[Sail]] aus wäissem Marber un déi d'Sklaven ugebonne goufen, an dem Philippe II. seng Buerg, un d'Zäit vum Sklavenhandel erënneren. ===Portugisesch Kolonie=== {{Kapitel Info feelt}} ===Eegestännege Staat=== {{Kapitel Info feelt}} ==Politik== {{Kapitel Info feelt}} ==Ekonomie== {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Cape Verde|Cap Vert}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} == Quellen == * Daniel A Preira: ''A importância Històrica da Cidade Velha'', Instituto da Biblioteca Nacional et do livro 2004. * Maitland A. Edey: ''Anfänge des Seehandels'', TimeLife 1974. * John Iliffe: ''Geschichte Afrikas'',CH Beck 2003. [[Kategorie:Cap Vert| ]] [[Kategorie:Westafrika]] meid6vhm5iavpcq7y0xokc1u6n2z0n6 2689556 2689363 2026-08-07T08:42:36Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689556 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Cabo Verde<br>Republik Cap Vert | Fändel = Flag of Cape Verde (10-17).svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Cap Vert | Wopen = Coat of arms of Cape Verde.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Cap Vert | National Devise = "Paz, Trabalho, Pátria"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Fridden, Aarbecht, Heemecht)}} | Kaart = Location Cape Verde AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Praia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Ulisses Correia e Silva]] | Total Fläch= 4.033 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 512.096 | Bevëlkerung Plaz = 167 | Bevëlkerungsdicht = 123,7 | Onofhängegkeet = [[5. Juli]] [[1975]] (vu [[Portugal]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Cântico da Liberdade'' | Wärung = [[Kapverdianeschen Escudo]] | Zäitzon = -1h | Internet TLD = [[.cv]] | Telefonsprefix = +238 | Notizen = | Extra Bild = Cv-map.png | Extra Bild2 = }} De '''Cap Vert''' (op [[Portugisesch]]: ''República de Cabo Verde'') ass en [[Archipel]] an Inselstaat op der Westküst vun [[Afrika]], 570 Kilometer westlech vum [[Senegal]] an zirka 1300 Kilometer südlech vun de [[Kanaresch Inselen|Kanareschen Inselen]]. Déi 10 Inselen hunn zesumme 4.036 Quadratkilometer an et gëtt tëscht zwou Gruppen ënnerscheet: * d'Inselen iwwer dem Wand ''(ilhas barlavento)'' [[Santo Antão (Cap Vert)|Santo Antāo]], [[São Vicente (Cap Vert)|Sāo Vicente]], São Nicolau, [[Sal (Cap Vert)|Sal]], [[Boa Vista]] an déi onbewunnt Santa Luzia; * d'Inselen ënner dem Wand ''(ilhas sotavento)'' Maio, [[Santiago (Cap Vert)|Santiago]], [[Fogo]] a Brava. Vun den zéng Insele sinn der néng bewunnt. Haaptstad ass [[Praia]] op der Insel Santiago mat zirka 114.000 Awunner. Op d'Insele kënnt een iwwer d'Waasser vu portugiseschen a senegaleeseschen Häfen aus, oder mam Fliger iwwer ee vun de véier internationale Fluchhäfen, zu Praia, São Vicente (Mindelo), Boa Vista oder Sal. == Den Numm == Den Numm ''Cap Vert'' ass streng geholl dee vun engem [[Kap (Geographie)|Kap]] op der Westküst vu [[Senegal]], dem [[Cap Vert (Kap)|Cap Vert]] (haut en Deel vun der Haaptstad [[Dakar]]). D'Inselen, déi do virdru leien, goufen deemno d'''Insele vum Cap Vert'' genannt. Well den Zousaz "Insele vum" aus Kommoditéitsgrënn gär ewechgelooss gëtt, huet sech den Numm ''Cap Vert'' op d'Insele selwer iwwerdroen. ==Geschicht== === Entdeckung === [[1460]] goufen d'Insele fir d'éischt Kéier op offiziellen Optrag hi gesicht an ugefuer. Bekannt ware se awer scho laang virum 15. Jh., well den [[Herodot]] an de [[Plinius]] den Eelere se schonn an hire Schrëften ernimmt haten. Mat grousser Warscheinlechkeet si se vum Karthager [[Hanno]] ëm 400 virun eiser Zäitrechnung erëm entdeckt ginn, wéi hien eng Séiexpeditioun ënnerholl huet fir d'Konsolidéierung vum phoenizeschen a karthageschen Afrikahandel baussenzeg vun de [[Strooss vu Gibraltar|Saile vum Herakles]] ze kontrolléieren. A sengem gutt erhalenen a minutiéis geféierte [[Logbuch|Schëffsjournal]] si [[Maark|Landmaarken]] a Lokalitéiten ze fannen, déi drop hiweisen, datt hie kuerz nodeem e laanscht eng Inselgrupp war, e grousse Floss entdeckt huet, deen d'Fuerscher méi spéit als de [[Senegal (Floss)|Senegal]] identifizéiert hunn. [[1445]] ass de portugiseschen Entdecker [[Antònio Fernandes]] an den Archipel gefuer. Wien elo 1456 oder 1460 déi kapverdesch Insel Santiago fir d'éischt "entdeckt" an e Fouss drop gesat huet, ass nach ëmmer ëmstridden, well déi entscheedent Dokumenter, déi et beweise kéinten, feelen. A Fro kommen de Genueser [[Antonio di Noli]] (1415/19-1491/97) oder de Venezianer Alvise Cadamosto 1432-1488/1510, déi béid zu där Zäit an der selwechter Géigend um Atlantik gekräizt sinn. Et ass awer erwisen, datt déi zwéin an den zéng Joer no der Entdeckung vun der Insel Santiago nach de Rescht vum Archipel erschloss hunn. Den di Noli sengersäits gouf vum portugisesche Prënz [[Henri de Séifuerer]] [[1461]] als éischte Gouverneur vum Archipel ernannt a mat der Besiidlung vu Santiago beopdraagt. D'Portugisen an d'Castellaner haten deemools grad grouss Expansiounsprojeten, an hunn an der geostrategescher Lag vum Archipel eng Base gesinn, fir den transatlateschen Handel besser ënner Kontroll ze kréien. Scho 1461 hu si de groussen an deiere Projet ugefaangen, nämlech e grousst Konzentratiounslager a gläichzäiteg internationale Verdeelerzentrum fir Planzen, Déieren a Mënschen opzebauen, wéi et an den tropesche Géigende bis dohin nach kee gouf. De Prënz Henri gesouch an der Lag vum Archipel en Dréipunkt tëscht den dräi Kontinenter Europa, Afrika a [[Südamerika]], eng Tëschestatioun fir den Iwwerséihandel. Nach am selwechte Joer sinn déi éischt [[sklaverei|Sklaven]] aus Afrika agefouert ginn, wou si an der Noperschaft vun der haiteger Haaptstad Praia mat der Urbaniséirung vun der Südspëtzt vun der Insel ugefaangen hunn, an och dat éischt [[Konzentratiounslager]] an donieft déi éischt Stad Ribeira Grande (grousse Floss) gebaut hunn, déi iwwer Joerzéngten ee vun de weltwäit gréisste Sklaven- a Wueremäert war. Haut heescht se net méi Ribeira Grande, mä [[Cidade Velha]], ''al Stad'', wou nach e puer Gebailechkeeten an Ariichtungen, wéi eng ganz Strooss mat Haiser, d'Iwerreschter vum Konzentratiounslager, eng [[Sail]] aus wäissem Marber un déi d'Sklaven ugebonne goufen, an dem Philippe II. seng Buerg, un d'Zäit vum Sklavenhandel erënneren. ===Portugisesch Kolonie=== {{Kapitel Info feelt}} ===Eegestännege Staat=== {{Kapitel Info feelt}} ==Politik== {{Kapitel Info feelt}} ==Ekonomie== {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Cape Verde|Cap Vert}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} == Quellen == * Daniel A Preira: ''A importância Històrica da Cidade Velha'', Instituto da Biblioteca Nacional et do livro 2004. * Maitland A. Edey: ''Anfänge des Seehandels'', TimeLife 1974. * John Iliffe: ''Geschichte Afrikas'',CH Beck 2003. [[Kategorie:Cap Vert| ]] [[Kategorie:Westafrika]] bitfnzajja64t7mwvxcpld1uqvvxx44 2689690 2689556 2026-08-07T08:48:13Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689690 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Cabo Verde<br>Republik Cap Vert | Fändel = Flag of Cape Verde (10-17).svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Cap Vert | Wopen = Coat of arms of Cape Verde.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Cap Vert | National Devise = "Paz, Trabalho, Pátria"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Fridden, Aarbecht, Heemecht)}} | Kaart = Location Cape Verde AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Praia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Ulisses Correia e Silva]] | Total Fläch= 4.033 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 512.096 | Bevëlkerung Plaz = 167 | Bevëlkerungsdicht = 123,7 | Onofhängegkeet = [[5. Juli]] [[1975]] (vu [[Portugal]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Cântico da Liberdade'' | Wärung = [[Kapverdianeschen Escudo]] | Zäitzon = -1h | Internet TLD = [[.cv]] | Telefonsprefix = +238 | Notizen = | Extra Bild = Cv-map.png | Extra Bild2 = }} De '''Cap Vert''' (op [[Portugisesch]]: ''República de Cabo Verde'') ass en [[Archipel]] an Inselstaat op der Westküst vun [[Afrika]], 570 Kilometer westlech vum [[Senegal]] an zirka 1300 Kilometer südlech vun de [[Kanaresch Inselen|Kanareschen Inselen]]. Déi 10 Inselen hunn zesumme 4.036 Quadratkilometer an et gëtt tëscht zwou Gruppen ënnerscheet: * d'Inselen iwwer dem Wand ''(ilhas barlavento)'' [[Santo Antão (Cap Vert)|Santo Antāo]], [[São Vicente (Cap Vert)|Sāo Vicente]], São Nicolau, [[Sal (Cap Vert)|Sal]], [[Boa Vista]] an déi onbewunnt Santa Luzia; * d'Inselen ënner dem Wand ''(ilhas sotavento)'' Maio, [[Santiago (Cap Vert)|Santiago]], [[Fogo]] a Brava. Vun den zéng Insele sinn der néng bewunnt. Haaptstad ass [[Praia]] op der Insel Santiago mat zirka 114.000 Awunner. Op d'Insele kënnt een iwwer d'Waasser vu portugiseschen a senegaleeseschen Häfen aus, oder mam Fliger iwwer ee vun de véier internationale Fluchhäfen, zu Praia, São Vicente (Mindelo), Boa Vista oder Sal. == Den Numm == Den Numm ''Cap Vert'' ass streng geholl dee vun engem [[Kap (Geographie)|Kap]] op der Westküst vu [[Senegal]], dem [[Cap Vert (Kap)|Cap Vert]] (haut en Deel vun der Haaptstad [[Dakar]]). D'Inselen, déi do virdru leien, goufen deemno d'''Insele vum Cap Vert'' genannt. Well den Zousaz "Insele vum" aus Kommoditéitsgrënn gär ewechgelooss gëtt, huet sech den Numm ''Cap Vert'' op d'Insele selwer iwwerdroen. ==Geschicht== === Entdeckung === [[1460]] goufen d'Insele fir d'éischt Kéier op offiziellen Optrag hi gesicht an ugefuer. Bekannt ware se awer scho laang virum 15. Jh., well den [[Herodot]] an de [[Plinius]] den Eelere se schonn an hire Schrëften ernimmt haten. Mat grousser Warscheinlechkeet si se vum Karthager [[Hanno]] ëm 400 virun eiser Zäitrechnung erëm entdeckt ginn, wéi hien eng Séiexpeditioun ënnerholl huet fir d'Konsolidéierung vum phoenizeschen a karthageschen Afrikahandel baussenzeg vun de [[Strooss vu Gibraltar|Saile vum Herakles]] ze kontrolléieren. A sengem gutt erhalenen a minutiéis geféierte [[Logbuch|Schëffsjournal]] si [[Maark|Landmaarken]] a Lokalitéiten ze fannen, déi drop hiweisen, datt hie kuerz nodeem e laanscht eng Inselgrupp war, e grousse Floss entdeckt huet, deen d'Fuerscher méi spéit als de [[Senegal (Floss)|Senegal]] identifizéiert hunn. [[1445]] ass de portugiseschen Entdecker [[Antònio Fernandes]] an den Archipel gefuer. Wien elo 1456 oder 1460 déi kapverdesch Insel Santiago fir d'éischt "entdeckt" an e Fouss drop gesat huet, ass nach ëmmer ëmstridden, well déi entscheedent Dokumenter, déi et beweise kéinten, feelen. A Fro kommen de Genueser [[Antonio di Noli]] (1415/19-1491/97) oder de Venezianer Alvise Cadamosto 1432-1488/1510, déi béid zu där Zäit an der selwechter Géigend um Atlantik gekräizt sinn. Et ass awer erwisen, datt déi zwéin an den zéng Joer no der Entdeckung vun der Insel Santiago nach de Rescht vum Archipel erschloss hunn. Den di Noli sengersäits gouf vum portugisesche Prënz [[Henri de Séifuerer]] [[1461]] als éischte Gouverneur vum Archipel ernannt a mat der Besiidlung vu Santiago beopdraagt. D'Portugisen an d'Castellaner haten deemools grad grouss Expansiounsprojeten, an hunn an der geostrategescher Lag vum Archipel eng Base gesinn, fir den transatlateschen Handel besser ënner Kontroll ze kréien. Scho 1461 hu si de groussen an deiere Projet ugefaangen, nämlech e grousst Konzentratiounslager a gläichzäiteg internationale Verdeelerzentrum fir Planzen, Déieren a Mënschen opzebauen, wéi et an den tropesche Géigende bis dohin nach kee gouf. De Prënz Henri gesouch an der Lag vum Archipel en Dréipunkt tëscht den dräi Kontinenter Europa, Afrika a [[Südamerika]], eng Tëschestatioun fir den Iwwerséihandel. Nach am selwechte Joer sinn déi éischt [[sklaverei|Sklaven]] aus Afrika agefouert ginn, wou si an der Noperschaft vun der haiteger Haaptstad Praia mat der Urbaniséirung vun der Südspëtzt vun der Insel ugefaangen hunn, an och dat éischt [[Konzentratiounslager]] an donieft déi éischt Stad Ribeira Grande (grousse Floss) gebaut hunn, déi iwwer Joerzéngten ee vun de weltwäit gréisste Sklaven- a Wueremäert war. Haut heescht se net méi Ribeira Grande, mä [[Cidade Velha]], ''al Stad'', wou nach e puer Gebailechkeeten an Ariichtungen, wéi eng ganz Strooss mat Haiser, d'Iwerreschter vum Konzentratiounslager, eng [[Sail]] aus wäissem Marber un déi d'Sklaven ugebonne goufen, an dem Philippe II. seng Buerg, un d'Zäit vum Sklavenhandel erënneren. ===Portugisesch Kolonie=== {{Kapitel Info feelt}} ===Eegestännege Staat=== {{Kapitel Info feelt}} ==Politik== {{Kapitel Info feelt}} ==Ekonomie== {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Cape Verde|Cap Vert}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} == Quellen == * Daniel A Preira: ''A importância Històrica da Cidade Velha'', Instituto da Biblioteca Nacional et do livro 2004. * Maitland A. Edey: ''Anfänge des Seehandels'', TimeLife 1974. * John Iliffe: ''Geschichte Afrikas'',CH Beck 2003. [[Kategorie:Cap Vert| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 3rmlyp0i0xmpnfdgja154r8rwo3mb5d 2689852 2689690 2026-08-07T08:53:15Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689852 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Cabo Verde<br>Republik Cap Vert | Fändel = Flag of Cape Verde (10-17).svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Cap Vert | Wopen = Coat of arms of Cape Verde.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Cap Vert | National Devise = "Paz, Trabalho, Pátria"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Fridden, Aarbecht, Heemecht)}} | Kaart = Location Cape Verde AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Praia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 4.033 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 512.096 | Bevëlkerung Plaz = 167 | Bevëlkerungsdicht = 123,7 | Onofhängegkeet = [[5. Juli]] [[1975]] (vu [[Portugal]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Cântico da Liberdade'' | Wärung = [[Kapverdianeschen Escudo]] | Zäitzon = -1h | Internet TLD = [[.cv]] | Telefonsprefix = +238 | Notizen = | Extra Bild = Cv-map.png | Extra Bild2 = }} De '''Cap Vert''' (op [[Portugisesch]]: ''República de Cabo Verde'') ass en [[Archipel]] an Inselstaat op der Westküst vun [[Afrika]], 570 Kilometer westlech vum [[Senegal]] an zirka 1300 Kilometer südlech vun de [[Kanaresch Inselen|Kanareschen Inselen]]. Déi 10 Inselen hunn zesumme 4.036 Quadratkilometer an et gëtt tëscht zwou Gruppen ënnerscheet: * d'Inselen iwwer dem Wand ''(ilhas barlavento)'' [[Santo Antão (Cap Vert)|Santo Antāo]], [[São Vicente (Cap Vert)|Sāo Vicente]], São Nicolau, [[Sal (Cap Vert)|Sal]], [[Boa Vista]] an déi onbewunnt Santa Luzia; * d'Inselen ënner dem Wand ''(ilhas sotavento)'' Maio, [[Santiago (Cap Vert)|Santiago]], [[Fogo]] a Brava. Vun den zéng Insele sinn der néng bewunnt. Haaptstad ass [[Praia]] op der Insel Santiago mat zirka 114.000 Awunner. Op d'Insele kënnt een iwwer d'Waasser vu portugiseschen a senegaleeseschen Häfen aus, oder mam Fliger iwwer ee vun de véier internationale Fluchhäfen, zu Praia, São Vicente (Mindelo), Boa Vista oder Sal. == Den Numm == Den Numm ''Cap Vert'' ass streng geholl dee vun engem [[Kap (Geographie)|Kap]] op der Westküst vu [[Senegal]], dem [[Cap Vert (Kap)|Cap Vert]] (haut en Deel vun der Haaptstad [[Dakar]]). D'Inselen, déi do virdru leien, goufen deemno d'''Insele vum Cap Vert'' genannt. Well den Zousaz "Insele vum" aus Kommoditéitsgrënn gär ewechgelooss gëtt, huet sech den Numm ''Cap Vert'' op d'Insele selwer iwwerdroen. ==Geschicht== === Entdeckung === [[1460]] goufen d'Insele fir d'éischt Kéier op offiziellen Optrag hi gesicht an ugefuer. Bekannt ware se awer scho laang virum 15. Jh., well den [[Herodot]] an de [[Plinius]] den Eelere se schonn an hire Schrëften ernimmt haten. Mat grousser Warscheinlechkeet si se vum Karthager [[Hanno]] ëm 400 virun eiser Zäitrechnung erëm entdeckt ginn, wéi hien eng Séiexpeditioun ënnerholl huet fir d'Konsolidéierung vum phoenizeschen a karthageschen Afrikahandel baussenzeg vun de [[Strooss vu Gibraltar|Saile vum Herakles]] ze kontrolléieren. A sengem gutt erhalenen a minutiéis geféierte [[Logbuch|Schëffsjournal]] si [[Maark|Landmaarken]] a Lokalitéiten ze fannen, déi drop hiweisen, datt hie kuerz nodeem e laanscht eng Inselgrupp war, e grousse Floss entdeckt huet, deen d'Fuerscher méi spéit als de [[Senegal (Floss)|Senegal]] identifizéiert hunn. [[1445]] ass de portugiseschen Entdecker [[Antònio Fernandes]] an den Archipel gefuer. Wien elo 1456 oder 1460 déi kapverdesch Insel Santiago fir d'éischt "entdeckt" an e Fouss drop gesat huet, ass nach ëmmer ëmstridden, well déi entscheedent Dokumenter, déi et beweise kéinten, feelen. A Fro kommen de Genueser [[Antonio di Noli]] (1415/19-1491/97) oder de Venezianer Alvise Cadamosto 1432-1488/1510, déi béid zu där Zäit an der selwechter Géigend um Atlantik gekräizt sinn. Et ass awer erwisen, datt déi zwéin an den zéng Joer no der Entdeckung vun der Insel Santiago nach de Rescht vum Archipel erschloss hunn. Den di Noli sengersäits gouf vum portugisesche Prënz [[Henri de Séifuerer]] [[1461]] als éischte Gouverneur vum Archipel ernannt a mat der Besiidlung vu Santiago beopdraagt. D'Portugisen an d'Castellaner haten deemools grad grouss Expansiounsprojeten, an hunn an der geostrategescher Lag vum Archipel eng Base gesinn, fir den transatlateschen Handel besser ënner Kontroll ze kréien. Scho 1461 hu si de groussen an deiere Projet ugefaangen, nämlech e grousst Konzentratiounslager a gläichzäiteg internationale Verdeelerzentrum fir Planzen, Déieren a Mënschen opzebauen, wéi et an den tropesche Géigende bis dohin nach kee gouf. De Prënz Henri gesouch an der Lag vum Archipel en Dréipunkt tëscht den dräi Kontinenter Europa, Afrika a [[Südamerika]], eng Tëschestatioun fir den Iwwerséihandel. Nach am selwechte Joer sinn déi éischt [[sklaverei|Sklaven]] aus Afrika agefouert ginn, wou si an der Noperschaft vun der haiteger Haaptstad Praia mat der Urbaniséirung vun der Südspëtzt vun der Insel ugefaangen hunn, an och dat éischt [[Konzentratiounslager]] an donieft déi éischt Stad Ribeira Grande (grousse Floss) gebaut hunn, déi iwwer Joerzéngten ee vun de weltwäit gréisste Sklaven- a Wueremäert war. Haut heescht se net méi Ribeira Grande, mä [[Cidade Velha]], ''al Stad'', wou nach e puer Gebailechkeeten an Ariichtungen, wéi eng ganz Strooss mat Haiser, d'Iwerreschter vum Konzentratiounslager, eng [[Sail]] aus wäissem Marber un déi d'Sklaven ugebonne goufen, an dem Philippe II. seng Buerg, un d'Zäit vum Sklavenhandel erënneren. ===Portugisesch Kolonie=== {{Kapitel Info feelt}} ===Eegestännege Staat=== {{Kapitel Info feelt}} ==Politik== {{Kapitel Info feelt}} ==Ekonomie== {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Cape Verde|Cap Vert}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} == Quellen == * Daniel A Preira: ''A importância Històrica da Cidade Velha'', Instituto da Biblioteca Nacional et do livro 2004. * Maitland A. Edey: ''Anfänge des Seehandels'', TimeLife 1974. * John Iliffe: ''Geschichte Afrikas'',CH Beck 2003. [[Kategorie:Cap Vert| ]] [[Kategorie:Westafrika]] q2zn3eastu72y1xoqgc49maq5wi4p24 0 45826 2689520 2631199 2026-08-07T08:40:41Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689520 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Tuvalu | Fändel = Flag of Tuvalu.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Tuvalu | Wopen = Coat of arms of Tuvalu.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Tuvalu | National Devise = | Kaart = Tuvalu in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tuvaluesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = Atoll vu [[Funafuti]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Feleti Teo]] | Total Fläch = 26 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11.900 {{small|2021}} | Bevëlkerung Plaz = 194 | Bevëlkerungsdicht = 475,88 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1978]] {{small|(vu [[Groussbritannien]])}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Tuvalu mo te Atua'' | Wärung = Tuvalueschen Dollar<br>Australeschen Dollar | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.tv]] | Telefonsprefix = +688 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Tuvalu''' ass e [[Polynesien|polyneeseschen]] [[Inselstaat]] am [[Pazifik]]. E läit ongeféier an der Mëtt tëscht [[Hawaii]] an [[Australien]] a besteet aus dräi [[Riff]]er a sechs richtegen [[Atoll]]er. D'Land hat 2021 geschat 9.492 Awunner<ref>{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries/tuvalu|Titel=Tuvalu Population 2025|Gekuckt=2025-07-12|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref>, op enger Landfläch vu 26 Quadratkilometer. == Geschicht == Déi éischt Awunner op Tuvalu ware Polyneesier. Et gëtt ugeholl, datt se vu [[Samoa]] an [[Tonga]] op den tuvalueschen Atoll koumen an Tuvalu eng Tëschenetapp fir eng weider Migratioun a [[Melanesien]] an a [[Mikronesien|Mikronesie]] war. 1568 ass de spuenesche Séifuerer [[Álvaro de Mendaña]] als éischten Europäer duerch d'Archipel geseegelt, wéi hien op senger Sich no [[Australien]] d'Insel [[Nui]] gesinn huet. 1819 ass d'Insel [[Funafuti]], déi haut d'[[Haaptstad]] vun Tuvalu ass, ''Ellice Island'' genannt ginn. Méi spéit ass deen Numm fir all néng Insele benotzt ginn. Am spéiden [[19. Joerhonnert]] sinn d'<nowiki/>''Ellice Islands'' an d'Aflossgebitt vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannie]] gefall, nodeems d'Britten an déi Däitsch e Vertrag iwwer d'Demarkatioun vun hiren Aflossgebidder am pazifeschen Ozean ënnerschriwwen haten. Tëscht dem 9. an dem 16. Oktober 1892 sinn all d'<nowiki/>''Ellice Islands'' vum Kapitän Gibson zu engem brittesche [[Protektorat]] erkläert ginn. Vun 1892 bis 1916 sinn d'''Ellice Islands'' als brittescht Protektorat vun engem "Resident Commissioner" verwalt ginn, als Deel vun de [[Brittesch westpazifesch Territoiren|brittesche westpazifeschen Territoiren]], a vun 1916 bis 1976 als Deel vun der Kolonie [[Gilbert and Ellice Islands]]. Am Dezember 1974 gouf e [[Referendum]] ofgehale fir ze determinéieren, ob d'[[Gilbert Islands]] an d''<nowiki/>'Ellice Islands'' allebéid hir eege Verwaltung sollte kréien. Als Konsequenz vun deem Referendum huet d'Kolonie vun de ''Gilbert and Ellice Islands'' den 1. Januar 1976 opgehale mat existéieren. Tuvalu ass am Kader vum [[Commonwealth]] den 1. Oktober 1978 voll onofhängeg ginn. De 5. September 2000 ass Tuvalu den 189. Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] ginn. == Geographie == Tuvalu läit ost-nordëstlech vun der Insel [[Santa Cruz (Salomonen)|Santa Cruz]], déi zu de [[Salomonen|Solomoninsele]] gehéiert, südëstlech vun [[Nauru]], südlech vu [[Kiribati]], westlech vun [[Tokelau]], nordwestlech vu [[Samoa]] a [[Wallis a Futuna]] an nërdlech vu [[Fidschi]]. Den Inselstaat ass dicht bewunnt, a besteet aus néng Koralleriffer (dovu sechs Atoller) ouni räichhaltege Buedem, déi wäit ausernee leien. Aacht vun den néng Insele si bewunnt. Tuvalu ass ee vun de klengste Staaten op der Welt, a säin héchste Punkt läit nëmme 4,6 Meter iwwer dem Mier. Doduerch ass d'Land staark vun de Konsequenze vum [[Klimawandel]] an dem Klamme vum Mieresspigel betraff{{Source?}}. == Ekonomie == Wéinst senger klenger Gréisst an der Isolatioun ass Tuvalu bal komplett vun Importer ofhängeg, besonnesch wat Liewensmëttel a Kraaftstoff betrëfft. D'Wirtschaft gëtt vum ëffentleche Secteur dominéiert. Et gëtt wéineg natierlech Ressourcen ausser [[Fësch]]. D'Akommes duerch den Export vu Fësch an de Verkaf vu Fëschereilizenzen ass eng bedeitend Geldquell fir d'Regierung. 2013 huet d'Akommes vun de Fëschereilizenzen iwwer 45&nbsp;% vum [[Bruttoinlandsprodukt]] representéiert. Déi offiziell Hëllef vun auslänneschen Entwécklungspartner ass och wichteg. Tuvalu huet e bedeitende Patrimoine am Ausland. Den ''Tuvalu Trust Fund'', en internationalen Treihandfong, ass 1987 ugeluecht ginn. Säi Wäert ass 2014 op 104 Milliounen US-Dollar geklommen. De finanziellen Impakt vum Klimawandel an d'Käschte vu klimaspezifeschen Adaptatiounsprojete gëllen als eng grouss zukünfteg Erausfuerderung fir d'Land. == Biller == <gallery perrow="6" widths="200"> Fichier:Tuvalu costume.jpg|Eng Zeechnung vun engem tuvaluanesche Mann an engem traditionelle Kostüm (1841) Fichier:H-C-Fassett-Ellice-Is-1900.jpg|Fra op Funafuti, fotograféiert am Joer 1900 Fichier:Government office building.jpg|Gebai vun der Regierung Fichier:Funafuti Plage w.jpg|Plage op Funafuti Fichier:Canoe carving on Nanumea.jpg|Männer bauen en [[Ausleeërkanu]] Fichier:Nui atoll.jpg|Satellittebild vum Nui-Atoll Fichier:|Strooss op engem enke Landstréch tëscht dem Mier (lénks) an der Lagun (riets) nërdlech vum Atoll vu Funafuti. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tuvalu| ]] 48zt5ws3ccv4cbeki7ue4lwt2wd7ryi 2689661 2689520 2026-08-07T08:45:21Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689661 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Tuvalu | Fändel = Flag of Tuvalu.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Tuvalu | Wopen = Coat of arms of Tuvalu.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Tuvalu | National Devise = | Kaart = Tuvalu in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tuvaluesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = Atoll vu [[Funafuti]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Feleti Teo]] | Total Fläch = 26 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11.900 {{small|2021}} | Bevëlkerung Plaz = 194 | Bevëlkerungsdicht = 475,88 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1978]] {{small|(vu [[Groussbritannien]])}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Tuvalu mo te Atua'' | Wärung = Tuvalueschen Dollar<br>Australeschen Dollar | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.tv]] | Telefonsprefix = +688 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Tuvalu''' ass e [[Polynesien|polyneeseschen]] [[Inselstaat]] am [[Pazifik]]. E läit ongeféier an der Mëtt tëscht [[Hawaii]] an [[Australien]] a besteet aus dräi [[Riff]]er a sechs richtegen [[Atoll]]er. D'Land hat 2021 geschat 9.492 Awunner<ref>{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries/tuvalu|Titel=Tuvalu Population 2025|Gekuckt=2025-07-12|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref>, op enger Landfläch vu 26 Quadratkilometer. == Geschicht == Déi éischt Awunner op Tuvalu ware Polyneesier. Et gëtt ugeholl, datt se vu [[Samoa]] an [[Tonga]] op den tuvalueschen Atoll koumen an Tuvalu eng Tëschenetapp fir eng weider Migratioun a [[Melanesien]] an a [[Mikronesien|Mikronesie]] war. 1568 ass de spuenesche Séifuerer [[Álvaro de Mendaña]] als éischten Europäer duerch d'Archipel geseegelt, wéi hien op senger Sich no [[Australien]] d'Insel [[Nui]] gesinn huet. 1819 ass d'Insel [[Funafuti]], déi haut d'[[Haaptstad]] vun Tuvalu ass, ''Ellice Island'' genannt ginn. Méi spéit ass deen Numm fir all néng Insele benotzt ginn. Am spéiden [[19. Joerhonnert]] sinn d'<nowiki/>''Ellice Islands'' an d'Aflossgebitt vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannie]] gefall, nodeems d'Britten an déi Däitsch e Vertrag iwwer d'Demarkatioun vun hiren Aflossgebidder am pazifeschen Ozean ënnerschriwwen haten. Tëscht dem 9. an dem 16. Oktober 1892 sinn all d'<nowiki/>''Ellice Islands'' vum Kapitän Gibson zu engem brittesche [[Protektorat]] erkläert ginn. Vun 1892 bis 1916 sinn d'''Ellice Islands'' als brittescht Protektorat vun engem "Resident Commissioner" verwalt ginn, als Deel vun de [[Brittesch westpazifesch Territoiren|brittesche westpazifeschen Territoiren]], a vun 1916 bis 1976 als Deel vun der Kolonie [[Gilbert and Ellice Islands]]. Am Dezember 1974 gouf e [[Referendum]] ofgehale fir ze determinéieren, ob d'[[Gilbert Islands]] an d''<nowiki/>'Ellice Islands'' allebéid hir eege Verwaltung sollte kréien. Als Konsequenz vun deem Referendum huet d'Kolonie vun de ''Gilbert and Ellice Islands'' den 1. Januar 1976 opgehale mat existéieren. Tuvalu ass am Kader vum [[Commonwealth]] den 1. Oktober 1978 voll onofhängeg ginn. De 5. September 2000 ass Tuvalu den 189. Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] ginn. == Geographie == Tuvalu läit ost-nordëstlech vun der Insel [[Santa Cruz (Salomonen)|Santa Cruz]], déi zu de [[Salomonen|Solomoninsele]] gehéiert, südëstlech vun [[Nauru]], südlech vu [[Kiribati]], westlech vun [[Tokelau]], nordwestlech vu [[Samoa]] a [[Wallis a Futuna]] an nërdlech vu [[Fidschi]]. Den Inselstaat ass dicht bewunnt, a besteet aus néng Koralleriffer (dovu sechs Atoller) ouni räichhaltege Buedem, déi wäit ausernee leien. Aacht vun den néng Insele si bewunnt. Tuvalu ass ee vun de klengste Staaten op der Welt, a säin héchste Punkt läit nëmme 4,6 Meter iwwer dem Mier. Doduerch ass d'Land staark vun de Konsequenze vum [[Klimawandel]] an dem Klamme vum Mieresspigel betraff{{Source?}}. == Ekonomie == Wéinst senger klenger Gréisst an der Isolatioun ass Tuvalu bal komplett vun Importer ofhängeg, besonnesch wat Liewensmëttel a Kraaftstoff betrëfft. D'Wirtschaft gëtt vum ëffentleche Secteur dominéiert. Et gëtt wéineg natierlech Ressourcen ausser [[Fësch]]. D'Akommes duerch den Export vu Fësch an de Verkaf vu Fëschereilizenzen ass eng bedeitend Geldquell fir d'Regierung. 2013 huet d'Akommes vun de Fëschereilizenzen iwwer 45&nbsp;% vum [[Bruttoinlandsprodukt]] representéiert. Déi offiziell Hëllef vun auslänneschen Entwécklungspartner ass och wichteg. Tuvalu huet e bedeitende Patrimoine am Ausland. Den ''Tuvalu Trust Fund'', en internationalen Treihandfong, ass 1987 ugeluecht ginn. Säi Wäert ass 2014 op 104 Milliounen US-Dollar geklommen. De finanziellen Impakt vum Klimawandel an d'Käschte vu klimaspezifeschen Adaptatiounsprojete gëllen als eng grouss zukünfteg Erausfuerderung fir d'Land. == Biller == <gallery perrow="6" widths="200"> Fichier:Tuvalu costume.jpg|Eng Zeechnung vun engem tuvaluanesche Mann an engem traditionelle Kostüm (1841) Fichier:H-C-Fassett-Ellice-Is-1900.jpg|Fra op Funafuti, fotograféiert am Joer 1900 Fichier:Government office building.jpg|Gebai vun der Regierung Fichier:Funafuti Plage w.jpg|Plage op Funafuti Fichier:Canoe carving on Nanumea.jpg|Männer bauen en [[Ausleeërkanu]] Fichier:Nui atoll.jpg|Satellittebild vum Nui-Atoll Fichier:|Strooss op engem enke Landstréch tëscht dem Mier (lénks) an der Lagun (riets) nërdlech vum Atoll vu Funafuti. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tuvalu| ]] pkuyri45wxpgtljgulnmctrgtaws0nd 2689827 2689661 2026-08-07T08:51:38Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689827 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Tuvalu | Fändel = Flag of Tuvalu.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Tuvalu | Wopen = Coat of arms of Tuvalu.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Tuvalu | National Devise = | Kaart = Tuvalu in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tuvaluesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = Atoll vu [[Funafuti]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Feleti Teo]] | Total Fläch = 26 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11.900 {{small|2021}} | Bevëlkerung Plaz = 194 | Bevëlkerungsdicht = 475,88 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1978]] {{small|(vu [[Groussbritannien]])}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Tuvalu mo te Atua'' | Wärung = Tuvalueschen Dollar<br>Australeschen Dollar | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.tv]] | Telefonsprefix = +688 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Tuvalu''' ass e [[Polynesien|polyneeseschen]] [[Inselstaat]] am [[Pazifik]]. E läit ongeféier an der Mëtt tëscht [[Hawaii]] an [[Australien]] a besteet aus dräi [[Riff]]er a sechs richtegen [[Atoll]]er. D'Land hat 2021 geschat 9.492 Awunner<ref>{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries/tuvalu|Titel=Tuvalu Population 2025|Gekuckt=2025-07-12|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref>, op enger Landfläch vu 26 Quadratkilometer. == Geschicht == Déi éischt Awunner op Tuvalu ware Polyneesier. Et gëtt ugeholl, datt se vu [[Samoa]] an [[Tonga]] op den tuvalueschen Atoll koumen an Tuvalu eng Tëschenetapp fir eng weider Migratioun a [[Melanesien]] an a [[Mikronesien|Mikronesie]] war. 1568 ass de spuenesche Séifuerer [[Álvaro de Mendaña]] als éischten Europäer duerch d'Archipel geseegelt, wéi hien op senger Sich no [[Australien]] d'Insel [[Nui]] gesinn huet. 1819 ass d'Insel [[Funafuti]], déi haut d'[[Haaptstad]] vun Tuvalu ass, ''Ellice Island'' genannt ginn. Méi spéit ass deen Numm fir all néng Insele benotzt ginn. Am spéiden [[19. Joerhonnert]] sinn d'<nowiki/>''Ellice Islands'' an d'Aflossgebitt vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannie]] gefall, nodeems d'Britten an déi Däitsch e Vertrag iwwer d'Demarkatioun vun hiren Aflossgebidder am pazifeschen Ozean ënnerschriwwen haten. Tëscht dem 9. an dem 16. Oktober 1892 sinn all d'<nowiki/>''Ellice Islands'' vum Kapitän Gibson zu engem brittesche [[Protektorat]] erkläert ginn. Vun 1892 bis 1916 sinn d'''Ellice Islands'' als brittescht Protektorat vun engem "Resident Commissioner" verwalt ginn, als Deel vun de [[Brittesch westpazifesch Territoiren|brittesche westpazifeschen Territoiren]], a vun 1916 bis 1976 als Deel vun der Kolonie [[Gilbert and Ellice Islands]]. Am Dezember 1974 gouf e [[Referendum]] ofgehale fir ze determinéieren, ob d'[[Gilbert Islands]] an d''<nowiki/>'Ellice Islands'' allebéid hir eege Verwaltung sollte kréien. Als Konsequenz vun deem Referendum huet d'Kolonie vun de ''Gilbert and Ellice Islands'' den 1. Januar 1976 opgehale mat existéieren. Tuvalu ass am Kader vum [[Commonwealth]] den 1. Oktober 1978 voll onofhängeg ginn. De 5. September 2000 ass Tuvalu den 189. Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] ginn. == Geographie == Tuvalu läit ost-nordëstlech vun der Insel [[Santa Cruz (Salomonen)|Santa Cruz]], déi zu de [[Salomonen|Solomoninsele]] gehéiert, südëstlech vun [[Nauru]], südlech vu [[Kiribati]], westlech vun [[Tokelau]], nordwestlech vu [[Samoa]] a [[Wallis a Futuna]] an nërdlech vu [[Fidschi]]. Den Inselstaat ass dicht bewunnt, a besteet aus néng Koralleriffer (dovu sechs Atoller) ouni räichhaltege Buedem, déi wäit ausernee leien. Aacht vun den néng Insele si bewunnt. Tuvalu ass ee vun de klengste Staaten op der Welt, a säin héchste Punkt läit nëmme 4,6 Meter iwwer dem Mier. Doduerch ass d'Land staark vun de Konsequenze vum [[Klimawandel]] an dem Klamme vum Mieresspigel betraff{{Source?}}. == Ekonomie == Wéinst senger klenger Gréisst an der Isolatioun ass Tuvalu bal komplett vun Importer ofhängeg, besonnesch wat Liewensmëttel a Kraaftstoff betrëfft. D'Wirtschaft gëtt vum ëffentleche Secteur dominéiert. Et gëtt wéineg natierlech Ressourcen ausser [[Fësch]]. D'Akommes duerch den Export vu Fësch an de Verkaf vu Fëschereilizenzen ass eng bedeitend Geldquell fir d'Regierung. 2013 huet d'Akommes vun de Fëschereilizenzen iwwer 45&nbsp;% vum [[Bruttoinlandsprodukt]] representéiert. Déi offiziell Hëllef vun auslänneschen Entwécklungspartner ass och wichteg. Tuvalu huet e bedeitende Patrimoine am Ausland. Den ''Tuvalu Trust Fund'', en internationalen Treihandfong, ass 1987 ugeluecht ginn. Säi Wäert ass 2014 op 104 Milliounen US-Dollar geklommen. De finanziellen Impakt vum Klimawandel an d'Käschte vu klimaspezifeschen Adaptatiounsprojete gëllen als eng grouss zukünfteg Erausfuerderung fir d'Land. == Biller == <gallery perrow="6" widths="200"> Fichier:Tuvalu costume.jpg|Eng Zeechnung vun engem tuvaluanesche Mann an engem traditionelle Kostüm (1841) Fichier:H-C-Fassett-Ellice-Is-1900.jpg|Fra op Funafuti, fotograféiert am Joer 1900 Fichier:Government office building.jpg|Gebai vun der Regierung Fichier:Funafuti Plage w.jpg|Plage op Funafuti Fichier:Canoe carving on Nanumea.jpg|Männer bauen en [[Ausleeërkanu]] Fichier:Nui atoll.jpg|Satellittebild vum Nui-Atoll Fichier:|Strooss op engem enke Landstréch tëscht dem Mier (lénks) an der Lagun (riets) nërdlech vum Atoll vu Funafuti. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tuvalu| ]] 1b4yo5zbvdstopghdfgcdag2nan7o8o 2689928 2689827 2026-08-07T08:55:20Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689928 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Tuvalu | Fändel = Flag of Tuvalu.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Tuvalu | Wopen = Coat of arms of Tuvalu.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Tuvalu | National Devise = | Kaart = Tuvalu in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tuvaluesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = Atoll vu [[Funafuti]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 26 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11.900 {{small|2021}} | Bevëlkerung Plaz = 194 | Bevëlkerungsdicht = 475,88 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1978]] {{small|(vu [[Groussbritannien]])}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Tuvalu mo te Atua'' | Wärung = Tuvalueschen Dollar<br>Australeschen Dollar | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.tv]] | Telefonsprefix = +688 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Tuvalu''' ass e [[Polynesien|polyneeseschen]] [[Inselstaat]] am [[Pazifik]]. E läit ongeféier an der Mëtt tëscht [[Hawaii]] an [[Australien]] a besteet aus dräi [[Riff]]er a sechs richtegen [[Atoll]]er. D'Land hat 2021 geschat 9.492 Awunner<ref>{{Citation|URL=https://worldpopulationreview.com/countries/tuvalu|Titel=Tuvalu Population 2025|Gekuckt=2025-07-12|Wierk=worldpopulationreview.com|Sprooch=en}}</ref>, op enger Landfläch vu 26 Quadratkilometer. == Geschicht == Déi éischt Awunner op Tuvalu ware Polyneesier. Et gëtt ugeholl, datt se vu [[Samoa]] an [[Tonga]] op den tuvalueschen Atoll koumen an Tuvalu eng Tëschenetapp fir eng weider Migratioun a [[Melanesien]] an a [[Mikronesien|Mikronesie]] war. 1568 ass de spuenesche Séifuerer [[Álvaro de Mendaña]] als éischten Europäer duerch d'Archipel geseegelt, wéi hien op senger Sich no [[Australien]] d'Insel [[Nui]] gesinn huet. 1819 ass d'Insel [[Funafuti]], déi haut d'[[Haaptstad]] vun Tuvalu ass, ''Ellice Island'' genannt ginn. Méi spéit ass deen Numm fir all néng Insele benotzt ginn. Am spéiden [[19. Joerhonnert]] sinn d'<nowiki/>''Ellice Islands'' an d'Aflossgebitt vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannie]] gefall, nodeems d'Britten an déi Däitsch e Vertrag iwwer d'Demarkatioun vun hiren Aflossgebidder am pazifeschen Ozean ënnerschriwwen haten. Tëscht dem 9. an dem 16. Oktober 1892 sinn all d'<nowiki/>''Ellice Islands'' vum Kapitän Gibson zu engem brittesche [[Protektorat]] erkläert ginn. Vun 1892 bis 1916 sinn d'''Ellice Islands'' als brittescht Protektorat vun engem "Resident Commissioner" verwalt ginn, als Deel vun de [[Brittesch westpazifesch Territoiren|brittesche westpazifeschen Territoiren]], a vun 1916 bis 1976 als Deel vun der Kolonie [[Gilbert and Ellice Islands]]. Am Dezember 1974 gouf e [[Referendum]] ofgehale fir ze determinéieren, ob d'[[Gilbert Islands]] an d''<nowiki/>'Ellice Islands'' allebéid hir eege Verwaltung sollte kréien. Als Konsequenz vun deem Referendum huet d'Kolonie vun de ''Gilbert and Ellice Islands'' den 1. Januar 1976 opgehale mat existéieren. Tuvalu ass am Kader vum [[Commonwealth]] den 1. Oktober 1978 voll onofhängeg ginn. De 5. September 2000 ass Tuvalu den 189. Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natioune]] ginn. == Geographie == Tuvalu läit ost-nordëstlech vun der Insel [[Santa Cruz (Salomonen)|Santa Cruz]], déi zu de [[Salomonen|Solomoninsele]] gehéiert, südëstlech vun [[Nauru]], südlech vu [[Kiribati]], westlech vun [[Tokelau]], nordwestlech vu [[Samoa]] a [[Wallis a Futuna]] an nërdlech vu [[Fidschi]]. Den Inselstaat ass dicht bewunnt, a besteet aus néng Koralleriffer (dovu sechs Atoller) ouni räichhaltege Buedem, déi wäit ausernee leien. Aacht vun den néng Insele si bewunnt. Tuvalu ass ee vun de klengste Staaten op der Welt, a säin héchste Punkt läit nëmme 4,6 Meter iwwer dem Mier. Doduerch ass d'Land staark vun de Konsequenze vum [[Klimawandel]] an dem Klamme vum Mieresspigel betraff{{Source?}}. == Ekonomie == Wéinst senger klenger Gréisst an der Isolatioun ass Tuvalu bal komplett vun Importer ofhängeg, besonnesch wat Liewensmëttel a Kraaftstoff betrëfft. D'Wirtschaft gëtt vum ëffentleche Secteur dominéiert. Et gëtt wéineg natierlech Ressourcen ausser [[Fësch]]. D'Akommes duerch den Export vu Fësch an de Verkaf vu Fëschereilizenzen ass eng bedeitend Geldquell fir d'Regierung. 2013 huet d'Akommes vun de Fëschereilizenzen iwwer 45&nbsp;% vum [[Bruttoinlandsprodukt]] representéiert. Déi offiziell Hëllef vun auslänneschen Entwécklungspartner ass och wichteg. Tuvalu huet e bedeitende Patrimoine am Ausland. Den ''Tuvalu Trust Fund'', en internationalen Treihandfong, ass 1987 ugeluecht ginn. Säi Wäert ass 2014 op 104 Milliounen US-Dollar geklommen. De finanziellen Impakt vum Klimawandel an d'Käschte vu klimaspezifeschen Adaptatiounsprojete gëllen als eng grouss zukünfteg Erausfuerderung fir d'Land. == Biller == <gallery perrow="6" widths="200"> Fichier:Tuvalu costume.jpg|Eng Zeechnung vun engem tuvaluanesche Mann an engem traditionelle Kostüm (1841) Fichier:H-C-Fassett-Ellice-Is-1900.jpg|Fra op Funafuti, fotograféiert am Joer 1900 Fichier:Government office building.jpg|Gebai vun der Regierung Fichier:Funafuti Plage w.jpg|Plage op Funafuti Fichier:Canoe carving on Nanumea.jpg|Männer bauen en [[Ausleeërkanu]] Fichier:Nui atoll.jpg|Satellittebild vum Nui-Atoll Fichier:|Strooss op engem enke Landstréch tëscht dem Mier (lénks) an der Lagun (riets) nërdlech vum Atoll vu Funafuti. </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tuvalu| ]] 8s1fi9fyv1h0hhpkidznlj73hur0lc3 0 45847 2689422 2689160 2026-08-07T08:38:17Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689422 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Ribaberikin Kiribati | Fändel = Flag of Kiribati.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Kiribati | Wopen = Coat of arms of Kiribati.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Kiribati | National Devise = | Kaart = Kiribati in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kiribatesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[South Tarawa]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q710|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q710|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 811 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q710|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q710|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 147 | Onofhängegkeet = [[12. Juli]] [[1979]] vum [[Vereengt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[12. Juli]] | Nationalhymn = [[Teirake kaaini Kiribati]] | Wärung = [[Kiribati-Dollar]] (KID)<br>[[Australeschen Dollar]] (AUD) | Zäitzon = +12 a +14 | Internet TLD = [[.ki]] | Telefonsprefix = +686 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kiribati''', op [[Gilbertesesch]]: ''Ribaberikin Kiribati'' an op [[Englesch]]: ''Republic of Kiribati'', ass en Inselstaat an [[Ozeanien]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Gilbertesesch an Englesch. == Inselgruppen == Den Inselstaat besteet aus [[Zweeandrësseg|32]] [[Atoll]]en an dräi Inselgruppen an der Insel Banaba. {| class="wikitable" ! Kaart|| Numm || Struktur || Fläch<br>(km²) || Awunner<br>(2020) |- | [[Fichier:LocationBanaba.PNG|100px|Kaart]] | [[Banaba]] | {{0}}1 Insel || style="text-align:center" | {{0|00}}6,29 || style="text-align:center" | {{0|000.}}{{wikidata|eid=Q271901|property|P1082}} |- | [[Fichier:LocationGilbert.png|100px|Kaart]] | [[Gilbertinseln]] | 16 Atoller || style="text-align:center" | 279,22 || style="text-align:center" | 107.812 |- | [[Fichier:LocationPhoenix.png|100px|Kaart]] | [[Phoenixinseln]] | {{0}}8 Atoller || style="text-align:center" | {{0}}28,66 || style="text-align:center" | {{0|000.0}} {{wikidata|eid=Q271674|property|P1082}} |- | [[Fichier:LocationLineIslands.PNG|100px|Kaart]] | [[Line Islands]] | {{0}}8 Atoller || style="text-align:center" | 496,56 || style="text-align:center" | {{0}}{{wikidata|eid=Q31866835|property|P1082}} |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Kiribati| ]] 5b6jzy3atmvb0n9b2vuukt4naw1458f 2689745 2689422 2026-08-07T08:49:32Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689745 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Ribaberikin Kiribati | Fändel = Flag of Kiribati.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Kiribati | Wopen = Coat of arms of Kiribati.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Kiribati | National Devise = | Kaart = Kiribati in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kiribatesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[South Tarawa]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q710|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q710|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 811 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q710|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q710|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 147 | Onofhängegkeet = [[12. Juli]] [[1979]] vum [[Vereengt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[12. Juli]] | Nationalhymn = [[Teirake kaaini Kiribati]] | Wärung = [[Kiribati-Dollar]] (KID)<br>[[Australeschen Dollar]] (AUD) | Zäitzon = +12 a +14 | Internet TLD = [[.ki]] | Telefonsprefix = +686 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kiribati''', op [[Gilbertesesch]]: ''Ribaberikin Kiribati'' an op [[Englesch]]: ''Republic of Kiribati'', ass en Inselstaat an [[Ozeanien]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Gilbertesesch an Englesch. == Inselgruppen == Den Inselstaat besteet aus [[Zweeandrësseg|32]] [[Atoll]]en an dräi Inselgruppen an der Insel Banaba. {| class="wikitable" ! Kaart|| Numm || Struktur || Fläch<br>(km²) || Awunner<br>(2020) |- | [[Fichier:LocationBanaba.PNG|100px|Kaart]] | [[Banaba]] | {{0}}1 Insel || style="text-align:center" | {{0|00}}6,29 || style="text-align:center" | {{0|000.}}{{wikidata|eid=Q271901|property|P1082}} |- | [[Fichier:LocationGilbert.png|100px|Kaart]] | [[Gilbertinseln]] | 16 Atoller || style="text-align:center" | 279,22 || style="text-align:center" | 107.812 |- | [[Fichier:LocationPhoenix.png|100px|Kaart]] | [[Phoenixinseln]] | {{0}}8 Atoller || style="text-align:center" | {{0}}28,66 || style="text-align:center" | {{0|000.0}} {{wikidata|eid=Q271674|property|P1082}} |- | [[Fichier:LocationLineIslands.PNG|100px|Kaart]] | [[Line Islands]] | {{0}}8 Atoller || style="text-align:center" | 496,56 || style="text-align:center" | {{0}}{{wikidata|eid=Q31866835|property|P1082}} |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Kiribati| ]] 8mwg760n66n1yzf5g47czfw3pl51nqy 0 45855 2689446 2634042 2026-08-07T08:38:52Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689446 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Moris (Kreolesch)<br>République de Maurice (Franséisch)<br>Republic of Mauritius (Englesch)<br><small>Republik Mauritius</small> | Fändel = flag of Mauritius.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Mauritius | Wopen = Coat_of_arms_of_Mauritius.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Mauritius | National Devise = "Stella Clavisque Maris Indici"<br>(Stär a Schlëssel vum Indeschen Ozean) | Kaart = Location Mauritius AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = ''[[De jure / de facto|de jure]]'': keng<br>''de facto'': [[Englesch]] a [[Franséisch]] am Parlament | Haaptstad = [[Port Louis (Mauritius)|Port Louis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Prithvirajsing Roopun]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Pravind Jugnauth]] | Total Fläch= 2.040 | Fläch Plaz = 179 | Waasserfläch = 0,07 | Bevëlkerung = 1.261.208 | Bevëlkerung Plaz = 156 | Bevëlkerungsdicht = 618 | Onofhängegkeet = [[12. Mäerz]] [[1986]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Motherland'' | Wärung = [[Mauritus-Rupie|Rupie]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.mu]] | Telefonsprefix = +230 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Mauritius''' ass en [[Inselstaat]] am Südweste vum [[Indeschen Ozean]]. Mauritius läit ronn 900&nbsp;km ëstlech vu [[Madagaskar]]. Am Norde leien d'[[Seychellen]] an am Westen dat [[Frankräich|franséischt]] Iwwerséidepartement [[Departement La Réunion|La Réunion]]. D'Republik Mauritius besteet aus zwou groussen an e puer méi klengen Inselen. Op Mauritius selwer, der gréisster Insel vum Land, läit d'Haaptstad [[Port Louis (Mauritius)|Port Louis]]. Ëm eng grouss Partie vun der Haaptinsel zitt sech ee [[Riff]], aus deem e puer kleng Inselen erausluussen, wéi [[Amber Island]], [[Gunners Coin]] a [[Round Island]]. Déi zweetgréisst Insel ass [[Rodrigues (Insel)|Rodrigues]] mat ronn 40.000 Awunner. Mauritius, Rodrigues, a La Réunion gehéieren zu de [[Maskarenen]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Mauritius| ]] ng05xo9q3bnalt9mak8f8zejis5gq9n 2689609 2689446 2026-08-07T08:44:02Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689609 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Moris (Kreolesch)<br>République de Maurice (Franséisch)<br>Republic of Mauritius (Englesch)<br><small>Republik Mauritius</small> | Fändel = flag of Mauritius.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Mauritius | Wopen = Coat_of_arms_of_Mauritius.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Mauritius | National Devise = "Stella Clavisque Maris Indici"<br>(Stär a Schlëssel vum Indeschen Ozean) | Kaart = Location Mauritius AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = ''[[De jure / de facto|de jure]]'': keng<br>''de facto'': [[Englesch]] a [[Franséisch]] am Parlament | Haaptstad = [[Port Louis (Mauritius)|Port Louis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Pravind Jugnauth]] | Total Fläch= 2.040 | Fläch Plaz = 179 | Waasserfläch = 0,07 | Bevëlkerung = 1.261.208 | Bevëlkerung Plaz = 156 | Bevëlkerungsdicht = 618 | Onofhängegkeet = [[12. Mäerz]] [[1986]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Motherland'' | Wärung = [[Mauritus-Rupie|Rupie]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.mu]] | Telefonsprefix = +230 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Mauritius''' ass en [[Inselstaat]] am Südweste vum [[Indeschen Ozean]]. Mauritius läit ronn 900&nbsp;km ëstlech vu [[Madagaskar]]. Am Norde leien d'[[Seychellen]] an am Westen dat [[Frankräich|franséischt]] Iwwerséidepartement [[Departement La Réunion|La Réunion]]. D'Republik Mauritius besteet aus zwou groussen an e puer méi klengen Inselen. Op Mauritius selwer, der gréisster Insel vum Land, läit d'Haaptstad [[Port Louis (Mauritius)|Port Louis]]. Ëm eng grouss Partie vun der Haaptinsel zitt sech ee [[Riff]], aus deem e puer kleng Inselen erausluussen, wéi [[Amber Island]], [[Gunners Coin]] a [[Round Island]]. Déi zweetgréisst Insel ass [[Rodrigues (Insel)|Rodrigues]] mat ronn 40.000 Awunner. Mauritius, Rodrigues, a La Réunion gehéieren zu de [[Maskarenen]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Mauritius| ]] mycwov03ebeyu01ddizdifgec9c17jc 2689770 2689609 2026-08-07T08:50:08Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689770 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Moris (Kreolesch)<br>République de Maurice (Franséisch)<br>Republic of Mauritius (Englesch)<br><small>Republik Mauritius</small> | Fändel = flag of Mauritius.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Mauritius | Wopen = Coat_of_arms_of_Mauritius.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Mauritius | National Devise = "Stella Clavisque Maris Indici"<br>(Stär a Schlëssel vum Indeschen Ozean) | Kaart = Location Mauritius AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = ''[[De jure / de facto|de jure]]'': keng<br>''de facto'': [[Englesch]] a [[Franséisch]] am Parlament | Haaptstad = [[Port Louis (Mauritius)|Port Louis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Pravind Jugnauth]] | Total Fläch= 2.040 | Fläch Plaz = 179 | Waasserfläch = 0,07 | Bevëlkerung = 1.261.208 | Bevëlkerung Plaz = 156 | Bevëlkerungsdicht = 618 | Onofhängegkeet = [[12. Mäerz]] [[1986]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Motherland'' | Wärung = [[Mauritus-Rupie|Rupie]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.mu]] | Telefonsprefix = +230 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Mauritius''' ass en [[Inselstaat]] am Südweste vum [[Indeschen Ozean]]. Mauritius läit ronn 900&nbsp;km ëstlech vu [[Madagaskar]]. Am Norde leien d'[[Seychellen]] an am Westen dat [[Frankräich|franséischt]] Iwwerséidepartement [[Departement La Réunion|La Réunion]]. D'Republik Mauritius besteet aus zwou groussen an e puer méi klengen Inselen. Op Mauritius selwer, der gréisster Insel vum Land, läit d'Haaptstad [[Port Louis (Mauritius)|Port Louis]]. Ëm eng grouss Partie vun der Haaptinsel zitt sech ee [[Riff]], aus deem e puer kleng Inselen erausluussen, wéi [[Amber Island]], [[Gunners Coin]] a [[Round Island]]. Déi zweetgréisst Insel ass [[Rodrigues (Insel)|Rodrigues]] mat ronn 40.000 Awunner. Mauritius, Rodrigues, a La Réunion gehéieren zu de [[Maskarenen]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Mauritius| ]] 912q0qvndl27sfdywk3mr873oxgjuk2 2689893 2689770 2026-08-07T08:54:24Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689893 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Moris (Kreolesch)<br>République de Maurice (Franséisch)<br>Republic of Mauritius (Englesch)<br><small>Republik Mauritius</small> | Fändel = flag of Mauritius.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Mauritius | Wopen = Coat_of_arms_of_Mauritius.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Mauritius | National Devise = "Stella Clavisque Maris Indici"<br>(Stär a Schlëssel vum Indeschen Ozean) | Kaart = Location Mauritius AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = ''[[De jure / de facto|de jure]]'': keng<br>''de facto'': [[Englesch]] a [[Franséisch]] am Parlament | Haaptstad = [[Port Louis (Mauritius)|Port Louis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 2.040 | Fläch Plaz = 179 | Waasserfläch = 0,07 | Bevëlkerung = 1.261.208 | Bevëlkerung Plaz = 156 | Bevëlkerungsdicht = 618 | Onofhängegkeet = [[12. Mäerz]] [[1986]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Motherland'' | Wärung = [[Mauritus-Rupie|Rupie]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.mu]] | Telefonsprefix = +230 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Mauritius''' ass en [[Inselstaat]] am Südweste vum [[Indeschen Ozean]]. Mauritius läit ronn 900&nbsp;km ëstlech vu [[Madagaskar]]. Am Norde leien d'[[Seychellen]] an am Westen dat [[Frankräich|franséischt]] Iwwerséidepartement [[Departement La Réunion|La Réunion]]. D'Republik Mauritius besteet aus zwou groussen an e puer méi klengen Inselen. Op Mauritius selwer, der gréisster Insel vum Land, läit d'Haaptstad [[Port Louis (Mauritius)|Port Louis]]. Ëm eng grouss Partie vun der Haaptinsel zitt sech ee [[Riff]], aus deem e puer kleng Inselen erausluussen, wéi [[Amber Island]], [[Gunners Coin]] a [[Round Island]]. Déi zweetgréisst Insel ass [[Rodrigues (Insel)|Rodrigues]] mat ronn 40.000 Awunner. Mauritius, Rodrigues, a La Réunion gehéieren zu de [[Maskarenen]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Mauritius| ]] cjmi2jtrfj63qk0u4sy0lz6ihm072jn 0 45980 2689491 2634058 2026-08-07T08:39:58Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689491 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Sierra Leone<br>{{small|Republik Sierra Leone}} | Fändel = Flag of Sierra Leone.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Sierra Leone | Wopen = Coat of arms of Sierra Leone.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Sierra Leone | National Devise = "Unity, Freedom, Justice"<br>{{small|(Eenheet, Fräiheet, Gerechtegkeet)}} | Kaart= Location_Sierra_Leone_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Freetown]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Julius Maada Bio]] | Regierungschef Titel = Chief Minister | Regierungschef = [[Jacob Jusu Saffa]] | Total Fläch= 71.740 | Fläch Plaz = 119 | Waasserfläch = 1,1 | Bevëlkerung = 6.190.280 {{small|(2013)}} | Bevëlkerung Plaz = 114 | Bevëlkerungsdicht = 79,4 | Onofhängegkeet = [[27. Abrëll]] [[1961]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''High We Exalt Thee, Realm of the Free'' | Wärung = [[Leone]] (SLL) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.sl]] | Telefonsprefix = +232 | Notizen = | Extra Bild = Sierra_Leone_-_Location_Map_(2012)_-_SLE_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Sierra Leone''', offiziell '''Republik Sierra Leone''' (op [[Englesch]]: ''Republic of Sierra Leone''), ass e Staat a [[Westafrika]]. E grenzt u [[Guinea]] am Norden an Nordosten, u [[Liberia]] am Südosten an un den [[Atlantik]] am Südwesten. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Sierra Leone| ]] [[Kategorie:Westafrika]] b0dfgl9crximck40160c1ds44cllp2o 2689639 2689491 2026-08-07T08:44:48Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689639 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Sierra Leone<br>{{small|Republik Sierra Leone}} | Fändel = Flag of Sierra Leone.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Sierra Leone | Wopen = Coat of arms of Sierra Leone.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Sierra Leone | National Devise = "Unity, Freedom, Justice"<br>{{small|(Eenheet, Fräiheet, Gerechtegkeet)}} | Kaart= Location_Sierra_Leone_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Freetown]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Chief Minister | Regierungschef = [[Jacob Jusu Saffa]] | Total Fläch= 71.740 | Fläch Plaz = 119 | Waasserfläch = 1,1 | Bevëlkerung = 6.190.280 {{small|(2013)}} | Bevëlkerung Plaz = 114 | Bevëlkerungsdicht = 79,4 | Onofhängegkeet = [[27. Abrëll]] [[1961]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''High We Exalt Thee, Realm of the Free'' | Wärung = [[Leone]] (SLL) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.sl]] | Telefonsprefix = +232 | Notizen = | Extra Bild = Sierra_Leone_-_Location_Map_(2012)_-_SLE_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Sierra Leone''', offiziell '''Republik Sierra Leone''' (op [[Englesch]]: ''Republic of Sierra Leone''), ass e Staat a [[Westafrika]]. E grenzt u [[Guinea]] am Norden an Nordosten, u [[Liberia]] am Südosten an un den [[Atlantik]] am Südwesten. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Sierra Leone| ]] [[Kategorie:Westafrika]] r4c5fe8qe8x7g1jzaz29b7yo7zwsddm 2689806 2689639 2026-08-07T08:51:01Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689806 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Sierra Leone<br>{{small|Republik Sierra Leone}} | Fändel = Flag of Sierra Leone.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Sierra Leone | Wopen = Coat of arms of Sierra Leone.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Sierra Leone | National Devise = "Unity, Freedom, Justice"<br>{{small|(Eenheet, Fräiheet, Gerechtegkeet)}} | Kaart= Location_Sierra_Leone_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Freetown]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Jacob Jusu Saffa]] | Total Fläch= 71.740 | Fläch Plaz = 119 | Waasserfläch = 1,1 | Bevëlkerung = 6.190.280 {{small|(2013)}} | Bevëlkerung Plaz = 114 | Bevëlkerungsdicht = 79,4 | Onofhängegkeet = [[27. Abrëll]] [[1961]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''High We Exalt Thee, Realm of the Free'' | Wärung = [[Leone]] (SLL) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.sl]] | Telefonsprefix = +232 | Notizen = | Extra Bild = Sierra_Leone_-_Location_Map_(2012)_-_SLE_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Sierra Leone''', offiziell '''Republik Sierra Leone''' (op [[Englesch]]: ''Republic of Sierra Leone''), ass e Staat a [[Westafrika]]. E grenzt u [[Guinea]] am Norden an Nordosten, u [[Liberia]] am Südosten an un den [[Atlantik]] am Südwesten. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Sierra Leone| ]] [[Kategorie:Westafrika]] jq3kv0usf2irw4mjo48j6pdoptqmnh0 2689914 2689806 2026-08-07T08:54:58Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689914 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Sierra Leone<br>{{small|Republik Sierra Leone}} | Fändel = Flag of Sierra Leone.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Sierra Leone | Wopen = Coat of arms of Sierra Leone.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Sierra Leone | National Devise = "Unity, Freedom, Justice"<br>{{small|(Eenheet, Fräiheet, Gerechtegkeet)}} | Kaart= Location_Sierra_Leone_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Freetown]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 71.740 | Fläch Plaz = 119 | Waasserfläch = 1,1 | Bevëlkerung = 6.190.280 {{small|(2013)}} | Bevëlkerung Plaz = 114 | Bevëlkerungsdicht = 79,4 | Onofhängegkeet = [[27. Abrëll]] [[1961]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''High We Exalt Thee, Realm of the Free'' | Wärung = [[Leone]] (SLL) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.sl]] | Telefonsprefix = +232 | Notizen = | Extra Bild = Sierra_Leone_-_Location_Map_(2012)_-_SLE_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Sierra Leone''', offiziell '''Republik Sierra Leone''' (op [[Englesch]]: ''Republic of Sierra Leone''), ass e Staat a [[Westafrika]]. E grenzt u [[Guinea]] am Norden an Nordosten, u [[Liberia]] am Südosten an un den [[Atlantik]] am Südwesten. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Sierra Leone| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 0vw3a62wf8ckgrgylt8nm9a3ewf7c52 0 45981 2689490 2521529 2026-08-07T08:39:56Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689490 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République des Seychelle<br>Republic of Seychelles<br>Repiblik Sesel | Fändel = Flag of the Seychelles.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Seychellen | Wopen =Coat of Arms of the Republic of Seychelles.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Seychellen | National Devise = "Finis Coronat Opus" (''Den Ofschloss kréint d'Wierk'') | Kaart= Location_Seychelles_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Seselwa]] (kreolesch),&nbsp;[[Englesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Victoria (Seychellen)|Victoria]] | Haaptstad Awunner = 24.970 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|4|37|0|N|55|27|0|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Wavel Ramkalawan]]<ref>https://seychellen.com/wavel-ramkalawan-der-neue-und-5-praesident-der-seychellen/</ref> | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 459 | Fläch Plaz = 197 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 92.000 <small>(2012)</small> | Bevëlkerung Plaz = 195 | Bevëlkerungsdicht = 186,2 | Onofhängegkeet = [[29. Juni]] [[1976]] vu Groussbritannien | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Koste Seselwa'' | Wärung = Seychellen-Rupie | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.sc]] | Telefonsprefix = +248 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Seychellen''', op [[Seselwa-Kreoulesch]]: ''Repiblik Sesel'', ass en [[Inselstaat]] am [[Indeschen Ozean]]. == Geographie == Dem Land seng 454&nbsp;km² sinn op 115 Insele verdeelt. == Um Spaweck == {{Commonscat|Seychelles}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Seychellen]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] 9rsu97oepjcpqqqoei4yl77seyz2qmy 2689638 2689490 2026-08-07T08:44:47Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689638 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République des Seychelle<br>Republic of Seychelles<br>Repiblik Sesel | Fändel = Flag of the Seychelles.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Seychellen | Wopen =Coat of Arms of the Republic of Seychelles.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Seychellen | National Devise = "Finis Coronat Opus" (''Den Ofschloss kréint d'Wierk'') | Kaart= Location_Seychelles_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Seselwa]] (kreolesch),&nbsp;[[Englesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Victoria (Seychellen)|Victoria]] | Haaptstad Awunner = 24.970 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|4|37|0|N|55|27|0|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 459 | Fläch Plaz = 197 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 92.000 <small>(2012)</small> | Bevëlkerung Plaz = 195 | Bevëlkerungsdicht = 186,2 | Onofhängegkeet = [[29. Juni]] [[1976]] vu Groussbritannien | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Koste Seselwa'' | Wärung = Seychellen-Rupie | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.sc]] | Telefonsprefix = +248 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Seychellen''', op [[Seselwa-Kreoulesch]]: ''Repiblik Sesel'', ass en [[Inselstaat]] am [[Indeschen Ozean]]. == Geographie == Dem Land seng 454&nbsp;km² sinn op 115 Insele verdeelt. == Um Spaweck == {{Commonscat|Seychelles}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Seychellen]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] f5wro6bd1gaks3wdv5y9cu4grbxpifh 0 45983 2689424 2674995 2026-08-07T08:38:20Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689424 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Udzima wa Komori<br>الاتحاد القمري al-Ittiḥād al-Qumurī<br>Union des Comores<br>{{small|Unioun vun de Komoren}} | Fändel = Flag of the Comoros.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Komoren | Wopen =Seal of the Comoros.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Komoren | National Devise = "Unité - Solidarité - Développement"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenegkeet, Solidaritéit, Entwécklung)}} | Kaart= Location_Comoros_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Komoresch]], [[Arabesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Moroni (Komoren)|Moroni]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Islamesch Bundesrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Azali Assoumani]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 2.236 | Fläch Plaz = 178 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 798.000 {{small|(2010)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[6. Juli]] [[1975]] (vu Frankräich) | Nationalfeierdag = [[6. Juli]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''Udzima wa ya Masiwa'' | Wärung = [[Komoresche Frang]] (KMF) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.km]] | Telefonsprefix = +269 | Notizen = | Extra Bild = Comores carte.png | Extra Bild2 = }} D''''Komoren''', offiziell d'''Unioun vun de Komoren'' (op [[Komoresch]] ''Udzima wa Komori'', op Franséisch ''Union des Comores'', op Arabesch ''الاتحاد القمري al-Ittiḥād al-Qumurī''), ass en [[Inselstaat]] an Ostafrika. De franséischen [[Departement Mayotte]] gehéiert zum Archipel vun de Komoren a gëtt vun der Unioun vun de Komore revendiquéiert. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche vum Land si Komoresch, Arabesch a [[Franséisch]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Comoros|Komoren}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Komoren| ]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] 07nxyc603o8ulrd4xe8mlgjqf127ad5 2689596 2689424 2026-08-07T08:43:40Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689596 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Udzima wa Komori<br>الاتحاد القمري al-Ittiḥād al-Qumurī<br>Union des Comores<br>{{small|Unioun vun de Komoren}} | Fändel = Flag of the Comoros.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Komoren | Wopen =Seal of the Comoros.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Komoren | National Devise = "Unité - Solidarité - Développement"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenegkeet, Solidaritéit, Entwécklung)}} | Kaart= Location_Comoros_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Komoresch]], [[Arabesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Moroni (Komoren)|Moroni]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Islamesch Bundesrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 2.236 | Fläch Plaz = 178 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 798.000 {{small|(2010)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[6. Juli]] [[1975]] (vu Frankräich) | Nationalfeierdag = [[6. Juli]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''Udzima wa ya Masiwa'' | Wärung = [[Komoresche Frang]] (KMF) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.km]] | Telefonsprefix = +269 | Notizen = | Extra Bild = Comores carte.png | Extra Bild2 = }} D''''Komoren''', offiziell d'''Unioun vun de Komoren'' (op [[Komoresch]] ''Udzima wa Komori'', op Franséisch ''Union des Comores'', op Arabesch ''الاتحاد القمري al-Ittiḥād al-Qumurī''), ass en [[Inselstaat]] an Ostafrika. De franséischen [[Departement Mayotte]] gehéiert zum Archipel vun de Komoren a gëtt vun der Unioun vun de Komore revendiquéiert. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche vum Land si Komoresch, Arabesch a [[Franséisch]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Comoros|Komoren}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Komoren| ]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] tfc54ztvtbfpsrpwcudi1tdbu8eblo8 2689747 2689596 2026-08-07T08:49:35Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689747 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Udzima wa Komori<br>الاتحاد القمري al-Ittiḥād al-Qumurī<br>Union des Comores<br>{{small|Unioun vun de Komoren}} | Fändel = Flag of the Comoros.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Komoren | Wopen =Seal of the Comoros.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Komoren | National Devise = "Unité - Solidarité - Développement"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenegkeet, Solidaritéit, Entwécklung)}} | Kaart= Location_Comoros_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Komoresch]], [[Arabesch]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Moroni (Komoren)|Moroni]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Islamesch Bundesrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 2.236 | Fläch Plaz = 178 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 798.000 {{small|(2010)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[6. Juli]] [[1975]] (vu Frankräich) | Nationalfeierdag = [[6. Juli]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''Udzima wa ya Masiwa'' | Wärung = [[Komoresche Frang]] (KMF) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.km]] | Telefonsprefix = +269 | Notizen = | Extra Bild = Comores carte.png | Extra Bild2 = }} D''''Komoren''', offiziell d'''Unioun vun de Komoren'' (op [[Komoresch]] ''Udzima wa Komori'', op Franséisch ''Union des Comores'', op Arabesch ''الاتحاد القمري al-Ittiḥād al-Qumurī''), ass en [[Inselstaat]] an Ostafrika. De franséischen [[Departement Mayotte]] gehéiert zum Archipel vun de Komoren a gëtt vun der Unioun vun de Komore revendiquéiert. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche vum Land si Komoresch, Arabesch a [[Franséisch]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Comoros|Komoren}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Komoren| ]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] o2yh6yjxto7prapa1rctjf1cyyd3tfd 0 45985 2689441 2521540 2026-08-07T08:38:45Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689441 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République du Mali<br>Republik Mali | Fändel = Flag of Mali.svg | Fändel Bildbreet= 140px | Fändel Artikel = Fändel vu Mali | Wopen = Coat of arms of Mali.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Mali | National Devise = "Un peuple, un but, une foi" | Kaart = Location Mali AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Bamako]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Assimi Goïta]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Choguel Kokalla Maïga]] | Total Fläch= 1.240.192 | Fläch Plaz = 24 | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = 14.517.176 {{small|(2006)}} | Bevëlkerung Plaz = 67 | Bevëlkerungsdicht = 11,7 | Onofhängegkeet = [[20. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[22. September]] [[1960]] (Enn vun der [[Mali-Federation]] mat [[Senegal]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Le Mali'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.ml]] | Telefonsprefix = +223 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Mali''', op [[Franséisch]] ''République du Mali'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Geographie == Den héchste Bierg ass den [[Hombori Tondo]]. == Struktur vum Land == D'Land mat enger Fläch vun 1.240.192 Kilometer carré ass an aacht Regiounen agedeelt; derbäi kënnt nach de Regierungsdistrikt. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass Franséisch. == Stied == * [[Bamako]] (1,2 Milliounen Awunner) * [[Kati]] * [[Kayes]] * [[Mopti]] * [[Ségou (Stad)|Ségou]] * [[Sikasso]] * [[Timbuktu]] == Reliéist Liewen == [[Fichier:Déi-grouss-Moschee-zu-Djenn.jpg|thumb|lénks|340px|Déi [[grouss Moschee zu Djenné]]]] 80&nbsp;% vun den Awunner si [[Islam|Moslemen]]. [[Chrëschtentum|Chrëschte]] si mat 1,2&nbsp;% vun de Leit an enger absolutter Minoritéit. De Rescht verdeelt sech op villerlee Glawenschrichtungen, déi hir Originnen an der Geschicht vum Land hunn. == Handel == Beim Export spillt d'[[Gold]] an de [[Kotteng]] eng wichteg Roll. <br> D'Land importéiert [[Pëtrol]]sprodukten, Maschinnen a Gefierer. == Um Spaweck == {{Commonscat|Mali}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Mali| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 5zvjmq3hr2ig1hv1bgu6bgkrzve0lvw 2689605 2689441 2026-08-07T08:43:55Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689605 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République du Mali<br>Republik Mali | Fändel = Flag of Mali.svg | Fändel Bildbreet= 140px | Fändel Artikel = Fändel vu Mali | Wopen = Coat of arms of Mali.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Mali | National Devise = "Un peuple, un but, une foi" | Kaart = Location Mali AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Bamako]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Choguel Kokalla Maïga]] | Total Fläch= 1.240.192 | Fläch Plaz = 24 | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = 14.517.176 {{small|(2006)}} | Bevëlkerung Plaz = 67 | Bevëlkerungsdicht = 11,7 | Onofhängegkeet = [[20. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[22. September]] [[1960]] (Enn vun der [[Mali-Federation]] mat [[Senegal]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Le Mali'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.ml]] | Telefonsprefix = +223 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Mali''', op [[Franséisch]] ''République du Mali'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Geographie == Den héchste Bierg ass den [[Hombori Tondo]]. == Struktur vum Land == D'Land mat enger Fläch vun 1.240.192 Kilometer carré ass an aacht Regiounen agedeelt; derbäi kënnt nach de Regierungsdistrikt. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass Franséisch. == Stied == * [[Bamako]] (1,2 Milliounen Awunner) * [[Kati]] * [[Kayes]] * [[Mopti]] * [[Ségou (Stad)|Ségou]] * [[Sikasso]] * [[Timbuktu]] == Reliéist Liewen == [[Fichier:Déi-grouss-Moschee-zu-Djenn.jpg|thumb|lénks|340px|Déi [[grouss Moschee zu Djenné]]]] 80&nbsp;% vun den Awunner si [[Islam|Moslemen]]. [[Chrëschtentum|Chrëschte]] si mat 1,2&nbsp;% vun de Leit an enger absolutter Minoritéit. De Rescht verdeelt sech op villerlee Glawenschrichtungen, déi hir Originnen an der Geschicht vum Land hunn. == Handel == Beim Export spillt d'[[Gold]] an de [[Kotteng]] eng wichteg Roll. <br> D'Land importéiert [[Pëtrol]]sprodukten, Maschinnen a Gefierer. == Um Spaweck == {{Commonscat|Mali}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Mali| ]] [[Kategorie:Westafrika]] t7f58utnh2320o2nalb7imtcmfmpx4t 2689765 2689605 2026-08-07T08:50:01Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689765 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République du Mali<br>Republik Mali | Fändel = Flag of Mali.svg | Fändel Bildbreet= 140px | Fändel Artikel = Fändel vu Mali | Wopen = Coat of arms of Mali.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Mali | National Devise = "Un peuple, un but, une foi" | Kaart = Location Mali AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Bamako]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Choguel Kokalla Maïga]] | Total Fläch= 1.240.192 | Fläch Plaz = 24 | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = 14.517.176 {{small|(2006)}} | Bevëlkerung Plaz = 67 | Bevëlkerungsdicht = 11,7 | Onofhängegkeet = [[20. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[22. September]] [[1960]] (Enn vun der [[Mali-Federation]] mat [[Senegal]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Le Mali'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.ml]] | Telefonsprefix = +223 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Mali''', op [[Franséisch]] ''République du Mali'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Geographie == Den héchste Bierg ass den [[Hombori Tondo]]. == Struktur vum Land == D'Land mat enger Fläch vun 1.240.192 Kilometer carré ass an aacht Regiounen agedeelt; derbäi kënnt nach de Regierungsdistrikt. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass Franséisch. == Stied == * [[Bamako]] (1,2 Milliounen Awunner) * [[Kati]] * [[Kayes]] * [[Mopti]] * [[Ségou (Stad)|Ségou]] * [[Sikasso]] * [[Timbuktu]] == Reliéist Liewen == [[Fichier:Déi-grouss-Moschee-zu-Djenn.jpg|thumb|lénks|340px|Déi [[grouss Moschee zu Djenné]]]] 80&nbsp;% vun den Awunner si [[Islam|Moslemen]]. [[Chrëschtentum|Chrëschte]] si mat 1,2&nbsp;% vun de Leit an enger absolutter Minoritéit. De Rescht verdeelt sech op villerlee Glawenschrichtungen, déi hir Originnen an der Geschicht vum Land hunn. == Handel == Beim Export spillt d'[[Gold]] an de [[Kotteng]] eng wichteg Roll. <br> D'Land importéiert [[Pëtrol]]sprodukten, Maschinnen a Gefierer. == Um Spaweck == {{Commonscat|Mali}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Mali| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 0luezqrkkymuz0eue0i4vtf49udtsg8 2689890 2689765 2026-08-07T08:54:20Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689890 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République du Mali<br>Republik Mali | Fändel = Flag of Mali.svg | Fändel Bildbreet= 140px | Fändel Artikel = Fändel vu Mali | Wopen = Coat of arms of Mali.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Mali | National Devise = "Un peuple, un but, une foi" | Kaart = Location Mali AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Bamako]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.240.192 | Fläch Plaz = 24 | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = 14.517.176 {{small|(2006)}} | Bevëlkerung Plaz = 67 | Bevëlkerungsdicht = 11,7 | Onofhängegkeet = [[20. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[22. September]] [[1960]] (Enn vun der [[Mali-Federation]] mat [[Senegal]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Le Mali'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.ml]] | Telefonsprefix = +223 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Mali''', op [[Franséisch]] ''République du Mali'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Geographie == Den héchste Bierg ass den [[Hombori Tondo]]. == Struktur vum Land == D'Land mat enger Fläch vun 1.240.192 Kilometer carré ass an aacht Regiounen agedeelt; derbäi kënnt nach de Regierungsdistrikt. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass Franséisch. == Stied == * [[Bamako]] (1,2 Milliounen Awunner) * [[Kati]] * [[Kayes]] * [[Mopti]] * [[Ségou (Stad)|Ségou]] * [[Sikasso]] * [[Timbuktu]] == Reliéist Liewen == [[Fichier:Déi-grouss-Moschee-zu-Djenn.jpg|thumb|lénks|340px|Déi [[grouss Moschee zu Djenné]]]] 80&nbsp;% vun den Awunner si [[Islam|Moslemen]]. [[Chrëschtentum|Chrëschte]] si mat 1,2&nbsp;% vun de Leit an enger absolutter Minoritéit. De Rescht verdeelt sech op villerlee Glawenschrichtungen, déi hir Originnen an der Geschicht vum Land hunn. == Handel == Beim Export spillt d'[[Gold]] an de [[Kotteng]] eng wichteg Roll. <br> D'Land importéiert [[Pëtrol]]sprodukten, Maschinnen a Gefierer. == Um Spaweck == {{Commonscat|Mali}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Mali| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 8uz36bnidhg8ikt7upk2ekbec9adrd2 0 45986 2689383 2689169 2026-08-07T08:37:19Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689383 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Matanitu ko Viti<br>फ़िजी गणराज्य / Fijī Gaṇarājya<br>Republic of Fiji | Fändel = Flag of Fiji.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somoa | Wopen = Coat of arms of Fiji.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Fidschi | National Devise = | Kaart = Fiji in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Fidschi (Sprooch)|Fidschi]], [[Fidschi-Hindi]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Suva]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q712|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q712|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 18.274 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q712|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q712|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 51 | Onofhängegkeet = [[10. Oktober]] [[1970]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[10. Oktober]] | Nationalhymn = [[Meda Dau Doka]] | Wärung = [[Fidschi-Dollar]] (FJD) | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.fj]] | Telefonsprefix = +679 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Fidschi''', op [[Fidschianesch]] ''Matanitu Tu-Vaka-i-Koya Ko Viti'' an op [[Englesch]] ''Republic of the Fiji Islands'', ass en [[Inselstaat]] an [[Ozeanien]]. [[Suva]] ass d'[[Haaptstad]] vum Inselstaat. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Fidschianesch an Englesch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Fiji}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Fidschi| ]] isdylj4jo0b418j1dfev3d3wwyxpap9 2689708 2689383 2026-08-07T08:48:38Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689708 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Matanitu ko Viti<br>फ़िजी गणराज्य / Fijī Gaṇarājya<br>Republic of Fiji | Fändel = Flag of Fiji.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somoa | Wopen = Coat of arms of Fiji.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Fidschi | National Devise = | Kaart = Fiji in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Fidschi (Sprooch)|Fidschi]], [[Fidschi-Hindi]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Suva]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q712|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q712|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 18.274 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q712|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q712|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 51 | Onofhängegkeet = [[10. Oktober]] [[1970]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[10. Oktober]] | Nationalhymn = [[Meda Dau Doka]] | Wärung = [[Fidschi-Dollar]] (FJD) | Zäitzon = +12 | Internet TLD = [[.fj]] | Telefonsprefix = +679 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Fidschi''', op [[Fidschianesch]] ''Matanitu Tu-Vaka-i-Koya Ko Viti'' an op [[Englesch]] ''Republic of the Fiji Islands'', ass en [[Inselstaat]] an [[Ozeanien]]. [[Suva]] ass d'[[Haaptstad]] vum Inselstaat. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Fidschianesch an Englesch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Fiji}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Fidschi| ]] ng306rcdk3wpq3235w14wu6f6nw85xb 0 45987 2689379 2521483 2026-08-07T08:37:13Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689379 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Umbuso weSwatini {{small| (siSwati)}}<br>Kingdom of Eswatini {{small| (Englesch)}}<br>Kinnekräich Eswatini | Fändel = Flag of Eswatini.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Eswatini | Wopen = Coat of arms of Eswatini.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Eswatini | National Devise = "Siyinqaba" {{Small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: ''Mir sinn d'Festung'')}} | Kaart = Location Eswatini AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Siswati]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Lobamba]] (kinneklech a legislativ)<br>[[Mbabane]] (administrativ) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mswati III.]] | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = [[Russell Dlamini]] | Total Fläch= 17.364 | Fläch Plaz = 157 | Waasserfläch = 0,9 | Bevëlkerung = 1.160.000 {{small|(2020)}} | Bevëlkerung Plaz = 155 | Bevëlkerungsdicht = 68,2 | Onofhängegkeet = [[6. September]] [[1968]] (vu Groussbritannien) | Nationalfeierdag = [[6. September]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati'' | Wärung = [[Lilangeni]] (SZL), [[Rand]] (ZAR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.sz]] | Telefonsprefix = +268 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Eswatini''', fréier '''Swasiland'''; op [[Siswati]] ''Umbuso weSwatini'' an op [[Englesch]] ''Kingdom of Eswatini'', ass e [[Staat]] a Südostafrika. E grenzt u [[Südafrika]] an un de [[Mosambik]]. Déi zwou gréisst Stied si [[Manzini]] a [[Mbabane]]. ==Geographie== Et ass eent vun de klengste Länner an Afrika. Säi Klima an d'Topographie variéiere staark, vu kale Spëtzen op de Bierger bis an d'dréchent Flaachland. ==Politik== Eswatini ass e Land mat enger absolutter, traditionalistescher Monarchie. Et ass eent vun den zwee Kinnekräicher am modernen Afrika, déi et nach bis haut gëtt. ==Gesondheet== D'Land huet eng miserabel Gesondheetssituatioun, mat signifikanten Zuele vun [[Aids]]- an [[Tuberkulos]]kranker. D'Liewensdauer läit an der Moyenne bei 59,4 Joer. == Um Spaweck == {{Commonscat|Eswatini}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU |Commonwealth of Nations }} [[Kategorie:Eswatini| ]] bjvexy4g16e75gvx49mrph1yfm5cia7 2689567 2689379 2026-08-07T08:42:54Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689567 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Umbuso weSwatini {{small| (siSwati)}}<br>Kingdom of Eswatini {{small| (Englesch)}}<br>Kinnekräich Eswatini | Fändel = Flag of Eswatini.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Eswatini | Wopen = Coat of arms of Eswatini.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Eswatini | National Devise = "Siyinqaba" {{Small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: ''Mir sinn d'Festung'')}} | Kaart = Location Eswatini AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Siswati]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Lobamba]] (kinneklech a legislativ)<br>[[Mbabane]] (administrativ) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = [[Russell Dlamini]] | Total Fläch= 17.364 | Fläch Plaz = 157 | Waasserfläch = 0,9 | Bevëlkerung = 1.160.000 {{small|(2020)}} | Bevëlkerung Plaz = 155 | Bevëlkerungsdicht = 68,2 | Onofhängegkeet = [[6. September]] [[1968]] (vu Groussbritannien) | Nationalfeierdag = [[6. September]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati'' | Wärung = [[Lilangeni]] (SZL), [[Rand]] (ZAR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.sz]] | Telefonsprefix = +268 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Eswatini''', fréier '''Swasiland'''; op [[Siswati]] ''Umbuso weSwatini'' an op [[Englesch]] ''Kingdom of Eswatini'', ass e [[Staat]] a Südostafrika. E grenzt u [[Südafrika]] an un de [[Mosambik]]. Déi zwou gréisst Stied si [[Manzini]] a [[Mbabane]]. ==Geographie== Et ass eent vun de klengste Länner an Afrika. Säi Klima an d'Topographie variéiere staark, vu kale Spëtzen op de Bierger bis an d'dréchent Flaachland. ==Politik== Eswatini ass e Land mat enger absolutter, traditionalistescher Monarchie. Et ass eent vun den zwee Kinnekräicher am modernen Afrika, déi et nach bis haut gëtt. ==Gesondheet== D'Land huet eng miserabel Gesondheetssituatioun, mat signifikanten Zuele vun [[Aids]]- an [[Tuberkulos]]kranker. D'Liewensdauer läit an der Moyenne bei 59,4 Joer. == Um Spaweck == {{Commonscat|Eswatini}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU |Commonwealth of Nations }} [[Kategorie:Eswatini| ]] 9d0ulc9ppqqm9o3paq6ifhw2ajqz546 2689704 2689567 2026-08-07T08:48:32Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689704 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Umbuso weSwatini {{small| (siSwati)}}<br>Kingdom of Eswatini {{small| (Englesch)}}<br>Kinnekräich Eswatini | Fändel = Flag of Eswatini.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Eswatini | Wopen = Coat of arms of Eswatini.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Eswatini | National Devise = "Siyinqaba" {{Small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: ''Mir sinn d'Festung'')}} | Kaart = Location Eswatini AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Siswati]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Lobamba]] (kinneklech a legislativ)<br>[[Mbabane]] (administrativ) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Russell Dlamini]] | Total Fläch= 17.364 | Fläch Plaz = 157 | Waasserfläch = 0,9 | Bevëlkerung = 1.160.000 {{small|(2020)}} | Bevëlkerung Plaz = 155 | Bevëlkerungsdicht = 68,2 | Onofhängegkeet = [[6. September]] [[1968]] (vu Groussbritannien) | Nationalfeierdag = [[6. September]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati'' | Wärung = [[Lilangeni]] (SZL), [[Rand]] (ZAR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.sz]] | Telefonsprefix = +268 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Eswatini''', fréier '''Swasiland'''; op [[Siswati]] ''Umbuso weSwatini'' an op [[Englesch]] ''Kingdom of Eswatini'', ass e [[Staat]] a Südostafrika. E grenzt u [[Südafrika]] an un de [[Mosambik]]. Déi zwou gréisst Stied si [[Manzini]] a [[Mbabane]]. ==Geographie== Et ass eent vun de klengste Länner an Afrika. Säi Klima an d'Topographie variéiere staark, vu kale Spëtzen op de Bierger bis an d'dréchent Flaachland. ==Politik== Eswatini ass e Land mat enger absolutter, traditionalistescher Monarchie. Et ass eent vun den zwee Kinnekräicher am modernen Afrika, déi et nach bis haut gëtt. ==Gesondheet== D'Land huet eng miserabel Gesondheetssituatioun, mat signifikanten Zuele vun [[Aids]]- an [[Tuberkulos]]kranker. D'Liewensdauer läit an der Moyenne bei 59,4 Joer. == Um Spaweck == {{Commonscat|Eswatini}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU |Commonwealth of Nations }} [[Kategorie:Eswatini| ]] 68m67vqcv6t03xkf5v95pdode30644u 2689860 2689704 2026-08-07T08:53:27Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689860 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Umbuso weSwatini {{small| (siSwati)}}<br>Kingdom of Eswatini {{small| (Englesch)}}<br>Kinnekräich Eswatini | Fändel = Flag of Eswatini.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Eswatini | Wopen = Coat of arms of Eswatini.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Eswatini | National Devise = "Siyinqaba" {{Small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: ''Mir sinn d'Festung'')}} | Kaart = Location Eswatini AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Siswati]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Lobamba]] (kinneklech a legislativ)<br>[[Mbabane]] (administrativ) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 17.364 | Fläch Plaz = 157 | Waasserfläch = 0,9 | Bevëlkerung = 1.160.000 {{small|(2020)}} | Bevëlkerung Plaz = 155 | Bevëlkerungsdicht = 68,2 | Onofhängegkeet = [[6. September]] [[1968]] (vu Groussbritannien) | Nationalfeierdag = [[6. September]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati'' | Wärung = [[Lilangeni]] (SZL), [[Rand]] (ZAR) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.sz]] | Telefonsprefix = +268 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Eswatini''', fréier '''Swasiland'''; op [[Siswati]] ''Umbuso weSwatini'' an op [[Englesch]] ''Kingdom of Eswatini'', ass e [[Staat]] a Südostafrika. E grenzt u [[Südafrika]] an un de [[Mosambik]]. Déi zwou gréisst Stied si [[Manzini]] a [[Mbabane]]. ==Geographie== Et ass eent vun de klengste Länner an Afrika. Säi Klima an d'Topographie variéiere staark, vu kale Spëtzen op de Bierger bis an d'dréchent Flaachland. ==Politik== Eswatini ass e Land mat enger absolutter, traditionalistescher Monarchie. Et ass eent vun den zwee Kinnekräicher am modernen Afrika, déi et nach bis haut gëtt. ==Gesondheet== D'Land huet eng miserabel Gesondheetssituatioun, mat signifikanten Zuele vun [[Aids]]- an [[Tuberkulos]]kranker. D'Liewensdauer läit an der Moyenne bei 59,4 Joer. == Um Spaweck == {{Commonscat|Eswatini}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU |Commonwealth of Nations }} [[Kategorie:Eswatini| ]] d91o12zu8enqt0r1erxq9588wqauw51 0 45989 2689513 2542852 2026-08-07T08:40:31Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689513 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République Togolaise<br> Togolesesch Republik | Fändel = Flag of Togo (3-2).svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Togo | Wopen = Emblem of Togo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Togo | National Devise = | Kaart = Location Togo AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Lomé]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Faure Gnassingbé]] | Regierungschef Titel = Premierministesch | Regierungschef = [[Victoire Tomegah Dogbé]] | Total Fläch= 56.785 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 6.587.239 {{small|(2011)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 97 | Onofhängegkeet = 27. Abrëll [[1960]] vun Frankräich | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Salut à toi, pays de nos aïeux'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.tg]] | Telefonsprefix = +228 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 =}} '''Togo''', op [[Franséisch]] ''République togolaise'', ass e Staat a [[Westafrika]]. D'Haaptstad vum Togo ass [[Lomé]]. Den Numm vun der Republik kënnt aus der [[Ewe (Sprooch)|Ewe-Sprooch]] a setzt sech zesummen aus ''to'' („Waasser“) a ''go'' („Ufer“). == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Franséisch, [[Kabyé]] an [[Ewe (Sprooch)|Ewe]]. == Geographie == Den Togo ass e schmuelt laanggezunnt Land tëscht [[Ghana]] am Westen an dem [[Benin]] am Osten. Et ass net méi wéi 90&nbsp;km breet mä zitt sech vun Norde bis Süden iwwer 700&nbsp;km tëscht dem [[Burkina Faso]] an dem [[Golf vu Guinea]]. D'Land huet eng Fläch vun ongeféier 56.000&nbsp;km². Topographesch gëtt et eng grouss Diversitéit u [[Relief (Topographie)|Relieffer]]: et fënnt een d'Küst, Flaachland, Plateauen, Bierger an Däller. D'Vegetatioun deelt sech a Bëscher mat tropeschem a fiichtem Klima am Süden an a Savannen am Norden.<ref>FAO: [https://web.archive.org/web/20170804053215/http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries_regions/TGO/TGO-CP_fra.pdf ''L'irrigation en Afrique en chiffres – Enquête AQUASTAT 2005''] - Togo</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Togo}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Togo]] [[Kategorie:Westafrika]] m3kihbso8w11cnmf6sy0g7z2je28cea 2689655 2689513 2026-08-07T08:45:12Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689655 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République Togolaise<br> Togolesesch Republik | Fändel = Flag of Togo (3-2).svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Togo | Wopen = Emblem of Togo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Togo | National Devise = | Kaart = Location Togo AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Lomé]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierministesch | Regierungschef = [[Victoire Tomegah Dogbé]] | Total Fläch= 56.785 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 6.587.239 {{small|(2011)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 97 | Onofhängegkeet = 27. Abrëll [[1960]] vun Frankräich | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Salut à toi, pays de nos aïeux'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.tg]] | Telefonsprefix = +228 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 =}} '''Togo''', op [[Franséisch]] ''République togolaise'', ass e Staat a [[Westafrika]]. D'Haaptstad vum Togo ass [[Lomé]]. Den Numm vun der Republik kënnt aus der [[Ewe (Sprooch)|Ewe-Sprooch]] a setzt sech zesummen aus ''to'' („Waasser“) a ''go'' („Ufer“). == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Franséisch, [[Kabyé]] an [[Ewe (Sprooch)|Ewe]]. == Geographie == Den Togo ass e schmuelt laanggezunnt Land tëscht [[Ghana]] am Westen an dem [[Benin]] am Osten. Et ass net méi wéi 90&nbsp;km breet mä zitt sech vun Norde bis Süden iwwer 700&nbsp;km tëscht dem [[Burkina Faso]] an dem [[Golf vu Guinea]]. D'Land huet eng Fläch vun ongeféier 56.000&nbsp;km². Topographesch gëtt et eng grouss Diversitéit u [[Relief (Topographie)|Relieffer]]: et fënnt een d'Küst, Flaachland, Plateauen, Bierger an Däller. D'Vegetatioun deelt sech a Bëscher mat tropeschem a fiichtem Klima am Süden an a Savannen am Norden.<ref>FAO: [https://web.archive.org/web/20170804053215/http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries_regions/TGO/TGO-CP_fra.pdf ''L'irrigation en Afrique en chiffres – Enquête AQUASTAT 2005''] - Togo</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Togo}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Togo]] [[Kategorie:Westafrika]] qqu3aehpibw9o6vxuu3rv7e8qdv1xfo 2689821 2689655 2026-08-07T08:51:30Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689821 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République Togolaise<br> Togolesesch Republik | Fändel = Flag of Togo (3-2).svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Togo | Wopen = Emblem of Togo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Togo | National Devise = | Kaart = Location Togo AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Lomé]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Victoire Tomegah Dogbé]] | Total Fläch= 56.785 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 6.587.239 {{small|(2011)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 97 | Onofhängegkeet = 27. Abrëll [[1960]] vun Frankräich | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Salut à toi, pays de nos aïeux'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.tg]] | Telefonsprefix = +228 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 =}} '''Togo''', op [[Franséisch]] ''République togolaise'', ass e Staat a [[Westafrika]]. D'Haaptstad vum Togo ass [[Lomé]]. Den Numm vun der Republik kënnt aus der [[Ewe (Sprooch)|Ewe-Sprooch]] a setzt sech zesummen aus ''to'' („Waasser“) a ''go'' („Ufer“). == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Franséisch, [[Kabyé]] an [[Ewe (Sprooch)|Ewe]]. == Geographie == Den Togo ass e schmuelt laanggezunnt Land tëscht [[Ghana]] am Westen an dem [[Benin]] am Osten. Et ass net méi wéi 90&nbsp;km breet mä zitt sech vun Norde bis Süden iwwer 700&nbsp;km tëscht dem [[Burkina Faso]] an dem [[Golf vu Guinea]]. D'Land huet eng Fläch vun ongeféier 56.000&nbsp;km². Topographesch gëtt et eng grouss Diversitéit u [[Relief (Topographie)|Relieffer]]: et fënnt een d'Küst, Flaachland, Plateauen, Bierger an Däller. D'Vegetatioun deelt sech a Bëscher mat tropeschem a fiichtem Klima am Süden an a Savannen am Norden.<ref>FAO: [https://web.archive.org/web/20170804053215/http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries_regions/TGO/TGO-CP_fra.pdf ''L'irrigation en Afrique en chiffres – Enquête AQUASTAT 2005''] - Togo</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Togo}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Togo]] [[Kategorie:Westafrika]] hpjxaf12t2n1lsih14u7en72t540noz 2689923 2689821 2026-08-07T08:55:12Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689923 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République Togolaise<br> Togolesesch Republik | Fändel = Flag of Togo (3-2).svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Togo | Wopen = Emblem of Togo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Togo | National Devise = | Kaart = Location Togo AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Lomé]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 56.785 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 6.587.239 {{small|(2011)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 97 | Onofhängegkeet = 27. Abrëll [[1960]] vun Frankräich | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Salut à toi, pays de nos aïeux'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.tg]] | Telefonsprefix = +228 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 =}} '''Togo''', op [[Franséisch]] ''République togolaise'', ass e Staat a [[Westafrika]]. D'Haaptstad vum Togo ass [[Lomé]]. Den Numm vun der Republik kënnt aus der [[Ewe (Sprooch)|Ewe-Sprooch]] a setzt sech zesummen aus ''to'' („Waasser“) a ''go'' („Ufer“). == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Franséisch, [[Kabyé]] an [[Ewe (Sprooch)|Ewe]]. == Geographie == Den Togo ass e schmuelt laanggezunnt Land tëscht [[Ghana]] am Westen an dem [[Benin]] am Osten. Et ass net méi wéi 90&nbsp;km breet mä zitt sech vun Norde bis Süden iwwer 700&nbsp;km tëscht dem [[Burkina Faso]] an dem [[Golf vu Guinea]]. D'Land huet eng Fläch vun ongeféier 56.000&nbsp;km². Topographesch gëtt et eng grouss Diversitéit u [[Relief (Topographie)|Relieffer]]: et fënnt een d'Küst, Flaachland, Plateauen, Bierger an Däller. D'Vegetatioun deelt sech a Bëscher mat tropeschem a fiichtem Klima am Süden an a Savannen am Norden.<ref>FAO: [https://web.archive.org/web/20170804053215/http://www.fao.org/nr/water/aquastat/countries_regions/TGO/TGO-CP_fra.pdf ''L'irrigation en Afrique en chiffres – Enquête AQUASTAT 2005''] - Togo</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Togo}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Togo]] [[Kategorie:Westafrika]] 16jd45j67ehayv0vo2hv01raeklr0xy 0 45990 2689457 2521541 2026-08-07T08:39:08Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689457 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Niger|de Floss|Niger (Floss)}} {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Niger<br>Republik Niger | Fändel = Flag_of_Niger.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Niger | Wopen = Coat_of_arms_of_Niger.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Niger | National Devise = "Fraternité, Travail, Progrès"<br>{{small|(Bridderlechkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location_Niger_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Niamey]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mohamed Bazoum]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Ouhoumoudou Mahamadou]] | Total Fläch= 1.267.000 | Fläch Plaz = 22 | Waasserfläch = 0,02 | Bevëlkerung = 17.138.707 {{small|(2012)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 12,1 | Onofhängegkeet = [[3. August]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''La Nigérienne'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ne]] | Telefonsprefix = +227 | Notizen = | Extra Bild = Niger_-_Location_Map_(2011)_-_NER_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Niger''', offiziell Republik Niger (op [[Franséisch]] ''République du Niger''), ass e [[Staat]] a [[Westafrika]] deen nom [[Niger (Floss)|Floss Niger]] benannt ass. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Niger| ]] [[Kategorie:Westafrika]] la3iki2eawn4yqt48xeyv601m8s8t18 2689618 2689457 2026-08-07T08:44:15Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689618 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Niger|de Floss|Niger (Floss)}} {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Niger<br>Republik Niger | Fändel = Flag_of_Niger.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Niger | Wopen = Coat_of_arms_of_Niger.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Niger | National Devise = "Fraternité, Travail, Progrès"<br>{{small|(Bridderlechkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location_Niger_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Niamey]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Ouhoumoudou Mahamadou]] | Total Fläch= 1.267.000 | Fläch Plaz = 22 | Waasserfläch = 0,02 | Bevëlkerung = 17.138.707 {{small|(2012)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 12,1 | Onofhängegkeet = [[3. August]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''La Nigérienne'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ne]] | Telefonsprefix = +227 | Notizen = | Extra Bild = Niger_-_Location_Map_(2011)_-_NER_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Niger''', offiziell Republik Niger (op [[Franséisch]] ''République du Niger''), ass e [[Staat]] a [[Westafrika]] deen nom [[Niger (Floss)|Floss Niger]] benannt ass. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Niger| ]] [[Kategorie:Westafrika]] nzzzmp57hxlftr9x0ffwbx9cddrv5ia 2689780 2689618 2026-08-07T08:50:23Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689780 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Niger|de Floss|Niger (Floss)}} {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Niger<br>Republik Niger | Fändel = Flag_of_Niger.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Niger | Wopen = Coat_of_arms_of_Niger.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Niger | National Devise = "Fraternité, Travail, Progrès"<br>{{small|(Bridderlechkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location_Niger_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Niamey]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Ouhoumoudou Mahamadou]] | Total Fläch= 1.267.000 | Fläch Plaz = 22 | Waasserfläch = 0,02 | Bevëlkerung = 17.138.707 {{small|(2012)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 12,1 | Onofhängegkeet = [[3. August]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''La Nigérienne'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ne]] | Telefonsprefix = +227 | Notizen = | Extra Bild = Niger_-_Location_Map_(2011)_-_NER_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Niger''', offiziell Republik Niger (op [[Franséisch]] ''République du Niger''), ass e [[Staat]] a [[Westafrika]] deen nom [[Niger (Floss)|Floss Niger]] benannt ass. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Niger| ]] [[Kategorie:Westafrika]] cd2b8z3of1evwbqa7ynmei8s5d3bm4k 2689900 2689780 2026-08-07T08:54:34Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689900 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Niger|de Floss|Niger (Floss)}} {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Niger<br>Republik Niger | Fändel = Flag_of_Niger.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Niger | Wopen = Coat_of_arms_of_Niger.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Niger | National Devise = "Fraternité, Travail, Progrès"<br>{{small|(Bridderlechkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location_Niger_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Niamey]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.267.000 | Fläch Plaz = 22 | Waasserfläch = 0,02 | Bevëlkerung = 17.138.707 {{small|(2012)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 12,1 | Onofhängegkeet = [[3. August]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''La Nigérienne'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ne]] | Telefonsprefix = +227 | Notizen = | Extra Bild = Niger_-_Location_Map_(2011)_-_NER_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Niger''', offiziell Republik Niger (op [[Franséisch]] ''République du Niger''), ass e [[Staat]] a [[Westafrika]] deen nom [[Niger (Floss)|Floss Niger]] benannt ass. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Niger| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 64tt7vnxsrwabp5yc94gosg34pvlrkd 0 45991 2689355 2689154 2026-08-07T08:36:41Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689355 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Bolivien, Estado Plurinacional de Bolivia (Spuenesch), Bulibya Republika (Quechua), Wuliwya Suyu (Aymara) | Fändel = Flag of Bolivia.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Bolivien | Wopen = Coat of arms of Bolivia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Bolivien | National Devise = | Kaart = Bolivia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]], [[Quechua]], [[Aymara]], [[Guaraní]] | Haaptstad = [[Sucre]]<br>(Regierungssëtz: [[La Paz]]) | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.098.581 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11.365.333 {{small|(2024)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 10,3 | Onofhängegkeet = 6. August 1825 (vu [[Spuenien]]) | Nationalfeierdag = [[6. August]] | Nationalhymn = [[Bolivianos, el hado propicio]] | Währung = [[Boliviano]] (BOB) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.bo]] | Telefonsprefix = +591 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Bolivien''', op [[Spuenesch]] ''República de Bolivia'', ass e [[Staat]] a [[Südamerika]]. == Sproochen == Zanter dem Oktober 2008 sinn am Artikel 5 vun der [[Constitutioun]] 37 offiziell Sproochen ernimmt:<br> Spuenesch, aymara, araona, baure, bésiro, canichana, cavineño, cayubaba, chácobo, chimán, ese ejja, guaraní, guarasu'we, guarayu, itonama, leco, machajuyai-kallawaya, machineri, maropa, mojeño- trinitario, mojeño-ignaciano, moré, mosetén, movima, pacawara, puquina, quechua, sirionó, tacana, tapiete, toromona, uru-chipaya, weenhayek, yaminawa, yuki, yuracaré an zamuco. == Um Spaweck == {{Commonscat|Bolivia|Bolivien}} {{Navigatioun CSN-Staaten}} [[Kategorie:Bolivien| ]] [[Kategorie:Republicken]] n8isjm1gmahzp1mwdu0795t9ci81p22 0 46014 2689287 2637972 2026-08-06T14:02:01Z GilPe 14980 2689287 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République du Bénin | Fändel = Flag of Benin.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Benin | Wopen = Coat of arms of Benin.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Benin | National Devise = | Kaart = Location Benin AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Porto Novo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = President | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 112.680 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10.879.829 <small>(2015)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = | Internet TLD = [[.bj]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Benin''', op [[Franséisch]] ''République du Bénin'', ass e [[Staat]] a [[Westafrika]]. Bis 1975 huet d'Land Dahomey geheescht. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Benin| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:Republicken]] hxh25mr8fdfllz26iageqa8m471dfjl 2689352 2689287 2026-08-07T08:36:36Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689352 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République du Bénin | Fändel = Flag of Benin.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Benin | Wopen = Coat of arms of Benin.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Benin | National Devise = | Kaart = Location Benin AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Porto Novo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 112.680 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10.879.829 <small>(2015)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = | Internet TLD = [[.bj]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Benin''', op [[Franséisch]] ''République du Bénin'', ass e [[Staat]] a [[Westafrika]]. Bis 1975 huet d'Land Dahomey geheescht. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Benin| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:Republicken]] s7e5y4r93jfsp74tl0rao9s5yjpivq5 2689549 2689352 2026-08-07T08:42:26Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689549 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République du Bénin | Fändel = Flag of Benin.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Benin | Wopen = Coat of arms of Benin.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Benin | National Devise = | Kaart = Location Benin AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Porto Novo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 112.680 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10.879.829 <small>(2015)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = | Internet TLD = [[.bj]] | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Benin''', op [[Franséisch]] ''République du Bénin'', ass e [[Staat]] a [[Westafrika]]. Bis 1975 huet d'Land Dahomey geheescht. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Benin| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:Republicken]] 24l29mxskdxh1k9y6itci65yicqn3qi 0 46022 2689428 2663285 2026-08-07T08:38:25Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689428 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = دولة الكويت<br>Daulat al-Kuwait | Fändel = Flag of Kuwait.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Kuwait | Wopen =Emblem of Kuwait.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Kuwait | National Devise = | Kaart= Kuwait in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Kuwait (Stad)|Kuwait City]] | Haaptstad Awunner = 96.100 {{small|(Estim. 2005)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mischal al-Ahmad al-Dschabir as-Sabah]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Mohammad Sabah al-Salem as-Sabah]] | Total Fläch= 17.818 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = quasi null | Bevëlkerung = 4.294.621 {{small|(Estim. 2022)}} | Bevëlkerung Plaz = 137 | Bevëlkerungsdicht = 200,2 | Onofhängegkeet = [[19. Juni]] [[1961]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Al-Nasheed Al-Watani | Wärung = Kuwaiti Dinar KWD | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.kw]] | Telefonsprefix = +965 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kuwait''', ([[Arabesch]]: الكويت ''al-Kuwayt'') ass e Staat an [[Asien]]. E grenzt am Norden an am Westen un den [[Irak]], am Süden u [[Saudi-Arabien]], an am Osten un de [[Persesche Golf]]. De gréissten Deel vum Land, ass Wüstegebitt, vun der Wüst ad-Dibbida. Ofgesi vum Héichtenzoch vun de Zaur-Bierger an der Bucht vu Kuwait, an e puer vereenzelte Koppen ass d'Land flaach. Un der Südspëtz vun der Bucht läit d'Haaptstad mat hirem natierlechen Hafen. Am Süden dovu leien déi grouss Pëtrolsfelder. Déi héchst Plaz ass am Weste vum Land op engem Sandsteeplateau, mat 290 Meter. == Kuckt och == * [[Kuwaitiséierung]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Kuwait am [https://web.archive.org/web/20160521031251/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ku.html CIA World Factbook] {{en}} [[Fichier:Ku-map.gif|thumb|left|Kaart vu Kuwait]] {{Navigatioun Länner an Asien}}{{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Kuwait| ]] [[Kategorie:OPEC]] mcng2orhz61edwbqqo5k5lw0m0k4uwl 2689598 2689428 2026-08-07T08:43:43Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689598 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = دولة الكويت<br>Daulat al-Kuwait | Fändel = Flag of Kuwait.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Kuwait | Wopen =Emblem of Kuwait.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Kuwait | National Devise = | Kaart= Kuwait in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Kuwait (Stad)|Kuwait City]] | Haaptstad Awunner = 96.100 {{small|(Estim. 2005)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Mohammad Sabah al-Salem as-Sabah]] | Total Fläch= 17.818 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = quasi null | Bevëlkerung = 4.294.621 {{small|(Estim. 2022)}} | Bevëlkerung Plaz = 137 | Bevëlkerungsdicht = 200,2 | Onofhängegkeet = [[19. Juni]] [[1961]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Al-Nasheed Al-Watani | Wärung = Kuwaiti Dinar KWD | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.kw]] | Telefonsprefix = +965 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kuwait''', ([[Arabesch]]: الكويت ''al-Kuwayt'') ass e Staat an [[Asien]]. E grenzt am Norden an am Westen un den [[Irak]], am Süden u [[Saudi-Arabien]], an am Osten un de [[Persesche Golf]]. De gréissten Deel vum Land, ass Wüstegebitt, vun der Wüst ad-Dibbida. Ofgesi vum Héichtenzoch vun de Zaur-Bierger an der Bucht vu Kuwait, an e puer vereenzelte Koppen ass d'Land flaach. Un der Südspëtz vun der Bucht läit d'Haaptstad mat hirem natierlechen Hafen. Am Süden dovu leien déi grouss Pëtrolsfelder. Déi héchst Plaz ass am Weste vum Land op engem Sandsteeplateau, mat 290 Meter. == Kuckt och == * [[Kuwaitiséierung]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Kuwait am [https://web.archive.org/web/20160521031251/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ku.html CIA World Factbook] {{en}} [[Fichier:Ku-map.gif|thumb|left|Kaart vu Kuwait]] {{Navigatioun Länner an Asien}}{{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Kuwait| ]] [[Kategorie:OPEC]] bu1dqszcbkn4ffhg7yzfp5cc2g6psoo 2689751 2689598 2026-08-07T08:49:41Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689751 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = دولة الكويت<br>Daulat al-Kuwait | Fändel = Flag of Kuwait.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Kuwait | Wopen =Emblem of Kuwait.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Kuwait | National Devise = | Kaart= Kuwait in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Kuwait (Stad)|Kuwait City]] | Haaptstad Awunner = 96.100 {{small|(Estim. 2005)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Mohammad Sabah al-Salem as-Sabah]] | Total Fläch= 17.818 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = quasi null | Bevëlkerung = 4.294.621 {{small|(Estim. 2022)}} | Bevëlkerung Plaz = 137 | Bevëlkerungsdicht = 200,2 | Onofhängegkeet = [[19. Juni]] [[1961]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Al-Nasheed Al-Watani | Wärung = Kuwaiti Dinar KWD | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.kw]] | Telefonsprefix = +965 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kuwait''', ([[Arabesch]]: الكويت ''al-Kuwayt'') ass e Staat an [[Asien]]. E grenzt am Norden an am Westen un den [[Irak]], am Süden u [[Saudi-Arabien]], an am Osten un de [[Persesche Golf]]. De gréissten Deel vum Land, ass Wüstegebitt, vun der Wüst ad-Dibbida. Ofgesi vum Héichtenzoch vun de Zaur-Bierger an der Bucht vu Kuwait, an e puer vereenzelte Koppen ass d'Land flaach. Un der Südspëtz vun der Bucht läit d'Haaptstad mat hirem natierlechen Hafen. Am Süden dovu leien déi grouss Pëtrolsfelder. Déi héchst Plaz ass am Weste vum Land op engem Sandsteeplateau, mat 290 Meter. == Kuckt och == * [[Kuwaitiséierung]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Kuwait am [https://web.archive.org/web/20160521031251/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ku.html CIA World Factbook] {{en}} [[Fichier:Ku-map.gif|thumb|left|Kaart vu Kuwait]] {{Navigatioun Länner an Asien}}{{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Kuwait| ]] [[Kategorie:OPEC]] fktckd74w5fpab3w4a8qfwae8vnzlv4 2689883 2689751 2026-08-07T08:54:08Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689883 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = دولة الكويت<br>Daulat al-Kuwait | Fändel = Flag of Kuwait.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Kuwait | Wopen =Emblem of Kuwait.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Kuwait | National Devise = | Kaart= Kuwait in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Kuwait (Stad)|Kuwait City]] | Haaptstad Awunner = 96.100 {{small|(Estim. 2005)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 17.818 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = quasi null | Bevëlkerung = 4.294.621 {{small|(Estim. 2022)}} | Bevëlkerung Plaz = 137 | Bevëlkerungsdicht = 200,2 | Onofhängegkeet = [[19. Juni]] [[1961]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Al-Nasheed Al-Watani | Wärung = Kuwaiti Dinar KWD | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.kw]] | Telefonsprefix = +965 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Kuwait''', ([[Arabesch]]: الكويت ''al-Kuwayt'') ass e Staat an [[Asien]]. E grenzt am Norden an am Westen un den [[Irak]], am Süden u [[Saudi-Arabien]], an am Osten un de [[Persesche Golf]]. De gréissten Deel vum Land, ass Wüstegebitt, vun der Wüst ad-Dibbida. Ofgesi vum Héichtenzoch vun de Zaur-Bierger an der Bucht vu Kuwait, an e puer vereenzelte Koppen ass d'Land flaach. Un der Südspëtz vun der Bucht läit d'Haaptstad mat hirem natierlechen Hafen. Am Süden dovu leien déi grouss Pëtrolsfelder. Déi héchst Plaz ass am Weste vum Land op engem Sandsteeplateau, mat 290 Meter. == Kuckt och == * [[Kuwaitiséierung]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * Kuwait am [https://web.archive.org/web/20160521031251/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ku.html CIA World Factbook] {{en}} [[Fichier:Ku-map.gif|thumb|left|Kaart vu Kuwait]] {{Navigatioun Länner an Asien}}{{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Kuwait| ]] [[Kategorie:OPEC]] epofzo40iln13knf9uqzvhg63hkbheo 0 46026 2689432 2591487 2026-08-07T08:38:31Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689432 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = الجمهورية اللبنانية<br>al-Dschumhūriyya al-lubnāniyya<br>Republik Libanon | Fändel = Flag of Lebanon.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Libanon | Wopen = Coat of Arms of Lebanon.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vum Libanon | National Devise = | Kaart = Lebanon in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Beirut]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Joseph Khalil Aoun]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Najib Mikati]] | Total Fläch = 10.452 | Fläch Plaz = 166 | Waasserfläch = 1,8 | Bevëlkerung = 6.184.701 | Bevëlkerung Plaz = 112 | Bevëlkerungsdicht = 560 | Onofhängegkeet = [[22. November]] [[1943]] (erkläert)<br>[[24. Oktober]] [[1945]] (Enn vum Mandat)<br>[[31. Dezember]] [[1946]] (Réckzuch vun de frans. Truppen) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Kulluna lil-watan'' ("Alleguer, fir d'Heemechtsland") | Wärung = [[Libaneesescht Pond]] (LBP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.lb]] | Telefonsprefix = +961 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Libanon''', offiziell d'''Republik Libanon'', ass e Staat am [[Noen Osten]]. E grenzt u [[Syrien]] am Norden an am Osten an un [[Israel]] am Süden. [[Zypern]] läit westlech am [[Mëttelmier]]. Dem Land seng strateegesch Lag op der Kräizung vum Mëttelmier an dem [[Arabesch Hallefinsel|arabeschen Hannerland]] huet zu senger räicher Geschicht bäigedroen an trotz reliéiser an ethnescher Differenz eng kulturell Identitéit ervirbruecht. Mat nëmmen 10.452 Quadratkilometer (ongeféier véier Mol sou grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]) ass et dat klengst international unerkannt Land um [[Asien|asiatesche Kontinent]]. Déi éischt Zeie vun enger [[Zivilisatioun]] am Libanon si méi wéi 7000 Joer al. De Libanon war d'Heemecht vun de [[Kanaan]]iter/[[Phenizien|Phenizier]] an hire Kinnekräicher, enger maritimer Kultur, déi sech iwwer 1000 Joer konnt halen (ca. 1550-539 [[virun eiser Zäitrechnung]]). 64 virun eiser Zäitrechnung ass d'Regioun ënner d'Kontroll vum [[Réimescht Räich|réimesche Räich]] gefall a spéider e vun de wichtegsten Zentre vun der [[Chrëschtentum|chrëschtlecher Relioun]] am Réimerräich ginn. An der [[Biergkette vum Libanon]] (Mont Liban) ass eng d'[[maronitesch Kierch]] gegrënnt ginn. Wéi d'arabesch Moslemen d'Regioun eruewert hunn, hunn d'Maroniten un hirer Relioun an Identitéit festgehalen. Donieft huet sech awer am Mont Liban och nach eng aner reliéis Grupp entwéckelt, d'[[Drusen]]. Wärend de [[Kräizzug|Kräizzich]] hunn d'Maroniten de Kontakt mat der [[Kathoulesch Kierch|kathoulescher Kierch]] retabléiert an hir Bindung zu [[Roum]] erkläert, wat en direkten Afloss op d'Regioun hat. Schlussendlech ass d'Regioun tëscht 1516 an 1918 vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] regéiert ginn. Nom Zesummefall vun osmanesche Räich nom [[éischte Weltkrich]] sinn déi fënnef Provënzen, déi den haitege Libanon sinn, 1918 zum franséische Mandat ginn. D'Fransousen hunn d'Grenze vun deem historesche Gouvernorat vum Mont Liban, an deem haaptsächlech Chrëschten an Druse gewunnt hunn, erweidert fir méi Moslemen anzebegräifen. 1943 huet de Libanon seng Onofhängegkeet erkläert an de "Konfessionalismus" etabléiert, eng eenzegaarteg Form vu [[Konkordanzdemokratie]] an där d'Muecht am Land tëscht deene verschiddene reliéise Communautéiten opgedeelt gëtt. All auslännesch Truppen hu sech bis zum [[31. Dezember]] [[1946]] aus dem Libanon zeréckgezunn. Zënter 1973 ass de Libanon Member vun der [[Organisation internationale de la francophonie]]. Trotz senger gerénger Gréisst huet d'Land eng bekannt Kultur an e groussen Afloss an der arabescher Welt entwéckelt. Virum [[libaneesesche Biergerkrich]] (1975-1990) huet de Libanon eng relativ roueg Period mat Wuelstand kannt, déi vun Tourismus, Landwirtschaft, Handel an der Bankeplaz gedriwwe gi war. Wéinst senger finanzieller Muecht an Diversitéit wärend senge beschten Zäiten ass de Libanon an den 1960 dacks d'"Schwäiz vum Osten" genannt ginn, an d'Haaptstad [[Beirut]] huet souvill Touristen ugezunn, datt se de Spëtznumm "Paräis vum Nohen Oste" krut. Nom Krich si wäitleefeg Efforte gemaach ginn, fir d'Wirtschaft nees op d'Been ze setzen an déi national Infrastruktur erëm opzebauen. Trotz all deenen Problemer huet de Libanon den héchsten [[Human Development Index]] an dat héchst Pro-Kapp-Akommes an der arabescher Welt ausserhalb vun de Pëtrolstaaten am [[persesche Golf]]. == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Baalbek, Temple of Bacchus (6842814197).jpg|De Bacchs-Temple zu [[Baalbek]] Fichier:Saint George Maronite Cathedral and Mohammad Al-Amin Mosque by Lebnen18.jpg|Eng Kierch an eng Moschee am Zentrum vu Beirut Fichier:Green Line, Beirut 1982.jpg|Zerstéiert Gebaier (1982) zu Beirut wärend dem Biergerkrich Fichier:SidonNewCity.jpg|Vue op déi drëttgréisst Stad Sidon Fichier:Cèdre du Liban Barouk 2005.jpg|De Bam [[Zeder]] ass dat nationaalt Symbol vum Libanon Fichier:Samal Text.jpg|Eng Plack mat phenizeschem Text Fichier:Forest of The cedars of God.jpg|Schnéi op engem Zederbam Fichier:Bekaa valley.jpg|D'[[Bekaa]]-Plaine </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Lebanon|Libanon}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} [[Kategorie:Libanon]] kklxywn82470xlgk5eu3hjc9ug8r03v 2689601 2689432 2026-08-07T08:43:48Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689601 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = الجمهورية اللبنانية<br>al-Dschumhūriyya al-lubnāniyya<br>Republik Libanon | Fändel = Flag of Lebanon.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Libanon | Wopen = Coat of Arms of Lebanon.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vum Libanon | National Devise = | Kaart = Lebanon in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Beirut]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Najib Mikati]] | Total Fläch = 10.452 | Fläch Plaz = 166 | Waasserfläch = 1,8 | Bevëlkerung = 6.184.701 | Bevëlkerung Plaz = 112 | Bevëlkerungsdicht = 560 | Onofhängegkeet = [[22. November]] [[1943]] (erkläert)<br>[[24. Oktober]] [[1945]] (Enn vum Mandat)<br>[[31. Dezember]] [[1946]] (Réckzuch vun de frans. Truppen) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Kulluna lil-watan'' ("Alleguer, fir d'Heemechtsland") | Wärung = [[Libaneesescht Pond]] (LBP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.lb]] | Telefonsprefix = +961 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Libanon''', offiziell d'''Republik Libanon'', ass e Staat am [[Noen Osten]]. E grenzt u [[Syrien]] am Norden an am Osten an un [[Israel]] am Süden. [[Zypern]] läit westlech am [[Mëttelmier]]. Dem Land seng strateegesch Lag op der Kräizung vum Mëttelmier an dem [[Arabesch Hallefinsel|arabeschen Hannerland]] huet zu senger räicher Geschicht bäigedroen an trotz reliéiser an ethnescher Differenz eng kulturell Identitéit ervirbruecht. Mat nëmmen 10.452 Quadratkilometer (ongeféier véier Mol sou grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]) ass et dat klengst international unerkannt Land um [[Asien|asiatesche Kontinent]]. Déi éischt Zeie vun enger [[Zivilisatioun]] am Libanon si méi wéi 7000 Joer al. De Libanon war d'Heemecht vun de [[Kanaan]]iter/[[Phenizien|Phenizier]] an hire Kinnekräicher, enger maritimer Kultur, déi sech iwwer 1000 Joer konnt halen (ca. 1550-539 [[virun eiser Zäitrechnung]]). 64 virun eiser Zäitrechnung ass d'Regioun ënner d'Kontroll vum [[Réimescht Räich|réimesche Räich]] gefall a spéider e vun de wichtegsten Zentre vun der [[Chrëschtentum|chrëschtlecher Relioun]] am Réimerräich ginn. An der [[Biergkette vum Libanon]] (Mont Liban) ass eng d'[[maronitesch Kierch]] gegrënnt ginn. Wéi d'arabesch Moslemen d'Regioun eruewert hunn, hunn d'Maroniten un hirer Relioun an Identitéit festgehalen. Donieft huet sech awer am Mont Liban och nach eng aner reliéis Grupp entwéckelt, d'[[Drusen]]. Wärend de [[Kräizzug|Kräizzich]] hunn d'Maroniten de Kontakt mat der [[Kathoulesch Kierch|kathoulescher Kierch]] retabléiert an hir Bindung zu [[Roum]] erkläert, wat en direkten Afloss op d'Regioun hat. Schlussendlech ass d'Regioun tëscht 1516 an 1918 vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] regéiert ginn. Nom Zesummefall vun osmanesche Räich nom [[éischte Weltkrich]] sinn déi fënnef Provënzen, déi den haitege Libanon sinn, 1918 zum franséische Mandat ginn. D'Fransousen hunn d'Grenze vun deem historesche Gouvernorat vum Mont Liban, an deem haaptsächlech Chrëschten an Druse gewunnt hunn, erweidert fir méi Moslemen anzebegräifen. 1943 huet de Libanon seng Onofhängegkeet erkläert an de "Konfessionalismus" etabléiert, eng eenzegaarteg Form vu [[Konkordanzdemokratie]] an där d'Muecht am Land tëscht deene verschiddene reliéise Communautéiten opgedeelt gëtt. All auslännesch Truppen hu sech bis zum [[31. Dezember]] [[1946]] aus dem Libanon zeréckgezunn. Zënter 1973 ass de Libanon Member vun der [[Organisation internationale de la francophonie]]. Trotz senger gerénger Gréisst huet d'Land eng bekannt Kultur an e groussen Afloss an der arabescher Welt entwéckelt. Virum [[libaneesesche Biergerkrich]] (1975-1990) huet de Libanon eng relativ roueg Period mat Wuelstand kannt, déi vun Tourismus, Landwirtschaft, Handel an der Bankeplaz gedriwwe gi war. Wéinst senger finanzieller Muecht an Diversitéit wärend senge beschten Zäiten ass de Libanon an den 1960 dacks d'"Schwäiz vum Osten" genannt ginn, an d'Haaptstad [[Beirut]] huet souvill Touristen ugezunn, datt se de Spëtznumm "Paräis vum Nohen Oste" krut. Nom Krich si wäitleefeg Efforte gemaach ginn, fir d'Wirtschaft nees op d'Been ze setzen an déi national Infrastruktur erëm opzebauen. Trotz all deenen Problemer huet de Libanon den héchsten [[Human Development Index]] an dat héchst Pro-Kapp-Akommes an der arabescher Welt ausserhalb vun de Pëtrolstaaten am [[persesche Golf]]. == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Baalbek, Temple of Bacchus (6842814197).jpg|De Bacchs-Temple zu [[Baalbek]] Fichier:Saint George Maronite Cathedral and Mohammad Al-Amin Mosque by Lebnen18.jpg|Eng Kierch an eng Moschee am Zentrum vu Beirut Fichier:Green Line, Beirut 1982.jpg|Zerstéiert Gebaier (1982) zu Beirut wärend dem Biergerkrich Fichier:SidonNewCity.jpg|Vue op déi drëttgréisst Stad Sidon Fichier:Cèdre du Liban Barouk 2005.jpg|De Bam [[Zeder]] ass dat nationaalt Symbol vum Libanon Fichier:Samal Text.jpg|Eng Plack mat phenizeschem Text Fichier:Forest of The cedars of God.jpg|Schnéi op engem Zederbam Fichier:Bekaa valley.jpg|D'[[Bekaa]]-Plaine </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Lebanon|Libanon}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} [[Kategorie:Libanon]] 2e81h1av0k3h70i0qi1bu5cqu7dibvk 2689755 2689601 2026-08-07T08:49:46Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689755 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = الجمهورية اللبنانية<br>al-Dschumhūriyya al-lubnāniyya<br>Republik Libanon | Fändel = Flag of Lebanon.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Libanon | Wopen = Coat of Arms of Lebanon.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vum Libanon | National Devise = | Kaart = Lebanon in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Beirut]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Najib Mikati]] | Total Fläch = 10.452 | Fläch Plaz = 166 | Waasserfläch = 1,8 | Bevëlkerung = 6.184.701 | Bevëlkerung Plaz = 112 | Bevëlkerungsdicht = 560 | Onofhängegkeet = [[22. November]] [[1943]] (erkläert)<br>[[24. Oktober]] [[1945]] (Enn vum Mandat)<br>[[31. Dezember]] [[1946]] (Réckzuch vun de frans. Truppen) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Kulluna lil-watan'' ("Alleguer, fir d'Heemechtsland") | Wärung = [[Libaneesescht Pond]] (LBP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.lb]] | Telefonsprefix = +961 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Libanon''', offiziell d'''Republik Libanon'', ass e Staat am [[Noen Osten]]. E grenzt u [[Syrien]] am Norden an am Osten an un [[Israel]] am Süden. [[Zypern]] läit westlech am [[Mëttelmier]]. Dem Land seng strateegesch Lag op der Kräizung vum Mëttelmier an dem [[Arabesch Hallefinsel|arabeschen Hannerland]] huet zu senger räicher Geschicht bäigedroen an trotz reliéiser an ethnescher Differenz eng kulturell Identitéit ervirbruecht. Mat nëmmen 10.452 Quadratkilometer (ongeféier véier Mol sou grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]) ass et dat klengst international unerkannt Land um [[Asien|asiatesche Kontinent]]. Déi éischt Zeie vun enger [[Zivilisatioun]] am Libanon si méi wéi 7000 Joer al. De Libanon war d'Heemecht vun de [[Kanaan]]iter/[[Phenizien|Phenizier]] an hire Kinnekräicher, enger maritimer Kultur, déi sech iwwer 1000 Joer konnt halen (ca. 1550-539 [[virun eiser Zäitrechnung]]). 64 virun eiser Zäitrechnung ass d'Regioun ënner d'Kontroll vum [[Réimescht Räich|réimesche Räich]] gefall a spéider e vun de wichtegsten Zentre vun der [[Chrëschtentum|chrëschtlecher Relioun]] am Réimerräich ginn. An der [[Biergkette vum Libanon]] (Mont Liban) ass eng d'[[maronitesch Kierch]] gegrënnt ginn. Wéi d'arabesch Moslemen d'Regioun eruewert hunn, hunn d'Maroniten un hirer Relioun an Identitéit festgehalen. Donieft huet sech awer am Mont Liban och nach eng aner reliéis Grupp entwéckelt, d'[[Drusen]]. Wärend de [[Kräizzug|Kräizzich]] hunn d'Maroniten de Kontakt mat der [[Kathoulesch Kierch|kathoulescher Kierch]] retabléiert an hir Bindung zu [[Roum]] erkläert, wat en direkten Afloss op d'Regioun hat. Schlussendlech ass d'Regioun tëscht 1516 an 1918 vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] regéiert ginn. Nom Zesummefall vun osmanesche Räich nom [[éischte Weltkrich]] sinn déi fënnef Provënzen, déi den haitege Libanon sinn, 1918 zum franséische Mandat ginn. D'Fransousen hunn d'Grenze vun deem historesche Gouvernorat vum Mont Liban, an deem haaptsächlech Chrëschten an Druse gewunnt hunn, erweidert fir méi Moslemen anzebegräifen. 1943 huet de Libanon seng Onofhängegkeet erkläert an de "Konfessionalismus" etabléiert, eng eenzegaarteg Form vu [[Konkordanzdemokratie]] an där d'Muecht am Land tëscht deene verschiddene reliéise Communautéiten opgedeelt gëtt. All auslännesch Truppen hu sech bis zum [[31. Dezember]] [[1946]] aus dem Libanon zeréckgezunn. Zënter 1973 ass de Libanon Member vun der [[Organisation internationale de la francophonie]]. Trotz senger gerénger Gréisst huet d'Land eng bekannt Kultur an e groussen Afloss an der arabescher Welt entwéckelt. Virum [[libaneesesche Biergerkrich]] (1975-1990) huet de Libanon eng relativ roueg Period mat Wuelstand kannt, déi vun Tourismus, Landwirtschaft, Handel an der Bankeplaz gedriwwe gi war. Wéinst senger finanzieller Muecht an Diversitéit wärend senge beschten Zäiten ass de Libanon an den 1960 dacks d'"Schwäiz vum Osten" genannt ginn, an d'Haaptstad [[Beirut]] huet souvill Touristen ugezunn, datt se de Spëtznumm "Paräis vum Nohen Oste" krut. Nom Krich si wäitleefeg Efforte gemaach ginn, fir d'Wirtschaft nees op d'Been ze setzen an déi national Infrastruktur erëm opzebauen. Trotz all deenen Problemer huet de Libanon den héchsten [[Human Development Index]] an dat héchst Pro-Kapp-Akommes an der arabescher Welt ausserhalb vun de Pëtrolstaaten am [[persesche Golf]]. == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Baalbek, Temple of Bacchus (6842814197).jpg|De Bacchs-Temple zu [[Baalbek]] Fichier:Saint George Maronite Cathedral and Mohammad Al-Amin Mosque by Lebnen18.jpg|Eng Kierch an eng Moschee am Zentrum vu Beirut Fichier:Green Line, Beirut 1982.jpg|Zerstéiert Gebaier (1982) zu Beirut wärend dem Biergerkrich Fichier:SidonNewCity.jpg|Vue op déi drëttgréisst Stad Sidon Fichier:Cèdre du Liban Barouk 2005.jpg|De Bam [[Zeder]] ass dat nationaalt Symbol vum Libanon Fichier:Samal Text.jpg|Eng Plack mat phenizeschem Text Fichier:Forest of The cedars of God.jpg|Schnéi op engem Zederbam Fichier:Bekaa valley.jpg|D'[[Bekaa]]-Plaine </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Lebanon|Libanon}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} [[Kategorie:Libanon]] e51wshgdadovohvl7ggegk9o4skzkbb 2689886 2689755 2026-08-07T08:54:13Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689886 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = الجمهورية اللبنانية<br>al-Dschumhūriyya al-lubnāniyya<br>Republik Libanon | Fändel = Flag of Lebanon.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Libanon | Wopen = Coat of Arms of Lebanon.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vum Libanon | National Devise = | Kaart = Lebanon in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Beirut]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 10.452 | Fläch Plaz = 166 | Waasserfläch = 1,8 | Bevëlkerung = 6.184.701 | Bevëlkerung Plaz = 112 | Bevëlkerungsdicht = 560 | Onofhängegkeet = [[22. November]] [[1943]] (erkläert)<br>[[24. Oktober]] [[1945]] (Enn vum Mandat)<br>[[31. Dezember]] [[1946]] (Réckzuch vun de frans. Truppen) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Kulluna lil-watan'' ("Alleguer, fir d'Heemechtsland") | Wärung = [[Libaneesescht Pond]] (LBP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.lb]] | Telefonsprefix = +961 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Libanon''', offiziell d'''Republik Libanon'', ass e Staat am [[Noen Osten]]. E grenzt u [[Syrien]] am Norden an am Osten an un [[Israel]] am Süden. [[Zypern]] läit westlech am [[Mëttelmier]]. Dem Land seng strateegesch Lag op der Kräizung vum Mëttelmier an dem [[Arabesch Hallefinsel|arabeschen Hannerland]] huet zu senger räicher Geschicht bäigedroen an trotz reliéiser an ethnescher Differenz eng kulturell Identitéit ervirbruecht. Mat nëmmen 10.452 Quadratkilometer (ongeféier véier Mol sou grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]) ass et dat klengst international unerkannt Land um [[Asien|asiatesche Kontinent]]. Déi éischt Zeie vun enger [[Zivilisatioun]] am Libanon si méi wéi 7000 Joer al. De Libanon war d'Heemecht vun de [[Kanaan]]iter/[[Phenizien|Phenizier]] an hire Kinnekräicher, enger maritimer Kultur, déi sech iwwer 1000 Joer konnt halen (ca. 1550-539 [[virun eiser Zäitrechnung]]). 64 virun eiser Zäitrechnung ass d'Regioun ënner d'Kontroll vum [[Réimescht Räich|réimesche Räich]] gefall a spéider e vun de wichtegsten Zentre vun der [[Chrëschtentum|chrëschtlecher Relioun]] am Réimerräich ginn. An der [[Biergkette vum Libanon]] (Mont Liban) ass eng d'[[maronitesch Kierch]] gegrënnt ginn. Wéi d'arabesch Moslemen d'Regioun eruewert hunn, hunn d'Maroniten un hirer Relioun an Identitéit festgehalen. Donieft huet sech awer am Mont Liban och nach eng aner reliéis Grupp entwéckelt, d'[[Drusen]]. Wärend de [[Kräizzug|Kräizzich]] hunn d'Maroniten de Kontakt mat der [[Kathoulesch Kierch|kathoulescher Kierch]] retabléiert an hir Bindung zu [[Roum]] erkläert, wat en direkten Afloss op d'Regioun hat. Schlussendlech ass d'Regioun tëscht 1516 an 1918 vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] regéiert ginn. Nom Zesummefall vun osmanesche Räich nom [[éischte Weltkrich]] sinn déi fënnef Provënzen, déi den haitege Libanon sinn, 1918 zum franséische Mandat ginn. D'Fransousen hunn d'Grenze vun deem historesche Gouvernorat vum Mont Liban, an deem haaptsächlech Chrëschten an Druse gewunnt hunn, erweidert fir méi Moslemen anzebegräifen. 1943 huet de Libanon seng Onofhängegkeet erkläert an de "Konfessionalismus" etabléiert, eng eenzegaarteg Form vu [[Konkordanzdemokratie]] an där d'Muecht am Land tëscht deene verschiddene reliéise Communautéiten opgedeelt gëtt. All auslännesch Truppen hu sech bis zum [[31. Dezember]] [[1946]] aus dem Libanon zeréckgezunn. Zënter 1973 ass de Libanon Member vun der [[Organisation internationale de la francophonie]]. Trotz senger gerénger Gréisst huet d'Land eng bekannt Kultur an e groussen Afloss an der arabescher Welt entwéckelt. Virum [[libaneesesche Biergerkrich]] (1975-1990) huet de Libanon eng relativ roueg Period mat Wuelstand kannt, déi vun Tourismus, Landwirtschaft, Handel an der Bankeplaz gedriwwe gi war. Wéinst senger finanzieller Muecht an Diversitéit wärend senge beschten Zäiten ass de Libanon an den 1960 dacks d'"Schwäiz vum Osten" genannt ginn, an d'Haaptstad [[Beirut]] huet souvill Touristen ugezunn, datt se de Spëtznumm "Paräis vum Nohen Oste" krut. Nom Krich si wäitleefeg Efforte gemaach ginn, fir d'Wirtschaft nees op d'Been ze setzen an déi national Infrastruktur erëm opzebauen. Trotz all deenen Problemer huet de Libanon den héchsten [[Human Development Index]] an dat héchst Pro-Kapp-Akommes an der arabescher Welt ausserhalb vun de Pëtrolstaaten am [[persesche Golf]]. == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Baalbek, Temple of Bacchus (6842814197).jpg|De Bacchs-Temple zu [[Baalbek]] Fichier:Saint George Maronite Cathedral and Mohammad Al-Amin Mosque by Lebnen18.jpg|Eng Kierch an eng Moschee am Zentrum vu Beirut Fichier:Green Line, Beirut 1982.jpg|Zerstéiert Gebaier (1982) zu Beirut wärend dem Biergerkrich Fichier:SidonNewCity.jpg|Vue op déi drëttgréisst Stad Sidon Fichier:Cèdre du Liban Barouk 2005.jpg|De Bam [[Zeder]] ass dat nationaalt Symbol vum Libanon Fichier:Samal Text.jpg|Eng Plack mat phenizeschem Text Fichier:Forest of The cedars of God.jpg|Schnéi op engem Zederbam Fichier:Bekaa valley.jpg|D'[[Bekaa]]-Plaine </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Lebanon|Libanon}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} [[Kategorie:Libanon]] j6ydqktzurgbuh64g9srl0qomrwyjfk 0 46027 2689354 2541026 2026-08-07T08:36:39Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689354 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = [[Fichier:Brug rGyal-Khab.svg|100px]] <br> Druk Gyal Khap {{Small| (Dzongkha)}} <br> Kinnekräich Bhutan | Fändel = Flag of Bhutan.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Bhutan | Wopen = Emblem of Bhutan.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Bhutan | National Devise = | Kaart = Bhutan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Dzongkha]] | Haaptstad = [[Thimphu]] | Haaptstad Awunner = 114 551 {{small| (2017)}} | Haaptstad Koordinaten = 27° 29′ N, 89° 38′ O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Tshering Tobgay]] | Total Fläch = 38 394 | Fläch Plaz = 133 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 756 129 {{small| (2021)}} | Bevëlkerung Plaz = 160 | Bevëlkerungsdicht = 20 | Onofhängegkeet = [[8. August]] [[1949]] vun [[Indien]] | Nationalfeierdag = [[17. Dezember]] | Nationalhymn = [[Druk Tsenden]] | Wärung = [[Ngultrum|Ngultrum <small>(BTN)</small>]] | Zäitzon = +6 | Internet TLD = [[.bt]] | Telefonsprefix = +975 | Notizen = | Extra Bild = Taktshang.jpg | Extra Bild2 = }} '''Bhutan''', op [[Dzongkha]] ''Druk Gyal Khab'', ass e [[Staat]] a Südasien. Op enger Fläch vu 47.000 Kilometer carré, dat sinn der eppes méi wéi d'[[Schwäiz]] der huet, liewen eng 670.000 Leit. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass Dzongkha. == Politesches == D'Kinnekräich Bhutan ënner dem Kinnek [[Jigme Khesar Namgyal Wangchuck]] huet am Dezember 2007 fir d'éischt Kéier en "Iewescht Haus" gewielt. De [[24. Mäerz]] [[2008]] koum et zu den éischte Wale fir e [[Parlament]]. == Stied a Bhutan == * D'[[Haaptstad]] ass [[Thimphu]]. * [[Jakar]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Bhutan Wikivoyage: Bhutan] {{en}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Bhutan]] ocok5ak98mhxfs5u16n9bz5aiuy324g 2689551 2689354 2026-08-07T08:42:29Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689551 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = [[Fichier:Brug rGyal-Khab.svg|100px]] <br> Druk Gyal Khap {{Small| (Dzongkha)}} <br> Kinnekräich Bhutan | Fändel = Flag of Bhutan.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Bhutan | Wopen = Emblem of Bhutan.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Bhutan | National Devise = | Kaart = Bhutan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Dzongkha]] | Haaptstad = [[Thimphu]] | Haaptstad Awunner = 114 551 {{small| (2017)}} | Haaptstad Koordinaten = 27° 29′ N, 89° 38′ O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Tshering Tobgay]] | Total Fläch = 38 394 | Fläch Plaz = 133 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 756 129 {{small| (2021)}} | Bevëlkerung Plaz = 160 | Bevëlkerungsdicht = 20 | Onofhängegkeet = [[8. August]] [[1949]] vun [[Indien]] | Nationalfeierdag = [[17. Dezember]] | Nationalhymn = [[Druk Tsenden]] | Wärung = [[Ngultrum|Ngultrum <small>(BTN)</small>]] | Zäitzon = +6 | Internet TLD = [[.bt]] | Telefonsprefix = +975 | Notizen = | Extra Bild = Taktshang.jpg | Extra Bild2 = }} '''Bhutan''', op [[Dzongkha]] ''Druk Gyal Khab'', ass e [[Staat]] a Südasien. Op enger Fläch vu 47.000 Kilometer carré, dat sinn der eppes méi wéi d'[[Schwäiz]] der huet, liewen eng 670.000 Leit. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass Dzongkha. == Politesches == D'Kinnekräich Bhutan ënner dem Kinnek [[Jigme Khesar Namgyal Wangchuck]] huet am Dezember 2007 fir d'éischt Kéier en "Iewescht Haus" gewielt. De [[24. Mäerz]] [[2008]] koum et zu den éischte Wale fir e [[Parlament]]. == Stied a Bhutan == * D'[[Haaptstad]] ass [[Thimphu]]. * [[Jakar]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Bhutan Wikivoyage: Bhutan] {{en}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Bhutan]] i0xs0sxd879q85m03gxyoxe50d4r538 2689686 2689551 2026-08-07T08:48:06Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689686 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = [[Fichier:Brug rGyal-Khab.svg|100px]] <br> Druk Gyal Khap {{Small| (Dzongkha)}} <br> Kinnekräich Bhutan | Fändel = Flag of Bhutan.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Bhutan | Wopen = Emblem of Bhutan.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Bhutan | National Devise = | Kaart = Bhutan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Dzongkha]] | Haaptstad = [[Thimphu]] | Haaptstad Awunner = 114 551 {{small| (2017)}} | Haaptstad Koordinaten = 27° 29′ N, 89° 38′ O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Tshering Tobgay]] | Total Fläch = 38 394 | Fläch Plaz = 133 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 756 129 {{small| (2021)}} | Bevëlkerung Plaz = 160 | Bevëlkerungsdicht = 20 | Onofhängegkeet = [[8. August]] [[1949]] vun [[Indien]] | Nationalfeierdag = [[17. Dezember]] | Nationalhymn = [[Druk Tsenden]] | Wärung = [[Ngultrum|Ngultrum <small>(BTN)</small>]] | Zäitzon = +6 | Internet TLD = [[.bt]] | Telefonsprefix = +975 | Notizen = | Extra Bild = Taktshang.jpg | Extra Bild2 = }} '''Bhutan''', op [[Dzongkha]] ''Druk Gyal Khab'', ass e [[Staat]] a Südasien. Op enger Fläch vu 47.000 Kilometer carré, dat sinn der eppes méi wéi d'[[Schwäiz]] der huet, liewen eng 670.000 Leit. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass Dzongkha. == Politesches == D'Kinnekräich Bhutan ënner dem Kinnek [[Jigme Khesar Namgyal Wangchuck]] huet am Dezember 2007 fir d'éischt Kéier en "Iewescht Haus" gewielt. De [[24. Mäerz]] [[2008]] koum et zu den éischte Wale fir e [[Parlament]]. == Stied a Bhutan == * D'[[Haaptstad]] ass [[Thimphu]]. * [[Jakar]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Bhutan Wikivoyage: Bhutan] {{en}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Bhutan]] 5kaxhv23lb1yl0aa0m1zdkp81mtm1ff 2689849 2689686 2026-08-07T08:53:10Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689849 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = [[Fichier:Brug rGyal-Khab.svg|100px]] <br> Druk Gyal Khap {{Small| (Dzongkha)}} <br> Kinnekräich Bhutan | Fändel = Flag of Bhutan.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Bhutan | Wopen = Emblem of Bhutan.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Bhutan | National Devise = | Kaart = Bhutan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Dzongkha]] | Haaptstad = [[Thimphu]] | Haaptstad Awunner = 114 551 {{small| (2017)}} | Haaptstad Koordinaten = 27° 29′ N, 89° 38′ O | Staatsform = [[Konstitutionell Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 38 394 | Fläch Plaz = 133 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 756 129 {{small| (2021)}} | Bevëlkerung Plaz = 160 | Bevëlkerungsdicht = 20 | Onofhängegkeet = [[8. August]] [[1949]] vun [[Indien]] | Nationalfeierdag = [[17. Dezember]] | Nationalhymn = [[Druk Tsenden]] | Wärung = [[Ngultrum|Ngultrum <small>(BTN)</small>]] | Zäitzon = +6 | Internet TLD = [[.bt]] | Telefonsprefix = +975 | Notizen = | Extra Bild = Taktshang.jpg | Extra Bild2 = }} '''Bhutan''', op [[Dzongkha]] ''Druk Gyal Khab'', ass e [[Staat]] a Südasien. Op enger Fläch vu 47.000 Kilometer carré, dat sinn der eppes méi wéi d'[[Schwäiz]] der huet, liewen eng 670.000 Leit. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass Dzongkha. == Politesches == D'Kinnekräich Bhutan ënner dem Kinnek [[Jigme Khesar Namgyal Wangchuck]] huet am Dezember 2007 fir d'éischt Kéier en "Iewescht Haus" gewielt. De [[24. Mäerz]] [[2008]] koum et zu den éischte Wale fir e [[Parlament]]. == Stied a Bhutan == * D'[[Haaptstad]] ass [[Thimphu]]. * [[Jakar]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Bhutan Wikivoyage: Bhutan] {{en}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Bhutan]] 1w1cbs0znfo3e3u16avkubut3gv54na 0 46028 2689387 2689149 2026-08-07T08:37:25Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689387 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République Gabonaise<br>Gabunesch Republik | Fändel = Flag of Gabon.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Gabun | Wopen = Coat of arms of Gabon.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Gabun | National Devise = "Union, Travail, Justice" <br>{{small|(Eenegkeet, Aarbecht, Gerechtegkeet)}} | Kaart = Location Gabon AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Libreville]] | Haaptstad Awunner = 800.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|9|1|0|N|38|45|0|O}} | Staatsform = [[Militärdiktatur]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 267.667 | Fläch Plaz = 76 | Waasserfläch = 3,76 | Bevëlkerung = 1.475.000 (2009) | Bevëlkerung Plaz = 150 | Bevëlkerungsdicht = 5,5 | Onofhängegkeet = [[17. August]] [[1960]]<br>(vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = [[17. August]] | Nationalhymn = [[La Concorde]] | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ga]] | Telefonsprefix = +241 | Notizen = | Extra Bild = Carte gabon.png | Extra Bild2 = }} De '''Gabun''', offiziell ''Gabunesch Republik'' ([[Franséisch|fr.]]: ''République gabonaise''), ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Et ass eng [[Presidialrepublik]] mat der Haaptstad [[Libreville]]. D'Amtssprooch ass Franséisch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Gabon|Gabun}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Gabun| ]] [[Kategorie:OPEC]] 5l101vea9pqbqcimbsmr98hwbxnd7jb 2689712 2689387 2026-08-07T08:48:44Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689712 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République Gabonaise<br>Gabunesch Republik | Fändel = Flag of Gabon.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Gabun | Wopen = Coat of arms of Gabon.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Gabun | National Devise = "Union, Travail, Justice" <br>{{small|(Eenegkeet, Aarbecht, Gerechtegkeet)}} | Kaart = Location Gabon AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Libreville]] | Haaptstad Awunner = 800.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|9|1|0|N|38|45|0|O}} | Staatsform = [[Militärdiktatur]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 267.667 | Fläch Plaz = 76 | Waasserfläch = 3,76 | Bevëlkerung = 1.475.000 (2009) | Bevëlkerung Plaz = 150 | Bevëlkerungsdicht = 5,5 | Onofhängegkeet = [[17. August]] [[1960]]<br>(vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = [[17. August]] | Nationalhymn = [[La Concorde]] | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ga]] | Telefonsprefix = +241 | Notizen = | Extra Bild = Carte gabon.png | Extra Bild2 = }} De '''Gabun''', offiziell ''Gabunesch Republik'' ([[Franséisch|fr.]]: ''République gabonaise''), ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Et ass eng [[Presidialrepublik]] mat der Haaptstad [[Libreville]]. D'Amtssprooch ass Franséisch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Gabon|Gabun}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Gabun| ]] [[Kategorie:OPEC]] h0khkw1qwclnyokucxyhk1mmvbb1amv 0 46035 2689762 2647644 2026-08-07T08:49:57Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689762 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Dziko la Malaŵi<br>Republic of Malawi<br> | Fändel = Flag of Malawi.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Malawi | Wopen = Coat of arms of Malawi.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Malawi | National Devise = Unity and Freedom<br>(''Eenheet a Fräiheet'') | Kaart = Location Malawi AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] (offiziell)<br>[[Nyanja (Sprooch)|Chichewa]] (national) | Haaptstad = [[Lilongwe]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = {{wikidata|property|linked|P35}} | Total Fläch= 118 484<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 20% | Bevëlkerung = 22,224,282.<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/malawi-population/] </ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 187,6 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>de [[6. Juli]] [[1964]]<br>Republik zanter dem [[6. Juli]] [[1966]] | Nationalfeierdag = [[6. Juli]] | Nationalhymn = [[Mlungu salitsani malawi]] | Wärung = [[Malawi Kwacha]] (MWK) | Zäitzon = +2 | Internet TLD =.mw | Telefonsprefix = +265 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Malawi''' ([[Nyanja (Sprooch)|chichewa]]: ''Dziko la Malaŵi'', [[Englesch|engl]]: ''Republic of Malawi'') ass e Staat a [[Afrika|Südostafrika]]. Malawi grenzt am Osten a Süden u [[Mosambik]], am Norden un [[Tansania]] an am Westen u [[Sambia]]. Bal e Véirels vum Staatsgebitt ass [[Waasser]]; de [[Malawiséi]], den drëttgréisste [[Séi]] an Afrika, läit fir de gréissten Deel bannent de Staatsgrenzen a mécht am Nordosten eng natierlech Grenz zu Tansania a Mosambik. == Geographie == === Klima === D'Klima ass gréisstendeels subtropesch. D'Reenzäit dauert vun November bis Abrëll, de Mee-Oktober ass dogéint eng dréchen Zäit mat wéineg Reen. Laanscht d'Küst vum Malawi Séi, am Dall vum Floss Shire an an der Géigend ëm Lilongwe ass d'Klima éischter waarm a fiicht. == Bevëlkerung == === Sproochen === Offiziell Sprooche sinn [[Nyanja (Sprooch)|Nyanja (Chichewa)]] an [[Englesch]]. Regional gëtt och nach [[Lomwe]], [[Yao]], [[Bengali]], [[Tumbuka]] a [[Sena]] geschwat. === Reliounen === Keng offiziell Staatsrelioun. 73&nbsp;% [[Chrëschtentum|Chrëschten]] (dovu 55&nbsp;% [[Protestanten]]), 20&nbsp;% [[Sunitten|sunittesch]] [[Islam|Moslemen]], 5&nbsp;% sinn Unhänger vun [[Naturrelioun]]en. == Politik == Zanter [[1994]] ass Malawi eng [[Demokratie]]. == Administrativ Ënnerdeelungen == Malawi ass an dräi Regiounen (''regions'') ënnerdeelt. D'Regioune sinn a 27 Distrikter gegliddert déi nach eng Kéier an 137 Haiptlengsgebidder an an 68 Ënnerhaiptlengsgebidder ënnerscheet ginn. * [[Zentralregioun (Malawi)|Zentralregioun]] ([[Lilongwe]]), : mat den Distrikter: [[Dedza]], [[Dowa]], [[Kasungu]], [[Lilongwe]], [[Mchinji]], [[Nkhotakota]], [[Ntcheu]], [[Ntchisi]], [[Salima]] * [[Nordregion (Malawi)|Nordregion]] ([[Mzuzu]]) : mat den Distrikter: [[Chitipa]], [[Karonga]], [[Likoma]], [[Mzimba]], [[Nkhata Bay]], [[Rumphi]] * [[Südregioun (Malawi)|Südregioun]] ([[Blantyre (Malawi)|Blantyre]]) : mat den Distrikter: [[Balaka]], [[Blantyre (Malawi)|Blantyre]], [[Chikwawa]], [[Chiradzulu]], [[Machinga]], [[Mangochi]], [[Mulanje (Malawi)|Mulanje]], [[Mwanza (Malawi)|Mwanza]], [[Nsanje]], [[Phalombe]], [[Thyolo]], [[Zomba]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Malawi}} * [https://web.archive.org/web/20200416051012/https://www.malawi.gov.mw/ www.malawi.gov.mw] Offiziell Websäit vum Gouvernement vum Malawi {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Malawi| ]] k9zhh5n0y9ao6n2me05nny0m6jypzse 2689889 2689762 2026-08-07T08:54:18Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689889 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Dziko la Malaŵi<br>Republic of Malawi<br> | Fändel = Flag of Malawi.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Malawi | Wopen = Coat of arms of Malawi.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Malawi | National Devise = Unity and Freedom<br>(''Eenheet a Fräiheet'') | Kaart = Location Malawi AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] (offiziell)<br>[[Nyanja (Sprooch)|Chichewa]] (national) | Haaptstad = [[Lilongwe]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 118 484<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 20% | Bevëlkerung = 22,224,282.<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/malawi-population/] </ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 187,6 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]],<br>de [[6. Juli]] [[1964]]<br>Republik zanter dem [[6. Juli]] [[1966]] | Nationalfeierdag = [[6. Juli]] | Nationalhymn = [[Mlungu salitsani malawi]] | Wärung = [[Malawi Kwacha]] (MWK) | Zäitzon = +2 | Internet TLD =.mw | Telefonsprefix = +265 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Malawi''' ([[Nyanja (Sprooch)|chichewa]]: ''Dziko la Malaŵi'', [[Englesch|engl]]: ''Republic of Malawi'') ass e Staat a [[Afrika|Südostafrika]]. Malawi grenzt am Osten a Süden u [[Mosambik]], am Norden un [[Tansania]] an am Westen u [[Sambia]]. Bal e Véirels vum Staatsgebitt ass [[Waasser]]; de [[Malawiséi]], den drëttgréisste [[Séi]] an Afrika, läit fir de gréissten Deel bannent de Staatsgrenzen a mécht am Nordosten eng natierlech Grenz zu Tansania a Mosambik. == Geographie == === Klima === D'Klima ass gréisstendeels subtropesch. D'Reenzäit dauert vun November bis Abrëll, de Mee-Oktober ass dogéint eng dréchen Zäit mat wéineg Reen. Laanscht d'Küst vum Malawi Séi, am Dall vum Floss Shire an an der Géigend ëm Lilongwe ass d'Klima éischter waarm a fiicht. == Bevëlkerung == === Sproochen === Offiziell Sprooche sinn [[Nyanja (Sprooch)|Nyanja (Chichewa)]] an [[Englesch]]. Regional gëtt och nach [[Lomwe]], [[Yao]], [[Bengali]], [[Tumbuka]] a [[Sena]] geschwat. === Reliounen === Keng offiziell Staatsrelioun. 73&nbsp;% [[Chrëschtentum|Chrëschten]] (dovu 55&nbsp;% [[Protestanten]]), 20&nbsp;% [[Sunitten|sunittesch]] [[Islam|Moslemen]], 5&nbsp;% sinn Unhänger vun [[Naturrelioun]]en. == Politik == Zanter [[1994]] ass Malawi eng [[Demokratie]]. == Administrativ Ënnerdeelungen == Malawi ass an dräi Regiounen (''regions'') ënnerdeelt. D'Regioune sinn a 27 Distrikter gegliddert déi nach eng Kéier an 137 Haiptlengsgebidder an an 68 Ënnerhaiptlengsgebidder ënnerscheet ginn. * [[Zentralregioun (Malawi)|Zentralregioun]] ([[Lilongwe]]), : mat den Distrikter: [[Dedza]], [[Dowa]], [[Kasungu]], [[Lilongwe]], [[Mchinji]], [[Nkhotakota]], [[Ntcheu]], [[Ntchisi]], [[Salima]] * [[Nordregion (Malawi)|Nordregion]] ([[Mzuzu]]) : mat den Distrikter: [[Chitipa]], [[Karonga]], [[Likoma]], [[Mzimba]], [[Nkhata Bay]], [[Rumphi]] * [[Südregioun (Malawi)|Südregioun]] ([[Blantyre (Malawi)|Blantyre]]) : mat den Distrikter: [[Balaka]], [[Blantyre (Malawi)|Blantyre]], [[Chikwawa]], [[Chiradzulu]], [[Machinga]], [[Mangochi]], [[Mulanje (Malawi)|Mulanje]], [[Mwanza (Malawi)|Mwanza]], [[Nsanje]], [[Phalombe]], [[Thyolo]], [[Zomba]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Malawi}} * [https://web.archive.org/web/20200416051012/https://www.malawi.gov.mw/ www.malawi.gov.mw] Offiziell Websäit vum Gouvernement vum Malawi {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Malawi| ]] b949oh9b1iwi1rpx4a0aucb8zaggxta 0 46039 2689528 2689150 2026-08-07T08:40:53Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689528 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm =República Bolivariana de Venezuela<br>''Bolivaresch Republik Venezuela'' | Fändel =Flag of Venezuela.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Venezuela | Wopen = Coat of arms of Venezuela.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Venezuela | National Devise = | Kaart= Venezuela in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Caracas]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 916.445 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 31.250.000 {{small|(2024)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 31 | Onofhängegkeet = [[5. Juli 1811]] (vu [[Spuenien]])<br>1821 unerkannt | Nationalfeierdag = [[5. Juli]] | Nationalhymn = [[Gloria al bravo pueblo]] | Wärung = [[Bolívar digital]] (VED) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.ve]] | Telefonsprefix = +58 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Venezuela''', op [[Spuenesch]] ''República Bolivariana de Venezuela'', ass e Staat am Norde vu [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Caracas]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch am Land ass Spuenesch. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun OPEC}} {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Venezuela| ]] [[Kategorie:OPEC]] 1fndiw4su5lrdqqjvbhzyekrc8l1gka 0 46084 2689434 2639709 2026-08-07T08:38:34Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689434 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = دولة ليبيا<br>Daulat Lībiyā<br>{{small|Staat Lybien}} | Fändel = Flag_of_Libya.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lybien | Wopen = Seal of the Government of National Unity (Libya).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Lybien | National Devise = | Kaart = Location_Libya_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Tripolis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mohamed al-Menfi]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Abdul Hamid Dbeibeh]] | Total Fläch= 1.759.541 | Fläch Plaz = 17 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 6.244.174 | Bevëlkerung Plaz = 108 | Bevëlkerungsdicht = 3,55 | Onofhängegkeet = [[10. Februar]] [[1947]] (vun [[Italien]])<br>[[24. Dezember]] [[1951]] (vun [[UN]]-Verwaltung) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''ليبيا ليبيا ليبيا'' ("Libyen, Libyen, Libyen") | Wärung = [[Libeschen Dinar]] (LYD) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ly]] | Telefonsprefix = +218 | Notizen = | Extra Bild = Location_Libya_AU_Africa.svg | Extra Bild2 = }} '''Libyen''', offiziell '''Staat Libyen''' (op Arabesch: ''دولة ليبيا''), ass e Staat am Norde vun [[Afrika]]. Libyen grenzt am Norden un d'[[Mëttelmier]], am Osten un [[Egypten]] an de [[Sudan]], am Süden un den [[Niger]] an den [[Tschad]] an am Westen un d'[[Maghreb|Maghreb-Staaten]] [[Tunesien]] an [[Algerien]]. D'[[Wüst]] [[Sahara]] bedeckt 85&nbsp;% vun der Fläch vum Land. Nëmmen 2&nbsp;% vum Land kënne landwirtschaftlech benotzt ginn. Et ass eent vun de wéinege Länner op der Welt an deem et kee stännege Waasserlaf gëtt. Et gëtt just e puer [[Wadi]]en déi awer nëmme [[Waasser]] hu wann et ganz staark gereent huet. Libyen huet säin Numm vum Berber-Stamm [[Libu]], vun deem dat griichescht Wuert Libyè ofgeleet ass. == Um Spaweck == {{Commonscat|Libya|Libyen}} * [http://news.nationalgeographic.com/news/2010/05/100505-fossil-water-radioactive-science-environment/ Underground "Fossil Water" Running Out] Brian Handwerk, National Geographic, May 6, 2010. {{en}} * [http://members.tripod.com/%7eamerican_almanac/libya.htm Libya turns on the Great Man-Made River] Marcia Merry, Printed in the Executive Intelligence Review, September 1991. {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Libyen| ]] [[Kategorie:OPEC]] nryeomg91d371eoojsvjq3qk8w77bu5 2689603 2689434 2026-08-07T08:43:51Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689603 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = دولة ليبيا<br>Daulat Lībiyā<br>{{small|Staat Lybien}} | Fändel = Flag_of_Libya.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lybien | Wopen = Seal of the Government of National Unity (Libya).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Lybien | National Devise = | Kaart = Location_Libya_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Tripolis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Abdul Hamid Dbeibeh]] | Total Fläch= 1.759.541 | Fläch Plaz = 17 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 6.244.174 | Bevëlkerung Plaz = 108 | Bevëlkerungsdicht = 3,55 | Onofhängegkeet = [[10. Februar]] [[1947]] (vun [[Italien]])<br>[[24. Dezember]] [[1951]] (vun [[UN]]-Verwaltung) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''ليبيا ليبيا ليبيا'' ("Libyen, Libyen, Libyen") | Wärung = [[Libeschen Dinar]] (LYD) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ly]] | Telefonsprefix = +218 | Notizen = | Extra Bild = Location_Libya_AU_Africa.svg | Extra Bild2 = }} '''Libyen''', offiziell '''Staat Libyen''' (op Arabesch: ''دولة ليبيا''), ass e Staat am Norde vun [[Afrika]]. Libyen grenzt am Norden un d'[[Mëttelmier]], am Osten un [[Egypten]] an de [[Sudan]], am Süden un den [[Niger]] an den [[Tschad]] an am Westen un d'[[Maghreb|Maghreb-Staaten]] [[Tunesien]] an [[Algerien]]. D'[[Wüst]] [[Sahara]] bedeckt 85&nbsp;% vun der Fläch vum Land. Nëmmen 2&nbsp;% vum Land kënne landwirtschaftlech benotzt ginn. Et ass eent vun de wéinege Länner op der Welt an deem et kee stännege Waasserlaf gëtt. Et gëtt just e puer [[Wadi]]en déi awer nëmme [[Waasser]] hu wann et ganz staark gereent huet. Libyen huet säin Numm vum Berber-Stamm [[Libu]], vun deem dat griichescht Wuert Libyè ofgeleet ass. == Um Spaweck == {{Commonscat|Libya|Libyen}} * [http://news.nationalgeographic.com/news/2010/05/100505-fossil-water-radioactive-science-environment/ Underground "Fossil Water" Running Out] Brian Handwerk, National Geographic, May 6, 2010. {{en}} * [http://members.tripod.com/%7eamerican_almanac/libya.htm Libya turns on the Great Man-Made River] Marcia Merry, Printed in the Executive Intelligence Review, September 1991. {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Libyen| ]] [[Kategorie:OPEC]] b1wcc4al6eu3iy34qz62m56wzoza4vj 2689757 2689603 2026-08-07T08:49:49Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689757 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = دولة ليبيا<br>Daulat Lībiyā<br>{{small|Staat Lybien}} | Fändel = Flag_of_Libya.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lybien | Wopen = Seal of the Government of National Unity (Libya).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Lybien | National Devise = | Kaart = Location_Libya_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Tripolis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Abdul Hamid Dbeibeh]] | Total Fläch= 1.759.541 | Fläch Plaz = 17 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 6.244.174 | Bevëlkerung Plaz = 108 | Bevëlkerungsdicht = 3,55 | Onofhängegkeet = [[10. Februar]] [[1947]] (vun [[Italien]])<br>[[24. Dezember]] [[1951]] (vun [[UN]]-Verwaltung) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''ليبيا ليبيا ليبيا'' ("Libyen, Libyen, Libyen") | Wärung = [[Libeschen Dinar]] (LYD) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ly]] | Telefonsprefix = +218 | Notizen = | Extra Bild = Location_Libya_AU_Africa.svg | Extra Bild2 = }} '''Libyen''', offiziell '''Staat Libyen''' (op Arabesch: ''دولة ليبيا''), ass e Staat am Norde vun [[Afrika]]. Libyen grenzt am Norden un d'[[Mëttelmier]], am Osten un [[Egypten]] an de [[Sudan]], am Süden un den [[Niger]] an den [[Tschad]] an am Westen un d'[[Maghreb|Maghreb-Staaten]] [[Tunesien]] an [[Algerien]]. D'[[Wüst]] [[Sahara]] bedeckt 85&nbsp;% vun der Fläch vum Land. Nëmmen 2&nbsp;% vum Land kënne landwirtschaftlech benotzt ginn. Et ass eent vun de wéinege Länner op der Welt an deem et kee stännege Waasserlaf gëtt. Et gëtt just e puer [[Wadi]]en déi awer nëmme [[Waasser]] hu wann et ganz staark gereent huet. Libyen huet säin Numm vum Berber-Stamm [[Libu]], vun deem dat griichescht Wuert Libyè ofgeleet ass. == Um Spaweck == {{Commonscat|Libya|Libyen}} * [http://news.nationalgeographic.com/news/2010/05/100505-fossil-water-radioactive-science-environment/ Underground "Fossil Water" Running Out] Brian Handwerk, National Geographic, May 6, 2010. {{en}} * [http://members.tripod.com/%7eamerican_almanac/libya.htm Libya turns on the Great Man-Made River] Marcia Merry, Printed in the Executive Intelligence Review, September 1991. {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Libyen| ]] [[Kategorie:OPEC]] b1rz161dp8fgttoayo8ohz2osf316s6 2689887 2689757 2026-08-07T08:54:14Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689887 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = دولة ليبيا<br>Daulat Lībiyā<br>{{small|Staat Lybien}} | Fändel = Flag_of_Libya.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lybien | Wopen = Seal of the Government of National Unity (Libya).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Lybien | National Devise = | Kaart = Location_Libya_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Tripolis]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.759.541 | Fläch Plaz = 17 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 6.244.174 | Bevëlkerung Plaz = 108 | Bevëlkerungsdicht = 3,55 | Onofhängegkeet = [[10. Februar]] [[1947]] (vun [[Italien]])<br>[[24. Dezember]] [[1951]] (vun [[UN]]-Verwaltung) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''ليبيا ليبيا ليبيا'' ("Libyen, Libyen, Libyen") | Wärung = [[Libeschen Dinar]] (LYD) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ly]] | Telefonsprefix = +218 | Notizen = | Extra Bild = Location_Libya_AU_Africa.svg | Extra Bild2 = }} '''Libyen''', offiziell '''Staat Libyen''' (op Arabesch: ''دولة ليبيا''), ass e Staat am Norde vun [[Afrika]]. Libyen grenzt am Norden un d'[[Mëttelmier]], am Osten un [[Egypten]] an de [[Sudan]], am Süden un den [[Niger]] an den [[Tschad]] an am Westen un d'[[Maghreb|Maghreb-Staaten]] [[Tunesien]] an [[Algerien]]. D'[[Wüst]] [[Sahara]] bedeckt 85&nbsp;% vun der Fläch vum Land. Nëmmen 2&nbsp;% vum Land kënne landwirtschaftlech benotzt ginn. Et ass eent vun de wéinege Länner op der Welt an deem et kee stännege Waasserlaf gëtt. Et gëtt just e puer [[Wadi]]en déi awer nëmme [[Waasser]] hu wann et ganz staark gereent huet. Libyen huet säin Numm vum Berber-Stamm [[Libu]], vun deem dat griichescht Wuert Libyè ofgeleet ass. == Um Spaweck == {{Commonscat|Libya|Libyen}} * [http://news.nationalgeographic.com/news/2010/05/100505-fossil-water-radioactive-science-environment/ Underground "Fossil Water" Running Out] Brian Handwerk, National Geographic, May 6, 2010. {{en}} * [http://members.tripod.com/%7eamerican_almanac/libya.htm Libya turns on the Great Man-Made River] Marcia Merry, Printed in the Executive Intelligence Review, September 1991. {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Libyen| ]] [[Kategorie:OPEC]] j3wteougql4elmx8l7xli21ak9vfzqa 0 46204 2689458 2611470 2026-08-07T08:39:09Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689458 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Federal Republic of Nigeria <br>Bundesrepublik Nigeria | Fändel = Flag of Nigeria.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Nigeria | Wopen = Coat of arms of Nigeria.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Nigeria | National Devise = "Unity and Faith, Peace and Progress"<br><small>(Eenheet a Glawen, Fridden a Fortschrëtt)</small> | Kaart= Location_Nigeria_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Abuja]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Bundesrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Muhammadu Buhari]] | Regierungschef Titel = Vizepresident | Regierungschef = [[Yemi Osinbajo]] | Total Fläch= 923.768 | Fläch Plaz = 32 | Waasserfläch = 1,4 | Bevëlkerung = 174.507.539 <small>(2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = 7 | Bevëlkerungsdicht = 188.9 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1960]] (vun Nigeria) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Naira]] (₦) (NGN) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ng]] | Telefonsprefix = +234 | Notizen = | Extra Bild = Nigeria_-_Location_Map_(2013)_-_NGA_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} D''''Bundesrepublik Nigeria''' ass e Staat a [[Westafrika]]. E grenzt un de [[Benin]], den [[Niger]], den [[Tschad]], an de [[Kamerun]]. Am Süde stéisst Nigeria un den [[Atlantik]]. D'Haaptstad ass [[Abuja]], déi gréisst Stad ass [[Lagos (Nigeria)|Lagos]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Nigeria| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:OPEC]] fwhkisphf567b7yfsnqeaekvm2o0zmh 2689619 2689458 2026-08-07T08:44:16Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689619 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Federal Republic of Nigeria <br>Bundesrepublik Nigeria | Fändel = Flag of Nigeria.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Nigeria | Wopen = Coat of arms of Nigeria.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Nigeria | National Devise = "Unity and Faith, Peace and Progress"<br><small>(Eenheet a Glawen, Fridden a Fortschrëtt)</small> | Kaart= Location_Nigeria_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Abuja]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Bundesrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Vizepresident | Regierungschef = [[Yemi Osinbajo]] | Total Fläch= 923.768 | Fläch Plaz = 32 | Waasserfläch = 1,4 | Bevëlkerung = 174.507.539 <small>(2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = 7 | Bevëlkerungsdicht = 188.9 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1960]] (vun Nigeria) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Naira]] (₦) (NGN) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ng]] | Telefonsprefix = +234 | Notizen = | Extra Bild = Nigeria_-_Location_Map_(2013)_-_NGA_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} D''''Bundesrepublik Nigeria''' ass e Staat a [[Westafrika]]. E grenzt un de [[Benin]], den [[Niger]], den [[Tschad]], an de [[Kamerun]]. Am Süde stéisst Nigeria un den [[Atlantik]]. D'Haaptstad ass [[Abuja]], déi gréisst Stad ass [[Lagos (Nigeria)|Lagos]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Nigeria| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:OPEC]] 1r25xce9y0wcm3sak85klbvms3t1ofo 2689781 2689619 2026-08-07T08:50:24Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689781 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Federal Republic of Nigeria <br>Bundesrepublik Nigeria | Fändel = Flag of Nigeria.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Nigeria | Wopen = Coat of arms of Nigeria.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Nigeria | National Devise = "Unity and Faith, Peace and Progress"<br><small>(Eenheet a Glawen, Fridden a Fortschrëtt)</small> | Kaart= Location_Nigeria_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Abuja]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Bundesrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Yemi Osinbajo]] | Total Fläch= 923.768 | Fläch Plaz = 32 | Waasserfläch = 1,4 | Bevëlkerung = 174.507.539 <small>(2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = 7 | Bevëlkerungsdicht = 188.9 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1960]] (vun Nigeria) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Naira]] (₦) (NGN) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ng]] | Telefonsprefix = +234 | Notizen = | Extra Bild = Nigeria_-_Location_Map_(2013)_-_NGA_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} D''''Bundesrepublik Nigeria''' ass e Staat a [[Westafrika]]. E grenzt un de [[Benin]], den [[Niger]], den [[Tschad]], an de [[Kamerun]]. Am Süde stéisst Nigeria un den [[Atlantik]]. D'Haaptstad ass [[Abuja]], déi gréisst Stad ass [[Lagos (Nigeria)|Lagos]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Nigeria| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:OPEC]] rf61gavz04j5r00okh97n44ok4zmmkc 2689901 2689781 2026-08-07T08:54:36Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689901 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Federal Republic of Nigeria <br>Bundesrepublik Nigeria | Fändel = Flag of Nigeria.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Nigeria | Wopen = Coat of arms of Nigeria.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Nigeria | National Devise = "Unity and Faith, Peace and Progress"<br><small>(Eenheet a Glawen, Fridden a Fortschrëtt)</small> | Kaart= Location_Nigeria_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Abuja]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Bundesrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 923.768 | Fläch Plaz = 32 | Waasserfläch = 1,4 | Bevëlkerung = 174.507.539 <small>(2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = 7 | Bevëlkerungsdicht = 188.9 | Onofhängegkeet = [[1. Oktober]] [[1960]] (vun Nigeria) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Naira]] (₦) (NGN) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.ng]] | Telefonsprefix = +234 | Notizen = | Extra Bild = Nigeria_-_Location_Map_(2013)_-_NGA_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} D''''Bundesrepublik Nigeria''' ass e Staat a [[Westafrika]]. E grenzt un de [[Benin]], den [[Niger]], den [[Tschad]], an de [[Kamerun]]. Am Süde stéisst Nigeria un den [[Atlantik]]. D'Haaptstad ass [[Abuja]], déi gréisst Stad ass [[Lagos (Nigeria)|Lagos]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Navigatioun OPEC}} [[Kategorie:Nigeria| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:OPEC]] j3t1ejscrffxocj7c6hbjvsca9jta2a 0 46360 2689451 2663724 2026-08-07T08:38:59Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689451 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik vun der Unioun Myanmar<br>Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw<br>ပြည်ထောင် စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် | Fändel = Flag of Myanmar.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Myanmar | Wopen = Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Myanmar | National Devise = | Kaart = Myanmar in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Birmanesch]] | Haaptstad = [[Naypyidaw]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Htin Kyaw]] | Regierungschef Titel = Staatsberoderin | Regierungschef = [[Aung San Suu Kyi]] | Total Fläch = 676.578 | Fläch Plaz = 40 | Waasserfläch = 3,06 | Bevëlkerung = 51.486.253 | Bevëlkerung Plaz = 25 | Bevëlkerungsdicht = 76 | Onofhängegkeet = [[4. Januar]] [[1948]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Kaba Ma Kyei'' ("Bis zum Enn vun der Welt") | Wärung = [[Kyat]] | Zäitzon = +6:30 | Internet TLD = [[.mm]] | Telefonsprefix = +95 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Myanmar''', och nach ''Burma'' oder ''Birma'' genannt an offiziell '''Republik vun der Unioun Myanmar''' (op [[Birmanesch]]: ''Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw'') ass e Staat a [[Asien|Südostasien]]. De Myanmar ass zënter 1997 Member vun der [[Associatioun vu Südostasiateschen Natiounen]] (ASEAN) a grenzt un [[Indien]] a [[Bangladesch]] am Westen, un [[Thailand]] a [[Laos]] am Osten, an un d'[[Volleksrepublik China]] am Norden an am Nordosten. De Süden huet eng 1.930 Kilometer laang Grenz um [[Golf vu Bengalen]] an d'[[Andaman-Mier]]. Bei der Vollekszielung 2014 huet sech erausgestallt, datt d'Bevëlkerung mat 51 Milliounen Awunner vill manner héich ass wéi erwaart<ref>Asian Development Bank: [https://web.archive.org/web/20111126023031/http://www.adb.org/Documents/Fact_Sheets/MYA.pdf ''Asian Development Bank and Myanmar: Fact Sheet''] (Abrëll 2011)</ref><ref>Thomas Spoorenberg: [https://web.archive.org/web/20190808043519/https://www.ined.fr/fichier/s_rubrique/24592/population.societies.2015.527.census.birma.en.en.pdf ''Myanmar’s first census in more than 30 years: A radical revision of the official population count''] (November 2015)</ref>. De Myanmar huet 676.578 Quadratkilometer an ass domat ongeféier sou grouss wéi [[Frankräich]] an d'[[Belsch]] zesummen. D'Haaptstad ass zënter 2005 [[Naypyidaw]] an déi gréisst Stad a fréier Haaptstad ass [[Yangon]] (fréier ''Rangoon'').<ref>De Myanmar am [https://web.archive.org/web/20070612210649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html World Fact Book] vun der CIA</ref> Zu de fréien [[Zivilisatioun]]en am Myanmar gehéieren d'[[Pyu]] Staat-Stied am ieweschte Burma an d'[[Mon]]-Kinnekräicher am ënneschte Burma. Am [[9. Joerhonnert]] ass d'[[Bamar]]-Vollek an den ieweschten Dal vum [[Irrawaddy]] komm, an nom Etablissement vum [[Bagan]]-Kinnekräich an den 1050er Joren hu sech d'[[Birmanesch|birmanesch Sprooch]] a Kultur an den [[Theravada]]-[[Buddhismus]] duerchgesat a si lues a lues dominant ginn. Wéinst der Invasioun vun de [[Mongolen]] ass d'Pagan-Kinnekräich zerfall an huet Plaz fir verschidden aner Staate gemaach. Wéi am [[16. Joerhonnert]], d'Land vun der Dynastie vun den [[Taungu-Dynastie|Taungu]] nees vereenegt gouf, war et fir eng kuerz Zäit dat gréisst Räich an der Geschicht vum kontinentale Südostasien. Am fréien [[19. Joerhonnert]] huet d'[[Konbaung-Dynastie]] iwwer eng Fläch regéiert, zu där de moderne Myanmar gehéiert huet an huet och kuerzzäiteg [[Manipur]] an [[Assam]] kontrolléiert. No dräi brittesch-birmanesche Kricher hunn d'Britten de Myanmar am 19. Joerhonnert besat an doraus eng brittesch Kolonie gemaach. 1948 ass de Myanmar onofhängeg ginn; fir d'éischt als demokratesch Natioun a spéider, nom [[Staatsstreech]] 1962, als Militärdiktatur. De Gros vun der Zäit zënter der Onofhängegkeet war de Myanmar an ethnesch Konflikter verwéckelt an déi vill verschidde birmanesch ethnesch Gruppe streiden an engem vun de längste Biergerkricher op Welt. Wärend där Zäit hunn d'[[Vereent Natiounen]] an aner Organisatiounen reegelméisseg a systematesch Verstéiss géint d'Mënscherechter am Land bericht.<ref>Amnesty International USA: [http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar ''Myanmar Human Rights''] (2013)</ref><ref>Human Rights Watch: [https://web.archive.org/web/20130630121229/http://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma ''World Report 2012: Burma'']</ref> 2011, no de Walen 2010, ass d'Militärjunta offiziell opgeléist ginn, an nominell ass eng zivill Regierung un d'Muecht komm. Wärend fréier Militärleaderen nach ëmmer enorm vill Muecht am Land hunn, huet d'birmanesch Arméi Schrëtt ënnerholl, fir d'Kontroll iwwer d'Regierung ze reduzéieren. Dat, zesumme mam Fräiloosse vun der [[Aung San Suu Kyi]] an anere politesche Prisonéier, huet dem Land seng Relatioune mam Ausland a säi Ruff, wat d'Mënscherechter ugeet, verbessert, an och zu enger Labberung vun den Handels- an anere Sanktioune gefouert.<ref>USA Today: [https://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/ ''Obama administration eases Burma sanctions before visit''] (16. November 2012)</ref><ref>The New York Times: [http://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html ''European Union Suspends Most Myanmar Sanctions''] (23. Abrëll 2012)</ref> Trotzdeem gëtt d'Regierung weiderhi staark dofir kritiséiert, wéi si mat der [[Islam|moslemescher]] [[Rohingya]]-Minoritéit ëmgeet a fir hir schlecht Äntwert op reliéis Ausernanersetzungen.<ref>UN Dispatch: [https://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya/ ''The 8 Stages of Genocide Against Burma’s Rohingya''] (27. Mee 2013)</ref><ref>Reuters: [http://www.reuters.com/article/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 ''EU welcomes "measured" Myanmar response to rioting''] (11. Juni 2012)</ref><ref>BBC: [http://www.bbc.com/news/world-asia-18395788 ''Why is there communal violence in Myanmar?''] (3. Juli 2014)</ref> Bei den historesche Walen 2015 krut der Aung San Suu Kyi hir Partei d'Majoritéit an den [[Zweekummersystem|zwou Chamberen]]. Am Myanmar gëtt et vill [[Jade]] an [[Edelsteng]], [[Äerdueleg|Pëtrol]], Naturgas an anere Mineralressourcen. 2013 hat d'Land en nominale PIB vu 56,7 Milliarden US-Dollar (oder 221,5 Milliarden US-Dollar [[Kafkraaftparitéit|PPP]]). D'Akommesdifferenz am Myanmar ass eng vun den héchsten op der Welt, well grouss Deeler vun der Wirtschaft vu Supportere vun der fréierer Militärregierung kontrolléiert ginn.<ref>BurmaNet News: [http://www.burmanet.org/news/2013/10/22/democratic-voice-of-burma-income-inequality-in-burma/ ''Democratic Voice of Burma: Income inequality in Burma''] (22. Oktober 2013)</ref><ref>Asia One: [http://www.asiaone.com/asia/income-and-property-disparities-growing-myanmar-economists-say ''Income and property disparities growing in Myanmar, economists say''] (7. November 2013)</ref> Dem [[Human Development Index]] (HDI) 2016 no hat de Myanmar e mëttleren Niveau vu mënschlecher Entwécklung, mat dem 145. Rang vun 188 Länner.<ref>UNDP: [http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf ''Human Development Report 2016'']</ref> == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Bagan, Burma.jpg|Déi historesch Stad [[Bagan]] Fichier:MysticalMraukU.jpg|Historesch Tempelen zu [[Mrauk U]] Fichier:Downtown Yangon (2006).jpg|Déi gréisst Stad [[Yangon]] Fichier:Rijstvelden Myanmar 2006.jpg|Aarbechter an engem Räisfeld Fichier:Market, Yangon, Myanmar.jpg|E Stroossemaart zu Yangon Fichier:Displaced Rohingya people in Rakhine State (8280610831).jpg|Deplacéiert Membere vun der Rohingya-Minoritéit Fichier:Laphet thoke.JPG|Lahpet, e beléifte Plat Fichier:Kayan women Burma 1.jpg|Frae vun der [[Kayan]]-Volleksgrupp Fichier:Myanmar-Thailand bridge in Mae Sai.jpg|D'Grenz mat Thailand </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Myanmar| ]] tvr0dc6a04s9rfuq831pdh5zxige7u0 2689612 2689451 2026-08-07T08:44:06Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689612 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik vun der Unioun Myanmar<br>Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw<br>ပြည်ထောင် စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် | Fändel = Flag of Myanmar.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Myanmar | Wopen = Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Myanmar | National Devise = | Kaart = Myanmar in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Birmanesch]] | Haaptstad = [[Naypyidaw]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Staatsberoderin | Regierungschef = [[Aung San Suu Kyi]] | Total Fläch = 676.578 | Fläch Plaz = 40 | Waasserfläch = 3,06 | Bevëlkerung = 51.486.253 | Bevëlkerung Plaz = 25 | Bevëlkerungsdicht = 76 | Onofhängegkeet = [[4. Januar]] [[1948]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Kaba Ma Kyei'' ("Bis zum Enn vun der Welt") | Wärung = [[Kyat]] | Zäitzon = +6:30 | Internet TLD = [[.mm]] | Telefonsprefix = +95 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Myanmar''', och nach ''Burma'' oder ''Birma'' genannt an offiziell '''Republik vun der Unioun Myanmar''' (op [[Birmanesch]]: ''Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw'') ass e Staat a [[Asien|Südostasien]]. De Myanmar ass zënter 1997 Member vun der [[Associatioun vu Südostasiateschen Natiounen]] (ASEAN) a grenzt un [[Indien]] a [[Bangladesch]] am Westen, un [[Thailand]] a [[Laos]] am Osten, an un d'[[Volleksrepublik China]] am Norden an am Nordosten. De Süden huet eng 1.930 Kilometer laang Grenz um [[Golf vu Bengalen]] an d'[[Andaman-Mier]]. Bei der Vollekszielung 2014 huet sech erausgestallt, datt d'Bevëlkerung mat 51 Milliounen Awunner vill manner héich ass wéi erwaart<ref>Asian Development Bank: [https://web.archive.org/web/20111126023031/http://www.adb.org/Documents/Fact_Sheets/MYA.pdf ''Asian Development Bank and Myanmar: Fact Sheet''] (Abrëll 2011)</ref><ref>Thomas Spoorenberg: [https://web.archive.org/web/20190808043519/https://www.ined.fr/fichier/s_rubrique/24592/population.societies.2015.527.census.birma.en.en.pdf ''Myanmar’s first census in more than 30 years: A radical revision of the official population count''] (November 2015)</ref>. De Myanmar huet 676.578 Quadratkilometer an ass domat ongeféier sou grouss wéi [[Frankräich]] an d'[[Belsch]] zesummen. D'Haaptstad ass zënter 2005 [[Naypyidaw]] an déi gréisst Stad a fréier Haaptstad ass [[Yangon]] (fréier ''Rangoon'').<ref>De Myanmar am [https://web.archive.org/web/20070612210649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html World Fact Book] vun der CIA</ref> Zu de fréien [[Zivilisatioun]]en am Myanmar gehéieren d'[[Pyu]] Staat-Stied am ieweschte Burma an d'[[Mon]]-Kinnekräicher am ënneschte Burma. Am [[9. Joerhonnert]] ass d'[[Bamar]]-Vollek an den ieweschten Dal vum [[Irrawaddy]] komm, an nom Etablissement vum [[Bagan]]-Kinnekräich an den 1050er Joren hu sech d'[[Birmanesch|birmanesch Sprooch]] a Kultur an den [[Theravada]]-[[Buddhismus]] duerchgesat a si lues a lues dominant ginn. Wéinst der Invasioun vun de [[Mongolen]] ass d'Pagan-Kinnekräich zerfall an huet Plaz fir verschidden aner Staate gemaach. Wéi am [[16. Joerhonnert]], d'Land vun der Dynastie vun den [[Taungu-Dynastie|Taungu]] nees vereenegt gouf, war et fir eng kuerz Zäit dat gréisst Räich an der Geschicht vum kontinentale Südostasien. Am fréien [[19. Joerhonnert]] huet d'[[Konbaung-Dynastie]] iwwer eng Fläch regéiert, zu där de moderne Myanmar gehéiert huet an huet och kuerzzäiteg [[Manipur]] an [[Assam]] kontrolléiert. No dräi brittesch-birmanesche Kricher hunn d'Britten de Myanmar am 19. Joerhonnert besat an doraus eng brittesch Kolonie gemaach. 1948 ass de Myanmar onofhängeg ginn; fir d'éischt als demokratesch Natioun a spéider, nom [[Staatsstreech]] 1962, als Militärdiktatur. De Gros vun der Zäit zënter der Onofhängegkeet war de Myanmar an ethnesch Konflikter verwéckelt an déi vill verschidde birmanesch ethnesch Gruppe streiden an engem vun de längste Biergerkricher op Welt. Wärend där Zäit hunn d'[[Vereent Natiounen]] an aner Organisatiounen reegelméisseg a systematesch Verstéiss géint d'Mënscherechter am Land bericht.<ref>Amnesty International USA: [http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar ''Myanmar Human Rights''] (2013)</ref><ref>Human Rights Watch: [https://web.archive.org/web/20130630121229/http://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma ''World Report 2012: Burma'']</ref> 2011, no de Walen 2010, ass d'Militärjunta offiziell opgeléist ginn, an nominell ass eng zivill Regierung un d'Muecht komm. Wärend fréier Militärleaderen nach ëmmer enorm vill Muecht am Land hunn, huet d'birmanesch Arméi Schrëtt ënnerholl, fir d'Kontroll iwwer d'Regierung ze reduzéieren. Dat, zesumme mam Fräiloosse vun der [[Aung San Suu Kyi]] an anere politesche Prisonéier, huet dem Land seng Relatioune mam Ausland a säi Ruff, wat d'Mënscherechter ugeet, verbessert, an och zu enger Labberung vun den Handels- an anere Sanktioune gefouert.<ref>USA Today: [https://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/ ''Obama administration eases Burma sanctions before visit''] (16. November 2012)</ref><ref>The New York Times: [http://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html ''European Union Suspends Most Myanmar Sanctions''] (23. Abrëll 2012)</ref> Trotzdeem gëtt d'Regierung weiderhi staark dofir kritiséiert, wéi si mat der [[Islam|moslemescher]] [[Rohingya]]-Minoritéit ëmgeet a fir hir schlecht Äntwert op reliéis Ausernanersetzungen.<ref>UN Dispatch: [https://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya/ ''The 8 Stages of Genocide Against Burma’s Rohingya''] (27. Mee 2013)</ref><ref>Reuters: [http://www.reuters.com/article/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 ''EU welcomes "measured" Myanmar response to rioting''] (11. Juni 2012)</ref><ref>BBC: [http://www.bbc.com/news/world-asia-18395788 ''Why is there communal violence in Myanmar?''] (3. Juli 2014)</ref> Bei den historesche Walen 2015 krut der Aung San Suu Kyi hir Partei d'Majoritéit an den [[Zweekummersystem|zwou Chamberen]]. Am Myanmar gëtt et vill [[Jade]] an [[Edelsteng]], [[Äerdueleg|Pëtrol]], Naturgas an anere Mineralressourcen. 2013 hat d'Land en nominale PIB vu 56,7 Milliarden US-Dollar (oder 221,5 Milliarden US-Dollar [[Kafkraaftparitéit|PPP]]). D'Akommesdifferenz am Myanmar ass eng vun den héchsten op der Welt, well grouss Deeler vun der Wirtschaft vu Supportere vun der fréierer Militärregierung kontrolléiert ginn.<ref>BurmaNet News: [http://www.burmanet.org/news/2013/10/22/democratic-voice-of-burma-income-inequality-in-burma/ ''Democratic Voice of Burma: Income inequality in Burma''] (22. Oktober 2013)</ref><ref>Asia One: [http://www.asiaone.com/asia/income-and-property-disparities-growing-myanmar-economists-say ''Income and property disparities growing in Myanmar, economists say''] (7. November 2013)</ref> Dem [[Human Development Index]] (HDI) 2016 no hat de Myanmar e mëttleren Niveau vu mënschlecher Entwécklung, mat dem 145. Rang vun 188 Länner.<ref>UNDP: [http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf ''Human Development Report 2016'']</ref> == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Bagan, Burma.jpg|Déi historesch Stad [[Bagan]] Fichier:MysticalMraukU.jpg|Historesch Tempelen zu [[Mrauk U]] Fichier:Downtown Yangon (2006).jpg|Déi gréisst Stad [[Yangon]] Fichier:Rijstvelden Myanmar 2006.jpg|Aarbechter an engem Räisfeld Fichier:Market, Yangon, Myanmar.jpg|E Stroossemaart zu Yangon Fichier:Displaced Rohingya people in Rakhine State (8280610831).jpg|Deplacéiert Membere vun der Rohingya-Minoritéit Fichier:Laphet thoke.JPG|Lahpet, e beléifte Plat Fichier:Kayan women Burma 1.jpg|Frae vun der [[Kayan]]-Volleksgrupp Fichier:Myanmar-Thailand bridge in Mae Sai.jpg|D'Grenz mat Thailand </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Myanmar| ]] i82b0bk666qhd5bkumnb80mvew6yaxj 2689775 2689612 2026-08-07T08:50:16Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689775 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik vun der Unioun Myanmar<br>Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw<br>ပြည်ထောင် စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် | Fändel = Flag of Myanmar.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Myanmar | Wopen = Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Myanmar | National Devise = | Kaart = Myanmar in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Birmanesch]] | Haaptstad = [[Naypyidaw]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Aung San Suu Kyi]] | Total Fläch = 676.578 | Fläch Plaz = 40 | Waasserfläch = 3,06 | Bevëlkerung = 51.486.253 | Bevëlkerung Plaz = 25 | Bevëlkerungsdicht = 76 | Onofhängegkeet = [[4. Januar]] [[1948]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Kaba Ma Kyei'' ("Bis zum Enn vun der Welt") | Wärung = [[Kyat]] | Zäitzon = +6:30 | Internet TLD = [[.mm]] | Telefonsprefix = +95 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Myanmar''', och nach ''Burma'' oder ''Birma'' genannt an offiziell '''Republik vun der Unioun Myanmar''' (op [[Birmanesch]]: ''Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw'') ass e Staat a [[Asien|Südostasien]]. De Myanmar ass zënter 1997 Member vun der [[Associatioun vu Südostasiateschen Natiounen]] (ASEAN) a grenzt un [[Indien]] a [[Bangladesch]] am Westen, un [[Thailand]] a [[Laos]] am Osten, an un d'[[Volleksrepublik China]] am Norden an am Nordosten. De Süden huet eng 1.930 Kilometer laang Grenz um [[Golf vu Bengalen]] an d'[[Andaman-Mier]]. Bei der Vollekszielung 2014 huet sech erausgestallt, datt d'Bevëlkerung mat 51 Milliounen Awunner vill manner héich ass wéi erwaart<ref>Asian Development Bank: [https://web.archive.org/web/20111126023031/http://www.adb.org/Documents/Fact_Sheets/MYA.pdf ''Asian Development Bank and Myanmar: Fact Sheet''] (Abrëll 2011)</ref><ref>Thomas Spoorenberg: [https://web.archive.org/web/20190808043519/https://www.ined.fr/fichier/s_rubrique/24592/population.societies.2015.527.census.birma.en.en.pdf ''Myanmar’s first census in more than 30 years: A radical revision of the official population count''] (November 2015)</ref>. De Myanmar huet 676.578 Quadratkilometer an ass domat ongeféier sou grouss wéi [[Frankräich]] an d'[[Belsch]] zesummen. D'Haaptstad ass zënter 2005 [[Naypyidaw]] an déi gréisst Stad a fréier Haaptstad ass [[Yangon]] (fréier ''Rangoon'').<ref>De Myanmar am [https://web.archive.org/web/20070612210649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html World Fact Book] vun der CIA</ref> Zu de fréien [[Zivilisatioun]]en am Myanmar gehéieren d'[[Pyu]] Staat-Stied am ieweschte Burma an d'[[Mon]]-Kinnekräicher am ënneschte Burma. Am [[9. Joerhonnert]] ass d'[[Bamar]]-Vollek an den ieweschten Dal vum [[Irrawaddy]] komm, an nom Etablissement vum [[Bagan]]-Kinnekräich an den 1050er Joren hu sech d'[[Birmanesch|birmanesch Sprooch]] a Kultur an den [[Theravada]]-[[Buddhismus]] duerchgesat a si lues a lues dominant ginn. Wéinst der Invasioun vun de [[Mongolen]] ass d'Pagan-Kinnekräich zerfall an huet Plaz fir verschidden aner Staate gemaach. Wéi am [[16. Joerhonnert]], d'Land vun der Dynastie vun den [[Taungu-Dynastie|Taungu]] nees vereenegt gouf, war et fir eng kuerz Zäit dat gréisst Räich an der Geschicht vum kontinentale Südostasien. Am fréien [[19. Joerhonnert]] huet d'[[Konbaung-Dynastie]] iwwer eng Fläch regéiert, zu där de moderne Myanmar gehéiert huet an huet och kuerzzäiteg [[Manipur]] an [[Assam]] kontrolléiert. No dräi brittesch-birmanesche Kricher hunn d'Britten de Myanmar am 19. Joerhonnert besat an doraus eng brittesch Kolonie gemaach. 1948 ass de Myanmar onofhängeg ginn; fir d'éischt als demokratesch Natioun a spéider, nom [[Staatsstreech]] 1962, als Militärdiktatur. De Gros vun der Zäit zënter der Onofhängegkeet war de Myanmar an ethnesch Konflikter verwéckelt an déi vill verschidde birmanesch ethnesch Gruppe streiden an engem vun de längste Biergerkricher op Welt. Wärend där Zäit hunn d'[[Vereent Natiounen]] an aner Organisatiounen reegelméisseg a systematesch Verstéiss géint d'Mënscherechter am Land bericht.<ref>Amnesty International USA: [http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar ''Myanmar Human Rights''] (2013)</ref><ref>Human Rights Watch: [https://web.archive.org/web/20130630121229/http://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma ''World Report 2012: Burma'']</ref> 2011, no de Walen 2010, ass d'Militärjunta offiziell opgeléist ginn, an nominell ass eng zivill Regierung un d'Muecht komm. Wärend fréier Militärleaderen nach ëmmer enorm vill Muecht am Land hunn, huet d'birmanesch Arméi Schrëtt ënnerholl, fir d'Kontroll iwwer d'Regierung ze reduzéieren. Dat, zesumme mam Fräiloosse vun der [[Aung San Suu Kyi]] an anere politesche Prisonéier, huet dem Land seng Relatioune mam Ausland a säi Ruff, wat d'Mënscherechter ugeet, verbessert, an och zu enger Labberung vun den Handels- an anere Sanktioune gefouert.<ref>USA Today: [https://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/ ''Obama administration eases Burma sanctions before visit''] (16. November 2012)</ref><ref>The New York Times: [http://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html ''European Union Suspends Most Myanmar Sanctions''] (23. Abrëll 2012)</ref> Trotzdeem gëtt d'Regierung weiderhi staark dofir kritiséiert, wéi si mat der [[Islam|moslemescher]] [[Rohingya]]-Minoritéit ëmgeet a fir hir schlecht Äntwert op reliéis Ausernanersetzungen.<ref>UN Dispatch: [https://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya/ ''The 8 Stages of Genocide Against Burma’s Rohingya''] (27. Mee 2013)</ref><ref>Reuters: [http://www.reuters.com/article/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 ''EU welcomes "measured" Myanmar response to rioting''] (11. Juni 2012)</ref><ref>BBC: [http://www.bbc.com/news/world-asia-18395788 ''Why is there communal violence in Myanmar?''] (3. Juli 2014)</ref> Bei den historesche Walen 2015 krut der Aung San Suu Kyi hir Partei d'Majoritéit an den [[Zweekummersystem|zwou Chamberen]]. Am Myanmar gëtt et vill [[Jade]] an [[Edelsteng]], [[Äerdueleg|Pëtrol]], Naturgas an anere Mineralressourcen. 2013 hat d'Land en nominale PIB vu 56,7 Milliarden US-Dollar (oder 221,5 Milliarden US-Dollar [[Kafkraaftparitéit|PPP]]). D'Akommesdifferenz am Myanmar ass eng vun den héchsten op der Welt, well grouss Deeler vun der Wirtschaft vu Supportere vun der fréierer Militärregierung kontrolléiert ginn.<ref>BurmaNet News: [http://www.burmanet.org/news/2013/10/22/democratic-voice-of-burma-income-inequality-in-burma/ ''Democratic Voice of Burma: Income inequality in Burma''] (22. Oktober 2013)</ref><ref>Asia One: [http://www.asiaone.com/asia/income-and-property-disparities-growing-myanmar-economists-say ''Income and property disparities growing in Myanmar, economists say''] (7. November 2013)</ref> Dem [[Human Development Index]] (HDI) 2016 no hat de Myanmar e mëttleren Niveau vu mënschlecher Entwécklung, mat dem 145. Rang vun 188 Länner.<ref>UNDP: [http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf ''Human Development Report 2016'']</ref> == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Bagan, Burma.jpg|Déi historesch Stad [[Bagan]] Fichier:MysticalMraukU.jpg|Historesch Tempelen zu [[Mrauk U]] Fichier:Downtown Yangon (2006).jpg|Déi gréisst Stad [[Yangon]] Fichier:Rijstvelden Myanmar 2006.jpg|Aarbechter an engem Räisfeld Fichier:Market, Yangon, Myanmar.jpg|E Stroossemaart zu Yangon Fichier:Displaced Rohingya people in Rakhine State (8280610831).jpg|Deplacéiert Membere vun der Rohingya-Minoritéit Fichier:Laphet thoke.JPG|Lahpet, e beléifte Plat Fichier:Kayan women Burma 1.jpg|Frae vun der [[Kayan]]-Volleksgrupp Fichier:Myanmar-Thailand bridge in Mae Sai.jpg|D'Grenz mat Thailand </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Myanmar| ]] a6bdjbf9zspewy518ks2ot71ny4d6ah 2689895 2689775 2026-08-07T08:54:28Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689895 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik vun der Unioun Myanmar<br>Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw<br>ပြည်ထောင် စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် | Fändel = Flag of Myanmar.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Myanmar | Wopen = Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Myanmar | National Devise = | Kaart = Myanmar in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Birmanesch]] | Haaptstad = [[Naypyidaw]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 676.578 | Fläch Plaz = 40 | Waasserfläch = 3,06 | Bevëlkerung = 51.486.253 | Bevëlkerung Plaz = 25 | Bevëlkerungsdicht = 76 | Onofhängegkeet = [[4. Januar]] [[1948]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Kaba Ma Kyei'' ("Bis zum Enn vun der Welt") | Wärung = [[Kyat]] | Zäitzon = +6:30 | Internet TLD = [[.mm]] | Telefonsprefix = +95 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Myanmar''', och nach ''Burma'' oder ''Birma'' genannt an offiziell '''Republik vun der Unioun Myanmar''' (op [[Birmanesch]]: ''Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw'') ass e Staat a [[Asien|Südostasien]]. De Myanmar ass zënter 1997 Member vun der [[Associatioun vu Südostasiateschen Natiounen]] (ASEAN) a grenzt un [[Indien]] a [[Bangladesch]] am Westen, un [[Thailand]] a [[Laos]] am Osten, an un d'[[Volleksrepublik China]] am Norden an am Nordosten. De Süden huet eng 1.930 Kilometer laang Grenz um [[Golf vu Bengalen]] an d'[[Andaman-Mier]]. Bei der Vollekszielung 2014 huet sech erausgestallt, datt d'Bevëlkerung mat 51 Milliounen Awunner vill manner héich ass wéi erwaart<ref>Asian Development Bank: [https://web.archive.org/web/20111126023031/http://www.adb.org/Documents/Fact_Sheets/MYA.pdf ''Asian Development Bank and Myanmar: Fact Sheet''] (Abrëll 2011)</ref><ref>Thomas Spoorenberg: [https://web.archive.org/web/20190808043519/https://www.ined.fr/fichier/s_rubrique/24592/population.societies.2015.527.census.birma.en.en.pdf ''Myanmar’s first census in more than 30 years: A radical revision of the official population count''] (November 2015)</ref>. De Myanmar huet 676.578 Quadratkilometer an ass domat ongeféier sou grouss wéi [[Frankräich]] an d'[[Belsch]] zesummen. D'Haaptstad ass zënter 2005 [[Naypyidaw]] an déi gréisst Stad a fréier Haaptstad ass [[Yangon]] (fréier ''Rangoon'').<ref>De Myanmar am [https://web.archive.org/web/20070612210649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html World Fact Book] vun der CIA</ref> Zu de fréien [[Zivilisatioun]]en am Myanmar gehéieren d'[[Pyu]] Staat-Stied am ieweschte Burma an d'[[Mon]]-Kinnekräicher am ënneschte Burma. Am [[9. Joerhonnert]] ass d'[[Bamar]]-Vollek an den ieweschten Dal vum [[Irrawaddy]] komm, an nom Etablissement vum [[Bagan]]-Kinnekräich an den 1050er Joren hu sech d'[[Birmanesch|birmanesch Sprooch]] a Kultur an den [[Theravada]]-[[Buddhismus]] duerchgesat a si lues a lues dominant ginn. Wéinst der Invasioun vun de [[Mongolen]] ass d'Pagan-Kinnekräich zerfall an huet Plaz fir verschidden aner Staate gemaach. Wéi am [[16. Joerhonnert]], d'Land vun der Dynastie vun den [[Taungu-Dynastie|Taungu]] nees vereenegt gouf, war et fir eng kuerz Zäit dat gréisst Räich an der Geschicht vum kontinentale Südostasien. Am fréien [[19. Joerhonnert]] huet d'[[Konbaung-Dynastie]] iwwer eng Fläch regéiert, zu där de moderne Myanmar gehéiert huet an huet och kuerzzäiteg [[Manipur]] an [[Assam]] kontrolléiert. No dräi brittesch-birmanesche Kricher hunn d'Britten de Myanmar am 19. Joerhonnert besat an doraus eng brittesch Kolonie gemaach. 1948 ass de Myanmar onofhängeg ginn; fir d'éischt als demokratesch Natioun a spéider, nom [[Staatsstreech]] 1962, als Militärdiktatur. De Gros vun der Zäit zënter der Onofhängegkeet war de Myanmar an ethnesch Konflikter verwéckelt an déi vill verschidde birmanesch ethnesch Gruppe streiden an engem vun de längste Biergerkricher op Welt. Wärend där Zäit hunn d'[[Vereent Natiounen]] an aner Organisatiounen reegelméisseg a systematesch Verstéiss géint d'Mënscherechter am Land bericht.<ref>Amnesty International USA: [http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar ''Myanmar Human Rights''] (2013)</ref><ref>Human Rights Watch: [https://web.archive.org/web/20130630121229/http://www.hrw.org/world-report-2012/world-report-2012-burma ''World Report 2012: Burma'']</ref> 2011, no de Walen 2010, ass d'Militärjunta offiziell opgeléist ginn, an nominell ass eng zivill Regierung un d'Muecht komm. Wärend fréier Militärleaderen nach ëmmer enorm vill Muecht am Land hunn, huet d'birmanesch Arméi Schrëtt ënnerholl, fir d'Kontroll iwwer d'Regierung ze reduzéieren. Dat, zesumme mam Fräiloosse vun der [[Aung San Suu Kyi]] an anere politesche Prisonéier, huet dem Land seng Relatioune mam Ausland a säi Ruff, wat d'Mënscherechter ugeet, verbessert, an och zu enger Labberung vun den Handels- an anere Sanktioune gefouert.<ref>USA Today: [https://www.usatoday.com/story/theoval/2012/11/16/obama-lifts-sanctions-burma-visit/1710253/ ''Obama administration eases Burma sanctions before visit''] (16. November 2012)</ref><ref>The New York Times: [http://www.nytimes.com/2012/04/24/world/asia/eu-suspends-sanctions-on-myanmar.html ''European Union Suspends Most Myanmar Sanctions''] (23. Abrëll 2012)</ref> Trotzdeem gëtt d'Regierung weiderhi staark dofir kritiséiert, wéi si mat der [[Islam|moslemescher]] [[Rohingya]]-Minoritéit ëmgeet a fir hir schlecht Äntwert op reliéis Ausernanersetzungen.<ref>UN Dispatch: [https://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya/ ''The 8 Stages of Genocide Against Burma’s Rohingya''] (27. Mee 2013)</ref><ref>Reuters: [http://www.reuters.com/article/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 ''EU welcomes "measured" Myanmar response to rioting''] (11. Juni 2012)</ref><ref>BBC: [http://www.bbc.com/news/world-asia-18395788 ''Why is there communal violence in Myanmar?''] (3. Juli 2014)</ref> Bei den historesche Walen 2015 krut der Aung San Suu Kyi hir Partei d'Majoritéit an den [[Zweekummersystem|zwou Chamberen]]. Am Myanmar gëtt et vill [[Jade]] an [[Edelsteng]], [[Äerdueleg|Pëtrol]], Naturgas an anere Mineralressourcen. 2013 hat d'Land en nominale PIB vu 56,7 Milliarden US-Dollar (oder 221,5 Milliarden US-Dollar [[Kafkraaftparitéit|PPP]]). D'Akommesdifferenz am Myanmar ass eng vun den héchsten op der Welt, well grouss Deeler vun der Wirtschaft vu Supportere vun der fréierer Militärregierung kontrolléiert ginn.<ref>BurmaNet News: [http://www.burmanet.org/news/2013/10/22/democratic-voice-of-burma-income-inequality-in-burma/ ''Democratic Voice of Burma: Income inequality in Burma''] (22. Oktober 2013)</ref><ref>Asia One: [http://www.asiaone.com/asia/income-and-property-disparities-growing-myanmar-economists-say ''Income and property disparities growing in Myanmar, economists say''] (7. November 2013)</ref> Dem [[Human Development Index]] (HDI) 2016 no hat de Myanmar e mëttleren Niveau vu mënschlecher Entwécklung, mat dem 145. Rang vun 188 Länner.<ref>UNDP: [http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf ''Human Development Report 2016'']</ref> == Biller == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Bagan, Burma.jpg|Déi historesch Stad [[Bagan]] Fichier:MysticalMraukU.jpg|Historesch Tempelen zu [[Mrauk U]] Fichier:Downtown Yangon (2006).jpg|Déi gréisst Stad [[Yangon]] Fichier:Rijstvelden Myanmar 2006.jpg|Aarbechter an engem Räisfeld Fichier:Market, Yangon, Myanmar.jpg|E Stroossemaart zu Yangon Fichier:Displaced Rohingya people in Rakhine State (8280610831).jpg|Deplacéiert Membere vun der Rohingya-Minoritéit Fichier:Laphet thoke.JPG|Lahpet, e beléifte Plat Fichier:Kayan women Burma 1.jpg|Frae vun der [[Kayan]]-Volleksgrupp Fichier:Myanmar-Thailand bridge in Mae Sai.jpg|D'Grenz mat Thailand </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Myanmar| ]] o0n5qvtvdnx3uhw7ytd3ryhyk2a5a8x 0 46381 2689481 2521524 2026-08-07T08:39:43Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689481 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Zambia<br>{{small|Republik Sambia}} | Fändel = Flag_of_Zambia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Sambia | Wopen = Coat_of_Arms_of_Zambia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Sambia | National Devise =''One Zambia, One Nation'' <br>{{small|(Ee Sambia, eng Natioun)}} | Kaart = Location Zambia AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Lusaka]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Hakainde Hichilema]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 752.618 | Fläch Plaz = 39 | Waasserfläch = 1 | Bevëlkerung = 14.309.466 {{small|(2012)}} | Bevëlkerung Plaz = 70 | Bevëlkerungsdicht = 17,2 | Onofhängegkeet = [[24. Oktober]] [[1964]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = 24. Oktober | Nationalhymn = ''Lumbanyeni Zambia'' ("Stitt op a sangt fir Sambia") | Wärung = [[Sambesch Kwacha]] (ZMW) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.zm]] | Telefonsprefix = +260 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Sambia''', offiziell '''Republik Sambia''' (op [[Englesch]] ''Republic of Zambia''), ass e Staat am Süde vun [[Afrika]]. E grenzt grenzt un d'[[Demokratesch Republik Kongo]] am Norden, [[Tansania]] am Nordwesten, [[Malawi]] am Osten, [[Mosambik]], [[Simbabwe]], [[Botswana]] an [[Namibien]] am Süden an un [[Angola]] am Westen. Bis zur Onofhängegkeet vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] 1964 gouf den Territoire [[Nordrhodesien]] genannt. Den aktuellen Numm kënnt vum Floss [[Sambesi]], deen duerch d'Land fléisst. == Illustratiounen == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:ZambianVillage5.JPG|En Duerf um Land Fichier:2 locals in a canoe in the Zambezi river.jpg|Zwou Persounen op engem Kanu um Floss Sambesi Fichier:Rainbow Valley 436.jpg|Zwéi Reebéi bei de [[Victoria-Waasserfäll]] Fichier:Zambia - Street in Lusaka.jpg|Verkéier zu Lusaka </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Zambia|{{PAGENAME}}}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20130719092143/http://www.statehouse.gov.zm/en/ Offiziell Websäit vun der Republik] {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Sambia| ]] 3b2wpmhsq3p5q8d5fnbhd3n9shre6hk 2689632 2689481 2026-08-07T08:44:38Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689632 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Zambia<br>{{small|Republik Sambia}} | Fändel = Flag_of_Zambia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Sambia | Wopen = Coat_of_Arms_of_Zambia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Sambia | National Devise =''One Zambia, One Nation'' <br>{{small|(Ee Sambia, eng Natioun)}} | Kaart = Location Zambia AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Lusaka]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 752.618 | Fläch Plaz = 39 | Waasserfläch = 1 | Bevëlkerung = 14.309.466 {{small|(2012)}} | Bevëlkerung Plaz = 70 | Bevëlkerungsdicht = 17,2 | Onofhängegkeet = [[24. Oktober]] [[1964]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = 24. Oktober | Nationalhymn = ''Lumbanyeni Zambia'' ("Stitt op a sangt fir Sambia") | Wärung = [[Sambesch Kwacha]] (ZMW) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.zm]] | Telefonsprefix = +260 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Sambia''', offiziell '''Republik Sambia''' (op [[Englesch]] ''Republic of Zambia''), ass e Staat am Süde vun [[Afrika]]. E grenzt grenzt un d'[[Demokratesch Republik Kongo]] am Norden, [[Tansania]] am Nordwesten, [[Malawi]] am Osten, [[Mosambik]], [[Simbabwe]], [[Botswana]] an [[Namibien]] am Süden an un [[Angola]] am Westen. Bis zur Onofhängegkeet vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] 1964 gouf den Territoire [[Nordrhodesien]] genannt. Den aktuellen Numm kënnt vum Floss [[Sambesi]], deen duerch d'Land fléisst. == Illustratiounen == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:ZambianVillage5.JPG|En Duerf um Land Fichier:2 locals in a canoe in the Zambezi river.jpg|Zwou Persounen op engem Kanu um Floss Sambesi Fichier:Rainbow Valley 436.jpg|Zwéi Reebéi bei de [[Victoria-Waasserfäll]] Fichier:Zambia - Street in Lusaka.jpg|Verkéier zu Lusaka </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Zambia|{{PAGENAME}}}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20130719092143/http://www.statehouse.gov.zm/en/ Offiziell Websäit vun der Republik] {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Sambia| ]] cew5ikmwh5d9v37x0eithxys58a0l7q 0 46382 2689482 2689158 2026-08-07T08:39:45Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689482 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat an Ozeanien|aner Bedeitungen|Samoa (Homonymie)}} {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Mālō Saʻoloto Tūtoʻatasi o Sāmoa<br>Independent State of Samoa | Fändel = Flag of Samoa.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somoa | Wopen = Public Seal of Samoa.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Samoa | National Devise = | Kaart = Samoa in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Samoanesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Apia]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q683|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q683|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 2.842 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q683|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q683|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 72 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1962]] vun [[Neiséiland]] | Nationalfeierdag = [[1. Juni]] | Nationalhymn = [[Sāmoa Tūlaʻi]] | Wärung = [[Tālā]] (WST) | Zäitzon = +13 | Internet TLD = [[.ws]] | Telefonsprefix = +685 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Samoa''', op [[Samoanesch]] ''Malo Tuto'atasi o Samoa-i-Sisifo'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. D'Haaptstad vun Samoa ass [[Apia]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Samoa| ]] 4f3jdx2y8spz1kb307di1asqe0n8xft 2689799 2689482 2026-08-07T08:50:51Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689799 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Staat an Ozeanien|aner Bedeitungen|Samoa (Homonymie)}} {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Mālō Saʻoloto Tūtoʻatasi o Sāmoa<br>Independent State of Samoa | Fändel = Flag of Samoa.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somoa | Wopen = Public Seal of Samoa.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Samoa | National Devise = | Kaart = Samoa in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Samoanesch]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Apia]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q683|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q683|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 2.842 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q683|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q683|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 72 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1962]] vun [[Neiséiland]] | Nationalfeierdag = [[1. Juni]] | Nationalhymn = [[Sāmoa Tūlaʻi]] | Wärung = [[Tālā]] (WST) | Zäitzon = +13 | Internet TLD = [[.ws]] | Telefonsprefix = +685 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Samoa''', op [[Samoanesch]] ''Malo Tuto'atasi o Samoa-i-Sisifo'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. D'Haaptstad vun Samoa ass [[Apia]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Samoa| ]] 889xi9fjdulx4o1irtexik7b26dgez4 0 46383 2689488 2521527 2026-08-07T08:39:53Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689488 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Senegal|de Floss|Senegal (Floss)}} {{Infobox Land | Numm = République du Senegal<br>Republik Senegal | Fändel = Flag of Senegal.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Senegal | Wopen = Coat of arms of Senegal.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Senegal | National Devise = "Un peuple, un but, une foi"<br>{{small|(Ee Vollek, een Zil, ee Glawen)}} | Kaart = Location Senegal AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Dakar]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Bassirou Diomaye Faye]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Ousmane Sonko]] | Total Fläch= 196.722 | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 2,1 | Bevëlkerung = 18.384.660 {{small|(2023)}} | Bevëlkerung Plaz = 66 | Bevëlkerungsdicht = 93,3 | Onofhängegkeet = [[20. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[20. August]] [[1960]] (Enn vun der [[Mali-Federation]] mat [[Mali]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Pincez tous vos koras, frappez les balafons'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XOF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.sn]] | Telefonsprefix = +221 | Notizen = | Extra Bild = Senegal_-_Location_Map_(2011)_-_SEN_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Senegal''', offiziell '''Republik Senegal''' (op [[Franséisch]] ''République du Sénégal''), ass e Staat a [[Westafrika]]. Haaptstad vum Senegal ass [[Dakar]]. Den Numm huet d'Republik vum [[Senegal (Floss)|Floss Senegal]], dee queesch duerch de Senegal fléisst. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Senegal| ]] [[Kategorie:Westafrika]] cv23pbu2f6skzbm0jipp7zq3ciz9c6u 2689637 2689488 2026-08-07T08:44:45Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689637 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Senegal|de Floss|Senegal (Floss)}} {{Infobox Land | Numm = République du Senegal<br>Republik Senegal | Fändel = Flag of Senegal.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Senegal | Wopen = Coat of arms of Senegal.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Senegal | National Devise = "Un peuple, un but, une foi"<br>{{small|(Ee Vollek, een Zil, ee Glawen)}} | Kaart = Location Senegal AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Dakar]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Ousmane Sonko]] | Total Fläch= 196.722 | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 2,1 | Bevëlkerung = 18.384.660 {{small|(2023)}} | Bevëlkerung Plaz = 66 | Bevëlkerungsdicht = 93,3 | Onofhängegkeet = [[20. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[20. August]] [[1960]] (Enn vun der [[Mali-Federation]] mat [[Mali]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Pincez tous vos koras, frappez les balafons'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XOF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.sn]] | Telefonsprefix = +221 | Notizen = | Extra Bild = Senegal_-_Location_Map_(2011)_-_SEN_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Senegal''', offiziell '''Republik Senegal''' (op [[Franséisch]] ''République du Sénégal''), ass e Staat a [[Westafrika]]. Haaptstad vum Senegal ass [[Dakar]]. Den Numm huet d'Republik vum [[Senegal (Floss)|Floss Senegal]], dee queesch duerch de Senegal fléisst. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Senegal| ]] [[Kategorie:Westafrika]] ez5qiim3h6ult4ytj574l17i9wjj2tc 2689804 2689637 2026-08-07T08:50:58Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689804 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Senegal|de Floss|Senegal (Floss)}} {{Infobox Land | Numm = République du Senegal<br>Republik Senegal | Fändel = Flag of Senegal.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Senegal | Wopen = Coat of arms of Senegal.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Senegal | National Devise = "Un peuple, un but, une foi"<br>{{small|(Ee Vollek, een Zil, ee Glawen)}} | Kaart = Location Senegal AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Dakar]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Ousmane Sonko]] | Total Fläch= 196.722 | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 2,1 | Bevëlkerung = 18.384.660 {{small|(2023)}} | Bevëlkerung Plaz = 66 | Bevëlkerungsdicht = 93,3 | Onofhängegkeet = [[20. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[20. August]] [[1960]] (Enn vun der [[Mali-Federation]] mat [[Mali]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Pincez tous vos koras, frappez les balafons'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XOF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.sn]] | Telefonsprefix = +221 | Notizen = | Extra Bild = Senegal_-_Location_Map_(2011)_-_SEN_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Senegal''', offiziell '''Republik Senegal''' (op [[Franséisch]] ''République du Sénégal''), ass e Staat a [[Westafrika]]. Haaptstad vum Senegal ass [[Dakar]]. Den Numm huet d'Republik vum [[Senegal (Floss)|Floss Senegal]], dee queesch duerch de Senegal fléisst. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Senegal| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 3b47zslg63fjw33hf3xmtb0gb8tulav 2689913 2689804 2026-08-07T08:54:56Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689913 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Senegal|de Floss|Senegal (Floss)}} {{Infobox Land | Numm = République du Senegal<br>Republik Senegal | Fändel = Flag of Senegal.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Senegal | Wopen = Coat of arms of Senegal.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Senegal | National Devise = "Un peuple, un but, une foi"<br>{{small|(Ee Vollek, een Zil, ee Glawen)}} | Kaart = Location Senegal AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Dakar]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 196.722 | Fläch Plaz = 67 | Waasserfläch = 2,1 | Bevëlkerung = 18.384.660 {{small|(2023)}} | Bevëlkerung Plaz = 66 | Bevëlkerungsdicht = 93,3 | Onofhängegkeet = [[20. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[20. August]] [[1960]] (Enn vun der [[Mali-Federation]] mat [[Mali]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Pincez tous vos koras, frappez les balafons'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XOF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.sn]] | Telefonsprefix = +221 | Notizen = | Extra Bild = Senegal_-_Location_Map_(2011)_-_SEN_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Senegal''', offiziell '''Republik Senegal''' (op [[Franséisch]] ''République du Sénégal''), ass e Staat a [[Westafrika]]. Haaptstad vum Senegal ass [[Dakar]]. Den Numm huet d'Republik vum [[Senegal (Floss)|Floss Senegal]], dee queesch duerch de Senegal fléisst. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Senegal| ]] [[Kategorie:Westafrika]] mgs9rfo2z37ktirbj070pokxb43nodt 0 46448 2689372 2642702 2026-08-07T08:37:03Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689372 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República del Ecuador<br>''Republik Ecuador'' | Fändel = Flag of Ecuador.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Ecuador | Wopen = Coat of arms of Ecuador.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Ecuador | National Devise = | Kaart = Ecuador in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Quito]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Daniel Noboa]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 256.370 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 17.483.326 {{small|(2023)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 72 | Onofhängegkeet = 24. Mee 1822 (vu [[Spuenien]]) | Nationalfeierdag = [[10. August]] | Nationalhymn = [[Salve, Oh Patria]] | Wärung = [[Ecuadorianeschen Sucre|Sucre]] (ECS)<br>[[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.ec]] | Telefonsprefix = +593 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Ecuador, Anden, Antisana a Cotopaxi.JPG|thumb|400px|D'Anden am Ecuador, mat zwéi schnéibedeckte [[Vulkan]]er: lénks den [[Antisana]], riets de [[Cotopaxi]], 2004.]] D''''Republik Ecuador''', op [[Spuenesch]] ''República del Ecuador'', ass e Staat am Nordweste vu [[Südamerika]] tëscht dem [[Peru]] a [[Kolumbien]]. Am Weste stéisst den Ecuador un de [[Pazifik]]. D'Haaptstad [[Quito]] läit an den [[Anden]] op enger Héicht vun 2.800 Meter, ongeféier 30&nbsp;km südlech vum [[Equator]]. Wéi den Numm et seet läit Ecuador um Equator, de gréissten Deel vum Land läit awer südlech dovun. D'[[Galápagos-Inselen]] déi zu Ecuador gehéieren, leien eng ronn 1.000 Kilometer virun der Küst. == Geographie == Geographesch deelt d'Land sech a véier Haaptregiounen op: * Déi westlech Küstegéigend, déi aus Schwemmland an aus niddrege Bierger laanscht d'Küst besteet. Duerch d'Küstegéigend leeft de [[Río Guayas]] * D'[[Anden|Anderegioun]], déi aus zwou Gebirgsketten (Andekordilleren) besteet mat engem Héichdall dertëscht, wou de [[Vulkan]]ismus staark ass. * Dat ëstlecht [[Amazonas|Amazonas-Déifland]], Oriente genannt, op den Osthäng vun den Anden, an dem schwaach besiidelten ieweschten [[Amazonasbecken]] * D'[[Galápagos-Inselen]]. ==Administrativ Andeelung== {{Méi Info 1|Provënzen am Ecuador}} == De [[Äerdueleg|Pëtrol]] == Den Ecuador ass zanter dem November 2007 <!--nees--> an der [[OPEC]]<ref>[http://news.xinhuanet.com/english/2007-10/24/content_6931568.htm D'Opec akzeptéiert Ecuador als Memberstaat]</ref>. == Medien == Am Land gëtt et 11 méi grouss Dageszeitungen; déi gréisst dovun ass d'''Extra''. == Sproochen == D'offiziell Sprooch am Land ass Spuenesch. == Literatur == * Feser, V., 2007. Ecuador, inkl. Galápagos. Michael Müller Verlag, 4. aktualisierte und erweiterte Auflage, 672 S. (Dee warscheinlech beschte Guide fir Ecuador; den Auteur lieft zanter ville Joren zu Quito). == Fotoalbum Galápagosinselen == <gallery> Fichier:Bartolomé Island Pinnacle Rock.jpg|D'Insel Bartolomé, mat, lénks, dem ''Pinnacle Rock'', [[Galápagosinselen]] Fichier:Puerto Ayora isla Santa Cruz Islas Galápagos Ecuador foto por Alvaro Sevilla Design.jpg|Puerto Ayora, [[Galápagosinselen]] Fichier:Darwin's finch G fuliginosa Sta Cruz 01.jpg|''Geospiza fuliginosa'', Weibchen. Eng vun de 14 Arte vun [[Darwinfinken]] - [[Galápagosinselen]] Fichier:Side angle shot of a gigantic galapagos turtle on the island of santa cruz.JPG|[[Galápagosinselen]], Santa Cruz. Fichier:A gigantic galapagos tortuga on the island of santa cruz.JPG|Galápagosinselen, Santa Cruz. Fichier:Gigantic galapagos turtle on the island of santa cruz.JPG|Galápagosinselen, Santa Cruz. Fichier:Gigantic Turtle on the Island of Santa Cruz in the Galapagos.JPG|Galápagosinselen, Santa Cruz. Fichier:Whitetip reef shark in the Galapagos Island of Santa Cruz.jpeg|Tortuga Bay Santa Cruz Fichier:Tortuga Bay Galapagos Island of Santa Cruz.JPG|Tortuga Bay Santa Cruz . Fichier:Walking to the Tortuga Bay in the Galapagos Island of Santa Cruz photo by Alvaro Sevilla Design.JPG|Santa Cruz, [[Galápagosinselen]] Fichier:Iguana on the beach at the Charles Darwin Research Station photo by Alvaro Sevilla Design.JPG|Santa Cruz, [[Galápagosinselen]] Fichier:North Seymour Island in the Galapagos about to land on shore photo by Alvaro Sevilla Design.JPG|North Seymour, [[Galápagosinselen]] Fichier:North Seymour Island Galapagos Seal photo with baby by Alvaro Sevilla Design.JPG|North Seymour, [[Galápagosinselen]] Fichier:North Seymour Island in the Galapagos.JPG|North Seymour Fichier:The beach at North Seymour Island in the Galapagos.jpeg|North Seymour </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{CSN-Staaten}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Ecuador| ]] [[Kategorie:Republicken]] cgboqyfuku7upbsc8b0hsyjaehnz9wz 2689563 2689372 2026-08-07T08:42:47Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689563 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República del Ecuador<br>''Republik Ecuador'' | Fändel = Flag of Ecuador.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Ecuador | Wopen = Coat of arms of Ecuador.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Ecuador | National Devise = | Kaart = Ecuador in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Quito]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 256.370 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 17.483.326 {{small|(2023)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 72 | Onofhängegkeet = 24. Mee 1822 (vu [[Spuenien]]) | Nationalfeierdag = [[10. August]] | Nationalhymn = [[Salve, Oh Patria]] | Wärung = [[Ecuadorianeschen Sucre|Sucre]] (ECS)<br>[[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.ec]] | Telefonsprefix = +593 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Ecuador, Anden, Antisana a Cotopaxi.JPG|thumb|400px|D'Anden am Ecuador, mat zwéi schnéibedeckte [[Vulkan]]er: lénks den [[Antisana]], riets de [[Cotopaxi]], 2004.]] D''''Republik Ecuador''', op [[Spuenesch]] ''República del Ecuador'', ass e Staat am Nordweste vu [[Südamerika]] tëscht dem [[Peru]] a [[Kolumbien]]. Am Weste stéisst den Ecuador un de [[Pazifik]]. D'Haaptstad [[Quito]] läit an den [[Anden]] op enger Héicht vun 2.800 Meter, ongeféier 30&nbsp;km südlech vum [[Equator]]. Wéi den Numm et seet läit Ecuador um Equator, de gréissten Deel vum Land läit awer südlech dovun. D'[[Galápagos-Inselen]] déi zu Ecuador gehéieren, leien eng ronn 1.000 Kilometer virun der Küst. == Geographie == Geographesch deelt d'Land sech a véier Haaptregiounen op: * Déi westlech Küstegéigend, déi aus Schwemmland an aus niddrege Bierger laanscht d'Küst besteet. Duerch d'Küstegéigend leeft de [[Río Guayas]] * D'[[Anden|Anderegioun]], déi aus zwou Gebirgsketten (Andekordilleren) besteet mat engem Héichdall dertëscht, wou de [[Vulkan]]ismus staark ass. * Dat ëstlecht [[Amazonas|Amazonas-Déifland]], Oriente genannt, op den Osthäng vun den Anden, an dem schwaach besiidelten ieweschten [[Amazonasbecken]] * D'[[Galápagos-Inselen]]. ==Administrativ Andeelung== {{Méi Info 1|Provënzen am Ecuador}} == De [[Äerdueleg|Pëtrol]] == Den Ecuador ass zanter dem November 2007 <!--nees--> an der [[OPEC]]<ref>[http://news.xinhuanet.com/english/2007-10/24/content_6931568.htm D'Opec akzeptéiert Ecuador als Memberstaat]</ref>. == Medien == Am Land gëtt et 11 méi grouss Dageszeitungen; déi gréisst dovun ass d'''Extra''. == Sproochen == D'offiziell Sprooch am Land ass Spuenesch. == Literatur == * Feser, V., 2007. Ecuador, inkl. Galápagos. Michael Müller Verlag, 4. aktualisierte und erweiterte Auflage, 672 S. (Dee warscheinlech beschte Guide fir Ecuador; den Auteur lieft zanter ville Joren zu Quito). == Fotoalbum Galápagosinselen == <gallery> Fichier:Bartolomé Island Pinnacle Rock.jpg|D'Insel Bartolomé, mat, lénks, dem ''Pinnacle Rock'', [[Galápagosinselen]] Fichier:Puerto Ayora isla Santa Cruz Islas Galápagos Ecuador foto por Alvaro Sevilla Design.jpg|Puerto Ayora, [[Galápagosinselen]] Fichier:Darwin's finch G fuliginosa Sta Cruz 01.jpg|''Geospiza fuliginosa'', Weibchen. Eng vun de 14 Arte vun [[Darwinfinken]] - [[Galápagosinselen]] Fichier:Side angle shot of a gigantic galapagos turtle on the island of santa cruz.JPG|[[Galápagosinselen]], Santa Cruz. Fichier:A gigantic galapagos tortuga on the island of santa cruz.JPG|Galápagosinselen, Santa Cruz. Fichier:Gigantic galapagos turtle on the island of santa cruz.JPG|Galápagosinselen, Santa Cruz. Fichier:Gigantic Turtle on the Island of Santa Cruz in the Galapagos.JPG|Galápagosinselen, Santa Cruz. Fichier:Whitetip reef shark in the Galapagos Island of Santa Cruz.jpeg|Tortuga Bay Santa Cruz Fichier:Tortuga Bay Galapagos Island of Santa Cruz.JPG|Tortuga Bay Santa Cruz . Fichier:Walking to the Tortuga Bay in the Galapagos Island of Santa Cruz photo by Alvaro Sevilla Design.JPG|Santa Cruz, [[Galápagosinselen]] Fichier:Iguana on the beach at the Charles Darwin Research Station photo by Alvaro Sevilla Design.JPG|Santa Cruz, [[Galápagosinselen]] Fichier:North Seymour Island in the Galapagos about to land on shore photo by Alvaro Sevilla Design.JPG|North Seymour, [[Galápagosinselen]] Fichier:North Seymour Island Galapagos Seal photo with baby by Alvaro Sevilla Design.JPG|North Seymour, [[Galápagosinselen]] Fichier:North Seymour Island in the Galapagos.JPG|North Seymour Fichier:The beach at North Seymour Island in the Galapagos.jpeg|North Seymour </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{CSN-Staaten}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Ecuador| ]] [[Kategorie:Republicken]] dbmih5tsiuf1w3pxsxh1i34xo3yokri 2689699 2689563 2026-08-07T08:48:24Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689699 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República del Ecuador<br>''Republik Ecuador'' | Fändel = Flag of Ecuador.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Ecuador | Wopen = Coat of arms of Ecuador.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Ecuador | National Devise = | Kaart = Ecuador in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Quito]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 256.370 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 17.483.326 {{small|(2023)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 72 | Onofhängegkeet = 24. Mee 1822 (vu [[Spuenien]]) | Nationalfeierdag = [[10. August]] | Nationalhymn = [[Salve, Oh Patria]] | Wärung = [[Ecuadorianeschen Sucre|Sucre]] (ECS)<br>[[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.ec]] | Telefonsprefix = +593 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Ecuador, Anden, Antisana a Cotopaxi.JPG|thumb|400px|D'Anden am Ecuador, mat zwéi schnéibedeckte [[Vulkan]]er: lénks den [[Antisana]], riets de [[Cotopaxi]], 2004.]] D''''Republik Ecuador''', op [[Spuenesch]] ''República del Ecuador'', ass e Staat am Nordweste vu [[Südamerika]] tëscht dem [[Peru]] a [[Kolumbien]]. Am Weste stéisst den Ecuador un de [[Pazifik]]. D'Haaptstad [[Quito]] läit an den [[Anden]] op enger Héicht vun 2.800 Meter, ongeféier 30&nbsp;km südlech vum [[Equator]]. Wéi den Numm et seet läit Ecuador um Equator, de gréissten Deel vum Land läit awer südlech dovun. D'[[Galápagos-Inselen]] déi zu Ecuador gehéieren, leien eng ronn 1.000 Kilometer virun der Küst. == Geographie == Geographesch deelt d'Land sech a véier Haaptregiounen op: * Déi westlech Küstegéigend, déi aus Schwemmland an aus niddrege Bierger laanscht d'Küst besteet. Duerch d'Küstegéigend leeft de [[Río Guayas]] * D'[[Anden|Anderegioun]], déi aus zwou Gebirgsketten (Andekordilleren) besteet mat engem Héichdall dertëscht, wou de [[Vulkan]]ismus staark ass. * Dat ëstlecht [[Amazonas|Amazonas-Déifland]], Oriente genannt, op den Osthäng vun den Anden, an dem schwaach besiidelten ieweschten [[Amazonasbecken]] * D'[[Galápagos-Inselen]]. ==Administrativ Andeelung== {{Méi Info 1|Provënzen am Ecuador}} == De [[Äerdueleg|Pëtrol]] == Den Ecuador ass zanter dem November 2007 <!--nees--> an der [[OPEC]]<ref>[http://news.xinhuanet.com/english/2007-10/24/content_6931568.htm D'Opec akzeptéiert Ecuador als Memberstaat]</ref>. == Medien == Am Land gëtt et 11 méi grouss Dageszeitungen; déi gréisst dovun ass d'''Extra''. == Sproochen == D'offiziell Sprooch am Land ass Spuenesch. == Literatur == * Feser, V., 2007. Ecuador, inkl. Galápagos. Michael Müller Verlag, 4. aktualisierte und erweiterte Auflage, 672 S. (Dee warscheinlech beschte Guide fir Ecuador; den Auteur lieft zanter ville Joren zu Quito). == Fotoalbum Galápagosinselen == <gallery> Fichier:Bartolomé Island Pinnacle Rock.jpg|D'Insel Bartolomé, mat, lénks, dem ''Pinnacle Rock'', [[Galápagosinselen]] Fichier:Puerto Ayora isla Santa Cruz Islas Galápagos Ecuador foto por Alvaro Sevilla Design.jpg|Puerto Ayora, [[Galápagosinselen]] Fichier:Darwin's finch G fuliginosa Sta Cruz 01.jpg|''Geospiza fuliginosa'', Weibchen. Eng vun de 14 Arte vun [[Darwinfinken]] - [[Galápagosinselen]] Fichier:Side angle shot of a gigantic galapagos turtle on the island of santa cruz.JPG|[[Galápagosinselen]], Santa Cruz. Fichier:A gigantic galapagos tortuga on the island of santa cruz.JPG|Galápagosinselen, Santa Cruz. Fichier:Gigantic galapagos turtle on the island of santa cruz.JPG|Galápagosinselen, Santa Cruz. Fichier:Gigantic Turtle on the Island of Santa Cruz in the Galapagos.JPG|Galápagosinselen, Santa Cruz. Fichier:Whitetip reef shark in the Galapagos Island of Santa Cruz.jpeg|Tortuga Bay Santa Cruz Fichier:Tortuga Bay Galapagos Island of Santa Cruz.JPG|Tortuga Bay Santa Cruz . Fichier:Walking to the Tortuga Bay in the Galapagos Island of Santa Cruz photo by Alvaro Sevilla Design.JPG|Santa Cruz, [[Galápagosinselen]] Fichier:Iguana on the beach at the Charles Darwin Research Station photo by Alvaro Sevilla Design.JPG|Santa Cruz, [[Galápagosinselen]] Fichier:North Seymour Island in the Galapagos about to land on shore photo by Alvaro Sevilla Design.JPG|North Seymour, [[Galápagosinselen]] Fichier:North Seymour Island Galapagos Seal photo with baby by Alvaro Sevilla Design.JPG|North Seymour, [[Galápagosinselen]] Fichier:North Seymour Island in the Galapagos.JPG|North Seymour Fichier:The beach at North Seymour Island in the Galapagos.jpeg|North Seymour </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{CSN-Staaten}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Ecuador| ]] [[Kategorie:Republicken]] k9cqv91rvhw1ira7bgr4ih7k8rbleev 0 46517 2689364 2638018 2026-08-07T08:36:51Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689364 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République de Côte d'Ivoire | Fändel = Flag of Cote d'Ivoire.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun der Côte d'Ivoire | Wopen = Coat of Arms of Côte d'Ivoire.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Côte d'Ivoire | National Devise = "Union – Discipline – Travail" | Kaart = Location Côte d'Ivoire AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Yamoussoukro]] | Haaptstad Awunner = 259.373{{small|(2010)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Alassane Ouattara]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Robert Beugré Mambé]] | Total Fläch= 322.461 | Fläch Plaz = 318.003 | Waasserfläch = 4.460 | Bevëlkerung = ongeféier 21.000.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 63.9 | Onofhängegkeet = 1960 | Nationalfeierdag = [[7. August]] | Nationalhymn = ''L'Abidjanaise'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.ci]] | Telefonsprefix = +225 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Côte d'Ivoire''' (offiziell: ''République de Côte d'Ivoire'', och op Lëtzebuergesch dacks als '''Elfenbeinküst''' bezeechent), ass e Staat a [[Westafrika]]. D'Awunner nennt een Ivorianer. Den Nationalfeierdag ass de 7. August, den Dag op deem d'Côte d'Ivoire 1960 seng Onofhängegkeet vu [[Frankräich]] krut. Obwuel [[Abidjan]] déi gréisst Stad an och de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land ass, ass [[Yamoussoukro]] déi offiziell Haaptstad. ==Numm== Den Numm ''Elfebeinküst'' ass d'Iwwersetzung vum [[portugisesch]]en Numm ''Costa do Marfim'', deen d'Géigend vun Händler/Entdecker tëscht dem 15. a 16. Joerhonnert krut. Am Oktober 1985 huet déi ivorianesch Regierung d'Requête gemaach, datt all Staaten an Institutiounen nëmmen nach de franséischen Numm benotzen, an datt den Numm net méi iwwersat gëtt wéi dat och schonn bei anere Länner de Fall ass ([[Costa Rica]], [[Sierra Leone]], etc). ==Geographie== [[Fichier:Carte topographique de Côte d'Ivoire.png|thumb|300px|Topographesch Kaart vun der Côte d'Ivoire]] D'Côte d'Ivoire läit a Westafrika um [[Atlantik]] an huet eng Küstelinn vu 515&nbsp;km. Um Kontinent grenzt d'Lann un de [[Mali]] (Grenzlinn vu 532&nbsp;km), [[Burkina Faso]] (584&nbsp;km), [[Guinea]] (610&nbsp;km), [[Ghana]] (668&nbsp;km) a [[Liberia]] (716&nbsp;km). Laanscht d'Küst ass en tropescht Klima, am héijen Norde gëtt et semiarid. Et gëtt dräi Haaptjoreszäiten: mëttelwaarm an dréchen (November bis Mäerz), ganz waarm an dréchen (Mäerz bis Mee), a ganz waarm a fiicht (Juni bis Oktober). Den Terrain ass éischter platt, vum [[Mier]] am Süden aus geet et graduell bis bal op 500&nbsp;m am Norden erop, just am Nordweste gëtt et e puer Bierger. D'Land huet vill natierlech Ressourcen, dorënner [[Äerdueleg|Pëtrol]], Naturgas, [[Diamant]]en, [[Eisenäerz]], [[Mangan]], [[Kobalt]], [[Bauxit]], [[Koffer]], [[Gold]], [[Néckel]] an [[Tantal]]. ==Demographie== Wéi och an aneren afrikanesche Länner gëtt et an der Côte d'Ivoire e rapide Bevëlkerungswuesstum. Sou ass d'Zuel vun den Awunner vu 6,7 Milliounen 1975 bis op iwwer 20 Milliounen haut geklommen. Eng Ursaach heifir ass eng staark Immigratioun haaptsächlech aus den Nopeschlänner. 1998 waren dem Recensement général no 26&nbsp;% vun de Leit keng Ivorianer, déi gréisstendeels virun de politesche Krise vun der fir afrikanesch Verhältnesser grousser sozialer a politescher Stabilitéit an der gudder Wirtschaftsentwécklung ugezu goufen. De gréissten Deel vun der Bevëlkerung lieft an der Küsteregioun. Am Banneland, dat haaptsächlech aus Bëscher besteet, wunnen net vill Leit. {| class="wikitable" border="1" |+Entwécklung vun der ivorianescher Bevëlkerung tëscht 1993 an 2010 (a Milliounen)<ref>[https://web.archive.org/web/20131118140726/http://cotedivoire.africadata.org/ cotedivoire.africadata.org]: ''Autre\Population totale (en milliers) (1993 - 2010)'' ënner dem Sichbegrëff ''Population'' (gekuckt den 11. November 2013)</ref> |- ! 1993 ! 1994 ! 1995 ! 1996 ! 1997 ! 1998 ! 1999 ! 2000 ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2008 ! 2009 ! 2010 |- |13,1 |13,7 |14,2 |14,4 |14,9 |15,4 |15,9 |16,4 |16,9 |17,5 |18,0 |18,6 |19,1 |19,7 |20,2 |20,9 |21,5 |22,1 |- |} ==Geschicht== ===Prekolonial Geschicht=== Iwwer déi fréi Bevëlkerung vun der haiteger Côte d'Ivoire ass nach net sou vill bekannt. Den Norde vum Land war an de Joerhonnerte virun der Koloniséierung vum Afloss vu verschiddene grousse Räicher am [[Sahel]]gebitt geprägt. Zanter dem 11. Joerhonnert ass den Norden islamiséiert (iwwer Handelskontaker a Kricher). ===Kolonialzäit=== Géint Enn des 15. Joerhonnert hunn d'Portugisen ugefaangen, Handel mat de Küstevëlker ze bedreiwen an deen och iwwer honnert Joer laang beherrscht. Géint Mëtt vum 19. Joerhonnert hunn d'Fransousen dunn éischt Protektorater am Gebitt installéiert an 1893 ass d'Côte d'Ivoire als franséisch Kolonie erkläert ginn. 1958 krut d'Land de Statut vun enger autonomer Republik an der franséischer Communautéit tëscht Frankräich a sengen afrikanesche Kolonien, an déi komplett Onofhängkeet krut et de 7. August 1960. ===No der Kolonialzäit=== [[Fichier:Houphouet-Boigny.jpg|thumb|250px|Den éischte President Houphouët-Boigny]] ====Entwécklung vum Land ënner dem Houphouët-Boigny==== Direkt no der Onofhängegkeet vu Frankräich huet de Staatsgrënner a laangjährege President [[Félix Houphouët-Boigny]] d'Basis fir dem Land säi liberale Wirtschaftsmodell a seng Intergratioun un de Weltmaart geluecht. Wärend sengem autoritäre Regime, deen an den 1970er an och nach an den 1980er als Musterbeispill fir e politesch stabillen an ekonomesch erfollegräichen afrikanesche Staat gegollt huet, huet den [[Kommunismus|antikommunisteschen]] Houphouët-Boigny enk Bezéihungen zum Westen, haaptsächlech Frankräich, ënnerhalen an dem Land seng [[Kaffi]]- a [[Kakao]]sindustrie staark entwéckelt. Wärend den 1980er ass et wéinst faalende Kaffi- a Kakaospräisser um Weltmaart zu enger Finanzkris an der Côte d'Ivoire komm, déi zu enger Erhéijung vun der Staatsverscholdung an der Aarmut am Land gefouert huet. Géint Ufank der 1990er Joren ass dem Houphouët-Boigny säi Regierungsstil ëmmer méi a Fro gestallt ginn, wouduerch [[Streik]]en a Meutereien ausgeléist goufen. ====Vun der éischter politescher Kris bis zum Biergerkrich==== Nom President sengem Doud am Dezember 1993 huet säi Successeur [[Henri Konan Bédié]] 1995 géint eng fragmentéiert Oppositioun d'Presidentschaftswale gewonnen a probéiert, dem Houphouët-Boigny säin autoritäre Stil op eng méi moderéiert Aart a Weis weiderzeféieren. Him hunn awer de Prestige an d'Kënne vu sengem Virgänger gefeelt hunn, a mat sengem nationalistesche Konzept vun der ''Ivoirité'' huet hie fir d'éischt déi mosleemesch Populatiounen aus dem Norde vum Land géint sech opbruecht, an duerno och nach wéinst der grousser Korruptioun d'Ënnerstétzung vun der Wirtschaftselite verluer. Dat Ganzt huet 1999 zu engem [[Putsch]] gefouert bei deem de Bédié duerch de Generol [[Robert Guéï]] ersat gouf. Am Oktober 2000 si Presidentschaftswalen organiséiert ginn, bei där den ierwegt Geriichtshaff vill Kandidaturen eliminéiert huet. De Robert Guéï huet sech selwer zum Gewënner erkläert, huet no der Repressioun vu Manifestatiounen, déi ongeféier 300 Leit d'Liewe kascht hunn, awer musse goen an de laangjähregen Oppositiounspolitiker [[Laurent Gbagbo]] ass schliisslech President ginn. E gescheiterte Putschversuch am September 2002 huet dunn zu engem Biergerkrich an der Besetzung vun Deeler vum Land duerch Rebellenarméie gefouert. Och de Marcoussisaccord am Januar 2003 an d'Etabléiere vun enger "Regierung vun der nationaler Reconciliatioun" huet keng politesch Stabilitéit bruecht. Am November 2004 ass d'Friddensofkommes kollabéiert, nodeem d'Rebelle refuséiert hunn hir Waffen ofzeginn. De Gbagbo huet Loftugrëffer géint si uguerdert, bei deenen awer néng franséisch Zaldoten ëmkomm sinn, déi am Kader vun enger UNO-Friddensmissioun an der Côte d'Ivoire stationéiert waren. Doropshin huet d'franséischt Militär bal déi komplett ivorianesch Loftwaff zerstéiert, wat zu anti-franséische Protester gefouert huet. Duerno goufe weider Efforte gemaach fir erëm Fridden am Land anzeféieren, déi 2007 zu [[Ouagadougou]] mat der Signatur vun engem Friddensaccorde ofgeschloss goufen. ====Presidentschaftswalen 2010 an nei politesch Kris==== [[Fichier:Alassane Ouattara UNESCO 09-2011.jpg|thumb|200px|Den aktuelle President Ouattara (zanter 2011)]] D'Presidentschaftswalen am Oktober 2010 hunn d'Land an eng weider Kris gefouert. Am zweeten Tour gouf den [[Alassane Ouattara]] vun der onofhängeger Walkommissioun virum Laurent Gbagbo mat 54,1&nbsp;% vun de Stëmmen zu Gewënner erkläert. De Verfaassungsrot huet déi Resultater awer ongëlteg jugéiert an d'Victoire vum ale President mat 51,45&nbsp;% vun de Stëmmen ugekënnegt. Obwuel d'[[Europäesch Unioun]] an d'Vereenten Natiounen dem Ouattara seng Victoire unerkannt haten, goufen allenzwee Kanditaten am Dezember zum President vereedegt; den Ouattara virun der internationaler Press an de Gbagbo virum Verfaassungsgeriichtshaff. Déi Situatioun huet zu weiderer Gewalt, bei där méi wéi 1 400 Leit gestuerwe sinn, an der Interventioun vu franséischen Truppen an UNO-Zaldote gefouert. De Laurent Gbagbo gouf den 11. Abrëll 2011 vun enger dem Alassane Ouattara nostoender ivorianescher Arméi verhaft. De selwechten Dag ass den Ouattara vum Verfassungsrot zum Staatschef proklaméiert ginn. ====Deseskalatioun no 2011==== De Laurent Gbagbo sëtzt momentan {{small|(2013)}} am Prisong vum [[Internationale Geriichtshaff]] zu [[Den Haag]]. Obwuel d'Kämpf nach e puer Méint nodeem den Ouattara un d'Muecht komm ass weider gaange sinn a geflüchte Supportere vum Gbagbo an den Nopeschlänner nach ëmmer eng Menace fir de Firdden duerstellen, ass et elo méi roueg an der Côte d'Ivoire. De President konzentréiert sech drop, dem Land seng Infrastruktur an Arméi erëm opzebauen an huet Reformen ugestouss fir d'Wirtschaft erëm op d'Been ze stellen. ==Wirtschaft== D'Wirtschaft vun der Côte d'Ivoire ass nach vill vun der Landwirtschaft, déi iwwer 60&nbsp;% vun der Bevëlkerung employéiert, an den domat verbonnenen Aktivitéite markéiert. D'Land ass de weltwäit gréisste Produzent an Exportateur vu Kakaosbounen an e wichtege Kaffi- a [[Palmueleg]]produzent an -exportateur. Doduerch ass et staark vun den internationale Präisser fir déi Produkter an, wann och manner, vun de klimatesche Konditiounen ofhängeg. A Prozentsätz vum PIB ausgedréckt representéiert d'Landwirtschaft 26,6&nbsp;%, d'Industrie 21,8&nbsp;% an de Secteur Tertiaire 51,5&nbsp;% vun der Ekonomie. {{small|(Schätzung 2012)}} Haaptimportpartner waren 2012 [[Nigeria]] (18,9&nbsp;%), Frankräich (14,8&nbsp;%), [[China]] (9,9&nbsp;%) an [[Indien]] (5,2&nbsp;%), Haaptexportpartner waren d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] (10,1&nbsp;%), [[Holland]] (9&nbsp;%), [[Däitschland]] (8,7&nbsp;%), Nigeria (7,4&nbsp;%), Frankräich (5,8&nbsp;%) a [[Kanada]] (4,4&nbsp;%). D'Exporten (haaptsächlech Kakao, Kaffi, [[Holz (Material)|Holz]], [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Kotteng]], [[Banann]]en, [[Ananas]], Palmueleg a [[Fësch]]) louche Schätzungen no am selwechte Joer bei 12,25 Milliarden [[US-Dollar]] an d'Importen (haaptsächech Dreifstoff, industriell Ausrüstungsgidder a [[Liewensmëttel]]) bei 8,589 Milliarden USD. D'politesch Onrouen an den 2000er haten déi auslännesch Investitiounen zeréckgoen an de Wirtschaftswuestum schrumpfe gelooss. Zanter 2011 gëtt et eng Erhuelung an 2012 ass den ivorianesche PIB ëm 9,8&nbsp;% gewuess.<ref>Internationale Wärungsfong: [http://www.imf.org/external/np/sec/pr/2013/pr1397.htm ''IMF Concludes Third ECF Review Mission to Côte d'Ivoire''] (27. Mäerz 2013; gekuckt den 10. November 2013)</ref> D'Inflatioun ass vun 9&nbsp;% (2011) op 3,6&nbsp;% am Februar 2013 gefall.<ref>Weltbank: [http://www.worldbank.org/en/country/cotedivoire/overview ''Côte d'Ivoire Overview''] (leschten Update: September 2013; gekuckt den 11. November 2013)</ref> Am Juni 2012 hunn den [[Internationale Wärungsfong]] an d'[[Weltbank]] ugekënnegt, der Côte d'Ivoire 4,4 Milliarden USD u Scholden z'erloossen<ref>Internationale Wärungsfong: [http://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2012/CAR062612A.htm ''IMF, World Bank Back $4 Billion Côte d'Ivoire Debt Relief''] (26. Juni 2012; gekuckt den 11. November 2013)</ref> ==Infrastruktur== [[Fichier:Scene de gare de train Tafire.JPG|thumb|250px|Eng Gare zu Tafiré]] Am Land gëtt et 27 Fluchhäfen, vun deene der siwe befestegt Pisten hunn {{small|(2013)}}. Et gëtt 660&nbsp;km Zuchstrecken, an 6.502&nbsp;km onbefestegt an 81.996&nbsp;km befestegt Stroossen. Zousätzlech sinn 980&nbsp;km Waasserweeër navigabel. Wichteg Häfe sinn Abidjan a San-Pedro. De Sëtz vun der [[Afrikanesch Entwécklungsbank|Afrikanescher Entwécklungsbank]] ass zu Abidjan. ==Sproochen== Déi offiziell Sprooch an der Côte d'Ivoire ass [[Franséisch]], dat vun ongeféier 70&nbsp;% vun de Leit verstanen a geschwat gëtt. Eng Enquête vun der Internationaler Organisatioun vun der [[Francophonie]] no kënnen 99&nbsp;% vun den Awunner vun der gréisster Stad Abidjan Franséisch liesen, schreiwen a schwätzen. Geleefeg Sproochen am Norde vum Land si [[Senufo-Sproochen|Senufo]] (276 000 Leit) an [[Dioula (Sprooch)|Dioula]] (1 500 000 Leit) an am Süde [[Baoulé (Sprooch)|Baoulé]] (3 000 000 Leit) a [[Bété (Sprooch)|Bété]] (2 500 000 Leit). Aner verbreete Sprooche sinn [[Yacouba (Sprooch)|Yacouba]] (1 183 000 Leit) an [[Agni (Sprooch)|Agni]] (860 000 Leit). Déi sechs Ethnien zu dëse Sprooche representéieren 58,03&nbsp;% vun den Ivorianer. Dioula gëtt och dacks nach vun net-Mammesproochler als Handelssprooch benotzt. ==Quellen== * D'Côte d'Ivoire am [https://web.archive.org/web/20070612204112/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html CIA World Factbook] * ''Kleines Afrika-Lexikon'', 2004, R. Hofmeier an A. Mehler (Hrsg), C.H. Beck oHG, [[München]] * Offiziell Säit vun der ivorianescher Regierung iwwer d'Geschicht an d'Geographie vum Land: [http://www.gouv.ci/ci_histogeo_1.php gouv.ci] == Um Spaweck == {{Commonscat|Côte d'Ivoire}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Côte d'Ivoire| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:Republicken]] 1nkq6lebhathcdfvird0lcd7qskov5j 2689557 2689364 2026-08-07T08:42:38Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689557 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République de Côte d'Ivoire | Fändel = Flag of Cote d'Ivoire.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun der Côte d'Ivoire | Wopen = Coat of Arms of Côte d'Ivoire.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Côte d'Ivoire | National Devise = "Union – Discipline – Travail" | Kaart = Location Côte d'Ivoire AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Yamoussoukro]] | Haaptstad Awunner = 259.373{{small|(2010)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Robert Beugré Mambé]] | Total Fläch= 322.461 | Fläch Plaz = 318.003 | Waasserfläch = 4.460 | Bevëlkerung = ongeféier 21.000.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 63.9 | Onofhängegkeet = 1960 | Nationalfeierdag = [[7. August]] | Nationalhymn = ''L'Abidjanaise'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.ci]] | Telefonsprefix = +225 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Côte d'Ivoire''' (offiziell: ''République de Côte d'Ivoire'', och op Lëtzebuergesch dacks als '''Elfenbeinküst''' bezeechent), ass e Staat a [[Westafrika]]. D'Awunner nennt een Ivorianer. Den Nationalfeierdag ass de 7. August, den Dag op deem d'Côte d'Ivoire 1960 seng Onofhängegkeet vu [[Frankräich]] krut. Obwuel [[Abidjan]] déi gréisst Stad an och de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land ass, ass [[Yamoussoukro]] déi offiziell Haaptstad. ==Numm== Den Numm ''Elfebeinküst'' ass d'Iwwersetzung vum [[portugisesch]]en Numm ''Costa do Marfim'', deen d'Géigend vun Händler/Entdecker tëscht dem 15. a 16. Joerhonnert krut. Am Oktober 1985 huet déi ivorianesch Regierung d'Requête gemaach, datt all Staaten an Institutiounen nëmmen nach de franséischen Numm benotzen, an datt den Numm net méi iwwersat gëtt wéi dat och schonn bei anere Länner de Fall ass ([[Costa Rica]], [[Sierra Leone]], etc). ==Geographie== [[Fichier:Carte topographique de Côte d'Ivoire.png|thumb|300px|Topographesch Kaart vun der Côte d'Ivoire]] D'Côte d'Ivoire läit a Westafrika um [[Atlantik]] an huet eng Küstelinn vu 515&nbsp;km. Um Kontinent grenzt d'Lann un de [[Mali]] (Grenzlinn vu 532&nbsp;km), [[Burkina Faso]] (584&nbsp;km), [[Guinea]] (610&nbsp;km), [[Ghana]] (668&nbsp;km) a [[Liberia]] (716&nbsp;km). Laanscht d'Küst ass en tropescht Klima, am héijen Norde gëtt et semiarid. Et gëtt dräi Haaptjoreszäiten: mëttelwaarm an dréchen (November bis Mäerz), ganz waarm an dréchen (Mäerz bis Mee), a ganz waarm a fiicht (Juni bis Oktober). Den Terrain ass éischter platt, vum [[Mier]] am Süden aus geet et graduell bis bal op 500&nbsp;m am Norden erop, just am Nordweste gëtt et e puer Bierger. D'Land huet vill natierlech Ressourcen, dorënner [[Äerdueleg|Pëtrol]], Naturgas, [[Diamant]]en, [[Eisenäerz]], [[Mangan]], [[Kobalt]], [[Bauxit]], [[Koffer]], [[Gold]], [[Néckel]] an [[Tantal]]. ==Demographie== Wéi och an aneren afrikanesche Länner gëtt et an der Côte d'Ivoire e rapide Bevëlkerungswuesstum. Sou ass d'Zuel vun den Awunner vu 6,7 Milliounen 1975 bis op iwwer 20 Milliounen haut geklommen. Eng Ursaach heifir ass eng staark Immigratioun haaptsächlech aus den Nopeschlänner. 1998 waren dem Recensement général no 26&nbsp;% vun de Leit keng Ivorianer, déi gréisstendeels virun de politesche Krise vun der fir afrikanesch Verhältnesser grousser sozialer a politescher Stabilitéit an der gudder Wirtschaftsentwécklung ugezu goufen. De gréissten Deel vun der Bevëlkerung lieft an der Küsteregioun. Am Banneland, dat haaptsächlech aus Bëscher besteet, wunnen net vill Leit. {| class="wikitable" border="1" |+Entwécklung vun der ivorianescher Bevëlkerung tëscht 1993 an 2010 (a Milliounen)<ref>[https://web.archive.org/web/20131118140726/http://cotedivoire.africadata.org/ cotedivoire.africadata.org]: ''Autre\Population totale (en milliers) (1993 - 2010)'' ënner dem Sichbegrëff ''Population'' (gekuckt den 11. November 2013)</ref> |- ! 1993 ! 1994 ! 1995 ! 1996 ! 1997 ! 1998 ! 1999 ! 2000 ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2008 ! 2009 ! 2010 |- |13,1 |13,7 |14,2 |14,4 |14,9 |15,4 |15,9 |16,4 |16,9 |17,5 |18,0 |18,6 |19,1 |19,7 |20,2 |20,9 |21,5 |22,1 |- |} ==Geschicht== ===Prekolonial Geschicht=== Iwwer déi fréi Bevëlkerung vun der haiteger Côte d'Ivoire ass nach net sou vill bekannt. Den Norde vum Land war an de Joerhonnerte virun der Koloniséierung vum Afloss vu verschiddene grousse Räicher am [[Sahel]]gebitt geprägt. Zanter dem 11. Joerhonnert ass den Norden islamiséiert (iwwer Handelskontaker a Kricher). ===Kolonialzäit=== Géint Enn des 15. Joerhonnert hunn d'Portugisen ugefaangen, Handel mat de Küstevëlker ze bedreiwen an deen och iwwer honnert Joer laang beherrscht. Géint Mëtt vum 19. Joerhonnert hunn d'Fransousen dunn éischt Protektorater am Gebitt installéiert an 1893 ass d'Côte d'Ivoire als franséisch Kolonie erkläert ginn. 1958 krut d'Land de Statut vun enger autonomer Republik an der franséischer Communautéit tëscht Frankräich a sengen afrikanesche Kolonien, an déi komplett Onofhängkeet krut et de 7. August 1960. ===No der Kolonialzäit=== [[Fichier:Houphouet-Boigny.jpg|thumb|250px|Den éischte President Houphouët-Boigny]] ====Entwécklung vum Land ënner dem Houphouët-Boigny==== Direkt no der Onofhängegkeet vu Frankräich huet de Staatsgrënner a laangjährege President [[Félix Houphouët-Boigny]] d'Basis fir dem Land säi liberale Wirtschaftsmodell a seng Intergratioun un de Weltmaart geluecht. Wärend sengem autoritäre Regime, deen an den 1970er an och nach an den 1980er als Musterbeispill fir e politesch stabillen an ekonomesch erfollegräichen afrikanesche Staat gegollt huet, huet den [[Kommunismus|antikommunisteschen]] Houphouët-Boigny enk Bezéihungen zum Westen, haaptsächlech Frankräich, ënnerhalen an dem Land seng [[Kaffi]]- a [[Kakao]]sindustrie staark entwéckelt. Wärend den 1980er ass et wéinst faalende Kaffi- a Kakaospräisser um Weltmaart zu enger Finanzkris an der Côte d'Ivoire komm, déi zu enger Erhéijung vun der Staatsverscholdung an der Aarmut am Land gefouert huet. Géint Ufank der 1990er Joren ass dem Houphouët-Boigny säi Regierungsstil ëmmer méi a Fro gestallt ginn, wouduerch [[Streik]]en a Meutereien ausgeléist goufen. ====Vun der éischter politescher Kris bis zum Biergerkrich==== Nom President sengem Doud am Dezember 1993 huet säi Successeur [[Henri Konan Bédié]] 1995 géint eng fragmentéiert Oppositioun d'Presidentschaftswale gewonnen a probéiert, dem Houphouët-Boigny säin autoritäre Stil op eng méi moderéiert Aart a Weis weiderzeféieren. Him hunn awer de Prestige an d'Kënne vu sengem Virgänger gefeelt hunn, a mat sengem nationalistesche Konzept vun der ''Ivoirité'' huet hie fir d'éischt déi mosleemesch Populatiounen aus dem Norde vum Land géint sech opbruecht, an duerno och nach wéinst der grousser Korruptioun d'Ënnerstétzung vun der Wirtschaftselite verluer. Dat Ganzt huet 1999 zu engem [[Putsch]] gefouert bei deem de Bédié duerch de Generol [[Robert Guéï]] ersat gouf. Am Oktober 2000 si Presidentschaftswalen organiséiert ginn, bei där den ierwegt Geriichtshaff vill Kandidaturen eliminéiert huet. De Robert Guéï huet sech selwer zum Gewënner erkläert, huet no der Repressioun vu Manifestatiounen, déi ongeféier 300 Leit d'Liewe kascht hunn, awer musse goen an de laangjähregen Oppositiounspolitiker [[Laurent Gbagbo]] ass schliisslech President ginn. E gescheiterte Putschversuch am September 2002 huet dunn zu engem Biergerkrich an der Besetzung vun Deeler vum Land duerch Rebellenarméie gefouert. Och de Marcoussisaccord am Januar 2003 an d'Etabléiere vun enger "Regierung vun der nationaler Reconciliatioun" huet keng politesch Stabilitéit bruecht. Am November 2004 ass d'Friddensofkommes kollabéiert, nodeem d'Rebelle refuséiert hunn hir Waffen ofzeginn. De Gbagbo huet Loftugrëffer géint si uguerdert, bei deenen awer néng franséisch Zaldoten ëmkomm sinn, déi am Kader vun enger UNO-Friddensmissioun an der Côte d'Ivoire stationéiert waren. Doropshin huet d'franséischt Militär bal déi komplett ivorianesch Loftwaff zerstéiert, wat zu anti-franséische Protester gefouert huet. Duerno goufe weider Efforte gemaach fir erëm Fridden am Land anzeféieren, déi 2007 zu [[Ouagadougou]] mat der Signatur vun engem Friddensaccorde ofgeschloss goufen. ====Presidentschaftswalen 2010 an nei politesch Kris==== [[Fichier:Alassane Ouattara UNESCO 09-2011.jpg|thumb|200px|Den aktuelle President Ouattara (zanter 2011)]] D'Presidentschaftswalen am Oktober 2010 hunn d'Land an eng weider Kris gefouert. Am zweeten Tour gouf den [[Alassane Ouattara]] vun der onofhängeger Walkommissioun virum Laurent Gbagbo mat 54,1&nbsp;% vun de Stëmmen zu Gewënner erkläert. De Verfaassungsrot huet déi Resultater awer ongëlteg jugéiert an d'Victoire vum ale President mat 51,45&nbsp;% vun de Stëmmen ugekënnegt. Obwuel d'[[Europäesch Unioun]] an d'Vereenten Natiounen dem Ouattara seng Victoire unerkannt haten, goufen allenzwee Kanditaten am Dezember zum President vereedegt; den Ouattara virun der internationaler Press an de Gbagbo virum Verfaassungsgeriichtshaff. Déi Situatioun huet zu weiderer Gewalt, bei där méi wéi 1 400 Leit gestuerwe sinn, an der Interventioun vu franséischen Truppen an UNO-Zaldote gefouert. De Laurent Gbagbo gouf den 11. Abrëll 2011 vun enger dem Alassane Ouattara nostoender ivorianescher Arméi verhaft. De selwechten Dag ass den Ouattara vum Verfassungsrot zum Staatschef proklaméiert ginn. ====Deseskalatioun no 2011==== De Laurent Gbagbo sëtzt momentan {{small|(2013)}} am Prisong vum [[Internationale Geriichtshaff]] zu [[Den Haag]]. Obwuel d'Kämpf nach e puer Méint nodeem den Ouattara un d'Muecht komm ass weider gaange sinn a geflüchte Supportere vum Gbagbo an den Nopeschlänner nach ëmmer eng Menace fir de Firdden duerstellen, ass et elo méi roueg an der Côte d'Ivoire. De President konzentréiert sech drop, dem Land seng Infrastruktur an Arméi erëm opzebauen an huet Reformen ugestouss fir d'Wirtschaft erëm op d'Been ze stellen. ==Wirtschaft== D'Wirtschaft vun der Côte d'Ivoire ass nach vill vun der Landwirtschaft, déi iwwer 60&nbsp;% vun der Bevëlkerung employéiert, an den domat verbonnenen Aktivitéite markéiert. D'Land ass de weltwäit gréisste Produzent an Exportateur vu Kakaosbounen an e wichtege Kaffi- a [[Palmueleg]]produzent an -exportateur. Doduerch ass et staark vun den internationale Präisser fir déi Produkter an, wann och manner, vun de klimatesche Konditiounen ofhängeg. A Prozentsätz vum PIB ausgedréckt representéiert d'Landwirtschaft 26,6&nbsp;%, d'Industrie 21,8&nbsp;% an de Secteur Tertiaire 51,5&nbsp;% vun der Ekonomie. {{small|(Schätzung 2012)}} Haaptimportpartner waren 2012 [[Nigeria]] (18,9&nbsp;%), Frankräich (14,8&nbsp;%), [[China]] (9,9&nbsp;%) an [[Indien]] (5,2&nbsp;%), Haaptexportpartner waren d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] (10,1&nbsp;%), [[Holland]] (9&nbsp;%), [[Däitschland]] (8,7&nbsp;%), Nigeria (7,4&nbsp;%), Frankräich (5,8&nbsp;%) a [[Kanada]] (4,4&nbsp;%). D'Exporten (haaptsächlech Kakao, Kaffi, [[Holz (Material)|Holz]], [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Kotteng]], [[Banann]]en, [[Ananas]], Palmueleg a [[Fësch]]) louche Schätzungen no am selwechte Joer bei 12,25 Milliarden [[US-Dollar]] an d'Importen (haaptsächech Dreifstoff, industriell Ausrüstungsgidder a [[Liewensmëttel]]) bei 8,589 Milliarden USD. D'politesch Onrouen an den 2000er haten déi auslännesch Investitiounen zeréckgoen an de Wirtschaftswuestum schrumpfe gelooss. Zanter 2011 gëtt et eng Erhuelung an 2012 ass den ivorianesche PIB ëm 9,8&nbsp;% gewuess.<ref>Internationale Wärungsfong: [http://www.imf.org/external/np/sec/pr/2013/pr1397.htm ''IMF Concludes Third ECF Review Mission to Côte d'Ivoire''] (27. Mäerz 2013; gekuckt den 10. November 2013)</ref> D'Inflatioun ass vun 9&nbsp;% (2011) op 3,6&nbsp;% am Februar 2013 gefall.<ref>Weltbank: [http://www.worldbank.org/en/country/cotedivoire/overview ''Côte d'Ivoire Overview''] (leschten Update: September 2013; gekuckt den 11. November 2013)</ref> Am Juni 2012 hunn den [[Internationale Wärungsfong]] an d'[[Weltbank]] ugekënnegt, der Côte d'Ivoire 4,4 Milliarden USD u Scholden z'erloossen<ref>Internationale Wärungsfong: [http://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2012/CAR062612A.htm ''IMF, World Bank Back $4 Billion Côte d'Ivoire Debt Relief''] (26. Juni 2012; gekuckt den 11. November 2013)</ref> ==Infrastruktur== [[Fichier:Scene de gare de train Tafire.JPG|thumb|250px|Eng Gare zu Tafiré]] Am Land gëtt et 27 Fluchhäfen, vun deene der siwe befestegt Pisten hunn {{small|(2013)}}. Et gëtt 660&nbsp;km Zuchstrecken, an 6.502&nbsp;km onbefestegt an 81.996&nbsp;km befestegt Stroossen. Zousätzlech sinn 980&nbsp;km Waasserweeër navigabel. Wichteg Häfe sinn Abidjan a San-Pedro. De Sëtz vun der [[Afrikanesch Entwécklungsbank|Afrikanescher Entwécklungsbank]] ass zu Abidjan. ==Sproochen== Déi offiziell Sprooch an der Côte d'Ivoire ass [[Franséisch]], dat vun ongeféier 70&nbsp;% vun de Leit verstanen a geschwat gëtt. Eng Enquête vun der Internationaler Organisatioun vun der [[Francophonie]] no kënnen 99&nbsp;% vun den Awunner vun der gréisster Stad Abidjan Franséisch liesen, schreiwen a schwätzen. Geleefeg Sproochen am Norde vum Land si [[Senufo-Sproochen|Senufo]] (276 000 Leit) an [[Dioula (Sprooch)|Dioula]] (1 500 000 Leit) an am Süde [[Baoulé (Sprooch)|Baoulé]] (3 000 000 Leit) a [[Bété (Sprooch)|Bété]] (2 500 000 Leit). Aner verbreete Sprooche sinn [[Yacouba (Sprooch)|Yacouba]] (1 183 000 Leit) an [[Agni (Sprooch)|Agni]] (860 000 Leit). Déi sechs Ethnien zu dëse Sprooche representéieren 58,03&nbsp;% vun den Ivorianer. Dioula gëtt och dacks nach vun net-Mammesproochler als Handelssprooch benotzt. ==Quellen== * D'Côte d'Ivoire am [https://web.archive.org/web/20070612204112/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html CIA World Factbook] * ''Kleines Afrika-Lexikon'', 2004, R. Hofmeier an A. Mehler (Hrsg), C.H. Beck oHG, [[München]] * Offiziell Säit vun der ivorianescher Regierung iwwer d'Geschicht an d'Geographie vum Land: [http://www.gouv.ci/ci_histogeo_1.php gouv.ci] == Um Spaweck == {{Commonscat|Côte d'Ivoire}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Côte d'Ivoire| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:Republicken]] h6b4k31ox6aqqcyd6q2fct8gfs11h9b 2689691 2689557 2026-08-07T08:48:14Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689691 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République de Côte d'Ivoire | Fändel = Flag of Cote d'Ivoire.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun der Côte d'Ivoire | Wopen = Coat of Arms of Côte d'Ivoire.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Côte d'Ivoire | National Devise = "Union – Discipline – Travail" | Kaart = Location Côte d'Ivoire AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Yamoussoukro]] | Haaptstad Awunner = 259.373{{small|(2010)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Robert Beugré Mambé]] | Total Fläch= 322.461 | Fläch Plaz = 318.003 | Waasserfläch = 4.460 | Bevëlkerung = ongeféier 21.000.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 63.9 | Onofhängegkeet = 1960 | Nationalfeierdag = [[7. August]] | Nationalhymn = ''L'Abidjanaise'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.ci]] | Telefonsprefix = +225 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Côte d'Ivoire''' (offiziell: ''République de Côte d'Ivoire'', och op Lëtzebuergesch dacks als '''Elfenbeinküst''' bezeechent), ass e Staat a [[Westafrika]]. D'Awunner nennt een Ivorianer. Den Nationalfeierdag ass de 7. August, den Dag op deem d'Côte d'Ivoire 1960 seng Onofhängegkeet vu [[Frankräich]] krut. Obwuel [[Abidjan]] déi gréisst Stad an och de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land ass, ass [[Yamoussoukro]] déi offiziell Haaptstad. ==Numm== Den Numm ''Elfebeinküst'' ass d'Iwwersetzung vum [[portugisesch]]en Numm ''Costa do Marfim'', deen d'Géigend vun Händler/Entdecker tëscht dem 15. a 16. Joerhonnert krut. Am Oktober 1985 huet déi ivorianesch Regierung d'Requête gemaach, datt all Staaten an Institutiounen nëmmen nach de franséischen Numm benotzen, an datt den Numm net méi iwwersat gëtt wéi dat och schonn bei anere Länner de Fall ass ([[Costa Rica]], [[Sierra Leone]], etc). ==Geographie== [[Fichier:Carte topographique de Côte d'Ivoire.png|thumb|300px|Topographesch Kaart vun der Côte d'Ivoire]] D'Côte d'Ivoire läit a Westafrika um [[Atlantik]] an huet eng Küstelinn vu 515&nbsp;km. Um Kontinent grenzt d'Lann un de [[Mali]] (Grenzlinn vu 532&nbsp;km), [[Burkina Faso]] (584&nbsp;km), [[Guinea]] (610&nbsp;km), [[Ghana]] (668&nbsp;km) a [[Liberia]] (716&nbsp;km). Laanscht d'Küst ass en tropescht Klima, am héijen Norde gëtt et semiarid. Et gëtt dräi Haaptjoreszäiten: mëttelwaarm an dréchen (November bis Mäerz), ganz waarm an dréchen (Mäerz bis Mee), a ganz waarm a fiicht (Juni bis Oktober). Den Terrain ass éischter platt, vum [[Mier]] am Süden aus geet et graduell bis bal op 500&nbsp;m am Norden erop, just am Nordweste gëtt et e puer Bierger. D'Land huet vill natierlech Ressourcen, dorënner [[Äerdueleg|Pëtrol]], Naturgas, [[Diamant]]en, [[Eisenäerz]], [[Mangan]], [[Kobalt]], [[Bauxit]], [[Koffer]], [[Gold]], [[Néckel]] an [[Tantal]]. ==Demographie== Wéi och an aneren afrikanesche Länner gëtt et an der Côte d'Ivoire e rapide Bevëlkerungswuesstum. Sou ass d'Zuel vun den Awunner vu 6,7 Milliounen 1975 bis op iwwer 20 Milliounen haut geklommen. Eng Ursaach heifir ass eng staark Immigratioun haaptsächlech aus den Nopeschlänner. 1998 waren dem Recensement général no 26&nbsp;% vun de Leit keng Ivorianer, déi gréisstendeels virun de politesche Krise vun der fir afrikanesch Verhältnesser grousser sozialer a politescher Stabilitéit an der gudder Wirtschaftsentwécklung ugezu goufen. De gréissten Deel vun der Bevëlkerung lieft an der Küsteregioun. Am Banneland, dat haaptsächlech aus Bëscher besteet, wunnen net vill Leit. {| class="wikitable" border="1" |+Entwécklung vun der ivorianescher Bevëlkerung tëscht 1993 an 2010 (a Milliounen)<ref>[https://web.archive.org/web/20131118140726/http://cotedivoire.africadata.org/ cotedivoire.africadata.org]: ''Autre\Population totale (en milliers) (1993 - 2010)'' ënner dem Sichbegrëff ''Population'' (gekuckt den 11. November 2013)</ref> |- ! 1993 ! 1994 ! 1995 ! 1996 ! 1997 ! 1998 ! 1999 ! 2000 ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2008 ! 2009 ! 2010 |- |13,1 |13,7 |14,2 |14,4 |14,9 |15,4 |15,9 |16,4 |16,9 |17,5 |18,0 |18,6 |19,1 |19,7 |20,2 |20,9 |21,5 |22,1 |- |} ==Geschicht== ===Prekolonial Geschicht=== Iwwer déi fréi Bevëlkerung vun der haiteger Côte d'Ivoire ass nach net sou vill bekannt. Den Norde vum Land war an de Joerhonnerte virun der Koloniséierung vum Afloss vu verschiddene grousse Räicher am [[Sahel]]gebitt geprägt. Zanter dem 11. Joerhonnert ass den Norden islamiséiert (iwwer Handelskontaker a Kricher). ===Kolonialzäit=== Géint Enn des 15. Joerhonnert hunn d'Portugisen ugefaangen, Handel mat de Küstevëlker ze bedreiwen an deen och iwwer honnert Joer laang beherrscht. Géint Mëtt vum 19. Joerhonnert hunn d'Fransousen dunn éischt Protektorater am Gebitt installéiert an 1893 ass d'Côte d'Ivoire als franséisch Kolonie erkläert ginn. 1958 krut d'Land de Statut vun enger autonomer Republik an der franséischer Communautéit tëscht Frankräich a sengen afrikanesche Kolonien, an déi komplett Onofhängkeet krut et de 7. August 1960. ===No der Kolonialzäit=== [[Fichier:Houphouet-Boigny.jpg|thumb|250px|Den éischte President Houphouët-Boigny]] ====Entwécklung vum Land ënner dem Houphouët-Boigny==== Direkt no der Onofhängegkeet vu Frankräich huet de Staatsgrënner a laangjährege President [[Félix Houphouët-Boigny]] d'Basis fir dem Land säi liberale Wirtschaftsmodell a seng Intergratioun un de Weltmaart geluecht. Wärend sengem autoritäre Regime, deen an den 1970er an och nach an den 1980er als Musterbeispill fir e politesch stabillen an ekonomesch erfollegräichen afrikanesche Staat gegollt huet, huet den [[Kommunismus|antikommunisteschen]] Houphouët-Boigny enk Bezéihungen zum Westen, haaptsächlech Frankräich, ënnerhalen an dem Land seng [[Kaffi]]- a [[Kakao]]sindustrie staark entwéckelt. Wärend den 1980er ass et wéinst faalende Kaffi- a Kakaospräisser um Weltmaart zu enger Finanzkris an der Côte d'Ivoire komm, déi zu enger Erhéijung vun der Staatsverscholdung an der Aarmut am Land gefouert huet. Géint Ufank der 1990er Joren ass dem Houphouët-Boigny säi Regierungsstil ëmmer méi a Fro gestallt ginn, wouduerch [[Streik]]en a Meutereien ausgeléist goufen. ====Vun der éischter politescher Kris bis zum Biergerkrich==== Nom President sengem Doud am Dezember 1993 huet säi Successeur [[Henri Konan Bédié]] 1995 géint eng fragmentéiert Oppositioun d'Presidentschaftswale gewonnen a probéiert, dem Houphouët-Boigny säin autoritäre Stil op eng méi moderéiert Aart a Weis weiderzeféieren. Him hunn awer de Prestige an d'Kënne vu sengem Virgänger gefeelt hunn, a mat sengem nationalistesche Konzept vun der ''Ivoirité'' huet hie fir d'éischt déi mosleemesch Populatiounen aus dem Norde vum Land géint sech opbruecht, an duerno och nach wéinst der grousser Korruptioun d'Ënnerstétzung vun der Wirtschaftselite verluer. Dat Ganzt huet 1999 zu engem [[Putsch]] gefouert bei deem de Bédié duerch de Generol [[Robert Guéï]] ersat gouf. Am Oktober 2000 si Presidentschaftswalen organiséiert ginn, bei där den ierwegt Geriichtshaff vill Kandidaturen eliminéiert huet. De Robert Guéï huet sech selwer zum Gewënner erkläert, huet no der Repressioun vu Manifestatiounen, déi ongeféier 300 Leit d'Liewe kascht hunn, awer musse goen an de laangjähregen Oppositiounspolitiker [[Laurent Gbagbo]] ass schliisslech President ginn. E gescheiterte Putschversuch am September 2002 huet dunn zu engem Biergerkrich an der Besetzung vun Deeler vum Land duerch Rebellenarméie gefouert. Och de Marcoussisaccord am Januar 2003 an d'Etabléiere vun enger "Regierung vun der nationaler Reconciliatioun" huet keng politesch Stabilitéit bruecht. Am November 2004 ass d'Friddensofkommes kollabéiert, nodeem d'Rebelle refuséiert hunn hir Waffen ofzeginn. De Gbagbo huet Loftugrëffer géint si uguerdert, bei deenen awer néng franséisch Zaldoten ëmkomm sinn, déi am Kader vun enger UNO-Friddensmissioun an der Côte d'Ivoire stationéiert waren. Doropshin huet d'franséischt Militär bal déi komplett ivorianesch Loftwaff zerstéiert, wat zu anti-franséische Protester gefouert huet. Duerno goufe weider Efforte gemaach fir erëm Fridden am Land anzeféieren, déi 2007 zu [[Ouagadougou]] mat der Signatur vun engem Friddensaccorde ofgeschloss goufen. ====Presidentschaftswalen 2010 an nei politesch Kris==== [[Fichier:Alassane Ouattara UNESCO 09-2011.jpg|thumb|200px|Den aktuelle President Ouattara (zanter 2011)]] D'Presidentschaftswalen am Oktober 2010 hunn d'Land an eng weider Kris gefouert. Am zweeten Tour gouf den [[Alassane Ouattara]] vun der onofhängeger Walkommissioun virum Laurent Gbagbo mat 54,1&nbsp;% vun de Stëmmen zu Gewënner erkläert. De Verfaassungsrot huet déi Resultater awer ongëlteg jugéiert an d'Victoire vum ale President mat 51,45&nbsp;% vun de Stëmmen ugekënnegt. Obwuel d'[[Europäesch Unioun]] an d'Vereenten Natiounen dem Ouattara seng Victoire unerkannt haten, goufen allenzwee Kanditaten am Dezember zum President vereedegt; den Ouattara virun der internationaler Press an de Gbagbo virum Verfaassungsgeriichtshaff. Déi Situatioun huet zu weiderer Gewalt, bei där méi wéi 1 400 Leit gestuerwe sinn, an der Interventioun vu franséischen Truppen an UNO-Zaldote gefouert. De Laurent Gbagbo gouf den 11. Abrëll 2011 vun enger dem Alassane Ouattara nostoender ivorianescher Arméi verhaft. De selwechten Dag ass den Ouattara vum Verfassungsrot zum Staatschef proklaméiert ginn. ====Deseskalatioun no 2011==== De Laurent Gbagbo sëtzt momentan {{small|(2013)}} am Prisong vum [[Internationale Geriichtshaff]] zu [[Den Haag]]. Obwuel d'Kämpf nach e puer Méint nodeem den Ouattara un d'Muecht komm ass weider gaange sinn a geflüchte Supportere vum Gbagbo an den Nopeschlänner nach ëmmer eng Menace fir de Firdden duerstellen, ass et elo méi roueg an der Côte d'Ivoire. De President konzentréiert sech drop, dem Land seng Infrastruktur an Arméi erëm opzebauen an huet Reformen ugestouss fir d'Wirtschaft erëm op d'Been ze stellen. ==Wirtschaft== D'Wirtschaft vun der Côte d'Ivoire ass nach vill vun der Landwirtschaft, déi iwwer 60&nbsp;% vun der Bevëlkerung employéiert, an den domat verbonnenen Aktivitéite markéiert. D'Land ass de weltwäit gréisste Produzent an Exportateur vu Kakaosbounen an e wichtege Kaffi- a [[Palmueleg]]produzent an -exportateur. Doduerch ass et staark vun den internationale Präisser fir déi Produkter an, wann och manner, vun de klimatesche Konditiounen ofhängeg. A Prozentsätz vum PIB ausgedréckt representéiert d'Landwirtschaft 26,6&nbsp;%, d'Industrie 21,8&nbsp;% an de Secteur Tertiaire 51,5&nbsp;% vun der Ekonomie. {{small|(Schätzung 2012)}} Haaptimportpartner waren 2012 [[Nigeria]] (18,9&nbsp;%), Frankräich (14,8&nbsp;%), [[China]] (9,9&nbsp;%) an [[Indien]] (5,2&nbsp;%), Haaptexportpartner waren d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] (10,1&nbsp;%), [[Holland]] (9&nbsp;%), [[Däitschland]] (8,7&nbsp;%), Nigeria (7,4&nbsp;%), Frankräich (5,8&nbsp;%) a [[Kanada]] (4,4&nbsp;%). D'Exporten (haaptsächlech Kakao, Kaffi, [[Holz (Material)|Holz]], [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Kotteng]], [[Banann]]en, [[Ananas]], Palmueleg a [[Fësch]]) louche Schätzungen no am selwechte Joer bei 12,25 Milliarden [[US-Dollar]] an d'Importen (haaptsächech Dreifstoff, industriell Ausrüstungsgidder a [[Liewensmëttel]]) bei 8,589 Milliarden USD. D'politesch Onrouen an den 2000er haten déi auslännesch Investitiounen zeréckgoen an de Wirtschaftswuestum schrumpfe gelooss. Zanter 2011 gëtt et eng Erhuelung an 2012 ass den ivorianesche PIB ëm 9,8&nbsp;% gewuess.<ref>Internationale Wärungsfong: [http://www.imf.org/external/np/sec/pr/2013/pr1397.htm ''IMF Concludes Third ECF Review Mission to Côte d'Ivoire''] (27. Mäerz 2013; gekuckt den 10. November 2013)</ref> D'Inflatioun ass vun 9&nbsp;% (2011) op 3,6&nbsp;% am Februar 2013 gefall.<ref>Weltbank: [http://www.worldbank.org/en/country/cotedivoire/overview ''Côte d'Ivoire Overview''] (leschten Update: September 2013; gekuckt den 11. November 2013)</ref> Am Juni 2012 hunn den [[Internationale Wärungsfong]] an d'[[Weltbank]] ugekënnegt, der Côte d'Ivoire 4,4 Milliarden USD u Scholden z'erloossen<ref>Internationale Wärungsfong: [http://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2012/CAR062612A.htm ''IMF, World Bank Back $4 Billion Côte d'Ivoire Debt Relief''] (26. Juni 2012; gekuckt den 11. November 2013)</ref> ==Infrastruktur== [[Fichier:Scene de gare de train Tafire.JPG|thumb|250px|Eng Gare zu Tafiré]] Am Land gëtt et 27 Fluchhäfen, vun deene der siwe befestegt Pisten hunn {{small|(2013)}}. Et gëtt 660&nbsp;km Zuchstrecken, an 6.502&nbsp;km onbefestegt an 81.996&nbsp;km befestegt Stroossen. Zousätzlech sinn 980&nbsp;km Waasserweeër navigabel. Wichteg Häfe sinn Abidjan a San-Pedro. De Sëtz vun der [[Afrikanesch Entwécklungsbank|Afrikanescher Entwécklungsbank]] ass zu Abidjan. ==Sproochen== Déi offiziell Sprooch an der Côte d'Ivoire ass [[Franséisch]], dat vun ongeféier 70&nbsp;% vun de Leit verstanen a geschwat gëtt. Eng Enquête vun der Internationaler Organisatioun vun der [[Francophonie]] no kënnen 99&nbsp;% vun den Awunner vun der gréisster Stad Abidjan Franséisch liesen, schreiwen a schwätzen. Geleefeg Sproochen am Norde vum Land si [[Senufo-Sproochen|Senufo]] (276 000 Leit) an [[Dioula (Sprooch)|Dioula]] (1 500 000 Leit) an am Süde [[Baoulé (Sprooch)|Baoulé]] (3 000 000 Leit) a [[Bété (Sprooch)|Bété]] (2 500 000 Leit). Aner verbreete Sprooche sinn [[Yacouba (Sprooch)|Yacouba]] (1 183 000 Leit) an [[Agni (Sprooch)|Agni]] (860 000 Leit). Déi sechs Ethnien zu dëse Sprooche representéieren 58,03&nbsp;% vun den Ivorianer. Dioula gëtt och dacks nach vun net-Mammesproochler als Handelssprooch benotzt. ==Quellen== * D'Côte d'Ivoire am [https://web.archive.org/web/20070612204112/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html CIA World Factbook] * ''Kleines Afrika-Lexikon'', 2004, R. Hofmeier an A. Mehler (Hrsg), C.H. Beck oHG, [[München]] * Offiziell Säit vun der ivorianescher Regierung iwwer d'Geschicht an d'Geographie vum Land: [http://www.gouv.ci/ci_histogeo_1.php gouv.ci] == Um Spaweck == {{Commonscat|Côte d'Ivoire}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Côte d'Ivoire| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:Republicken]] 0owujlk8zrzdbtjfhryp3w3nr9epthc 2689853 2689691 2026-08-07T08:53:16Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689853 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République de Côte d'Ivoire | Fändel = Flag of Cote d'Ivoire.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun der Côte d'Ivoire | Wopen = Coat of Arms of Côte d'Ivoire.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Côte d'Ivoire | National Devise = "Union – Discipline – Travail" | Kaart = Location Côte d'Ivoire AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Yamoussoukro]] | Haaptstad Awunner = 259.373{{small|(2010)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 322.461 | Fläch Plaz = 318.003 | Waasserfläch = 4.460 | Bevëlkerung = ongeféier 21.000.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 63.9 | Onofhängegkeet = 1960 | Nationalfeierdag = [[7. August]] | Nationalhymn = ''L'Abidjanaise'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.ci]] | Telefonsprefix = +225 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Côte d'Ivoire''' (offiziell: ''République de Côte d'Ivoire'', och op Lëtzebuergesch dacks als '''Elfenbeinküst''' bezeechent), ass e Staat a [[Westafrika]]. D'Awunner nennt een Ivorianer. Den Nationalfeierdag ass de 7. August, den Dag op deem d'Côte d'Ivoire 1960 seng Onofhängegkeet vu [[Frankräich]] krut. Obwuel [[Abidjan]] déi gréisst Stad an och de wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land ass, ass [[Yamoussoukro]] déi offiziell Haaptstad. ==Numm== Den Numm ''Elfebeinküst'' ass d'Iwwersetzung vum [[portugisesch]]en Numm ''Costa do Marfim'', deen d'Géigend vun Händler/Entdecker tëscht dem 15. a 16. Joerhonnert krut. Am Oktober 1985 huet déi ivorianesch Regierung d'Requête gemaach, datt all Staaten an Institutiounen nëmmen nach de franséischen Numm benotzen, an datt den Numm net méi iwwersat gëtt wéi dat och schonn bei anere Länner de Fall ass ([[Costa Rica]], [[Sierra Leone]], etc). ==Geographie== [[Fichier:Carte topographique de Côte d'Ivoire.png|thumb|300px|Topographesch Kaart vun der Côte d'Ivoire]] D'Côte d'Ivoire läit a Westafrika um [[Atlantik]] an huet eng Küstelinn vu 515&nbsp;km. Um Kontinent grenzt d'Lann un de [[Mali]] (Grenzlinn vu 532&nbsp;km), [[Burkina Faso]] (584&nbsp;km), [[Guinea]] (610&nbsp;km), [[Ghana]] (668&nbsp;km) a [[Liberia]] (716&nbsp;km). Laanscht d'Küst ass en tropescht Klima, am héijen Norde gëtt et semiarid. Et gëtt dräi Haaptjoreszäiten: mëttelwaarm an dréchen (November bis Mäerz), ganz waarm an dréchen (Mäerz bis Mee), a ganz waarm a fiicht (Juni bis Oktober). Den Terrain ass éischter platt, vum [[Mier]] am Süden aus geet et graduell bis bal op 500&nbsp;m am Norden erop, just am Nordweste gëtt et e puer Bierger. D'Land huet vill natierlech Ressourcen, dorënner [[Äerdueleg|Pëtrol]], Naturgas, [[Diamant]]en, [[Eisenäerz]], [[Mangan]], [[Kobalt]], [[Bauxit]], [[Koffer]], [[Gold]], [[Néckel]] an [[Tantal]]. ==Demographie== Wéi och an aneren afrikanesche Länner gëtt et an der Côte d'Ivoire e rapide Bevëlkerungswuesstum. Sou ass d'Zuel vun den Awunner vu 6,7 Milliounen 1975 bis op iwwer 20 Milliounen haut geklommen. Eng Ursaach heifir ass eng staark Immigratioun haaptsächlech aus den Nopeschlänner. 1998 waren dem Recensement général no 26&nbsp;% vun de Leit keng Ivorianer, déi gréisstendeels virun de politesche Krise vun der fir afrikanesch Verhältnesser grousser sozialer a politescher Stabilitéit an der gudder Wirtschaftsentwécklung ugezu goufen. De gréissten Deel vun der Bevëlkerung lieft an der Küsteregioun. Am Banneland, dat haaptsächlech aus Bëscher besteet, wunnen net vill Leit. {| class="wikitable" border="1" |+Entwécklung vun der ivorianescher Bevëlkerung tëscht 1993 an 2010 (a Milliounen)<ref>[https://web.archive.org/web/20131118140726/http://cotedivoire.africadata.org/ cotedivoire.africadata.org]: ''Autre\Population totale (en milliers) (1993 - 2010)'' ënner dem Sichbegrëff ''Population'' (gekuckt den 11. November 2013)</ref> |- ! 1993 ! 1994 ! 1995 ! 1996 ! 1997 ! 1998 ! 1999 ! 2000 ! 2001 ! 2002 ! 2003 ! 2004 ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2008 ! 2009 ! 2010 |- |13,1 |13,7 |14,2 |14,4 |14,9 |15,4 |15,9 |16,4 |16,9 |17,5 |18,0 |18,6 |19,1 |19,7 |20,2 |20,9 |21,5 |22,1 |- |} ==Geschicht== ===Prekolonial Geschicht=== Iwwer déi fréi Bevëlkerung vun der haiteger Côte d'Ivoire ass nach net sou vill bekannt. Den Norde vum Land war an de Joerhonnerte virun der Koloniséierung vum Afloss vu verschiddene grousse Räicher am [[Sahel]]gebitt geprägt. Zanter dem 11. Joerhonnert ass den Norden islamiséiert (iwwer Handelskontaker a Kricher). ===Kolonialzäit=== Géint Enn des 15. Joerhonnert hunn d'Portugisen ugefaangen, Handel mat de Küstevëlker ze bedreiwen an deen och iwwer honnert Joer laang beherrscht. Géint Mëtt vum 19. Joerhonnert hunn d'Fransousen dunn éischt Protektorater am Gebitt installéiert an 1893 ass d'Côte d'Ivoire als franséisch Kolonie erkläert ginn. 1958 krut d'Land de Statut vun enger autonomer Republik an der franséischer Communautéit tëscht Frankräich a sengen afrikanesche Kolonien, an déi komplett Onofhängkeet krut et de 7. August 1960. ===No der Kolonialzäit=== [[Fichier:Houphouet-Boigny.jpg|thumb|250px|Den éischte President Houphouët-Boigny]] ====Entwécklung vum Land ënner dem Houphouët-Boigny==== Direkt no der Onofhängegkeet vu Frankräich huet de Staatsgrënner a laangjährege President [[Félix Houphouët-Boigny]] d'Basis fir dem Land säi liberale Wirtschaftsmodell a seng Intergratioun un de Weltmaart geluecht. Wärend sengem autoritäre Regime, deen an den 1970er an och nach an den 1980er als Musterbeispill fir e politesch stabillen an ekonomesch erfollegräichen afrikanesche Staat gegollt huet, huet den [[Kommunismus|antikommunisteschen]] Houphouët-Boigny enk Bezéihungen zum Westen, haaptsächlech Frankräich, ënnerhalen an dem Land seng [[Kaffi]]- a [[Kakao]]sindustrie staark entwéckelt. Wärend den 1980er ass et wéinst faalende Kaffi- a Kakaospräisser um Weltmaart zu enger Finanzkris an der Côte d'Ivoire komm, déi zu enger Erhéijung vun der Staatsverscholdung an der Aarmut am Land gefouert huet. Géint Ufank der 1990er Joren ass dem Houphouët-Boigny säi Regierungsstil ëmmer méi a Fro gestallt ginn, wouduerch [[Streik]]en a Meutereien ausgeléist goufen. ====Vun der éischter politescher Kris bis zum Biergerkrich==== Nom President sengem Doud am Dezember 1993 huet säi Successeur [[Henri Konan Bédié]] 1995 géint eng fragmentéiert Oppositioun d'Presidentschaftswale gewonnen a probéiert, dem Houphouët-Boigny säin autoritäre Stil op eng méi moderéiert Aart a Weis weiderzeféieren. Him hunn awer de Prestige an d'Kënne vu sengem Virgänger gefeelt hunn, a mat sengem nationalistesche Konzept vun der ''Ivoirité'' huet hie fir d'éischt déi mosleemesch Populatiounen aus dem Norde vum Land géint sech opbruecht, an duerno och nach wéinst der grousser Korruptioun d'Ënnerstétzung vun der Wirtschaftselite verluer. Dat Ganzt huet 1999 zu engem [[Putsch]] gefouert bei deem de Bédié duerch de Generol [[Robert Guéï]] ersat gouf. Am Oktober 2000 si Presidentschaftswalen organiséiert ginn, bei där den ierwegt Geriichtshaff vill Kandidaturen eliminéiert huet. De Robert Guéï huet sech selwer zum Gewënner erkläert, huet no der Repressioun vu Manifestatiounen, déi ongeféier 300 Leit d'Liewe kascht hunn, awer musse goen an de laangjähregen Oppositiounspolitiker [[Laurent Gbagbo]] ass schliisslech President ginn. E gescheiterte Putschversuch am September 2002 huet dunn zu engem Biergerkrich an der Besetzung vun Deeler vum Land duerch Rebellenarméie gefouert. Och de Marcoussisaccord am Januar 2003 an d'Etabléiere vun enger "Regierung vun der nationaler Reconciliatioun" huet keng politesch Stabilitéit bruecht. Am November 2004 ass d'Friddensofkommes kollabéiert, nodeem d'Rebelle refuséiert hunn hir Waffen ofzeginn. De Gbagbo huet Loftugrëffer géint si uguerdert, bei deenen awer néng franséisch Zaldoten ëmkomm sinn, déi am Kader vun enger UNO-Friddensmissioun an der Côte d'Ivoire stationéiert waren. Doropshin huet d'franséischt Militär bal déi komplett ivorianesch Loftwaff zerstéiert, wat zu anti-franséische Protester gefouert huet. Duerno goufe weider Efforte gemaach fir erëm Fridden am Land anzeféieren, déi 2007 zu [[Ouagadougou]] mat der Signatur vun engem Friddensaccorde ofgeschloss goufen. ====Presidentschaftswalen 2010 an nei politesch Kris==== [[Fichier:Alassane Ouattara UNESCO 09-2011.jpg|thumb|200px|Den aktuelle President Ouattara (zanter 2011)]] D'Presidentschaftswalen am Oktober 2010 hunn d'Land an eng weider Kris gefouert. Am zweeten Tour gouf den [[Alassane Ouattara]] vun der onofhängeger Walkommissioun virum Laurent Gbagbo mat 54,1&nbsp;% vun de Stëmmen zu Gewënner erkläert. De Verfaassungsrot huet déi Resultater awer ongëlteg jugéiert an d'Victoire vum ale President mat 51,45&nbsp;% vun de Stëmmen ugekënnegt. Obwuel d'[[Europäesch Unioun]] an d'Vereenten Natiounen dem Ouattara seng Victoire unerkannt haten, goufen allenzwee Kanditaten am Dezember zum President vereedegt; den Ouattara virun der internationaler Press an de Gbagbo virum Verfaassungsgeriichtshaff. Déi Situatioun huet zu weiderer Gewalt, bei där méi wéi 1 400 Leit gestuerwe sinn, an der Interventioun vu franséischen Truppen an UNO-Zaldote gefouert. De Laurent Gbagbo gouf den 11. Abrëll 2011 vun enger dem Alassane Ouattara nostoender ivorianescher Arméi verhaft. De selwechten Dag ass den Ouattara vum Verfassungsrot zum Staatschef proklaméiert ginn. ====Deseskalatioun no 2011==== De Laurent Gbagbo sëtzt momentan {{small|(2013)}} am Prisong vum [[Internationale Geriichtshaff]] zu [[Den Haag]]. Obwuel d'Kämpf nach e puer Méint nodeem den Ouattara un d'Muecht komm ass weider gaange sinn a geflüchte Supportere vum Gbagbo an den Nopeschlänner nach ëmmer eng Menace fir de Firdden duerstellen, ass et elo méi roueg an der Côte d'Ivoire. De President konzentréiert sech drop, dem Land seng Infrastruktur an Arméi erëm opzebauen an huet Reformen ugestouss fir d'Wirtschaft erëm op d'Been ze stellen. ==Wirtschaft== D'Wirtschaft vun der Côte d'Ivoire ass nach vill vun der Landwirtschaft, déi iwwer 60&nbsp;% vun der Bevëlkerung employéiert, an den domat verbonnenen Aktivitéite markéiert. D'Land ass de weltwäit gréisste Produzent an Exportateur vu Kakaosbounen an e wichtege Kaffi- a [[Palmueleg]]produzent an -exportateur. Doduerch ass et staark vun den internationale Präisser fir déi Produkter an, wann och manner, vun de klimatesche Konditiounen ofhängeg. A Prozentsätz vum PIB ausgedréckt representéiert d'Landwirtschaft 26,6&nbsp;%, d'Industrie 21,8&nbsp;% an de Secteur Tertiaire 51,5&nbsp;% vun der Ekonomie. {{small|(Schätzung 2012)}} Haaptimportpartner waren 2012 [[Nigeria]] (18,9&nbsp;%), Frankräich (14,8&nbsp;%), [[China]] (9,9&nbsp;%) an [[Indien]] (5,2&nbsp;%), Haaptexportpartner waren d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] (10,1&nbsp;%), [[Holland]] (9&nbsp;%), [[Däitschland]] (8,7&nbsp;%), Nigeria (7,4&nbsp;%), Frankräich (5,8&nbsp;%) a [[Kanada]] (4,4&nbsp;%). D'Exporten (haaptsächlech Kakao, Kaffi, [[Holz (Material)|Holz]], [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Kotteng]], [[Banann]]en, [[Ananas]], Palmueleg a [[Fësch]]) louche Schätzungen no am selwechte Joer bei 12,25 Milliarden [[US-Dollar]] an d'Importen (haaptsächech Dreifstoff, industriell Ausrüstungsgidder a [[Liewensmëttel]]) bei 8,589 Milliarden USD. D'politesch Onrouen an den 2000er haten déi auslännesch Investitiounen zeréckgoen an de Wirtschaftswuestum schrumpfe gelooss. Zanter 2011 gëtt et eng Erhuelung an 2012 ass den ivorianesche PIB ëm 9,8&nbsp;% gewuess.<ref>Internationale Wärungsfong: [http://www.imf.org/external/np/sec/pr/2013/pr1397.htm ''IMF Concludes Third ECF Review Mission to Côte d'Ivoire''] (27. Mäerz 2013; gekuckt den 10. November 2013)</ref> D'Inflatioun ass vun 9&nbsp;% (2011) op 3,6&nbsp;% am Februar 2013 gefall.<ref>Weltbank: [http://www.worldbank.org/en/country/cotedivoire/overview ''Côte d'Ivoire Overview''] (leschten Update: September 2013; gekuckt den 11. November 2013)</ref> Am Juni 2012 hunn den [[Internationale Wärungsfong]] an d'[[Weltbank]] ugekënnegt, der Côte d'Ivoire 4,4 Milliarden USD u Scholden z'erloossen<ref>Internationale Wärungsfong: [http://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2012/CAR062612A.htm ''IMF, World Bank Back $4 Billion Côte d'Ivoire Debt Relief''] (26. Juni 2012; gekuckt den 11. November 2013)</ref> ==Infrastruktur== [[Fichier:Scene de gare de train Tafire.JPG|thumb|250px|Eng Gare zu Tafiré]] Am Land gëtt et 27 Fluchhäfen, vun deene der siwe befestegt Pisten hunn {{small|(2013)}}. Et gëtt 660&nbsp;km Zuchstrecken, an 6.502&nbsp;km onbefestegt an 81.996&nbsp;km befestegt Stroossen. Zousätzlech sinn 980&nbsp;km Waasserweeër navigabel. Wichteg Häfe sinn Abidjan a San-Pedro. De Sëtz vun der [[Afrikanesch Entwécklungsbank|Afrikanescher Entwécklungsbank]] ass zu Abidjan. ==Sproochen== Déi offiziell Sprooch an der Côte d'Ivoire ass [[Franséisch]], dat vun ongeféier 70&nbsp;% vun de Leit verstanen a geschwat gëtt. Eng Enquête vun der Internationaler Organisatioun vun der [[Francophonie]] no kënnen 99&nbsp;% vun den Awunner vun der gréisster Stad Abidjan Franséisch liesen, schreiwen a schwätzen. Geleefeg Sproochen am Norde vum Land si [[Senufo-Sproochen|Senufo]] (276 000 Leit) an [[Dioula (Sprooch)|Dioula]] (1 500 000 Leit) an am Süde [[Baoulé (Sprooch)|Baoulé]] (3 000 000 Leit) a [[Bété (Sprooch)|Bété]] (2 500 000 Leit). Aner verbreete Sprooche sinn [[Yacouba (Sprooch)|Yacouba]] (1 183 000 Leit) an [[Agni (Sprooch)|Agni]] (860 000 Leit). Déi sechs Ethnien zu dëse Sprooche representéieren 58,03&nbsp;% vun den Ivorianer. Dioula gëtt och dacks nach vun net-Mammesproochler als Handelssprooch benotzt. ==Quellen== * D'Côte d'Ivoire am [https://web.archive.org/web/20070612204112/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iv.html CIA World Factbook] * ''Kleines Afrika-Lexikon'', 2004, R. Hofmeier an A. Mehler (Hrsg), C.H. Beck oHG, [[München]] * Offiziell Säit vun der ivorianescher Regierung iwwer d'Geschicht an d'Geographie vum Land: [http://www.gouv.ci/ci_histogeo_1.php gouv.ci] == Um Spaweck == {{Commonscat|Côte d'Ivoire}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Côte d'Ivoire| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:Republicken]] f7pqiw3begp32d23rt1jrljmz5jrwpy 0 46518 2689456 2651910 2026-08-07T08:39:07Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689456 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = Nicaragua | Fändel = Flag of Nicaragua.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Nicaraguanesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Nicaragua.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Nicaraguanesche Wopen | National Devise = | Kaart = LocationNicaragua.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from=Q811}} | Haaptstad = [[Managua]] | Haaptstad Awunner = {{#property:P1082|from=Q3274}} | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|12|9|16|N|86|26|25|W}} | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = {{#property:P35|from=Q811}} | Regierungschef Titel = President | Regierungschef = {{#property:P6|from=Q811}} | Total Fläch = 120.340 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q811}} | Bevëlkerung Plaz = 109 | Bevëlkerungsdicht = 58,23 | Onofhängegkeet = 15. September 1821 {{small|(vu Spuenien)}}; unerkannt den 30. Abrëll 1838 | Nationalfeierdag = 15. September | Nationalhymn = [[Salve a ti, Nicaragua]] | Wärung = [[Córdoba Oro]] | Zäitzon = –6 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Nicaragua (orthographic projection).svg|150px | Extra Bild2 = }} Den '''Nicaragua''', op [[Spuenesch]] ''República de Nicaragua'', ass e Staat a [[Mëttelamerika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Nicaragua]] js0vslps3v3u2mfganw3vwcmv60c8ce 2689617 2689456 2026-08-07T08:44:13Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689617 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = Nicaragua | Fändel = Flag of Nicaragua.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Nicaraguanesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Nicaragua.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Nicaraguanesche Wopen | National Devise = | Kaart = LocationNicaragua.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from=Q811}} | Haaptstad = [[Managua]] | Haaptstad Awunner = {{#property:P1082|from=Q3274}} | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|12|9|16|N|86|26|25|W}} | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = President | Regierungschef = {{#property:P6|from=Q811}} | Total Fläch = 120.340 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q811}} | Bevëlkerung Plaz = 109 | Bevëlkerungsdicht = 58,23 | Onofhängegkeet = 15. September 1821 {{small|(vu Spuenien)}}; unerkannt den 30. Abrëll 1838 | Nationalfeierdag = 15. September | Nationalhymn = [[Salve a ti, Nicaragua]] | Wärung = [[Córdoba Oro]] | Zäitzon = –6 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Nicaragua (orthographic projection).svg|150px | Extra Bild2 = }} Den '''Nicaragua''', op [[Spuenesch]] ''República de Nicaragua'', ass e Staat a [[Mëttelamerika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Nicaragua]] k4nkoa5jmml2h8pcyk7avfvrx0g8zlh 2689779 2689617 2026-08-07T08:50:22Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689779 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = Nicaragua | Fändel = Flag of Nicaragua.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Nicaraguanesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Nicaragua.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Nicaraguanesche Wopen | National Devise = | Kaart = LocationNicaragua.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from=Q811}} | Haaptstad = [[Managua]] | Haaptstad Awunner = {{#property:P1082|from=Q3274}} | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|12|9|16|N|86|26|25|W}} | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = {{#property:P6|from=Q811}} | Total Fläch = 120.340 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q811}} | Bevëlkerung Plaz = 109 | Bevëlkerungsdicht = 58,23 | Onofhängegkeet = 15. September 1821 {{small|(vu Spuenien)}}; unerkannt den 30. Abrëll 1838 | Nationalfeierdag = 15. September | Nationalhymn = [[Salve a ti, Nicaragua]] | Wärung = [[Córdoba Oro]] | Zäitzon = –6 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Nicaragua (orthographic projection).svg|150px | Extra Bild2 = }} Den '''Nicaragua''', op [[Spuenesch]] ''República de Nicaragua'', ass e Staat a [[Mëttelamerika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Nicaragua]] 54m7m5a87kurw24xfp3ls4q91dg4l5j 2689898 2689779 2026-08-07T08:54:33Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689898 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = Nicaragua | Fändel = Flag of Nicaragua.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Nicaraguanesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Nicaragua.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Nicaraguanesche Wopen | National Devise = | Kaart = LocationNicaragua.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from=Q811}} | Haaptstad = [[Managua]] | Haaptstad Awunner = {{#property:P1082|from=Q3274}} | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|12|9|16|N|86|26|25|W}} | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 120.340 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q811}} | Bevëlkerung Plaz = 109 | Bevëlkerungsdicht = 58,23 | Onofhängegkeet = 15. September 1821 {{small|(vu Spuenien)}}; unerkannt den 30. Abrëll 1838 | Nationalfeierdag = 15. September | Nationalhymn = [[Salve a ti, Nicaragua]] | Wärung = [[Córdoba Oro]] | Zäitzon = –6 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Nicaragua (orthographic projection).svg|150px | Extra Bild2 = }} Den '''Nicaragua''', op [[Spuenesch]] ''República de Nicaragua'', ass e Staat a [[Mëttelamerika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Nicaragua]] gp5kp4jws6y2q1sjbp38a4j9fe6ol96 0 46523 2689388 2687796 2026-08-07T08:37:27Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689388 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of The Gambia<br>Republik Gambia | Fändel = Flag_of_The_Gambia.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Gambia | Wopen = Coat_of_arms_of_The_Gambia.svg | Wope Breet = 150px | Wopen Artikel = Wope vu Gambia | National Devise =''Progress, Peace, Prosperity'' <br>Fortschrëtt, Fridden, Wuelstand | Kaart = Location Gambia AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Banjul]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = President [[Adama Barrow]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 11.300<ref name=CIA>Gambia am [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html CIA World Fact Book] (gekuckt den 21. Mee 2019)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2.092.731 {{small|(geschat; Juli 2018)}}<ref name=CIA/> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 151,68 | Onofhängegkeet = [[18. Februar]] [[1965]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Nationalfeierdag = 18. Februar (''Independence Day'') | Nationalhymn = ''For The Gambia Our Homeland'' | Wärung = [[Dalasi]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.gm]] | Telefonsprefix = +220 | Notizen = | Extra Bild = Gambia-karte-politisch.png | Extra Bild2 = }} '''Gambia''' (offiziell d'''Republik Gambia''; op [[Englesch]] ''Republic of the Gambia'') ass e Staat a [[Westafrika]]. == Geographie == Gambia läit a Westafrika. Et huet eng 80 Kilometer laang Küst um nordatlanteschen Ozean a grenzt un nëmmen een anere Staat, de [[Senegal]], dee mat Ausnam vun der Küst ganz ronderëm läit a mat deem en eng Grenz vu 749 Kilometer deelt.<ref name=CIA/> Topographesch gesinn ass de Gambia zimmlech platt. Et besteet aus dem Plateau mam [[Gambia (Floss)|Gambiafloss]], dee sech vun Oste bis Westen duerch dat ganzt Land zitt, an den héchste Punkt am Land läit nëmmen 53 Meter iwwer dem Mieresspigel. D'Duerchschnëttshéicht vum Land läit bei 34 Meter iwwer dem Mieresspigel.<ref name=CIA/> Mat enger Fläch vun 11.300 Quadratkilometer, dovun enger Landfläch vun 10.120 Quadratkilometer, ass Gambia ongeféier véiermol sou grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Et ass flächeméisseg dee klengste Staat um afrikanesche Kontinent. Nëmmen d'afrikanesch Inselstaate sinn nach méi kleng. D'Klima ass tropesch mat enger Reenzäit tëscht Juni an November a méi enger killer Dréchenzäit vun November bis Mee. == Bevëlkerung == Mat enger Bevëlkerung, déi 2018 op 2,1 Milliounen Awunner geschat gouf, ass Gambia dat 148. meeschtbevëlkert Land op der Welt.<ref name=CIA/> 34% vun den Awunner si Mandinka a Jahanka, 22% si Fulani, Tukulur oder Lorobo, 13% si Wolof an 11% si Jola oder Karoninka.<ref name=CIA/> D'offiziell Verwaltungssprooch ass Englesch, mä déi meeschtgeschwate Sprooche si Mandinka, Wolof, Fula an eng Rëtsch aner lokal Sproochen.<ref name=CIA/> Wéi och am Nopeschland Senegal ass d'Majoritéit vun de Gambier Moslemen (méi wéi 90%).<ref>CBS News: [https://www.cbsnews.com/pictures/most-heavily-muslim-countries-on-earth/4/ ''The most heavily Muslim countries on Earth'']</ref> == Illustratiounen == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Banjul-mercat.jpg|E Bazar zu Banjul Fichier:1917212-African mosque-The Gambia.jpg|Eng Moschee zu Banjul Fichier:Banjul-uitzicht.jpg|Vue op d'Haaptstad Fichier:Gambia 100 dalasi.jpg|100 Dalasi </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gambia.gm/index.html Offiziell Websäit vu Gambia] * [http://www.accessgambia.com/information/ Allgemeng Informatiounen iwwer Gambia] * [https://web.archive.org/web/20240330091222/https://unionafricainerp.mae.lu/ Websäit vun der lëtzebuergescher Représentation permanente vun der Union africaine zu Addis Abeba] {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Commonwealth of Nations |Navigatioun Memberstaaten AU }} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Gambia| ]] [[Kategorie:Westafrika]] qty56vuc6en42ka94514wgbk98fimmv 2689572 2689388 2026-08-07T08:43:02Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689572 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of The Gambia<br>Republik Gambia | Fändel = Flag_of_The_Gambia.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Gambia | Wopen = Coat_of_arms_of_The_Gambia.svg | Wope Breet = 150px | Wopen Artikel = Wope vu Gambia | National Devise =''Progress, Peace, Prosperity'' <br>Fortschrëtt, Fridden, Wuelstand | Kaart = Location Gambia AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Banjul]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 11.300<ref name=CIA>Gambia am [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html CIA World Fact Book] (gekuckt den 21. Mee 2019)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2.092.731 {{small|(geschat; Juli 2018)}}<ref name=CIA/> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 151,68 | Onofhängegkeet = [[18. Februar]] [[1965]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Nationalfeierdag = 18. Februar (''Independence Day'') | Nationalhymn = ''For The Gambia Our Homeland'' | Wärung = [[Dalasi]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.gm]] | Telefonsprefix = +220 | Notizen = | Extra Bild = Gambia-karte-politisch.png | Extra Bild2 = }} '''Gambia''' (offiziell d'''Republik Gambia''; op [[Englesch]] ''Republic of the Gambia'') ass e Staat a [[Westafrika]]. == Geographie == Gambia läit a Westafrika. Et huet eng 80 Kilometer laang Küst um nordatlanteschen Ozean a grenzt un nëmmen een anere Staat, de [[Senegal]], dee mat Ausnam vun der Küst ganz ronderëm läit a mat deem en eng Grenz vu 749 Kilometer deelt.<ref name=CIA/> Topographesch gesinn ass de Gambia zimmlech platt. Et besteet aus dem Plateau mam [[Gambia (Floss)|Gambiafloss]], dee sech vun Oste bis Westen duerch dat ganzt Land zitt, an den héchste Punkt am Land läit nëmmen 53 Meter iwwer dem Mieresspigel. D'Duerchschnëttshéicht vum Land läit bei 34 Meter iwwer dem Mieresspigel.<ref name=CIA/> Mat enger Fläch vun 11.300 Quadratkilometer, dovun enger Landfläch vun 10.120 Quadratkilometer, ass Gambia ongeféier véiermol sou grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Et ass flächeméisseg dee klengste Staat um afrikanesche Kontinent. Nëmmen d'afrikanesch Inselstaate sinn nach méi kleng. D'Klima ass tropesch mat enger Reenzäit tëscht Juni an November a méi enger killer Dréchenzäit vun November bis Mee. == Bevëlkerung == Mat enger Bevëlkerung, déi 2018 op 2,1 Milliounen Awunner geschat gouf, ass Gambia dat 148. meeschtbevëlkert Land op der Welt.<ref name=CIA/> 34% vun den Awunner si Mandinka a Jahanka, 22% si Fulani, Tukulur oder Lorobo, 13% si Wolof an 11% si Jola oder Karoninka.<ref name=CIA/> D'offiziell Verwaltungssprooch ass Englesch, mä déi meeschtgeschwate Sprooche si Mandinka, Wolof, Fula an eng Rëtsch aner lokal Sproochen.<ref name=CIA/> Wéi och am Nopeschland Senegal ass d'Majoritéit vun de Gambier Moslemen (méi wéi 90%).<ref>CBS News: [https://www.cbsnews.com/pictures/most-heavily-muslim-countries-on-earth/4/ ''The most heavily Muslim countries on Earth'']</ref> == Illustratiounen == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Banjul-mercat.jpg|E Bazar zu Banjul Fichier:1917212-African mosque-The Gambia.jpg|Eng Moschee zu Banjul Fichier:Banjul-uitzicht.jpg|Vue op d'Haaptstad Fichier:Gambia 100 dalasi.jpg|100 Dalasi </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gambia.gm/index.html Offiziell Websäit vu Gambia] * [http://www.accessgambia.com/information/ Allgemeng Informatiounen iwwer Gambia] * [https://web.archive.org/web/20240330091222/https://unionafricainerp.mae.lu/ Websäit vun der lëtzebuergescher Représentation permanente vun der Union africaine zu Addis Abeba] {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Commonwealth of Nations |Navigatioun Memberstaaten AU }} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Gambia| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 4d4ln9b0kck06a1e6z4oaz3n9acwu0j 2689713 2689572 2026-08-07T08:48:45Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689713 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of The Gambia<br>Republik Gambia | Fändel = Flag_of_The_Gambia.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Gambia | Wopen = Coat_of_arms_of_The_Gambia.svg | Wope Breet = 150px | Wopen Artikel = Wope vu Gambia | National Devise =''Progress, Peace, Prosperity'' <br>Fortschrëtt, Fridden, Wuelstand | Kaart = Location Gambia AU Africa.svg | Kaart Breet = 300px | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Banjul]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 11.300<ref name=CIA>Gambia am [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ga.html CIA World Fact Book] (gekuckt den 21. Mee 2019)</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2.092.731 {{small|(geschat; Juli 2018)}}<ref name=CIA/> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 151,68 | Onofhängegkeet = [[18. Februar]] [[1965]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Nationalfeierdag = 18. Februar (''Independence Day'') | Nationalhymn = ''For The Gambia Our Homeland'' | Wärung = [[Dalasi]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.gm]] | Telefonsprefix = +220 | Notizen = | Extra Bild = Gambia-karte-politisch.png | Extra Bild2 = }} '''Gambia''' (offiziell d'''Republik Gambia''; op [[Englesch]] ''Republic of the Gambia'') ass e Staat a [[Westafrika]]. == Geographie == Gambia läit a Westafrika. Et huet eng 80 Kilometer laang Küst um nordatlanteschen Ozean a grenzt un nëmmen een anere Staat, de [[Senegal]], dee mat Ausnam vun der Küst ganz ronderëm läit a mat deem en eng Grenz vu 749 Kilometer deelt.<ref name=CIA/> Topographesch gesinn ass de Gambia zimmlech platt. Et besteet aus dem Plateau mam [[Gambia (Floss)|Gambiafloss]], dee sech vun Oste bis Westen duerch dat ganzt Land zitt, an den héchste Punkt am Land läit nëmmen 53 Meter iwwer dem Mieresspigel. D'Duerchschnëttshéicht vum Land läit bei 34 Meter iwwer dem Mieresspigel.<ref name=CIA/> Mat enger Fläch vun 11.300 Quadratkilometer, dovun enger Landfläch vun 10.120 Quadratkilometer, ass Gambia ongeféier véiermol sou grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Et ass flächeméisseg dee klengste Staat um afrikanesche Kontinent. Nëmmen d'afrikanesch Inselstaate sinn nach méi kleng. D'Klima ass tropesch mat enger Reenzäit tëscht Juni an November a méi enger killer Dréchenzäit vun November bis Mee. == Bevëlkerung == Mat enger Bevëlkerung, déi 2018 op 2,1 Milliounen Awunner geschat gouf, ass Gambia dat 148. meeschtbevëlkert Land op der Welt.<ref name=CIA/> 34% vun den Awunner si Mandinka a Jahanka, 22% si Fulani, Tukulur oder Lorobo, 13% si Wolof an 11% si Jola oder Karoninka.<ref name=CIA/> D'offiziell Verwaltungssprooch ass Englesch, mä déi meeschtgeschwate Sprooche si Mandinka, Wolof, Fula an eng Rëtsch aner lokal Sproochen.<ref name=CIA/> Wéi och am Nopeschland Senegal ass d'Majoritéit vun de Gambier Moslemen (méi wéi 90%).<ref>CBS News: [https://www.cbsnews.com/pictures/most-heavily-muslim-countries-on-earth/4/ ''The most heavily Muslim countries on Earth'']</ref> == Illustratiounen == <gallery perrow="3" widths="200"> Fichier:Banjul-mercat.jpg|E Bazar zu Banjul Fichier:1917212-African mosque-The Gambia.jpg|Eng Moschee zu Banjul Fichier:Banjul-uitzicht.jpg|Vue op d'Haaptstad Fichier:Gambia 100 dalasi.jpg|100 Dalasi </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.gambia.gm/index.html Offiziell Websäit vu Gambia] * [http://www.accessgambia.com/information/ Allgemeng Informatiounen iwwer Gambia] * [https://web.archive.org/web/20240330091222/https://unionafricainerp.mae.lu/ Websäit vun der lëtzebuergescher Représentation permanente vun der Union africaine zu Addis Abeba] {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Commonwealth of Nations |Navigatioun Memberstaaten AU }} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Gambia| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 4wrppcpmvd8lvp6322kij2f7yje4oga 0 46526 2689433 2627287 2026-08-07T08:38:33Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689433 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Liberia<br>{{small|Republik Liberia}} | Fändel = Flag_of_Liberia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Liberia | Wopen = Coat_of_arms_of_Liberia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Liberia | National Devise = "The Love of Liberty Brought Us Here"{{small|(D'Léift vun der Fräiheet huet ons heihi bruecht)}} | Kaart= Location_Liberia_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = Englesch ([[De jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad = [[Monrovia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Joseph Boakai]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 111.369 | Fläch Plaz = 103 | Waasserfläch = 13,51 | Bevëlkerung = 4.092.310 | Bevëlkerung Plaz = 128 | Bevëlkerungsdicht = 35,5 | Onofhängegkeet = [[26. Juli]] [[1847]] (vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]) | Nationalfeierdag = 26. Juli (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''All Hail, Liberia, Hail!'' | Wärung = [[Liberianeschen Dollar]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.lr]] | Telefonsprefix = +231 | Notizen = | Extra Bild = Liberia_-_Location_Map_(2013)_-_LBR_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Liberia''', offiziell ''Republik Liberia'' ([[Englesch|eng.]]: ''Republic of Liberia''), ass e Staat a [[Westafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Liberia]] [[Kategorie:Westafrika]] dl4ftwbqxytq186josi4f8pb8bj8l3r 2689602 2689433 2026-08-07T08:43:49Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689602 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Liberia<br>{{small|Republik Liberia}} | Fändel = Flag_of_Liberia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Liberia | Wopen = Coat_of_arms_of_Liberia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Liberia | National Devise = "The Love of Liberty Brought Us Here"{{small|(D'Léift vun der Fräiheet huet ons heihi bruecht)}} | Kaart= Location_Liberia_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = Englesch ([[De jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad = [[Monrovia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 111.369 | Fläch Plaz = 103 | Waasserfläch = 13,51 | Bevëlkerung = 4.092.310 | Bevëlkerung Plaz = 128 | Bevëlkerungsdicht = 35,5 | Onofhängegkeet = [[26. Juli]] [[1847]] (vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]) | Nationalfeierdag = 26. Juli (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''All Hail, Liberia, Hail!'' | Wärung = [[Liberianeschen Dollar]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.lr]] | Telefonsprefix = +231 | Notizen = | Extra Bild = Liberia_-_Location_Map_(2013)_-_LBR_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Liberia''', offiziell ''Republik Liberia'' ([[Englesch|eng.]]: ''Republic of Liberia''), ass e Staat a [[Westafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Liberia]] [[Kategorie:Westafrika]] 1isx3bbfqkua11zepfqzrpyhgmq7gwc 2689756 2689602 2026-08-07T08:49:48Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689756 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Liberia<br>{{small|Republik Liberia}} | Fändel = Flag_of_Liberia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Liberia | Wopen = Coat_of_arms_of_Liberia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Liberia | National Devise = "The Love of Liberty Brought Us Here"{{small|(D'Léift vun der Fräiheet huet ons heihi bruecht)}} | Kaart= Location_Liberia_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = Englesch ([[De jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad = [[Monrovia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 111.369 | Fläch Plaz = 103 | Waasserfläch = 13,51 | Bevëlkerung = 4.092.310 | Bevëlkerung Plaz = 128 | Bevëlkerungsdicht = 35,5 | Onofhängegkeet = [[26. Juli]] [[1847]] (vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]) | Nationalfeierdag = 26. Juli (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''All Hail, Liberia, Hail!'' | Wärung = [[Liberianeschen Dollar]] | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.lr]] | Telefonsprefix = +231 | Notizen = | Extra Bild = Liberia_-_Location_Map_(2013)_-_LBR_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Liberia''', offiziell ''Republik Liberia'' ([[Englesch|eng.]]: ''Republic of Liberia''), ass e Staat a [[Westafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Liberia]] [[Kategorie:Westafrika]] 3k1lr2d4f1505ccmqi1gits6wt7llmc 0 46677 2689478 2521523 2026-08-07T08:39:39Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689478 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Rwanda<br>République du Rwanda<br>Repubulika y'u Rwanda <br>{{small|Republik Ruanda}} | Fändel = Flag of Rwanda.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Ruanda | Wopen = Coat of arms of Rwanda.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Ruanda | National Devise = "Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu"<br>{{small|(Eenheet, Aarbecht, Patriotismus)}} | Kaart = Location Rwanda AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Franséisch]]<br>[[Kinyarwanda]] | Haaptstad = [[Kigali]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Paul Kagame]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Édouard Ngirente]] | Total Fläch= 26.338 | Fläch Plaz = 149 | Waasserfläch = 5.3 | Bevëlkerung = 12.012.589 {{small|(2013)}} | Bevëlkerung Plaz = 81 | Bevëlkerungsdicht = 419,8 | Onofhängegkeet = [[1. Juli]] [[1962]] (vun der [[Belsch]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Rwanda nziza'' | Wärung = [[Ruandesche Frang]] (RWF) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.rw]] | Telefonsprefix = +250 | Notizen = | Extra Bild = Rw-map.png | Extra Bild2 = }} '''Ruanda''', offiziell '''Republik Ruanda''' (op [[Kinyarwanda]] ''Republika y'u Rwanda'', op [[Franséisch]] ''République du Rwanda'', op [[Englesch]] ''Republic of Rwanda''), ass e Staat an [[Ostafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Rwanda|Ruanda}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Ruanda| ]] o6ipuycysqr5m032q7fh00o9xmr9luk 2689631 2689478 2026-08-07T08:44:36Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689631 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Rwanda<br>République du Rwanda<br>Repubulika y'u Rwanda <br>{{small|Republik Ruanda}} | Fändel = Flag of Rwanda.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Ruanda | Wopen = Coat of arms of Rwanda.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Ruanda | National Devise = "Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu"<br>{{small|(Eenheet, Aarbecht, Patriotismus)}} | Kaart = Location Rwanda AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Franséisch]]<br>[[Kinyarwanda]] | Haaptstad = [[Kigali]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Édouard Ngirente]] | Total Fläch= 26.338 | Fläch Plaz = 149 | Waasserfläch = 5.3 | Bevëlkerung = 12.012.589 {{small|(2013)}} | Bevëlkerung Plaz = 81 | Bevëlkerungsdicht = 419,8 | Onofhängegkeet = [[1. Juli]] [[1962]] (vun der [[Belsch]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Rwanda nziza'' | Wärung = [[Ruandesche Frang]] (RWF) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.rw]] | Telefonsprefix = +250 | Notizen = | Extra Bild = Rw-map.png | Extra Bild2 = }} '''Ruanda''', offiziell '''Republik Ruanda''' (op [[Kinyarwanda]] ''Republika y'u Rwanda'', op [[Franséisch]] ''République du Rwanda'', op [[Englesch]] ''Republic of Rwanda''), ass e Staat an [[Ostafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Rwanda|Ruanda}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Ruanda| ]] 0hfsupq5m0z0nmgr45fp9den4ggv2v9 2689796 2689631 2026-08-07T08:50:47Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689796 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Rwanda<br>République du Rwanda<br>Repubulika y'u Rwanda <br>{{small|Republik Ruanda}} | Fändel = Flag of Rwanda.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Ruanda | Wopen = Coat of arms of Rwanda.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Ruanda | National Devise = "Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu"<br>{{small|(Eenheet, Aarbecht, Patriotismus)}} | Kaart = Location Rwanda AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Franséisch]]<br>[[Kinyarwanda]] | Haaptstad = [[Kigali]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Édouard Ngirente]] | Total Fläch= 26.338 | Fläch Plaz = 149 | Waasserfläch = 5.3 | Bevëlkerung = 12.012.589 {{small|(2013)}} | Bevëlkerung Plaz = 81 | Bevëlkerungsdicht = 419,8 | Onofhängegkeet = [[1. Juli]] [[1962]] (vun der [[Belsch]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Rwanda nziza'' | Wärung = [[Ruandesche Frang]] (RWF) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.rw]] | Telefonsprefix = +250 | Notizen = | Extra Bild = Rw-map.png | Extra Bild2 = }} '''Ruanda''', offiziell '''Republik Ruanda''' (op [[Kinyarwanda]] ''Republika y'u Rwanda'', op [[Franséisch]] ''République du Rwanda'', op [[Englesch]] ''Republic of Rwanda''), ass e Staat an [[Ostafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Rwanda|Ruanda}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Ruanda| ]] 4ncek2lavfie6dwtmk8ucth2jajaj0f 2689909 2689796 2026-08-07T08:54:49Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689909 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Rwanda<br>République du Rwanda<br>Repubulika y'u Rwanda <br>{{small|Republik Ruanda}} | Fändel = Flag of Rwanda.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Ruanda | Wopen = Coat of arms of Rwanda.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Ruanda | National Devise = "Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu"<br>{{small|(Eenheet, Aarbecht, Patriotismus)}} | Kaart = Location Rwanda AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]]<br>[[Franséisch]]<br>[[Kinyarwanda]] | Haaptstad = [[Kigali]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 26.338 | Fläch Plaz = 149 | Waasserfläch = 5.3 | Bevëlkerung = 12.012.589 {{small|(2013)}} | Bevëlkerung Plaz = 81 | Bevëlkerungsdicht = 419,8 | Onofhängegkeet = [[1. Juli]] [[1962]] (vun der [[Belsch]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Rwanda nziza'' | Wärung = [[Ruandesche Frang]] (RWF) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.rw]] | Telefonsprefix = +250 | Notizen = | Extra Bild = Rw-map.png | Extra Bild2 = }} '''Ruanda''', offiziell '''Republik Ruanda''' (op [[Kinyarwanda]] ''Republika y'u Rwanda'', op [[Franséisch]] ''République du Rwanda'', op [[Englesch]] ''Republic of Rwanda''), ass e Staat an [[Ostafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Rwanda|Ruanda}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Ruanda| ]] ovb7vk411du66i1j8xsvcp5hnzr4cck 0 46700 2689455 2644148 2026-08-07T08:39:05Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689455 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoNEP}} {{Infobox Land | Numm =नेपाल<br>Nepāl | Fändel = Flag of Nepal.svg | Fändel Bildbreet = 90px | Fändel Artikel = Fändel vum Nepal | Wopen = Emblem of Nepal.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Nepal | National Devise = जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी<br><small>(D'Heemecht ass méi wäert wéi d'Kinnekräich vum Himmel)</small> | Kaart= Nepal in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Nepali]] | Haaptstad = [[Kathmandu]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Parlamentaresch federal Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Ram Chandra Poudel]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Sushila Karki]] | Total Fläch= 147.516 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 31.122.387 <small>(2024)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[29. Mee]] (Ausruffe vun der Republik) | Nationalhymn = [[Sayaun Thunga Phool Ka]] | Wärung = [[Nepaleesesch Rupie]] (NPR) | Zäitzon = 5:45 | Internet TLD = [[.np]] | Telefonsprefix = +977 | Notizen = {{ Kaartpositioun+ | Nepal| width=300 | float=right | relief=yes | caption= | places= {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=27|lat_min=43 | lon_deg=85|lon_min=19 | label='''[[Kathmandu]]'''}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=12 | lon_deg=83|lon_min=59 | label=<small>[[Pokhara]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=40 | lon_deg=85|lon_min=19 | label=<small>[[Lalitpur (Nepal)|Lalitpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=right | lat_deg=26|lat_min=29 | lon_deg=87|lon_min=17 | label=<small>[[Biratnagar]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=00 | lon_deg=84|lon_min=52 | label=<small>[[Birganj]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=26|lat_min=48 | lon_deg=87|lon_min=16 | label=<small>[[Dharan]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=41 | lon_deg=84|lon_min=26 | label=<small>[[Bharatpur (Nepal)|Bharatpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=26|lat_min=43 | lon_deg=85|lon_min=55 | label=<small>[[Janakpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=41 | lon_deg=80|lon_min=35 | label=<small>[[Dhangadhi]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=27|lat_min=42 | lon_deg=83|lon_min=27 | label=<small>[[Butwal]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=03 | lon_deg=81|lon_min=37 | label=<small>[[Nepalganj]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=right | lat_deg=27|lat_min=59 | lon_deg=86|lon_min=55 | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Mount Everest]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | lat_deg=29|lat_min=13 | lon_deg=84|lon_min=69 | position=top | mark=Blank.png | label_size=120 | label=<span style="color:#646464">'''China'''</span>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | lat_deg=26|lat_min=22 | lon_deg=82|lon_min=50 | position=top | mark=Blank.png | label_size=120 | label=<span style="color:#646464">'''Indien'''</span>}} }} | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Nepal''' (op [[Nepaleesesch]]: नेपाल - "Nepāl") ass e Staat a [[Südasien]]. == Stied == * [[Kathmandu]] * Biratnagar * Lalitpur <br><gallery class=center caption="Nepal"> Kathmandu-Basantapur Chowk-34-Palast-2013-gje.jpg|Kathmandu Pashupatinath-Votivstupas-40-2013-gje.jpg|Pashupatinath Bhaktapur-Yaksheshvara-320-erotische Schnitzerei-gje.jpg|Bhaktapur Changu Narayan-Garuda Narayana-48-Schnitzerei-2013-gje.jpg|Changu Narayan Patan-Narsimha-04-Degutale-2014-gje.jpg|Patan Cho La Tsho-20-Gletscher-2007-gje.jpg|Himalaya Gokyo surroundings-52-Ngozumpa-Gletscher-Berge-2007-gje.jpg|Himalaya Mustang-Ghami to Lo Gekar-42-2015-gje.jpg|Mustang Mustang-Lo Manthang to Tibetan border-36-Adler ueber Ruine-2015-gje.jpg|Mustang </gallery> {{Navigatioun Länner an Asien}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Nepal| ]] sga53bks7vwrxvl55alexnm28kf79hi 2689616 2689455 2026-08-07T08:44:12Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689616 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoNEP}} {{Infobox Land | Numm =नेपाल<br>Nepāl | Fändel = Flag of Nepal.svg | Fändel Bildbreet = 90px | Fändel Artikel = Fändel vum Nepal | Wopen = Emblem of Nepal.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Nepal | National Devise = जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी<br><small>(D'Heemecht ass méi wäert wéi d'Kinnekräich vum Himmel)</small> | Kaart= Nepal in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Nepali]] | Haaptstad = [[Kathmandu]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Parlamentaresch federal Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Sushila Karki]] | Total Fläch= 147.516 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 31.122.387 <small>(2024)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[29. Mee]] (Ausruffe vun der Republik) | Nationalhymn = [[Sayaun Thunga Phool Ka]] | Wärung = [[Nepaleesesch Rupie]] (NPR) | Zäitzon = 5:45 | Internet TLD = [[.np]] | Telefonsprefix = +977 | Notizen = {{ Kaartpositioun+ | Nepal| width=300 | float=right | relief=yes | caption= | places= {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=27|lat_min=43 | lon_deg=85|lon_min=19 | label='''[[Kathmandu]]'''}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=12 | lon_deg=83|lon_min=59 | label=<small>[[Pokhara]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=40 | lon_deg=85|lon_min=19 | label=<small>[[Lalitpur (Nepal)|Lalitpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=right | lat_deg=26|lat_min=29 | lon_deg=87|lon_min=17 | label=<small>[[Biratnagar]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=00 | lon_deg=84|lon_min=52 | label=<small>[[Birganj]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=26|lat_min=48 | lon_deg=87|lon_min=16 | label=<small>[[Dharan]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=41 | lon_deg=84|lon_min=26 | label=<small>[[Bharatpur (Nepal)|Bharatpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=26|lat_min=43 | lon_deg=85|lon_min=55 | label=<small>[[Janakpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=41 | lon_deg=80|lon_min=35 | label=<small>[[Dhangadhi]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=27|lat_min=42 | lon_deg=83|lon_min=27 | label=<small>[[Butwal]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=03 | lon_deg=81|lon_min=37 | label=<small>[[Nepalganj]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=right | lat_deg=27|lat_min=59 | lon_deg=86|lon_min=55 | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Mount Everest]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | lat_deg=29|lat_min=13 | lon_deg=84|lon_min=69 | position=top | mark=Blank.png | label_size=120 | label=<span style="color:#646464">'''China'''</span>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | lat_deg=26|lat_min=22 | lon_deg=82|lon_min=50 | position=top | mark=Blank.png | label_size=120 | label=<span style="color:#646464">'''Indien'''</span>}} }} | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Nepal''' (op [[Nepaleesesch]]: नेपाल - "Nepāl") ass e Staat a [[Südasien]]. == Stied == * [[Kathmandu]] * Biratnagar * Lalitpur <br><gallery class=center caption="Nepal"> Kathmandu-Basantapur Chowk-34-Palast-2013-gje.jpg|Kathmandu Pashupatinath-Votivstupas-40-2013-gje.jpg|Pashupatinath Bhaktapur-Yaksheshvara-320-erotische Schnitzerei-gje.jpg|Bhaktapur Changu Narayan-Garuda Narayana-48-Schnitzerei-2013-gje.jpg|Changu Narayan Patan-Narsimha-04-Degutale-2014-gje.jpg|Patan Cho La Tsho-20-Gletscher-2007-gje.jpg|Himalaya Gokyo surroundings-52-Ngozumpa-Gletscher-Berge-2007-gje.jpg|Himalaya Mustang-Ghami to Lo Gekar-42-2015-gje.jpg|Mustang Mustang-Lo Manthang to Tibetan border-36-Adler ueber Ruine-2015-gje.jpg|Mustang </gallery> {{Navigatioun Länner an Asien}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Nepal| ]] fdhos6ydk3qn1n2nnp14b8m7razr8qk 2689778 2689616 2026-08-07T08:50:20Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689778 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoNEP}} {{Infobox Land | Numm =नेपाल<br>Nepāl | Fändel = Flag of Nepal.svg | Fändel Bildbreet = 90px | Fändel Artikel = Fändel vum Nepal | Wopen = Emblem of Nepal.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Nepal | National Devise = जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी<br><small>(D'Heemecht ass méi wäert wéi d'Kinnekräich vum Himmel)</small> | Kaart= Nepal in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Nepali]] | Haaptstad = [[Kathmandu]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Parlamentaresch federal Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Sushila Karki]] | Total Fläch= 147.516 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 31.122.387 <small>(2024)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[29. Mee]] (Ausruffe vun der Republik) | Nationalhymn = [[Sayaun Thunga Phool Ka]] | Wärung = [[Nepaleesesch Rupie]] (NPR) | Zäitzon = 5:45 | Internet TLD = [[.np]] | Telefonsprefix = +977 | Notizen = {{ Kaartpositioun+ | Nepal| width=300 | float=right | relief=yes | caption= | places= {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=27|lat_min=43 | lon_deg=85|lon_min=19 | label='''[[Kathmandu]]'''}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=12 | lon_deg=83|lon_min=59 | label=<small>[[Pokhara]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=40 | lon_deg=85|lon_min=19 | label=<small>[[Lalitpur (Nepal)|Lalitpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=right | lat_deg=26|lat_min=29 | lon_deg=87|lon_min=17 | label=<small>[[Biratnagar]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=00 | lon_deg=84|lon_min=52 | label=<small>[[Birganj]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=26|lat_min=48 | lon_deg=87|lon_min=16 | label=<small>[[Dharan]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=41 | lon_deg=84|lon_min=26 | label=<small>[[Bharatpur (Nepal)|Bharatpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=26|lat_min=43 | lon_deg=85|lon_min=55 | label=<small>[[Janakpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=41 | lon_deg=80|lon_min=35 | label=<small>[[Dhangadhi]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=27|lat_min=42 | lon_deg=83|lon_min=27 | label=<small>[[Butwal]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=03 | lon_deg=81|lon_min=37 | label=<small>[[Nepalganj]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=right | lat_deg=27|lat_min=59 | lon_deg=86|lon_min=55 | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Mount Everest]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | lat_deg=29|lat_min=13 | lon_deg=84|lon_min=69 | position=top | mark=Blank.png | label_size=120 | label=<span style="color:#646464">'''China'''</span>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | lat_deg=26|lat_min=22 | lon_deg=82|lon_min=50 | position=top | mark=Blank.png | label_size=120 | label=<span style="color:#646464">'''Indien'''</span>}} }} | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Nepal''' (op [[Nepaleesesch]]: नेपाल - "Nepāl") ass e Staat a [[Südasien]]. == Stied == * [[Kathmandu]] * Biratnagar * Lalitpur <br><gallery class=center caption="Nepal"> Kathmandu-Basantapur Chowk-34-Palast-2013-gje.jpg|Kathmandu Pashupatinath-Votivstupas-40-2013-gje.jpg|Pashupatinath Bhaktapur-Yaksheshvara-320-erotische Schnitzerei-gje.jpg|Bhaktapur Changu Narayan-Garuda Narayana-48-Schnitzerei-2013-gje.jpg|Changu Narayan Patan-Narsimha-04-Degutale-2014-gje.jpg|Patan Cho La Tsho-20-Gletscher-2007-gje.jpg|Himalaya Gokyo surroundings-52-Ngozumpa-Gletscher-Berge-2007-gje.jpg|Himalaya Mustang-Ghami to Lo Gekar-42-2015-gje.jpg|Mustang Mustang-Lo Manthang to Tibetan border-36-Adler ueber Ruine-2015-gje.jpg|Mustang </gallery> {{Navigatioun Länner an Asien}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Nepal| ]] q9193dn21bz5f3fnbsqf912am67etch 2689899 2689778 2026-08-07T08:54:32Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689899 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoNEP}} {{Infobox Land | Numm =नेपाल<br>Nepāl | Fändel = Flag of Nepal.svg | Fändel Bildbreet = 90px | Fändel Artikel = Fändel vum Nepal | Wopen = Emblem of Nepal.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vum Nepal | National Devise = जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी<br><small>(D'Heemecht ass méi wäert wéi d'Kinnekräich vum Himmel)</small> | Kaart= Nepal in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Nepali]] | Haaptstad = [[Kathmandu]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Parlamentaresch federal Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 147.516 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 31.122.387 <small>(2024)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[29. Mee]] (Ausruffe vun der Republik) | Nationalhymn = [[Sayaun Thunga Phool Ka]] | Wärung = [[Nepaleesesch Rupie]] (NPR) | Zäitzon = 5:45 | Internet TLD = [[.np]] | Telefonsprefix = +977 | Notizen = {{ Kaartpositioun+ | Nepal| width=300 | float=right | relief=yes | caption= | places= {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=27|lat_min=43 | lon_deg=85|lon_min=19 | label='''[[Kathmandu]]'''}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=12 | lon_deg=83|lon_min=59 | label=<small>[[Pokhara]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=40 | lon_deg=85|lon_min=19 | label=<small>[[Lalitpur (Nepal)|Lalitpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=right | lat_deg=26|lat_min=29 | lon_deg=87|lon_min=17 | label=<small>[[Biratnagar]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=00 | lon_deg=84|lon_min=52 | label=<small>[[Birganj]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=26|lat_min=48 | lon_deg=87|lon_min=16 | label=<small>[[Dharan]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=bottom | lat_deg=27|lat_min=41 | lon_deg=84|lon_min=26 | label=<small>[[Bharatpur (Nepal)|Bharatpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=26|lat_min=43 | lon_deg=85|lon_min=55 | label=<small>[[Janakpur]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=41 | lon_deg=80|lon_min=35 | label=<small>[[Dhangadhi]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=27|lat_min=42 | lon_deg=83|lon_min=27 | label=<small>[[Butwal]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=top | lat_deg=28|lat_min=03 | lon_deg=81|lon_min=37 | label=<small>[[Nepalganj]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | position=right | lat_deg=27|lat_min=59 | lon_deg=86|lon_min=55 | mark=RedMountain.svg | marksize=12 | label=<small>[[Mount Everest]]</small>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | lat_deg=29|lat_min=13 | lon_deg=84|lon_min=69 | position=top | mark=Blank.png | label_size=120 | label=<span style="color:#646464">'''China'''</span>}} {{ Kaartpositioun~ | Nepal | lat_deg=26|lat_min=22 | lon_deg=82|lon_min=50 | position=top | mark=Blank.png | label_size=120 | label=<span style="color:#646464">'''Indien'''</span>}} }} | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Nepal''' (op [[Nepaleesesch]]: नेपाल - "Nepāl") ass e Staat a [[Südasien]]. == Stied == * [[Kathmandu]] * Biratnagar * Lalitpur <br><gallery class=center caption="Nepal"> Kathmandu-Basantapur Chowk-34-Palast-2013-gje.jpg|Kathmandu Pashupatinath-Votivstupas-40-2013-gje.jpg|Pashupatinath Bhaktapur-Yaksheshvara-320-erotische Schnitzerei-gje.jpg|Bhaktapur Changu Narayan-Garuda Narayana-48-Schnitzerei-2013-gje.jpg|Changu Narayan Patan-Narsimha-04-Degutale-2014-gje.jpg|Patan Cho La Tsho-20-Gletscher-2007-gje.jpg|Himalaya Gokyo surroundings-52-Ngozumpa-Gletscher-Berge-2007-gje.jpg|Himalaya Mustang-Ghami to Lo Gekar-42-2015-gje.jpg|Mustang Mustang-Lo Manthang to Tibetan border-36-Adler ueber Ruine-2015-gje.jpg|Mustang </gallery> {{Navigatioun Länner an Asien}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Nepal| ]] tairy26nhwwvjxnekpatmcvg14mllk6 0 46719 2689467 2634031 2026-08-07T08:39:23Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689467 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = Panama | Fändel = Flag of Panama.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Panamaesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Panama.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Panamaesche Wopen | National Devise = Pro Mundi Beneficio<br>(Fir d'Wuel vun der Welt) | Kaart = Panama in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from=Q804}} | Haaptstad = [[Panama-Stad]] | Haaptstad Awunner = {{#property:P1082|from=Q3306}} | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|08|58|16|N|79|32|5|W}} | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = {{#property:P35|from=Q804}} | Regierungschef Titel = President | Regierungschef = {{#property:P6|from=Q804}} | Total Fläch = 75.517 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q804}} | Bevëlkerung Plaz = 129 | Bevëlkerungsdicht = 61,49 | Onofhängegkeet = 3. November 1903 {{small|(vu Kolumbien)}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Himno Istmeño]] | Wärung = [[Panamaesche Balboa]], [[US-Dollar]] | Zäitzon = –5 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Panama (orthographic projection).svg|150px | Extra Bild2 = }} '''Panama''', offiziell op [[Spuenesch]] '''República de Panamá''', ass e Staat a [[Mëttelamerika]]. E stéisst am Westen u [[Costa Rica]] a am Osten u [[Kolumbien]]. De [[Panamakanal]], deen d'Land duerchkräizt, verbënnt d'[[Karibescht Mier]] mam [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]]. De Kanal ass eng vun de wichtegste Waasserstroosse vun der Welt an déi wichtegst Akommesquell fir d'Land. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Panama| ]] n99bg33ch7hncb591mc3g9nqiqbqjtd 2689624 2689467 2026-08-07T08:44:24Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689624 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = Panama | Fändel = Flag of Panama.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Panamaesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Panama.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Panamaesche Wopen | National Devise = Pro Mundi Beneficio<br>(Fir d'Wuel vun der Welt) | Kaart = Panama in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from=Q804}} | Haaptstad = [[Panama-Stad]] | Haaptstad Awunner = {{#property:P1082|from=Q3306}} | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|08|58|16|N|79|32|5|W}} | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = President | Regierungschef = {{#property:P6|from=Q804}} | Total Fläch = 75.517 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q804}} | Bevëlkerung Plaz = 129 | Bevëlkerungsdicht = 61,49 | Onofhängegkeet = 3. November 1903 {{small|(vu Kolumbien)}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Himno Istmeño]] | Wärung = [[Panamaesche Balboa]], [[US-Dollar]] | Zäitzon = –5 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Panama (orthographic projection).svg|150px | Extra Bild2 = }} '''Panama''', offiziell op [[Spuenesch]] '''República de Panamá''', ass e Staat a [[Mëttelamerika]]. E stéisst am Westen u [[Costa Rica]] a am Osten u [[Kolumbien]]. De [[Panamakanal]], deen d'Land duerchkräizt, verbënnt d'[[Karibescht Mier]] mam [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]]. De Kanal ass eng vun de wichtegste Waasserstroosse vun der Welt an déi wichtegst Akommesquell fir d'Land. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Panama| ]] hj85ex1eog1wev8zn7fmje32ii1bf1c 2689788 2689624 2026-08-07T08:50:35Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689788 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = Panama | Fändel = Flag of Panama.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Panamaesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Panama.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Panamaesche Wopen | National Devise = Pro Mundi Beneficio<br>(Fir d'Wuel vun der Welt) | Kaart = Panama in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from=Q804}} | Haaptstad = [[Panama-Stad]] | Haaptstad Awunner = {{#property:P1082|from=Q3306}} | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|08|58|16|N|79|32|5|W}} | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = {{#property:P6|from=Q804}} | Total Fläch = 75.517 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q804}} | Bevëlkerung Plaz = 129 | Bevëlkerungsdicht = 61,49 | Onofhängegkeet = 3. November 1903 {{small|(vu Kolumbien)}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Himno Istmeño]] | Wärung = [[Panamaesche Balboa]], [[US-Dollar]] | Zäitzon = –5 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Panama (orthographic projection).svg|150px | Extra Bild2 = }} '''Panama''', offiziell op [[Spuenesch]] '''República de Panamá''', ass e Staat a [[Mëttelamerika]]. E stéisst am Westen u [[Costa Rica]] a am Osten u [[Kolumbien]]. De [[Panamakanal]], deen d'Land duerchkräizt, verbënnt d'[[Karibescht Mier]] mam [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]]. De Kanal ass eng vun de wichtegste Waasserstroosse vun der Welt an déi wichtegst Akommesquell fir d'Land. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Panama| ]] i7dzlp1js95klw65pycy67cyosevpl8 2689905 2689788 2026-08-07T08:54:42Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689905 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = Panama | Fändel = Flag of Panama.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Panamaesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Panama.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Panamaesche Wopen | National Devise = Pro Mundi Beneficio<br>(Fir d'Wuel vun der Welt) | Kaart = Panama in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from=Q804}} | Haaptstad = [[Panama-Stad]] | Haaptstad Awunner = {{#property:P1082|from=Q3306}} | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|08|58|16|N|79|32|5|W}} | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 75.517 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q804}} | Bevëlkerung Plaz = 129 | Bevëlkerungsdicht = 61,49 | Onofhängegkeet = 3. November 1903 {{small|(vu Kolumbien)}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Himno Istmeño]] | Wärung = [[Panamaesche Balboa]], [[US-Dollar]] | Zäitzon = –5 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Panama (orthographic projection).svg|150px | Extra Bild2 = }} '''Panama''', offiziell op [[Spuenesch]] '''República de Panamá''', ass e Staat a [[Mëttelamerika]]. E stéisst am Westen u [[Costa Rica]] a am Osten u [[Kolumbien]]. De [[Panamakanal]], deen d'Land duerchkräizt, verbënnt d'[[Karibescht Mier]] mam [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]]. De Kanal ass eng vun de wichtegste Waasserstroosse vun der Welt an déi wichtegst Akommesquell fir d'Land. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Panama| ]] q99ue8u5xn9sgacl7tehxlctsuin06k 0 46752 2689412 2678237 2026-08-07T08:38:02Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689412 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية اليمني<br>al-Dschumhūriyya al-Yamaniyya | Fändel = Flag of Yemen.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Jemen | Wopen = Coat of arms of Yemen.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vum Jemen | National Devise = | Kaart= Yemen in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Sanaa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Islamesch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Rashad al-Alimi]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Ahmad Awad bin Mubarak]] | Total Fläch= 527 968<ref>Quell: [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,4 | Bevëlkerung = 14 587 807<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 16. Dezember 1994.<br>Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO-Rapport vum 1. Oktober 2007]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 27,63 | Onofhängegkeet = Réunificatioun den<br>[[22. Mee]] [[1990]] | Nationalfeierdag = [[22. Mee]] | Nationalhymn = [[Vereent Republik]] | Wärung = [[Jemen-Rial]] (YER) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.ye]] | Telefonsprefix = +967 | Notizen = | Extra Bild = Yemen-map.gif | Extra Bild2 = }} De '''Jemen''' ([[arabesch|arab]]: اليمن al-Yaman) ass eng [[Republik]] a Südwestasien, am Südweste vun der [[Arabesch Hallefinsel|Arabescher Hallefinsel]]. D'Land grenzt am Norden u [[Saudi-Arabien]] an am Osten un den [[Oman]]. Am Weste maachen d'[[Rout Mier]], am Süden de [[Golf vun Aden]] eng natierlech Grenz. Zum Jemen gehéieren eng sëllegen [[Insel]]en (iwwer 200), déi gréisst ass [[Sokotra]] mat enger Fläch vu ronn 3 600&nbsp;km². D'Republik Jemen gëtt et a senger haiteger Form eréischt zanter dem [[22. Mee]] [[1990]], Dag vun der formeller Vereenegung vum [[Jemenittesch Arabesch Republik|Nordjemen]] mam [[Demokratesch Volleksrepublik Jemen|Südjemen]]. De Jemen ass Member vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]] an der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]]. Seng Haaptstad ass [[Sanaa]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20150328231804/http://www.presidentsaleh.gov.ye/index.php?lng=en Site vum President vum Jemen] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080418022454/http://www.yemen.gov.ye/egov/egov-english/index.html Site vum Gouvernement vum Jemen] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Jemen| ]] kd9gpgtojg67c089ipdglow2u8hqlsp 2689587 2689412 2026-08-07T08:43:26Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689587 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية اليمني<br>al-Dschumhūriyya al-Yamaniyya | Fändel = Flag of Yemen.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Jemen | Wopen = Coat of arms of Yemen.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vum Jemen | National Devise = | Kaart= Yemen in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Sanaa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Islamesch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Ahmad Awad bin Mubarak]] | Total Fläch= 527 968<ref>Quell: [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,4 | Bevëlkerung = 14 587 807<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 16. Dezember 1994.<br>Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO-Rapport vum 1. Oktober 2007]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 27,63 | Onofhängegkeet = Réunificatioun den<br>[[22. Mee]] [[1990]] | Nationalfeierdag = [[22. Mee]] | Nationalhymn = [[Vereent Republik]] | Wärung = [[Jemen-Rial]] (YER) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.ye]] | Telefonsprefix = +967 | Notizen = | Extra Bild = Yemen-map.gif | Extra Bild2 = }} De '''Jemen''' ([[arabesch|arab]]: اليمن al-Yaman) ass eng [[Republik]] a Südwestasien, am Südweste vun der [[Arabesch Hallefinsel|Arabescher Hallefinsel]]. D'Land grenzt am Norden u [[Saudi-Arabien]] an am Osten un den [[Oman]]. Am Weste maachen d'[[Rout Mier]], am Süden de [[Golf vun Aden]] eng natierlech Grenz. Zum Jemen gehéieren eng sëllegen [[Insel]]en (iwwer 200), déi gréisst ass [[Sokotra]] mat enger Fläch vu ronn 3 600&nbsp;km². D'Republik Jemen gëtt et a senger haiteger Form eréischt zanter dem [[22. Mee]] [[1990]], Dag vun der formeller Vereenegung vum [[Jemenittesch Arabesch Republik|Nordjemen]] mam [[Demokratesch Volleksrepublik Jemen|Südjemen]]. De Jemen ass Member vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]] an der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]]. Seng Haaptstad ass [[Sanaa]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20150328231804/http://www.presidentsaleh.gov.ye/index.php?lng=en Site vum President vum Jemen] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080418022454/http://www.yemen.gov.ye/egov/egov-english/index.html Site vum Gouvernement vum Jemen] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Jemen| ]] 38izfvk72ttdggbrcqtl6xnvmkpss4m 2689735 2689587 2026-08-07T08:49:18Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689735 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية اليمني<br>al-Dschumhūriyya al-Yamaniyya | Fändel = Flag of Yemen.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Jemen | Wopen = Coat of arms of Yemen.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vum Jemen | National Devise = | Kaart= Yemen in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Sanaa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Islamesch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Ahmad Awad bin Mubarak]] | Total Fläch= 527 968<ref>Quell: [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,4 | Bevëlkerung = 14 587 807<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 16. Dezember 1994.<br>Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO-Rapport vum 1. Oktober 2007]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 27,63 | Onofhängegkeet = Réunificatioun den<br>[[22. Mee]] [[1990]] | Nationalfeierdag = [[22. Mee]] | Nationalhymn = [[Vereent Republik]] | Wärung = [[Jemen-Rial]] (YER) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.ye]] | Telefonsprefix = +967 | Notizen = | Extra Bild = Yemen-map.gif | Extra Bild2 = }} De '''Jemen''' ([[arabesch|arab]]: اليمن al-Yaman) ass eng [[Republik]] a Südwestasien, am Südweste vun der [[Arabesch Hallefinsel|Arabescher Hallefinsel]]. D'Land grenzt am Norden u [[Saudi-Arabien]] an am Osten un den [[Oman]]. Am Weste maachen d'[[Rout Mier]], am Süden de [[Golf vun Aden]] eng natierlech Grenz. Zum Jemen gehéieren eng sëllegen [[Insel]]en (iwwer 200), déi gréisst ass [[Sokotra]] mat enger Fläch vu ronn 3 600&nbsp;km². D'Republik Jemen gëtt et a senger haiteger Form eréischt zanter dem [[22. Mee]] [[1990]], Dag vun der formeller Vereenegung vum [[Jemenittesch Arabesch Republik|Nordjemen]] mam [[Demokratesch Volleksrepublik Jemen|Südjemen]]. De Jemen ass Member vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]] an der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]]. Seng Haaptstad ass [[Sanaa]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20150328231804/http://www.presidentsaleh.gov.ye/index.php?lng=en Site vum President vum Jemen] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080418022454/http://www.yemen.gov.ye/egov/egov-english/index.html Site vum Gouvernement vum Jemen] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Jemen| ]] 41k898z1yg5lwrjrshe5xlb3s0y7xay 2689874 2689735 2026-08-07T08:53:51Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689874 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = الجمهورية اليمني<br>al-Dschumhūriyya al-Yamaniyya | Fändel = Flag of Yemen.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Jemen | Wopen = Coat of arms of Yemen.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vum Jemen | National Devise = | Kaart= Yemen in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Sanaa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Islamesch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 527 968<ref>Quell: [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 2,4 | Bevëlkerung = 14 587 807<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 16. Dezember 1994.<br>Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO-Rapport vum 1. Oktober 2007]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 27,63 | Onofhängegkeet = Réunificatioun den<br>[[22. Mee]] [[1990]] | Nationalfeierdag = [[22. Mee]] | Nationalhymn = [[Vereent Republik]] | Wärung = [[Jemen-Rial]] (YER) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.ye]] | Telefonsprefix = +967 | Notizen = | Extra Bild = Yemen-map.gif | Extra Bild2 = }} De '''Jemen''' ([[arabesch|arab]]: اليمن al-Yaman) ass eng [[Republik]] a Südwestasien, am Südweste vun der [[Arabesch Hallefinsel|Arabescher Hallefinsel]]. D'Land grenzt am Norden u [[Saudi-Arabien]] an am Osten un den [[Oman]]. Am Weste maachen d'[[Rout Mier]], am Süden de [[Golf vun Aden]] eng natierlech Grenz. Zum Jemen gehéieren eng sëllegen [[Insel]]en (iwwer 200), déi gréisst ass [[Sokotra]] mat enger Fläch vu ronn 3 600&nbsp;km². D'Republik Jemen gëtt et a senger haiteger Form eréischt zanter dem [[22. Mee]] [[1990]], Dag vun der formeller Vereenegung vum [[Jemenittesch Arabesch Republik|Nordjemen]] mam [[Demokratesch Volleksrepublik Jemen|Südjemen]]. De Jemen ass Member vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]] an der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]]. Seng Haaptstad ass [[Sanaa]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20150328231804/http://www.presidentsaleh.gov.ye/index.php?lng=en Site vum President vum Jemen] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20080418022454/http://www.yemen.gov.ye/egov/egov-english/index.html Site vum Gouvernement vum Jemen] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Jemen| ]] 1xqde1xe7crz26sfmyrhjnems7eiby7 0 46805 2689462 2625834 2026-08-07T08:39:15Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689462 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =سلطنة عمان<br>Saltanat Uman | Fändel = Flag of Oman.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vum Oman | Wopen = Coat_of_arms_of_Oman.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Oman | National Devise = | Kaart = Oman in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Maskat]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Haitham bin Tariq]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 309 500<ref>Quell: [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 340 815<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 7. Dezember 2003.<br>Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO-Rapport vum 1. Oktober 2007]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 7,56 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[18. November]]<br>(Gebuertsdag vum Sultan) | Nationalhymn = [[Ya Rabbana Ehfid Lana Jalalat Al Sultan]] | Wärung = [[Omani Rial]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.om]] | Telefonsprefix = +968 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Oman''' ([[arabesch]]: سلطنة عمان) ass e [[Sultanat]] am Südoste vun der [[Arabesch Hallefinsel|Arabescher Hallefinsel]]. D'Land grenzt am Norden un de [[Golf vum Oman]], am Osten a Süden un d'[[Arabescht Mier]], am Westen u [[Saudi-Arabien]], am Südwesten un de [[Jemen]] an am Nordwesten un d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]]. Zum Staatsterritoire gehéiert och d'nërdlech Spëtzt vun der Hallefinsel [[Ruus al-Jibal]], de Kap [[Musandam]]. Musandam ass vum Rescht vum Land duerch d'Staatsgebitt vun de Vereenegten Arabeschen Emirater getrennt. De Kap ass virop wéinst der strateegesch giedlecher Lag op der [[Strooss vun Hormuz|Mieresstrooss vun Hormuz]], tëscht dem [[Persesche Golf|Perseschem Golf]] an dem Golf vun Oman, vu Bedeitung. [[Madha]], eng zweet, méi kleng [[Exklav]], läit matzen an de VAE, tëscht Musandam an dem Haaptterritoire vum Oman. Den Oman ass Member vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]] an der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]]. D'Haaptstad vum Sultanat heescht [[Maskat]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.omanet.om/english/home.asp Site vum Informatiounsminstère vum Oman] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Oman| ]] 9kknkl6ls8biwbnurz2jaee9t4ggvyw 2689621 2689462 2026-08-07T08:44:20Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689621 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =سلطنة عمان<br>Saltanat Uman | Fändel = Flag of Oman.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vum Oman | Wopen = Coat_of_arms_of_Oman.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Oman | National Devise = | Kaart = Oman in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Maskat]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Absolut Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 309 500<ref>Quell: [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 340 815<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, de 7. Dezember 2003.<br>Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf UNO-Rapport vum 1. Oktober 2007]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 7,56 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[18. November]]<br>(Gebuertsdag vum Sultan) | Nationalhymn = [[Ya Rabbana Ehfid Lana Jalalat Al Sultan]] | Wärung = [[Omani Rial]] | Zäitzon = +4 | Internet TLD = [[.om]] | Telefonsprefix = +968 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Oman''' ([[arabesch]]: سلطنة عمان) ass e [[Sultanat]] am Südoste vun der [[Arabesch Hallefinsel|Arabescher Hallefinsel]]. D'Land grenzt am Norden un de [[Golf vum Oman]], am Osten a Süden un d'[[Arabescht Mier]], am Westen u [[Saudi-Arabien]], am Südwesten un de [[Jemen]] an am Nordwesten un d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]]. Zum Staatsterritoire gehéiert och d'nërdlech Spëtzt vun der Hallefinsel [[Ruus al-Jibal]], de Kap [[Musandam]]. Musandam ass vum Rescht vum Land duerch d'Staatsgebitt vun de Vereenegten Arabeschen Emirater getrennt. De Kap ass virop wéinst der strateegesch giedlecher Lag op der [[Strooss vun Hormuz|Mieresstrooss vun Hormuz]], tëscht dem [[Persesche Golf|Perseschem Golf]] an dem Golf vun Oman, vu Bedeitung. [[Madha]], eng zweet, méi kleng [[Exklav]], läit matzen an de VAE, tëscht Musandam an dem Haaptterritoire vum Oman. Den Oman ass Member vun de [[Membere vun de Vereenten Natiounen|Vereenten Natiounen]] an der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]]. D'Haaptstad vum Sultanat heescht [[Maskat]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [http://www.omanet.om/english/home.asp Site vum Informatiounsminstère vum Oman] {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Oman| ]] eor2itlhewvjrvxww58epjgz68gvs3l 0 46921 2689524 2689156 2026-08-07T08:40:47Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689524 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = República Oriental del Uruguay | Fändel = Flag of Uruguay.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vum Uruguay | Wopen =Coat_of_arms_of_Uruguay.svg | Wope Breet = 85px | Wopen Artikel = Wope vum Uruguay | National Devise = Libertad o muerte<br>(''Fräiheet oder Doud'') | Kaart= Uruguay in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Montevideo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = President | Regierungschef = | Total Fläch= 175 016<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = 3 163 763<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, den 22. Mee 1996.[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 18,1 | Onofhängegkeet = vu [[Brasilien]]<br>[[25. August]] [[1825]] (deklaréiert)<br>[[27. August]] [[1828]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[25. August]] | Nationalhymn = [[Orientales, la Patria o la tumba]] | Wärung = [[Uruguayësche Peso]] (UYU) | Zäitzon = -3 | Internet TLD = [[.uy]] | Telefonsprefix = +598 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Uruguay''', mat offiziellem Numm '''República Oriental del Uruguay''' ([[spuenesch]] fir ''Republik ëstlech vum [[Uruguay (Floss)|(Floss) Uruguay]]'', ass e Staat am Südoste vu [[Südamerika]]. D'Land grenzt am Norden u [[Brasilien]], am Osten un den [[Atlanteschen Ozean]], am Süden un de [[Rio de la Plata]] an am Westen, duerch de Río Uruguay getrennt, un [[Argentinien]]. D'Haaptstad ass [[Montevideo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{es}} [https://web.archive.org/web/20060830014018/http://www.uruguay.gub.uy/ Offizielt Portal vun Uruguay] {{CSN-Staaten}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Uruguay| ]] 1nb2l6kg6rx61w12dnwxaktyrmqa9ii 2689830 2689524 2026-08-07T08:51:43Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689830 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = República Oriental del Uruguay | Fändel = Flag of Uruguay.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vum Uruguay | Wopen =Coat_of_arms_of_Uruguay.svg | Wope Breet = 85px | Wopen Artikel = Wope vum Uruguay | National Devise = Libertad o muerte<br>(''Fräiheet oder Doud'') | Kaart= Uruguay in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Montevideo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 175 016<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = 3 163 763<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, den 22. Mee 1996.[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 18,1 | Onofhängegkeet = vu [[Brasilien]]<br>[[25. August]] [[1825]] (deklaréiert)<br>[[27. August]] [[1828]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[25. August]] | Nationalhymn = [[Orientales, la Patria o la tumba]] | Wärung = [[Uruguayësche Peso]] (UYU) | Zäitzon = -3 | Internet TLD = [[.uy]] | Telefonsprefix = +598 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Uruguay''', mat offiziellem Numm '''República Oriental del Uruguay''' ([[spuenesch]] fir ''Republik ëstlech vum [[Uruguay (Floss)|(Floss) Uruguay]]'', ass e Staat am Südoste vu [[Südamerika]]. D'Land grenzt am Norden u [[Brasilien]], am Osten un den [[Atlanteschen Ozean]], am Süden un de [[Rio de la Plata]] an am Westen, duerch de Río Uruguay getrennt, un [[Argentinien]]. D'Haaptstad ass [[Montevideo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{es}} [https://web.archive.org/web/20060830014018/http://www.uruguay.gub.uy/ Offizielt Portal vun Uruguay] {{CSN-Staaten}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Uruguay| ]] oa97fnyic29z9evz4aquno2xe9gff63 2689929 2689830 2026-08-07T08:55:22Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689929 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = República Oriental del Uruguay | Fändel = Flag of Uruguay.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 130px | Fändel Artikel = Fändel vum Uruguay | Wopen =Coat_of_arms_of_Uruguay.svg | Wope Breet = 85px | Wopen Artikel = Wope vum Uruguay | National Devise = Libertad o muerte<br>(''Fräiheet oder Doud'') | Kaart= Uruguay in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Montevideo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 175 016<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen (2004)]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,5 | Bevëlkerung = 3 163 763<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung, den 22. Mee 1996.[http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf (via UNO)]</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 18,1 | Onofhängegkeet = vu [[Brasilien]]<br>[[25. August]] [[1825]] (deklaréiert)<br>[[27. August]] [[1828]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = [[25. August]] | Nationalhymn = [[Orientales, la Patria o la tumba]] | Wärung = [[Uruguayësche Peso]] (UYU) | Zäitzon = -3 | Internet TLD = [[.uy]] | Telefonsprefix = +598 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} Den '''Uruguay''', mat offiziellem Numm '''República Oriental del Uruguay''' ([[spuenesch]] fir ''Republik ëstlech vum [[Uruguay (Floss)|(Floss) Uruguay]]'', ass e Staat am Südoste vu [[Südamerika]]. D'Land grenzt am Norden u [[Brasilien]], am Osten un den [[Atlanteschen Ozean]], am Süden un de [[Rio de la Plata]] an am Westen, duerch de Río Uruguay getrennt, un [[Argentinien]]. D'Haaptstad ass [[Montevideo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{es}} [https://web.archive.org/web/20060830014018/http://www.uruguay.gub.uy/ Offizielt Portal vun Uruguay] {{CSN-Staaten}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Uruguay| ]] mhsz4tqgky2i3leeki00s6lhvfdr80z 0 47010 2689351 2689195 2026-08-07T08:36:33Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689351 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = Belize | Fändel = Flag of Belize.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Belize | Wopen = Coat of arms of Belize.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Belize | National Devise = | Kaart = Belize in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Belmopan]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|17|15|00|N|88|46|00|W}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Gouverneurin | Regierungschef = | Total Fläch = 22.966 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = [[21. September]] [[1981]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[Land of the Free]] | Wärung = [[Belize-Dollar]] (BZD) | Zäitzon = -6 | Internet TLD = [[.bz]] | Telefonsprefix = +502 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Belize''' (virun 1973 ''Brittesch-Honduras)'' ass e [[Staat]] an [[Zentralamerika]]; d'Haaptstad ass [[Belmopan]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Belize| ]] 1xtmmsd5uboemn7e7wasghfnmi7q73j 2689684 2689351 2026-08-07T08:48:03Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689684 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = Belize | Fändel = Flag of Belize.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Belize | Wopen = Coat of arms of Belize.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Belize | National Devise = | Kaart = Belize in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Belmopan]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|17|15|00|N|88|46|00|W}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 22.966 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q242|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q242|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 17 | Onofhängegkeet = [[21. September]] [[1981]] vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]] | Nationalfeierdag = [[21. September]] | Nationalhymn = [[Land of the Free]] | Wärung = [[Belize-Dollar]] (BZD) | Zäitzon = -6 | Internet TLD = [[.bz]] | Telefonsprefix = +502 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Belize''' (virun 1973 ''Brittesch-Honduras)'' ass e [[Staat]] an [[Zentralamerika]]; d'Haaptstad ass [[Belmopan]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Belize| ]] s5amhh6fny4sd9rghhzpo21f3rm69r9 0 47012 2689362 2637996 2026-08-07T08:36:48Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689362 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Burkina Faso | Kaart = Location Burkina Faso AU Africa.svg | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Ouagadougou]] | Fändel = Flag of Burkina Faso.svg | Fändel Artikel = Fändel vum Burkino Faso | Wopen = Coat of arms of Burkina Faso.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vum Burkino Faso | Staatsform = [[Hallef-Presidialesch]] [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Paul-Henri Sandaogo Damiba]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Albert Ouédraogo]] | Total Fläch= 274.200 | Bevëlkerung = 21,510,181 (2021) | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Internet TLD = [[.bf]] | Telefonsprefix = +226 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Burkina Faso''', op [[Franséisch]] ''République Démocratique du Burkina Faso'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Burkina Faso| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:Republicken]] bxvglct4tg2boil0s9kcz29wgtev0m0 2689555 2689362 2026-08-07T08:42:35Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689555 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Burkina Faso | Kaart = Location Burkina Faso AU Africa.svg | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Ouagadougou]] | Fändel = Flag of Burkina Faso.svg | Fändel Artikel = Fändel vum Burkino Faso | Wopen = Coat of arms of Burkina Faso.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vum Burkino Faso | Staatsform = [[Hallef-Presidialesch]] [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Albert Ouédraogo]] | Total Fläch= 274.200 | Bevëlkerung = 21,510,181 (2021) | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Internet TLD = [[.bf]] | Telefonsprefix = +226 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Burkina Faso''', op [[Franséisch]] ''République Démocratique du Burkina Faso'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Burkina Faso| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:Republicken]] q4010zriaybdxgijg7seqg60gbdb4ex 2689689 2689555 2026-08-07T08:48:11Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689689 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Burkina Faso | Kaart = Location Burkina Faso AU Africa.svg | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Ouagadougou]] | Fändel = Flag of Burkina Faso.svg | Fändel Artikel = Fändel vum Burkino Faso | Wopen = Coat of arms of Burkina Faso.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vum Burkino Faso | Staatsform = [[Hallef-Presidialesch]] [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Albert Ouédraogo]] | Total Fläch= 274.200 | Bevëlkerung = 21,510,181 (2021) | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Internet TLD = [[.bf]] | Telefonsprefix = +226 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Burkina Faso''', op [[Franséisch]] ''République Démocratique du Burkina Faso'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Burkina Faso| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:Republicken]] 3s810sfqwb2uybe8kjvjzvd7m0kimj8 2689851 2689689 2026-08-07T08:53:13Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689851 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Burkina Faso | Kaart = Location Burkina Faso AU Africa.svg | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Ouagadougou]] | Fändel = Flag of Burkina Faso.svg | Fändel Artikel = Fändel vum Burkino Faso | Wopen = Coat of arms of Burkina Faso.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vum Burkino Faso | Staatsform = [[Hallef-Presidialesch]] [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 274.200 | Bevëlkerung = 21,510,181 (2021) | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Internet TLD = [[.bf]] | Telefonsprefix = +226 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Burkina Faso''', op [[Franséisch]] ''République Démocratique du Burkina Faso'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Burkina Faso| ]] [[Kategorie:Westafrika]] [[Kategorie:Republicken]] 6xeqekjrkbx9is4hihvd566x9n223va 0 47088 2689395 2688801 2026-08-07T08:37:37Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689395 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République de Guinée<br>Republik Guinea | Fändel = Flag of Guinea.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Guinea | Wopen = Guinea crest01.png | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Guinea | National Devise = Travail, Justice, Solidarité | Kaart = Location Guinea AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Conakry]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mamady Doumbouya]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Bah Oury]] | Total Fläch = 245.857 | Fläch Plaz = 77 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 14.190.612 {{small|(2023)}} | Bevëlkerung Plaz = 75 | Bevëlkerungsdicht = 57,7 | Onofhängegkeet = [[2. Oktober]] [[1958]] (vu Frankräich) | Nationalfeierdag = [[3. Abrëll]] | Nationalhymn = ''Liberté'' | Wärung = [[Guinea-Franc]] (GNF) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.gn]] | Telefonsprefix = +224 | Notizen = | Extra Bild = Guinea.png | Extra Bild2 =}} '''Guinea''', op [[Franséisch]] ''République de Guinée'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Geographie == [[Fichier:Guinea Topography.png|left|thumb|Topographesch Kaart vu Guinea]] Guinea ass 245.857 Quadratkilometer grouss an domat ongeféier esou grouss wéi d'[[Vereenegt Kinnekräich]]. Et grenzt un d'[[Côte d'Ivoire]] (816 Kilometer laang Grenz), [[Guinea-Bissau]] (421&nbsp;km), [[Liberia]] (590&nbsp;km), [[Mali]] (1.062&nbsp;km), [[Senegal]] (363&nbsp;km) a [[Sierra Leone]] (794&nbsp;km). Donieft huet Guinea och nach 320&nbsp;km Küst um [[Atlantik]]. Et kann ee Guinea a véier grouss geographesch Regiounen andeelen: dat maritiimt Guinea, dat haaptsächlech vun de [[Susu]] bewunnt gëtt; de méi killen a reeneresche Biergmassiv [[Fouta-Djalon]], dat ronn 80.000 Quadratkilometer grouss ass, d'Land zentral op enger Nord-Süd-Ax duerchleeft a vun de [[Fula]] bewunnt gëtt; dat [[sahel]]t Héichguinea am Nordosten, dat vun de [[Malinké]] bewunnt gëtt; an d'[[Dschungel]]regiounen am Südoste mat ville verschiddenen ethnesche Gruppen. An de Bierger vu Guinea leien d'Quelle vu ville westafrikanesche Flëss, dorënner dem [[Niger (Floss)|Niger]], dem [[Gambia (Floss)|Gambia]], dem [[Rio Corubal]] an dem [[Senegal (Floss)|Senegal]].<ref>FAO: [http://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e0i.htm#the ''The Niger River Basin''], [http://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e0t.htm#the ''The West Coast'']</ref> Den héchste Punkt am Land ass de [[Mont Nimba]] mat 1.752 Meter. D'Klima ass waarm a fiicht. Tëscht Juni an November ass Reenzäit; d'Dréchenzäit ass vun Dezember bis Mee. 2011 goufen ongeféier 58,1% vun der Landfläch fir landwirtschaftlech Zwecker benotzt a 26,5% ware Bëscher. == Geschicht == === Pre-europäesch Zäit === Dat haitegt Guinea war en Deel vun enger Rei vu westafrikanesche Räicher, ugefaange mam [[Ghanaräich]] ëm d'Joer [[900]]. Duerno ass d'[[Kinnekräich vu Sosso]] am 12. an 13. Joerhonnert komm. No der Schluecht vu Kirina 1235 huet d'[[Maliräich]] d'Kontroll iwwer d'Regioun gewonnen, mä ass mat der Zäit wéinst interne Konflikter ëmmer méi schwaach ginn, éier et dunn opgeléist gouf. Ee vun de stäerksten Nofollger war de Staat Songhai, dat spéidert [[Songhairäich]]. Et war méi grouss a méi räich wéi seng Virgänger, mä ass och interne Krisen an engem Biergerkrich zum Affer gefall a 1591 no der Schluecht vu Tondibi zesummegefall. Duerno ass eng chaotesch Period komm, éier am 18. Joerhonnert islamistesch Staate gegrënnt goufen, déi Stabilitéit an d'Regioun bruecht hunn. Eng parallel Entwécklung war d'Awanderung vun de [[Fulani]] Moslemen an d'Héichland vum [[Fouta-Djalon]] am fréien 18. Joerhonnert. === Europäesch Kolonialisatioun === Déi éischt Europäer sinn zurzäit vun de portugiseschen Entdeckungen am 15. Joerhonnert komm, wat den Ufank vum Sklavenhandel mat sech bruecht huet. 1890 ass Guinea als franséisch Kolonie gegrënnt ginn. D'Haaptstad [[Conakry]] gouf am selwechte Joer op der Insel [[Tombo]] gegrënnt. Fënnef Joer méi spéit ass den Territoire an d'[[Franséisch Westafrika|Franséischt Westafrika]] integréiert ginn. Den [[28. September]] [[1958]], ënnert der Leedung vum [[Charles de Gaulle]], huet Metropolfrankräich e [[Referendum]] iwwer eng nei Verfassung an d'Schafe vun der [[Fënneft Republik|fënnefter Republik]] gehalen. D'Kolonien (ausser [[Algerien]], dat legal en direkten Deel vu Frankräich war) haten d'Wiel tëscht direkter Onofhängegkeet oder d'Verbleiwen als franséisch Kolonie. Mat der Ausnam vu Guinea hunn all d'Kolonien (no vill franséischer Propaganda an Dreeungen) fir déi zweet Optioun gestëmmt. Sou war Guinea déi éischt franséisch Kolonie um afrikanesche Kontinent, déi onofhängeg gouf. Domat hunn d'Fransousen awer direkt hir komplett Assistenz opgehalen. === Onofhängegkeet === Den éischte President war den [[Ahmed Sékou Touré]], deen eng sozialistesch Wirtschaftspolitik ëmgesat huet an d'Oppositioun ënnerdréckt huet. Ënnert him ass d'Land Member vun der [[Beweegung vun den net-alignéierte Staate]] ginn, an huet awer enk Verbindungen zum Ostblock entwéckelt. Nom Touré sengem Doud 1984 huet de Generol [[Lansana Conté]] d'Muecht u sech gerappt. Hien huet sengem Virgänger seng Wirtschaftspolitik geännert, mä trotzdeem diktatorial weiderregéiert. Eréischt 1993 goufe Wale gehalen, an deenen hien zum President vun enger ziviller Regierung gewielt ginn ass. Hie ass 1998 an 2003 erëmgewielt ginn, obwuel all déi Wale vun Irregularitéite markéiert waren an d'Resultater ëmstridde sinn. === 21. Joerhonnert === Trotz de Konflikter an den Nopeschlänner [[Sierra Leone]] a [[Liberia]] ass Guinea intern stabil bliwwen. Mat der Zäit an dem Neiopbau vun deene Länner huet sech dunn awer déi guinäesch politesch a wirtschaftlech Kris verschäerft. Eng schlecht Ekonomie a wäitleefeg Onzefriddenheet mat enger korrupter Regierung hunn 2006 zwou massiv Streikwelle provozéiert, wärend deenen och 10 Studente vun der Arméi erschoss goufen. En drëtten nationale Streik am fréien 2007 huet a ville Stied gewalttäteg Protester mat iwwer 100 Doudege provozéiert, wouropshin zwou Woche laang d'Krichsrecht deklaréiert gouf. Guinea stoung kuerz virum Biergerkrich a fir d'[[Gewerkschaft]]en ze berouegen an den Onrouen en Enn ze setzen huet de Conté eng Rei sozial Mesure geholl an am Mäerz 2007 en neie Premierminister ernannt. 2008 ass de Conté enges natierlechen Doud gestuerwen an de Kapitän [[Moussa Dadis Camara]] huet erfollegräich e Militärputsch geleet an d'Verfassung ausgesat. Säi Refus, dem nationalen an internationalen Drock nozeginn an zeréckzetrieden, huet d'politesch Spannung verschäerft. Héichpunkt vun deene Spannunge war eng Manifestatioun vun der Oppositioun am September 2009, bei där méi wéi 150 Demonstrante vun der Presidentegarde erschoss goufen. Am Dezember 2009 ass de Camara bei engem Muerdversuch verletzt ginn an an de Burkina Faso an den Exil gaangen. Eng Interimsregierung huet Guinea op de Wee vun der Demokratie bruecht. 2010 an 2013 huet Guinea seng éischt demokratesch Presidentewalen, respektiv legislativ Wale gehalen. President ass den [[Alpha Condé]] ginn. Hien ass 2015 erëmgewielt ginn. 2013 ass eng [[Ebola]]epidemie a Guinea an an den Nopeschlänner ausgebrach an huet eng Gesondheets- a Wirtschaftskris am Land provozéiert. Am Ganze sinn op d'mannst 2.535 Persoune gestuerwen.<ref>Weltbank: [https://web.archive.org/web/20151220202250/http://www.worldbank.org/en/topic/health/brief/world-bank-group-ebola-fact-sheet ''World Bank Group Ebola Response Fact Sheet''] (6. Abrëll 2016)</ref><ref>Weltgesondheetsorganisatioun: [http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/191299/1/ebolasitrep_28Oct2015_eng.pdf?ua=1 Situatiounsbericht vum 25. Oktober 2015]</ref> Den 29. Dezember 2015 huet d'[[Weltgesondheetsorganisatioun]] Guinea fir Ebolafräi deklaréiert.<ref>Weltgesondheetsorganisatioun: [https://web.archive.org/web/20170609082650/http://www.afro.who.int/en/media-centre/pressreleases/item/8252-end-of-ebola-transmission-in-guinea.html ''End of Ebola transmission in Guinea''] (29. Dezember 2015)</ref> == Galerie == <gallery> File:Guinea sat.png|atlas Guinea File:Dame de Mali Guinée.jpg|[[w:fr:Mont Loura|Dame de Mali]] File:Chute de Tabouna à Kindia 01.jpg|[[w:fr:Chute de Tabouna|Chute de Tabouna]] à [[w:fr:Kindia|Kindia]] File:Chute de Saala vue à 360° Labé.jpg|[[w:fr:Chute de Saala|Chute de Saala]] [[w:fr:Labé|Labé]] File:Chimpanzé de Bossou 33.jpg|Chimpanzé de Bossou File:Plage de Roume.jpg|Plage sur les [[w:fr:Îles de Loos|Ile de Loos]] </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Guinea}} * Guinea am [https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html CIA World Fact Book] * Geschicht vu Guinea am [https://web.archive.org/web/20170502135444/http://www.ciaworldfactbook.us/africa/guinea.html CIA World Fact Book] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Guinea| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 4nashtd0j2c8f348lpuht2ctblbio1n 2689577 2689395 2026-08-07T08:43:10Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689577 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République de Guinée<br>Republik Guinea | Fändel = Flag of Guinea.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Guinea | Wopen = Guinea crest01.png | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Guinea | National Devise = Travail, Justice, Solidarité | Kaart = Location Guinea AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Conakry]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Bah Oury]] | Total Fläch = 245.857 | Fläch Plaz = 77 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 14.190.612 {{small|(2023)}} | Bevëlkerung Plaz = 75 | Bevëlkerungsdicht = 57,7 | Onofhängegkeet = [[2. Oktober]] [[1958]] (vu Frankräich) | Nationalfeierdag = [[3. Abrëll]] | Nationalhymn = ''Liberté'' | Wärung = [[Guinea-Franc]] (GNF) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.gn]] | Telefonsprefix = +224 | Notizen = | Extra Bild = Guinea.png | Extra Bild2 =}} '''Guinea''', op [[Franséisch]] ''République de Guinée'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Geographie == [[Fichier:Guinea Topography.png|left|thumb|Topographesch Kaart vu Guinea]] Guinea ass 245.857 Quadratkilometer grouss an domat ongeféier esou grouss wéi d'[[Vereenegt Kinnekräich]]. Et grenzt un d'[[Côte d'Ivoire]] (816 Kilometer laang Grenz), [[Guinea-Bissau]] (421&nbsp;km), [[Liberia]] (590&nbsp;km), [[Mali]] (1.062&nbsp;km), [[Senegal]] (363&nbsp;km) a [[Sierra Leone]] (794&nbsp;km). Donieft huet Guinea och nach 320&nbsp;km Küst um [[Atlantik]]. Et kann ee Guinea a véier grouss geographesch Regiounen andeelen: dat maritiimt Guinea, dat haaptsächlech vun de [[Susu]] bewunnt gëtt; de méi killen a reeneresche Biergmassiv [[Fouta-Djalon]], dat ronn 80.000 Quadratkilometer grouss ass, d'Land zentral op enger Nord-Süd-Ax duerchleeft a vun de [[Fula]] bewunnt gëtt; dat [[sahel]]t Héichguinea am Nordosten, dat vun de [[Malinké]] bewunnt gëtt; an d'[[Dschungel]]regiounen am Südoste mat ville verschiddenen ethnesche Gruppen. An de Bierger vu Guinea leien d'Quelle vu ville westafrikanesche Flëss, dorënner dem [[Niger (Floss)|Niger]], dem [[Gambia (Floss)|Gambia]], dem [[Rio Corubal]] an dem [[Senegal (Floss)|Senegal]].<ref>FAO: [http://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e0i.htm#the ''The Niger River Basin''], [http://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e0t.htm#the ''The West Coast'']</ref> Den héchste Punkt am Land ass de [[Mont Nimba]] mat 1.752 Meter. D'Klima ass waarm a fiicht. Tëscht Juni an November ass Reenzäit; d'Dréchenzäit ass vun Dezember bis Mee. 2011 goufen ongeféier 58,1% vun der Landfläch fir landwirtschaftlech Zwecker benotzt a 26,5% ware Bëscher. == Geschicht == === Pre-europäesch Zäit === Dat haitegt Guinea war en Deel vun enger Rei vu westafrikanesche Räicher, ugefaange mam [[Ghanaräich]] ëm d'Joer [[900]]. Duerno ass d'[[Kinnekräich vu Sosso]] am 12. an 13. Joerhonnert komm. No der Schluecht vu Kirina 1235 huet d'[[Maliräich]] d'Kontroll iwwer d'Regioun gewonnen, mä ass mat der Zäit wéinst interne Konflikter ëmmer méi schwaach ginn, éier et dunn opgeléist gouf. Ee vun de stäerksten Nofollger war de Staat Songhai, dat spéidert [[Songhairäich]]. Et war méi grouss a méi räich wéi seng Virgänger, mä ass och interne Krisen an engem Biergerkrich zum Affer gefall a 1591 no der Schluecht vu Tondibi zesummegefall. Duerno ass eng chaotesch Period komm, éier am 18. Joerhonnert islamistesch Staate gegrënnt goufen, déi Stabilitéit an d'Regioun bruecht hunn. Eng parallel Entwécklung war d'Awanderung vun de [[Fulani]] Moslemen an d'Héichland vum [[Fouta-Djalon]] am fréien 18. Joerhonnert. === Europäesch Kolonialisatioun === Déi éischt Europäer sinn zurzäit vun de portugiseschen Entdeckungen am 15. Joerhonnert komm, wat den Ufank vum Sklavenhandel mat sech bruecht huet. 1890 ass Guinea als franséisch Kolonie gegrënnt ginn. D'Haaptstad [[Conakry]] gouf am selwechte Joer op der Insel [[Tombo]] gegrënnt. Fënnef Joer méi spéit ass den Territoire an d'[[Franséisch Westafrika|Franséischt Westafrika]] integréiert ginn. Den [[28. September]] [[1958]], ënnert der Leedung vum [[Charles de Gaulle]], huet Metropolfrankräich e [[Referendum]] iwwer eng nei Verfassung an d'Schafe vun der [[Fënneft Republik|fënnefter Republik]] gehalen. D'Kolonien (ausser [[Algerien]], dat legal en direkten Deel vu Frankräich war) haten d'Wiel tëscht direkter Onofhängegkeet oder d'Verbleiwen als franséisch Kolonie. Mat der Ausnam vu Guinea hunn all d'Kolonien (no vill franséischer Propaganda an Dreeungen) fir déi zweet Optioun gestëmmt. Sou war Guinea déi éischt franséisch Kolonie um afrikanesche Kontinent, déi onofhängeg gouf. Domat hunn d'Fransousen awer direkt hir komplett Assistenz opgehalen. === Onofhängegkeet === Den éischte President war den [[Ahmed Sékou Touré]], deen eng sozialistesch Wirtschaftspolitik ëmgesat huet an d'Oppositioun ënnerdréckt huet. Ënnert him ass d'Land Member vun der [[Beweegung vun den net-alignéierte Staate]] ginn, an huet awer enk Verbindungen zum Ostblock entwéckelt. Nom Touré sengem Doud 1984 huet de Generol [[Lansana Conté]] d'Muecht u sech gerappt. Hien huet sengem Virgänger seng Wirtschaftspolitik geännert, mä trotzdeem diktatorial weiderregéiert. Eréischt 1993 goufe Wale gehalen, an deenen hien zum President vun enger ziviller Regierung gewielt ginn ass. Hie ass 1998 an 2003 erëmgewielt ginn, obwuel all déi Wale vun Irregularitéite markéiert waren an d'Resultater ëmstridde sinn. === 21. Joerhonnert === Trotz de Konflikter an den Nopeschlänner [[Sierra Leone]] a [[Liberia]] ass Guinea intern stabil bliwwen. Mat der Zäit an dem Neiopbau vun deene Länner huet sech dunn awer déi guinäesch politesch a wirtschaftlech Kris verschäerft. Eng schlecht Ekonomie a wäitleefeg Onzefriddenheet mat enger korrupter Regierung hunn 2006 zwou massiv Streikwelle provozéiert, wärend deenen och 10 Studente vun der Arméi erschoss goufen. En drëtten nationale Streik am fréien 2007 huet a ville Stied gewalttäteg Protester mat iwwer 100 Doudege provozéiert, wouropshin zwou Woche laang d'Krichsrecht deklaréiert gouf. Guinea stoung kuerz virum Biergerkrich a fir d'[[Gewerkschaft]]en ze berouegen an den Onrouen en Enn ze setzen huet de Conté eng Rei sozial Mesure geholl an am Mäerz 2007 en neie Premierminister ernannt. 2008 ass de Conté enges natierlechen Doud gestuerwen an de Kapitän [[Moussa Dadis Camara]] huet erfollegräich e Militärputsch geleet an d'Verfassung ausgesat. Säi Refus, dem nationalen an internationalen Drock nozeginn an zeréckzetrieden, huet d'politesch Spannung verschäerft. Héichpunkt vun deene Spannunge war eng Manifestatioun vun der Oppositioun am September 2009, bei där méi wéi 150 Demonstrante vun der Presidentegarde erschoss goufen. Am Dezember 2009 ass de Camara bei engem Muerdversuch verletzt ginn an an de Burkina Faso an den Exil gaangen. Eng Interimsregierung huet Guinea op de Wee vun der Demokratie bruecht. 2010 an 2013 huet Guinea seng éischt demokratesch Presidentewalen, respektiv legislativ Wale gehalen. President ass den [[Alpha Condé]] ginn. Hien ass 2015 erëmgewielt ginn. 2013 ass eng [[Ebola]]epidemie a Guinea an an den Nopeschlänner ausgebrach an huet eng Gesondheets- a Wirtschaftskris am Land provozéiert. Am Ganze sinn op d'mannst 2.535 Persoune gestuerwen.<ref>Weltbank: [https://web.archive.org/web/20151220202250/http://www.worldbank.org/en/topic/health/brief/world-bank-group-ebola-fact-sheet ''World Bank Group Ebola Response Fact Sheet''] (6. Abrëll 2016)</ref><ref>Weltgesondheetsorganisatioun: [http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/191299/1/ebolasitrep_28Oct2015_eng.pdf?ua=1 Situatiounsbericht vum 25. Oktober 2015]</ref> Den 29. Dezember 2015 huet d'[[Weltgesondheetsorganisatioun]] Guinea fir Ebolafräi deklaréiert.<ref>Weltgesondheetsorganisatioun: [https://web.archive.org/web/20170609082650/http://www.afro.who.int/en/media-centre/pressreleases/item/8252-end-of-ebola-transmission-in-guinea.html ''End of Ebola transmission in Guinea''] (29. Dezember 2015)</ref> == Galerie == <gallery> File:Guinea sat.png|atlas Guinea File:Dame de Mali Guinée.jpg|[[w:fr:Mont Loura|Dame de Mali]] File:Chute de Tabouna à Kindia 01.jpg|[[w:fr:Chute de Tabouna|Chute de Tabouna]] à [[w:fr:Kindia|Kindia]] File:Chute de Saala vue à 360° Labé.jpg|[[w:fr:Chute de Saala|Chute de Saala]] [[w:fr:Labé|Labé]] File:Chimpanzé de Bossou 33.jpg|Chimpanzé de Bossou File:Plage de Roume.jpg|Plage sur les [[w:fr:Îles de Loos|Ile de Loos]] </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Guinea}} * Guinea am [https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html CIA World Fact Book] * Geschicht vu Guinea am [https://web.archive.org/web/20170502135444/http://www.ciaworldfactbook.us/africa/guinea.html CIA World Fact Book] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Guinea| ]] [[Kategorie:Westafrika]] swg3ujxuc6wg9e055uz6al023vyh7cu 2689719 2689577 2026-08-07T08:48:55Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689719 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République de Guinée<br>Republik Guinea | Fändel = Flag of Guinea.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Guinea | Wopen = Guinea crest01.png | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Guinea | National Devise = Travail, Justice, Solidarité | Kaart = Location Guinea AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Conakry]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Bah Oury]] | Total Fläch = 245.857 | Fläch Plaz = 77 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 14.190.612 {{small|(2023)}} | Bevëlkerung Plaz = 75 | Bevëlkerungsdicht = 57,7 | Onofhängegkeet = [[2. Oktober]] [[1958]] (vu Frankräich) | Nationalfeierdag = [[3. Abrëll]] | Nationalhymn = ''Liberté'' | Wärung = [[Guinea-Franc]] (GNF) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.gn]] | Telefonsprefix = +224 | Notizen = | Extra Bild = Guinea.png | Extra Bild2 =}} '''Guinea''', op [[Franséisch]] ''République de Guinée'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Geographie == [[Fichier:Guinea Topography.png|left|thumb|Topographesch Kaart vu Guinea]] Guinea ass 245.857 Quadratkilometer grouss an domat ongeféier esou grouss wéi d'[[Vereenegt Kinnekräich]]. Et grenzt un d'[[Côte d'Ivoire]] (816 Kilometer laang Grenz), [[Guinea-Bissau]] (421&nbsp;km), [[Liberia]] (590&nbsp;km), [[Mali]] (1.062&nbsp;km), [[Senegal]] (363&nbsp;km) a [[Sierra Leone]] (794&nbsp;km). Donieft huet Guinea och nach 320&nbsp;km Küst um [[Atlantik]]. Et kann ee Guinea a véier grouss geographesch Regiounen andeelen: dat maritiimt Guinea, dat haaptsächlech vun de [[Susu]] bewunnt gëtt; de méi killen a reeneresche Biergmassiv [[Fouta-Djalon]], dat ronn 80.000 Quadratkilometer grouss ass, d'Land zentral op enger Nord-Süd-Ax duerchleeft a vun de [[Fula]] bewunnt gëtt; dat [[sahel]]t Héichguinea am Nordosten, dat vun de [[Malinké]] bewunnt gëtt; an d'[[Dschungel]]regiounen am Südoste mat ville verschiddenen ethnesche Gruppen. An de Bierger vu Guinea leien d'Quelle vu ville westafrikanesche Flëss, dorënner dem [[Niger (Floss)|Niger]], dem [[Gambia (Floss)|Gambia]], dem [[Rio Corubal]] an dem [[Senegal (Floss)|Senegal]].<ref>FAO: [http://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e0i.htm#the ''The Niger River Basin''], [http://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e0t.htm#the ''The West Coast'']</ref> Den héchste Punkt am Land ass de [[Mont Nimba]] mat 1.752 Meter. D'Klima ass waarm a fiicht. Tëscht Juni an November ass Reenzäit; d'Dréchenzäit ass vun Dezember bis Mee. 2011 goufen ongeféier 58,1% vun der Landfläch fir landwirtschaftlech Zwecker benotzt a 26,5% ware Bëscher. == Geschicht == === Pre-europäesch Zäit === Dat haitegt Guinea war en Deel vun enger Rei vu westafrikanesche Räicher, ugefaange mam [[Ghanaräich]] ëm d'Joer [[900]]. Duerno ass d'[[Kinnekräich vu Sosso]] am 12. an 13. Joerhonnert komm. No der Schluecht vu Kirina 1235 huet d'[[Maliräich]] d'Kontroll iwwer d'Regioun gewonnen, mä ass mat der Zäit wéinst interne Konflikter ëmmer méi schwaach ginn, éier et dunn opgeléist gouf. Ee vun de stäerksten Nofollger war de Staat Songhai, dat spéidert [[Songhairäich]]. Et war méi grouss a méi räich wéi seng Virgänger, mä ass och interne Krisen an engem Biergerkrich zum Affer gefall a 1591 no der Schluecht vu Tondibi zesummegefall. Duerno ass eng chaotesch Period komm, éier am 18. Joerhonnert islamistesch Staate gegrënnt goufen, déi Stabilitéit an d'Regioun bruecht hunn. Eng parallel Entwécklung war d'Awanderung vun de [[Fulani]] Moslemen an d'Héichland vum [[Fouta-Djalon]] am fréien 18. Joerhonnert. === Europäesch Kolonialisatioun === Déi éischt Europäer sinn zurzäit vun de portugiseschen Entdeckungen am 15. Joerhonnert komm, wat den Ufank vum Sklavenhandel mat sech bruecht huet. 1890 ass Guinea als franséisch Kolonie gegrënnt ginn. D'Haaptstad [[Conakry]] gouf am selwechte Joer op der Insel [[Tombo]] gegrënnt. Fënnef Joer méi spéit ass den Territoire an d'[[Franséisch Westafrika|Franséischt Westafrika]] integréiert ginn. Den [[28. September]] [[1958]], ënnert der Leedung vum [[Charles de Gaulle]], huet Metropolfrankräich e [[Referendum]] iwwer eng nei Verfassung an d'Schafe vun der [[Fënneft Republik|fënnefter Republik]] gehalen. D'Kolonien (ausser [[Algerien]], dat legal en direkten Deel vu Frankräich war) haten d'Wiel tëscht direkter Onofhängegkeet oder d'Verbleiwen als franséisch Kolonie. Mat der Ausnam vu Guinea hunn all d'Kolonien (no vill franséischer Propaganda an Dreeungen) fir déi zweet Optioun gestëmmt. Sou war Guinea déi éischt franséisch Kolonie um afrikanesche Kontinent, déi onofhängeg gouf. Domat hunn d'Fransousen awer direkt hir komplett Assistenz opgehalen. === Onofhängegkeet === Den éischte President war den [[Ahmed Sékou Touré]], deen eng sozialistesch Wirtschaftspolitik ëmgesat huet an d'Oppositioun ënnerdréckt huet. Ënnert him ass d'Land Member vun der [[Beweegung vun den net-alignéierte Staate]] ginn, an huet awer enk Verbindungen zum Ostblock entwéckelt. Nom Touré sengem Doud 1984 huet de Generol [[Lansana Conté]] d'Muecht u sech gerappt. Hien huet sengem Virgänger seng Wirtschaftspolitik geännert, mä trotzdeem diktatorial weiderregéiert. Eréischt 1993 goufe Wale gehalen, an deenen hien zum President vun enger ziviller Regierung gewielt ginn ass. Hie ass 1998 an 2003 erëmgewielt ginn, obwuel all déi Wale vun Irregularitéite markéiert waren an d'Resultater ëmstridde sinn. === 21. Joerhonnert === Trotz de Konflikter an den Nopeschlänner [[Sierra Leone]] a [[Liberia]] ass Guinea intern stabil bliwwen. Mat der Zäit an dem Neiopbau vun deene Länner huet sech dunn awer déi guinäesch politesch a wirtschaftlech Kris verschäerft. Eng schlecht Ekonomie a wäitleefeg Onzefriddenheet mat enger korrupter Regierung hunn 2006 zwou massiv Streikwelle provozéiert, wärend deenen och 10 Studente vun der Arméi erschoss goufen. En drëtten nationale Streik am fréien 2007 huet a ville Stied gewalttäteg Protester mat iwwer 100 Doudege provozéiert, wouropshin zwou Woche laang d'Krichsrecht deklaréiert gouf. Guinea stoung kuerz virum Biergerkrich a fir d'[[Gewerkschaft]]en ze berouegen an den Onrouen en Enn ze setzen huet de Conté eng Rei sozial Mesure geholl an am Mäerz 2007 en neie Premierminister ernannt. 2008 ass de Conté enges natierlechen Doud gestuerwen an de Kapitän [[Moussa Dadis Camara]] huet erfollegräich e Militärputsch geleet an d'Verfassung ausgesat. Säi Refus, dem nationalen an internationalen Drock nozeginn an zeréckzetrieden, huet d'politesch Spannung verschäerft. Héichpunkt vun deene Spannunge war eng Manifestatioun vun der Oppositioun am September 2009, bei där méi wéi 150 Demonstrante vun der Presidentegarde erschoss goufen. Am Dezember 2009 ass de Camara bei engem Muerdversuch verletzt ginn an an de Burkina Faso an den Exil gaangen. Eng Interimsregierung huet Guinea op de Wee vun der Demokratie bruecht. 2010 an 2013 huet Guinea seng éischt demokratesch Presidentewalen, respektiv legislativ Wale gehalen. President ass den [[Alpha Condé]] ginn. Hien ass 2015 erëmgewielt ginn. 2013 ass eng [[Ebola]]epidemie a Guinea an an den Nopeschlänner ausgebrach an huet eng Gesondheets- a Wirtschaftskris am Land provozéiert. Am Ganze sinn op d'mannst 2.535 Persoune gestuerwen.<ref>Weltbank: [https://web.archive.org/web/20151220202250/http://www.worldbank.org/en/topic/health/brief/world-bank-group-ebola-fact-sheet ''World Bank Group Ebola Response Fact Sheet''] (6. Abrëll 2016)</ref><ref>Weltgesondheetsorganisatioun: [http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/191299/1/ebolasitrep_28Oct2015_eng.pdf?ua=1 Situatiounsbericht vum 25. Oktober 2015]</ref> Den 29. Dezember 2015 huet d'[[Weltgesondheetsorganisatioun]] Guinea fir Ebolafräi deklaréiert.<ref>Weltgesondheetsorganisatioun: [https://web.archive.org/web/20170609082650/http://www.afro.who.int/en/media-centre/pressreleases/item/8252-end-of-ebola-transmission-in-guinea.html ''End of Ebola transmission in Guinea''] (29. Dezember 2015)</ref> == Galerie == <gallery> File:Guinea sat.png|atlas Guinea File:Dame de Mali Guinée.jpg|[[w:fr:Mont Loura|Dame de Mali]] File:Chute de Tabouna à Kindia 01.jpg|[[w:fr:Chute de Tabouna|Chute de Tabouna]] à [[w:fr:Kindia|Kindia]] File:Chute de Saala vue à 360° Labé.jpg|[[w:fr:Chute de Saala|Chute de Saala]] [[w:fr:Labé|Labé]] File:Chimpanzé de Bossou 33.jpg|Chimpanzé de Bossou File:Plage de Roume.jpg|Plage sur les [[w:fr:Îles de Loos|Ile de Loos]] </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Guinea}} * Guinea am [https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html CIA World Fact Book] * Geschicht vu Guinea am [https://web.archive.org/web/20170502135444/http://www.ciaworldfactbook.us/africa/guinea.html CIA World Fact Book] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Guinea| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 1eipy7yelpcdfx6dfe3vhnse69lmxhu 2689867 2689719 2026-08-07T08:53:39Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689867 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = République de Guinée<br>Republik Guinea | Fändel = Flag of Guinea.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Guinea | Wopen = Guinea crest01.png | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Guinea | National Devise = Travail, Justice, Solidarité | Kaart = Location Guinea AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Conakry]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 245.857 | Fläch Plaz = 77 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 14.190.612 {{small|(2023)}} | Bevëlkerung Plaz = 75 | Bevëlkerungsdicht = 57,7 | Onofhängegkeet = [[2. Oktober]] [[1958]] (vu Frankräich) | Nationalfeierdag = [[3. Abrëll]] | Nationalhymn = ''Liberté'' | Wärung = [[Guinea-Franc]] (GNF) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.gn]] | Telefonsprefix = +224 | Notizen = | Extra Bild = Guinea.png | Extra Bild2 =}} '''Guinea''', op [[Franséisch]] ''République de Guinée'', ass e Staat a [[Westafrika]]. == Geographie == [[Fichier:Guinea Topography.png|left|thumb|Topographesch Kaart vu Guinea]] Guinea ass 245.857 Quadratkilometer grouss an domat ongeféier esou grouss wéi d'[[Vereenegt Kinnekräich]]. Et grenzt un d'[[Côte d'Ivoire]] (816 Kilometer laang Grenz), [[Guinea-Bissau]] (421&nbsp;km), [[Liberia]] (590&nbsp;km), [[Mali]] (1.062&nbsp;km), [[Senegal]] (363&nbsp;km) a [[Sierra Leone]] (794&nbsp;km). Donieft huet Guinea och nach 320&nbsp;km Küst um [[Atlantik]]. Et kann ee Guinea a véier grouss geographesch Regiounen andeelen: dat maritiimt Guinea, dat haaptsächlech vun de [[Susu]] bewunnt gëtt; de méi killen a reeneresche Biergmassiv [[Fouta-Djalon]], dat ronn 80.000 Quadratkilometer grouss ass, d'Land zentral op enger Nord-Süd-Ax duerchleeft a vun de [[Fula]] bewunnt gëtt; dat [[sahel]]t Héichguinea am Nordosten, dat vun de [[Malinké]] bewunnt gëtt; an d'[[Dschungel]]regiounen am Südoste mat ville verschiddenen ethnesche Gruppen. An de Bierger vu Guinea leien d'Quelle vu ville westafrikanesche Flëss, dorënner dem [[Niger (Floss)|Niger]], dem [[Gambia (Floss)|Gambia]], dem [[Rio Corubal]] an dem [[Senegal (Floss)|Senegal]].<ref>FAO: [http://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e0i.htm#the ''The Niger River Basin''], [http://www.fao.org/docrep/W4347E/w4347e0t.htm#the ''The West Coast'']</ref> Den héchste Punkt am Land ass de [[Mont Nimba]] mat 1.752 Meter. D'Klima ass waarm a fiicht. Tëscht Juni an November ass Reenzäit; d'Dréchenzäit ass vun Dezember bis Mee. 2011 goufen ongeféier 58,1% vun der Landfläch fir landwirtschaftlech Zwecker benotzt a 26,5% ware Bëscher. == Geschicht == === Pre-europäesch Zäit === Dat haitegt Guinea war en Deel vun enger Rei vu westafrikanesche Räicher, ugefaange mam [[Ghanaräich]] ëm d'Joer [[900]]. Duerno ass d'[[Kinnekräich vu Sosso]] am 12. an 13. Joerhonnert komm. No der Schluecht vu Kirina 1235 huet d'[[Maliräich]] d'Kontroll iwwer d'Regioun gewonnen, mä ass mat der Zäit wéinst interne Konflikter ëmmer méi schwaach ginn, éier et dunn opgeléist gouf. Ee vun de stäerksten Nofollger war de Staat Songhai, dat spéidert [[Songhairäich]]. Et war méi grouss a méi räich wéi seng Virgänger, mä ass och interne Krisen an engem Biergerkrich zum Affer gefall a 1591 no der Schluecht vu Tondibi zesummegefall. Duerno ass eng chaotesch Period komm, éier am 18. Joerhonnert islamistesch Staate gegrënnt goufen, déi Stabilitéit an d'Regioun bruecht hunn. Eng parallel Entwécklung war d'Awanderung vun de [[Fulani]] Moslemen an d'Héichland vum [[Fouta-Djalon]] am fréien 18. Joerhonnert. === Europäesch Kolonialisatioun === Déi éischt Europäer sinn zurzäit vun de portugiseschen Entdeckungen am 15. Joerhonnert komm, wat den Ufank vum Sklavenhandel mat sech bruecht huet. 1890 ass Guinea als franséisch Kolonie gegrënnt ginn. D'Haaptstad [[Conakry]] gouf am selwechte Joer op der Insel [[Tombo]] gegrënnt. Fënnef Joer méi spéit ass den Territoire an d'[[Franséisch Westafrika|Franséischt Westafrika]] integréiert ginn. Den [[28. September]] [[1958]], ënnert der Leedung vum [[Charles de Gaulle]], huet Metropolfrankräich e [[Referendum]] iwwer eng nei Verfassung an d'Schafe vun der [[Fënneft Republik|fënnefter Republik]] gehalen. D'Kolonien (ausser [[Algerien]], dat legal en direkten Deel vu Frankräich war) haten d'Wiel tëscht direkter Onofhängegkeet oder d'Verbleiwen als franséisch Kolonie. Mat der Ausnam vu Guinea hunn all d'Kolonien (no vill franséischer Propaganda an Dreeungen) fir déi zweet Optioun gestëmmt. Sou war Guinea déi éischt franséisch Kolonie um afrikanesche Kontinent, déi onofhängeg gouf. Domat hunn d'Fransousen awer direkt hir komplett Assistenz opgehalen. === Onofhängegkeet === Den éischte President war den [[Ahmed Sékou Touré]], deen eng sozialistesch Wirtschaftspolitik ëmgesat huet an d'Oppositioun ënnerdréckt huet. Ënnert him ass d'Land Member vun der [[Beweegung vun den net-alignéierte Staate]] ginn, an huet awer enk Verbindungen zum Ostblock entwéckelt. Nom Touré sengem Doud 1984 huet de Generol [[Lansana Conté]] d'Muecht u sech gerappt. Hien huet sengem Virgänger seng Wirtschaftspolitik geännert, mä trotzdeem diktatorial weiderregéiert. Eréischt 1993 goufe Wale gehalen, an deenen hien zum President vun enger ziviller Regierung gewielt ginn ass. Hie ass 1998 an 2003 erëmgewielt ginn, obwuel all déi Wale vun Irregularitéite markéiert waren an d'Resultater ëmstridde sinn. === 21. Joerhonnert === Trotz de Konflikter an den Nopeschlänner [[Sierra Leone]] a [[Liberia]] ass Guinea intern stabil bliwwen. Mat der Zäit an dem Neiopbau vun deene Länner huet sech dunn awer déi guinäesch politesch a wirtschaftlech Kris verschäerft. Eng schlecht Ekonomie a wäitleefeg Onzefriddenheet mat enger korrupter Regierung hunn 2006 zwou massiv Streikwelle provozéiert, wärend deenen och 10 Studente vun der Arméi erschoss goufen. En drëtten nationale Streik am fréien 2007 huet a ville Stied gewalttäteg Protester mat iwwer 100 Doudege provozéiert, wouropshin zwou Woche laang d'Krichsrecht deklaréiert gouf. Guinea stoung kuerz virum Biergerkrich a fir d'[[Gewerkschaft]]en ze berouegen an den Onrouen en Enn ze setzen huet de Conté eng Rei sozial Mesure geholl an am Mäerz 2007 en neie Premierminister ernannt. 2008 ass de Conté enges natierlechen Doud gestuerwen an de Kapitän [[Moussa Dadis Camara]] huet erfollegräich e Militärputsch geleet an d'Verfassung ausgesat. Säi Refus, dem nationalen an internationalen Drock nozeginn an zeréckzetrieden, huet d'politesch Spannung verschäerft. Héichpunkt vun deene Spannunge war eng Manifestatioun vun der Oppositioun am September 2009, bei där méi wéi 150 Demonstrante vun der Presidentegarde erschoss goufen. Am Dezember 2009 ass de Camara bei engem Muerdversuch verletzt ginn an an de Burkina Faso an den Exil gaangen. Eng Interimsregierung huet Guinea op de Wee vun der Demokratie bruecht. 2010 an 2013 huet Guinea seng éischt demokratesch Presidentewalen, respektiv legislativ Wale gehalen. President ass den [[Alpha Condé]] ginn. Hien ass 2015 erëmgewielt ginn. 2013 ass eng [[Ebola]]epidemie a Guinea an an den Nopeschlänner ausgebrach an huet eng Gesondheets- a Wirtschaftskris am Land provozéiert. Am Ganze sinn op d'mannst 2.535 Persoune gestuerwen.<ref>Weltbank: [https://web.archive.org/web/20151220202250/http://www.worldbank.org/en/topic/health/brief/world-bank-group-ebola-fact-sheet ''World Bank Group Ebola Response Fact Sheet''] (6. Abrëll 2016)</ref><ref>Weltgesondheetsorganisatioun: [http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/191299/1/ebolasitrep_28Oct2015_eng.pdf?ua=1 Situatiounsbericht vum 25. Oktober 2015]</ref> Den 29. Dezember 2015 huet d'[[Weltgesondheetsorganisatioun]] Guinea fir Ebolafräi deklaréiert.<ref>Weltgesondheetsorganisatioun: [https://web.archive.org/web/20170609082650/http://www.afro.who.int/en/media-centre/pressreleases/item/8252-end-of-ebola-transmission-in-guinea.html ''End of Ebola transmission in Guinea''] (29. Dezember 2015)</ref> == Galerie == <gallery> File:Guinea sat.png|atlas Guinea File:Dame de Mali Guinée.jpg|[[w:fr:Mont Loura|Dame de Mali]] File:Chute de Tabouna à Kindia 01.jpg|[[w:fr:Chute de Tabouna|Chute de Tabouna]] à [[w:fr:Kindia|Kindia]] File:Chute de Saala vue à 360° Labé.jpg|[[w:fr:Chute de Saala|Chute de Saala]] [[w:fr:Labé|Labé]] File:Chimpanzé de Bossou 33.jpg|Chimpanzé de Bossou File:Plage de Roume.jpg|Plage sur les [[w:fr:Îles de Loos|Ile de Loos]] </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat|Guinea}} * Guinea am [https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html CIA World Fact Book] * Geschicht vu Guinea am [https://web.archive.org/web/20170502135444/http://www.ciaworldfactbook.us/africa/guinea.html CIA World Fact Book] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Guinea| ]] [[Kategorie:Westafrika]] r70r3x22tqdhv8wo8eqmig8q4t5ilf7 0 47089 2689536 2588559 2026-08-07T08:41:05Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689536 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ködörösêse tî Bêafrîka<br>République centrafricaine | Fändel = Flag of the Central African Republic.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Zentralafrikanescher Republik | Wopen = Coat of arms of the Central African Republic.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Zentralafrikanescher Republik | National Devise = "Unité, Dignité, Travail" | Kaart= Location Central African Republic AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sango]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Bangui]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Faustin-Archange Touadéra]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Félix Moloua]] | Total Fläch= 622,984 | Fläch Plaz = 45 | Waasserfläch = 0 | Bevëlkerung = 5.990.855<ref>{{Citation |Sprooch=en |Titel=Africa :: Central African Republic — The World Factbook - Central Intelligence Agency |URL=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html |Editeur=www.cia.gov |Gekuckt=07.02.2020 |Archiv-Datum=24.12.2018 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20181224211128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html }}.</ref> | Bevëlkerung Plaz = 113 | Bevëlkerungsdicht = 10 | Onofhängegkeet = [[13. August]] [[1960]] (vu Frankräich)<br>[[4. Dezember]] [[1976]]: Proklamatioun vum Zentralafrikanesche Keeserräich<br>[[21. September]] [[1979]]: Restauréierung vun der Republik | Nationalfeierdag = [[1. Dezember]] | Nationalhymn = ''La Renaissance'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cf]] | Telefonsprefix = +236 | Notizen = | Extra Bild = Central African Republic - Location Map (2013) - CAF - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Déi '''Zentralafrikanesch Republik''', op [[Sango]] ''Ködörösêse tî Bêafrîka'' an op [[Franséisch]] ''République centrafricaine'', ass e Staat an [[Zentralafrika]]. == Offiziell Sproochen == Déi offiziell Sproochen an der Zentralafrikanescher Republik si Sango a Franséisch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Central African Republic|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Zentralafrikanesch Republik| ]] aszplmoo1tjxffoyfa5gehndi8s6wgh 2689668 2689536 2026-08-07T08:45:33Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689668 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ködörösêse tî Bêafrîka<br>République centrafricaine | Fändel = Flag of the Central African Republic.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Zentralafrikanescher Republik | Wopen = Coat of arms of the Central African Republic.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Zentralafrikanescher Republik | National Devise = "Unité, Dignité, Travail" | Kaart= Location Central African Republic AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sango]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Bangui]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Félix Moloua]] | Total Fläch= 622,984 | Fläch Plaz = 45 | Waasserfläch = 0 | Bevëlkerung = 5.990.855<ref>{{Citation |Sprooch=en |Titel=Africa :: Central African Republic — The World Factbook - Central Intelligence Agency |URL=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html |Editeur=www.cia.gov |Gekuckt=07.02.2020 |Archiv-Datum=24.12.2018 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20181224211128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html }}.</ref> | Bevëlkerung Plaz = 113 | Bevëlkerungsdicht = 10 | Onofhängegkeet = [[13. August]] [[1960]] (vu Frankräich)<br>[[4. Dezember]] [[1976]]: Proklamatioun vum Zentralafrikanesche Keeserräich<br>[[21. September]] [[1979]]: Restauréierung vun der Republik | Nationalfeierdag = [[1. Dezember]] | Nationalhymn = ''La Renaissance'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cf]] | Telefonsprefix = +236 | Notizen = | Extra Bild = Central African Republic - Location Map (2013) - CAF - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Déi '''Zentralafrikanesch Republik''', op [[Sango]] ''Ködörösêse tî Bêafrîka'' an op [[Franséisch]] ''République centrafricaine'', ass e Staat an [[Zentralafrika]]. == Offiziell Sproochen == Déi offiziell Sproochen an der Zentralafrikanescher Republik si Sango a Franséisch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Central African Republic|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Zentralafrikanesch Republik| ]] cf3hi9n96g1ffk26d97lpgreszonf69 2689838 2689668 2026-08-07T08:51:55Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689838 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ködörösêse tî Bêafrîka<br>République centrafricaine | Fändel = Flag of the Central African Republic.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Zentralafrikanescher Republik | Wopen = Coat of arms of the Central African Republic.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Zentralafrikanescher Republik | National Devise = "Unité, Dignité, Travail" | Kaart= Location Central African Republic AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sango]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Bangui]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Félix Moloua]] | Total Fläch= 622,984 | Fläch Plaz = 45 | Waasserfläch = 0 | Bevëlkerung = 5.990.855<ref>{{Citation |Sprooch=en |Titel=Africa :: Central African Republic — The World Factbook - Central Intelligence Agency |URL=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html |Editeur=www.cia.gov |Gekuckt=07.02.2020 |Archiv-Datum=24.12.2018 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20181224211128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html }}.</ref> | Bevëlkerung Plaz = 113 | Bevëlkerungsdicht = 10 | Onofhängegkeet = [[13. August]] [[1960]] (vu Frankräich)<br>[[4. Dezember]] [[1976]]: Proklamatioun vum Zentralafrikanesche Keeserräich<br>[[21. September]] [[1979]]: Restauréierung vun der Republik | Nationalfeierdag = [[1. Dezember]] | Nationalhymn = ''La Renaissance'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cf]] | Telefonsprefix = +236 | Notizen = | Extra Bild = Central African Republic - Location Map (2013) - CAF - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Déi '''Zentralafrikanesch Republik''', op [[Sango]] ''Ködörösêse tî Bêafrîka'' an op [[Franséisch]] ''République centrafricaine'', ass e Staat an [[Zentralafrika]]. == Offiziell Sproochen == Déi offiziell Sproochen an der Zentralafrikanescher Republik si Sango a Franséisch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Central African Republic|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Zentralafrikanesch Republik| ]] lsbynmiuylzoi2jvnugmdzqqtno4heh 2689932 2689838 2026-08-07T08:55:27Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689932 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Ködörösêse tî Bêafrîka<br>République centrafricaine | Fändel = Flag of the Central African Republic.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Zentralafrikanescher Republik | Wopen = Coat of arms of the Central African Republic.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Zentralafrikanescher Republik | National Devise = "Unité, Dignité, Travail" | Kaart= Location Central African Republic AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sango]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Bangui]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 622,984 | Fläch Plaz = 45 | Waasserfläch = 0 | Bevëlkerung = 5.990.855<ref>{{Citation |Sprooch=en |Titel=Africa :: Central African Republic — The World Factbook - Central Intelligence Agency |URL=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html |Editeur=www.cia.gov |Gekuckt=07.02.2020 |Archiv-Datum=24.12.2018 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20181224211128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html }}.</ref> | Bevëlkerung Plaz = 113 | Bevëlkerungsdicht = 10 | Onofhängegkeet = [[13. August]] [[1960]] (vu Frankräich)<br>[[4. Dezember]] [[1976]]: Proklamatioun vum Zentralafrikanesche Keeserräich<br>[[21. September]] [[1979]]: Restauréierung vun der Republik | Nationalfeierdag = [[1. Dezember]] | Nationalhymn = ''La Renaissance'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cf]] | Telefonsprefix = +236 | Notizen = | Extra Bild = Central African Republic - Location Map (2013) - CAF - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Déi '''Zentralafrikanesch Republik''', op [[Sango]] ''Ködörösêse tî Bêafrîka'' an op [[Franséisch]] ''République centrafricaine'', ass e Staat an [[Zentralafrika]]. == Offiziell Sproochen == Déi offiziell Sproochen an der Zentralafrikanescher Republik si Sango a Franséisch. == Um Spaweck == {{Commonscat|Central African Republic|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Zentralafrikanesch Republik| ]] h5fgwlpu7yvtby6q2it6zn9dz3jaqlg 0 47092 2689390 2635022 2026-08-07T08:37:29Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689390 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republic of Ghana<br>Republik Ghana | Fändel = Flag_of_Ghana.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Ghana | Wopen = Coat of arms of Ghana.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Ghana | National Devise = | Kaart = Location Ghana AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Accra]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Nana Addo Dankwa Akufo-Addo]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 238.537 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 27.043.093 <small>(2014)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 113 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''God Bless Our Homeland Ghana'' | Währung = | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.gh]] | Telefonsprefix = +233 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Ghana''', op [[Englesch]] ''Republic of Ghana'', ass e Staat a [[Westafrika]]. De Ghana grenzt un de [[Burkina Faso]], den [[Togo]], d'[[Elfebeeküst]] an am Süden un de [[Golf vu Guinea]]. Den Nationalfeierdag ass de [[6. Mäerz]], den Dag op deem Ghana seng Onofhängegkeet vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] krut ([[1957]]). D'Haaptstad vum Ghana ass [[Accra]]. == Reliéist Liewen == 60% vun den Awunner si [[Chrëschtentum|Chrëschte]]. 16% vun de Ghanaer si [[Islam|Moslemen]]. De Rescht verdeelt sech op Naturreliounen an op aner Glawensrichtungen, déi hir Originnen an der Geschicht vum Land hunn. == Handel == Een Drëttel vum Gesamtexport vu Ghana ass [[Gold]]. Ghana gëtt dohier och nach "Goldküst" genannt. <br> Ausserdeem exportéiert Ghana och nach [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Diamanten]], [[Kakao]] an [[Holz (Material)|Holz]]. == Struktur vum Land == D'Land mat enger Fläch vun 238.537&nbsp;km² ass an zéng Regiounen agedeelt, déi an verschidden Distrikter ënnerdeelt sinn. Am Ganze gëtt et am Ghana 162 Distrikter. === Gréisst Stied === Déi zéng gréisst Stied, mat der jeeweileger Awunnerzuel (Héichrechnung 2006): * [[Accra]] (2.029.143 Awunner) * [[Kumasi]] (1.535.478 Aw.) * [[Tamale]] (375.402 Aw.) * Takoradi (246.419 Aw.) * Ashaiman (215.367 Aw.) * [[Tema]] (158.478 Aw.) * Teshie (149.174 Aw.) * Cape Coast (148.521 Aw.) * Sekondi (144.319 Aw.) * Obuasi (142.675 Aw.) === Bevëlkerungsentwécklung === [[Fichier:Ghana demography.png|thumb|Bevëlkerungsentwécklung zwëscht 1961 an 2003]] {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe6" ! Joer ! Awunner |- | 1984 (Zensus) | align="right" | 12.296.081 |- | 2000 (Zensus) | align="right" | 18.845.265 |- | 2006 (Berechnung) | align="right" | 21.355.656 |- | 2009 (Berechnung) | align="right" | 24.018.055 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Commonwealth of Nations |Navigatioun Memberstaaten AU }} [[Kategorie:Ghana| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 98u2bdw8q8ebbxxkecsj83hpksrwobd 2689574 2689390 2026-08-07T08:43:05Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689574 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republic of Ghana<br>Republik Ghana | Fändel = Flag_of_Ghana.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Ghana | Wopen = Coat of arms of Ghana.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Ghana | National Devise = | Kaart = Location Ghana AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Accra]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 238.537 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 27.043.093 <small>(2014)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 113 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''God Bless Our Homeland Ghana'' | Währung = | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.gh]] | Telefonsprefix = +233 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Ghana''', op [[Englesch]] ''Republic of Ghana'', ass e Staat a [[Westafrika]]. De Ghana grenzt un de [[Burkina Faso]], den [[Togo]], d'[[Elfebeeküst]] an am Süden un de [[Golf vu Guinea]]. Den Nationalfeierdag ass de [[6. Mäerz]], den Dag op deem Ghana seng Onofhängegkeet vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] krut ([[1957]]). D'Haaptstad vum Ghana ass [[Accra]]. == Reliéist Liewen == 60% vun den Awunner si [[Chrëschtentum|Chrëschte]]. 16% vun de Ghanaer si [[Islam|Moslemen]]. De Rescht verdeelt sech op Naturreliounen an op aner Glawensrichtungen, déi hir Originnen an der Geschicht vum Land hunn. == Handel == Een Drëttel vum Gesamtexport vu Ghana ass [[Gold]]. Ghana gëtt dohier och nach "Goldküst" genannt. <br> Ausserdeem exportéiert Ghana och nach [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Diamanten]], [[Kakao]] an [[Holz (Material)|Holz]]. == Struktur vum Land == D'Land mat enger Fläch vun 238.537&nbsp;km² ass an zéng Regiounen agedeelt, déi an verschidden Distrikter ënnerdeelt sinn. Am Ganze gëtt et am Ghana 162 Distrikter. === Gréisst Stied === Déi zéng gréisst Stied, mat der jeeweileger Awunnerzuel (Héichrechnung 2006): * [[Accra]] (2.029.143 Awunner) * [[Kumasi]] (1.535.478 Aw.) * [[Tamale]] (375.402 Aw.) * Takoradi (246.419 Aw.) * Ashaiman (215.367 Aw.) * [[Tema]] (158.478 Aw.) * Teshie (149.174 Aw.) * Cape Coast (148.521 Aw.) * Sekondi (144.319 Aw.) * Obuasi (142.675 Aw.) === Bevëlkerungsentwécklung === [[Fichier:Ghana demography.png|thumb|Bevëlkerungsentwécklung zwëscht 1961 an 2003]] {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe6" ! Joer ! Awunner |- | 1984 (Zensus) | align="right" | 12.296.081 |- | 2000 (Zensus) | align="right" | 18.845.265 |- | 2006 (Berechnung) | align="right" | 21.355.656 |- | 2009 (Berechnung) | align="right" | 24.018.055 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Commonwealth of Nations |Navigatioun Memberstaaten AU }} [[Kategorie:Ghana| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 819jyu5i514jcusvxdr0bqnv4tpdffg 2689715 2689574 2026-08-07T08:48:48Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689715 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republic of Ghana<br>Republik Ghana | Fändel = Flag_of_Ghana.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Ghana | Wopen = Coat of arms of Ghana.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Ghana | National Devise = | Kaart = Location Ghana AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Accra]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 238.537 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 27.043.093 <small>(2014)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 113 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''God Bless Our Homeland Ghana'' | Währung = | Zäitzon = &nbsp; | Internet TLD = [[.gh]] | Telefonsprefix = +233 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D'Republik '''Ghana''', op [[Englesch]] ''Republic of Ghana'', ass e Staat a [[Westafrika]]. De Ghana grenzt un de [[Burkina Faso]], den [[Togo]], d'[[Elfebeeküst]] an am Süden un de [[Golf vu Guinea]]. Den Nationalfeierdag ass de [[6. Mäerz]], den Dag op deem Ghana seng Onofhängegkeet vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] krut ([[1957]]). D'Haaptstad vum Ghana ass [[Accra]]. == Reliéist Liewen == 60% vun den Awunner si [[Chrëschtentum|Chrëschte]]. 16% vun de Ghanaer si [[Islam|Moslemen]]. De Rescht verdeelt sech op Naturreliounen an op aner Glawensrichtungen, déi hir Originnen an der Geschicht vum Land hunn. == Handel == Een Drëttel vum Gesamtexport vu Ghana ass [[Gold]]. Ghana gëtt dohier och nach "Goldküst" genannt. <br> Ausserdeem exportéiert Ghana och nach [[Äerdueleg|Pëtrol]], [[Diamanten]], [[Kakao]] an [[Holz (Material)|Holz]]. == Struktur vum Land == D'Land mat enger Fläch vun 238.537&nbsp;km² ass an zéng Regiounen agedeelt, déi an verschidden Distrikter ënnerdeelt sinn. Am Ganze gëtt et am Ghana 162 Distrikter. === Gréisst Stied === Déi zéng gréisst Stied, mat der jeeweileger Awunnerzuel (Héichrechnung 2006): * [[Accra]] (2.029.143 Awunner) * [[Kumasi]] (1.535.478 Aw.) * [[Tamale]] (375.402 Aw.) * Takoradi (246.419 Aw.) * Ashaiman (215.367 Aw.) * [[Tema]] (158.478 Aw.) * Teshie (149.174 Aw.) * Cape Coast (148.521 Aw.) * Sekondi (144.319 Aw.) * Obuasi (142.675 Aw.) === Bevëlkerungsentwécklung === [[Fichier:Ghana demography.png|thumb|Bevëlkerungsentwécklung zwëscht 1961 an 2003]] {| class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe6" ! Joer ! Awunner |- | 1984 (Zensus) | align="right" | 12.296.081 |- | 2000 (Zensus) | align="right" | 18.845.265 |- | 2006 (Berechnung) | align="right" | 21.355.656 |- | 2009 (Berechnung) | align="right" | 24.018.055 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Commonwealth of Nations |Navigatioun Memberstaaten AU }} [[Kategorie:Ghana| ]] [[Kategorie:Westafrika]] fqrxf0ds3wwriggbc88xv1gfxfu5ncp 0 47467 2689377 2674582 2026-08-07T08:37:10Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689377 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = ሃገረ ኤርትራ (Hagärä Ertra)<br>دولة إرتريا (Dawlat Iritriyya)<br>{{small|Staat Eritrea}} | Fändel = Flag of Eritrea.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Eritrea | Wopen = Emblem_of_Eritrea_(sinople_argent_naturel_azur).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Eritrea | National Devise = ዓወት ንሓፋሽ (Awet nHafash) | Kaart = Location Eritrea AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tigrinesch]], [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Asmara]] | Haaptstad Awunner = 649.000 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Isayas Afewerki]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 117.600 | Fläch Plaz = 101 | Waasserfläch = 0,14 | Bevëlkerung = 6.536.000 | Bevëlkerung Plaz = 107 | Bevëlkerungsdicht = 51,8 | Onofhängegkeet = [[24. Mee]] [[1993]] (vun [[Ethiopie]]) | Nationalfeierdag = [[24. Mee]] (Onofhängegkeet) | Nationalhymn = ''Ertra, Ertra, Ertra'' | Wärung = [[Nakfa]] (ERN) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.er]] | Telefonsprefix = +291 | Notizen = | Extra Bild = Eritrea - Location Map (2013) - ERI - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Eritrea''', op [[Tigrinya]] ''ኤርትራ Eritrea'' an op [[Arabesch]] ''‏إرتريا Iritriyya'' (offiziell ''Staat Eritrea''), ass e Staat an Nordostafrika. == Regierung a Parteien == Staats- a Regierungschef ass zanter [[1993]] den [[Isayas Afewerki]]. Am [[Parlament]] sëtze Leit vun der [[Eenheetspartei]], der [[People's Front for Democracy and Justice]], där hire Generalsekretär den Afewerki ass. == Onofhängegkeet == Eritrea ass eng fréier Provënz vun [[Ethiopien]], déi de [[24. Mee]] [[1993]] onofhängeg gouf. Zanterhier ass tëscht béide Länner en Dauerkonflikt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Fichier:Eritrea Train Mountain Tunnel.jpg|300px|thumb|left|En Zuchtunnel an Eritrea]] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Eritrea| ]] 117hc5zmfoaony5hcowowfprmxzjs3v 2689566 2689377 2026-08-07T08:42:52Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689566 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = ሃገረ ኤርትራ (Hagärä Ertra)<br>دولة إرتريا (Dawlat Iritriyya)<br>{{small|Staat Eritrea}} | Fändel = Flag of Eritrea.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Eritrea | Wopen = Emblem_of_Eritrea_(sinople_argent_naturel_azur).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Eritrea | National Devise = ዓወት ንሓፋሽ (Awet nHafash) | Kaart = Location Eritrea AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tigrinesch]], [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Asmara]] | Haaptstad Awunner = 649.000 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 117.600 | Fläch Plaz = 101 | Waasserfläch = 0,14 | Bevëlkerung = 6.536.000 | Bevëlkerung Plaz = 107 | Bevëlkerungsdicht = 51,8 | Onofhängegkeet = [[24. Mee]] [[1993]] (vun [[Ethiopie]]) | Nationalfeierdag = [[24. Mee]] (Onofhängegkeet) | Nationalhymn = ''Ertra, Ertra, Ertra'' | Wärung = [[Nakfa]] (ERN) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.er]] | Telefonsprefix = +291 | Notizen = | Extra Bild = Eritrea - Location Map (2013) - ERI - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Eritrea''', op [[Tigrinya]] ''ኤርትራ Eritrea'' an op [[Arabesch]] ''‏إرتريا Iritriyya'' (offiziell ''Staat Eritrea''), ass e Staat an Nordostafrika. == Regierung a Parteien == Staats- a Regierungschef ass zanter [[1993]] den [[Isayas Afewerki]]. Am [[Parlament]] sëtze Leit vun der [[Eenheetspartei]], der [[People's Front for Democracy and Justice]], där hire Generalsekretär den Afewerki ass. == Onofhängegkeet == Eritrea ass eng fréier Provënz vun [[Ethiopien]], déi de [[24. Mee]] [[1993]] onofhängeg gouf. Zanterhier ass tëscht béide Länner en Dauerkonflikt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Fichier:Eritrea Train Mountain Tunnel.jpg|300px|thumb|left|En Zuchtunnel an Eritrea]] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Eritrea| ]] 007inglx8r1p70g6wlh50gj54s362go 2689702 2689566 2026-08-07T08:48:29Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689702 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = ሃገረ ኤርትራ (Hagärä Ertra)<br>دولة إرتريا (Dawlat Iritriyya)<br>{{small|Staat Eritrea}} | Fändel = Flag of Eritrea.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun Eritrea | Wopen = Emblem_of_Eritrea_(sinople_argent_naturel_azur).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Eritrea | National Devise = ዓወት ንሓፋሽ (Awet nHafash) | Kaart = Location Eritrea AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tigrinesch]], [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Asmara]] | Haaptstad Awunner = 649.000 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 117.600 | Fläch Plaz = 101 | Waasserfläch = 0,14 | Bevëlkerung = 6.536.000 | Bevëlkerung Plaz = 107 | Bevëlkerungsdicht = 51,8 | Onofhängegkeet = [[24. Mee]] [[1993]] (vun [[Ethiopie]]) | Nationalfeierdag = [[24. Mee]] (Onofhängegkeet) | Nationalhymn = ''Ertra, Ertra, Ertra'' | Wärung = [[Nakfa]] (ERN) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.er]] | Telefonsprefix = +291 | Notizen = | Extra Bild = Eritrea - Location Map (2013) - ERI - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Eritrea''', op [[Tigrinya]] ''ኤርትራ Eritrea'' an op [[Arabesch]] ''‏إرتريا Iritriyya'' (offiziell ''Staat Eritrea''), ass e Staat an Nordostafrika. == Regierung a Parteien == Staats- a Regierungschef ass zanter [[1993]] den [[Isayas Afewerki]]. Am [[Parlament]] sëtze Leit vun der [[Eenheetspartei]], der [[People's Front for Democracy and Justice]], där hire Generalsekretär den Afewerki ass. == Onofhängegkeet == Eritrea ass eng fréier Provënz vun [[Ethiopien]], déi de [[24. Mee]] [[1993]] onofhängeg gouf. Zanterhier ass tëscht béide Länner en Dauerkonflikt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Fichier:Eritrea Train Mountain Tunnel.jpg|300px|thumb|left|En Zuchtunnel an Eritrea]] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Eritrea| ]] 9hy3upianc3wfasubez8lvwevyo5rta 0 47504 2689500 2682390 2026-08-07T08:40:11Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689500 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Sudan (Englesch)<br>جمهورية السودان (Arabesch)<br>Dschumhūriyyat as-Sūdān (Arabesch)<br>{{small|Republik Sudan}} | Fändel = Flag of Sudan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Sudan | Wopen = Emblem of Sudan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Sudan | National Devise = "النصر لنا"<br>{{small|(D'Victoire ass eis)}} | Kaart = Location Sudan-N AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Khartum]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Bundesrepublik]] ënner enger [[Militärdiktatur]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Abdel Fattah al-Burhan]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Abdalla Hamdok]] | Total Fläch= 1.886.068 | Fläch Plaz = 16 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 37.289.406 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = 35 | Bevëlkerungsdicht = 16,4 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1956]] (Enn vum [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]]-[[Egypten|egyptesche]] [[Kondominium]]) | Nationalfeierdag = [[1. Januar]] | Nationalhymn = ''Nahnu dschund Allah dschund al-watan'' | Wärung = [[Sudaneesescht Pond]] (SDG) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.sd]] | Telefonsprefix = +249 | Notizen = | Extra Bild = Sudan_-_Location_Map_(2011)_-_SDN_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} De '''Sudan''', offiziell '''Republik Sudan''' (op [[Arabesch]]: ''جمهورية السودان''), ass e Staat an Nordostafrika mat Zougank bei d'[[Rout Mier]]. == Geographie == De Sudan läit am Dall vum [[Nil]] an [[Nordafrika]] a grenzt un [[Egypten]] am Norden, un d'[[Rout Mier]], [[Eritrea]] an [[Ethiopien]] am Osten, un de [[Südsudan]] am Süden, un d'[[Zentralafrikanesch Republik]] am Südwesten, un den [[Tschad]] am Westen an u [[Libyen]] am Nordwesten. Mat iwwer 1,8 Millioune km2 ass den Sudan dat drëttgréisste Land an Afrika. == Geschicht == Vun 1955 bis 1972 an dunn nees vun 1983 bis 2005 war de Sudan stänneg am Biergerkrich, am Kader vun deem et 1989 ënner dem Generalleutnant [[Umar al-Baschir|Umar Hasan Ahmad al-Baschir]] zu engem Militärputsch koum. Obwuel hien zanterhier oncontestéiert iwwer d'Land herrscht, sou konnt en awer ni d'Regierungsgewalt iwwer de Süde gewannen. 2005 gouf dunn e Friddensofkommes tëscht der Regierung zu Khartum an der Sudaneesescher Volleksbefreiungsarméi (SPLA), där wichtegster südsudaneesescher Rebellegrupp, ënnerschriwwen. Et huet dem Süden Autonomie accordéiert an e Referendum iwwer d'Onofhängegkeet virgesinn, dat vum 9. bis de 15. Januar 2011 duerchgefouert gouf an den 9. Juli vum selwechte Joer zur Sezessioun vum [[Südsudan]] gefouert huet. == Politik == == Ekonomie == == Relioun == == Kultur == == Militär == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20121201103351/http://www.sudan.gov.sd/en/ Offiziell Regierungssäit] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Sudan| ]] jdfyytc9zf7cv3of7ovl04dmpsxslw5 2689644 2689500 2026-08-07T08:44:56Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689644 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Sudan (Englesch)<br>جمهورية السودان (Arabesch)<br>Dschumhūriyyat as-Sūdān (Arabesch)<br>{{small|Republik Sudan}} | Fändel = Flag of Sudan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Sudan | Wopen = Emblem of Sudan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Sudan | National Devise = "النصر لنا"<br>{{small|(D'Victoire ass eis)}} | Kaart = Location Sudan-N AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Khartum]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Bundesrepublik]] ënner enger [[Militärdiktatur]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Abdalla Hamdok]] | Total Fläch= 1.886.068 | Fläch Plaz = 16 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 37.289.406 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = 35 | Bevëlkerungsdicht = 16,4 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1956]] (Enn vum [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]]-[[Egypten|egyptesche]] [[Kondominium]]) | Nationalfeierdag = [[1. Januar]] | Nationalhymn = ''Nahnu dschund Allah dschund al-watan'' | Wärung = [[Sudaneesescht Pond]] (SDG) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.sd]] | Telefonsprefix = +249 | Notizen = | Extra Bild = Sudan_-_Location_Map_(2011)_-_SDN_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} De '''Sudan''', offiziell '''Republik Sudan''' (op [[Arabesch]]: ''جمهورية السودان''), ass e Staat an Nordostafrika mat Zougank bei d'[[Rout Mier]]. == Geographie == De Sudan läit am Dall vum [[Nil]] an [[Nordafrika]] a grenzt un [[Egypten]] am Norden, un d'[[Rout Mier]], [[Eritrea]] an [[Ethiopien]] am Osten, un de [[Südsudan]] am Süden, un d'[[Zentralafrikanesch Republik]] am Südwesten, un den [[Tschad]] am Westen an u [[Libyen]] am Nordwesten. Mat iwwer 1,8 Millioune km2 ass den Sudan dat drëttgréisste Land an Afrika. == Geschicht == Vun 1955 bis 1972 an dunn nees vun 1983 bis 2005 war de Sudan stänneg am Biergerkrich, am Kader vun deem et 1989 ënner dem Generalleutnant [[Umar al-Baschir|Umar Hasan Ahmad al-Baschir]] zu engem Militärputsch koum. Obwuel hien zanterhier oncontestéiert iwwer d'Land herrscht, sou konnt en awer ni d'Regierungsgewalt iwwer de Süde gewannen. 2005 gouf dunn e Friddensofkommes tëscht der Regierung zu Khartum an der Sudaneesescher Volleksbefreiungsarméi (SPLA), där wichtegster südsudaneesescher Rebellegrupp, ënnerschriwwen. Et huet dem Süden Autonomie accordéiert an e Referendum iwwer d'Onofhängegkeet virgesinn, dat vum 9. bis de 15. Januar 2011 duerchgefouert gouf an den 9. Juli vum selwechte Joer zur Sezessioun vum [[Südsudan]] gefouert huet. == Politik == == Ekonomie == == Relioun == == Kultur == == Militär == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20121201103351/http://www.sudan.gov.sd/en/ Offiziell Regierungssäit] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Sudan| ]] bpvz1xhlwu4piw4cdaajhn12bpx1h7y 2689813 2689644 2026-08-07T08:51:11Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689813 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Sudan (Englesch)<br>جمهورية السودان (Arabesch)<br>Dschumhūriyyat as-Sūdān (Arabesch)<br>{{small|Republik Sudan}} | Fändel = Flag of Sudan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Sudan | Wopen = Emblem of Sudan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Sudan | National Devise = "النصر لنا"<br>{{small|(D'Victoire ass eis)}} | Kaart = Location Sudan-N AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Khartum]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Bundesrepublik]] ënner enger [[Militärdiktatur]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Abdalla Hamdok]] | Total Fläch= 1.886.068 | Fläch Plaz = 16 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 37.289.406 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = 35 | Bevëlkerungsdicht = 16,4 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1956]] (Enn vum [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]]-[[Egypten|egyptesche]] [[Kondominium]]) | Nationalfeierdag = [[1. Januar]] | Nationalhymn = ''Nahnu dschund Allah dschund al-watan'' | Wärung = [[Sudaneesescht Pond]] (SDG) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.sd]] | Telefonsprefix = +249 | Notizen = | Extra Bild = Sudan_-_Location_Map_(2011)_-_SDN_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} De '''Sudan''', offiziell '''Republik Sudan''' (op [[Arabesch]]: ''جمهورية السودان''), ass e Staat an Nordostafrika mat Zougank bei d'[[Rout Mier]]. == Geographie == De Sudan läit am Dall vum [[Nil]] an [[Nordafrika]] a grenzt un [[Egypten]] am Norden, un d'[[Rout Mier]], [[Eritrea]] an [[Ethiopien]] am Osten, un de [[Südsudan]] am Süden, un d'[[Zentralafrikanesch Republik]] am Südwesten, un den [[Tschad]] am Westen an u [[Libyen]] am Nordwesten. Mat iwwer 1,8 Millioune km2 ass den Sudan dat drëttgréisste Land an Afrika. == Geschicht == Vun 1955 bis 1972 an dunn nees vun 1983 bis 2005 war de Sudan stänneg am Biergerkrich, am Kader vun deem et 1989 ënner dem Generalleutnant [[Umar al-Baschir|Umar Hasan Ahmad al-Baschir]] zu engem Militärputsch koum. Obwuel hien zanterhier oncontestéiert iwwer d'Land herrscht, sou konnt en awer ni d'Regierungsgewalt iwwer de Süde gewannen. 2005 gouf dunn e Friddensofkommes tëscht der Regierung zu Khartum an der Sudaneesescher Volleksbefreiungsarméi (SPLA), där wichtegster südsudaneesescher Rebellegrupp, ënnerschriwwen. Et huet dem Süden Autonomie accordéiert an e Referendum iwwer d'Onofhängegkeet virgesinn, dat vum 9. bis de 15. Januar 2011 duerchgefouert gouf an den 9. Juli vum selwechte Joer zur Sezessioun vum [[Südsudan]] gefouert huet. == Politik == == Ekonomie == == Relioun == == Kultur == == Militär == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20121201103351/http://www.sudan.gov.sd/en/ Offiziell Regierungssäit] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Sudan| ]] koo0qxu5xcrpvvdjrv43lcs9su13u3c 2689917 2689813 2026-08-07T08:55:03Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689917 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Sudan (Englesch)<br>جمهورية السودان (Arabesch)<br>Dschumhūriyyat as-Sūdān (Arabesch)<br>{{small|Republik Sudan}} | Fändel = Flag of Sudan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Sudan | Wopen = Emblem of Sudan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Sudan | National Devise = "النصر لنا"<br>{{small|(D'Victoire ass eis)}} | Kaart = Location Sudan-N AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Khartum]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Bundesrepublik]] ënner enger [[Militärdiktatur]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.886.068 | Fläch Plaz = 16 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 37.289.406 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = 35 | Bevëlkerungsdicht = 16,4 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1956]] (Enn vum [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]]-[[Egypten|egyptesche]] [[Kondominium]]) | Nationalfeierdag = [[1. Januar]] | Nationalhymn = ''Nahnu dschund Allah dschund al-watan'' | Wärung = [[Sudaneesescht Pond]] (SDG) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.sd]] | Telefonsprefix = +249 | Notizen = | Extra Bild = Sudan_-_Location_Map_(2011)_-_SDN_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} De '''Sudan''', offiziell '''Republik Sudan''' (op [[Arabesch]]: ''جمهورية السودان''), ass e Staat an Nordostafrika mat Zougank bei d'[[Rout Mier]]. == Geographie == De Sudan läit am Dall vum [[Nil]] an [[Nordafrika]] a grenzt un [[Egypten]] am Norden, un d'[[Rout Mier]], [[Eritrea]] an [[Ethiopien]] am Osten, un de [[Südsudan]] am Süden, un d'[[Zentralafrikanesch Republik]] am Südwesten, un den [[Tschad]] am Westen an u [[Libyen]] am Nordwesten. Mat iwwer 1,8 Millioune km2 ass den Sudan dat drëttgréisste Land an Afrika. == Geschicht == Vun 1955 bis 1972 an dunn nees vun 1983 bis 2005 war de Sudan stänneg am Biergerkrich, am Kader vun deem et 1989 ënner dem Generalleutnant [[Umar al-Baschir|Umar Hasan Ahmad al-Baschir]] zu engem Militärputsch koum. Obwuel hien zanterhier oncontestéiert iwwer d'Land herrscht, sou konnt en awer ni d'Regierungsgewalt iwwer de Süde gewannen. 2005 gouf dunn e Friddensofkommes tëscht der Regierung zu Khartum an der Sudaneesescher Volleksbefreiungsarméi (SPLA), där wichtegster südsudaneesescher Rebellegrupp, ënnerschriwwen. Et huet dem Süden Autonomie accordéiert an e Referendum iwwer d'Onofhängegkeet virgesinn, dat vum 9. bis de 15. Januar 2011 duerchgefouert gouf an den 9. Juli vum selwechte Joer zur Sezessioun vum [[Südsudan]] gefouert huet. == Politik == == Ekonomie == == Relioun == == Kultur == == Militär == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20121201103351/http://www.sudan.gov.sd/en/ Offiziell Regierungssäit] {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Sudan| ]] 1ixaaq5tvs3fslgbse3cvi5zyqr8vnq 0 47506 2689420 2669654 2026-08-07T08:38:14Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689420 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Jamhuri ya Kenya (Swahili)<br>Republic of Kenya (Englesch)<br>{{small|Republik Kenia}} | Fändel = Flag of Kenya.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Kenia | Wopen = Alternate Coat of arms of Kenya.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Kenia | National Devise = "Harambee"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Loosst ons zesummeschaffen)}} | Kaart = Location Kenya AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Swahili]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Nairobi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[William Ruto]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 582.646 | Fläch Plaz = 49 | Waasserfläch = 2,3 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner}} {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%q[%r]<ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[12. Dezember]] [[1963]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = [[12. Dezember]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''Ee Mungu Nguvu Yetu'' | Wärung = [[Kenia-Schilling]] | Zäitzon = UTC + 3 | Internet TLD = [[.ke]] | Telefonsprefix = +254 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kenia''' [{{IPA-Text|ˈkeːni̯a}}] ([[Swahili]], [[Englesch]]: '''Kenya''' [{{IPA-Text|ˈkɛnjə, ˈkiːnjə}}]) ass e Staat an [[Afrika|Ostafrika]]. E grenzt un de [[Sudan]], [[Ethiopien]], [[Somalia]], [[Tansania]], [[Uganda]] an den [[Indeschen Ozean]]. == Administrativ Andeelung == === Provënzen === Déi fréier aacht Provënze vum Kenia goufen no de Parlamentswale vum 4. Mäerz 2013 mat engem System vu 47 [[County (Kenia)|Counties]] ersat. Domat war de System vun der dezentraliséierter Regierung, deen an der Verfassung vu Kenia vun 2010 festgeluecht gouf, voll ëmgesat ginn. D'Provënze waren an Distrikter agedeelt, déi sech nees an Divisiounen opgespléckt hunn. Um Niveau drënner gouf et ''Locations'' a ''Sublocations''. Eng Ausnam war d'[[Provënz Nairobi]], déi nëmmen een Distrikt, den Distrikt Nairobi hat, dee just den Territoire vun der Haaptstad betraff huet. De Rescht vun der Provënz Nairobi war net méi an Distrikter agedeelt, mä direkt an Divisiounen. {| {{prettytable}} |- ! bgcolor=#FFC125 | Kaart ! bgcolor=#FFC125 | Nr ! bgcolor=#FFC125 | Provënz ! bgcolor=#FFC125 | Fläch {{km²}} ! bgcolor=#FFC125 | Haaptstad ! bgcolor="#FFC125" | Awunnerzuel ! bgcolor=#FFC125 | Stand |- | rowspan="9" | [[Fichier:Kenya Provinces numbered 300px.png|250x250px]] | 1 | [[Provënz Central|Central]] | align="right" | 13.236 |[[Nyeri]] | align="right" | {{wikidata|property|Q318666|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q318666|P1082|P585}}}} |- | 2 | [[Provënz Coast|Coast]] | align="right" | 84.113 |[[Mombasa]] | align="right" | {{wikidata|property|Q185371|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q185371|P1082|P585}}}} |- | 3 | [[Provënz Eastern|Eastern]] | align="right" | 154.354 |[[Embu (Kenia)|Embu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q328493|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q328493|P1082|P585}}}} |- | 4 | [[Nairobi County|Nairobi]] | align="right" | 693 |[[Nairobi]] | align="right" | {{wikidata|property|Q3335223|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q3335223|P1082|P585}}}} |- | 5 | [[Provënz North-Eastern|North-Eastern]] | align="right" | 126.186 |[[Garissa]] | align="right" | {{wikidata|property|Q390213|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q390213|P1082|P585}}}} |- | 6 | [[Provënz Nyanza|Nyanza]] | align="right" | 12.507 |[[Kisumu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q38589|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q38589|P1082|P585}}}} |- | 7 | [[Provënz Rift Valley|Rift Valley]] | align="right" | 182.413 |[[Nakuru]] | align="right" | {{wikidata|property|Q38587|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q38587|P1082|P585}}}} |- | 8 | [[Provënz Western|Western]] | align="right" | 8.285 |[[Kakamega]] | align="right" | {{wikidata|property|Q38585|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q38585|P1082|P585}}}} |- | ! TOTAL ! align="right" | 581.787 ! - ! align="right" | 39.868.801 ! |} === Counties === Mam Ofschafe vun de Provënzen ass d'Land zënterhier a 47 ''Counties'' agedeelt. [[Fichier:Kenya_county_map_labelled.svg|350px|thumb|Iwwersiichtskaart mat de 47 Counties]] {| class="sortable wikitable" |+Lëscht vun de kenianesche ''Counties'' |- ! Code ! County ! Haaptstad ! Awunnerzuel 2009 ! Awunnerzuel 2019 |- | 1 || [[Mombasa County|Mombasa]] || [[Mombasa]] |align="right" |939.370 |align="right" |1.208.333 |- | 2 || [[Kwale County|Kwale]] || [[Kwale (Kenia)|Kwale]] |align="right" |649.931 |align="right" |866.820 |- | 3 || [[Kilifi County|Kilifi]] || [[Kilifi]] |align="right" |1.109.735 |align="right" |1.453.787 |- | 4 || [[Tana River County|Tana River]] || [[Hola (Kenia)|Hola]] |align="right" |240.075 |align="right" |315.943 |- | 5 || [[Lamu County|Lamu]] || [[Lamu Town|Lamu]] |align="right" |101.539 |align="right" |143.920 |- | 6 || [[Taita-Taveta County|Taita-Taveta]] || [[Voi]] |align="right" |284.657 |align="right" |340.671 |- | 7 || [[Garissa County|Garissa]] || [[Garissa]] |align="right" |623.060 |align="right" |841.353 |- | 8 || [[Wajir County|Wajir]] || [[Wajir]] |align="right" |661.941 |align="right" |781.263 |- | 9 || [[Mandera County|Mandera]] || [[Mandera]] |align="right" |1.025.756 |align="right" |867.457 |- | 10 || [[Marsabit County|Marsabit]] || [[Marsabit]] |align="right" |291.166 |align="right" |459.785 |- | 11 || [[Isiolo County|Isiolo]] || [[Isiolo]] |align="right" |143.294 |align="right" |268.002 |- | 12 || [[Meru County|Meru]] || [[Meru (Kenia)|Meru]] |align="right" |1.356.301 |align="right" |1.545.714 |- | 13 || [[Tharaka-Nithi County|Tharaka-Nithi]] || [[Chuka (Kenia)|Chuka]] |align="right" |365.330 |align="right" |393.177 |- | 14 || [[Embu County|Embu]] || [[Embu (Kenia)|Embu]] |align="right" |516.212 |align="right" |608.599 |- | 15 || [[Kitui County|Kitui]] || [[Kitui]] |align="right" |1.012.709 |align="right" |1.136.187 |- | 16 || [[Machakos County|Machakos]] || [[Machakos]] |align="right" |1.098.584 |align="right" |1.421.932 |- | 17 || [[Makueni County|Makueni]] || [[Wote (Kenia)|Wote]] |align="right" |884.527 |align="right" |987.653 |- | 18 || [[Nyandarua County|Nyandarua]] || [[Ol Kalou]] |align="right" |596.268 |align="right" |638.289 |- | 19 || [[Nyeri County|Nyeri]] || [[Nyeri]] |align="right" |693.558 |align="right" |759.164 |- | 20 || [[Kirinyaga County|Kirinyaga]] || [[Kutus]] |align="right" |528.054 |align="right" |610.411 |- | 21 || [[Murang’a County|Murang’a]] || [[Murang’a]] |align="right" |942.581 |align="right" |1.056.640 |- | 22 || [[Kiambu County|Kiambu]] || [[Thika]] |align="right" |1.623.282 |align="right" |2.417.735 |- | 23 || [[Turkana County|Turkana]] || [[Lodwar]] |align="right" |855.399 |align="right" |926.976 |- | 24 || [[West Pokot County|West Pokot]] || [[Kapenguria]] |align="right" |512.690 |align="right" |621.241 |- | 25 || [[Samburu County|Samburu]] || [[Maralal]] |align="right" |223.947 |align="right" |310.327 |- | 26 || [[Trans-Nzoia County|Trans Nzoia]] || [[Kitale]] |align="right" |818.757 |align="right" |990.341 |- | 27 || [[Uasin Gishu County|Uasin Gishu]] || [[Eldoret]] |align="right" |894.179 |align="right" |1.163.186 |- | 28 || [[Elgeyo-Marakwet County|Elgeyo-Marakwet]] || [[Iten (Kenia)|Iten]] |align="right" |369.998 |align="right" |454.480 |- | 29 || [[Nandi County|Nandi]] || [[Kapsabet]] |align="right" |752.965 |align="right" |885.711 |- | 30 || [[Baringo County|Baringo]] || [[Kabarnet]] |align="right" |555.561 |align="right" |666.763 |- | 31 || [[Laikipia County|Laikipia]] || [[Rumuruti]] |align="right" |399.227 |align="right" |518.560 |- | 32 || [[Nakuru County|Nakuru]] || [[Nakuru]] |align="right" |1.603.325 |align="right" |2.162.202 |- | 33 || [[Narok County|Narok]] || [[Narok (Kenia)|Narok]] |align="right" |850.920 |align="right" |1.157.873 |- | 34 || [[Kajiado County|Kajiado]] || [[Kajiado]] |align="right" |687.312 |align="right" |1.117.840 |- | 35 || [[Kericho County|Kericho]] || [[Kericho]] |align="right" |752.396 |align="right" |901.777 |- | 36 || [[Bomet County|Bomet]] || [[Bomet]] |align="right" |730.129 |align="right" |875.689 |- | 37 || [[Kakamega County|Kakamega]] || [[Kakamega]] |align="right" |1.660.651 |align="right" |1.867.579 |- | 38 || [[Vihiga County|Vihiga]] || [[Vihiga]] |align="right" |554.622 |align="right" |590.013 |- | 39 || [[Bungoma County|Bungoma]] || [[Bungoma]] |align="right" |1.375.063 |align="right" |1.670.570 |- | 40 || [[Busia County|Busia]] || [[Busia (Kenia)|Busia]] |align="right" |743.946 |align="right" |893.681 |- | 41 || [[Siaya County|Siaya]] || [[Siaya]] |align="right" |842.304 |align="right" |993.183 |- | 42 || [[Kisumu County|Kisumu]] || [[Kisumu]] |align="right" |968.909 |align="right" |1.155.574 |- | 43 || [[Homa Bay County|Homa Bay]] || [[Homa Bay]] |align="right" |963.794 |align="right" |1.131.950 |- | 44 || [[Migori County|Migori]] || [[Migori]] |align="right" |917.170 |align="right" |1.116.436 |- | 45 || [[Kisii County|Kisii]] || [[Kisii (Kenia)|Kisii]] |align="right" |1.152.282 |align="right" |1.266.860 |- | 46 || [[Nyamira County|Nyamira]] || [[Nyamira]] |align="right" |598.252 |align="right" |605.576 |- | 47 || [[Nairobi County|Nairobi]] || [[Nairobi]] |align="right" |3.138.369 |align="right" |4.397.073 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kenia| ]] ofrj4tia2joanj2c62c1abmcfv6jj5n 2689593 2689420 2026-08-07T08:43:35Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689593 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Jamhuri ya Kenya (Swahili)<br>Republic of Kenya (Englesch)<br>{{small|Republik Kenia}} | Fändel = Flag of Kenya.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Kenia | Wopen = Alternate Coat of arms of Kenya.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Kenia | National Devise = "Harambee"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Loosst ons zesummeschaffen)}} | Kaart = Location Kenya AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Swahili]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Nairobi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 582.646 | Fläch Plaz = 49 | Waasserfläch = 2,3 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner}} {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%q[%r]<ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[12. Dezember]] [[1963]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = [[12. Dezember]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''Ee Mungu Nguvu Yetu'' | Wärung = [[Kenia-Schilling]] | Zäitzon = UTC + 3 | Internet TLD = [[.ke]] | Telefonsprefix = +254 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kenia''' [{{IPA-Text|ˈkeːni̯a}}] ([[Swahili]], [[Englesch]]: '''Kenya''' [{{IPA-Text|ˈkɛnjə, ˈkiːnjə}}]) ass e Staat an [[Afrika|Ostafrika]]. E grenzt un de [[Sudan]], [[Ethiopien]], [[Somalia]], [[Tansania]], [[Uganda]] an den [[Indeschen Ozean]]. == Administrativ Andeelung == === Provënzen === Déi fréier aacht Provënze vum Kenia goufen no de Parlamentswale vum 4. Mäerz 2013 mat engem System vu 47 [[County (Kenia)|Counties]] ersat. Domat war de System vun der dezentraliséierter Regierung, deen an der Verfassung vu Kenia vun 2010 festgeluecht gouf, voll ëmgesat ginn. D'Provënze waren an Distrikter agedeelt, déi sech nees an Divisiounen opgespléckt hunn. Um Niveau drënner gouf et ''Locations'' a ''Sublocations''. Eng Ausnam war d'[[Provënz Nairobi]], déi nëmmen een Distrikt, den Distrikt Nairobi hat, dee just den Territoire vun der Haaptstad betraff huet. De Rescht vun der Provënz Nairobi war net méi an Distrikter agedeelt, mä direkt an Divisiounen. {| {{prettytable}} |- ! bgcolor=#FFC125 | Kaart ! bgcolor=#FFC125 | Nr ! bgcolor=#FFC125 | Provënz ! bgcolor=#FFC125 | Fläch {{km²}} ! bgcolor=#FFC125 | Haaptstad ! bgcolor="#FFC125" | Awunnerzuel ! bgcolor=#FFC125 | Stand |- | rowspan="9" | [[Fichier:Kenya Provinces numbered 300px.png|250x250px]] | 1 | [[Provënz Central|Central]] | align="right" | 13.236 |[[Nyeri]] | align="right" | {{wikidata|property|Q318666|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q318666|P1082|P585}}}} |- | 2 | [[Provënz Coast|Coast]] | align="right" | 84.113 |[[Mombasa]] | align="right" | {{wikidata|property|Q185371|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q185371|P1082|P585}}}} |- | 3 | [[Provënz Eastern|Eastern]] | align="right" | 154.354 |[[Embu (Kenia)|Embu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q328493|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q328493|P1082|P585}}}} |- | 4 | [[Nairobi County|Nairobi]] | align="right" | 693 |[[Nairobi]] | align="right" | {{wikidata|property|Q3335223|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q3335223|P1082|P585}}}} |- | 5 | [[Provënz North-Eastern|North-Eastern]] | align="right" | 126.186 |[[Garissa]] | align="right" | {{wikidata|property|Q390213|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q390213|P1082|P585}}}} |- | 6 | [[Provënz Nyanza|Nyanza]] | align="right" | 12.507 |[[Kisumu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q38589|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q38589|P1082|P585}}}} |- | 7 | [[Provënz Rift Valley|Rift Valley]] | align="right" | 182.413 |[[Nakuru]] | align="right" | {{wikidata|property|Q38587|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q38587|P1082|P585}}}} |- | 8 | [[Provënz Western|Western]] | align="right" | 8.285 |[[Kakamega]] | align="right" | {{wikidata|property|Q38585|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q38585|P1082|P585}}}} |- | ! TOTAL ! align="right" | 581.787 ! - ! align="right" | 39.868.801 ! |} === Counties === Mam Ofschafe vun de Provënzen ass d'Land zënterhier a 47 ''Counties'' agedeelt. [[Fichier:Kenya_county_map_labelled.svg|350px|thumb|Iwwersiichtskaart mat de 47 Counties]] {| class="sortable wikitable" |+Lëscht vun de kenianesche ''Counties'' |- ! Code ! County ! Haaptstad ! Awunnerzuel 2009 ! Awunnerzuel 2019 |- | 1 || [[Mombasa County|Mombasa]] || [[Mombasa]] |align="right" |939.370 |align="right" |1.208.333 |- | 2 || [[Kwale County|Kwale]] || [[Kwale (Kenia)|Kwale]] |align="right" |649.931 |align="right" |866.820 |- | 3 || [[Kilifi County|Kilifi]] || [[Kilifi]] |align="right" |1.109.735 |align="right" |1.453.787 |- | 4 || [[Tana River County|Tana River]] || [[Hola (Kenia)|Hola]] |align="right" |240.075 |align="right" |315.943 |- | 5 || [[Lamu County|Lamu]] || [[Lamu Town|Lamu]] |align="right" |101.539 |align="right" |143.920 |- | 6 || [[Taita-Taveta County|Taita-Taveta]] || [[Voi]] |align="right" |284.657 |align="right" |340.671 |- | 7 || [[Garissa County|Garissa]] || [[Garissa]] |align="right" |623.060 |align="right" |841.353 |- | 8 || [[Wajir County|Wajir]] || [[Wajir]] |align="right" |661.941 |align="right" |781.263 |- | 9 || [[Mandera County|Mandera]] || [[Mandera]] |align="right" |1.025.756 |align="right" |867.457 |- | 10 || [[Marsabit County|Marsabit]] || [[Marsabit]] |align="right" |291.166 |align="right" |459.785 |- | 11 || [[Isiolo County|Isiolo]] || [[Isiolo]] |align="right" |143.294 |align="right" |268.002 |- | 12 || [[Meru County|Meru]] || [[Meru (Kenia)|Meru]] |align="right" |1.356.301 |align="right" |1.545.714 |- | 13 || [[Tharaka-Nithi County|Tharaka-Nithi]] || [[Chuka (Kenia)|Chuka]] |align="right" |365.330 |align="right" |393.177 |- | 14 || [[Embu County|Embu]] || [[Embu (Kenia)|Embu]] |align="right" |516.212 |align="right" |608.599 |- | 15 || [[Kitui County|Kitui]] || [[Kitui]] |align="right" |1.012.709 |align="right" |1.136.187 |- | 16 || [[Machakos County|Machakos]] || [[Machakos]] |align="right" |1.098.584 |align="right" |1.421.932 |- | 17 || [[Makueni County|Makueni]] || [[Wote (Kenia)|Wote]] |align="right" |884.527 |align="right" |987.653 |- | 18 || [[Nyandarua County|Nyandarua]] || [[Ol Kalou]] |align="right" |596.268 |align="right" |638.289 |- | 19 || [[Nyeri County|Nyeri]] || [[Nyeri]] |align="right" |693.558 |align="right" |759.164 |- | 20 || [[Kirinyaga County|Kirinyaga]] || [[Kutus]] |align="right" |528.054 |align="right" |610.411 |- | 21 || [[Murang’a County|Murang’a]] || [[Murang’a]] |align="right" |942.581 |align="right" |1.056.640 |- | 22 || [[Kiambu County|Kiambu]] || [[Thika]] |align="right" |1.623.282 |align="right" |2.417.735 |- | 23 || [[Turkana County|Turkana]] || [[Lodwar]] |align="right" |855.399 |align="right" |926.976 |- | 24 || [[West Pokot County|West Pokot]] || [[Kapenguria]] |align="right" |512.690 |align="right" |621.241 |- | 25 || [[Samburu County|Samburu]] || [[Maralal]] |align="right" |223.947 |align="right" |310.327 |- | 26 || [[Trans-Nzoia County|Trans Nzoia]] || [[Kitale]] |align="right" |818.757 |align="right" |990.341 |- | 27 || [[Uasin Gishu County|Uasin Gishu]] || [[Eldoret]] |align="right" |894.179 |align="right" |1.163.186 |- | 28 || [[Elgeyo-Marakwet County|Elgeyo-Marakwet]] || [[Iten (Kenia)|Iten]] |align="right" |369.998 |align="right" |454.480 |- | 29 || [[Nandi County|Nandi]] || [[Kapsabet]] |align="right" |752.965 |align="right" |885.711 |- | 30 || [[Baringo County|Baringo]] || [[Kabarnet]] |align="right" |555.561 |align="right" |666.763 |- | 31 || [[Laikipia County|Laikipia]] || [[Rumuruti]] |align="right" |399.227 |align="right" |518.560 |- | 32 || [[Nakuru County|Nakuru]] || [[Nakuru]] |align="right" |1.603.325 |align="right" |2.162.202 |- | 33 || [[Narok County|Narok]] || [[Narok (Kenia)|Narok]] |align="right" |850.920 |align="right" |1.157.873 |- | 34 || [[Kajiado County|Kajiado]] || [[Kajiado]] |align="right" |687.312 |align="right" |1.117.840 |- | 35 || [[Kericho County|Kericho]] || [[Kericho]] |align="right" |752.396 |align="right" |901.777 |- | 36 || [[Bomet County|Bomet]] || [[Bomet]] |align="right" |730.129 |align="right" |875.689 |- | 37 || [[Kakamega County|Kakamega]] || [[Kakamega]] |align="right" |1.660.651 |align="right" |1.867.579 |- | 38 || [[Vihiga County|Vihiga]] || [[Vihiga]] |align="right" |554.622 |align="right" |590.013 |- | 39 || [[Bungoma County|Bungoma]] || [[Bungoma]] |align="right" |1.375.063 |align="right" |1.670.570 |- | 40 || [[Busia County|Busia]] || [[Busia (Kenia)|Busia]] |align="right" |743.946 |align="right" |893.681 |- | 41 || [[Siaya County|Siaya]] || [[Siaya]] |align="right" |842.304 |align="right" |993.183 |- | 42 || [[Kisumu County|Kisumu]] || [[Kisumu]] |align="right" |968.909 |align="right" |1.155.574 |- | 43 || [[Homa Bay County|Homa Bay]] || [[Homa Bay]] |align="right" |963.794 |align="right" |1.131.950 |- | 44 || [[Migori County|Migori]] || [[Migori]] |align="right" |917.170 |align="right" |1.116.436 |- | 45 || [[Kisii County|Kisii]] || [[Kisii (Kenia)|Kisii]] |align="right" |1.152.282 |align="right" |1.266.860 |- | 46 || [[Nyamira County|Nyamira]] || [[Nyamira]] |align="right" |598.252 |align="right" |605.576 |- | 47 || [[Nairobi County|Nairobi]] || [[Nairobi]] |align="right" |3.138.369 |align="right" |4.397.073 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kenia| ]] caa50ta95un2he0tbzdp49ll5w2y1h8 2689743 2689593 2026-08-07T08:49:29Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689743 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Jamhuri ya Kenya (Swahili)<br>Republic of Kenya (Englesch)<br>{{small|Republik Kenia}} | Fändel = Flag of Kenya.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Kenia | Wopen = Alternate Coat of arms of Kenya.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Kenia | National Devise = "Harambee"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Loosst ons zesummeschaffen)}} | Kaart = Location Kenya AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Swahili]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Nairobi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 582.646 | Fläch Plaz = 49 | Waasserfläch = 2,3 | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner}} {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%q[%r]<ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[12. Dezember]] [[1963]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = [[12. Dezember]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''Ee Mungu Nguvu Yetu'' | Wärung = [[Kenia-Schilling]] | Zäitzon = UTC + 3 | Internet TLD = [[.ke]] | Telefonsprefix = +254 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kenia''' [{{IPA-Text|ˈkeːni̯a}}] ([[Swahili]], [[Englesch]]: '''Kenya''' [{{IPA-Text|ˈkɛnjə, ˈkiːnjə}}]) ass e Staat an [[Afrika|Ostafrika]]. E grenzt un de [[Sudan]], [[Ethiopien]], [[Somalia]], [[Tansania]], [[Uganda]] an den [[Indeschen Ozean]]. == Administrativ Andeelung == === Provënzen === Déi fréier aacht Provënze vum Kenia goufen no de Parlamentswale vum 4. Mäerz 2013 mat engem System vu 47 [[County (Kenia)|Counties]] ersat. Domat war de System vun der dezentraliséierter Regierung, deen an der Verfassung vu Kenia vun 2010 festgeluecht gouf, voll ëmgesat ginn. D'Provënze waren an Distrikter agedeelt, déi sech nees an Divisiounen opgespléckt hunn. Um Niveau drënner gouf et ''Locations'' a ''Sublocations''. Eng Ausnam war d'[[Provënz Nairobi]], déi nëmmen een Distrikt, den Distrikt Nairobi hat, dee just den Territoire vun der Haaptstad betraff huet. De Rescht vun der Provënz Nairobi war net méi an Distrikter agedeelt, mä direkt an Divisiounen. {| {{prettytable}} |- ! bgcolor=#FFC125 | Kaart ! bgcolor=#FFC125 | Nr ! bgcolor=#FFC125 | Provënz ! bgcolor=#FFC125 | Fläch {{km²}} ! bgcolor=#FFC125 | Haaptstad ! bgcolor="#FFC125" | Awunnerzuel ! bgcolor=#FFC125 | Stand |- | rowspan="9" | [[Fichier:Kenya Provinces numbered 300px.png|250x250px]] | 1 | [[Provënz Central|Central]] | align="right" | 13.236 |[[Nyeri]] | align="right" | {{wikidata|property|Q318666|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q318666|P1082|P585}}}} |- | 2 | [[Provënz Coast|Coast]] | align="right" | 84.113 |[[Mombasa]] | align="right" | {{wikidata|property|Q185371|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q185371|P1082|P585}}}} |- | 3 | [[Provënz Eastern|Eastern]] | align="right" | 154.354 |[[Embu (Kenia)|Embu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q328493|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q328493|P1082|P585}}}} |- | 4 | [[Nairobi County|Nairobi]] | align="right" | 693 |[[Nairobi]] | align="right" | {{wikidata|property|Q3335223|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q3335223|P1082|P585}}}} |- | 5 | [[Provënz North-Eastern|North-Eastern]] | align="right" | 126.186 |[[Garissa]] | align="right" | {{wikidata|property|Q390213|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q390213|P1082|P585}}}} |- | 6 | [[Provënz Nyanza|Nyanza]] | align="right" | 12.507 |[[Kisumu]] | align="right" | {{wikidata|property|Q38589|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q38589|P1082|P585}}}} |- | 7 | [[Provënz Rift Valley|Rift Valley]] | align="right" | 182.413 |[[Nakuru]] | align="right" | {{wikidata|property|Q38587|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q38587|P1082|P585}}}} |- | 8 | [[Provënz Western|Western]] | align="right" | 8.285 |[[Kakamega]] | align="right" | {{wikidata|property|Q38585|P1082}} | {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q38585|P1082|P585}}}} |- | ! TOTAL ! align="right" | 581.787 ! - ! align="right" | 39.868.801 ! |} === Counties === Mam Ofschafe vun de Provënzen ass d'Land zënterhier a 47 ''Counties'' agedeelt. [[Fichier:Kenya_county_map_labelled.svg|350px|thumb|Iwwersiichtskaart mat de 47 Counties]] {| class="sortable wikitable" |+Lëscht vun de kenianesche ''Counties'' |- ! Code ! County ! Haaptstad ! Awunnerzuel 2009 ! Awunnerzuel 2019 |- | 1 || [[Mombasa County|Mombasa]] || [[Mombasa]] |align="right" |939.370 |align="right" |1.208.333 |- | 2 || [[Kwale County|Kwale]] || [[Kwale (Kenia)|Kwale]] |align="right" |649.931 |align="right" |866.820 |- | 3 || [[Kilifi County|Kilifi]] || [[Kilifi]] |align="right" |1.109.735 |align="right" |1.453.787 |- | 4 || [[Tana River County|Tana River]] || [[Hola (Kenia)|Hola]] |align="right" |240.075 |align="right" |315.943 |- | 5 || [[Lamu County|Lamu]] || [[Lamu Town|Lamu]] |align="right" |101.539 |align="right" |143.920 |- | 6 || [[Taita-Taveta County|Taita-Taveta]] || [[Voi]] |align="right" |284.657 |align="right" |340.671 |- | 7 || [[Garissa County|Garissa]] || [[Garissa]] |align="right" |623.060 |align="right" |841.353 |- | 8 || [[Wajir County|Wajir]] || [[Wajir]] |align="right" |661.941 |align="right" |781.263 |- | 9 || [[Mandera County|Mandera]] || [[Mandera]] |align="right" |1.025.756 |align="right" |867.457 |- | 10 || [[Marsabit County|Marsabit]] || [[Marsabit]] |align="right" |291.166 |align="right" |459.785 |- | 11 || [[Isiolo County|Isiolo]] || [[Isiolo]] |align="right" |143.294 |align="right" |268.002 |- | 12 || [[Meru County|Meru]] || [[Meru (Kenia)|Meru]] |align="right" |1.356.301 |align="right" |1.545.714 |- | 13 || [[Tharaka-Nithi County|Tharaka-Nithi]] || [[Chuka (Kenia)|Chuka]] |align="right" |365.330 |align="right" |393.177 |- | 14 || [[Embu County|Embu]] || [[Embu (Kenia)|Embu]] |align="right" |516.212 |align="right" |608.599 |- | 15 || [[Kitui County|Kitui]] || [[Kitui]] |align="right" |1.012.709 |align="right" |1.136.187 |- | 16 || [[Machakos County|Machakos]] || [[Machakos]] |align="right" |1.098.584 |align="right" |1.421.932 |- | 17 || [[Makueni County|Makueni]] || [[Wote (Kenia)|Wote]] |align="right" |884.527 |align="right" |987.653 |- | 18 || [[Nyandarua County|Nyandarua]] || [[Ol Kalou]] |align="right" |596.268 |align="right" |638.289 |- | 19 || [[Nyeri County|Nyeri]] || [[Nyeri]] |align="right" |693.558 |align="right" |759.164 |- | 20 || [[Kirinyaga County|Kirinyaga]] || [[Kutus]] |align="right" |528.054 |align="right" |610.411 |- | 21 || [[Murang’a County|Murang’a]] || [[Murang’a]] |align="right" |942.581 |align="right" |1.056.640 |- | 22 || [[Kiambu County|Kiambu]] || [[Thika]] |align="right" |1.623.282 |align="right" |2.417.735 |- | 23 || [[Turkana County|Turkana]] || [[Lodwar]] |align="right" |855.399 |align="right" |926.976 |- | 24 || [[West Pokot County|West Pokot]] || [[Kapenguria]] |align="right" |512.690 |align="right" |621.241 |- | 25 || [[Samburu County|Samburu]] || [[Maralal]] |align="right" |223.947 |align="right" |310.327 |- | 26 || [[Trans-Nzoia County|Trans Nzoia]] || [[Kitale]] |align="right" |818.757 |align="right" |990.341 |- | 27 || [[Uasin Gishu County|Uasin Gishu]] || [[Eldoret]] |align="right" |894.179 |align="right" |1.163.186 |- | 28 || [[Elgeyo-Marakwet County|Elgeyo-Marakwet]] || [[Iten (Kenia)|Iten]] |align="right" |369.998 |align="right" |454.480 |- | 29 || [[Nandi County|Nandi]] || [[Kapsabet]] |align="right" |752.965 |align="right" |885.711 |- | 30 || [[Baringo County|Baringo]] || [[Kabarnet]] |align="right" |555.561 |align="right" |666.763 |- | 31 || [[Laikipia County|Laikipia]] || [[Rumuruti]] |align="right" |399.227 |align="right" |518.560 |- | 32 || [[Nakuru County|Nakuru]] || [[Nakuru]] |align="right" |1.603.325 |align="right" |2.162.202 |- | 33 || [[Narok County|Narok]] || [[Narok (Kenia)|Narok]] |align="right" |850.920 |align="right" |1.157.873 |- | 34 || [[Kajiado County|Kajiado]] || [[Kajiado]] |align="right" |687.312 |align="right" |1.117.840 |- | 35 || [[Kericho County|Kericho]] || [[Kericho]] |align="right" |752.396 |align="right" |901.777 |- | 36 || [[Bomet County|Bomet]] || [[Bomet]] |align="right" |730.129 |align="right" |875.689 |- | 37 || [[Kakamega County|Kakamega]] || [[Kakamega]] |align="right" |1.660.651 |align="right" |1.867.579 |- | 38 || [[Vihiga County|Vihiga]] || [[Vihiga]] |align="right" |554.622 |align="right" |590.013 |- | 39 || [[Bungoma County|Bungoma]] || [[Bungoma]] |align="right" |1.375.063 |align="right" |1.670.570 |- | 40 || [[Busia County|Busia]] || [[Busia (Kenia)|Busia]] |align="right" |743.946 |align="right" |893.681 |- | 41 || [[Siaya County|Siaya]] || [[Siaya]] |align="right" |842.304 |align="right" |993.183 |- | 42 || [[Kisumu County|Kisumu]] || [[Kisumu]] |align="right" |968.909 |align="right" |1.155.574 |- | 43 || [[Homa Bay County|Homa Bay]] || [[Homa Bay]] |align="right" |963.794 |align="right" |1.131.950 |- | 44 || [[Migori County|Migori]] || [[Migori]] |align="right" |917.170 |align="right" |1.116.436 |- | 45 || [[Kisii County|Kisii]] || [[Kisii (Kenia)|Kisii]] |align="right" |1.152.282 |align="right" |1.266.860 |- | 46 || [[Nyamira County|Nyamira]] || [[Nyamira]] |align="right" |598.252 |align="right" |605.576 |- | 47 || [[Nairobi County|Nairobi]] || [[Nairobi]] |align="right" |3.138.369 |align="right" |4.397.073 |} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kenia| ]] 3xe0l82ix4qcau40mgo4git8uiw260h 0 47744 2689429 2634054 2026-08-07T08:38:27Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689429 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao<br>Demokratesch Volleksrepublik Laos | Fändel =Flag of Laos.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Laos | Wopen =Coat_of_arms_of_Laos.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Laos | National Devise =Fridden, Onofhängegkeet, Demokratie, Eenegkeet a Wuelstand | Kaart= Laos in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Laotesch Sprooch|Lao]] | Haaptstad = [[Vientiane]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] mat [[Eeparteiesystem]] | Landeschef Titel = | Landeschef =President [[Thongloun Sisoulith]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Phankham Viphavanh]] | Total Fläch=236.800 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =6.521.998 {{small|Juli 2007}}<ref>[[CIA World Factbook]]: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#People Laos] 3. Februar 2008</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =25,8 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Kip]] = 100 At | Zäitzon = +7 | Internet TLD =.la | Telefonsprefix =+856 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Laos''' (amtlech: ''Demokratesch Volleksrepublik Laos'') ass e Staat a Südostasien. E grenzt un d'[[Volleksrepublik China]], de [[Vietnam]], [[Kambodja]], [[Thailand]] a [[Myanmar]]. D'Haaptstad a gréisst Stad ass [[Vientiane]]. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Demographie == {{Kapitel Info feelt}} == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vum Laos}} === Fréigeschicht === {{Kapitel Info feelt}} === Kinnekräich Lan Xang === {{Méi Info 1|Kinnekräich Laos}} === Franséischt Protektorat === Vum spéiden [[19. Joerhonnert]] bis [[1954]] war d'Kinnekräich Laos ee [[Protektorat]] vu [[Frankräich]] am Kader vu [[Franséisch Indochina]]. === Zweete Weltkrich === {{Kapitel Info feelt}} === Indochinakrich === Nom [[Indochinakrich]] an no den [[Indochinakonferenz|Accorde vu Genf]] vun [[1954]] war de Laos formell nach ëmmer ee Kinnekräich. === Demokratesch Republik === 1975, nom Enn vum [[Vietnamkrich]], gouf d'demokratesch Volleksrepublik Laos ausgeruff. == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Laos| ]] pxx8er427g871m79v3qg6jtsmn95gpc 2689599 2689429 2026-08-07T08:43:45Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689599 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao<br>Demokratesch Volleksrepublik Laos | Fändel =Flag of Laos.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Laos | Wopen =Coat_of_arms_of_Laos.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Laos | National Devise =Fridden, Onofhängegkeet, Demokratie, Eenegkeet a Wuelstand | Kaart= Laos in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Laotesch Sprooch|Lao]] | Haaptstad = [[Vientiane]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] mat [[Eeparteiesystem]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Phankham Viphavanh]] | Total Fläch=236.800 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =6.521.998 {{small|Juli 2007}}<ref>[[CIA World Factbook]]: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#People Laos] 3. Februar 2008</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =25,8 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Kip]] = 100 At | Zäitzon = +7 | Internet TLD =.la | Telefonsprefix =+856 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Laos''' (amtlech: ''Demokratesch Volleksrepublik Laos'') ass e Staat a Südostasien. E grenzt un d'[[Volleksrepublik China]], de [[Vietnam]], [[Kambodja]], [[Thailand]] a [[Myanmar]]. D'Haaptstad a gréisst Stad ass [[Vientiane]]. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Demographie == {{Kapitel Info feelt}} == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vum Laos}} === Fréigeschicht === {{Kapitel Info feelt}} === Kinnekräich Lan Xang === {{Méi Info 1|Kinnekräich Laos}} === Franséischt Protektorat === Vum spéiden [[19. Joerhonnert]] bis [[1954]] war d'Kinnekräich Laos ee [[Protektorat]] vu [[Frankräich]] am Kader vu [[Franséisch Indochina]]. === Zweete Weltkrich === {{Kapitel Info feelt}} === Indochinakrich === Nom [[Indochinakrich]] an no den [[Indochinakonferenz|Accorde vu Genf]] vun [[1954]] war de Laos formell nach ëmmer ee Kinnekräich. === Demokratesch Republik === 1975, nom Enn vum [[Vietnamkrich]], gouf d'demokratesch Volleksrepublik Laos ausgeruff. == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Laos| ]] twba2qfzbru8pcikp4tyv7mf6q3yhyy 2689752 2689599 2026-08-07T08:49:42Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689752 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao<br>Demokratesch Volleksrepublik Laos | Fändel =Flag of Laos.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Laos | Wopen =Coat_of_arms_of_Laos.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Laos | National Devise =Fridden, Onofhängegkeet, Demokratie, Eenegkeet a Wuelstand | Kaart= Laos in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Laotesch Sprooch|Lao]] | Haaptstad = [[Vientiane]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] mat [[Eeparteiesystem]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Phankham Viphavanh]] | Total Fläch=236.800 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =6.521.998 {{small|Juli 2007}}<ref>[[CIA World Factbook]]: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#People Laos] 3. Februar 2008</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =25,8 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Kip]] = 100 At | Zäitzon = +7 | Internet TLD =.la | Telefonsprefix =+856 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Laos''' (amtlech: ''Demokratesch Volleksrepublik Laos'') ass e Staat a Südostasien. E grenzt un d'[[Volleksrepublik China]], de [[Vietnam]], [[Kambodja]], [[Thailand]] a [[Myanmar]]. D'Haaptstad a gréisst Stad ass [[Vientiane]]. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Demographie == {{Kapitel Info feelt}} == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vum Laos}} === Fréigeschicht === {{Kapitel Info feelt}} === Kinnekräich Lan Xang === {{Méi Info 1|Kinnekräich Laos}} === Franséischt Protektorat === Vum spéiden [[19. Joerhonnert]] bis [[1954]] war d'Kinnekräich Laos ee [[Protektorat]] vu [[Frankräich]] am Kader vu [[Franséisch Indochina]]. === Zweete Weltkrich === {{Kapitel Info feelt}} === Indochinakrich === Nom [[Indochinakrich]] an no den [[Indochinakonferenz|Accorde vu Genf]] vun [[1954]] war de Laos formell nach ëmmer ee Kinnekräich. === Demokratesch Republik === 1975, nom Enn vum [[Vietnamkrich]], gouf d'demokratesch Volleksrepublik Laos ausgeruff. == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Laos| ]] foakokde76fwbckhundc1jwf00zq3kt 2689884 2689752 2026-08-07T08:54:10Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689884 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao<br>Demokratesch Volleksrepublik Laos | Fändel =Flag of Laos.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Laos | Wopen =Coat_of_arms_of_Laos.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Laos | National Devise =Fridden, Onofhängegkeet, Demokratie, Eenegkeet a Wuelstand | Kaart= Laos in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Laotesch Sprooch|Lao]] | Haaptstad = [[Vientiane]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] mat [[Eeparteiesystem]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch=236.800 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =6.521.998 {{small|Juli 2007}}<ref>[[CIA World Factbook]]: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/la.html#People Laos] 3. Februar 2008</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =25,8 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Kip]] = 100 At | Zäitzon = +7 | Internet TLD =.la | Telefonsprefix =+856 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Laos''' (amtlech: ''Demokratesch Volleksrepublik Laos'') ass e Staat a Südostasien. E grenzt un d'[[Volleksrepublik China]], de [[Vietnam]], [[Kambodja]], [[Thailand]] a [[Myanmar]]. D'Haaptstad a gréisst Stad ass [[Vientiane]]. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Demographie == {{Kapitel Info feelt}} == Geschicht == {{Méi Info 1|Geschicht vum Laos}} === Fréigeschicht === {{Kapitel Info feelt}} === Kinnekräich Lan Xang === {{Méi Info 1|Kinnekräich Laos}} === Franséischt Protektorat === Vum spéiden [[19. Joerhonnert]] bis [[1954]] war d'Kinnekräich Laos ee [[Protektorat]] vu [[Frankräich]] am Kader vu [[Franséisch Indochina]]. === Zweete Weltkrich === {{Kapitel Info feelt}} === Indochinakrich === Nom [[Indochinakrich]] an no den [[Indochinakonferenz|Accorde vu Genf]] vun [[1954]] war de Laos formell nach ëmmer ee Kinnekräich. === Demokratesch Republik === 1975, nom Enn vum [[Vietnamkrich]], gouf d'demokratesch Volleksrepublik Laos ausgeruff. == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Laos| ]] pso8kvb5afdokyy93g5cxbd6uoa5keo 0 47745 2689509 2637933 2026-08-07T08:40:24Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689509 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kinnekräich Thailand<br>Ratcha-anachak Thai<br>ราชอาณาจักรไทย | Fändel = Flag of Thailand.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Thailand | Wopen = Emblem of Thailand.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Thailand | National Devise = | Kaart = Thailand in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Thailännesch]] | Haaptstad = [[Bangkok]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Ierfmonarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Maha Vajiralongkorn]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Phumtham Wechayachai]] | Total Fläch = 513.120 | Fläch Plaz = 50 | Waasserfläch = 0,4 | Bevëlkerung = 68.863.514 | Bevëlkerung Plaz = 20 | Bevëlkerungsdicht = 132 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Phleng Chat Thai'' ("Thailännesch Nationalhymn") | Wärung = [[Baht]] | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.th]] | Telefonsprefix = +66 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Thailand''' ([[Thailännesch]]: ประเทศไทย), offiziell d''''Kinnekräich Thailand''' (ราชอาณาจักรไทย) ass e Staat a Südostasien. E grenzt u [[Myanmar]], [[Laos]], [[Kambodja]], [[Malaysia]], d'[[Andamanescht Mier]], dat zum [[Indeschen Ozean]] gehéiert, an de [[Golf vun Thailand]], deen zum [[Pazifeschen Ozean]] gehéiert. Seng Haaptstad a bei wäitem gréisste Stad ass [[Bangkok]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Thailand| ]] hzhbwpuvfmpzv3o6t5h3nm5ocl065xo 2689652 2689509 2026-08-07T08:45:08Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689652 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kinnekräich Thailand<br>Ratcha-anachak Thai<br>ราชอาณาจักรไทย | Fändel = Flag of Thailand.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Thailand | Wopen = Emblem of Thailand.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Thailand | National Devise = | Kaart = Thailand in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Thailännesch]] | Haaptstad = [[Bangkok]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Ierfmonarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Phumtham Wechayachai]] | Total Fläch = 513.120 | Fläch Plaz = 50 | Waasserfläch = 0,4 | Bevëlkerung = 68.863.514 | Bevëlkerung Plaz = 20 | Bevëlkerungsdicht = 132 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Phleng Chat Thai'' ("Thailännesch Nationalhymn") | Wärung = [[Baht]] | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.th]] | Telefonsprefix = +66 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Thailand''' ([[Thailännesch]]: ประเทศไทย), offiziell d''''Kinnekräich Thailand''' (ราชอาณาจักรไทย) ass e Staat a Südostasien. E grenzt u [[Myanmar]], [[Laos]], [[Kambodja]], [[Malaysia]], d'[[Andamanescht Mier]], dat zum [[Indeschen Ozean]] gehéiert, an de [[Golf vun Thailand]], deen zum [[Pazifeschen Ozean]] gehéiert. Seng Haaptstad a bei wäitem gréisste Stad ass [[Bangkok]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Thailand| ]] j0bt0dt022bvqa1x77vi99kdzrzstac 2689818 2689652 2026-08-07T08:51:25Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689818 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kinnekräich Thailand<br>Ratcha-anachak Thai<br>ราชอาณาจักรไทย | Fändel = Flag of Thailand.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Thailand | Wopen = Emblem of Thailand.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Thailand | National Devise = | Kaart = Thailand in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Thailännesch]] | Haaptstad = [[Bangkok]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Ierfmonarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Phumtham Wechayachai]] | Total Fläch = 513.120 | Fläch Plaz = 50 | Waasserfläch = 0,4 | Bevëlkerung = 68.863.514 | Bevëlkerung Plaz = 20 | Bevëlkerungsdicht = 132 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Phleng Chat Thai'' ("Thailännesch Nationalhymn") | Wärung = [[Baht]] | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.th]] | Telefonsprefix = +66 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Thailand''' ([[Thailännesch]]: ประเทศไทย), offiziell d''''Kinnekräich Thailand''' (ราชอาณาจักรไทย) ass e Staat a Südostasien. E grenzt u [[Myanmar]], [[Laos]], [[Kambodja]], [[Malaysia]], d'[[Andamanescht Mier]], dat zum [[Indeschen Ozean]] gehéiert, an de [[Golf vun Thailand]], deen zum [[Pazifeschen Ozean]] gehéiert. Seng Haaptstad a bei wäitem gréisste Stad ass [[Bangkok]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Thailand| ]] qh12qh9ngu0hr3s15a2moq8wk579dq7 2689921 2689818 2026-08-07T08:55:09Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689921 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kinnekräich Thailand<br>Ratcha-anachak Thai<br>ราชอาณาจักรไทย | Fändel = Flag of Thailand.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Thailand | Wopen = Emblem of Thailand.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Thailand | National Devise = | Kaart = Thailand in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Thailännesch]] | Haaptstad = [[Bangkok]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Ierfmonarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 513.120 | Fläch Plaz = 50 | Waasserfläch = 0,4 | Bevëlkerung = 68.863.514 | Bevëlkerung Plaz = 20 | Bevëlkerungsdicht = 132 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Phleng Chat Thai'' ("Thailännesch Nationalhymn") | Wärung = [[Baht]] | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.th]] | Telefonsprefix = +66 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Thailand''' ([[Thailännesch]]: ประเทศไทย), offiziell d''''Kinnekräich Thailand''' (ราชอาณาจักรไทย) ass e Staat a Südostasien. E grenzt u [[Myanmar]], [[Laos]], [[Kambodja]], [[Malaysia]], d'[[Andamanescht Mier]], dat zum [[Indeschen Ozean]] gehéiert, an de [[Golf vun Thailand]], deen zum [[Pazifeschen Ozean]] gehéiert. Seng Haaptstad a bei wäitem gréisste Stad ass [[Bangkok]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Thailand| ]] ph6s8ksr2bkg2ocgadvw77kzb5fw4xc 0 47746 2689415 2634053 2026-08-07T08:38:06Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689415 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kinnekräich Kambodja | Fändel = Flag of Cambodia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Kambodja | Wopen = Royal Arms of Cambodia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Kambodja | National Devise = "Natioun, Relioun, Kinnek" | Kaart= Cambodia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Khmer]] | Haaptstad = [[Phnom Penh]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie#Parlamentaresch Monarchie|parlamentaresch]] [[Walmonarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Norodom Sihamoni]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Hun Manet]] | Total Fläch= 181.035 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 14.952.665 <small>(2010)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 76 | Onofhängegkeet = [[9. November]] [[1953]] | Nationalfeierdag = [[9. November]] | Nationalhymn = ''Nokor Reach'' (lb.: "Majestéis Kinnekräich") | Wärung = [[Riel]] (Den [[US-Dollar]] gëtt och akzeptéiert.) | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.kh]] | Telefonsprefix = +855 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kambodja''' (op [[Khmer]]: '''Kâmpŭchea''') ass e Staat a Südostasien am [[Golf vun Thailand]]. E grenzt un [[Thailand]], un de [[Laos]] an un de [[Vietnam]]. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Geschicht == Tëscht dem spéiden [[19. Joerhonnert]] an dem Enn vum [[Indochinakrich]] huet de Kambodja am Kader vun der [[Union française]] als [[Protektorat]] zu [[Franséisch Indochina]] gehéiert. D'Bevëlkerung an d'Land goufen duerch de [[Vietnamkrich]] an d'Herrschaft vun de [[Rout Khmer|Roude Khmer]] schwéier geschiedegt. == Kuckeswäertes == Déi bekanntst Attraktioun am Land ass d'Tempelanlag vun [[Angkor Wat]], déi iwwregens symbolesch an der Mëtt vum Nationalfändel figuréiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Kambodja| ]] 54mmyvtgap50za8fz1wukqamh7hmf9g 2689590 2689415 2026-08-07T08:43:31Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689590 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kinnekräich Kambodja | Fändel = Flag of Cambodia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Kambodja | Wopen = Royal Arms of Cambodia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Kambodja | National Devise = "Natioun, Relioun, Kinnek" | Kaart= Cambodia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Khmer]] | Haaptstad = [[Phnom Penh]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie#Parlamentaresch Monarchie|parlamentaresch]] [[Walmonarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Hun Manet]] | Total Fläch= 181.035 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 14.952.665 <small>(2010)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 76 | Onofhängegkeet = [[9. November]] [[1953]] | Nationalfeierdag = [[9. November]] | Nationalhymn = ''Nokor Reach'' (lb.: "Majestéis Kinnekräich") | Wärung = [[Riel]] (Den [[US-Dollar]] gëtt och akzeptéiert.) | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.kh]] | Telefonsprefix = +855 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kambodja''' (op [[Khmer]]: '''Kâmpŭchea''') ass e Staat a Südostasien am [[Golf vun Thailand]]. E grenzt un [[Thailand]], un de [[Laos]] an un de [[Vietnam]]. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Geschicht == Tëscht dem spéiden [[19. Joerhonnert]] an dem Enn vum [[Indochinakrich]] huet de Kambodja am Kader vun der [[Union française]] als [[Protektorat]] zu [[Franséisch Indochina]] gehéiert. D'Bevëlkerung an d'Land goufen duerch de [[Vietnamkrich]] an d'Herrschaft vun de [[Rout Khmer|Roude Khmer]] schwéier geschiedegt. == Kuckeswäertes == Déi bekanntst Attraktioun am Land ass d'Tempelanlag vun [[Angkor Wat]], déi iwwregens symbolesch an der Mëtt vum Nationalfändel figuréiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Kambodja| ]] ax3k1o6siqw9ivezt3kt50uhds96vfc 2689738 2689590 2026-08-07T08:49:22Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689738 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kinnekräich Kambodja | Fändel = Flag of Cambodia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Kambodja | Wopen = Royal Arms of Cambodia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Kambodja | National Devise = "Natioun, Relioun, Kinnek" | Kaart= Cambodia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Khmer]] | Haaptstad = [[Phnom Penh]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie#Parlamentaresch Monarchie|parlamentaresch]] [[Walmonarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Hun Manet]] | Total Fläch= 181.035 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 14.952.665 <small>(2010)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 76 | Onofhängegkeet = [[9. November]] [[1953]] | Nationalfeierdag = [[9. November]] | Nationalhymn = ''Nokor Reach'' (lb.: "Majestéis Kinnekräich") | Wärung = [[Riel]] (Den [[US-Dollar]] gëtt och akzeptéiert.) | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.kh]] | Telefonsprefix = +855 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kambodja''' (op [[Khmer]]: '''Kâmpŭchea''') ass e Staat a Südostasien am [[Golf vun Thailand]]. E grenzt un [[Thailand]], un de [[Laos]] an un de [[Vietnam]]. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Geschicht == Tëscht dem spéiden [[19. Joerhonnert]] an dem Enn vum [[Indochinakrich]] huet de Kambodja am Kader vun der [[Union française]] als [[Protektorat]] zu [[Franséisch Indochina]] gehéiert. D'Bevëlkerung an d'Land goufen duerch de [[Vietnamkrich]] an d'Herrschaft vun de [[Rout Khmer|Roude Khmer]] schwéier geschiedegt. == Kuckeswäertes == Déi bekanntst Attraktioun am Land ass d'Tempelanlag vun [[Angkor Wat]], déi iwwregens symbolesch an der Mëtt vum Nationalfändel figuréiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Kambodja| ]] 0thpcpdavmww86eacltvlq6pv94ikkf 2689877 2689738 2026-08-07T08:53:58Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689877 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kinnekräich Kambodja | Fändel = Flag of Cambodia.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Kambodja | Wopen = Royal Arms of Cambodia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Kambodja | National Devise = "Natioun, Relioun, Kinnek" | Kaart= Cambodia in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Khmer]] | Haaptstad = [[Phnom Penh]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie#Parlamentaresch Monarchie|parlamentaresch]] [[Walmonarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 181.035 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 14.952.665 <small>(2010)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 76 | Onofhängegkeet = [[9. November]] [[1953]] | Nationalfeierdag = [[9. November]] | Nationalhymn = ''Nokor Reach'' (lb.: "Majestéis Kinnekräich") | Wärung = [[Riel]] (Den [[US-Dollar]] gëtt och akzeptéiert.) | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.kh]] | Telefonsprefix = +855 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kambodja''' (op [[Khmer]]: '''Kâmpŭchea''') ass e Staat a Südostasien am [[Golf vun Thailand]]. E grenzt un [[Thailand]], un de [[Laos]] an un de [[Vietnam]]. == Geographie == {{Kapitel Info feelt}} == Geschicht == Tëscht dem spéiden [[19. Joerhonnert]] an dem Enn vum [[Indochinakrich]] huet de Kambodja am Kader vun der [[Union française]] als [[Protektorat]] zu [[Franséisch Indochina]] gehéiert. D'Bevëlkerung an d'Land goufen duerch de [[Vietnamkrich]] an d'Herrschaft vun de [[Rout Khmer|Roude Khmer]] schwéier geschiedegt. == Kuckeswäertes == Déi bekanntst Attraktioun am Land ass d'Tempelanlag vun [[Angkor Wat]], déi iwwregens symbolesch an der Mëtt vum Nationalfändel figuréiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Kambodja| ]] eplcqwtl7b399w6agu2ikbzjz0p3put 0 47747 2689532 2689139 2026-08-07T08:40:59Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689532 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam | Fändel = Flag of Vietnam.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Vietnam | Wopen = Emblem of Vietnam.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Vietnam | National Devise = keng | Kaart = Vietnam in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Vietnameesesch]] | Haaptstad = [[Hanoi]] | Haaptstad Awunner = 8.435.700 <small>([[2022]])</small> | Haaptstad Koordinaten = 20°55'N, 106°23'E | Staatsform = [[Sozialistesch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 331.345 | Fläch Plaz = 66 | Waasserfläch = 6,4 | Bevëlkerung = 100.300.000 <small>([[2023]])</small> | Bevëlkerung Plaz = 15 | Bevëlkerungsdicht = 302,7 | Onofhängegkeet = [[2. September]] [[1945]] (Staatsgrënnung) | Nationalfeierdag = [[2. September]] | Nationalhymn = [[Tien quan ca]] | Wärung = [[Vietnameeseschen Dong]] (VND) | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.vn]] | Telefonsprefix = +84 | Notizen = | Extra Bild = Ha Long Bay.jpg | Extra Bild2 = }} De '''Vietnam''', op [[Vietnameesesch]] ''Việt Nam'', amtlech ''Sozialistesch Republik Vietnam'', op Vietnameesesch ''Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam'', ass e Staat a Südostasien. E grenzt un d'[[Volleksrepublik China]], [[Laos]], [[Kambodja]] an d'[[Südchineesescht Mier]]. Haaptstad, [[Hanoi]] (Hà Nội), läit no bei der Ostküst vum Vietnam. == Geschicht == Virun [[1976]] war de Vietnam an zwee gedeelt: Am [[Norden]], den [[Nordvietnam]], an am [[Süden]], de [[Südvietnam]]. == Geographie == == Klima == == Politik == == Ekonomie == == Kultur == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Vietnam| ]] p4whsbzmlo4clhnhtbl0w434sy6ehco 2689835 2689532 2026-08-07T08:51:51Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689835 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam | Fändel = Flag of Vietnam.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Vietnam | Wopen = Emblem of Vietnam.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Vietnam | National Devise = keng | Kaart = Vietnam in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Vietnameesesch]] | Haaptstad = [[Hanoi]] | Haaptstad Awunner = 8.435.700 <small>([[2022]])</small> | Haaptstad Koordinaten = 20°55'N, 106°23'E | Staatsform = [[Sozialistesch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 331.345 | Fläch Plaz = 66 | Waasserfläch = 6,4 | Bevëlkerung = 100.300.000 <small>([[2023]])</small> | Bevëlkerung Plaz = 15 | Bevëlkerungsdicht = 302,7 | Onofhängegkeet = [[2. September]] [[1945]] (Staatsgrënnung) | Nationalfeierdag = [[2. September]] | Nationalhymn = [[Tien quan ca]] | Wärung = [[Vietnameeseschen Dong]] (VND) | Zäitzon = +7 | Internet TLD = [[.vn]] | Telefonsprefix = +84 | Notizen = | Extra Bild = Ha Long Bay.jpg | Extra Bild2 = }} De '''Vietnam''', op [[Vietnameesesch]] ''Việt Nam'', amtlech ''Sozialistesch Republik Vietnam'', op Vietnameesesch ''Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam'', ass e Staat a Südostasien. E grenzt un d'[[Volleksrepublik China]], [[Laos]], [[Kambodja]] an d'[[Südchineesescht Mier]]. Haaptstad, [[Hanoi]] (Hà Nội), läit no bei der Ostküst vum Vietnam. == Geschicht == Virun [[1976]] war de Vietnam an zwee gedeelt: Am [[Norden]], den [[Nordvietnam]], an am [[Süden]], de [[Südvietnam]]. == Geographie == == Klima == == Politik == == Ekonomie == == Kultur == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Vietnam| ]] 00t1zd9xka6q0xa0ciukljdrr15o4hp 0 48377 2689521 2521312 2026-08-07T08:40:43Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689521 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Uganda<br>Jamhuri ya Uganda | Fändel = Flag of Uganda.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Uganda | Wopen = Coat_of_arms_of_Uganda.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Uganda | National Devise = "For God and My Country" (Fir Gott a mäi Land) | Kaart = Location Uganda AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Swahili]] | Haaptstad = [[Kampala]] | Haaptstad Awunner = 1.600.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|00|18|49|N|32|34|52|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Yoweri Museveni]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 241,038 | Fläch Plaz = 81 | Waasserfläch = 15,39 | Bevëlkerung = 35,873,253 (2012) | Bevëlkerung Plaz = 35 | Bevëlkerungsdicht = 137 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]: [[9. Oktober]] [[1962]] | Nationalfeierdag = [[9. Oktober]] | Nationalhymn = ''Oh Uganda, Land of Beauty'' | Wärung = [[Uganda-Schilling]] (UGX) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.ug]] | Telefonsprefix = +256 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Uganda''' (op [[Englesch]]: ''Republic of Uganda''; op [[Swahili]]: ''Jamhuri ya Uganda'') ass e Staat an [[Afrika|Ostafrika]]. D'[[Haaptstad]] vun Uganda ass [[Kampala]]. ==Geschicht a Politik== Den Uganda war tëscht 1894 an 1962 e [[Vereenegt Kinnekräich|brittescht]] [[Protektorat]]. No der Onofhängegkeet gouf et e Memberstaat vum [[Commonwealth of Nations]]. President ass zënter 1986 de [[Yoweri Museveni]]. Tëscht 1971 an 1979 ass d'Land vum Diktator [[Idi Amin]] regéiert ginn. ==Geographie== Den Uganda grenzt am Osten un de [[Kenia]], am Norden un de [[Südsudan]], am Westen un d'[[Demokratesch Republik Kongo]], am Südwesten un de[[Ruanda]] an am Süden un [[Tansania]]. Tëscht dem Uganda, dem Kenia an Tansania läit de [[Victoriaséi]]. Mat iwwer 35 Milliounen Awunner ass den Uganda no [[Ethiopien]] dat zweet-bevëlkerungsräichst Land op der Welt, dat keen Zougank zum Mier huet. == Sproochen == Am Uganda si 40 Sproochen am Gebrauch. Offiziell Sprooche sinn Englesch an zanter 2005 Swahili. Wichteg aner Sprooche si [[Luganda]], [[Luo]] an [[Nkore]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Uganda| ]] mmmivwlltp4lbha8qmvhlp8p33js2to 2689662 2689521 2026-08-07T08:45:23Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689662 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Uganda<br>Jamhuri ya Uganda | Fändel = Flag of Uganda.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Uganda | Wopen = Coat_of_arms_of_Uganda.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun Uganda | National Devise = "For God and My Country" (Fir Gott a mäi Land) | Kaart = Location Uganda AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]], [[Swahili]] | Haaptstad = [[Kampala]] | Haaptstad Awunner = 1.600.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|00|18|49|N|32|34|52|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 241,038 | Fläch Plaz = 81 | Waasserfläch = 15,39 | Bevëlkerung = 35,873,253 (2012) | Bevëlkerung Plaz = 35 | Bevëlkerungsdicht = 137 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]: [[9. Oktober]] [[1962]] | Nationalfeierdag = [[9. Oktober]] | Nationalhymn = ''Oh Uganda, Land of Beauty'' | Wärung = [[Uganda-Schilling]] (UGX) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.ug]] | Telefonsprefix = +256 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Uganda''' (op [[Englesch]]: ''Republic of Uganda''; op [[Swahili]]: ''Jamhuri ya Uganda'') ass e Staat an [[Afrika|Ostafrika]]. D'[[Haaptstad]] vun Uganda ass [[Kampala]]. ==Geschicht a Politik== Den Uganda war tëscht 1894 an 1962 e [[Vereenegt Kinnekräich|brittescht]] [[Protektorat]]. No der Onofhängegkeet gouf et e Memberstaat vum [[Commonwealth of Nations]]. President ass zënter 1986 de [[Yoweri Museveni]]. Tëscht 1971 an 1979 ass d'Land vum Diktator [[Idi Amin]] regéiert ginn. ==Geographie== Den Uganda grenzt am Osten un de [[Kenia]], am Norden un de [[Südsudan]], am Westen un d'[[Demokratesch Republik Kongo]], am Südwesten un de[[Ruanda]] an am Süden un [[Tansania]]. Tëscht dem Uganda, dem Kenia an Tansania läit de [[Victoriaséi]]. Mat iwwer 35 Milliounen Awunner ass den Uganda no [[Ethiopien]] dat zweet-bevëlkerungsräichst Land op der Welt, dat keen Zougank zum Mier huet. == Sproochen == Am Uganda si 40 Sproochen am Gebrauch. Offiziell Sprooche sinn Englesch an zanter 2005 Swahili. Wichteg aner Sprooche si [[Luganda]], [[Luo]] an [[Nkore]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Uganda| ]] 5napufp75expnq1zp0ugx7ynpr01rv5 0 48380 2689525 2612614 2026-08-07T08:40:49Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689525 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Usbekistan | Fändel = Flag of Uzbekistan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Usbeekesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of Uzbekistan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Usbeekescht Wopen | National Devise = <br>''informell: "O'zbekiston kelajagi buyuk davlat"''<br>{{small|''(Usbekistan ass en zukünftege grousse Staat)''}} | Kaart = Uzbekistan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Usbeekesch]] a<br>[[Karakalpakesch]] | Haaptstad = [[Taschkent]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Shavkat Mirziyoyev]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 447.400 | Fläch Plaz = 56 | Waasserfläch = 4,9 | Bevëlkerung = 27.727.453 {{small|(1. Januar 2009)}} | Bevëlkerung Plaz = 45 | Bevëlkerungsdicht = 61,2 Awunner | Onofhängegkeet = 1. September 1991 vun der Sowjetunioun | Nationalfeierdag = 1. September | Nationalhymn = [[Serquyosh, hur oʻlkam, elga baxt, najot]] | Wärung = [[Soʻm]] (UZE) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.uz]] | Telefonsprefix = +998 | Notizen = | Extra Bild = Uzbekistan satellite photo.jpg | Extra Bild2 = Uz-map de.png }} '''Usbekistan''', op [[Usbeekesch]] ''O'zbekiston'', ass e Staat an [[Zentralasien]]. == Geschicht == Déi fréier chineesesch [[Seidestrooss]] zitt sech bal duerch déi ganz Längt vum Land. De Staat Usbekistan ass 1925 entstanen, als [[Usbeekesch Sozialistesch Sowjetrepublik]], a gouf 1991 vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg. == Bevëlkerung == D'Land huet eng 27,7 Milliounen Awunner mat ronn 100 Nationalitéiten, dovun 71&nbsp;% Usbeeken, 5,1&nbsp;% Russen, 5&nbsp;% Tadschiken, 4,1&nbsp;% Karakalpaken, 3,2&nbsp;% Kasachen, 2,7&nbsp;% Krimtataren an 2,5&nbsp;% Koreaner. == Sproochen == Offiziell Sprooch vum Land ass [[Usbeekesch]], an der autonomer Republik [[Karakalpakstan]] ass och [[Karakalpakesch]] offiziell als Sprooch unerkannt. [[Russesch]] huet ëmmer nach eng grouss Bedeitung a gëtt vun deene meeschte verstanen. An de Stied [[Samarkand]] a [[Buchara]] ass och nach [[Tadjikesch]] a [[Persesch]] verbreet. Mëtt der 1990er Joren huet d'Parlament decidéiert, fir vum [[Kyrillescht Alphabet|kyrilleschen]] op dat [[laténgescht Alphabet]] ëmzeklammen. De facto sinn elo déi zwee Alphabeter a Gebrauch. == Politik == Aus den éischten direkte Presidentschaftswalen den 29. Dezember 1991 ass den [[Islam Abduganijewitsch Karimow|Islam Karimow]] mat 86 Prozent vun de Stëmmen als Gewënner ervirgaangen an hie gouf deen éischte President vun der onofhängeger Republik Usbekistan. Zanterhier huet e seng Amtszäit véiermol verlängere gelooss iwwer [[Referendum]]en a Walen. Den Islam Karimow ënnerbënnt mat Erfolleg all reliéise Fanatismus am Land. Dowéinst kann déi och duerch verschidden an Däitschland aktiv Memberen opgefallen [[Islamesch Beweegung Usbekistan]] (IBU) just nëmmen am afghanesch-pakistanesche Grenzgebitt agéieren. Nodeem datt d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] d'Ënnerdréckung vu reliéisen Onrouen 2005 zu [[Andijan]] am [[Ferganadall]] kritiséiert hunn, huet de Karimow hir Militärbasis am Land zougemaach. De President ënnerstëtzt awer den ISAF-Asaz am Nopeschland [[Afghanistan]] weider, dëst duerch eng Erlabnes un déi däitsch Bundeswehr fir e Lofttransportstützpunkt zu [[Termes]] z'ënnerhalen. Déi [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Regierung finanzéiert zanter 2002 iwwer d'Agence fir den Transfer vu Finanztechnologie verschidde Berodungs- a Formatiounsprojeten am Bankesecteur. Am Joer 2010 war dofir e Budget vu 95.000 Euro virgesinn<ref>{{Citation|URL=http://www.mae.lu/fr/content/view/full/24098 |Titel=29. Mäerz 2010 - Aarbechtsvisit vum lëtz. Ausseminister am Usbekistan |Gekuckt=19.03.2011 |Archiv-Datum=28.12.2010 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20101228214004/http://www.mae.lu/fr/content/view/full/24098 }}</ref>. == Fotosalbum vum Land == <gallery> Bild:AralSea_A20081005.jpg|Aral Séi Bild:Kalta_Minar.jpg|Chiwa Bild:Bukhara01.jpg|Buchara Bild:RegistanSquare_Samarkand.jpg|Samarkand Bild:Vue de l'Aqua-Park - Tachkent.jpg|[[Taschkent]] Bild:KokandPalace.jpg|[[Kokand]] Bild:Denau_-_cotton_collect_center.JPG|Kottengproduktioun Bild:Yodgorlik_Silk_Factory,_Margilan.jpg|Seideproduktioun </gallery> == Kuckt och == * [[Usbeekesch Kichen]] == Um Spaweck == * [http://www.gov.uz/en/ Offiziell Säit vun der Republik Usbekistan] {{Commonscat|Uzbekistan|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Usbekistan| ]] 4x00rudtmrl1jjvg5t13ouyh5ge44zz 2689663 2689525 2026-08-07T08:45:25Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689663 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Usbekistan | Fändel = Flag of Uzbekistan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Usbeekesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of Uzbekistan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Usbeekescht Wopen | National Devise = <br>''informell: "O'zbekiston kelajagi buyuk davlat"''<br>{{small|''(Usbekistan ass en zukünftege grousse Staat)''}} | Kaart = Uzbekistan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Usbeekesch]] a<br>[[Karakalpakesch]] | Haaptstad = [[Taschkent]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 447.400 | Fläch Plaz = 56 | Waasserfläch = 4,9 | Bevëlkerung = 27.727.453 {{small|(1. Januar 2009)}} | Bevëlkerung Plaz = 45 | Bevëlkerungsdicht = 61,2 Awunner | Onofhängegkeet = 1. September 1991 vun der Sowjetunioun | Nationalfeierdag = 1. September | Nationalhymn = [[Serquyosh, hur oʻlkam, elga baxt, najot]] | Wärung = [[Soʻm]] (UZE) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.uz]] | Telefonsprefix = +998 | Notizen = | Extra Bild = Uzbekistan satellite photo.jpg | Extra Bild2 = Uz-map de.png }} '''Usbekistan''', op [[Usbeekesch]] ''O'zbekiston'', ass e Staat an [[Zentralasien]]. == Geschicht == Déi fréier chineesesch [[Seidestrooss]] zitt sech bal duerch déi ganz Längt vum Land. De Staat Usbekistan ass 1925 entstanen, als [[Usbeekesch Sozialistesch Sowjetrepublik]], a gouf 1991 vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg. == Bevëlkerung == D'Land huet eng 27,7 Milliounen Awunner mat ronn 100 Nationalitéiten, dovun 71&nbsp;% Usbeeken, 5,1&nbsp;% Russen, 5&nbsp;% Tadschiken, 4,1&nbsp;% Karakalpaken, 3,2&nbsp;% Kasachen, 2,7&nbsp;% Krimtataren an 2,5&nbsp;% Koreaner. == Sproochen == Offiziell Sprooch vum Land ass [[Usbeekesch]], an der autonomer Republik [[Karakalpakstan]] ass och [[Karakalpakesch]] offiziell als Sprooch unerkannt. [[Russesch]] huet ëmmer nach eng grouss Bedeitung a gëtt vun deene meeschte verstanen. An de Stied [[Samarkand]] a [[Buchara]] ass och nach [[Tadjikesch]] a [[Persesch]] verbreet. Mëtt der 1990er Joren huet d'Parlament decidéiert, fir vum [[Kyrillescht Alphabet|kyrilleschen]] op dat [[laténgescht Alphabet]] ëmzeklammen. De facto sinn elo déi zwee Alphabeter a Gebrauch. == Politik == Aus den éischten direkte Presidentschaftswalen den 29. Dezember 1991 ass den [[Islam Abduganijewitsch Karimow|Islam Karimow]] mat 86 Prozent vun de Stëmmen als Gewënner ervirgaangen an hie gouf deen éischte President vun der onofhängeger Republik Usbekistan. Zanterhier huet e seng Amtszäit véiermol verlängere gelooss iwwer [[Referendum]]en a Walen. Den Islam Karimow ënnerbënnt mat Erfolleg all reliéise Fanatismus am Land. Dowéinst kann déi och duerch verschidden an Däitschland aktiv Memberen opgefallen [[Islamesch Beweegung Usbekistan]] (IBU) just nëmmen am afghanesch-pakistanesche Grenzgebitt agéieren. Nodeem datt d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] d'Ënnerdréckung vu reliéisen Onrouen 2005 zu [[Andijan]] am [[Ferganadall]] kritiséiert hunn, huet de Karimow hir Militärbasis am Land zougemaach. De President ënnerstëtzt awer den ISAF-Asaz am Nopeschland [[Afghanistan]] weider, dëst duerch eng Erlabnes un déi däitsch Bundeswehr fir e Lofttransportstützpunkt zu [[Termes]] z'ënnerhalen. Déi [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Regierung finanzéiert zanter 2002 iwwer d'Agence fir den Transfer vu Finanztechnologie verschidde Berodungs- a Formatiounsprojeten am Bankesecteur. Am Joer 2010 war dofir e Budget vu 95.000 Euro virgesinn<ref>{{Citation|URL=http://www.mae.lu/fr/content/view/full/24098 |Titel=29. Mäerz 2010 - Aarbechtsvisit vum lëtz. Ausseminister am Usbekistan |Gekuckt=19.03.2011 |Archiv-Datum=28.12.2010 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20101228214004/http://www.mae.lu/fr/content/view/full/24098 }}</ref>. == Fotosalbum vum Land == <gallery> Bild:AralSea_A20081005.jpg|Aral Séi Bild:Kalta_Minar.jpg|Chiwa Bild:Bukhara01.jpg|Buchara Bild:RegistanSquare_Samarkand.jpg|Samarkand Bild:Vue de l'Aqua-Park - Tachkent.jpg|[[Taschkent]] Bild:KokandPalace.jpg|[[Kokand]] Bild:Denau_-_cotton_collect_center.JPG|Kottengproduktioun Bild:Yodgorlik_Silk_Factory,_Margilan.jpg|Seideproduktioun </gallery> == Kuckt och == * [[Usbeekesch Kichen]] == Um Spaweck == * [http://www.gov.uz/en/ Offiziell Säit vun der Republik Usbekistan] {{Commonscat|Uzbekistan|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Usbekistan| ]] bjlqbml2ddj65xzafr49vkk85dipp1e 0 48395 2689464 2689167 2026-08-07T08:39:18Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689464 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Palau | Fändel = Flag of Palau.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Palau | Wopen = Seal of Palau.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Palau | National Devise = {{wikidata|property|linked|P885}} | Kaart = Palau on the globe (Southeast Asia centered) (small islands magnified).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{wikidata|property|linked|P37}} | Haaptstad = [[Ngerulmud]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = presidentiell Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 459 | Fläch Plaz = 184 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} ({{small|{{wikidata|qualifier|P1082|P585}}}}) | Bevëlkerung Plaz = 192 | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = 1. Oktober 1994 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Belau rekid | Wärung = {{wikidata|property|linked|P38}} | Zäitzon = +9 | Internet TLD = {{wikidata|property|linked|P78}} | Telefonsprefix = {{wikidata|property|linked|P474}} | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Palau''', op [[Palauesch]] ''Belu'u era Belau'' an op [[Englesch]] ''Republic of Palau'', ass en [[Inselstaat]] an [[Ozeanien]]. D'Haaptstad vu Palau ass zanter dem 7. Oktober 2006 [[Ngerulmud]] am [[Melekeok State]] op der Insel [[Babeldaob]]. == Ënnerdeelung == Palau ass a 16 administrativ Staaten ënnerdeelt: {| | valign="top"width="25%" | * Aimeliik State * Airai State * Angaur State * Hatohobei State * Kayangel State * Koror State * [[Melekeok State]] * Ngaraard State | valign="top"width="25%" | * Ngarchelong State * Ngardmau State * Ngaremlengui State * Ngatpang State * Ngchesar State * Ngiwal State * Peleliu State * Sonsorol State |} == Sproochen == Déi offiziell Sproochen op Palau si Palauesch an Englesch. <br> Donieft ginn e puer [[Mikronesien|mikroneesesch]] Sprooche geschwat. Um [[Inselstaat]] [[Angaur]] gëtt [[Japanesch]] geschwat. == Um Spaweck == {{Commonscat|Palau}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Palau| ]] [[Kategorie:Inselen am Pazifeschen Ozean]] [[Kategorie:Länner an Ozeanien]] cdlmjbyp2vku6phlhobn2bsw9lw0l6l 0 48543 2689394 2628123 2026-08-07T08:37:35Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689394 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = República de Guatemala <br> Republik Guatemala | Fändel = Flag of Guatemala.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Guatemala | Wopen = Coat of arms of Guatemala.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Nationalen Emblème vu Guatemala | National Devise = El país de la eterna primavera<br>("D'Land vum éiwege Fréijoer") | Kaart= LocationGuatemala.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Guatemala-Stad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Alejandro Giammattei]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 109.021 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 17,1 Milliounen<ref>https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=GT Schätzung vun der [[Weltbank]] fir 2021</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[15. September]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = [[Guatemala Feliz]] | Wärung = [[Quetzal]] | Zäitzon = - 6 | Internet TLD = [[.gt]] | Telefonsprefix = +502 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Guatemala''', op [[Spuenesch]] ''República de Guatemala'', ass e Staat a [[Mëttelamerika]]. D'Haaptstad ass [[Guatemala-Stad]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass [[Spuenesch]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Guatemala| ]] hozetpnzl77dgkovpzgf31h1qzr6bmi 2689576 2689394 2026-08-07T08:43:08Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689576 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAmerika}} {{Infobox Land | Numm = República de Guatemala <br> Republik Guatemala | Fändel = Flag of Guatemala.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Guatemala | Wopen = Coat of arms of Guatemala.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Nationalen Emblème vu Guatemala | National Devise = El país de la eterna primavera<br>("D'Land vum éiwege Fréijoer") | Kaart= LocationGuatemala.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Guatemala-Stad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 109.021 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 17,1 Milliounen<ref>https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=GT Schätzung vun der [[Weltbank]] fir 2021</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[15. September]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = [[Guatemala Feliz]] | Wärung = [[Quetzal]] | Zäitzon = - 6 | Internet TLD = [[.gt]] | Telefonsprefix = +502 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Guatemala''', op [[Spuenesch]] ''República de Guatemala'', ass e Staat a [[Mëttelamerika]]. D'Haaptstad ass [[Guatemala-Stad]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass [[Spuenesch]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Guatemala| ]] gz3rrwbcp4im1ljnls5gxwycnadvj3g 0 48550 2689445 2537360 2026-08-07T08:38:50Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689445 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm =الجمهورية الإسلامية الموريتانية<br>al-Dschumhūrīyah al-Islāmīyah al-Mūrītānīyah<br>Islamesch Republik Mauretanien | Fändel = Flag of Mauritania.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Mauretanien | Wopen = Seal_of_Mauritania.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Mauretanien | National Devise = "شرف إخاء عدل"<br>{{small|("Éier, Bridderlechkeet, Gerechtegkeet")}} | Kaart = Location Mauritania AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Nouakchott]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mohamed Ould Ghazouani]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Moctar Ould Diay]] | Total Fläch= 1.030.700 | Fläch Plaz = 29 | Waasserfläch = 0,03 | Bevëlkerung = 3.359.185 {{small|([[2005]])}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,2 | Onofhängegkeet = +0 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = نشيد وطني موريتاني | Wärung = [[Ouguiya]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.mr]] | Telefonsprefix = +222 | Extra Bild2 = Mr-map.png }} '''Mauretanien''', offiziell ''Islamesch Republik Mauretanien'', ass eng Presidialrepublik am [[Westafrika|Nordweste vun Afrika]], um [[Atlantik|atlanteschen Ozean]]. De [[Staat]] grenzt un [[Algerien]], de [[Mali]], de [[Senegal]] an d'[[Westsahara]]. {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Mauritania|Mauretanien}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} </div> [[Kategorie:Mauretanien| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 9z3nf5ibyjvlmf95xhtnltdpt6odktl 2689608 2689445 2026-08-07T08:44:00Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689608 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm =الجمهورية الإسلامية الموريتانية<br>al-Dschumhūrīyah al-Islāmīyah al-Mūrītānīyah<br>Islamesch Republik Mauretanien | Fändel = Flag of Mauritania.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Mauretanien | Wopen = Seal_of_Mauritania.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Mauretanien | National Devise = "شرف إخاء عدل"<br>{{small|("Éier, Bridderlechkeet, Gerechtegkeet")}} | Kaart = Location Mauritania AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Nouakchott]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Moctar Ould Diay]] | Total Fläch= 1.030.700 | Fläch Plaz = 29 | Waasserfläch = 0,03 | Bevëlkerung = 3.359.185 {{small|([[2005]])}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,2 | Onofhängegkeet = +0 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = نشيد وطني موريتاني | Wärung = [[Ouguiya]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.mr]] | Telefonsprefix = +222 | Extra Bild2 = Mr-map.png }} '''Mauretanien''', offiziell ''Islamesch Republik Mauretanien'', ass eng Presidialrepublik am [[Westafrika|Nordweste vun Afrika]], um [[Atlantik|atlanteschen Ozean]]. De [[Staat]] grenzt un [[Algerien]], de [[Mali]], de [[Senegal]] an d'[[Westsahara]]. {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Mauritania|Mauretanien}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} </div> [[Kategorie:Mauretanien| ]] [[Kategorie:Westafrika]] m8mvk04ro7ic7g2ehll0aaympao5nv4 2689769 2689608 2026-08-07T08:50:07Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689769 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm =الجمهورية الإسلامية الموريتانية<br>al-Dschumhūrīyah al-Islāmīyah al-Mūrītānīyah<br>Islamesch Republik Mauretanien | Fändel = Flag of Mauritania.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Mauretanien | Wopen = Seal_of_Mauritania.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Mauretanien | National Devise = "شرف إخاء عدل"<br>{{small|("Éier, Bridderlechkeet, Gerechtegkeet")}} | Kaart = Location Mauritania AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Nouakchott]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Moctar Ould Diay]] | Total Fläch= 1.030.700 | Fläch Plaz = 29 | Waasserfläch = 0,03 | Bevëlkerung = 3.359.185 {{small|([[2005]])}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,2 | Onofhängegkeet = +0 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = نشيد وطني موريتاني | Wärung = [[Ouguiya]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.mr]] | Telefonsprefix = +222 | Extra Bild2 = Mr-map.png }} '''Mauretanien''', offiziell ''Islamesch Republik Mauretanien'', ass eng Presidialrepublik am [[Westafrika|Nordweste vun Afrika]], um [[Atlantik|atlanteschen Ozean]]. De [[Staat]] grenzt un [[Algerien]], de [[Mali]], de [[Senegal]] an d'[[Westsahara]]. {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Mauritania|Mauretanien}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} </div> [[Kategorie:Mauretanien| ]] [[Kategorie:Westafrika]] q9wnti9zxlvlllfcvak6yfwh3728z38 2689892 2689769 2026-08-07T08:54:23Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689892 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm =الجمهورية الإسلامية الموريتانية<br>al-Dschumhūrīyah al-Islāmīyah al-Mūrītānīyah<br>Islamesch Republik Mauretanien | Fändel = Flag of Mauritania.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Mauretanien | Wopen = Seal_of_Mauritania.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Mauretanien | National Devise = "شرف إخاء عدل"<br>{{small|("Éier, Bridderlechkeet, Gerechtegkeet")}} | Kaart = Location Mauritania AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Nouakchott]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.030.700 | Fläch Plaz = 29 | Waasserfläch = 0,03 | Bevëlkerung = 3.359.185 {{small|([[2005]])}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3,2 | Onofhängegkeet = +0 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = نشيد وطني موريتاني | Wärung = [[Ouguiya]] | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.mr]] | Telefonsprefix = +222 | Extra Bild2 = Mr-map.png }} '''Mauretanien''', offiziell ''Islamesch Republik Mauretanien'', ass eng Presidialrepublik am [[Westafrika|Nordweste vun Afrika]], um [[Atlantik|atlanteschen Ozean]]. De [[Staat]] grenzt un [[Algerien]], de [[Mali]], de [[Senegal]] an d'[[Westsahara]]. {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Mauritania|Mauretanien}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} </div> [[Kategorie:Mauretanien| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 6mfls041uec1b9thvbuo2775iqm4018 0 48627 2689438 2689143 2026-08-07T08:38:40Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689438 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der Insel Madagaskar|den Animatiounsfilm|Madagascar (Film 2005)}} {{Infobox Land | Numm = Repoblikan'i Madagasikara (Malgache)<br>République de Madagascar (Franséisch)<br><small>Republik Madagaskar</small> | Fändel = Flag_of_Madagascar.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Madagaskar | Wopen = Seal_of_Madagascar.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Madagaskar | National Devise = "Fitiavana, Tanindrazana, Fandrosoana" (mg.)<br>"Amour, patrie, progrès" (fr.) | Kaart= Location_Madagascar_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malgache]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Antananarivo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 587.041 | Fläch Plaz = 47 | Waasserfläch = 0,009 | Bevëlkerung = 22.000.000 | Bevëlkerung Plaz = 53 | Bevëlkerungsdicht = 35,2 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[26. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalhymn = ''Ry Tanindrazanay malala ô!'' | Wärung = [[Ariary]] (MGA) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.mg]] | Telefonsprefix = +261 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Madagaskar''' ass en [[Inselstaat]] am [[Indeschen Ozean]] ëstlech vun [[Afrika]]. D'[[Haaptstad]] vu Madagaskar ass [[Antananarivo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Madagascar|Madagaskar}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Madagaskar| ]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] e9bz8lqcmdqgdqodc6an3rcbqoztvs1 2689761 2689438 2026-08-07T08:49:55Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689761 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der Insel Madagaskar|den Animatiounsfilm|Madagascar (Film 2005)}} {{Infobox Land | Numm = Repoblikan'i Madagasikara (Malgache)<br>République de Madagascar (Franséisch)<br><small>Republik Madagaskar</small> | Fändel = Flag_of_Madagascar.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Madagaskar | Wopen = Seal_of_Madagascar.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Madagaskar | National Devise = "Fitiavana, Tanindrazana, Fandrosoana" (mg.)<br>"Amour, patrie, progrès" (fr.) | Kaart= Location_Madagascar_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Malgache]], [[Franséisch]] | Haaptstad = [[Antananarivo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 587.041 | Fläch Plaz = 47 | Waasserfläch = 0,009 | Bevëlkerung = 22.000.000 | Bevëlkerung Plaz = 53 | Bevëlkerungsdicht = 35,2 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[26. Juni]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalhymn = ''Ry Tanindrazanay malala ô!'' | Wärung = [[Ariary]] (MGA) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.mg]] | Telefonsprefix = +261 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Madagaskar''' ass en [[Inselstaat]] am [[Indeschen Ozean]] ëstlech vun [[Afrika]]. D'[[Haaptstad]] vu Madagaskar ass [[Antananarivo]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Madagascar|Madagaskar}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Madagaskar| ]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] jrzr060qp48qv3najd7nv8su67vhcgp 0 48810 2689316 2521520 2026-08-06T20:27:25Z GilPe 14980 vu Wikidata 2689316 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = República de Moçambique<br><small>Republik Mosambik</small> | Fändel = Flag_of_Mozambique.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Mosambik | Wopen = Emblem_of_Mozambique.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Mosambik | National Devise = | Kaart= Location_Mozambique_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Maputo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 801.590 | Fläch Plaz = 35 | Waasserfläch = 2,2 | Bevëlkerung = 23.929.000 <small>(2011)</small> | Bevëlkerung Plaz = 50 | Bevëlkerungsdicht = 28,7 | Onofhängegkeet = [[25. Juni]] [[1975]] (vu [[Portugal]]) | Nationalfeierdag = [[25. Juni]] (Onofhängegkeetsdag) | Nationalhymn = ''Pátria Amada'' | Wärung = [[Metical]] (MZN) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.mz]] | Telefonsprefix = +258 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Mosambik''', op [[Portugisesch]] ''República de Moçambique'', ass e [[Staat]] a Südostafrika. E grenzt un [[Tansania]], [[Malawi]], [[Sambia]], [[Simbabwe]], [[Südafrika]] a [[Eswatini]]. Den Nationalfeierdag ass de [[25. Juni]], den Dag vun der Onofhängegkeet (1975). == Um Spaweck == {{Commonscat|Mozambique|Mosambik}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU |Commonwealth of Nations }} [[Kategorie:Mosambik| ]] a71lbqpqng7s305ae0g95qqbz3nth3m 0 48811 2689398 2515200 2026-08-07T08:37:41Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689398 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Haiti | Fändel = Flag of Haiti.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Haitianesche Fändel | Wopen = Haiti-coat-of-arms.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Nationalen Emblème vun Haiti | National Devise = L'union fait la force<ref>Déi selwecht Devise hunn d'[[Belsch]] a [[Bulgarien]].</ref><br>("Eenegkeet mécht staark") | Kaart= LocationHaiti.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Kreol (Haiti)]] | Haaptstad = [[Port-au-Prince]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Edgard Leblanc Fils]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Fritz Belizaire]] | Total Fläch= 27.750 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11.470.261<ref>Quell: [[CIA World Factbook]] 2023.</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 413,3 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] 1804 vu [[Frankräich]]; 17. Abrëll 1825 unerkannt | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[La Dessalinienne]] | Wärung = 1 [[Gourde]] HTG = 100 Centimes | Zäitzon = -5 (keng Summerzäit) | Internet TLD =.ht | Telefonsprefix = +509 | Notizen = | Extra Bild = Haiti topographic map-fr.png | Extra Bild2 = }} '''Haiti''' (haitianesche Kreol: '''Ayiti'''; fr.: Haïti) ass en [[Inselstaat]] an de [[Grouss Antillen|Groussen Antillen]] an der [[Karibik]]. Haiti ëmfaasst de westlechen Deel vun der Karibikinsel [[Hispaniola]], den Ostdeel dovun ass d'[[Dominikanesch Republik]]. Den Numm kënnt aus der [[Sprooch]] vun den [[Taíno]], den Urawunner vun Hispaniola, a bedeit "biergesch Land". De Gros vun den 9 Milliounen Awunner staamt aus [[Afrika]]. [[Port-au-Prince]] heescht d'[[Haaptstad]] vun Haiti. Haiti ass dat eenzegt Land vum amerikanesche Duebelkontinent, dat zu den am mannsten entwéckelte Länner gezielt gëtt. Eng schwach Ekonomie an instabil politesch Verhältnesser mat heefegen Onroue sinn d'Ursaachen dofir, datt iwwer 3 Milliounen Haitianer an den 1990er Joren ausgewandert sinn. Den [[12. Januar]] [[2010]], ëm 16.53 [[Lokalzäit]], huet en [[Äerdbiewen]] mat der Amplitud 7 dat ganzt Land erfaasst a sämtlech Infrastrukture staark beschiedegt. Den Epizentrum louch am [[Mier]], 15&nbsp;km virun der Haaptstad Port-au-Prince, déi zu 90% zerstéiert gouf.<ref>Radio 100komma7, 12:30 Auer, 16. Januar 2010.</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Haiti|Haiti}} * {{en}} [http://en.wikivoyage.org/wiki/Haiti Wikivoyage: Haiti] * {{en}} [http://www.hartford-hwp.com/archives/43a/index-aa.html#Z2 Geschicht vun Haiti] * {{fr}} D'Websäit vun der ''Secrétairerie <!--- ??! --->d'État au Tourisme'' [https://visithaiti.com/ visithaiti.com] {{Referenzen}} [[Kategorie:Haiti| ]] seob68csvuxz4aqgvh4yfze3f9ou2ut 2689580 2689398 2026-08-07T08:43:14Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689580 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Haiti | Fändel = Flag of Haiti.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Haitianesche Fändel | Wopen = Haiti-coat-of-arms.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Nationalen Emblème vun Haiti | National Devise = L'union fait la force<ref>Déi selwecht Devise hunn d'[[Belsch]] a [[Bulgarien]].</ref><br>("Eenegkeet mécht staark") | Kaart= LocationHaiti.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Kreol (Haiti)]] | Haaptstad = [[Port-au-Prince]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Fritz Belizaire]] | Total Fläch= 27.750 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11.470.261<ref>Quell: [[CIA World Factbook]] 2023.</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 413,3 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] 1804 vu [[Frankräich]]; 17. Abrëll 1825 unerkannt | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[La Dessalinienne]] | Wärung = 1 [[Gourde]] HTG = 100 Centimes | Zäitzon = -5 (keng Summerzäit) | Internet TLD =.ht | Telefonsprefix = +509 | Notizen = | Extra Bild = Haiti topographic map-fr.png | Extra Bild2 = }} '''Haiti''' (haitianesche Kreol: '''Ayiti'''; fr.: Haïti) ass en [[Inselstaat]] an de [[Grouss Antillen|Groussen Antillen]] an der [[Karibik]]. Haiti ëmfaasst de westlechen Deel vun der Karibikinsel [[Hispaniola]], den Ostdeel dovun ass d'[[Dominikanesch Republik]]. Den Numm kënnt aus der [[Sprooch]] vun den [[Taíno]], den Urawunner vun Hispaniola, a bedeit "biergesch Land". De Gros vun den 9 Milliounen Awunner staamt aus [[Afrika]]. [[Port-au-Prince]] heescht d'[[Haaptstad]] vun Haiti. Haiti ass dat eenzegt Land vum amerikanesche Duebelkontinent, dat zu den am mannsten entwéckelte Länner gezielt gëtt. Eng schwach Ekonomie an instabil politesch Verhältnesser mat heefegen Onroue sinn d'Ursaachen dofir, datt iwwer 3 Milliounen Haitianer an den 1990er Joren ausgewandert sinn. Den [[12. Januar]] [[2010]], ëm 16.53 [[Lokalzäit]], huet en [[Äerdbiewen]] mat der Amplitud 7 dat ganzt Land erfaasst a sämtlech Infrastrukture staark beschiedegt. Den Epizentrum louch am [[Mier]], 15&nbsp;km virun der Haaptstad Port-au-Prince, déi zu 90% zerstéiert gouf.<ref>Radio 100komma7, 12:30 Auer, 16. Januar 2010.</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Haiti|Haiti}} * {{en}} [http://en.wikivoyage.org/wiki/Haiti Wikivoyage: Haiti] * {{en}} [http://www.hartford-hwp.com/archives/43a/index-aa.html#Z2 Geschicht vun Haiti] * {{fr}} D'Websäit vun der ''Secrétairerie <!--- ??! --->d'État au Tourisme'' [https://visithaiti.com/ visithaiti.com] {{Referenzen}} [[Kategorie:Haiti| ]] 9nxzx097fbo8fxnja0xxddlm3hscljh 2689722 2689580 2026-08-07T08:48:59Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689722 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Haiti | Fändel = Flag of Haiti.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Haitianesche Fändel | Wopen = Haiti-coat-of-arms.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Nationalen Emblème vun Haiti | National Devise = L'union fait la force<ref>Déi selwecht Devise hunn d'[[Belsch]] a [[Bulgarien]].</ref><br>("Eenegkeet mécht staark") | Kaart= LocationHaiti.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Kreol (Haiti)]] | Haaptstad = [[Port-au-Prince]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Fritz Belizaire]] | Total Fläch= 27.750 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11.470.261<ref>Quell: [[CIA World Factbook]] 2023.</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 413,3 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] 1804 vu [[Frankräich]]; 17. Abrëll 1825 unerkannt | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[La Dessalinienne]] | Wärung = 1 [[Gourde]] HTG = 100 Centimes | Zäitzon = -5 (keng Summerzäit) | Internet TLD =.ht | Telefonsprefix = +509 | Notizen = | Extra Bild = Haiti topographic map-fr.png | Extra Bild2 = }} '''Haiti''' (haitianesche Kreol: '''Ayiti'''; fr.: Haïti) ass en [[Inselstaat]] an de [[Grouss Antillen|Groussen Antillen]] an der [[Karibik]]. Haiti ëmfaasst de westlechen Deel vun der Karibikinsel [[Hispaniola]], den Ostdeel dovun ass d'[[Dominikanesch Republik]]. Den Numm kënnt aus der [[Sprooch]] vun den [[Taíno]], den Urawunner vun Hispaniola, a bedeit "biergesch Land". De Gros vun den 9 Milliounen Awunner staamt aus [[Afrika]]. [[Port-au-Prince]] heescht d'[[Haaptstad]] vun Haiti. Haiti ass dat eenzegt Land vum amerikanesche Duebelkontinent, dat zu den am mannsten entwéckelte Länner gezielt gëtt. Eng schwach Ekonomie an instabil politesch Verhältnesser mat heefegen Onroue sinn d'Ursaachen dofir, datt iwwer 3 Milliounen Haitianer an den 1990er Joren ausgewandert sinn. Den [[12. Januar]] [[2010]], ëm 16.53 [[Lokalzäit]], huet en [[Äerdbiewen]] mat der Amplitud 7 dat ganzt Land erfaasst a sämtlech Infrastrukture staark beschiedegt. Den Epizentrum louch am [[Mier]], 15&nbsp;km virun der Haaptstad Port-au-Prince, déi zu 90% zerstéiert gouf.<ref>Radio 100komma7, 12:30 Auer, 16. Januar 2010.</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Haiti|Haiti}} * {{en}} [http://en.wikivoyage.org/wiki/Haiti Wikivoyage: Haiti] * {{en}} [http://www.hartford-hwp.com/archives/43a/index-aa.html#Z2 Geschicht vun Haiti] * {{fr}} D'Websäit vun der ''Secrétairerie <!--- ??! --->d'État au Tourisme'' [https://visithaiti.com/ visithaiti.com] {{Referenzen}} [[Kategorie:Haiti| ]] 2d7qolugyh4uaby5990cguwpdz5c2ia 2689870 2689722 2026-08-07T08:53:43Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689870 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Haiti | Fändel = Flag of Haiti.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Haitianesche Fändel | Wopen = Haiti-coat-of-arms.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Nationalen Emblème vun Haiti | National Devise = L'union fait la force<ref>Déi selwecht Devise hunn d'[[Belsch]] a [[Bulgarien]].</ref><br>("Eenegkeet mécht staark") | Kaart= LocationHaiti.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Kreol (Haiti)]] | Haaptstad = [[Port-au-Prince]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 27.750 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 11.470.261<ref>Quell: [[CIA World Factbook]] 2023.</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 413,3 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] 1804 vu [[Frankräich]]; 17. Abrëll 1825 unerkannt | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[La Dessalinienne]] | Wärung = 1 [[Gourde]] HTG = 100 Centimes | Zäitzon = -5 (keng Summerzäit) | Internet TLD =.ht | Telefonsprefix = +509 | Notizen = | Extra Bild = Haiti topographic map-fr.png | Extra Bild2 = }} '''Haiti''' (haitianesche Kreol: '''Ayiti'''; fr.: Haïti) ass en [[Inselstaat]] an de [[Grouss Antillen|Groussen Antillen]] an der [[Karibik]]. Haiti ëmfaasst de westlechen Deel vun der Karibikinsel [[Hispaniola]], den Ostdeel dovun ass d'[[Dominikanesch Republik]]. Den Numm kënnt aus der [[Sprooch]] vun den [[Taíno]], den Urawunner vun Hispaniola, a bedeit "biergesch Land". De Gros vun den 9 Milliounen Awunner staamt aus [[Afrika]]. [[Port-au-Prince]] heescht d'[[Haaptstad]] vun Haiti. Haiti ass dat eenzegt Land vum amerikanesche Duebelkontinent, dat zu den am mannsten entwéckelte Länner gezielt gëtt. Eng schwach Ekonomie an instabil politesch Verhältnesser mat heefegen Onroue sinn d'Ursaachen dofir, datt iwwer 3 Milliounen Haitianer an den 1990er Joren ausgewandert sinn. Den [[12. Januar]] [[2010]], ëm 16.53 [[Lokalzäit]], huet en [[Äerdbiewen]] mat der Amplitud 7 dat ganzt Land erfaasst a sämtlech Infrastrukture staark beschiedegt. Den Epizentrum louch am [[Mier]], 15&nbsp;km virun der Haaptstad Port-au-Prince, déi zu 90% zerstéiert gouf.<ref>Radio 100komma7, 12:30 Auer, 16. Januar 2010.</ref> == Um Spaweck == {{Commonscat|Haiti|Haiti}} * {{en}} [http://en.wikivoyage.org/wiki/Haiti Wikivoyage: Haiti] * {{en}} [http://www.hartford-hwp.com/archives/43a/index-aa.html#Z2 Geschicht vun Haiti] * {{fr}} D'Websäit vun der ''Secrétairerie <!--- ??! --->d'État au Tourisme'' [https://visithaiti.com/ visithaiti.com] {{Referenzen}} [[Kategorie:Haiti| ]] l2z04254gttjtgu7s33aw0573210vzu 0 48861 2689416 2521499 2026-08-07T08:38:08Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689416 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Cameroun<br>Republic of Cameroon | Fändel = Flag of Cameroon.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vum Kamerun | Wopen = Coat of arms of Cameroon.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Kamerunescht Wopen | National Devise = "Paix, travail, patrie" / "Peace, Work, Fatherland"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: ''Fridden, Aarbecht, Heemecht'')}} | Kaart = Location Cameroon AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Yaoundé]] | Haaptstad Awunner = 2 500 000 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Paul Biya]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Joseph Dion Ngute]] | Total Fläch= 475 442 | Fläch Plaz = 54 | Waasserfläch = 0.57 | Bevëlkerung = 23 130 708<ref>Schätzung Juli 2014: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html CIA World Factbook]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 54 | Bevëlkerungsdicht = 39.7 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[1. Oktober]] [[1961]] (Reunification mat [[British Cameroons]]) | Nationalfeierdag = [[20. Mee]] | Nationalhymn = ''Chant de Ralliement'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cm]] | Telefonsprefix = +237 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Kamerun''' (op [[Franséisch]] ''République du Cameroun'' an op [[Englesch]] ''Republic of Cameroon''), ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Déi gréisste Stad ass d'Wirtschaftsmetropole [[Douala]], d'Haaptstad [[Yaoundé]] ass déi zweetgréisst Stad. ==Geschicht== 1472 sinn d'Portugisen als éischt Europäer an d'Regioun komm an hunn dem haitege Floss [[Wouri]] den Numm ''Rio dos Camarões'' (Floss vun de [[Crevette|Crevettë]]) ginn, well e voll mat Crevettë war. Bis 1884 gouf den Territoire vum haitege Kamerun vu villen ënnerschiddleche Volleksgruppe besidelt. Vun 1884 bis zum [[Éischte Weltkrich]] war de Kamerun eng däitsch [[Kolonie]]. Déi däitsch Administratioun huet den Numm ''Kamerun'' fir d'éischt fir d'Regioun ëm Douala, duerno fir d'ganzt Land benotzt. 1916 hunn déi Däitsch no der Interventioun vu franséischen, britteschen a belschen Truppen de Kamerun verluer. Vun 1919 u war de Kamerun e Mandatsterritoire vum [[Vëlkerbond]], dee vu [[Frankräich]] a vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] verwalt gouf. Duerfir ass déi fréier Kolonie an zwee gedeelt ginn, a Frankräich krut dobäi véier-Fënneftel vum Territoire. No der Opléisung vum Vëlkerbond an der Kreatioun vun der [[UNO]] nom zweete Weltkrich gouf de Statut vun den zwee Kamerunen an dee vun Treihandmandater ëmgewandelt, mam offiziellen Zil, eng Eegeverwaltung z'erreechen. An den 1950er huet eng intensiv Onofhängegkeetsbeweegung fir Onrouen am vu Frankräich verwalte Kamerun gesuergt. D'Haaptforce war dobäi d'[[Union des populations du Cameroun]] (UPC), där hire Leader [[Ruben Um Nyobé]] 1958 vu Frankräich ëmbruecht gouf. Den [[1. Januar]] [[1960]] krut de franséischen Deel seng Onofhängegkeet. Den [[1. Oktober]] [[1961]] huet sech den onofhängege Staat Kamerun mat dem südlechen Deel vun deem vu Groussbritannien verwalte Kamerun (''British Southern Cameroons'') zu der onofhängeger ''Federaler Republik Kamerun'' vereenegt. Den Norde vum brittesche Kamerun (''British Northern Cameroons'') huet sech fir eng Vereenegung mat [[Nigeria]] entscheet. Déi zwou offiziell Sprooche vum neie Staat waren a si Franséisch an Englesch. Den éischte President [[Ahmadou Ahidjo]] huet sech als autoritäre Leader etabléiert a seng Partei, d'[[National Kamerunesch Unioun]], gouf 1966 zur eenzeg legaler Eenheetspartei ausgeruff. 1972 huet hien d'Federatioun opgeléist an duerch en Eenheetsstaat ersetze gelooss. Hien ass 1982 zeréckgetrueden a gouf vum deemolege Premierminister an haitege President [[Paul Biya]] ersat. Mëtt der 1980er bis an d'spéit 1990er Jore war d'Land mat Wirtschaftskrise geplot, déi duerch international Wirtschaftskonditiounen, Dréchenten, niddreg Pëtrolspräisser a jorelaang [[Korruptioun]] a schlechte Management ausgeléist goufen. 1990 gouf de Multipartismus erëm agefouert, wat ënner anerem dozou gefouert huet dat den anglophonen Deel eng méi staark Autonomie oder souguer Onofhängegkeet gefuerdert huet. Zanter 2013 ass déi fundamentalistesch Terrororganisatioun [[Boko Haram]] aus Nigeria am Norde vum Land aktiv, wat eng grousse Onsécherheet an de Regiounen ''Extrême-Nord'' an ''Nord'' als Folleg huet. ==Kuckt och== * [[Kamerunbierg]] * [[Tschadséi]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Cameroon|Kamerun}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU |Commonwealth of Nations }} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kamerun| ]] fvqntx2inwuvj6hor3zbl4wi4rrx9s0 2689591 2689416 2026-08-07T08:43:32Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689591 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Cameroun<br>Republic of Cameroon | Fändel = Flag of Cameroon.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vum Kamerun | Wopen = Coat of arms of Cameroon.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Kamerunescht Wopen | National Devise = "Paix, travail, patrie" / "Peace, Work, Fatherland"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: ''Fridden, Aarbecht, Heemecht'')}} | Kaart = Location Cameroon AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Yaoundé]] | Haaptstad Awunner = 2 500 000 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Joseph Dion Ngute]] | Total Fläch= 475 442 | Fläch Plaz = 54 | Waasserfläch = 0.57 | Bevëlkerung = 23 130 708<ref>Schätzung Juli 2014: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html CIA World Factbook]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 54 | Bevëlkerungsdicht = 39.7 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[1. Oktober]] [[1961]] (Reunification mat [[British Cameroons]]) | Nationalfeierdag = [[20. Mee]] | Nationalhymn = ''Chant de Ralliement'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cm]] | Telefonsprefix = +237 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Kamerun''' (op [[Franséisch]] ''République du Cameroun'' an op [[Englesch]] ''Republic of Cameroon''), ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Déi gréisste Stad ass d'Wirtschaftsmetropole [[Douala]], d'Haaptstad [[Yaoundé]] ass déi zweetgréisst Stad. ==Geschicht== 1472 sinn d'Portugisen als éischt Europäer an d'Regioun komm an hunn dem haitege Floss [[Wouri]] den Numm ''Rio dos Camarões'' (Floss vun de [[Crevette|Crevettë]]) ginn, well e voll mat Crevettë war. Bis 1884 gouf den Territoire vum haitege Kamerun vu villen ënnerschiddleche Volleksgruppe besidelt. Vun 1884 bis zum [[Éischte Weltkrich]] war de Kamerun eng däitsch [[Kolonie]]. Déi däitsch Administratioun huet den Numm ''Kamerun'' fir d'éischt fir d'Regioun ëm Douala, duerno fir d'ganzt Land benotzt. 1916 hunn déi Däitsch no der Interventioun vu franséischen, britteschen a belschen Truppen de Kamerun verluer. Vun 1919 u war de Kamerun e Mandatsterritoire vum [[Vëlkerbond]], dee vu [[Frankräich]] a vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] verwalt gouf. Duerfir ass déi fréier Kolonie an zwee gedeelt ginn, a Frankräich krut dobäi véier-Fënneftel vum Territoire. No der Opléisung vum Vëlkerbond an der Kreatioun vun der [[UNO]] nom zweete Weltkrich gouf de Statut vun den zwee Kamerunen an dee vun Treihandmandater ëmgewandelt, mam offiziellen Zil, eng Eegeverwaltung z'erreechen. An den 1950er huet eng intensiv Onofhängegkeetsbeweegung fir Onrouen am vu Frankräich verwalte Kamerun gesuergt. D'Haaptforce war dobäi d'[[Union des populations du Cameroun]] (UPC), där hire Leader [[Ruben Um Nyobé]] 1958 vu Frankräich ëmbruecht gouf. Den [[1. Januar]] [[1960]] krut de franséischen Deel seng Onofhängegkeet. Den [[1. Oktober]] [[1961]] huet sech den onofhängege Staat Kamerun mat dem südlechen Deel vun deem vu Groussbritannien verwalte Kamerun (''British Southern Cameroons'') zu der onofhängeger ''Federaler Republik Kamerun'' vereenegt. Den Norde vum brittesche Kamerun (''British Northern Cameroons'') huet sech fir eng Vereenegung mat [[Nigeria]] entscheet. Déi zwou offiziell Sprooche vum neie Staat waren a si Franséisch an Englesch. Den éischte President [[Ahmadou Ahidjo]] huet sech als autoritäre Leader etabléiert a seng Partei, d'[[National Kamerunesch Unioun]], gouf 1966 zur eenzeg legaler Eenheetspartei ausgeruff. 1972 huet hien d'Federatioun opgeléist an duerch en Eenheetsstaat ersetze gelooss. Hien ass 1982 zeréckgetrueden a gouf vum deemolege Premierminister an haitege President [[Paul Biya]] ersat. Mëtt der 1980er bis an d'spéit 1990er Jore war d'Land mat Wirtschaftskrise geplot, déi duerch international Wirtschaftskonditiounen, Dréchenten, niddreg Pëtrolspräisser a jorelaang [[Korruptioun]] a schlechte Management ausgeléist goufen. 1990 gouf de Multipartismus erëm agefouert, wat ënner anerem dozou gefouert huet dat den anglophonen Deel eng méi staark Autonomie oder souguer Onofhängegkeet gefuerdert huet. Zanter 2013 ass déi fundamentalistesch Terrororganisatioun [[Boko Haram]] aus Nigeria am Norde vum Land aktiv, wat eng grousse Onsécherheet an de Regiounen ''Extrême-Nord'' an ''Nord'' als Folleg huet. ==Kuckt och== * [[Kamerunbierg]] * [[Tschadséi]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Cameroon|Kamerun}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU |Commonwealth of Nations }} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kamerun| ]] p2nrouf7v468eh72xq5ko4bi4zeuk5g 2689739 2689591 2026-08-07T08:49:24Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689739 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Cameroun<br>Republic of Cameroon | Fändel = Flag of Cameroon.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vum Kamerun | Wopen = Coat of arms of Cameroon.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Kamerunescht Wopen | National Devise = "Paix, travail, patrie" / "Peace, Work, Fatherland"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: ''Fridden, Aarbecht, Heemecht'')}} | Kaart = Location Cameroon AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Yaoundé]] | Haaptstad Awunner = 2 500 000 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Joseph Dion Ngute]] | Total Fläch= 475 442 | Fläch Plaz = 54 | Waasserfläch = 0.57 | Bevëlkerung = 23 130 708<ref>Schätzung Juli 2014: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html CIA World Factbook]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 54 | Bevëlkerungsdicht = 39.7 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[1. Oktober]] [[1961]] (Reunification mat [[British Cameroons]]) | Nationalfeierdag = [[20. Mee]] | Nationalhymn = ''Chant de Ralliement'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cm]] | Telefonsprefix = +237 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Kamerun''' (op [[Franséisch]] ''République du Cameroun'' an op [[Englesch]] ''Republic of Cameroon''), ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Déi gréisste Stad ass d'Wirtschaftsmetropole [[Douala]], d'Haaptstad [[Yaoundé]] ass déi zweetgréisst Stad. ==Geschicht== 1472 sinn d'Portugisen als éischt Europäer an d'Regioun komm an hunn dem haitege Floss [[Wouri]] den Numm ''Rio dos Camarões'' (Floss vun de [[Crevette|Crevettë]]) ginn, well e voll mat Crevettë war. Bis 1884 gouf den Territoire vum haitege Kamerun vu villen ënnerschiddleche Volleksgruppe besidelt. Vun 1884 bis zum [[Éischte Weltkrich]] war de Kamerun eng däitsch [[Kolonie]]. Déi däitsch Administratioun huet den Numm ''Kamerun'' fir d'éischt fir d'Regioun ëm Douala, duerno fir d'ganzt Land benotzt. 1916 hunn déi Däitsch no der Interventioun vu franséischen, britteschen a belschen Truppen de Kamerun verluer. Vun 1919 u war de Kamerun e Mandatsterritoire vum [[Vëlkerbond]], dee vu [[Frankräich]] a vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] verwalt gouf. Duerfir ass déi fréier Kolonie an zwee gedeelt ginn, a Frankräich krut dobäi véier-Fënneftel vum Territoire. No der Opléisung vum Vëlkerbond an der Kreatioun vun der [[UNO]] nom zweete Weltkrich gouf de Statut vun den zwee Kamerunen an dee vun Treihandmandater ëmgewandelt, mam offiziellen Zil, eng Eegeverwaltung z'erreechen. An den 1950er huet eng intensiv Onofhängegkeetsbeweegung fir Onrouen am vu Frankräich verwalte Kamerun gesuergt. D'Haaptforce war dobäi d'[[Union des populations du Cameroun]] (UPC), där hire Leader [[Ruben Um Nyobé]] 1958 vu Frankräich ëmbruecht gouf. Den [[1. Januar]] [[1960]] krut de franséischen Deel seng Onofhängegkeet. Den [[1. Oktober]] [[1961]] huet sech den onofhängege Staat Kamerun mat dem südlechen Deel vun deem vu Groussbritannien verwalte Kamerun (''British Southern Cameroons'') zu der onofhängeger ''Federaler Republik Kamerun'' vereenegt. Den Norde vum brittesche Kamerun (''British Northern Cameroons'') huet sech fir eng Vereenegung mat [[Nigeria]] entscheet. Déi zwou offiziell Sprooche vum neie Staat waren a si Franséisch an Englesch. Den éischte President [[Ahmadou Ahidjo]] huet sech als autoritäre Leader etabléiert a seng Partei, d'[[National Kamerunesch Unioun]], gouf 1966 zur eenzeg legaler Eenheetspartei ausgeruff. 1972 huet hien d'Federatioun opgeléist an duerch en Eenheetsstaat ersetze gelooss. Hien ass 1982 zeréckgetrueden a gouf vum deemolege Premierminister an haitege President [[Paul Biya]] ersat. Mëtt der 1980er bis an d'spéit 1990er Jore war d'Land mat Wirtschaftskrise geplot, déi duerch international Wirtschaftskonditiounen, Dréchenten, niddreg Pëtrolspräisser a jorelaang [[Korruptioun]] a schlechte Management ausgeléist goufen. 1990 gouf de Multipartismus erëm agefouert, wat ënner anerem dozou gefouert huet dat den anglophonen Deel eng méi staark Autonomie oder souguer Onofhängegkeet gefuerdert huet. Zanter 2013 ass déi fundamentalistesch Terrororganisatioun [[Boko Haram]] aus Nigeria am Norde vum Land aktiv, wat eng grousse Onsécherheet an de Regiounen ''Extrême-Nord'' an ''Nord'' als Folleg huet. ==Kuckt och== * [[Kamerunbierg]] * [[Tschadséi]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Cameroon|Kamerun}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU |Commonwealth of Nations }} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kamerun| ]] s0b6ospxg1cwrxao73417rbj6sxjvfr 2689878 2689739 2026-08-07T08:54:00Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689878 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Cameroun<br>Republic of Cameroon | Fändel = Flag of Cameroon.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vum Kamerun | Wopen = Coat of arms of Cameroon.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Kamerunescht Wopen | National Devise = "Paix, travail, patrie" / "Peace, Work, Fatherland"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: ''Fridden, Aarbecht, Heemecht'')}} | Kaart = Location Cameroon AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Yaoundé]] | Haaptstad Awunner = 2 500 000 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 475 442 | Fläch Plaz = 54 | Waasserfläch = 0.57 | Bevëlkerung = 23 130 708<ref>Schätzung Juli 2014: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cm.html CIA World Factbook]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 54 | Bevëlkerungsdicht = 39.7 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1960]] (vu [[Frankräich]])<br>[[1. Oktober]] [[1961]] (Reunification mat [[British Cameroons]]) | Nationalfeierdag = [[20. Mee]] | Nationalhymn = ''Chant de Ralliement'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cm]] | Telefonsprefix = +237 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Kamerun''' (op [[Franséisch]] ''République du Cameroun'' an op [[Englesch]] ''Republic of Cameroon''), ass e Staat an [[Zentralafrika]]. Déi gréisste Stad ass d'Wirtschaftsmetropole [[Douala]], d'Haaptstad [[Yaoundé]] ass déi zweetgréisst Stad. ==Geschicht== 1472 sinn d'Portugisen als éischt Europäer an d'Regioun komm an hunn dem haitege Floss [[Wouri]] den Numm ''Rio dos Camarões'' (Floss vun de [[Crevette|Crevettë]]) ginn, well e voll mat Crevettë war. Bis 1884 gouf den Territoire vum haitege Kamerun vu villen ënnerschiddleche Volleksgruppe besidelt. Vun 1884 bis zum [[Éischte Weltkrich]] war de Kamerun eng däitsch [[Kolonie]]. Déi däitsch Administratioun huet den Numm ''Kamerun'' fir d'éischt fir d'Regioun ëm Douala, duerno fir d'ganzt Land benotzt. 1916 hunn déi Däitsch no der Interventioun vu franséischen, britteschen a belschen Truppen de Kamerun verluer. Vun 1919 u war de Kamerun e Mandatsterritoire vum [[Vëlkerbond]], dee vu [[Frankräich]] a vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] verwalt gouf. Duerfir ass déi fréier Kolonie an zwee gedeelt ginn, a Frankräich krut dobäi véier-Fënneftel vum Territoire. No der Opléisung vum Vëlkerbond an der Kreatioun vun der [[UNO]] nom zweete Weltkrich gouf de Statut vun den zwee Kamerunen an dee vun Treihandmandater ëmgewandelt, mam offiziellen Zil, eng Eegeverwaltung z'erreechen. An den 1950er huet eng intensiv Onofhängegkeetsbeweegung fir Onrouen am vu Frankräich verwalte Kamerun gesuergt. D'Haaptforce war dobäi d'[[Union des populations du Cameroun]] (UPC), där hire Leader [[Ruben Um Nyobé]] 1958 vu Frankräich ëmbruecht gouf. Den [[1. Januar]] [[1960]] krut de franséischen Deel seng Onofhängegkeet. Den [[1. Oktober]] [[1961]] huet sech den onofhängege Staat Kamerun mat dem südlechen Deel vun deem vu Groussbritannien verwalte Kamerun (''British Southern Cameroons'') zu der onofhängeger ''Federaler Republik Kamerun'' vereenegt. Den Norde vum brittesche Kamerun (''British Northern Cameroons'') huet sech fir eng Vereenegung mat [[Nigeria]] entscheet. Déi zwou offiziell Sprooche vum neie Staat waren a si Franséisch an Englesch. Den éischte President [[Ahmadou Ahidjo]] huet sech als autoritäre Leader etabléiert a seng Partei, d'[[National Kamerunesch Unioun]], gouf 1966 zur eenzeg legaler Eenheetspartei ausgeruff. 1972 huet hien d'Federatioun opgeléist an duerch en Eenheetsstaat ersetze gelooss. Hien ass 1982 zeréckgetrueden a gouf vum deemolege Premierminister an haitege President [[Paul Biya]] ersat. Mëtt der 1980er bis an d'spéit 1990er Jore war d'Land mat Wirtschaftskrise geplot, déi duerch international Wirtschaftskonditiounen, Dréchenten, niddreg Pëtrolspräisser a jorelaang [[Korruptioun]] a schlechte Management ausgeléist goufen. 1990 gouf de Multipartismus erëm agefouert, wat ënner anerem dozou gefouert huet dat den anglophonen Deel eng méi staark Autonomie oder souguer Onofhängegkeet gefuerdert huet. Zanter 2013 ass déi fundamentalistesch Terrororganisatioun [[Boko Haram]] aus Nigeria am Norde vum Land aktiv, wat eng grousse Onsécherheet an de Regiounen ''Extrême-Nord'' an ''Nord'' als Folleg huet. ==Kuckt och== * [[Kamerunbierg]] * [[Tschadséi]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Cameroon|Kamerun}} {{Naviblock |Navigatioun Länner an Afrika |Navigatioun Memberstaaten AU |Commonwealth of Nations }} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kamerun| ]] adb4lwdiakr4moip16rfg5xbaa9gdvz 0 48890 2689499 2498327 2026-08-07T08:40:10Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689499 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Demokratesch Sozialistesch Republik Sri Lanka<br>ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය<br>Srī Laṁkā Prajātāntrika Samājavādī Janarajaya<br>இலங்கை ஜனநாயக சோசலிச குடியரசு<br>Ilaṅkai jaṉanāyaka cōcalica kuṭiyaracu | Fändel = Flag of Sri Lanka.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Sri Lanka | Wopen = Emblem of Sri Lanka.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Sri Lanka | National Devise = | Kaart = Sri Lanka in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Singhalesesch]], [[Tamil]] | Haaptstad = [[Sri Jayawardenepura Kotte]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = konstitutionell Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Gotabaya Rajapaksa]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Mahinda Rajapaksa]] | Total Fläch = 65.610 | Fläch Plaz = 122 | Waasserfläch = 4,4 | Bevëlkerung = 20.277.597 {{small|(2012)}} | Bevëlkerung Plaz = 57 | Bevëlkerungsdicht = 309 | Onofhängegkeet = [[4. Februar]] [[1948]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Sri Lanka Matha'' | Wärung = [[Sri-Lanka-Rupi]] | Zäitzon = +5,30 | Internet TLD = [[.lk]] | Telefonsprefix = +94 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Sozialistesch Republik Sri Lanka''', op [[Singhalesesch]] ''Sri Lanka Prajatanrika Samajavadi Janarajaya'' an op [[Tamil]] ''Ilankaias Sananayaka Sosalisak Kutiyarasa'', ass e Staat a [[Südasien]]. == Haaptstad == D'offiziell [[Haaptstad]] ass [[Sri Jayawardenepura]] mat enger 100.000 Awunner. De facto ass [[Colombo]] d'Haaptstad. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Singhalesesch an Tamil. [[Verkéierssprooch]] ass [[Englesch]]. {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Commonwealth of Nations}} </div> == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Sri Lanka]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] kf8k2ed6lwau1vvi190swwvfyaodtt0 2689643 2689499 2026-08-07T08:44:55Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689643 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Demokratesch Sozialistesch Republik Sri Lanka<br>ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය<br>Srī Laṁkā Prajātāntrika Samājavādī Janarajaya<br>இலங்கை ஜனநாயக சோசலிச குடியரசு<br>Ilaṅkai jaṉanāyaka cōcalica kuṭiyaracu | Fändel = Flag of Sri Lanka.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Sri Lanka | Wopen = Emblem of Sri Lanka.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Sri Lanka | National Devise = | Kaart = Sri Lanka in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Singhalesesch]], [[Tamil]] | Haaptstad = [[Sri Jayawardenepura Kotte]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = konstitutionell Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Mahinda Rajapaksa]] | Total Fläch = 65.610 | Fläch Plaz = 122 | Waasserfläch = 4,4 | Bevëlkerung = 20.277.597 {{small|(2012)}} | Bevëlkerung Plaz = 57 | Bevëlkerungsdicht = 309 | Onofhängegkeet = [[4. Februar]] [[1948]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Sri Lanka Matha'' | Wärung = [[Sri-Lanka-Rupi]] | Zäitzon = +5,30 | Internet TLD = [[.lk]] | Telefonsprefix = +94 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Sozialistesch Republik Sri Lanka''', op [[Singhalesesch]] ''Sri Lanka Prajatanrika Samajavadi Janarajaya'' an op [[Tamil]] ''Ilankaias Sananayaka Sosalisak Kutiyarasa'', ass e Staat a [[Südasien]]. == Haaptstad == D'offiziell [[Haaptstad]] ass [[Sri Jayawardenepura]] mat enger 100.000 Awunner. De facto ass [[Colombo]] d'Haaptstad. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Singhalesesch an Tamil. [[Verkéierssprooch]] ass [[Englesch]]. {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Commonwealth of Nations}} </div> == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Sri Lanka]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] 3r0v154tfp1fr1slcr8dj5udnfy4swn 2689812 2689643 2026-08-07T08:51:10Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689812 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Demokratesch Sozialistesch Republik Sri Lanka<br>ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය<br>Srī Laṁkā Prajātāntrika Samājavādī Janarajaya<br>இலங்கை ஜனநாயக சோசலிச குடியரசு<br>Ilaṅkai jaṉanāyaka cōcalica kuṭiyaracu | Fändel = Flag of Sri Lanka.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Sri Lanka | Wopen = Emblem of Sri Lanka.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Sri Lanka | National Devise = | Kaart = Sri Lanka in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Singhalesesch]], [[Tamil]] | Haaptstad = [[Sri Jayawardenepura Kotte]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = konstitutionell Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Mahinda Rajapaksa]] | Total Fläch = 65.610 | Fläch Plaz = 122 | Waasserfläch = 4,4 | Bevëlkerung = 20.277.597 {{small|(2012)}} | Bevëlkerung Plaz = 57 | Bevëlkerungsdicht = 309 | Onofhängegkeet = [[4. Februar]] [[1948]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Sri Lanka Matha'' | Wärung = [[Sri-Lanka-Rupi]] | Zäitzon = +5,30 | Internet TLD = [[.lk]] | Telefonsprefix = +94 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Sozialistesch Republik Sri Lanka''', op [[Singhalesesch]] ''Sri Lanka Prajatanrika Samajavadi Janarajaya'' an op [[Tamil]] ''Ilankaias Sananayaka Sosalisak Kutiyarasa'', ass e Staat a [[Südasien]]. == Haaptstad == D'offiziell [[Haaptstad]] ass [[Sri Jayawardenepura]] mat enger 100.000 Awunner. De facto ass [[Colombo]] d'Haaptstad. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Singhalesesch an Tamil. [[Verkéierssprooch]] ass [[Englesch]]. {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Commonwealth of Nations}} </div> == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Sri Lanka]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] r1fu760it0aj0kzqlnsxhnm9pyc2bop 2689916 2689812 2026-08-07T08:55:02Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689916 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Demokratesch Sozialistesch Republik Sri Lanka<br>ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය<br>Srī Laṁkā Prajātāntrika Samājavādī Janarajaya<br>இலங்கை ஜனநாயக சோசலிச குடியரசு<br>Ilaṅkai jaṉanāyaka cōcalica kuṭiyaracu | Fändel = Flag of Sri Lanka.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Sri Lanka | Wopen = Emblem of Sri Lanka.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Sri Lanka | National Devise = | Kaart = Sri Lanka in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Singhalesesch]], [[Tamil]] | Haaptstad = [[Sri Jayawardenepura Kotte]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = konstitutionell Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 65.610 | Fläch Plaz = 122 | Waasserfläch = 4,4 | Bevëlkerung = 20.277.597 {{small|(2012)}} | Bevëlkerung Plaz = 57 | Bevëlkerungsdicht = 309 | Onofhängegkeet = [[4. Februar]] [[1948]] (vu [[Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Sri Lanka Matha'' | Wärung = [[Sri-Lanka-Rupi]] | Zäitzon = +5,30 | Internet TLD = [[.lk]] | Telefonsprefix = +94 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Sozialistesch Republik Sri Lanka''', op [[Singhalesesch]] ''Sri Lanka Prajatanrika Samajavadi Janarajaya'' an op [[Tamil]] ''Ilankaias Sananayaka Sosalisak Kutiyarasa'', ass e Staat a [[Südasien]]. == Haaptstad == D'offiziell [[Haaptstad]] ass [[Sri Jayawardenepura]] mat enger 100.000 Awunner. De facto ass [[Colombo]] d'Haaptstad. == Sproochen == Déi offiziell Sprooche si Singhalesesch an Tamil. [[Verkéierssprooch]] ass [[Englesch]]. {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Commonwealth of Nations}} </div> == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Sri Lanka]] [[Kategorie:Inselen am Indeschen Ozean]] rgf33ajc19lzrxn8kof83rl19xbmzig 0 49201 2689423 2602514 2026-08-07T08:38:18Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689423 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Colombia<br>{{small|[[Franséisch|fr]]: République de Colombie<br>[[Lëtzebuergesch|lb]]: Republik Kolumbien<br>[[Däitsch|de]]: Republik Kolumbien}} | Fändel = Flag of Colombia.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Kolumbien | Wopen = Coat of arms of Colombia.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Kolumbien | National Devise = | Kaart = Colombia in its region (San Andres and Providencia).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Bogotá]] | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|4|36|35|N|74|04|54|W}} | Staatsform = [[Republik|Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Gustavo Petro]] | Regierungschef Titel = [[Vizepresident]] | Regierungschef = [[Francia Márquez]] | Total Fläch = 1.141.748 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 8,8 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q739|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q739|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[20. Juli]] [[1810]] vu [[Spuenien]] | Wärung = [[Kolumbianesche Peso]] (COP) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.co]] | Telefonsprefix = +57 }} '''Kolumbien''', op [[Spuenesch]] ''República de Colombia'', ass e Staat a [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Bogotá]]. == Geschicht == === Prekolumbianesch Ära === D'Geschicht vun den éischte Siidler um haitegen Territoire vu Kolumbien, gouf an dräi Etappe vun der pre-kolumbianescher Ära opgedeelt: [[Alsteenzäit|Paleolithikum]] (15.000-7000 v.Chr.), [[Archaesch Ande-Period]] (7000 bis 2000 v. Chr.), a [[Formatiounszäit vun Amerika]] (2000 v. Chr. bis 16. Joerhonnert). Déi éischt Presenz vu Mënschen am Territoire geet op ongeféier 10.000 a 15.000 Joer zeréck. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch a Kolumbien ass Spuenesch. == Staats- a Regierungsform == Kolumbien ass zanter [[1886]] eng [[Presidialrepublik]].<br> Staats- a Regierungschef ass zanter dem [[7. August]] [[2022]] de [[Gustavo Petro]]. D'[[Francia Márquez]] ass déi aktuell Vizepresidentin an domat déi éischt afrokolumbianesch Fra an dësem Amt. == Onofhängegkeet == Kolumbien, eng fréier spuenesch [[Kolonialissem|Kolonie]], huet den [[20. Juli]] [[1810]] seng Onofhängkeet proklaméiert. De facto war et de [[7. August]] [[1819]] sou wäit. == Haaptstied == {| class="wikitable" |+ ! colspan="8" |Haaptstied a Kolumbien |- |N |Stad |Departement |Populatioun |N |Stad |Departement |Populatioun |- |1 |[[Bogotá]] |[[Bogotá (Distrikt)|Bogotá]] |{{wikidata|eid=Q2841|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q2841|qualifier|P1082|P585}})}} |11 |[[Valledupar]] |[[Cesar]] |{{wikidata|eid=Q376903|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q376903|qualifier|P1082|P585}})}} |- |2 |[[Medellín]] |[[Antioquia]] |{{wikidata|eid=Q48278|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q48278|qualifier|P1082|P585}})}} |12 |[[Villavicencio]] |[[Meta]] |{{wikidata|eid=Q749224|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q749224|qualifier|P1082|P585}})}} |- |3 |[[Cali (Kolumbien)|Cali]] |[[Valle del Cauca]] |{{wikidata|eid=Q51103|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q51103|qualifier|P1082|P585}})}} |13 |[[Santa Marta]] |[[Magdalena]] |{{wikidata|eid=Q209016|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q209016|qualifier|P1082|P585}})}} |- |4 |[[Barranquilla]] |[[Atlántico]] |{{wikidata|eid=Q62823|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q62823|qualifier|P1082|P585}})}} |14 |[[Ibagué]] |[[Tolima]] |{{wikidata|eid=Q222755|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q222755|qualifier|P1082|P585}})}} |- |5 |[[Cartagena de Indias]] |[[Bolívar]] |{{wikidata|eid=Q657461|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q657461|qualifier|P1082|P585}})}} |15 |[[Montería]] |[[Córdoba (Kolumbien)|Córdoba]] |{{wikidata|eid=Q852725|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q852725|qualifier|P1082|P585}})}} |- |6 |[[Soacha]] |[[Cundinamarca]] |{{wikidata|eid=Q1011151|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q1011151|qualifier|P1082|P585}})}} |16 |[[Pereira]] |[[Risaralda]] |{{wikidata|eid=Q51111|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q51111|qualifier|P1082|P585}})}} |- |7 |[[Cúcuta]] |[[Norte de Santander]] |{{wikidata|eid=Q216847|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q216847|qualifier|P1082|P585}})}} |17 |[[Manizales]] |[[Caldas]] |{{wikidata|eid=Q235190|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q235190|qualifier|P1082|P585}})}} |- |8 |[[Soledad]] |[[Atlántico]] |{{wikidata|eid=Q767071|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q767071|qualifier|P1082|P585}})}} |18 |[[Pasto]] |[[Nariño]] |{{wikidata|eid=Q320015|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q320015|qualifier|P1082|P585}})}} |- |9 |[[Bucaramanga]] |[[Santander (Kolumbien)|Santander]] |{{wikidata|eid=Q243766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q243766|qualifier|P1082|P585}})}} |19 |[[Neiva]] |[[Huila]] |{{wikidata|eid=Q638260|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q638260|qualifier|P1082|P585}})}} |- |10 |[[Bello]] |[[Antioquia]] |{{wikidata|eid=Q816024|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q816024|qualifier|P1082|P585}})}} |20 |[[Palmira]] |[[Valle del Cauca]] |{{wikidata|eid=Q989858|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q989858|qualifier|P1082|P585}})}} |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Colombia|Kolumbien}} * [https://web.archive.org/web/20130116145838/http://web.presidencia.gov.co/ Homepage vun der Regierung/President vu Kolumbien] {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Kolumbien| ]] tifj86z37dqqdc8oa82ue9zz60mno83 2689595 2689423 2026-08-07T08:43:38Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689595 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Colombia<br>{{small|[[Franséisch|fr]]: République de Colombie<br>[[Lëtzebuergesch|lb]]: Republik Kolumbien<br>[[Däitsch|de]]: Republik Kolumbien}} | Fändel = Flag of Colombia.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Kolumbien | Wopen = Coat of arms of Colombia.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Kolumbien | National Devise = | Kaart = Colombia in its region (San Andres and Providencia).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Bogotá]] | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|4|36|35|N|74|04|54|W}} | Staatsform = [[Republik|Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Vizepresident]] | Regierungschef = [[Francia Márquez]] | Total Fläch = 1.141.748 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 8,8 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q739|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q739|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[20. Juli]] [[1810]] vu [[Spuenien]] | Wärung = [[Kolumbianesche Peso]] (COP) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.co]] | Telefonsprefix = +57 }} '''Kolumbien''', op [[Spuenesch]] ''República de Colombia'', ass e Staat a [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Bogotá]]. == Geschicht == === Prekolumbianesch Ära === D'Geschicht vun den éischte Siidler um haitegen Territoire vu Kolumbien, gouf an dräi Etappe vun der pre-kolumbianescher Ära opgedeelt: [[Alsteenzäit|Paleolithikum]] (15.000-7000 v.Chr.), [[Archaesch Ande-Period]] (7000 bis 2000 v. Chr.), a [[Formatiounszäit vun Amerika]] (2000 v. Chr. bis 16. Joerhonnert). Déi éischt Presenz vu Mënschen am Territoire geet op ongeféier 10.000 a 15.000 Joer zeréck. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch a Kolumbien ass Spuenesch. == Staats- a Regierungsform == Kolumbien ass zanter [[1886]] eng [[Presidialrepublik]].<br> Staats- a Regierungschef ass zanter dem [[7. August]] [[2022]] de [[Gustavo Petro]]. D'[[Francia Márquez]] ass déi aktuell Vizepresidentin an domat déi éischt afrokolumbianesch Fra an dësem Amt. == Onofhängegkeet == Kolumbien, eng fréier spuenesch [[Kolonialissem|Kolonie]], huet den [[20. Juli]] [[1810]] seng Onofhängkeet proklaméiert. De facto war et de [[7. August]] [[1819]] sou wäit. == Haaptstied == {| class="wikitable" |+ ! colspan="8" |Haaptstied a Kolumbien |- |N |Stad |Departement |Populatioun |N |Stad |Departement |Populatioun |- |1 |[[Bogotá]] |[[Bogotá (Distrikt)|Bogotá]] |{{wikidata|eid=Q2841|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q2841|qualifier|P1082|P585}})}} |11 |[[Valledupar]] |[[Cesar]] |{{wikidata|eid=Q376903|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q376903|qualifier|P1082|P585}})}} |- |2 |[[Medellín]] |[[Antioquia]] |{{wikidata|eid=Q48278|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q48278|qualifier|P1082|P585}})}} |12 |[[Villavicencio]] |[[Meta]] |{{wikidata|eid=Q749224|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q749224|qualifier|P1082|P585}})}} |- |3 |[[Cali (Kolumbien)|Cali]] |[[Valle del Cauca]] |{{wikidata|eid=Q51103|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q51103|qualifier|P1082|P585}})}} |13 |[[Santa Marta]] |[[Magdalena]] |{{wikidata|eid=Q209016|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q209016|qualifier|P1082|P585}})}} |- |4 |[[Barranquilla]] |[[Atlántico]] |{{wikidata|eid=Q62823|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q62823|qualifier|P1082|P585}})}} |14 |[[Ibagué]] |[[Tolima]] |{{wikidata|eid=Q222755|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q222755|qualifier|P1082|P585}})}} |- |5 |[[Cartagena de Indias]] |[[Bolívar]] |{{wikidata|eid=Q657461|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q657461|qualifier|P1082|P585}})}} |15 |[[Montería]] |[[Córdoba (Kolumbien)|Córdoba]] |{{wikidata|eid=Q852725|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q852725|qualifier|P1082|P585}})}} |- |6 |[[Soacha]] |[[Cundinamarca]] |{{wikidata|eid=Q1011151|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q1011151|qualifier|P1082|P585}})}} |16 |[[Pereira]] |[[Risaralda]] |{{wikidata|eid=Q51111|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q51111|qualifier|P1082|P585}})}} |- |7 |[[Cúcuta]] |[[Norte de Santander]] |{{wikidata|eid=Q216847|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q216847|qualifier|P1082|P585}})}} |17 |[[Manizales]] |[[Caldas]] |{{wikidata|eid=Q235190|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q235190|qualifier|P1082|P585}})}} |- |8 |[[Soledad]] |[[Atlántico]] |{{wikidata|eid=Q767071|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q767071|qualifier|P1082|P585}})}} |18 |[[Pasto]] |[[Nariño]] |{{wikidata|eid=Q320015|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q320015|qualifier|P1082|P585}})}} |- |9 |[[Bucaramanga]] |[[Santander (Kolumbien)|Santander]] |{{wikidata|eid=Q243766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q243766|qualifier|P1082|P585}})}} |19 |[[Neiva]] |[[Huila]] |{{wikidata|eid=Q638260|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q638260|qualifier|P1082|P585}})}} |- |10 |[[Bello]] |[[Antioquia]] |{{wikidata|eid=Q816024|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q816024|qualifier|P1082|P585}})}} |20 |[[Palmira]] |[[Valle del Cauca]] |{{wikidata|eid=Q989858|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q989858|qualifier|P1082|P585}})}} |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Colombia|Kolumbien}} * [https://web.archive.org/web/20130116145838/http://web.presidencia.gov.co/ Homepage vun der Regierung/President vu Kolumbien] {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Kolumbien| ]] 7drod8zg21uxifty4ztzzft8pd12x7v 2689746 2689595 2026-08-07T08:49:34Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689746 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Colombia<br>{{small|[[Franséisch|fr]]: République de Colombie<br>[[Lëtzebuergesch|lb]]: Republik Kolumbien<br>[[Däitsch|de]]: Republik Kolumbien}} | Fändel = Flag of Colombia.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Kolumbien | Wopen = Coat of arms of Colombia.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Kolumbien | National Devise = | Kaart = Colombia in its region (San Andres and Providencia).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Bogotá]] | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|4|36|35|N|74|04|54|W}} | Staatsform = [[Republik|Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Francia Márquez]] | Total Fläch = 1.141.748 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 8,8 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q739|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q739|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[20. Juli]] [[1810]] vu [[Spuenien]] | Wärung = [[Kolumbianesche Peso]] (COP) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.co]] | Telefonsprefix = +57 }} '''Kolumbien''', op [[Spuenesch]] ''República de Colombia'', ass e Staat a [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Bogotá]]. == Geschicht == === Prekolumbianesch Ära === D'Geschicht vun den éischte Siidler um haitegen Territoire vu Kolumbien, gouf an dräi Etappe vun der pre-kolumbianescher Ära opgedeelt: [[Alsteenzäit|Paleolithikum]] (15.000-7000 v.Chr.), [[Archaesch Ande-Period]] (7000 bis 2000 v. Chr.), a [[Formatiounszäit vun Amerika]] (2000 v. Chr. bis 16. Joerhonnert). Déi éischt Presenz vu Mënschen am Territoire geet op ongeféier 10.000 a 15.000 Joer zeréck. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch a Kolumbien ass Spuenesch. == Staats- a Regierungsform == Kolumbien ass zanter [[1886]] eng [[Presidialrepublik]].<br> Staats- a Regierungschef ass zanter dem [[7. August]] [[2022]] de [[Gustavo Petro]]. D'[[Francia Márquez]] ass déi aktuell Vizepresidentin an domat déi éischt afrokolumbianesch Fra an dësem Amt. == Onofhängegkeet == Kolumbien, eng fréier spuenesch [[Kolonialissem|Kolonie]], huet den [[20. Juli]] [[1810]] seng Onofhängkeet proklaméiert. De facto war et de [[7. August]] [[1819]] sou wäit. == Haaptstied == {| class="wikitable" |+ ! colspan="8" |Haaptstied a Kolumbien |- |N |Stad |Departement |Populatioun |N |Stad |Departement |Populatioun |- |1 |[[Bogotá]] |[[Bogotá (Distrikt)|Bogotá]] |{{wikidata|eid=Q2841|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q2841|qualifier|P1082|P585}})}} |11 |[[Valledupar]] |[[Cesar]] |{{wikidata|eid=Q376903|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q376903|qualifier|P1082|P585}})}} |- |2 |[[Medellín]] |[[Antioquia]] |{{wikidata|eid=Q48278|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q48278|qualifier|P1082|P585}})}} |12 |[[Villavicencio]] |[[Meta]] |{{wikidata|eid=Q749224|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q749224|qualifier|P1082|P585}})}} |- |3 |[[Cali (Kolumbien)|Cali]] |[[Valle del Cauca]] |{{wikidata|eid=Q51103|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q51103|qualifier|P1082|P585}})}} |13 |[[Santa Marta]] |[[Magdalena]] |{{wikidata|eid=Q209016|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q209016|qualifier|P1082|P585}})}} |- |4 |[[Barranquilla]] |[[Atlántico]] |{{wikidata|eid=Q62823|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q62823|qualifier|P1082|P585}})}} |14 |[[Ibagué]] |[[Tolima]] |{{wikidata|eid=Q222755|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q222755|qualifier|P1082|P585}})}} |- |5 |[[Cartagena de Indias]] |[[Bolívar]] |{{wikidata|eid=Q657461|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q657461|qualifier|P1082|P585}})}} |15 |[[Montería]] |[[Córdoba (Kolumbien)|Córdoba]] |{{wikidata|eid=Q852725|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q852725|qualifier|P1082|P585}})}} |- |6 |[[Soacha]] |[[Cundinamarca]] |{{wikidata|eid=Q1011151|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q1011151|qualifier|P1082|P585}})}} |16 |[[Pereira]] |[[Risaralda]] |{{wikidata|eid=Q51111|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q51111|qualifier|P1082|P585}})}} |- |7 |[[Cúcuta]] |[[Norte de Santander]] |{{wikidata|eid=Q216847|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q216847|qualifier|P1082|P585}})}} |17 |[[Manizales]] |[[Caldas]] |{{wikidata|eid=Q235190|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q235190|qualifier|P1082|P585}})}} |- |8 |[[Soledad]] |[[Atlántico]] |{{wikidata|eid=Q767071|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q767071|qualifier|P1082|P585}})}} |18 |[[Pasto]] |[[Nariño]] |{{wikidata|eid=Q320015|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q320015|qualifier|P1082|P585}})}} |- |9 |[[Bucaramanga]] |[[Santander (Kolumbien)|Santander]] |{{wikidata|eid=Q243766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q243766|qualifier|P1082|P585}})}} |19 |[[Neiva]] |[[Huila]] |{{wikidata|eid=Q638260|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q638260|qualifier|P1082|P585}})}} |- |10 |[[Bello]] |[[Antioquia]] |{{wikidata|eid=Q816024|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q816024|qualifier|P1082|P585}})}} |20 |[[Palmira]] |[[Valle del Cauca]] |{{wikidata|eid=Q989858|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q989858|qualifier|P1082|P585}})}} |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Colombia|Kolumbien}} * [https://web.archive.org/web/20130116145838/http://web.presidencia.gov.co/ Homepage vun der Regierung/President vu Kolumbien] {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Kolumbien| ]] pc44g9j1z73dzhs41lvyl4884ziuxfl 2689881 2689746 2026-08-07T08:54:05Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689881 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de Colombia<br>{{small|[[Franséisch|fr]]: République de Colombie<br>[[Lëtzebuergesch|lb]]: Republik Kolumbien<br>[[Däitsch|de]]: Republik Kolumbien}} | Fändel = Flag of Colombia.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Kolumbien | Wopen = Coat of arms of Colombia.svg | Wope Breet = 130px | Wopen Artikel = Wope vu Kolumbien | National Devise = | Kaart = Colombia in its region (San Andres and Providencia).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Bogotá]] | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|4|36|35|N|74|04|54|W}} | Staatsform = [[Republik|Presidentiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 1.141.748 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 8,8 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q739|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q739|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[20. Juli]] [[1810]] vu [[Spuenien]] | Wärung = [[Kolumbianesche Peso]] (COP) | Zäitzon = -5 | Internet TLD = [[.co]] | Telefonsprefix = +57 }} '''Kolumbien''', op [[Spuenesch]] ''República de Colombia'', ass e Staat a [[Südamerika]]. D'Haaptstad ass [[Bogotá]]. == Geschicht == === Prekolumbianesch Ära === D'Geschicht vun den éischte Siidler um haitegen Territoire vu Kolumbien, gouf an dräi Etappe vun der pre-kolumbianescher Ära opgedeelt: [[Alsteenzäit|Paleolithikum]] (15.000-7000 v.Chr.), [[Archaesch Ande-Period]] (7000 bis 2000 v. Chr.), a [[Formatiounszäit vun Amerika]] (2000 v. Chr. bis 16. Joerhonnert). Déi éischt Presenz vu Mënschen am Territoire geet op ongeféier 10.000 a 15.000 Joer zeréck. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch a Kolumbien ass Spuenesch. == Staats- a Regierungsform == Kolumbien ass zanter [[1886]] eng [[Presidialrepublik]].<br> Staats- a Regierungschef ass zanter dem [[7. August]] [[2022]] de [[Gustavo Petro]]. D'[[Francia Márquez]] ass déi aktuell Vizepresidentin an domat déi éischt afrokolumbianesch Fra an dësem Amt. == Onofhängegkeet == Kolumbien, eng fréier spuenesch [[Kolonialissem|Kolonie]], huet den [[20. Juli]] [[1810]] seng Onofhängkeet proklaméiert. De facto war et de [[7. August]] [[1819]] sou wäit. == Haaptstied == {| class="wikitable" |+ ! colspan="8" |Haaptstied a Kolumbien |- |N |Stad |Departement |Populatioun |N |Stad |Departement |Populatioun |- |1 |[[Bogotá]] |[[Bogotá (Distrikt)|Bogotá]] |{{wikidata|eid=Q2841|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q2841|qualifier|P1082|P585}})}} |11 |[[Valledupar]] |[[Cesar]] |{{wikidata|eid=Q376903|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q376903|qualifier|P1082|P585}})}} |- |2 |[[Medellín]] |[[Antioquia]] |{{wikidata|eid=Q48278|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q48278|qualifier|P1082|P585}})}} |12 |[[Villavicencio]] |[[Meta]] |{{wikidata|eid=Q749224|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q749224|qualifier|P1082|P585}})}} |- |3 |[[Cali (Kolumbien)|Cali]] |[[Valle del Cauca]] |{{wikidata|eid=Q51103|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q51103|qualifier|P1082|P585}})}} |13 |[[Santa Marta]] |[[Magdalena]] |{{wikidata|eid=Q209016|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q209016|qualifier|P1082|P585}})}} |- |4 |[[Barranquilla]] |[[Atlántico]] |{{wikidata|eid=Q62823|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q62823|qualifier|P1082|P585}})}} |14 |[[Ibagué]] |[[Tolima]] |{{wikidata|eid=Q222755|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q222755|qualifier|P1082|P585}})}} |- |5 |[[Cartagena de Indias]] |[[Bolívar]] |{{wikidata|eid=Q657461|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q657461|qualifier|P1082|P585}})}} |15 |[[Montería]] |[[Córdoba (Kolumbien)|Córdoba]] |{{wikidata|eid=Q852725|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q852725|qualifier|P1082|P585}})}} |- |6 |[[Soacha]] |[[Cundinamarca]] |{{wikidata|eid=Q1011151|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q1011151|qualifier|P1082|P585}})}} |16 |[[Pereira]] |[[Risaralda]] |{{wikidata|eid=Q51111|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q51111|qualifier|P1082|P585}})}} |- |7 |[[Cúcuta]] |[[Norte de Santander]] |{{wikidata|eid=Q216847|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q216847|qualifier|P1082|P585}})}} |17 |[[Manizales]] |[[Caldas]] |{{wikidata|eid=Q235190|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q235190|qualifier|P1082|P585}})}} |- |8 |[[Soledad]] |[[Atlántico]] |{{wikidata|eid=Q767071|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q767071|qualifier|P1082|P585}})}} |18 |[[Pasto]] |[[Nariño]] |{{wikidata|eid=Q320015|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q320015|qualifier|P1082|P585}})}} |- |9 |[[Bucaramanga]] |[[Santander (Kolumbien)|Santander]] |{{wikidata|eid=Q243766|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q243766|qualifier|P1082|P585}})}} |19 |[[Neiva]] |[[Huila]] |{{wikidata|eid=Q638260|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q638260|qualifier|P1082|P585}})}} |- |10 |[[Bello]] |[[Antioquia]] |{{wikidata|eid=Q816024|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q816024|qualifier|P1082|P585}})}} |20 |[[Palmira]] |[[Valle del Cauca]] |{{wikidata|eid=Q989858|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q989858|qualifier|P1082|P585}})}} |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Colombia|Kolumbien}} * [https://web.archive.org/web/20130116145838/http://web.presidencia.gov.co/ Homepage vun der Regierung/President vu Kolumbien] {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Kolumbien| ]] md26y59q85qt6wkcbo6ylyp40tslgwy 0 49202 2689516 2521537 2026-08-07T08:40:36Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689516 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Tchad<br>جمهورية تشاد<br>Dschumhūriyyat Taschād | Fändel = Flag of Chad.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Tschad | Wopen = Coat of arms of Chad.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Tschad | National Devise = "Unité, Travail, Progrès"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenegkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location Chad AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Arabesch]] | Haaptstad = [[N'Djamena]] | Haaptstad Awunner = 1.600.000 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mahamat Idriss Déby]] | Regierungschef Titel = Premier ministre | Regierungschef = [[Succès Masra]] | Total Fläch= 1.284.000 | Fläch Plaz = 21 | Waasserfläch = 1,9 | Bevëlkerung = 18.523.165 | Bevëlkerung Plaz = 66 | Bevëlkerungsdicht = 14,4 | Onofhängegkeet = [[11. August]] [[1960]] (vu Frankräich) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''La Tchadienne'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.td]] | Telefonsprefix = +235 | Notizen = | Extra Bild = Chad - Location Map (2013) - TCD - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Den '''Tschad''' ass e Staat an [[Zentralafrika]]. == Sproochen == Déi offiziell Sproochen am Tschad si [[Franséisch]] an [[Arabesch]]. == Staats- a Regierungsform == Zanter [[1960]] ass den Tschad eng [[Presidialrepublik]]. Staatschef war vun [[1990]] bis zu sengem Doud den [[20. Abrëll]] [[2021]] den [[Idriss Déby]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Chad}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Tschad]] tjwpvlazm2p7ab91eng4mzrbvye3dur 2689658 2689516 2026-08-07T08:45:17Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689658 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Tchad<br>جمهورية تشاد<br>Dschumhūriyyat Taschād | Fändel = Flag of Chad.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Tschad | Wopen = Coat of arms of Chad.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Tschad | National Devise = "Unité, Travail, Progrès"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenegkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location Chad AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Arabesch]] | Haaptstad = [[N'Djamena]] | Haaptstad Awunner = 1.600.000 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premier ministre | Regierungschef = [[Succès Masra]] | Total Fläch= 1.284.000 | Fläch Plaz = 21 | Waasserfläch = 1,9 | Bevëlkerung = 18.523.165 | Bevëlkerung Plaz = 66 | Bevëlkerungsdicht = 14,4 | Onofhängegkeet = [[11. August]] [[1960]] (vu Frankräich) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''La Tchadienne'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.td]] | Telefonsprefix = +235 | Notizen = | Extra Bild = Chad - Location Map (2013) - TCD - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Den '''Tschad''' ass e Staat an [[Zentralafrika]]. == Sproochen == Déi offiziell Sproochen am Tschad si [[Franséisch]] an [[Arabesch]]. == Staats- a Regierungsform == Zanter [[1960]] ass den Tschad eng [[Presidialrepublik]]. Staatschef war vun [[1990]] bis zu sengem Doud den [[20. Abrëll]] [[2021]] den [[Idriss Déby]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Chad}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Tschad]] sollu0el1hfgxni1j3tg1acjddwzftl 2689824 2689658 2026-08-07T08:51:34Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689824 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Tchad<br>جمهورية تشاد<br>Dschumhūriyyat Taschād | Fändel = Flag of Chad.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Tschad | Wopen = Coat of arms of Chad.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Tschad | National Devise = "Unité, Travail, Progrès"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenegkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location Chad AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Arabesch]] | Haaptstad = [[N'Djamena]] | Haaptstad Awunner = 1.600.000 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Succès Masra]] | Total Fläch= 1.284.000 | Fläch Plaz = 21 | Waasserfläch = 1,9 | Bevëlkerung = 18.523.165 | Bevëlkerung Plaz = 66 | Bevëlkerungsdicht = 14,4 | Onofhängegkeet = [[11. August]] [[1960]] (vu Frankräich) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''La Tchadienne'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.td]] | Telefonsprefix = +235 | Notizen = | Extra Bild = Chad - Location Map (2013) - TCD - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Den '''Tschad''' ass e Staat an [[Zentralafrika]]. == Sproochen == Déi offiziell Sproochen am Tschad si [[Franséisch]] an [[Arabesch]]. == Staats- a Regierungsform == Zanter [[1960]] ass den Tschad eng [[Presidialrepublik]]. Staatschef war vun [[1990]] bis zu sengem Doud den [[20. Abrëll]] [[2021]] den [[Idriss Déby]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Chad}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Tschad]] 3smcb12m70i281h7rg4g70927lo38ex 2689926 2689824 2026-08-07T08:55:17Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689926 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Tchad<br>جمهورية تشاد<br>Dschumhūriyyat Taschād | Fändel = Flag of Chad.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Tschad | Wopen = Coat of arms of Chad.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Tschad | National Devise = "Unité, Travail, Progrès"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenegkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location Chad AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], [[Arabesch]] | Haaptstad = [[N'Djamena]] | Haaptstad Awunner = 1.600.000 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.284.000 | Fläch Plaz = 21 | Waasserfläch = 1,9 | Bevëlkerung = 18.523.165 | Bevëlkerung Plaz = 66 | Bevëlkerungsdicht = 14,4 | Onofhängegkeet = [[11. August]] [[1960]] (vu Frankräich) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''La Tchadienne'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XAF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.td]] | Telefonsprefix = +235 | Notizen = | Extra Bild = Chad - Location Map (2013) - TCD - UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} Den '''Tschad''' ass e Staat an [[Zentralafrika]]. == Sproochen == Déi offiziell Sproochen am Tschad si [[Franséisch]] an [[Arabesch]]. == Staats- a Regierungsform == Zanter [[1960]] ass den Tschad eng [[Presidialrepublik]]. Staatschef war vun [[1990]] bis zu sengem Doud den [[20. Abrëll]] [[2021]] den [[Idriss Déby]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Chad}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Tschad]] ieqr5szl4b15cgl4sij1lcngs0vsolc 0 49215 2689421 2645240 2026-08-07T08:38:15Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689421 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Кыргыз Республикасы (kirgis.)<br>Киргизская Республика (russ.)<br>Kirgisskaja Respublika | Fändel = Flag of Kyrgyzstan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Kirgisesche Fändel | Wopen = National emblem of Kyrgyzstan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Kirgisescht Wopen | National Devise = | Kaart= Kyrgyzstan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kirgisesch]] a [[Russesch]] | Haaptstad = [[Bischkek]] | Haaptstad Awunner = 1.191.000 {{small|(2025)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Sadyr Dschaparow]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Adylbek Kassymalijew]] | Total Fläch= 199.900 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 7.281.800 {{small|(2025)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 36 Awunner | Onofhängegkeet = 31. August 1991 vun der [[Sowjetunioun]] | Nationalfeierdag = 31. August | Nationalhymn = [[Ak möngülüü aska]] | Wärung = [[Som]] (KGS) | Zäitzon = +6 | Internet TLD = [[.kg]] | Telefonsprefix = +996 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kirgisistan''', mam vollen Numm '''Kirgisesch Republik''', ({{Ky}} ''Kyrgyz Respublikasy'', {{Ru}} ''Kyrgyzkaja Respublica'') ass e Staat an [[Zentralasien]]. Den haitege Staat ass [[1991]] aus der fréierer [[Kirgisesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kirgisescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] (''Kirgisesch SSR)'' ervirgaangen. == Geographie == D'Kirgisesch Republik läit am Nordoste vun Zentralasien. D'Land grenzt am Norden un de [[Kasachstan]], am Südwesten un [[Usbekistan]], am Süden un [[Tadjikistan]], am Osten a Südosten u [[Volleksrepublik China|China]]. D'Land huet eng Fläch vun 199.900 km² a Grenze vun am Ganze 4.500&nbsp;km. De Kirgisistan ass e Biergland; eppes manner wéi 90&nbsp;% vum Territoire leien op enger Héicht vun iwwer 1.500 Meter. D'Haaptstad ass [[Bischkek]], mat enger Bevëlkerung vu knapp 1,2 Millioune Leit. Aner grouss Stied sinn: * [[Osch (Stad)|Osch]] (473.500 Awunner), * [[Djalal-Abad]] (184.400), * [[Karakol]] (90.700), * [[Tokmok]] (76.200), * [[Ösgön]] (65.500), * [[Kysyl-Kyja]] (64.100). De gréissten [[Oblast]] ass [[Oblus Naryn|Naryn]] (45.00&nbsp;km²) an d'Oblaste mat der héchster Bevëlkerungsdicht sinn [[Oblus Osch|Osch]] (49 Leit pro Quadratkilometer) an [[Oblus Tschüi|Tschüi]] (48 Leit). == Administrativ Ënnerdeelungen == De Kirgisistan ass administrativ a 7 [[Oblast|Oblasten]] (oder ''Oblus'', Méizuel ''Oblustor'') agedeelt. D'Oblaste sinn a 40 [[Rajon|Rajonen]] ënnerdeelt, déi hirersäits nees a 473 Landgemengen an 22 Stied opgedeelt sinn. Do dernieft gëtt et nach zwou Stied ([[Bischkek]] an [[Osch (Stad)|Osch]]), déi zu kengem Oblast gehéieren, woubäi d'Stad Bischek a 4 Rajonen agedeelt ass. {{Méi Info 1|Lëscht vun den Oblasten am Kirgisistan}} == Klima == D'Klima vum Land ass staark kontinental, de Summer an de Stied ass zimmlech waarm, an an de Bierger relativ kill. D'Wantere si kal a schnéiräich, besonnesch an den Héichten. Déi duerchschnëttlech Lofttemperatur am Summer ass +27°&nbsp;C, mat enger duerchschnëttlecher Minimaltemperatur vu +16°&nbsp;C an enger duerchschnëttlecher Héchsttemperatur vu +33°&nbsp;C. Am Wanter läit d'Lofttemperatur am Duerchschnëtt bei +1°&nbsp;C, déi duerchschnëttlech Minimaltemperatur ass -12°&nbsp;C an déi duerchschnëttlech Héchsttemperatur ass +10°C.<ref>{{Citation|URL=https://www.stat.gov.kg/media/publicationarchive/6c2a81bf-3d53-4066-83c9-d27d0d2a2d29.pdf|Titel=Geographical Characteristics, Climate and Environment|Gekuckt=29.06.2025|Editeur=National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic|Säiten=S. 7|Sprooch=en}}</ref> == Staats- a Regierungsform == De Kirgisistan ass zanter 1991 eng [[Presidialrepublik]]. All 5 Joer si [[Wale]] fir d'[[Parlament]], dat 75 Memberen huet. == Bevëlkerung == D'Land huet knapp 7,3 Milliounen Awunner ^{(Stand: 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://stat.gov.kg/en/opendata/category/5955/|Titel=Statistical censuses - Open Data - Statistics of the Kyrgyz Republic|Gekuckt=2025-06-29|Wierk=stat.gov.kg}}</ref>, dovu si 77,8&nbsp;% Kirgisen, 14,2&nbsp;% Usebeeken, 3,8&nbsp;% Russen, 1,0&nbsp;% Dunganen, 0,9&nbsp;% Tadschiken an 2,3&nbsp;% aner Ethnien<ref>{{Citation|URL=https://www.stat.gov.kg/media/publicationarchive/6c2a81bf-3d53-4066-83c9-d27d0d2a2d29.pdf|Titel=Ethnic composition of the population|Gekuckt=29.06.2025|Editeur=National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic|Säiten=S. 14|Sprooch=en}}</ref>. == Sproochen == Offiziell Sproochen am Kirgisistan si [[Kirgisesch]] an zanter dem Mee 2000 och [[Russesch]]. == Regierung a Parteien == Zënter der Parlamentswal vun 2021 ass de [[Sadyr Dschaparow]] de President vum Land. == Um Spaweck == {{Commonscat|Kyrgyzstan|Kirgisistan}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}} [[Kategorie:Kirgisistan| ]] q8weughqz8s753yabvyjej59yj9y85t 2689594 2689421 2026-08-07T08:43:37Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689594 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Кыргыз Республикасы (kirgis.)<br>Киргизская Республика (russ.)<br>Kirgisskaja Respublika | Fändel = Flag of Kyrgyzstan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Kirgisesche Fändel | Wopen = National emblem of Kyrgyzstan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Kirgisescht Wopen | National Devise = | Kaart= Kyrgyzstan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kirgisesch]] a [[Russesch]] | Haaptstad = [[Bischkek]] | Haaptstad Awunner = 1.191.000 {{small|(2025)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Adylbek Kassymalijew]] | Total Fläch= 199.900 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 7.281.800 {{small|(2025)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 36 Awunner | Onofhängegkeet = 31. August 1991 vun der [[Sowjetunioun]] | Nationalfeierdag = 31. August | Nationalhymn = [[Ak möngülüü aska]] | Wärung = [[Som]] (KGS) | Zäitzon = +6 | Internet TLD = [[.kg]] | Telefonsprefix = +996 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kirgisistan''', mam vollen Numm '''Kirgisesch Republik''', ({{Ky}} ''Kyrgyz Respublikasy'', {{Ru}} ''Kyrgyzkaja Respublica'') ass e Staat an [[Zentralasien]]. Den haitege Staat ass [[1991]] aus der fréierer [[Kirgisesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kirgisescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] (''Kirgisesch SSR)'' ervirgaangen. == Geographie == D'Kirgisesch Republik läit am Nordoste vun Zentralasien. D'Land grenzt am Norden un de [[Kasachstan]], am Südwesten un [[Usbekistan]], am Süden un [[Tadjikistan]], am Osten a Südosten u [[Volleksrepublik China|China]]. D'Land huet eng Fläch vun 199.900 km² a Grenze vun am Ganze 4.500&nbsp;km. De Kirgisistan ass e Biergland; eppes manner wéi 90&nbsp;% vum Territoire leien op enger Héicht vun iwwer 1.500 Meter. D'Haaptstad ass [[Bischkek]], mat enger Bevëlkerung vu knapp 1,2 Millioune Leit. Aner grouss Stied sinn: * [[Osch (Stad)|Osch]] (473.500 Awunner), * [[Djalal-Abad]] (184.400), * [[Karakol]] (90.700), * [[Tokmok]] (76.200), * [[Ösgön]] (65.500), * [[Kysyl-Kyja]] (64.100). De gréissten [[Oblast]] ass [[Oblus Naryn|Naryn]] (45.00&nbsp;km²) an d'Oblaste mat der héchster Bevëlkerungsdicht sinn [[Oblus Osch|Osch]] (49 Leit pro Quadratkilometer) an [[Oblus Tschüi|Tschüi]] (48 Leit). == Administrativ Ënnerdeelungen == De Kirgisistan ass administrativ a 7 [[Oblast|Oblasten]] (oder ''Oblus'', Méizuel ''Oblustor'') agedeelt. D'Oblaste sinn a 40 [[Rajon|Rajonen]] ënnerdeelt, déi hirersäits nees a 473 Landgemengen an 22 Stied opgedeelt sinn. Do dernieft gëtt et nach zwou Stied ([[Bischkek]] an [[Osch (Stad)|Osch]]), déi zu kengem Oblast gehéieren, woubäi d'Stad Bischek a 4 Rajonen agedeelt ass. {{Méi Info 1|Lëscht vun den Oblasten am Kirgisistan}} == Klima == D'Klima vum Land ass staark kontinental, de Summer an de Stied ass zimmlech waarm, an an de Bierger relativ kill. D'Wantere si kal a schnéiräich, besonnesch an den Héichten. Déi duerchschnëttlech Lofttemperatur am Summer ass +27°&nbsp;C, mat enger duerchschnëttlecher Minimaltemperatur vu +16°&nbsp;C an enger duerchschnëttlecher Héchsttemperatur vu +33°&nbsp;C. Am Wanter läit d'Lofttemperatur am Duerchschnëtt bei +1°&nbsp;C, déi duerchschnëttlech Minimaltemperatur ass -12°&nbsp;C an déi duerchschnëttlech Héchsttemperatur ass +10°C.<ref>{{Citation|URL=https://www.stat.gov.kg/media/publicationarchive/6c2a81bf-3d53-4066-83c9-d27d0d2a2d29.pdf|Titel=Geographical Characteristics, Climate and Environment|Gekuckt=29.06.2025|Editeur=National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic|Säiten=S. 7|Sprooch=en}}</ref> == Staats- a Regierungsform == De Kirgisistan ass zanter 1991 eng [[Presidialrepublik]]. All 5 Joer si [[Wale]] fir d'[[Parlament]], dat 75 Memberen huet. == Bevëlkerung == D'Land huet knapp 7,3 Milliounen Awunner ^{(Stand: 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://stat.gov.kg/en/opendata/category/5955/|Titel=Statistical censuses - Open Data - Statistics of the Kyrgyz Republic|Gekuckt=2025-06-29|Wierk=stat.gov.kg}}</ref>, dovu si 77,8&nbsp;% Kirgisen, 14,2&nbsp;% Usebeeken, 3,8&nbsp;% Russen, 1,0&nbsp;% Dunganen, 0,9&nbsp;% Tadschiken an 2,3&nbsp;% aner Ethnien<ref>{{Citation|URL=https://www.stat.gov.kg/media/publicationarchive/6c2a81bf-3d53-4066-83c9-d27d0d2a2d29.pdf|Titel=Ethnic composition of the population|Gekuckt=29.06.2025|Editeur=National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic|Säiten=S. 14|Sprooch=en}}</ref>. == Sproochen == Offiziell Sproochen am Kirgisistan si [[Kirgisesch]] an zanter dem Mee 2000 och [[Russesch]]. == Regierung a Parteien == Zënter der Parlamentswal vun 2021 ass de [[Sadyr Dschaparow]] de President vum Land. == Um Spaweck == {{Commonscat|Kyrgyzstan|Kirgisistan}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}} [[Kategorie:Kirgisistan| ]] 0tdqr7ckb3hyuszmpe8c2sm6zepi8bo 2689744 2689594 2026-08-07T08:49:31Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689744 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Кыргыз Республикасы (kirgis.)<br>Киргизская Республика (russ.)<br>Kirgisskaja Respublika | Fändel = Flag of Kyrgyzstan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Kirgisesche Fändel | Wopen = National emblem of Kyrgyzstan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Kirgisescht Wopen | National Devise = | Kaart= Kyrgyzstan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kirgisesch]] a [[Russesch]] | Haaptstad = [[Bischkek]] | Haaptstad Awunner = 1.191.000 {{small|(2025)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Adylbek Kassymalijew]] | Total Fläch= 199.900 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 7.281.800 {{small|(2025)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 36 Awunner | Onofhängegkeet = 31. August 1991 vun der [[Sowjetunioun]] | Nationalfeierdag = 31. August | Nationalhymn = [[Ak möngülüü aska]] | Wärung = [[Som]] (KGS) | Zäitzon = +6 | Internet TLD = [[.kg]] | Telefonsprefix = +996 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kirgisistan''', mam vollen Numm '''Kirgisesch Republik''', ({{Ky}} ''Kyrgyz Respublikasy'', {{Ru}} ''Kyrgyzkaja Respublica'') ass e Staat an [[Zentralasien]]. Den haitege Staat ass [[1991]] aus der fréierer [[Kirgisesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kirgisescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] (''Kirgisesch SSR)'' ervirgaangen. == Geographie == D'Kirgisesch Republik läit am Nordoste vun Zentralasien. D'Land grenzt am Norden un de [[Kasachstan]], am Südwesten un [[Usbekistan]], am Süden un [[Tadjikistan]], am Osten a Südosten u [[Volleksrepublik China|China]]. D'Land huet eng Fläch vun 199.900 km² a Grenze vun am Ganze 4.500&nbsp;km. De Kirgisistan ass e Biergland; eppes manner wéi 90&nbsp;% vum Territoire leien op enger Héicht vun iwwer 1.500 Meter. D'Haaptstad ass [[Bischkek]], mat enger Bevëlkerung vu knapp 1,2 Millioune Leit. Aner grouss Stied sinn: * [[Osch (Stad)|Osch]] (473.500 Awunner), * [[Djalal-Abad]] (184.400), * [[Karakol]] (90.700), * [[Tokmok]] (76.200), * [[Ösgön]] (65.500), * [[Kysyl-Kyja]] (64.100). De gréissten [[Oblast]] ass [[Oblus Naryn|Naryn]] (45.00&nbsp;km²) an d'Oblaste mat der héchster Bevëlkerungsdicht sinn [[Oblus Osch|Osch]] (49 Leit pro Quadratkilometer) an [[Oblus Tschüi|Tschüi]] (48 Leit). == Administrativ Ënnerdeelungen == De Kirgisistan ass administrativ a 7 [[Oblast|Oblasten]] (oder ''Oblus'', Méizuel ''Oblustor'') agedeelt. D'Oblaste sinn a 40 [[Rajon|Rajonen]] ënnerdeelt, déi hirersäits nees a 473 Landgemengen an 22 Stied opgedeelt sinn. Do dernieft gëtt et nach zwou Stied ([[Bischkek]] an [[Osch (Stad)|Osch]]), déi zu kengem Oblast gehéieren, woubäi d'Stad Bischek a 4 Rajonen agedeelt ass. {{Méi Info 1|Lëscht vun den Oblasten am Kirgisistan}} == Klima == D'Klima vum Land ass staark kontinental, de Summer an de Stied ass zimmlech waarm, an an de Bierger relativ kill. D'Wantere si kal a schnéiräich, besonnesch an den Héichten. Déi duerchschnëttlech Lofttemperatur am Summer ass +27°&nbsp;C, mat enger duerchschnëttlecher Minimaltemperatur vu +16°&nbsp;C an enger duerchschnëttlecher Héchsttemperatur vu +33°&nbsp;C. Am Wanter läit d'Lofttemperatur am Duerchschnëtt bei +1°&nbsp;C, déi duerchschnëttlech Minimaltemperatur ass -12°&nbsp;C an déi duerchschnëttlech Héchsttemperatur ass +10°C.<ref>{{Citation|URL=https://www.stat.gov.kg/media/publicationarchive/6c2a81bf-3d53-4066-83c9-d27d0d2a2d29.pdf|Titel=Geographical Characteristics, Climate and Environment|Gekuckt=29.06.2025|Editeur=National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic|Säiten=S. 7|Sprooch=en}}</ref> == Staats- a Regierungsform == De Kirgisistan ass zanter 1991 eng [[Presidialrepublik]]. All 5 Joer si [[Wale]] fir d'[[Parlament]], dat 75 Memberen huet. == Bevëlkerung == D'Land huet knapp 7,3 Milliounen Awunner ^{(Stand: 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://stat.gov.kg/en/opendata/category/5955/|Titel=Statistical censuses - Open Data - Statistics of the Kyrgyz Republic|Gekuckt=2025-06-29|Wierk=stat.gov.kg}}</ref>, dovu si 77,8&nbsp;% Kirgisen, 14,2&nbsp;% Usebeeken, 3,8&nbsp;% Russen, 1,0&nbsp;% Dunganen, 0,9&nbsp;% Tadschiken an 2,3&nbsp;% aner Ethnien<ref>{{Citation|URL=https://www.stat.gov.kg/media/publicationarchive/6c2a81bf-3d53-4066-83c9-d27d0d2a2d29.pdf|Titel=Ethnic composition of the population|Gekuckt=29.06.2025|Editeur=National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic|Säiten=S. 14|Sprooch=en}}</ref>. == Sproochen == Offiziell Sproochen am Kirgisistan si [[Kirgisesch]] an zanter dem Mee 2000 och [[Russesch]]. == Regierung a Parteien == Zënter der Parlamentswal vun 2021 ass de [[Sadyr Dschaparow]] de President vum Land. == Um Spaweck == {{Commonscat|Kyrgyzstan|Kirgisistan}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}} [[Kategorie:Kirgisistan| ]] c9l2ogkdxg4gwpbl78cp1armcu9bq40 2689880 2689744 2026-08-07T08:54:03Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689880 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Кыргыз Республикасы (kirgis.)<br>Киргизская Республика (russ.)<br>Kirgisskaja Respublika | Fändel = Flag of Kyrgyzstan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Kirgisesche Fändel | Wopen = National emblem of Kyrgyzstan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Kirgisescht Wopen | National Devise = | Kaart= Kyrgyzstan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Kirgisesch]] a [[Russesch]] | Haaptstad = [[Bischkek]] | Haaptstad Awunner = 1.191.000 {{small|(2025)}} | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 199.900 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 7.281.800 {{small|(2025)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 36 Awunner | Onofhängegkeet = 31. August 1991 vun der [[Sowjetunioun]] | Nationalfeierdag = 31. August | Nationalhymn = [[Ak möngülüü aska]] | Wärung = [[Som]] (KGS) | Zäitzon = +6 | Internet TLD = [[.kg]] | Telefonsprefix = +996 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kirgisistan''', mam vollen Numm '''Kirgisesch Republik''', ({{Ky}} ''Kyrgyz Respublikasy'', {{Ru}} ''Kyrgyzkaja Respublica'') ass e Staat an [[Zentralasien]]. Den haitege Staat ass [[1991]] aus der fréierer [[Kirgisesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kirgisescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] (''Kirgisesch SSR)'' ervirgaangen. == Geographie == D'Kirgisesch Republik läit am Nordoste vun Zentralasien. D'Land grenzt am Norden un de [[Kasachstan]], am Südwesten un [[Usbekistan]], am Süden un [[Tadjikistan]], am Osten a Südosten u [[Volleksrepublik China|China]]. D'Land huet eng Fläch vun 199.900 km² a Grenze vun am Ganze 4.500&nbsp;km. De Kirgisistan ass e Biergland; eppes manner wéi 90&nbsp;% vum Territoire leien op enger Héicht vun iwwer 1.500 Meter. D'Haaptstad ass [[Bischkek]], mat enger Bevëlkerung vu knapp 1,2 Millioune Leit. Aner grouss Stied sinn: * [[Osch (Stad)|Osch]] (473.500 Awunner), * [[Djalal-Abad]] (184.400), * [[Karakol]] (90.700), * [[Tokmok]] (76.200), * [[Ösgön]] (65.500), * [[Kysyl-Kyja]] (64.100). De gréissten [[Oblast]] ass [[Oblus Naryn|Naryn]] (45.00&nbsp;km²) an d'Oblaste mat der héchster Bevëlkerungsdicht sinn [[Oblus Osch|Osch]] (49 Leit pro Quadratkilometer) an [[Oblus Tschüi|Tschüi]] (48 Leit). == Administrativ Ënnerdeelungen == De Kirgisistan ass administrativ a 7 [[Oblast|Oblasten]] (oder ''Oblus'', Méizuel ''Oblustor'') agedeelt. D'Oblaste sinn a 40 [[Rajon|Rajonen]] ënnerdeelt, déi hirersäits nees a 473 Landgemengen an 22 Stied opgedeelt sinn. Do dernieft gëtt et nach zwou Stied ([[Bischkek]] an [[Osch (Stad)|Osch]]), déi zu kengem Oblast gehéieren, woubäi d'Stad Bischek a 4 Rajonen agedeelt ass. {{Méi Info 1|Lëscht vun den Oblasten am Kirgisistan}} == Klima == D'Klima vum Land ass staark kontinental, de Summer an de Stied ass zimmlech waarm, an an de Bierger relativ kill. D'Wantere si kal a schnéiräich, besonnesch an den Héichten. Déi duerchschnëttlech Lofttemperatur am Summer ass +27°&nbsp;C, mat enger duerchschnëttlecher Minimaltemperatur vu +16°&nbsp;C an enger duerchschnëttlecher Héchsttemperatur vu +33°&nbsp;C. Am Wanter läit d'Lofttemperatur am Duerchschnëtt bei +1°&nbsp;C, déi duerchschnëttlech Minimaltemperatur ass -12°&nbsp;C an déi duerchschnëttlech Héchsttemperatur ass +10°C.<ref>{{Citation|URL=https://www.stat.gov.kg/media/publicationarchive/6c2a81bf-3d53-4066-83c9-d27d0d2a2d29.pdf|Titel=Geographical Characteristics, Climate and Environment|Gekuckt=29.06.2025|Editeur=National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic|Säiten=S. 7|Sprooch=en}}</ref> == Staats- a Regierungsform == De Kirgisistan ass zanter 1991 eng [[Presidialrepublik]]. All 5 Joer si [[Wale]] fir d'[[Parlament]], dat 75 Memberen huet. == Bevëlkerung == D'Land huet knapp 7,3 Milliounen Awunner ^{(Stand: 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://stat.gov.kg/en/opendata/category/5955/|Titel=Statistical censuses - Open Data - Statistics of the Kyrgyz Republic|Gekuckt=2025-06-29|Wierk=stat.gov.kg}}</ref>, dovu si 77,8&nbsp;% Kirgisen, 14,2&nbsp;% Usebeeken, 3,8&nbsp;% Russen, 1,0&nbsp;% Dunganen, 0,9&nbsp;% Tadschiken an 2,3&nbsp;% aner Ethnien<ref>{{Citation|URL=https://www.stat.gov.kg/media/publicationarchive/6c2a81bf-3d53-4066-83c9-d27d0d2a2d29.pdf|Titel=Ethnic composition of the population|Gekuckt=29.06.2025|Editeur=National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic|Säiten=S. 14|Sprooch=en}}</ref>. == Sproochen == Offiziell Sproochen am Kirgisistan si [[Kirgisesch]] an zanter dem Mee 2000 och [[Russesch]]. == Regierung a Parteien == Zënter der Parlamentswal vun 2021 ass de [[Sadyr Dschaparow]] de President vum Land. == Um Spaweck == {{Commonscat|Kyrgyzstan|Kirgisistan}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}} [[Kategorie:Kirgisistan| ]] 7ty8ejk4ffqac6xmlr7azib6r1emyvy 0 49278 2689430 2521511 2026-08-07T08:38:28Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689430 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Muso oa Lesotho<br>Kingdom of Lesotho<br>{{small|Kinnekräich Lesotho}} | Fändel = Flag_of_Lesotho.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lesotho | Wopen = Coat of arms of Lesotho.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Lesotho | National Devise = "Khotso, Pula, Nala"<br>{{small|([[Lëtzbuergesch|lëtz.]]: Fridden, Reen, Wuelstand)}} | Kaart= Location_Lesotho_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sesotho]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Maseru]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Letsie III.]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Moeketsi Majoro]] | Total Fläch= 30.355 | Fläch Plaz = 140 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2.067.000 | Bevëlkerung Plaz = 144 | Bevëlkerungsdicht = 68.1 | Onofhängegkeet = [[4. Oktober]] [[1966]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Lesotho Fatše La Bontata Rona'' | Wärung = [[Lesothesche Loti]] | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ls]] | Telefonsprefix = +266 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Lesotho''', op [[Sesotho]] ''Mmuso wa Lesotho'', ass e Staat am südlechen [[Afrika]]. Et ass eng Enclave an der [[Südafrika|Republik Südafrika]], huet awer politesch ni zu Südafrika gehéiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20090524235510/http://www.lesotho.gov.ls/home/ Websäit vun der Regierung vu Lesotho] {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Lesotho| ]] nyavwm39ug5y6s63d1w90ezz1toby0j 2689600 2689430 2026-08-07T08:43:46Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689600 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Muso oa Lesotho<br>Kingdom of Lesotho<br>{{small|Kinnekräich Lesotho}} | Fändel = Flag_of_Lesotho.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lesotho | Wopen = Coat of arms of Lesotho.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Lesotho | National Devise = "Khotso, Pula, Nala"<br>{{small|([[Lëtzbuergesch|lëtz.]]: Fridden, Reen, Wuelstand)}} | Kaart= Location_Lesotho_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sesotho]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Maseru]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Moeketsi Majoro]] | Total Fläch= 30.355 | Fläch Plaz = 140 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2.067.000 | Bevëlkerung Plaz = 144 | Bevëlkerungsdicht = 68.1 | Onofhängegkeet = [[4. Oktober]] [[1966]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Lesotho Fatše La Bontata Rona'' | Wärung = [[Lesothesche Loti]] | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ls]] | Telefonsprefix = +266 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Lesotho''', op [[Sesotho]] ''Mmuso wa Lesotho'', ass e Staat am südlechen [[Afrika]]. Et ass eng Enclave an der [[Südafrika|Republik Südafrika]], huet awer politesch ni zu Südafrika gehéiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20090524235510/http://www.lesotho.gov.ls/home/ Websäit vun der Regierung vu Lesotho] {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Lesotho| ]] dza8613bvy383bprxg8othzcqb4mofu 2689753 2689600 2026-08-07T08:49:44Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689753 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Muso oa Lesotho<br>Kingdom of Lesotho<br>{{small|Kinnekräich Lesotho}} | Fändel = Flag_of_Lesotho.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lesotho | Wopen = Coat of arms of Lesotho.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Lesotho | National Devise = "Khotso, Pula, Nala"<br>{{small|([[Lëtzbuergesch|lëtz.]]: Fridden, Reen, Wuelstand)}} | Kaart= Location_Lesotho_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sesotho]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Maseru]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Moeketsi Majoro]] | Total Fläch= 30.355 | Fläch Plaz = 140 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2.067.000 | Bevëlkerung Plaz = 144 | Bevëlkerungsdicht = 68.1 | Onofhängegkeet = [[4. Oktober]] [[1966]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Lesotho Fatše La Bontata Rona'' | Wärung = [[Lesothesche Loti]] | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ls]] | Telefonsprefix = +266 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Lesotho''', op [[Sesotho]] ''Mmuso wa Lesotho'', ass e Staat am südlechen [[Afrika]]. Et ass eng Enclave an der [[Südafrika|Republik Südafrika]], huet awer politesch ni zu Südafrika gehéiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20090524235510/http://www.lesotho.gov.ls/home/ Websäit vun der Regierung vu Lesotho] {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Lesotho| ]] iz5vu8mshtq6tz2txu49sgl9w7ivmmx 2689885 2689753 2026-08-07T08:54:11Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689885 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Muso oa Lesotho<br>Kingdom of Lesotho<br>{{small|Kinnekräich Lesotho}} | Fändel = Flag_of_Lesotho.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Lesotho | Wopen = Coat of arms of Lesotho.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Lesotho | National Devise = "Khotso, Pula, Nala"<br>{{small|([[Lëtzbuergesch|lëtz.]]: Fridden, Reen, Wuelstand)}} | Kaart= Location_Lesotho_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Sesotho]], [[Englesch]] | Haaptstad = [[Maseru]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 30.355 | Fläch Plaz = 140 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2.067.000 | Bevëlkerung Plaz = 144 | Bevëlkerungsdicht = 68.1 | Onofhängegkeet = [[4. Oktober]] [[1966]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Lesotho Fatše La Bontata Rona'' | Wärung = [[Lesothesche Loti]] | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ls]] | Telefonsprefix = +266 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Kinnekräich Lesotho''', op [[Sesotho]] ''Mmuso wa Lesotho'', ass e Staat am südlechen [[Afrika]]. Et ass eng Enclave an der [[Südafrika|Republik Südafrika]], huet awer politesch ni zu Südafrika gehéiert. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20090524235510/http://www.lesotho.gov.ls/home/ Websäit vun der Regierung vu Lesotho] {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Lesotho| ]] dqxxcbqcz6ou9l2aipn7nnxoabxmmkq 0 49279 2689397 2602519 2026-08-07T08:37:39Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689397 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Co-operative Republic of Guyana | Fändel = Flag of Guyana.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Guyanesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of Guyana.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Guyanescht Wopen | National Devise = One People, One Nation, One Destiny<br><small>(Ee Vollek, Eng Natioun, Ee Schicksal)</small> | Kaart= Guyana in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Georgetown (Guyana)|Georgetown]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Irfaan Ali]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Mark Phillips]] | Total Fläch= 214.970 | Fläch Plaz = 84 | Waasserfläch = 8,4 | Bevëlkerung = 752.940 (2009) | Bevëlkerung Plaz = 161 | Bevëlkerungsdicht = 3,5 | Onofhängegkeet = [[26. Mee]] [[1966]] (vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]) | Nationalfeierdag = [[23. Februar]] | Nationalhymn = [[Dear Land of Guyana, of Rivers and Plains]] | Wärung = [[Guyana-Dollar]] (GYD) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.gy]] | Telefonsprefix = +592 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Guyana''', op [[Englesch]] ''Co-operative Republic of Guyana'', ass e Staat a [[Südamerika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Guyana]] b5kz92loqsqncyrjlim7q6mqj942l6a 2689579 2689397 2026-08-07T08:43:13Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689579 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Co-operative Republic of Guyana | Fändel = Flag of Guyana.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Guyanesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of Guyana.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Guyanescht Wopen | National Devise = One People, One Nation, One Destiny<br><small>(Ee Vollek, Eng Natioun, Ee Schicksal)</small> | Kaart= Guyana in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Georgetown (Guyana)|Georgetown]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Mark Phillips]] | Total Fläch= 214.970 | Fläch Plaz = 84 | Waasserfläch = 8,4 | Bevëlkerung = 752.940 (2009) | Bevëlkerung Plaz = 161 | Bevëlkerungsdicht = 3,5 | Onofhängegkeet = [[26. Mee]] [[1966]] (vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]) | Nationalfeierdag = [[23. Februar]] | Nationalhymn = [[Dear Land of Guyana, of Rivers and Plains]] | Wärung = [[Guyana-Dollar]] (GYD) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.gy]] | Telefonsprefix = +592 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Guyana''', op [[Englesch]] ''Co-operative Republic of Guyana'', ass e Staat a [[Südamerika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Guyana]] gy7y7vb3he6p4nrfxmoeaies8bgm7ie 2689721 2689579 2026-08-07T08:48:57Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689721 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Co-operative Republic of Guyana | Fändel = Flag of Guyana.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Guyanesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of Guyana.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Guyanescht Wopen | National Devise = One People, One Nation, One Destiny<br><small>(Ee Vollek, Eng Natioun, Ee Schicksal)</small> | Kaart= Guyana in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Georgetown (Guyana)|Georgetown]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Mark Phillips]] | Total Fläch= 214.970 | Fläch Plaz = 84 | Waasserfläch = 8,4 | Bevëlkerung = 752.940 (2009) | Bevëlkerung Plaz = 161 | Bevëlkerungsdicht = 3,5 | Onofhängegkeet = [[26. Mee]] [[1966]] (vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]) | Nationalfeierdag = [[23. Februar]] | Nationalhymn = [[Dear Land of Guyana, of Rivers and Plains]] | Wärung = [[Guyana-Dollar]] (GYD) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.gy]] | Telefonsprefix = +592 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Guyana''', op [[Englesch]] ''Co-operative Republic of Guyana'', ass e Staat a [[Südamerika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Guyana]] 9xhpy47jnt7et1gmjpt5r29ew8t34wc 2689869 2689721 2026-08-07T08:53:42Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689869 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Co-operative Republic of Guyana | Fändel = Flag of Guyana.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Guyanesche Fändel | Wopen = Coat of Arms of Guyana.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Guyanescht Wopen | National Devise = One People, One Nation, One Destiny<br><small>(Ee Vollek, Eng Natioun, Ee Schicksal)</small> | Kaart= Guyana in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Georgetown (Guyana)|Georgetown]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 214.970 | Fläch Plaz = 84 | Waasserfläch = 8,4 | Bevëlkerung = 752.940 (2009) | Bevëlkerung Plaz = 161 | Bevëlkerungsdicht = 3,5 | Onofhängegkeet = [[26. Mee]] [[1966]] (vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]]) | Nationalfeierdag = [[23. Februar]] | Nationalhymn = [[Dear Land of Guyana, of Rivers and Plains]] | Wärung = [[Guyana-Dollar]] (GYD) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.gy]] | Telefonsprefix = +592 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Guyana''', op [[Englesch]] ''Co-operative Republic of Guyana'', ass e Staat a [[Südamerika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Commonwealth of Nations}} {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Guyana]] 861ltrkcvlsvsu1q8ji5ued6x5z4r9j 0 49280 2689374 2689165 2026-08-07T08:37:06Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689374 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = República de El Salvador<br><small>Republik El Salvador</small> | Fändel = Flag_of_El_Salvador.svg | Fändel Bildbreet = Fändel vun El Salvador | Fändel Artikel = 140px | Wopen = Coat of arms of El Salvador.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun El Salvador | National Devise = | Kaart = El Salvador in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[San Salvador]] | Haaptstad Awunner = ''Dios, Unión, Libertad''<br> (Spuenesch: Gott, Eenegkeet, Fräiheet) | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 21.041 km² | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 7.332.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 348 | Onofhängegkeet = 13. April 1838 (vun der [[Zentralamerikanesch Konfëderatioun|Zentralamerikanescher Konfëderatioun]]) | Nationalfeierdag = [[15. September]] | Nationalhymn = | Wärung = [[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = −6 | Internet TLD = [[.sv]] | Telefonsprefix = +503 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''El Salvador''' (iwwersat: d''en Erléiser'') ass e Staat a [[Nord- a Mëttelamerika|Zentralamerika]]. E grenzt am Nordwesten u [[Guatemala]], am Nordosten un [[Honduras]] an e stéisst am Süden un de [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]]. El Salvador ass dat klengst Land a Mëttelamerika. D'Haaptstad ass [[San Salvador]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:El Salvador]] [[Kategorie:Republicken]] 51bar2qoxbqc6uvftui9ojuhqaws138 0 49281 2689469 2642670 2026-08-07T08:39:25Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689469 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Republik Paraguay | Fändel = Flag of Paraguay.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Paraguay | Wopen = Coat of arms of Paraguay.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Paraguay | National Devise = Paz y justicia<br>Fridden a Gerechtegkeet | Kaart= Paraguay in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Guaraní]] a [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Asunción]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Federico Franco]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 406.752 | Fläch Plaz = 59 | Waasserfläch = 2,3 | Bevëlkerung = 6.375.830 <small>(Juli 2010)</small> | Bevëlkerung Plaz = 101 | Bevëlkerungsdicht = 16 | Onofhängegkeet = 14./15. Mee 1811 vu Spuenien | Nationalfeierdag = [[15. Mee]] | Nationalhymn = [[Paraguayos, República o muerte]] | Wärung = [[Paraguayesche Guaraní|Guaraní]] (PYG) | Zäitzon = -3 | Internet TLD = [[.py]] | Telefonsprefix = +595 | Notizen = | Extra Bild = Paraguay.png | Extra Bild2 = }} De '''Paraguay''' ass e Staat a [[Südamerika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Paraguay| ]] 6vzsdk6u9endk0qc36taau14pbizvp3 2689625 2689469 2026-08-07T08:44:26Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689625 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Republik Paraguay | Fändel = Flag of Paraguay.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Paraguay | Wopen = Coat of arms of Paraguay.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Paraguay | National Devise = Paz y justicia<br>Fridden a Gerechtegkeet | Kaart= Paraguay in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Guaraní]] a [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Asunción]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 406.752 | Fläch Plaz = 59 | Waasserfläch = 2,3 | Bevëlkerung = 6.375.830 <small>(Juli 2010)</small> | Bevëlkerung Plaz = 101 | Bevëlkerungsdicht = 16 | Onofhängegkeet = 14./15. Mee 1811 vu Spuenien | Nationalfeierdag = [[15. Mee]] | Nationalhymn = [[Paraguayos, República o muerte]] | Wärung = [[Paraguayesche Guaraní|Guaraní]] (PYG) | Zäitzon = -3 | Internet TLD = [[.py]] | Telefonsprefix = +595 | Notizen = | Extra Bild = Paraguay.png | Extra Bild2 = }} De '''Paraguay''' ass e Staat a [[Südamerika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{CSN-Staaten}} [[Kategorie:Paraguay| ]] i06yyinxgrb6ijox3a6qy2l2jy7q8at 0 49282 2689507 2554241 2026-08-07T08:40:22Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689507 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Tadjikistan | Fändel = Flag of Tajikistan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Tadjikesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Tajikistan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Tadjikescht Wopen | National Devise = | Kaart = Tajikistan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tadjikesch]], [[Persesch]] | Haaptstad = [[Duschanbe]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidialrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Emomalii Rahmon]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Oqil Oqilow]] | Total Fläch= 143.100 | Fläch Plaz = 102 | Waasserfläch = 1,8 | Bevëlkerung = 9.750.000 <small>(2021)</small> | Bevëlkerung Plaz = 98 | Bevëlkerungsdicht = 51,2 Awunner | Onofhängegkeet = 9. September 1991 vun der [[Sowjetunioun]] | Nationalfeierdag = 9. September | Nationalhymn = [[Surudi Milli]] | Wärung = [[Somoni]] (TJS) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.tj]] | Telefonsprefix = +992 | Notizen = | Extra Bild = Tajikistan satellite photo.jpg }} '''Tadjikistan '''ass e Staat an [[Zentralasien]]. == Geographie == == Klima == == Geschicht == == Politik == == Administrativ Ënnerdeelungen == == Ekonomie == == Demographie == == Kultur == == Militär == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat|Tajikistan}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tadjikistan]] k9aohdgfrqwwd2l04w08h7bnxak1ix9 2689650 2689507 2026-08-07T08:45:05Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689650 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Tadjikistan | Fändel = Flag of Tajikistan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Tadjikesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Tajikistan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Tadjikescht Wopen | National Devise = | Kaart = Tajikistan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tadjikesch]], [[Persesch]] | Haaptstad = [[Duschanbe]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidialrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Oqil Oqilow]] | Total Fläch= 143.100 | Fläch Plaz = 102 | Waasserfläch = 1,8 | Bevëlkerung = 9.750.000 <small>(2021)</small> | Bevëlkerung Plaz = 98 | Bevëlkerungsdicht = 51,2 Awunner | Onofhängegkeet = 9. September 1991 vun der [[Sowjetunioun]] | Nationalfeierdag = 9. September | Nationalhymn = [[Surudi Milli]] | Wärung = [[Somoni]] (TJS) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.tj]] | Telefonsprefix = +992 | Notizen = | Extra Bild = Tajikistan satellite photo.jpg }} '''Tadjikistan '''ass e Staat an [[Zentralasien]]. == Geographie == == Klima == == Geschicht == == Politik == == Administrativ Ënnerdeelungen == == Ekonomie == == Demographie == == Kultur == == Militär == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat|Tajikistan}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tadjikistan]] c7hb3m9l1akl61gbrsxb3e8bye5n6ek 2689817 2689650 2026-08-07T08:51:24Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689817 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Tadjikistan | Fändel = Flag of Tajikistan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Tadjikesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Tajikistan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Tadjikescht Wopen | National Devise = | Kaart = Tajikistan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tadjikesch]], [[Persesch]] | Haaptstad = [[Duschanbe]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidialrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Oqil Oqilow]] | Total Fläch= 143.100 | Fläch Plaz = 102 | Waasserfläch = 1,8 | Bevëlkerung = 9.750.000 <small>(2021)</small> | Bevëlkerung Plaz = 98 | Bevëlkerungsdicht = 51,2 Awunner | Onofhängegkeet = 9. September 1991 vun der [[Sowjetunioun]] | Nationalfeierdag = 9. September | Nationalhymn = [[Surudi Milli]] | Wärung = [[Somoni]] (TJS) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.tj]] | Telefonsprefix = +992 | Notizen = | Extra Bild = Tajikistan satellite photo.jpg }} '''Tadjikistan '''ass e Staat an [[Zentralasien]]. == Geographie == == Klima == == Geschicht == == Politik == == Administrativ Ënnerdeelungen == == Ekonomie == == Demographie == == Kultur == == Militär == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat|Tajikistan}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tadjikistan]] 7kfe6jgmmnu1o3bgwx8j5yunjj7292i 2689920 2689817 2026-08-07T08:55:08Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689920 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Tadjikistan | Fändel = Flag of Tajikistan.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Tadjikesche Fändel | Wopen = Coat of arms of Tajikistan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Tadjikescht Wopen | National Devise = | Kaart = Tajikistan in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tadjikesch]], [[Persesch]] | Haaptstad = [[Duschanbe]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidialrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 143.100 | Fläch Plaz = 102 | Waasserfläch = 1,8 | Bevëlkerung = 9.750.000 <small>(2021)</small> | Bevëlkerung Plaz = 98 | Bevëlkerungsdicht = 51,2 Awunner | Onofhängegkeet = 9. September 1991 vun der [[Sowjetunioun]] | Nationalfeierdag = 9. September | Nationalhymn = [[Surudi Milli]] | Wärung = [[Somoni]] (TJS) | Zäitzon = +5 | Internet TLD = [[.tj]] | Telefonsprefix = +992 | Notizen = | Extra Bild = Tajikistan satellite photo.jpg }} '''Tadjikistan '''ass e Staat an [[Zentralasien]]. == Geographie == == Klima == == Geschicht == == Politik == == Administrativ Ënnerdeelungen == == Ekonomie == == Demographie == == Kultur == == Militär == == Literatur zum Theema == == Um Spaweck == {{Commonscat|Tajikistan}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tadjikistan]] tae1edlahswig5oqhjeti9t3hs01g20 0 49340 2689508 2645417 2026-08-07T08:40:23Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689508 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (Swahili)<br>United Republic of Tanzania (Englesch)<br>{{small|Vereenegt Republik Tansania}} | Fändel = Flag of Tanzania.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Tansania | Wopen = Coat_of_arms_of_Tanzania.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Tansania | National Devise = "Uhuru na Umoja"<br>("Fräiheet an Eenheet" op Swahili) | Kaart= Location_Tanzania_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Swahili]] | Haaptstad = [[Dodoma]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Samia Suluhu Hassan|Samia Suluhu]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 947.303 | Fläch Plaz = 30 | Waasserfläch = 6,4 | Bevëlkerung = 67.462.121 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = 23 | Bevëlkerungsdicht = 71,2 | Onofhängegkeet = - [[Tanganjika]]: [[9. Dezember]] [[1961]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]])<br>- [[Sansibar]] a [[Pemba]] (vu Groussbritannien): [[10. Dezember]] [[1963]]<br>- Fusioun: [[26. Abrëll]] [[1964]] | Nationalfeierdag = 26. Abrëll (Dag vun der Unioun) | Nationalhymn = ''Mungu ibariki Afrika'' | Wärung = [[Tansanesche Schilling]] | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.tz]] | Telefonsprefix = +255 | Notizen = | Extra Bild = Tanzania_-_Location_Map_(2013)_-_TZA_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Tansania''', offiziell '''Vereenegt Republik Tansania''' (op [[Swahili]]: ''Jamhuri ya Muungano wa Tanzania''; op [[Englesch]]: ''United Republic of Tanzania''), ass e [[Staat]] an [[Ostafrika]]. D'Haaptstad ass [[Dodoma]]. De Regierungssëtz a gréisst Stad ass zu [[Dar es Salaam]]. == Sproochen == Déi offiziell [[Sprooch]]en an Tansania si Swahili an Englesch. == Staats- a Regierungsfrom == D'Land ass zanter [[1964]] eng [[Federativ Presidialrepublik]]. == Feierdeeg == E wichtege Feierdag ass den [[9. Dezember]], den Dag op deem Tansania [[1961]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] onofhängeg gouf. <br> Den Nationalfeierdag ass de 26. Abrëll, den ''Dag vun der Unioun''. De [[26. Abrëll]] [[1964]] hunn déi zwou, bis dohin onofhängeg, Republicken [[Tanganjika]] a [[Sansibar]] sech zesummegeschloss, fir de Staat Tansania ze grënnen. == Um Spaweck == {{Commonscat|Tanzania|Tansania}} {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Tansania| ]] 4k2jt1bf86vnvk80qg9wymi0xy5t7w7 2689651 2689508 2026-08-07T08:45:06Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689651 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (Swahili)<br>United Republic of Tanzania (Englesch)<br>{{small|Vereenegt Republik Tansania}} | Fändel = Flag of Tanzania.svg | Fändel Bildbreet= 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Tansania | Wopen = Coat_of_arms_of_Tanzania.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Tansania | National Devise = "Uhuru na Umoja"<br>("Fräiheet an Eenheet" op Swahili) | Kaart= Location_Tanzania_AU_Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Swahili]] | Haaptstad = [[Dodoma]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 947.303 | Fläch Plaz = 30 | Waasserfläch = 6,4 | Bevëlkerung = 67.462.121 {{small|(2014)}} | Bevëlkerung Plaz = 23 | Bevëlkerungsdicht = 71,2 | Onofhängegkeet = - [[Tanganjika]]: [[9. Dezember]] [[1961]] (vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]])<br>- [[Sansibar]] a [[Pemba]] (vu Groussbritannien): [[10. Dezember]] [[1963]]<br>- Fusioun: [[26. Abrëll]] [[1964]] | Nationalfeierdag = 26. Abrëll (Dag vun der Unioun) | Nationalhymn = ''Mungu ibariki Afrika'' | Wärung = [[Tansanesche Schilling]] | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.tz]] | Telefonsprefix = +255 | Notizen = | Extra Bild = Tanzania_-_Location_Map_(2013)_-_TZA_-_UNOCHA.svg | Extra Bild2 = }} '''Tansania''', offiziell '''Vereenegt Republik Tansania''' (op [[Swahili]]: ''Jamhuri ya Muungano wa Tanzania''; op [[Englesch]]: ''United Republic of Tanzania''), ass e [[Staat]] an [[Ostafrika]]. D'Haaptstad ass [[Dodoma]]. De Regierungssëtz a gréisst Stad ass zu [[Dar es Salaam]]. == Sproochen == Déi offiziell [[Sprooch]]en an Tansania si Swahili an Englesch. == Staats- a Regierungsfrom == D'Land ass zanter [[1964]] eng [[Federativ Presidialrepublik]]. == Feierdeeg == E wichtege Feierdag ass den [[9. Dezember]], den Dag op deem Tansania [[1961]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] onofhängeg gouf. <br> Den Nationalfeierdag ass de 26. Abrëll, den ''Dag vun der Unioun''. De [[26. Abrëll]] [[1964]] hunn déi zwou, bis dohin onofhängeg, Republicken [[Tanganjika]] a [[Sansibar]] sech zesummegeschloss, fir de Staat Tansania ze grënnen. == Um Spaweck == {{Commonscat|Tanzania|Tansania}} {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Commonwealth of Nations}} </div> [[Kategorie:Tansania| ]] 98nkbgp124w59vkclao9e11kpb30zy5 0 49342 2689468 2689159 2026-08-07T08:39:24Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689468 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Independen Stet bilong Papua Niugini | Fändel = Flag of Papua New Guinea.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Papua-Neiguinea | Wopen = Coat of arms of Papua New Guinea.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Papua-Neiguinea | National Devise = | Kaart = Papua New Guinea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hiri Motu]], [[Tok Pisin]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Port Moresby]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q691|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q691|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|9|28|S|147|10|E}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 462.840 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q691|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q691|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 23 | Onofhängegkeet = [[16. September]] [[1975]] vun [[Australien]] | Nationalfeierdag = [[13. Juli]] | Nationalhymn = [[O Arise All You Sons of This Land]] | Wärung = [[Kina]] (PGK) | Zäitzon = +10 bis +11 | Internet TLD = [[.pg]] | Telefonsprefix = +675 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Papua-Neiguinea''', op [[Englesch]] ''Independent State of Papua New Guinea'', op [[Tok Pisin]] ''Papua Niugini'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. Et ass no [[Indonesien]] a [[Madagaskar]] deen drëttgréissten [[Inselstaat]] op der Äerd. D'Haaptstad ass [[Port Moresby]]. == Sproochen == Déi offiziell Sproochen am Land sinn Englesch, Tok Pisin an [[Hiri Motu]]. == Staats- a Regierungsform == Papua-Neiguinea ass zanter [[1975]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Papua New Guinea|{{PAGENAME}}}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Papua-Neiguinea| ]] dn6hd6r174328un0kjlf4u0ibdw650e 2689789 2689468 2026-08-07T08:50:36Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689789 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Independen Stet bilong Papua Niugini | Fändel = Flag of Papua New Guinea.svg | Fändel Bildbreet = 130px | Fändel Artikel = Fändel vu Papua-Neiguinea | Wopen = Coat of arms of Papua New Guinea.svg | Wope Breet = 120px | Wopen Artikel = Wope vu Papua-Neiguinea | National Devise = | Kaart = Papua New Guinea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hiri Motu]], [[Tok Pisin]] an [[Englesch]] | Haaptstad = [[Port Moresby]] | Haaptstad Awunner = {{wikidata|eid=Q691|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q691|qualifier|P1082|P585}})}} | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|9|28|S|147|10|E}} | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 462.840 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q691|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q691|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 23 | Onofhängegkeet = [[16. September]] [[1975]] vun [[Australien]] | Nationalfeierdag = [[13. Juli]] | Nationalhymn = [[O Arise All You Sons of This Land]] | Wärung = [[Kina]] (PGK) | Zäitzon = +10 bis +11 | Internet TLD = [[.pg]] | Telefonsprefix = +675 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Papua-Neiguinea''', op [[Englesch]] ''Independent State of Papua New Guinea'', op [[Tok Pisin]] ''Papua Niugini'', ass e Staat an [[Ozeanien]]. Et ass no [[Indonesien]] a [[Madagaskar]] deen drëttgréissten [[Inselstaat]] op der Äerd. D'Haaptstad ass [[Port Moresby]]. == Sproochen == Déi offiziell Sproochen am Land sinn Englesch, Tok Pisin an [[Hiri Motu]]. == Staats- a Regierungsform == Papua-Neiguinea ass zanter [[1975]] eng [[Parlamentaresch Monarchie]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Papua New Guinea|{{PAGENAME}}}} {{Commonwealth of Nations}} [[Kategorie:Papua-Neiguinea| ]] im0hw49f3xadh8dhl5z9ig02yz81uyp 0 49706 2689492 2615323 2026-08-07T08:39:59Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689492 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Zimbabwe<br>{{small|Republik Simbabwe}} | Fändel = Flag of Zimbabwe.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Simbabwe | Wopen = Coat_of_arms_of_Zimbabwe.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Simbabwe | National Devise = "Unity, Freedom, Work"<br>{{small|(Eenheet, Fräiheet, Aarbecht)}} | Kaart = Location Zimbabwe AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = 16 offiziell Sproochen<ref>Der [http://archive.kubatana.net/docs/legisl/constitution_zim_draft_copac_130125.pdf Verfassung vum Simbabwe] (Säit 22) gëtt et 16 offiziell unerkannte Sproochen: Chewa, Chibarwe, Englesch, Kalanga, Koisan, Nambya, Ndau, Ndebele, Shangani, Shona, Sotho, Tonga, Tswana, Venda, Xhosa an Zeechesprooch</ref> | Haaptstad = [[Harare]] | Haaptstad Awunner = 1 606 000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|17|50|0|N|31|3|0|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Emmerson Mnangagwa]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 390.757 | Fläch Plaz = 60 | Waasserfläch = 1 | Bevëlkerung = 12.973.808 | Bevëlkerung Plaz = 73 | Bevëlkerungsdicht = 26 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]: [[11. November]] [[1965]] (erkläert)<br>[[18. Abrëll]] [[1980]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Blessed be the Land of Zimbabwe'' | Wärung = [[US-Dollar]] (USD)<ref>De [[Simbabwe-Dollar]] ass net méi am aktive Gebrauch, zanter datt d'Regierung de Gebrauch 2009 wéinst Hyperinflatioun offiziell ausgesat huet. Den amerikaneschen Dollar, de südafrikanesche Rand, Pula aus Botswana, brittesch Pond, indesch Rupien, den australeschen Dollar, chineesesch Yuan a japanesch Yen ginn zanterhir benotzt. Fir all Regierungstransaktioune gëtt den US-Dollar benotzt.</ref> | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.zw]] | Telefonsprefix = +263 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Simbabwe''', offiziell '''Republik Simbabwe''' (op [[Englesch]]: ''Republic of Zimbabwe''), ass e Staat am südlechen [[Afrika]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch am Simbabwe ass Englesch. Weider sinn nach [[Schona (Sprooch)|Schona]] an aner [[Bantu-Sproochen]] do am Gebrauch. == Bevëlkerung == [[2005]] hunn am Land eng 13.000.000 Leit gewunnt. D'Awunner gehéieren zu de [[Bantu]], dräi Véirel dovu si [[Schona (Vollek)|Schona]]. == Staats- a Regierungsform == De Simbabwe ass zanter senger Onofhängkeet [[1980]] eng [[Presidialrepublik]]. President a Regierungschef ass de [[Robert Mugabe]]. == Stied == * [[Harare]] mat annerhallwer Millioun Awunner * [[Bulawayo]] * [[Chitungwiza]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Zimbabwe|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Simbabwe| ]] a08q9zg9vo794qc5otxivfnrfbnx3es 2689640 2689492 2026-08-07T08:44:50Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689640 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of Zimbabwe<br>{{small|Republik Simbabwe}} | Fändel = Flag of Zimbabwe.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Simbabwe | Wopen = Coat_of_arms_of_Zimbabwe.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Simbabwe | National Devise = "Unity, Freedom, Work"<br>{{small|(Eenheet, Fräiheet, Aarbecht)}} | Kaart = Location Zimbabwe AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = 16 offiziell Sproochen<ref>Der [http://archive.kubatana.net/docs/legisl/constitution_zim_draft_copac_130125.pdf Verfassung vum Simbabwe] (Säit 22) gëtt et 16 offiziell unerkannte Sproochen: Chewa, Chibarwe, Englesch, Kalanga, Koisan, Nambya, Ndau, Ndebele, Shangani, Shona, Sotho, Tonga, Tswana, Venda, Xhosa an Zeechesprooch</ref> | Haaptstad = [[Harare]] | Haaptstad Awunner = 1 606 000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|17|50|0|N|31|3|0|O}} | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 390.757 | Fläch Plaz = 60 | Waasserfläch = 1 | Bevëlkerung = 12.973.808 | Bevëlkerung Plaz = 73 | Bevëlkerungsdicht = 26 | Onofhängegkeet = vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]: [[11. November]] [[1965]] (erkläert)<br>[[18. Abrëll]] [[1980]] (unerkannt) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Blessed be the Land of Zimbabwe'' | Wärung = [[US-Dollar]] (USD)<ref>De [[Simbabwe-Dollar]] ass net méi am aktive Gebrauch, zanter datt d'Regierung de Gebrauch 2009 wéinst Hyperinflatioun offiziell ausgesat huet. Den amerikaneschen Dollar, de südafrikanesche Rand, Pula aus Botswana, brittesch Pond, indesch Rupien, den australeschen Dollar, chineesesch Yuan a japanesch Yen ginn zanterhir benotzt. Fir all Regierungstransaktioune gëtt den US-Dollar benotzt.</ref> | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.zw]] | Telefonsprefix = +263 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Simbabwe''', offiziell '''Republik Simbabwe''' (op [[Englesch]]: ''Republic of Zimbabwe''), ass e Staat am südlechen [[Afrika]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch am Simbabwe ass Englesch. Weider sinn nach [[Schona (Sprooch)|Schona]] an aner [[Bantu-Sproochen]] do am Gebrauch. == Bevëlkerung == [[2005]] hunn am Land eng 13.000.000 Leit gewunnt. D'Awunner gehéieren zu de [[Bantu]], dräi Véirel dovu si [[Schona (Vollek)|Schona]]. == Staats- a Regierungsform == De Simbabwe ass zanter senger Onofhängkeet [[1980]] eng [[Presidialrepublik]]. President a Regierungschef ass de [[Robert Mugabe]]. == Stied == * [[Harare]] mat annerhallwer Millioun Awunner * [[Bulawayo]] * [[Chitungwiza]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Zimbabwe|{{PAGENAME}}}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Simbabwe| ]] t7nc1mulgqiyygyf4g3yvvmuj8i4nca 0 49928 2689475 2689133 2026-08-07T08:39:34Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689475 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 대한민국<br>大韓民國<br>Daehan Minguk<br>Republik Korea | Fändel = Flag of South Korea.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Südkorea | Wopen = Coat of arms of South Korea.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Südkorea | National Devise = | Kaart= South Korea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Koreanesch Sprooch|Koreanesch]] | Haaptstad = [[Seoul]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch=99.392 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =49.024.737 {{small|(Stand Februar 2007)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =489 | Onofhängegkeet =15. August 1948 | Nationalfeierdag =15. August, ([[Gwangbokjeol|Onofhängegkeetsdag]]) | Nationalhymn = | Wärung = [[Südkoreanesche Won]] | Zäitzon = +9 ([[Korea Standard Time|KST]]) | Internet TLD = [[.kr]] | Telefonsprefix = +82 | Notizen = | Extra Bild =Korea south map.png | Extra Bild2 =Satellite image of South Korea in January 2004.jpg }} D''''Republik Korea''' (op [[Koreanesch]]: ''Daehan Minguk''), och '''Südkorea''' genannt, ass e Staat an [[Ostasien]]. == Staat a Regierungsform == D'Land ass zanter dem Ausruffe vun der Republik de [[15. August]] [[1948]] eng [[Presidialrepublik]] mat enger [[Nationalversammlung (Korea)|Nationalversammlung]], der ''Kuk Hoe'', déi 299 Memberen huet an all 4 Joer gewielt gëtt. De [[Staatschef]], deen all 5 Joer gewielt gëtt, kann net fir d'zweet gewielt ginn. == Um Spaweck == {{Commonscat|South Korea|Republik Korea}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Südkorea]] 39epxnzojv0t32ocs7ylq7nq0dqz0qt 2689794 2689475 2026-08-07T08:50:44Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689794 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 대한민국<br>大韓民國<br>Daehan Minguk<br>Republik Korea | Fändel = Flag of South Korea.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Südkorea | Wopen = Coat of arms of South Korea.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Südkorea | National Devise = | Kaart= South Korea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Koreanesch Sprooch|Koreanesch]] | Haaptstad = [[Seoul]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch=99.392 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =49.024.737 {{small|(Stand Februar 2007)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =489 | Onofhängegkeet =15. August 1948 | Nationalfeierdag =15. August, ([[Gwangbokjeol|Onofhängegkeetsdag]]) | Nationalhymn = | Wärung = [[Südkoreanesche Won]] | Zäitzon = +9 ([[Korea Standard Time|KST]]) | Internet TLD = [[.kr]] | Telefonsprefix = +82 | Notizen = | Extra Bild =Korea south map.png | Extra Bild2 =Satellite image of South Korea in January 2004.jpg }} D''''Republik Korea''' (op [[Koreanesch]]: ''Daehan Minguk''), och '''Südkorea''' genannt, ass e Staat an [[Ostasien]]. == Staat a Regierungsform == D'Land ass zanter dem Ausruffe vun der Republik de [[15. August]] [[1948]] eng [[Presidialrepublik]] mat enger [[Nationalversammlung (Korea)|Nationalversammlung]], der ''Kuk Hoe'', déi 299 Memberen huet an all 4 Joer gewielt gëtt. De [[Staatschef]], deen all 5 Joer gewielt gëtt, kann net fir d'zweet gewielt ginn. == Um Spaweck == {{Commonscat|South Korea|Republik Korea}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Südkorea]] bf7l3xvbqoopg5eetxv79qqtstsj0b3 0 49934 2689366 2592607 2026-08-07T08:36:54Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689366 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 조선민주주의인민공화국<br>朝鮮民主主義人民共和國<br>Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk<br>Demokratesch Volleksrepublik Korea | Fändel =Flag of North Korea.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Nordkorea | Wopen =Coat of Arms of North Korea.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Nordkorea | National Devise = | Kaart= North Korea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Koreanesch Sprooch|Koreanesch]] | Haaptstad = [[Pjöngjang]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Volleksrepublik]] ([[Juche]]) | Landeschef Titel = | Landeschef = Protokollaresche Staatschef ass de [[Choe Ryong-hae]] ass President vum Presidium vun der Ieweschter | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Kim Jong-un]] | Total Fläch= {{small|(95.)}} 122.762 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 22.912.177 (Juli 2005) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 186 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Ach’imŭn pinnara]]'' | Wärung = [[Nordkoreanesche Won]] | Zäitzon = +8:30 ([[Pyongyang Time|PYT]]) | Internet TLD = [[.kp]] {{small|(reservéiert, awer kaum gebraucht)}} | Telefonsprefix =+850 | Notizen = | Extra Bild =North Korea 1996 CIA map.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Volleksrepublik Korea''' (op [[Koreanesch]] ''Choson Minchuchuui Immin Konghuaguk''), och nach '''Nordkorea''' genannt, ass e Staat an [[Ostasien]]. E grenzt am Norden un d'[[Volleksrepublik China]] an u [[Russland]] an am Süden u [[Südkorea]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch am Land ass Koreanesch. Donieft gëtt nach [[Russesch]] a [[Chineesesch]] gebraucht. == Staats- a Regierungsform == D'Land ass zanter dem Ausruffe vun der [[Republik]] den [[9. September]] [[1948]] eng [[Volleksrepublik]]. == Offiziell Websäit == Eng vun deene wéinegen Internetsäiten ass déi [http://www.naenara.com.kp offiziell Websäit] vum Land. <br />Zur Info: D'Land supportéiert keen https. == Um Spaweck == {{Commonscat|North Korea|{{PAGENAME}}}} {Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Nordkorea| ]] ksn18n26q5i9vc0l8ct58me0pq567bg 2689559 2689366 2026-08-07T08:42:41Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689559 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 조선민주주의인민공화국<br>朝鮮民主主義人民共和國<br>Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk<br>Demokratesch Volleksrepublik Korea | Fändel =Flag of North Korea.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Nordkorea | Wopen =Coat of Arms of North Korea.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Nordkorea | National Devise = | Kaart= North Korea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Koreanesch Sprooch|Koreanesch]] | Haaptstad = [[Pjöngjang]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Volleksrepublik]] ([[Juche]]) | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Kim Jong-un]] | Total Fläch= {{small|(95.)}} 122.762 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 22.912.177 (Juli 2005) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 186 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Ach’imŭn pinnara]]'' | Wärung = [[Nordkoreanesche Won]] | Zäitzon = +8:30 ([[Pyongyang Time|PYT]]) | Internet TLD = [[.kp]] {{small|(reservéiert, awer kaum gebraucht)}} | Telefonsprefix =+850 | Notizen = | Extra Bild =North Korea 1996 CIA map.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Volleksrepublik Korea''' (op [[Koreanesch]] ''Choson Minchuchuui Immin Konghuaguk''), och nach '''Nordkorea''' genannt, ass e Staat an [[Ostasien]]. E grenzt am Norden un d'[[Volleksrepublik China]] an u [[Russland]] an am Süden u [[Südkorea]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch am Land ass Koreanesch. Donieft gëtt nach [[Russesch]] a [[Chineesesch]] gebraucht. == Staats- a Regierungsform == D'Land ass zanter dem Ausruffe vun der [[Republik]] den [[9. September]] [[1948]] eng [[Volleksrepublik]]. == Offiziell Websäit == Eng vun deene wéinegen Internetsäiten ass déi [http://www.naenara.com.kp offiziell Websäit] vum Land. <br />Zur Info: D'Land supportéiert keen https. == Um Spaweck == {{Commonscat|North Korea|{{PAGENAME}}}} {Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Nordkorea| ]] qk3vj4s6aew03k9p5w9keiyabtq8vbs 2689693 2689559 2026-08-07T08:48:17Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689693 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 조선민주주의인민공화국<br>朝鮮民主主義人民共和國<br>Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk<br>Demokratesch Volleksrepublik Korea | Fändel =Flag of North Korea.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Nordkorea | Wopen =Coat of Arms of North Korea.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Nordkorea | National Devise = | Kaart= North Korea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Koreanesch Sprooch|Koreanesch]] | Haaptstad = [[Pjöngjang]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Volleksrepublik]] ([[Juche]]) | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Kim Jong-un]] | Total Fläch= {{small|(95.)}} 122.762 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 22.912.177 (Juli 2005) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 186 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Ach’imŭn pinnara]]'' | Wärung = [[Nordkoreanesche Won]] | Zäitzon = +8:30 ([[Pyongyang Time|PYT]]) | Internet TLD = [[.kp]] {{small|(reservéiert, awer kaum gebraucht)}} | Telefonsprefix =+850 | Notizen = | Extra Bild =North Korea 1996 CIA map.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Volleksrepublik Korea''' (op [[Koreanesch]] ''Choson Minchuchuui Immin Konghuaguk''), och nach '''Nordkorea''' genannt, ass e Staat an [[Ostasien]]. E grenzt am Norden un d'[[Volleksrepublik China]] an u [[Russland]] an am Süden u [[Südkorea]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch am Land ass Koreanesch. Donieft gëtt nach [[Russesch]] a [[Chineesesch]] gebraucht. == Staats- a Regierungsform == D'Land ass zanter dem Ausruffe vun der [[Republik]] den [[9. September]] [[1948]] eng [[Volleksrepublik]]. == Offiziell Websäit == Eng vun deene wéinegen Internetsäiten ass déi [http://www.naenara.com.kp offiziell Websäit] vum Land. <br />Zur Info: D'Land supportéiert keen https. == Um Spaweck == {{Commonscat|North Korea|{{PAGENAME}}}} {Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Nordkorea| ]] rgj08mxykh95yyc30zf7cmx4kbfer7b 2689855 2689693 2026-08-07T08:53:19Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689855 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = 조선민주주의인민공화국<br>朝鮮民主主義人民共和國<br>Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk<br>Demokratesch Volleksrepublik Korea | Fändel =Flag of North Korea.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Nordkorea | Wopen =Coat of Arms of North Korea.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Nordkorea | National Devise = | Kaart= North Korea in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Koreanesch Sprooch|Koreanesch]] | Haaptstad = [[Pjöngjang]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Volleksrepublik]] ([[Juche]]) | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= {{small|(95.)}} 122.762 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 22.912.177 (Juli 2005) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 186 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Ach’imŭn pinnara]]'' | Wärung = [[Nordkoreanesche Won]] | Zäitzon = +8:30 ([[Pyongyang Time|PYT]]) | Internet TLD = [[.kp]] {{small|(reservéiert, awer kaum gebraucht)}} | Telefonsprefix =+850 | Notizen = | Extra Bild =North Korea 1996 CIA map.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Volleksrepublik Korea''' (op [[Koreanesch]] ''Choson Minchuchuui Immin Konghuaguk''), och nach '''Nordkorea''' genannt, ass e Staat an [[Ostasien]]. E grenzt am Norden un d'[[Volleksrepublik China]] an u [[Russland]] an am Süden u [[Südkorea]]. == Sproochen == Déi offiziell Sprooch am Land ass Koreanesch. Donieft gëtt nach [[Russesch]] a [[Chineesesch]] gebraucht. == Staats- a Regierungsform == D'Land ass zanter dem Ausruffe vun der [[Republik]] den [[9. September]] [[1948]] eng [[Volleksrepublik]]. == Offiziell Websäit == Eng vun deene wéinegen Internetsäiten ass déi [http://www.naenara.com.kp offiziell Websäit] vum Land. <br />Zur Info: D'Land supportéiert keen https. == Um Spaweck == {{Commonscat|North Korea|{{PAGENAME}}}} {Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Nordkorea| ]] juae2x7u8dy26wxi3ebrsj0p76xff07 0 49943 2689396 2521497 2026-08-07T08:37:38Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689396 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = República da Guiné-Bissau<br>{{small|Republik Guinea-Bissau}} | Fändel = Flag_of_Guinea-Bissau.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Guinea-Bissau | Wopen = Emblem_of_Guinea-Bissau.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Guinea-Bissau | National Devise = ''Unidade, luta, progresso'' {{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenheet, Kampf, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location_Guinea_Bissau_AU_Africa.svg | Kaart Breet = 200px | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Bissau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Umaro Sissoco Embaló]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Rui Duarte de Barros]] | Total Fläch= 36.125 | Fläch Plaz = 136 | Waasserfläch = 22,4 | Bevëlkerung = 1.647.000 | Bevëlkerung Plaz = 148 | Bevëlkerungsdicht = 44,1 | Onofhängegkeet = [[24. September]] [[1973]] (Erklärung)<br> [[10. September]] [[1974]] (vu [[Portugal]] anerkannt) | Nationalfeierdag = [[24. September]] | Nationalhymn = ''Esta é a nossa pátria bem amada'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XOF) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.gw]] | Telefonsprefix = +245 | Notizen = | Extra Bild = Un-guinea-bissau.png | Extra Bild2 = }} '''Guinea-Bissau''' ([[Portugisesch|pt]]: ''Guiné-Bissau'') ass e Staat an [[Afrika]]. E läit op der [[Westafrika|afrikanescher Westküst]] um [[Atlantik]] a grenzt un de [[Senegal]] an u [[Guinea]]. D'Land huet ëm déi 1.442.000 Awunner, d'Haaptstad ass [[Bissau]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Guinea-Bissau| ]] [[Kategorie:Westafrika]] avcesjbhetzwaczl0zp9tbporcs3z3h 2689578 2689396 2026-08-07T08:43:11Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689578 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = República da Guiné-Bissau<br>{{small|Republik Guinea-Bissau}} | Fändel = Flag_of_Guinea-Bissau.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Guinea-Bissau | Wopen = Emblem_of_Guinea-Bissau.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Guinea-Bissau | National Devise = ''Unidade, luta, progresso'' {{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenheet, Kampf, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location_Guinea_Bissau_AU_Africa.svg | Kaart Breet = 200px | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Bissau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Rui Duarte de Barros]] | Total Fläch= 36.125 | Fläch Plaz = 136 | Waasserfläch = 22,4 | Bevëlkerung = 1.647.000 | Bevëlkerung Plaz = 148 | Bevëlkerungsdicht = 44,1 | Onofhängegkeet = [[24. September]] [[1973]] (Erklärung)<br> [[10. September]] [[1974]] (vu [[Portugal]] anerkannt) | Nationalfeierdag = [[24. September]] | Nationalhymn = ''Esta é a nossa pátria bem amada'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XOF) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.gw]] | Telefonsprefix = +245 | Notizen = | Extra Bild = Un-guinea-bissau.png | Extra Bild2 = }} '''Guinea-Bissau''' ([[Portugisesch|pt]]: ''Guiné-Bissau'') ass e Staat an [[Afrika]]. E läit op der [[Westafrika|afrikanescher Westküst]] um [[Atlantik]] a grenzt un de [[Senegal]] an u [[Guinea]]. D'Land huet ëm déi 1.442.000 Awunner, d'Haaptstad ass [[Bissau]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Guinea-Bissau| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 6zooxgqnsuhz2s0hvqe9jqw52geyeyp 2689720 2689578 2026-08-07T08:48:56Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689720 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = República da Guiné-Bissau<br>{{small|Republik Guinea-Bissau}} | Fändel = Flag_of_Guinea-Bissau.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Guinea-Bissau | Wopen = Emblem_of_Guinea-Bissau.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Guinea-Bissau | National Devise = ''Unidade, luta, progresso'' {{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenheet, Kampf, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location_Guinea_Bissau_AU_Africa.svg | Kaart Breet = 200px | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Bissau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Rui Duarte de Barros]] | Total Fläch= 36.125 | Fläch Plaz = 136 | Waasserfläch = 22,4 | Bevëlkerung = 1.647.000 | Bevëlkerung Plaz = 148 | Bevëlkerungsdicht = 44,1 | Onofhängegkeet = [[24. September]] [[1973]] (Erklärung)<br> [[10. September]] [[1974]] (vu [[Portugal]] anerkannt) | Nationalfeierdag = [[24. September]] | Nationalhymn = ''Esta é a nossa pátria bem amada'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XOF) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.gw]] | Telefonsprefix = +245 | Notizen = | Extra Bild = Un-guinea-bissau.png | Extra Bild2 = }} '''Guinea-Bissau''' ([[Portugisesch|pt]]: ''Guiné-Bissau'') ass e Staat an [[Afrika]]. E läit op der [[Westafrika|afrikanescher Westküst]] um [[Atlantik]] a grenzt un de [[Senegal]] an u [[Guinea]]. D'Land huet ëm déi 1.442.000 Awunner, d'Haaptstad ass [[Bissau]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Guinea-Bissau| ]] [[Kategorie:Westafrika]] a5frtmbr5anq7wz92zuubb0k6vr30gs 2689868 2689720 2026-08-07T08:53:40Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689868 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = República da Guiné-Bissau<br>{{small|Republik Guinea-Bissau}} | Fändel = Flag_of_Guinea-Bissau.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Guinea-Bissau | Wopen = Emblem_of_Guinea-Bissau.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Guinea-Bissau | National Devise = ''Unidade, luta, progresso'' {{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenheet, Kampf, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location_Guinea_Bissau_AU_Africa.svg | Kaart Breet = 200px | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Bissau]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 36.125 | Fläch Plaz = 136 | Waasserfläch = 22,4 | Bevëlkerung = 1.647.000 | Bevëlkerung Plaz = 148 | Bevëlkerungsdicht = 44,1 | Onofhängegkeet = [[24. September]] [[1973]] (Erklärung)<br> [[10. September]] [[1974]] (vu [[Portugal]] anerkannt) | Nationalfeierdag = [[24. September]] | Nationalhymn = ''Esta é a nossa pátria bem amada'' | Wärung = [[Westafrikaneschen CFA-Frang]] (XOF) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.gw]] | Telefonsprefix = +245 | Notizen = | Extra Bild = Un-guinea-bissau.png | Extra Bild2 = }} '''Guinea-Bissau''' ([[Portugisesch|pt]]: ''Guiné-Bissau'') ass e Staat an [[Afrika]]. E läit op der [[Westafrika|afrikanescher Westküst]] um [[Atlantik]] a grenzt un de [[Senegal]] an u [[Guinea]]. D'Land huet ëm déi 1.442.000 Awunner, d'Haaptstad ass [[Bissau]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Guinea-Bissau| ]] [[Kategorie:Westafrika]] 38u6cyzi9z3pt8dvy8yztyt4k5pca3q 0 49951 2689496 2521531 2026-08-07T08:40:05Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689496 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya<br>جمهورية الصومال الفدرالية (Jumhūriyyat aṣ-Ṣūmāl al-Fiderāliyya)<br><small>Bundesrepublik Somalia</small> | Fändel = Flag of Somalia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somalia | Wopen = Coat_of_arms_of_Somalia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Somalia | National Devise = | Kaart = Location Somalia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Somali]], [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Mogadischu]] | Haaptstad Awunner = 1.000.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|2|2|0|N|45|20|0|O}} | Staatsform = parlamentaresch Bundesrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mohamed Abdullahi Mohamed]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Mohamed Hussein Roble]] | Total Fläch= 637.657 | Fläch Plaz = 44 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10.428.043<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html CIA World Fact Book]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 86 | Bevëlkerungsdicht = 16.12 | Onofhängegkeet = [[1. Juli]] [[1960]] <small>(de Süde vun Italien)</small><br>[[26. Juni]] [[1960]] <small>(den Norde vu Groussbritannien)</small> | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Qolobaa Calankeed'' | Wärung = [[Somalia-Schilling]] (SOS) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.so]] | Telefonsprefix = +252 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Somalia''', op [[Somali]] ''Soomaaliya'', ass e Staat an [[Afrika|Nordostafrika]]. ==Geographie== [[Fichier:Somalia - Location Map (2011) - SOM - UNOCHA.svg|thumb|left|Déi gréisste Stied a Somalia]] Somalia läit um [[Har vun Afrika]] a grenzt un den [[Dschibuti]] am Nordwesten, de [[Kenia]] am Südwesten, de [[Golf vun Aden]] am Norden, den [[Indeschen Ozean]] am Osten an un [[Ethiopien]] am Westen. {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} </div> {{Referenzen}} [[Kategorie:Somalia| ]] j6rvbzozeh079v6y7mghll6i8dm0ld7 2689641 2689496 2026-08-07T08:44:52Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689641 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya<br>جمهورية الصومال الفدرالية (Jumhūriyyat aṣ-Ṣūmāl al-Fiderāliyya)<br><small>Bundesrepublik Somalia</small> | Fändel = Flag of Somalia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somalia | Wopen = Coat_of_arms_of_Somalia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Somalia | National Devise = | Kaart = Location Somalia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Somali]], [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Mogadischu]] | Haaptstad Awunner = 1.000.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|2|2|0|N|45|20|0|O}} | Staatsform = parlamentaresch Bundesrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Mohamed Hussein Roble]] | Total Fläch= 637.657 | Fläch Plaz = 44 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10.428.043<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html CIA World Fact Book]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 86 | Bevëlkerungsdicht = 16.12 | Onofhängegkeet = [[1. Juli]] [[1960]] <small>(de Süde vun Italien)</small><br>[[26. Juni]] [[1960]] <small>(den Norde vu Groussbritannien)</small> | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Qolobaa Calankeed'' | Wärung = [[Somalia-Schilling]] (SOS) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.so]] | Telefonsprefix = +252 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Somalia''', op [[Somali]] ''Soomaaliya'', ass e Staat an [[Afrika|Nordostafrika]]. ==Geographie== [[Fichier:Somalia - Location Map (2011) - SOM - UNOCHA.svg|thumb|left|Déi gréisste Stied a Somalia]] Somalia läit um [[Har vun Afrika]] a grenzt un den [[Dschibuti]] am Nordwesten, de [[Kenia]] am Südwesten, de [[Golf vun Aden]] am Norden, den [[Indeschen Ozean]] am Osten an un [[Ethiopien]] am Westen. {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} </div> {{Referenzen}} [[Kategorie:Somalia| ]] 1unvept9nf5tl1y91jzg013n3yr8pf8 2689810 2689641 2026-08-07T08:51:07Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689810 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya<br>جمهورية الصومال الفدرالية (Jumhūriyyat aṣ-Ṣūmāl al-Fiderāliyya)<br><small>Bundesrepublik Somalia</small> | Fändel = Flag of Somalia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somalia | Wopen = Coat_of_arms_of_Somalia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Somalia | National Devise = | Kaart = Location Somalia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Somali]], [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Mogadischu]] | Haaptstad Awunner = 1.000.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|2|2|0|N|45|20|0|O}} | Staatsform = parlamentaresch Bundesrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Mohamed Hussein Roble]] | Total Fläch= 637.657 | Fläch Plaz = 44 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10.428.043<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html CIA World Fact Book]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 86 | Bevëlkerungsdicht = 16.12 | Onofhängegkeet = [[1. Juli]] [[1960]] <small>(de Süde vun Italien)</small><br>[[26. Juni]] [[1960]] <small>(den Norde vu Groussbritannien)</small> | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Qolobaa Calankeed'' | Wärung = [[Somalia-Schilling]] (SOS) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.so]] | Telefonsprefix = +252 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Somalia''', op [[Somali]] ''Soomaaliya'', ass e Staat an [[Afrika|Nordostafrika]]. ==Geographie== [[Fichier:Somalia - Location Map (2011) - SOM - UNOCHA.svg|thumb|left|Déi gréisste Stied a Somalia]] Somalia läit um [[Har vun Afrika]] a grenzt un den [[Dschibuti]] am Nordwesten, de [[Kenia]] am Südwesten, de [[Golf vun Aden]] am Norden, den [[Indeschen Ozean]] am Osten an un [[Ethiopien]] am Westen. {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} </div> {{Referenzen}} [[Kategorie:Somalia| ]] rr8fdezk8e9r1tn7nvj5x4ixrj9v2fo 2689915 2689810 2026-08-07T08:55:00Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689915 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya<br>جمهورية الصومال الفدرالية (Jumhūriyyat aṣ-Ṣūmāl al-Fiderāliyya)<br><small>Bundesrepublik Somalia</small> | Fändel = Flag of Somalia.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Somalia | Wopen = Coat_of_arms_of_Somalia.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Somalia | National Devise = | Kaart = Location Somalia AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Somali]], [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Mogadischu]] | Haaptstad Awunner = 1.000.000 | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|2|2|0|N|45|20|0|O}} | Staatsform = parlamentaresch Bundesrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 637.657 | Fläch Plaz = 44 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10.428.043<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html CIA World Fact Book]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 86 | Bevëlkerungsdicht = 16.12 | Onofhängegkeet = [[1. Juli]] [[1960]] <small>(de Süde vun Italien)</small><br>[[26. Juni]] [[1960]] <small>(den Norde vu Groussbritannien)</small> | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Qolobaa Calankeed'' | Wärung = [[Somalia-Schilling]] (SOS) | Zäitzon = +3 | Internet TLD = [[.so]] | Telefonsprefix = +252 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Somalia''', op [[Somali]] ''Soomaaliya'', ass e Staat an [[Afrika|Nordostafrika]]. ==Geographie== [[Fichier:Somalia - Location Map (2011) - SOM - UNOCHA.svg|thumb|left|Déi gréisste Stied a Somalia]] Somalia läit um [[Har vun Afrika]] a grenzt un den [[Dschibuti]] am Nordwesten, de [[Kenia]] am Südwesten, de [[Golf vun Aden]] am Norden, den [[Indeschen Ozean]] am Osten an un [[Ethiopien]] am Westen. {{clear}} <div class="BoxenVerschmelzen"> {{Navigatioun Arabesch Liga}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} </div> {{Referenzen}} [[Kategorie:Somalia| ]] relgh8sftrf2qpxdsqzaapqynu6iomn 0 50230 2689489 2689141 2026-08-07T08:39:55Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689489 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm = Република Србија<br>Republika Srbija | Fändel = Flag of Serbia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= Fändel vu Serbien | Fändel Artikel = 100px | Wopen = Coat of arms of Serbia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Serbien | National Devise = Само Слога Србина Спашава<br>{{small|(Nëmmen d'Eenegung rett d'Serben)}} | Kaart= Europe-Serbia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Serbesch]] | Haaptstad = [[Belgrad]] | Staatsform = [[parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch= 88.361 {{small|(mam Kosovo)}}<br>77.474 {{small|(ouni de Kosovo)}} | Fläch Plaz = 110 {{small|(mam Kosovo)}} | Waasserfläch = 0,13% | Bevëlkerung = 9.184.177 {{small|(2009; mam Kosovo)}}<br>7.146.759 {{small|(2014; ouni de Kosovo)}} | Bevëlkerung Plaz = 81 {{small|(mam Kosovo)}} | Bevëlkerungsdicht = 104 {{small|(mam Kosovo)}} | Onofhängegkeet = [[25. Mäerz]] [[1867]] | Nationalfeierdag = [[15. Februar]] | Nationalhymn = [[Bože Pravde]] [[Media:Serbian National Anthem, instrumental.oga|Lauschteren]] | Wärung = [[Serbeschen Dinar|Dinar]] (RSD) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.rs]] | Telefonsprefix = +381 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Serbien''' (serbesch: ''Република Србија'' / ''Republika Srbija'') oder einfach '''Serbien''' ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Südosteuropa]]. Serbien läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]] a grenzt am Norden un [[Ungarn]], am Osten u [[Rumänien]] a [[Bulgarien]], am Süden un [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], am Südwesten u [[Montenegro]] an am Westen u [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Am Süde läit de [[Kosovo]], deen 2008 unilateral seng Onofhängegkeet vu Serbien erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik Kosovo iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen ''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien''. D'Haaptstad vu Serbien ass [[Belgrad]]. Serbien ass Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an offizielle Kandidat fir Member an der [[EU|Europäescher Unioun]] ze ginn. == Geographie == Serbien läit am Südosten vun Europa op der [[Balkanhallefinsel]]. Déi néng Nopechlänner sinn [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], [[Montenegro]], [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Zanter 2008 grenzt de [[Kosovo]] u Serbien, nodeems sie sech als Onofhänegkeet erkläert haten. <!-- == Bevëlkerung == == Geschicht == == Politik == == Wirtschaft == == Kultur == == Literatur == --> == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Fichier:Serbia DisputedKosovo Map.png|thumb|left|300px|Kaart vu Serbien mam [[Kosovo]] abegraff]] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Serbien| ]] ekp10lwd8u0uyu6mf09f0iawjzhb8gf 2689805 2689489 2026-08-07T08:51:00Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689805 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm = Република Србија<br>Republika Srbija | Fändel = Flag of Serbia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= Fändel vu Serbien | Fändel Artikel = 100px | Wopen = Coat of arms of Serbia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu Serbien | National Devise = Само Слога Србина Спашава<br>{{small|(Nëmmen d'Eenegung rett d'Serben)}} | Kaart= Europe-Serbia.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Serbesch]] | Haaptstad = [[Belgrad]] | Staatsform = [[parlamentaresch Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 88.361 {{small|(mam Kosovo)}}<br>77.474 {{small|(ouni de Kosovo)}} | Fläch Plaz = 110 {{small|(mam Kosovo)}} | Waasserfläch = 0,13% | Bevëlkerung = 9.184.177 {{small|(2009; mam Kosovo)}}<br>7.146.759 {{small|(2014; ouni de Kosovo)}} | Bevëlkerung Plaz = 81 {{small|(mam Kosovo)}} | Bevëlkerungsdicht = 104 {{small|(mam Kosovo)}} | Onofhängegkeet = [[25. Mäerz]] [[1867]] | Nationalfeierdag = [[15. Februar]] | Nationalhymn = [[Bože Pravde]] [[Media:Serbian National Anthem, instrumental.oga|Lauschteren]] | Wärung = [[Serbeschen Dinar|Dinar]] (RSD) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.rs]] | Telefonsprefix = +381 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Serbien''' (serbesch: ''Република Србија'' / ''Republika Srbija'') oder einfach '''Serbien''' ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Südosteuropa]]. Serbien läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]] a grenzt am Norden un [[Ungarn]], am Osten u [[Rumänien]] a [[Bulgarien]], am Süden un [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], am Südwesten u [[Montenegro]] an am Westen u [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Am Süde läit de [[Kosovo]], deen 2008 unilateral seng Onofhängegkeet vu Serbien erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik Kosovo iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen ''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien''. D'Haaptstad vu Serbien ass [[Belgrad]]. Serbien ass Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an offizielle Kandidat fir Member an der [[EU|Europäescher Unioun]] ze ginn. == Geographie == Serbien läit am Südosten vun Europa op der [[Balkanhallefinsel]]. Déi néng Nopechlänner sinn [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], [[Montenegro]], [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Zanter 2008 grenzt de [[Kosovo]] u Serbien, nodeems sie sech als Onofhänegkeet erkläert haten. <!-- == Bevëlkerung == == Geschicht == == Politik == == Wirtschaft == == Kultur == == Literatur == --> == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Fichier:Serbia DisputedKosovo Map.png|thumb|left|300px|Kaart vu Serbien mam [[Kosovo]] abegraff]] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Serbien| ]] jrq2jyji2okinyw81cu8ibq3tax1ccx 0 50518 2689943 2667360 2026-08-07T11:10:29Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689943 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Nuancier Pantone.jpg|thumb|250px|De Pantone Matching System]] De '''Pantone Matching System''', ofgekierzt "PMS", ass den Numm vun engem [[Faarfsystem]] deen haaptsächlech an der [[Graphikindustrie]] an am [[Dréckereiwiesen|Dréckereiwiese]] gebraucht gëtt. Dee reglementéierte System gouf vu "Pantone Inc." entwéckelt, enger Entreprise déi hire Sëtz zu [[Carlstadt]] am [[Bundesstaat vun den USA|US-amerikanesche Bundesstaat]] [[New Jersey]] huet. De Pantone-Faarfsystem begräift [[Faarftoun|Faarftéin]] déi sech eendeiteg bestëmme loossen, wat mat sech bréngt, datt mat Hëllef vun de Pantone-Nummeren op der ganzer Welt mat genee definéierte Faarftéin ka geschafft ginn. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070621070838/http://www.pantone.com/pages/pantone/index.aspx pantone.com] [[Kategorie:Faarfsystemer]] [[Kategorie:US-amerikanesch Entreprisen]] [[Kategorie:Graphik]] [[Kategorie:Dréckereien]] [[da:Pantone]] [[de:Pantone Matching System]] [[fi:Pantone Matching System]] [[sv:Pantone Matching System]] 0chscm063duis3js8kzx0w3mbo1srot 0 50737 2689367 2638034 2026-08-07T08:36:55Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689367 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Inselstaat vun de Groussen Antillen|d'Insel vun de Klengen Antillen|Dominica}} {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = República Dominicana | Fändel = Flag of the Dominican Republic.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Dominikanesche Fändel vun der Dominikanescher Republik | Wopen = Coat of arms of the Dominican Republic.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun der Dominikanescher Republik | National Devise = Dios, patria, libertad<br>(''Gott, Heemecht a Fräiheet'') | Kaart= Dominican Republic in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Santo Domingo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Luis Abinader]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 48 730 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10 767 000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 215 | Onofhängegkeet = vun Haiti<br>de 27. Februar 1844 erkläert | Nationalfeierdag = [[27. Februar]] an de [[16. August]] | Nationalhymn = [[Quisqueyanos valientes]] | Wärung = [[Dominikanesche Peso]] | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.do]] | Telefonsprefix = +1 (809), +1 (829) a +1 (849) | Notizen = | Extra Bild = Dominican Republic, administrative divisions - de - colored.svg | Extra Bild2 = }} D''''Dominikanesch Republik''', op [[Spuenesch]] ''República Dominicana'', ass en [[Inselstaat]] op der [[Insel]] [[Hispaniola]], an de [[Grouss Antillen|Groussen Antillen]] tëscht dem [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]] an der [[Karibik]]. En ëmfaasst den Osten an d'Mëtt vun der Insel, wärend de westlechen Deel zum Staat [[Haiti]] gehéiert. D'Haaptstad vun der Dominikanescher Republik ass [[Santo Domingo]]. ==Geographie== {{Kapitel Info feelt}} ==Geschicht== {{Kapitel Info feelt}} ==Politik== {{Kapitel Info feelt}} == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass [[Spuenesch]]. An der Dominikanescher Republik liewe vill Leit mat haitianesche Wuerzelen, déi [[haitianescht Kreolesch]] an deelweis och [[Franséisch]] schwätzen. Am Nordoste vum Land lieft an der Stad [[Samaná]] eng engleschsproocheg Minoritéit vun ongeféier 8.000 Leit. Dobäi handelt et sech ëm d'Nokomme vu fréiere [[Sklaverei|Sklaven]] aus den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], déi sech 1824 do néiergelooss hunn. Am Süden ëm [[San Pedro de Macorís]] gëtt et och eng engleschsproocheg Minoritéit. Déi spuenesch Sprooch, déi an der Dominikanescher Republik geschwat gëtt, ënnerscheet sech a ville Punkte vun där a Spuenien an huet eng Rei Ausdréck aus dem Spuenesche vun der Kolonialzäit bäibehalen. Op där anerer Säit ass d'Sprooch staark mat angloamerikaneschen Ausdréck vermëscht. == Um Spaweck == {{Commonscat|Dominican Republic|Dominikanesch Republik}} [[Kategorie:Dominikanesch Republik| ]] [[Kategorie:Republicken]] nwgki1sn96941v4aketae6a4x974x8b 2689560 2689367 2026-08-07T08:42:42Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689560 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Inselstaat vun de Groussen Antillen|d'Insel vun de Klengen Antillen|Dominica}} {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = República Dominicana | Fändel = Flag of the Dominican Republic.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Dominikanesche Fändel vun der Dominikanescher Republik | Wopen = Coat of arms of the Dominican Republic.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vun der Dominikanescher Republik | National Devise = Dios, patria, libertad<br>(''Gott, Heemecht a Fräiheet'') | Kaart= Dominican Republic in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Spuenesch]] | Haaptstad = [[Santo Domingo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Federal [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 48 730 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 10 767 000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 215 | Onofhängegkeet = vun Haiti<br>de 27. Februar 1844 erkläert | Nationalfeierdag = [[27. Februar]] an de [[16. August]] | Nationalhymn = [[Quisqueyanos valientes]] | Wärung = [[Dominikanesche Peso]] | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.do]] | Telefonsprefix = +1 (809), +1 (829) a +1 (849) | Notizen = | Extra Bild = Dominican Republic, administrative divisions - de - colored.svg | Extra Bild2 = }} D''''Dominikanesch Republik''', op [[Spuenesch]] ''República Dominicana'', ass en [[Inselstaat]] op der [[Insel]] [[Hispaniola]], an de [[Grouss Antillen|Groussen Antillen]] tëscht dem [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]] an der [[Karibik]]. En ëmfaasst den Osten an d'Mëtt vun der Insel, wärend de westlechen Deel zum Staat [[Haiti]] gehéiert. D'Haaptstad vun der Dominikanescher Republik ass [[Santo Domingo]]. ==Geographie== {{Kapitel Info feelt}} ==Geschicht== {{Kapitel Info feelt}} ==Politik== {{Kapitel Info feelt}} == Sproochen == Déi offiziell Sprooch ass [[Spuenesch]]. An der Dominikanescher Republik liewe vill Leit mat haitianesche Wuerzelen, déi [[haitianescht Kreolesch]] an deelweis och [[Franséisch]] schwätzen. Am Nordoste vum Land lieft an der Stad [[Samaná]] eng engleschsproocheg Minoritéit vun ongeféier 8.000 Leit. Dobäi handelt et sech ëm d'Nokomme vu fréiere [[Sklaverei|Sklaven]] aus den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], déi sech 1824 do néiergelooss hunn. Am Süden ëm [[San Pedro de Macorís]] gëtt et och eng engleschsproocheg Minoritéit. Déi spuenesch Sprooch, déi an der Dominikanescher Republik geschwat gëtt, ënnerscheet sech a ville Punkte vun där a Spuenien an huet eng Rei Ausdréck aus dem Spuenesche vun der Kolonialzäit bäibehalen. Op där anerer Säit ass d'Sprooch staark mat angloamerikaneschen Ausdréck vermëscht. == Um Spaweck == {{Commonscat|Dominican Republic|Dominikanesch Republik}} [[Kategorie:Dominikanesch Republik| ]] [[Kategorie:Republicken]] bp74bywj4m4p9icfwi96mz62806vmri 0 51036 2689312 2497283 2026-08-06T18:04:37Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689312 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bam}} [[Fichier:EngelshaffEech01.jpg|thumb|260x260px|D'Eech um Engelshaff (Mäerz 2008).]]D''''Eech um Engelshaff''' ass eng [[Summereech|Summer]]- oder [[Wantereech]] (''Quercus robur'' oder ''Quercus petraea''), déi beim [[Engelshaff]] bei [[Iernster]] an der [[Gemeng Nidderaanwen|Gemeng Nidderaanwe]] steet. Se steet an enger klenger Sank, nieft enger Kapell. D'Kroun ass onsymmetresch opgebaut: zum Hank hi strecke sech déi ënnescht Äscht breet an horizontal aus, zum Wee hi goufe se gekierzt. Den Alter vum Bam gëtt op ronn 200 Joer geschat<ref>Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg, 2023</ref>. Wéinst hirem Alter an der Plaz wou se steet, gehéiert dës Eech zu de [[Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg|bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg]]. D'Kapell an d'Eech gehéieren zum Engelshaff, sinn also a Privatbesëtz. Déi eelst schrëftlech Erwänung vum Engelshaff geet op [[1526]] zeréck. Donieft gëtt et Hiweiser datt do schonn am 15. Joerhonnert en Haff stoung. Op der [[Ferraris-Kaart]] vun [[1777]] gëtt den Haff als ''Cense de Engels Haff'' bezeechent. == Entwécklung vum Bam == {| class="wikitable" style="text-align: right;" |+<small>Ongeféier Moosse vum Bam (m)</small> !Joer ![[Ëmfang|<math>U</math>]]<ref>op Broschthéicht gemooss</ref> ![[Duerchmiesser|<math>d</math>]] ![[Héicht|<math>h</math>]] |- |1980 |4,60 |1,46 | |- |≈2000 |5,00 |1,59 |16,00 |- |2023 |4,74 |1,51 |15,3 |} [[1981]] gouf dës Eech als deen 20. déckste Bam am Land gefouert. == Quellen== * Murat, Danièle et al. ''Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg''. [3^e parution revue et adaptée]. Diekirch: ANF, 2023. Print. ISBN 978-2-9199474-3-0 (Cf. S. 118-119, Text a Foto). * Sinner, J. et al., 2002. ''Les arbres remarquables''. Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf. S. 34-35, Text a Foto). * Administration des eaux et forêts, 1981. ''Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg''. Imprimerie Saint-Paul, 167 S. (Cf. Tabelle S. 46 an 163; keng Beschreiwung an och keng Foto vun dësem Bam heiran). == Kuckt och== * Anere bemierkenswäerte Bam an der [[Gemeng Nidderaanwen]]: :[[Lann zu Hueschtert (Nidderaanwen)|Lann beim Kierfecht zu Hueschtert]] * [[Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg]] == Fotoalbum == <div align="center"> {| |[[Fichier:EngelshaffEech03.jpg|thumb|250px|De Stamm vun der Eech. Den Engelshaff am Hannergrond.]] |} </div> == Um Spaweck == {{Commonscat|Remarkable oak at Engelshaff|{{PAGENAME}}}} *[https://web.archive.org/web/20190721153506/https://www.gfn.lu/engelshaff/ Den Engelshaff op der Websäit vun de Geschichtsfrënn vun der Gemeng Nidderaanwen] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg|Eech Engelshaff]] [[Kategorie:Gemeng Nidderaanwen]] k345qu4ylw87y8pliy5kwj7dx5j21yn 0 51041 2689314 2504032 2026-08-06T18:22:22Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689314 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Engelshaff | Bild = Engelshaff01.jpg | Bildtext = Den Engelshaff | Numm (Franséisch) = Engelshof | Numm (Däitsch) = Engelshof | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Lëtzebuerg}} | Gemeng = {{Nidderaanwen}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Nidderaanwen}} | Awunner = | Awunnerdatum = | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|40|28,07|N|06|15|27,84|O}} }} Den '''Engelshaff''' ass e [[Baurenhaff]] südëstlech vun [[Iernster]], an der [[Gemeng Nidderaanwen]]. Lénks virum Agank vum Haff steet, nieft enger [[Kapell]], eng ronn 200 Joer al [[Eechen|Eech]], déi zu de [[Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg|bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg]] gehéiert. {{Méi Info 1|Eech um Engelshaff}} ==Geschicht== *An engem offiziellen Dokument vu [[1403]] gëtt en Duerf mam Numm ''zu Engerspach'' ernimmt, woumat méiglecherweis eng Uertschaft ëm den haitegen Engelshaff gemengt war. *Den Engelshaff selwer gëtt fir d'éischt an engem Dokument vu [[1526]] ernimmt, woura steet, datt den Haff an der Zäit virdrun emol zu engem Duerf gehéiert huet, deem seng Awunner warscheinlech durch Kricher a [[Pescht]]epidemien ausgestuerwe waren. Vum Duerf wier just den Haff iwwereg bliwwen. *Op der [[Ferrariskaart]] vu [[1777]] ass den Engelshaff als ''Cense de Engels Haff'' agedroen. ==Urspronk vum Numm Engelshaff == Den Urspronk vum Numm kann een zeréckféieren op: :de Familljennumm vun engem fréiere Proprietär; :eng Auberge mam Numm ''zum Engel''; :dat laténgescht Wuert ''angulus'' (Eck); :dat aldäitscht Wuert ''Anger'', woumat eng Wiss fir Beweedung gemengt ass, déi vun allen Awunner aus dem Duerf ka benotzt ginn. Déi lescht Erklärung gëtt haut als déi warscheinlechst ugesinn. (Cf. Quell 2). ==Quellen== [[Fichier:EngelshaffFerrariskaart02.jpg|thumb|350px|Den Engelshaff op der Ferrariskaart vu 1777.]] * Sinner, J. et al., 2002. ''Les arbres remarquables.'' Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf. S. 34). * [https://web.archive.org/web/20190721153506/https://www.gfn.lu/engelshaff/ Websäit vun de Geschichtsfrënn vun der Gemeng Niederaanwen] == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Engelshaff}} [[Fichier:EngelshaffEech01.jpg|thumb|lénks|D'Kapell an d'Eech beim Engelshaff]] [[Kategorie:Häff a Lieu-diten zu Lëtzebuerg]] i5gi21o6jqxfsksp4sxw0f8ttnv2dd6 0 52723 2689503 2608454 2026-08-07T08:40:16Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689503 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = São Tomé a Príncipe | Fändel = Flag of São Tomé and Príncipe.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu São Tomé a Príncipe | Wopen = Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu São Tomé a Príncipe | National Devise = "Unidade - Disciplina - Trabalho"<br>{{small|(Eenheet, Disziplin, Aarbecht)}} | Kaart= Location São Tomé and Príncipe AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[São Tomé (Stad)|São Tomé]] | Haaptstad Awunner = 71 868 | Haaptstad Koordinaten = 0°20′N 6°44′E | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Carlos Vila Nova]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Jorge Bom Jesus]] | Total Fläch= 1 001 | Fläch Plaz = 184 | Waasserfläch = 0 | Bevëlkerung = 2011 028 {{small|(2018)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 186 | Onofhängegkeet = [[12. Juli]] [[1975]] (vu Portugal) | Nationalfeierdag = 12. Juli | Nationalhymn = ''Independência total'' | Wärung = [[Dobra (Wärung vu São Tomé a Príncipe)|Dobra]] (STD) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.st]] | Telefonsprefix = +239 | Notizen = | Extra Bild = Tp-map.png | Extra Bild2 = }} '''São Tomé a Príncipe''', offiziell '''Demokratesch Republik São Tomé a Príncipe''' (op [[Portugisesch]]: ''República democrática de São Tomé e Príncipe''), ass en [[Inselstaat]] am [[Golf vu Guinea]] an [[Zentralafrika]]. Den [[Archipel]] läit ongeféier 200&nbsp;km virun der Afrikanescher Küst westlech virun [[Equatorialguinea]] a [[Gabun]]. == Geographie == São Tomé a Príncipe ass no de [[Seychellen]] den zweetklengsten afrikanesche [[Staat]]. E besteet aus den zwou Haaptinsele [[São Tomé (Insel)|São Tomé]] a [[Príncipe]], déi aus [[Vulkan]]en entstane sinn, déi haut net méi aktiv sinn. Et gehéieren nach e puer Inselcher zum Inselstaat, wéi beispillsweis d'Insel [[Rolas]] südlech vu São Tomé, déi direkt um [[Equator]] läit. Iwwer 90&nbsp;% vun den Awunner liewen op São Tomé. Op dëser Haaptinsel, déi 48&nbsp;km laang an 32&nbsp;km breet ass, läit d'[[Haaptstad]] déi de selwechten Numm huet: [[São Tomé (Stad)|São Tomé]]. Den héchste [[Bierg]] ass 2.024&nbsp;m héich. Déi méi kleng Haaptinsel Príncipe läit 152&nbsp;km nordwestlech vu São Tomé an ass 16&nbsp;km laang a 6&nbsp;km breet. Déi héchst Kopp ass 927&nbsp;m héich. == Klima == Den equatoriale [[Klima]] variéiert vun extreem fiicht bis semiarid. Et gëtt zwou kloer definéiert Saisonen, déi waarm Saison, vu September bis Mee, an eng kill Saison vu Juni bis August. D'Lofttemperatur huet eng Joresmoyenne vu maximal 29,4&nbsp;°C a minimal 21,4&nbsp;°C. Extremwäerter kënnen no uewen 32,4&nbsp;°C an no ënne 15,4&nbsp;°C erreechen. An der killer Joreszäit ass d'Wieder am agreabelsten, et bléist eng konstant erfrëschend Lëftchen. == Sproochen == Nieft der offizieller [[Sprooch]] [[Portugisesch]], déi als [[Lingua franca]] benotzt gëtt, ginn zu São Tomé a Príncipe nach dräi Variante vu [[Kreolsproochen|Kreol]] geschwat, déi op d'[[Portugisesch]]t a westlech [[Bantu]]-Sproochen zeréckzeféiere sinn: * ''Forro'' (och nach ''Saotomense'' genannt, op São Tomé) * ''Lunguye'' (och nach ''Principense'' genannt, op Príncipe) an * ''Angolar'' (mat der [[angola]]nescher Sprooch [[Kimbundo]] Famill, op São Tomé). == Politik == D'Republik besteet zanter der Onofhängegkeet 1975. D'Verfassung datéiert vun 1990. D'Parlament (''Assembléia Nacional'') huet 55 Memberen, déi fir véier Joer gewielt ginn. De President gëtt all fënnef Joer direkt gewielt. Mat 18 Joer däerf ee wiele goen. == Geschicht an Ekonomie == Den Archipel gouf vun de [[Portugal|Portugisen]] am [[15. Joerhonnert]] entdeckt an zu hirem Besëtz erkläert. D'Ekonomie huet Joerhonnerte laang op [[Sklaverei]] a [[Plantage]] gefousst, fir d'éischt gouf [[Saccharos|Zocker]] produzéiert, am [[19. Joerhonnert]] du verstäerkt [[Kaffi]] a [[Kakao]]. Obwuel d'Sklaverei offiziell ofgeschaaft war, hunn änlech Produktiounsweise bis an d'[[20. Joerhonnert]] eran iwwerlieft. 1908 ass den Archipel weltwäit dee gréisste Kakaosproduzent ginn. Haut ass dat net méi de Fall, mä Kakao ass nach ëmmer e wichtegt Exportprodukt. == Literatur == * Kathleen Becker (2008). Sao Tomé and Príncipe. 1st edition, 240 p. Bradt travel guides. Bucks, UK. ISBN 978-1-84162-216-3. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_S%C3%A3o_Tom%C3%A9_and_Pr%C3%ADncipe Wikimedia Atlas of São Tomé and Príncipe] {{en}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/S%C3%A3o_Tom%C3%A9_and_Pr%C3%ADncipe São Tomé and Príncipe travel guide from Wikivoyage] {{en}} [[Fichier:São Tomé - Ilhéu das Rolas HDR.jpg|thumb|lénks|530px|De Süde vun der Insel São Tomé mat Vue op d'Insel Rolas.]] [[Fichier:São Tomé e Príncipe Blue Marble.jpg|thumb|riets|310px|Satellittebild ([[NASA]])]] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:São Tomé a Príncipe]] [[Kategorie:Zentralafrika]] ab2kxcmqjv01u1jzuh28e40iu0qu0ww 2689646 2689503 2026-08-07T08:44:59Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689646 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = São Tomé a Príncipe | Fändel = Flag of São Tomé and Príncipe.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu São Tomé a Príncipe | Wopen = Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu São Tomé a Príncipe | National Devise = "Unidade - Disciplina - Trabalho"<br>{{small|(Eenheet, Disziplin, Aarbecht)}} | Kaart= Location São Tomé and Príncipe AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[São Tomé (Stad)|São Tomé]] | Haaptstad Awunner = 71 868 | Haaptstad Koordinaten = 0°20′N 6°44′E | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Jorge Bom Jesus]] | Total Fläch= 1 001 | Fläch Plaz = 184 | Waasserfläch = 0 | Bevëlkerung = 2011 028 {{small|(2018)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 186 | Onofhängegkeet = [[12. Juli]] [[1975]] (vu Portugal) | Nationalfeierdag = 12. Juli | Nationalhymn = ''Independência total'' | Wärung = [[Dobra (Wärung vu São Tomé a Príncipe)|Dobra]] (STD) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.st]] | Telefonsprefix = +239 | Notizen = | Extra Bild = Tp-map.png | Extra Bild2 = }} '''São Tomé a Príncipe''', offiziell '''Demokratesch Republik São Tomé a Príncipe''' (op [[Portugisesch]]: ''República democrática de São Tomé e Príncipe''), ass en [[Inselstaat]] am [[Golf vu Guinea]] an [[Zentralafrika]]. Den [[Archipel]] läit ongeféier 200&nbsp;km virun der Afrikanescher Küst westlech virun [[Equatorialguinea]] a [[Gabun]]. == Geographie == São Tomé a Príncipe ass no de [[Seychellen]] den zweetklengsten afrikanesche [[Staat]]. E besteet aus den zwou Haaptinsele [[São Tomé (Insel)|São Tomé]] a [[Príncipe]], déi aus [[Vulkan]]en entstane sinn, déi haut net méi aktiv sinn. Et gehéieren nach e puer Inselcher zum Inselstaat, wéi beispillsweis d'Insel [[Rolas]] südlech vu São Tomé, déi direkt um [[Equator]] läit. Iwwer 90&nbsp;% vun den Awunner liewen op São Tomé. Op dëser Haaptinsel, déi 48&nbsp;km laang an 32&nbsp;km breet ass, läit d'[[Haaptstad]] déi de selwechten Numm huet: [[São Tomé (Stad)|São Tomé]]. Den héchste [[Bierg]] ass 2.024&nbsp;m héich. Déi méi kleng Haaptinsel Príncipe läit 152&nbsp;km nordwestlech vu São Tomé an ass 16&nbsp;km laang a 6&nbsp;km breet. Déi héchst Kopp ass 927&nbsp;m héich. == Klima == Den equatoriale [[Klima]] variéiert vun extreem fiicht bis semiarid. Et gëtt zwou kloer definéiert Saisonen, déi waarm Saison, vu September bis Mee, an eng kill Saison vu Juni bis August. D'Lofttemperatur huet eng Joresmoyenne vu maximal 29,4&nbsp;°C a minimal 21,4&nbsp;°C. Extremwäerter kënnen no uewen 32,4&nbsp;°C an no ënne 15,4&nbsp;°C erreechen. An der killer Joreszäit ass d'Wieder am agreabelsten, et bléist eng konstant erfrëschend Lëftchen. == Sproochen == Nieft der offizieller [[Sprooch]] [[Portugisesch]], déi als [[Lingua franca]] benotzt gëtt, ginn zu São Tomé a Príncipe nach dräi Variante vu [[Kreolsproochen|Kreol]] geschwat, déi op d'[[Portugisesch]]t a westlech [[Bantu]]-Sproochen zeréckzeféiere sinn: * ''Forro'' (och nach ''Saotomense'' genannt, op São Tomé) * ''Lunguye'' (och nach ''Principense'' genannt, op Príncipe) an * ''Angolar'' (mat der [[angola]]nescher Sprooch [[Kimbundo]] Famill, op São Tomé). == Politik == D'Republik besteet zanter der Onofhängegkeet 1975. D'Verfassung datéiert vun 1990. D'Parlament (''Assembléia Nacional'') huet 55 Memberen, déi fir véier Joer gewielt ginn. De President gëtt all fënnef Joer direkt gewielt. Mat 18 Joer däerf ee wiele goen. == Geschicht an Ekonomie == Den Archipel gouf vun de [[Portugal|Portugisen]] am [[15. Joerhonnert]] entdeckt an zu hirem Besëtz erkläert. D'Ekonomie huet Joerhonnerte laang op [[Sklaverei]] a [[Plantage]] gefousst, fir d'éischt gouf [[Saccharos|Zocker]] produzéiert, am [[19. Joerhonnert]] du verstäerkt [[Kaffi]] a [[Kakao]]. Obwuel d'Sklaverei offiziell ofgeschaaft war, hunn änlech Produktiounsweise bis an d'[[20. Joerhonnert]] eran iwwerlieft. 1908 ass den Archipel weltwäit dee gréisste Kakaosproduzent ginn. Haut ass dat net méi de Fall, mä Kakao ass nach ëmmer e wichtegt Exportprodukt. == Literatur == * Kathleen Becker (2008). Sao Tomé and Príncipe. 1st edition, 240 p. Bradt travel guides. Bucks, UK. ISBN 978-1-84162-216-3. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_S%C3%A3o_Tom%C3%A9_and_Pr%C3%ADncipe Wikimedia Atlas of São Tomé and Príncipe] {{en}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/S%C3%A3o_Tom%C3%A9_and_Pr%C3%ADncipe São Tomé and Príncipe travel guide from Wikivoyage] {{en}} [[Fichier:São Tomé - Ilhéu das Rolas HDR.jpg|thumb|lénks|530px|De Süde vun der Insel São Tomé mat Vue op d'Insel Rolas.]] [[Fichier:São Tomé e Príncipe Blue Marble.jpg|thumb|riets|310px|Satellittebild ([[NASA]])]] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:São Tomé a Príncipe]] [[Kategorie:Zentralafrika]] 0fgdnc5n03g2lu1ra67vp1ry10nhz8d 2689815 2689646 2026-08-07T08:51:21Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689815 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = São Tomé a Príncipe | Fändel = Flag of São Tomé and Príncipe.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu São Tomé a Príncipe | Wopen = Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu São Tomé a Príncipe | National Devise = "Unidade - Disciplina - Trabalho"<br>{{small|(Eenheet, Disziplin, Aarbecht)}} | Kaart= Location São Tomé and Príncipe AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[São Tomé (Stad)|São Tomé]] | Haaptstad Awunner = 71 868 | Haaptstad Koordinaten = 0°20′N 6°44′E | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Jorge Bom Jesus]] | Total Fläch= 1 001 | Fläch Plaz = 184 | Waasserfläch = 0 | Bevëlkerung = 2011 028 {{small|(2018)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 186 | Onofhängegkeet = [[12. Juli]] [[1975]] (vu Portugal) | Nationalfeierdag = 12. Juli | Nationalhymn = ''Independência total'' | Wärung = [[Dobra (Wärung vu São Tomé a Príncipe)|Dobra]] (STD) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.st]] | Telefonsprefix = +239 | Notizen = | Extra Bild = Tp-map.png | Extra Bild2 = }} '''São Tomé a Príncipe''', offiziell '''Demokratesch Republik São Tomé a Príncipe''' (op [[Portugisesch]]: ''República democrática de São Tomé e Príncipe''), ass en [[Inselstaat]] am [[Golf vu Guinea]] an [[Zentralafrika]]. Den [[Archipel]] läit ongeféier 200&nbsp;km virun der Afrikanescher Küst westlech virun [[Equatorialguinea]] a [[Gabun]]. == Geographie == São Tomé a Príncipe ass no de [[Seychellen]] den zweetklengsten afrikanesche [[Staat]]. E besteet aus den zwou Haaptinsele [[São Tomé (Insel)|São Tomé]] a [[Príncipe]], déi aus [[Vulkan]]en entstane sinn, déi haut net méi aktiv sinn. Et gehéieren nach e puer Inselcher zum Inselstaat, wéi beispillsweis d'Insel [[Rolas]] südlech vu São Tomé, déi direkt um [[Equator]] läit. Iwwer 90&nbsp;% vun den Awunner liewen op São Tomé. Op dëser Haaptinsel, déi 48&nbsp;km laang an 32&nbsp;km breet ass, läit d'[[Haaptstad]] déi de selwechten Numm huet: [[São Tomé (Stad)|São Tomé]]. Den héchste [[Bierg]] ass 2.024&nbsp;m héich. Déi méi kleng Haaptinsel Príncipe läit 152&nbsp;km nordwestlech vu São Tomé an ass 16&nbsp;km laang a 6&nbsp;km breet. Déi héchst Kopp ass 927&nbsp;m héich. == Klima == Den equatoriale [[Klima]] variéiert vun extreem fiicht bis semiarid. Et gëtt zwou kloer definéiert Saisonen, déi waarm Saison, vu September bis Mee, an eng kill Saison vu Juni bis August. D'Lofttemperatur huet eng Joresmoyenne vu maximal 29,4&nbsp;°C a minimal 21,4&nbsp;°C. Extremwäerter kënnen no uewen 32,4&nbsp;°C an no ënne 15,4&nbsp;°C erreechen. An der killer Joreszäit ass d'Wieder am agreabelsten, et bléist eng konstant erfrëschend Lëftchen. == Sproochen == Nieft der offizieller [[Sprooch]] [[Portugisesch]], déi als [[Lingua franca]] benotzt gëtt, ginn zu São Tomé a Príncipe nach dräi Variante vu [[Kreolsproochen|Kreol]] geschwat, déi op d'[[Portugisesch]]t a westlech [[Bantu]]-Sproochen zeréckzeféiere sinn: * ''Forro'' (och nach ''Saotomense'' genannt, op São Tomé) * ''Lunguye'' (och nach ''Principense'' genannt, op Príncipe) an * ''Angolar'' (mat der [[angola]]nescher Sprooch [[Kimbundo]] Famill, op São Tomé). == Politik == D'Republik besteet zanter der Onofhängegkeet 1975. D'Verfassung datéiert vun 1990. D'Parlament (''Assembléia Nacional'') huet 55 Memberen, déi fir véier Joer gewielt ginn. De President gëtt all fënnef Joer direkt gewielt. Mat 18 Joer däerf ee wiele goen. == Geschicht an Ekonomie == Den Archipel gouf vun de [[Portugal|Portugisen]] am [[15. Joerhonnert]] entdeckt an zu hirem Besëtz erkläert. D'Ekonomie huet Joerhonnerte laang op [[Sklaverei]] a [[Plantage]] gefousst, fir d'éischt gouf [[Saccharos|Zocker]] produzéiert, am [[19. Joerhonnert]] du verstäerkt [[Kaffi]] a [[Kakao]]. Obwuel d'Sklaverei offiziell ofgeschaaft war, hunn änlech Produktiounsweise bis an d'[[20. Joerhonnert]] eran iwwerlieft. 1908 ass den Archipel weltwäit dee gréisste Kakaosproduzent ginn. Haut ass dat net méi de Fall, mä Kakao ass nach ëmmer e wichtegt Exportprodukt. == Literatur == * Kathleen Becker (2008). Sao Tomé and Príncipe. 1st edition, 240 p. Bradt travel guides. Bucks, UK. ISBN 978-1-84162-216-3. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_S%C3%A3o_Tom%C3%A9_and_Pr%C3%ADncipe Wikimedia Atlas of São Tomé and Príncipe] {{en}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/S%C3%A3o_Tom%C3%A9_and_Pr%C3%ADncipe São Tomé and Príncipe travel guide from Wikivoyage] {{en}} [[Fichier:São Tomé - Ilhéu das Rolas HDR.jpg|thumb|lénks|530px|De Süde vun der Insel São Tomé mat Vue op d'Insel Rolas.]] [[Fichier:São Tomé e Príncipe Blue Marble.jpg|thumb|riets|310px|Satellittebild ([[NASA]])]] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:São Tomé a Príncipe]] [[Kategorie:Zentralafrika]] npzy61xr17vjud0uxurfbpx0srsw4zs 2689918 2689815 2026-08-07T08:55:05Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689918 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = São Tomé a Príncipe | Fändel = Flag of São Tomé and Príncipe.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu São Tomé a Príncipe | Wopen = Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vu São Tomé a Príncipe | National Devise = "Unidade - Disciplina - Trabalho"<br>{{small|(Eenheet, Disziplin, Aarbecht)}} | Kaart= Location São Tomé and Príncipe AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Portugisesch]] | Haaptstad = [[São Tomé (Stad)|São Tomé]] | Haaptstad Awunner = 71 868 | Haaptstad Koordinaten = 0°20′N 6°44′E | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1 001 | Fläch Plaz = 184 | Waasserfläch = 0 | Bevëlkerung = 2011 028 {{small|(2018)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 186 | Onofhängegkeet = [[12. Juli]] [[1975]] (vu Portugal) | Nationalfeierdag = 12. Juli | Nationalhymn = ''Independência total'' | Wärung = [[Dobra (Wärung vu São Tomé a Príncipe)|Dobra]] (STD) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.st]] | Telefonsprefix = +239 | Notizen = | Extra Bild = Tp-map.png | Extra Bild2 = }} '''São Tomé a Príncipe''', offiziell '''Demokratesch Republik São Tomé a Príncipe''' (op [[Portugisesch]]: ''República democrática de São Tomé e Príncipe''), ass en [[Inselstaat]] am [[Golf vu Guinea]] an [[Zentralafrika]]. Den [[Archipel]] läit ongeféier 200&nbsp;km virun der Afrikanescher Küst westlech virun [[Equatorialguinea]] a [[Gabun]]. == Geographie == São Tomé a Príncipe ass no de [[Seychellen]] den zweetklengsten afrikanesche [[Staat]]. E besteet aus den zwou Haaptinsele [[São Tomé (Insel)|São Tomé]] a [[Príncipe]], déi aus [[Vulkan]]en entstane sinn, déi haut net méi aktiv sinn. Et gehéieren nach e puer Inselcher zum Inselstaat, wéi beispillsweis d'Insel [[Rolas]] südlech vu São Tomé, déi direkt um [[Equator]] läit. Iwwer 90&nbsp;% vun den Awunner liewen op São Tomé. Op dëser Haaptinsel, déi 48&nbsp;km laang an 32&nbsp;km breet ass, läit d'[[Haaptstad]] déi de selwechten Numm huet: [[São Tomé (Stad)|São Tomé]]. Den héchste [[Bierg]] ass 2.024&nbsp;m héich. Déi méi kleng Haaptinsel Príncipe läit 152&nbsp;km nordwestlech vu São Tomé an ass 16&nbsp;km laang a 6&nbsp;km breet. Déi héchst Kopp ass 927&nbsp;m héich. == Klima == Den equatoriale [[Klima]] variéiert vun extreem fiicht bis semiarid. Et gëtt zwou kloer definéiert Saisonen, déi waarm Saison, vu September bis Mee, an eng kill Saison vu Juni bis August. D'Lofttemperatur huet eng Joresmoyenne vu maximal 29,4&nbsp;°C a minimal 21,4&nbsp;°C. Extremwäerter kënnen no uewen 32,4&nbsp;°C an no ënne 15,4&nbsp;°C erreechen. An der killer Joreszäit ass d'Wieder am agreabelsten, et bléist eng konstant erfrëschend Lëftchen. == Sproochen == Nieft der offizieller [[Sprooch]] [[Portugisesch]], déi als [[Lingua franca]] benotzt gëtt, ginn zu São Tomé a Príncipe nach dräi Variante vu [[Kreolsproochen|Kreol]] geschwat, déi op d'[[Portugisesch]]t a westlech [[Bantu]]-Sproochen zeréckzeféiere sinn: * ''Forro'' (och nach ''Saotomense'' genannt, op São Tomé) * ''Lunguye'' (och nach ''Principense'' genannt, op Príncipe) an * ''Angolar'' (mat der [[angola]]nescher Sprooch [[Kimbundo]] Famill, op São Tomé). == Politik == D'Republik besteet zanter der Onofhängegkeet 1975. D'Verfassung datéiert vun 1990. D'Parlament (''Assembléia Nacional'') huet 55 Memberen, déi fir véier Joer gewielt ginn. De President gëtt all fënnef Joer direkt gewielt. Mat 18 Joer däerf ee wiele goen. == Geschicht an Ekonomie == Den Archipel gouf vun de [[Portugal|Portugisen]] am [[15. Joerhonnert]] entdeckt an zu hirem Besëtz erkläert. D'Ekonomie huet Joerhonnerte laang op [[Sklaverei]] a [[Plantage]] gefousst, fir d'éischt gouf [[Saccharos|Zocker]] produzéiert, am [[19. Joerhonnert]] du verstäerkt [[Kaffi]] a [[Kakao]]. Obwuel d'Sklaverei offiziell ofgeschaaft war, hunn änlech Produktiounsweise bis an d'[[20. Joerhonnert]] eran iwwerlieft. 1908 ass den Archipel weltwäit dee gréisste Kakaosproduzent ginn. Haut ass dat net méi de Fall, mä Kakao ass nach ëmmer e wichtegt Exportprodukt. == Literatur == * Kathleen Becker (2008). Sao Tomé and Príncipe. 1st edition, 240 p. Bradt travel guides. Bucks, UK. ISBN 978-1-84162-216-3. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_S%C3%A3o_Tom%C3%A9_and_Pr%C3%ADncipe Wikimedia Atlas of São Tomé and Príncipe] {{en}} * [http://en.wikivoyage.org/wiki/S%C3%A3o_Tom%C3%A9_and_Pr%C3%ADncipe São Tomé and Príncipe travel guide from Wikivoyage] {{en}} [[Fichier:São Tomé - Ilhéu das Rolas HDR.jpg|thumb|lénks|530px|De Süde vun der Insel São Tomé mat Vue op d'Insel Rolas.]] [[Fichier:São Tomé e Príncipe Blue Marble.jpg|thumb|riets|310px|Satellittebild ([[NASA]])]] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:São Tomé a Príncipe]] [[Kategorie:Zentralafrika]] my0eti0rqhpxzqjweb9k0611ups978g 0 58694 2689365 2678370 2026-08-07T08:36:52Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689365 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm =''République Démocratique du Congo''<br>Demokratesch Republik Kongo | Fändel = Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun der Demokratescher Republik Kongo | Wopen = Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo (grey spear).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Demokratescher Republik Kongo | National Devise =''«&nbsp;Paix, Justice, Travail&nbsp;»''<br>[[Franséisch Sprooch|Franséisch]] fir ''„Fridde, Gerechtegkeet, Aarbecht“'' | Kaart = Location DR Congo AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch Sprooch|Franséisch]] | Haaptstad = [[Kinshasa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]], zanter 1978 | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Félix Tshisekedi]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Jean-Michel Sama Lukonde]] | Total Fläch = 2.345.410 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =70.916.439 (November 2010, ''CIA World Factbook'', geschat) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet =vun der [[Belsch]]: 30. Juni [[1960]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Debout Congolais]]'' | Wärung = [[Kongo-Frang (CDF)]] | Zäitzon = +1 bis +2 | Internet TLD = [[.cd]] | Telefonsprefix = +243 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Republik Kongo''' ass e Staat an [[Zentralafrika]]. E läit um [[Equator]] a grenzt am Norden un d'[[Zentralafrikanesch Republik]] an un de [[Sudan]], am Osten un den [[Uganda]], de [[Ruanda]], de [[Burundi]] an un [[Tansania]]. Seng südëstlech Grenz ass mam [[Sambia]], südwestlech läit den [[Angola]]. Am Westen huet en Zougang op den [[Atlantik]], doriwwer läit nach e Stéck vum Angola an de Rescht grenzt un d'[[Republik Kongo]]. D'Land housch vun 1971 bis 1997 [[Republik Zaire]] ({{Fr}} ''République du Zaïre''). == Bevëlkerung == D'Majoritéit vun der Bevëlkerung, ëm déi 80%, gehéiert zum Bantu-Vollek, déi wichtegst Gruppen dovu sinn d'[[Bakongo|Kongo]], d'[[Mongo (Vollek)|Mongo]], d'[[Baluba|Luba]] an d'[[Lunda (Volk)|Lunda]]. 15 % stame vu [[Sudansproochen|Sudangruppen]], déi virun allem am Norden ugesidelt sinn. Minoritär gëtt et nach d'[[Niloten]] am Nordosten, an d'[[Pygmäen]] an d'[[Hamiten]] am Osten. Déi wäiss, meeschtens belsch Bevëlkerung huet bis ongeféier Enn vun den [[1960]]er-Joren d'Land bal ganz verlooss. Déi Demokratesch Republik Kongo huet eng geschate 70,9 Mio. Awunner (2010). D'Bevëlkerungsdicht läit bei 32 Awunner pro km². An de leschte Jore gouf et massiv Mouvementer vu Flüchtlingen. D'Bevëlkerung konzentréiert sech haaptsächlech op d'Biergbaugebitt [[Katanga]] (Shaba) an op den ënneschte Laf vum [[Kongo (Floss)|Kongo-Floss]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Democratic Republic of the Congo}} * CIA [https://web.archive.org/web/20210102221917/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html World Factbook] {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Demokratesch Republik Kongo| ]] [[Kategorie:Republicken]] nkzy6o60ghcau6fgicmk7p9wtoql2bl 2689558 2689365 2026-08-07T08:42:39Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689558 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm =''République Démocratique du Congo''<br>Demokratesch Republik Kongo | Fändel = Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun der Demokratescher Republik Kongo | Wopen = Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo (grey spear).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Demokratescher Republik Kongo | National Devise =''«&nbsp;Paix, Justice, Travail&nbsp;»''<br>[[Franséisch Sprooch|Franséisch]] fir ''„Fridde, Gerechtegkeet, Aarbecht“'' | Kaart = Location DR Congo AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch Sprooch|Franséisch]] | Haaptstad = [[Kinshasa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]], zanter 1978 | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Jean-Michel Sama Lukonde]] | Total Fläch = 2.345.410 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =70.916.439 (November 2010, ''CIA World Factbook'', geschat) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet =vun der [[Belsch]]: 30. Juni [[1960]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Debout Congolais]]'' | Wärung = [[Kongo-Frang (CDF)]] | Zäitzon = +1 bis +2 | Internet TLD = [[.cd]] | Telefonsprefix = +243 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Republik Kongo''' ass e Staat an [[Zentralafrika]]. E läit um [[Equator]] a grenzt am Norden un d'[[Zentralafrikanesch Republik]] an un de [[Sudan]], am Osten un den [[Uganda]], de [[Ruanda]], de [[Burundi]] an un [[Tansania]]. Seng südëstlech Grenz ass mam [[Sambia]], südwestlech läit den [[Angola]]. Am Westen huet en Zougang op den [[Atlantik]], doriwwer läit nach e Stéck vum Angola an de Rescht grenzt un d'[[Republik Kongo]]. D'Land housch vun 1971 bis 1997 [[Republik Zaire]] ({{Fr}} ''République du Zaïre''). == Bevëlkerung == D'Majoritéit vun der Bevëlkerung, ëm déi 80%, gehéiert zum Bantu-Vollek, déi wichtegst Gruppen dovu sinn d'[[Bakongo|Kongo]], d'[[Mongo (Vollek)|Mongo]], d'[[Baluba|Luba]] an d'[[Lunda (Volk)|Lunda]]. 15 % stame vu [[Sudansproochen|Sudangruppen]], déi virun allem am Norden ugesidelt sinn. Minoritär gëtt et nach d'[[Niloten]] am Nordosten, an d'[[Pygmäen]] an d'[[Hamiten]] am Osten. Déi wäiss, meeschtens belsch Bevëlkerung huet bis ongeféier Enn vun den [[1960]]er-Joren d'Land bal ganz verlooss. Déi Demokratesch Republik Kongo huet eng geschate 70,9 Mio. Awunner (2010). D'Bevëlkerungsdicht läit bei 32 Awunner pro km². An de leschte Jore gouf et massiv Mouvementer vu Flüchtlingen. D'Bevëlkerung konzentréiert sech haaptsächlech op d'Biergbaugebitt [[Katanga]] (Shaba) an op den ënneschte Laf vum [[Kongo (Floss)|Kongo-Floss]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Democratic Republic of the Congo}} * CIA [https://web.archive.org/web/20210102221917/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html World Factbook] {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Demokratesch Republik Kongo| ]] [[Kategorie:Republicken]] s2entntwjxuwm7jun9io4b3yhwtw930 2689692 2689558 2026-08-07T08:48:15Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689692 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm =''République Démocratique du Congo''<br>Demokratesch Republik Kongo | Fändel = Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun der Demokratescher Republik Kongo | Wopen = Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo (grey spear).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Demokratescher Republik Kongo | National Devise =''«&nbsp;Paix, Justice, Travail&nbsp;»''<br>[[Franséisch Sprooch|Franséisch]] fir ''„Fridde, Gerechtegkeet, Aarbecht“'' | Kaart = Location DR Congo AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch Sprooch|Franséisch]] | Haaptstad = [[Kinshasa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]], zanter 1978 | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Jean-Michel Sama Lukonde]] | Total Fläch = 2.345.410 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =70.916.439 (November 2010, ''CIA World Factbook'', geschat) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet =vun der [[Belsch]]: 30. Juni [[1960]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Debout Congolais]]'' | Wärung = [[Kongo-Frang (CDF)]] | Zäitzon = +1 bis +2 | Internet TLD = [[.cd]] | Telefonsprefix = +243 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Republik Kongo''' ass e Staat an [[Zentralafrika]]. E läit um [[Equator]] a grenzt am Norden un d'[[Zentralafrikanesch Republik]] an un de [[Sudan]], am Osten un den [[Uganda]], de [[Ruanda]], de [[Burundi]] an un [[Tansania]]. Seng südëstlech Grenz ass mam [[Sambia]], südwestlech läit den [[Angola]]. Am Westen huet en Zougang op den [[Atlantik]], doriwwer läit nach e Stéck vum Angola an de Rescht grenzt un d'[[Republik Kongo]]. D'Land housch vun 1971 bis 1997 [[Republik Zaire]] ({{Fr}} ''République du Zaïre''). == Bevëlkerung == D'Majoritéit vun der Bevëlkerung, ëm déi 80%, gehéiert zum Bantu-Vollek, déi wichtegst Gruppen dovu sinn d'[[Bakongo|Kongo]], d'[[Mongo (Vollek)|Mongo]], d'[[Baluba|Luba]] an d'[[Lunda (Volk)|Lunda]]. 15 % stame vu [[Sudansproochen|Sudangruppen]], déi virun allem am Norden ugesidelt sinn. Minoritär gëtt et nach d'[[Niloten]] am Nordosten, an d'[[Pygmäen]] an d'[[Hamiten]] am Osten. Déi wäiss, meeschtens belsch Bevëlkerung huet bis ongeféier Enn vun den [[1960]]er-Joren d'Land bal ganz verlooss. Déi Demokratesch Republik Kongo huet eng geschate 70,9 Mio. Awunner (2010). D'Bevëlkerungsdicht läit bei 32 Awunner pro km². An de leschte Jore gouf et massiv Mouvementer vu Flüchtlingen. D'Bevëlkerung konzentréiert sech haaptsächlech op d'Biergbaugebitt [[Katanga]] (Shaba) an op den ënneschte Laf vum [[Kongo (Floss)|Kongo-Floss]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Democratic Republic of the Congo}} * CIA [https://web.archive.org/web/20210102221917/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html World Factbook] {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Demokratesch Republik Kongo| ]] [[Kategorie:Republicken]] 3kffj15w41jelrat53eo7us12r3ps85 2689854 2689692 2026-08-07T08:53:18Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689854 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm =''République Démocratique du Congo''<br>Demokratesch Republik Kongo | Fändel = Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun der Demokratescher Republik Kongo | Wopen = Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo (grey spear).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Demokratescher Republik Kongo | National Devise =''«&nbsp;Paix, Justice, Travail&nbsp;»''<br>[[Franséisch Sprooch|Franséisch]] fir ''„Fridde, Gerechtegkeet, Aarbecht“'' | Kaart = Location DR Congo AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch Sprooch|Franséisch]] | Haaptstad = [[Kinshasa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]], zanter 1978 | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 2.345.410 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =70.916.439 (November 2010, ''CIA World Factbook'', geschat) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet =vun der [[Belsch]]: 30. Juni [[1960]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Debout Congolais]]'' | Wärung = [[Kongo-Frang (CDF)]] | Zäitzon = +1 bis +2 | Internet TLD = [[.cd]] | Telefonsprefix = +243 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Republik Kongo''' ass e Staat an [[Zentralafrika]]. E läit um [[Equator]] a grenzt am Norden un d'[[Zentralafrikanesch Republik]] an un de [[Sudan]], am Osten un den [[Uganda]], de [[Ruanda]], de [[Burundi]] an un [[Tansania]]. Seng südëstlech Grenz ass mam [[Sambia]], südwestlech läit den [[Angola]]. Am Westen huet en Zougang op den [[Atlantik]], doriwwer läit nach e Stéck vum Angola an de Rescht grenzt un d'[[Republik Kongo]]. D'Land housch vun 1971 bis 1997 [[Republik Zaire]] ({{Fr}} ''République du Zaïre''). == Bevëlkerung == D'Majoritéit vun der Bevëlkerung, ëm déi 80%, gehéiert zum Bantu-Vollek, déi wichtegst Gruppen dovu sinn d'[[Bakongo|Kongo]], d'[[Mongo (Vollek)|Mongo]], d'[[Baluba|Luba]] an d'[[Lunda (Volk)|Lunda]]. 15 % stame vu [[Sudansproochen|Sudangruppen]], déi virun allem am Norden ugesidelt sinn. Minoritär gëtt et nach d'[[Niloten]] am Nordosten, an d'[[Pygmäen]] an d'[[Hamiten]] am Osten. Déi wäiss, meeschtens belsch Bevëlkerung huet bis ongeféier Enn vun den [[1960]]er-Joren d'Land bal ganz verlooss. Déi Demokratesch Republik Kongo huet eng geschate 70,9 Mio. Awunner (2010). D'Bevëlkerungsdicht läit bei 32 Awunner pro km². An de leschte Jore gouf et massiv Mouvementer vu Flüchtlingen. D'Bevëlkerung konzentréiert sech haaptsächlech op d'Biergbaugebitt [[Katanga]] (Shaba) an op den ënneschte Laf vum [[Kongo (Floss)|Kongo-Floss]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Democratic Republic of the Congo}} * CIA [https://web.archive.org/web/20210102221917/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cg.html World Factbook] {{en}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Demokratesch Republik Kongo| ]] [[Kategorie:Republicken]] l8h907dr50fio92bigdvgxpaeicap2q 0 58698 2689473 2540926 2026-08-07T08:39:33Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689473 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Congo<br>Republik Kongo | Fändel = Flag of the Republic of the Congo.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Republik Kongo | Wopen = Coat of arms of the Republic of the Congo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Republik Kongo | National Devise = "Unité, Travail, Progrès"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenegkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location Republic of the Congo AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = Franséisch | Haaptstad = [[Brazzaville]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] / [[Eenheetsstat]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Denis Sassou-Nguesso]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Anatole Collinet Makosso]] | Total Fläch= 342.000 | Fläch Plaz = 64 | Waasserfläch = 3,3 | Bevëlkerung = 4.662.000<ref>Schätzung Juli 2014: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html CIA World Fact Book]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 125 | Bevëlkerungsdicht = 13 | Onofhängegkeet = [[15. August]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = [[15. August]] | Nationalhymn = ''[[La Congolaise]]'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cg]] | Telefonsprefix = +242 | Notizen = | Extra Bild = Congo republic sm04.png | Extra Bild2 = }} D''''Republik Kongo''', net ze verwiessele mat der ''[[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]]'', ass e Land an [[Zentralafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Republic of the Congo|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Republik Kongo| ]] [[Kategorie:OPEC]] lbi5m9stqh0es5dhtk4be68aksrh3zs 2689628 2689473 2026-08-07T08:44:31Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689628 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Congo<br>Republik Kongo | Fändel = Flag of the Republic of the Congo.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Republik Kongo | Wopen = Coat of arms of the Republic of the Congo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Republik Kongo | National Devise = "Unité, Travail, Progrès"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenegkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location Republic of the Congo AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = Franséisch | Haaptstad = [[Brazzaville]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] / [[Eenheetsstat]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Anatole Collinet Makosso]] | Total Fläch= 342.000 | Fläch Plaz = 64 | Waasserfläch = 3,3 | Bevëlkerung = 4.662.000<ref>Schätzung Juli 2014: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html CIA World Fact Book]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 125 | Bevëlkerungsdicht = 13 | Onofhängegkeet = [[15. August]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = [[15. August]] | Nationalhymn = ''[[La Congolaise]]'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cg]] | Telefonsprefix = +242 | Notizen = | Extra Bild = Congo republic sm04.png | Extra Bild2 = }} D''''Republik Kongo''', net ze verwiessele mat der ''[[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]]'', ass e Land an [[Zentralafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Republic of the Congo|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Republik Kongo| ]] [[Kategorie:OPEC]] s0tf7svzjjclj8auwyfg9j36zlzxs1b 2689793 2689628 2026-08-07T08:50:42Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689793 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Congo<br>Republik Kongo | Fändel = Flag of the Republic of the Congo.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Republik Kongo | Wopen = Coat of arms of the Republic of the Congo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Republik Kongo | National Devise = "Unité, Travail, Progrès"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenegkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location Republic of the Congo AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = Franséisch | Haaptstad = [[Brazzaville]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] / [[Eenheetsstat]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Anatole Collinet Makosso]] | Total Fläch= 342.000 | Fläch Plaz = 64 | Waasserfläch = 3,3 | Bevëlkerung = 4.662.000<ref>Schätzung Juli 2014: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html CIA World Fact Book]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 125 | Bevëlkerungsdicht = 13 | Onofhängegkeet = [[15. August]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = [[15. August]] | Nationalhymn = ''[[La Congolaise]]'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cg]] | Telefonsprefix = +242 | Notizen = | Extra Bild = Congo republic sm04.png | Extra Bild2 = }} D''''Republik Kongo''', net ze verwiessele mat der ''[[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]]'', ass e Land an [[Zentralafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Republic of the Congo|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Republik Kongo| ]] [[Kategorie:OPEC]] p3dvc9hkv0fc2dpzanlumjbbg3oa5nx 2689907 2689793 2026-08-07T08:54:46Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689907 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = République du Congo<br>Republik Kongo | Fändel = Flag of the Republic of the Congo.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun der Republik Kongo | Wopen = Coat of arms of the Republic of the Congo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun der Republik Kongo | National Devise = "Unité, Travail, Progrès"<br>{{small|([[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Eenegkeet, Aarbecht, Fortschrëtt)}} | Kaart= Location Republic of the Congo AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = Franséisch | Haaptstad = [[Brazzaville]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Presidialrepublik]] / [[Eenheetsstat]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 342.000 | Fläch Plaz = 64 | Waasserfläch = 3,3 | Bevëlkerung = 4.662.000<ref>Schätzung Juli 2014: [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cf.html CIA World Fact Book]</ref> | Bevëlkerung Plaz = 125 | Bevëlkerungsdicht = 13 | Onofhängegkeet = [[15. August]] [[1960]] (vu [[Frankräich]]) | Nationalfeierdag = [[15. August]] | Nationalhymn = ''[[La Congolaise]]'' | Wärung = [[Zentralafrikaneschen CFA-Frang]] (XUF) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.cg]] | Telefonsprefix = +242 | Notizen = | Extra Bild = Congo republic sm04.png | Extra Bild2 = }} D''''Republik Kongo''', net ze verwiessele mat der ''[[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]]'', ass e Land an [[Zentralafrika]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Republic of the Congo|{{PAGENAME}}}} {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} {{Navigatioun OPEC}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Republik Kongo| ]] [[Kategorie:OPEC]] tqdfgkbtv6dwfeab4q876c8mg2apsty 0 58700 2689299 2638007 2026-08-06T15:50:13Z GilPe 14980 Test 2689299 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der Insel vun de Klengen Antillen|den Inselstaat vun de Groussen Antillen|Dominikanesch Republik}} {{skizzGeo}} {{Infobox Land}} '''Dominica''', net ze verwiessele mat der ''[[Dominikanesch Republik|Dominikanescher Republik]]'', ass en [[Inselstaat]] vun de [[Kleng Antillen|Klengen Antillen]] an der [[Osten|ëstlecher]] [[Karibik]]. Dominica läit tëscht de [[Frankräich|franséischen]] [[Iwwerséidepartement]]er [[Guadeloupe]] am Norden a [[Martinique]] am Süden. D'Insel ass 46,4&nbsp;km laang a 25,6&nbsp;km breet. D'[[Inselstaat|Inselrepublik]] ass en eegestännege Member vum ''[[Commonwealth of Nations|Commonwealth]]''; d'Haaptstad ass [[Roseau]]. An der Sprooch vun de karibeschen Urawunner gouf Dominica wéinst sengem hiwwelegen Inselprofil ''Ouaitocoubouli'' respektiv an enger moderner [[Transkriptioun (Schreifweis)|Transkriptioun]] ''Wai'tukubuli'' („Hire Kierper ass héich") genannt. [[Fichier:Batalie Bay, Dominica 004.jpg|700px|center]] {{Commonwealth of Nations}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Dominica| ]] [[Kategorie:Republicken]] jfr8hug0b0qa7r5chxzytp3zcf1m7iz 0 58707 2689444 2608387 2026-08-07T08:38:49Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689444 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm =Aolepān Aorōkin M̧ajeļ (marshallesesch)<br>Republic of the Marshall Islands (englesch)<br> '''Republik vun de Marshallinselen''' | Fändel = Flag of the Marshall Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun de Marshallinselen | Wopen = Seal of the Marshall Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Marshallinselen | National Devise = | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = Englesch a Marshallesesch | Haaptstad = [[Majuro]] | Haaptstad Awunner = 25.400 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Hilda Heine]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 181,3 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 42.418 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 233 | Onofhängegkeet = 21. Oktober 1986 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Forever Marshall Islands | Währung = | Zäitzon = +12h | Internet TLD = [[.mh]] | Telefonsprefix = + 692 | Notizen = | Extra Bild = Marshallinseln-Pos.png|Lag vun de Marshallinselen | Extra Bild2 = Marshall-Inseln-Karte.png|Kaart vun de Marshallinselen }} D''''Republik vun de Marshallinselen''' ass en [[Inselstaat]] am westleche [[Pazifeschen Ozean]]. De [[Staat]] begräift d'Inselgrupp mat dem selwechten Numm, déi zu [[Mikronesien]] gehéiert. == Geographie == D'Marshallinsele bestinn aus zwou bal paralleel ausgeriichten Insel- beziehungsweis Atollketten: d'[[Ratak-Ketten]] am Oste wéi d'[[Ralik-Ketten]] am Westen, déi aus enger vill [[Atoll]]en an e puer isoléierten [[Insel]]e bestinn. De [[Klima]] ass fiicht a waarm mat enger [[Reendauer]] vu Mee bis November. D'Insele si geleeëntlech engem [[Taifun]] ausgesat. Zwéin Drëttel vun der Bevëlkerung liewen op den Insele vum [[Majuro-Atoll]] an op [[Ebeye]]. Déi aner Insele si wéinst dem Manktem u Beschäftegungs- an Entwécklungsméiglechkeeten nëmmen dënn besidelt oder net bewunnt. Haaptstad ass d'Gemeng [[Majuro]] am Südosten um Atoll mat dem selwechten Numm. == Bevëlkerung == 90&nbsp;Prozent vun der Bevëlkerung gehéieren zur Onofhängeger [[Protestantismus|Protestantescher]] Kierch vun de Marshallinselen, 8,5&nbsp;Prozent si [[Réimesch-kathoulesch Kierch|réimesch-kathoulesch]]. Op den Insele liewen 221&nbsp;[[Neiapostoulesch Kierch|neiapostoulesch Chrëschten]].<ref>Unsere Familie - Kalender 2005, Seite 83</ref> Offiziell Sprooche sinn Englesch a Marshallesesch. {{Referenzen}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Marshall Islands}} [[Kategorie:Marshallinselen| ]] 08jke3mcnpgqx1pqx0n30tqimrkfraj 2689607 2689444 2026-08-07T08:43:58Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689607 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm =Aolepān Aorōkin M̧ajeļ (marshallesesch)<br>Republic of the Marshall Islands (englesch)<br> '''Republik vun de Marshallinselen''' | Fändel = Flag of the Marshall Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun de Marshallinselen | Wopen = Seal of the Marshall Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Marshallinselen | National Devise = | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = Englesch a Marshallesesch | Haaptstad = [[Majuro]] | Haaptstad Awunner = 25.400 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 181,3 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 42.418 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 233 | Onofhängegkeet = 21. Oktober 1986 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Forever Marshall Islands | Währung = | Zäitzon = +12h | Internet TLD = [[.mh]] | Telefonsprefix = + 692 | Notizen = | Extra Bild = Marshallinseln-Pos.png|Lag vun de Marshallinselen | Extra Bild2 = Marshall-Inseln-Karte.png|Kaart vun de Marshallinselen }} D''''Republik vun de Marshallinselen''' ass en [[Inselstaat]] am westleche [[Pazifeschen Ozean]]. De [[Staat]] begräift d'Inselgrupp mat dem selwechten Numm, déi zu [[Mikronesien]] gehéiert. == Geographie == D'Marshallinsele bestinn aus zwou bal paralleel ausgeriichten Insel- beziehungsweis Atollketten: d'[[Ratak-Ketten]] am Oste wéi d'[[Ralik-Ketten]] am Westen, déi aus enger vill [[Atoll]]en an e puer isoléierten [[Insel]]e bestinn. De [[Klima]] ass fiicht a waarm mat enger [[Reendauer]] vu Mee bis November. D'Insele si geleeëntlech engem [[Taifun]] ausgesat. Zwéin Drëttel vun der Bevëlkerung liewen op den Insele vum [[Majuro-Atoll]] an op [[Ebeye]]. Déi aner Insele si wéinst dem Manktem u Beschäftegungs- an Entwécklungsméiglechkeeten nëmmen dënn besidelt oder net bewunnt. Haaptstad ass d'Gemeng [[Majuro]] am Südosten um Atoll mat dem selwechten Numm. == Bevëlkerung == 90&nbsp;Prozent vun der Bevëlkerung gehéieren zur Onofhängeger [[Protestantismus|Protestantescher]] Kierch vun de Marshallinselen, 8,5&nbsp;Prozent si [[Réimesch-kathoulesch Kierch|réimesch-kathoulesch]]. Op den Insele liewen 221&nbsp;[[Neiapostoulesch Kierch|neiapostoulesch Chrëschten]].<ref>Unsere Familie - Kalender 2005, Seite 83</ref> Offiziell Sprooche sinn Englesch a Marshallesesch. {{Referenzen}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Marshall Islands}} [[Kategorie:Marshallinselen| ]] 7gt5eykveg8ui2no7gydh834dnq88yl 2689768 2689607 2026-08-07T08:50:05Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689768 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm =Aolepān Aorōkin M̧ajeļ (marshallesesch)<br>Republic of the Marshall Islands (englesch)<br> '''Republik vun de Marshallinselen''' | Fändel = Flag of the Marshall Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun de Marshallinselen | Wopen = Seal of the Marshall Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Marshallinselen | National Devise = | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = Englesch a Marshallesesch | Haaptstad = [[Majuro]] | Haaptstad Awunner = 25.400 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 181,3 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 42.418 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 233 | Onofhängegkeet = 21. Oktober 1986 | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Forever Marshall Islands | Währung = | Zäitzon = +12h | Internet TLD = [[.mh]] | Telefonsprefix = + 692 | Notizen = | Extra Bild = Marshallinseln-Pos.png|Lag vun de Marshallinselen | Extra Bild2 = Marshall-Inseln-Karte.png|Kaart vun de Marshallinselen }} D''''Republik vun de Marshallinselen''' ass en [[Inselstaat]] am westleche [[Pazifeschen Ozean]]. De [[Staat]] begräift d'Inselgrupp mat dem selwechten Numm, déi zu [[Mikronesien]] gehéiert. == Geographie == D'Marshallinsele bestinn aus zwou bal paralleel ausgeriichten Insel- beziehungsweis Atollketten: d'[[Ratak-Ketten]] am Oste wéi d'[[Ralik-Ketten]] am Westen, déi aus enger vill [[Atoll]]en an e puer isoléierten [[Insel]]e bestinn. De [[Klima]] ass fiicht a waarm mat enger [[Reendauer]] vu Mee bis November. D'Insele si geleeëntlech engem [[Taifun]] ausgesat. Zwéin Drëttel vun der Bevëlkerung liewen op den Insele vum [[Majuro-Atoll]] an op [[Ebeye]]. Déi aner Insele si wéinst dem Manktem u Beschäftegungs- an Entwécklungsméiglechkeeten nëmmen dënn besidelt oder net bewunnt. Haaptstad ass d'Gemeng [[Majuro]] am Südosten um Atoll mat dem selwechten Numm. == Bevëlkerung == 90&nbsp;Prozent vun der Bevëlkerung gehéieren zur Onofhängeger [[Protestantismus|Protestantescher]] Kierch vun de Marshallinselen, 8,5&nbsp;Prozent si [[Réimesch-kathoulesch Kierch|réimesch-kathoulesch]]. Op den Insele liewen 221&nbsp;[[Neiapostoulesch Kierch|neiapostoulesch Chrëschten]].<ref>Unsere Familie - Kalender 2005, Seite 83</ref> Offiziell Sprooche sinn Englesch a Marshallesesch. {{Referenzen}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Marshall Islands}} [[Kategorie:Marshallinselen| ]] ftfsqcatpkoc69vc2noxip8e9ckto4v 0 58709 2689425 2689162 2026-08-07T08:38:21Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689425 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm =Republika e Kosovës<br>Република Косово / Republika Kosovo<br>Republik Kosovo<br> | Fändel =Flag of Kosovo.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vum Kosovo | Wopen =Emblem of the Republic of Kosovo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vum Kosovo | National Devise = | Kaart= Europe-Republic of Kosovo.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Albanesch]], [[Serbesch]]<ref>[http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/01-Laender/Kosovo.html Lännerinformatioun Kosovo vum Auswärtegen Amt Däitschland] (Zougrëffsdatum 23. Februar 2008)</ref> | Haaptstad = [[Pristina]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch=10.887 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =1.733.872<ref>[http://esk.rks-gov.net/rekos2011/?cid=2,40,265 Statistescht Amt vum Kosovo: Virleefeg Resultater vun der Vollekszielung 2011] (Zougrëffsdatum 13. November 2011)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =159,3 | Onofhängegkeet = [[17. Februar]] [[2008]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Evropa]]'' | Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.xk]]<ref>gouf temporär vum UN-Sécherheetsrot verginn</ref> | Telefonsprefix =+383 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kosovo''' (op Albanesch: ''Kosova''; op Serbesch: ''Косово'' / ''Kosovo'') ass en deelweis unerkannte Staat am Südoste vun Europa, deen am Februar 2008 seng Onofhängegkeet vu [[Serbien]] als '''Republik Kosovo''' erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen '''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien'''. ==Geographie== Kosovo huet keen Accès zum Mier a läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]]. D'Haaptstad a gréisste Stad ass [[Pristina]]. E grenzt un [[Albanien]] an [[Nordmazedonien]] am Süden, u [[Montenegro]] am Westen an u Serbien am Norden an Osten. ==Geschicht== An der [[Antiquitéit]] waren an där Regioun d'Kinnekräich [[Dardania]] an déi spéider réimesch Provënz Dardania. Am Mëttelalter war s'en Deel vu Serbien éier se vum 15. bis an d'fréit 20. Joerhonnert en Deel vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] war. Enn des 19. Joerhonnert gouf de Kosovo den Zentrum vun der albanescher Onofhängegkeetsbeweegung mat der [[Liga vu Prizren]]. Als Resultat vun der Defaite vum Osmanesche Räich am [[Balkankricher|éischte Balkankrich]] (1912-1913) gouf et an d'Kinnekräich Serbien integréiert. No enger Vereenegungsperiod am Kinnekräich vu [[Jugoslawien]] gouf an der jugoslawescher Verfassung nom [[Zweete Weltkrich]] déi Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien als Deel vun der jugoslawescher Deelrepublik Serbie geschaf. Laang undauernd ethnesch Spannungen tëscht dem Kosovo senger albanescher a senger serbescher Bevëlkerung huet de Kosovo ethnesch dividéiert gelooss, wat zu interethnescher Gewalt gefouert huet, dorënner dem Kosovokrich (1998-99). De Krich ass mat enger Militärinterventioun vun der [[NATO]] zu Enn gaangen, déi d'Bundesrepublik Jugoslawien dozou gezwongen huet hir Truppen aus dem Kosovo zeréckzezéien. De Kosovo ass doropshin en [[Vereent Natiounen|UN]]-[[Protektorat]] ginn. De 17. Februar 2008 huet dem Kosovo säi Parlament d'Onofhängegkeet erkläert. D'Republik Kosovo gëtt diplomatesch als eegene Staat vun 96 UN-Memberstate unerkannt. Serbie weigert sech, de Kosovo als Staat unzeerkennen, obwuel et mam Accord vu Bréissel 2013 d'Legitimitéit vun de kosovareschen Institutiounen an dem Territoire säi spezielle Status a Serbien unerkannt huet. Am Accord steet, datt déi ëffentlech Institutiounen am Kosovo vun der Regierung vu Pristina an net vu [[Belgrad]] aus operéiert ginn. De Kosovo ass zanter Juni 2009 Member beim [[Internationale Wärungsfong]] a bei der [[Weltbank]], an zanter 2012 och bei der [[Europäesch Bank fir Neiopbau an Entwécklung|Europäescher Bank fir Neiopbau an Entwécklung]]. 22 vun de 27 [[EU]]-Memberstaten hunn d'Onofhängegkeet vum Kosovo unerkannt; [[Zypern]], [[Griicheland]], [[Rumänien]], d'[[Slowakei]] a [[Spuenien]] hunn et net. == Wirtschaft == === Wärung === Nom [[Kosovokrich]], hat d'[[UNO]] d'[[Däitsch Mark|D-Mark]] als offiziell Wärung agefouert, déi sech dunn als Bezuelmëttel och sou duerchgesat huet. Zanter datt et den [[Euro]] gëtt, gëtt am Kosovo domat bezuelt. De Kosovo gehéiert awer net zur [[Europäesch Wirtschafts- a Wärungsunioun|Europäescher Wärungsunioun]]. A verschiddene serbeschen [[Enklav]]e gëtt mam [[Serbeschen Dinar]] bezuelt. ==Administrativ Andeelung== De Kosovo ass an 38 Gemengen agedeelt, déi sech aus de grousse Stied an den Dierfer an hirer Ëmgéigend zesummesetzen. ===Déi gréisst Gemengen=== {| class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe6" ! Rang !! Numm {{small|(albanesch / serbesch) !! Awunner}}<ref>Schätzung vun der kosovarescher Agence fir Statistik fir den 31. Dezember 2012 (Quell: [https://web.archive.org/web/20141029225836/https://ask.rks-gov.net/ENG/pop/tables ask.rks-gov.net] "ESTIMATED DATA FOR 2012 BY MUNICIPALITY.xls")</ref> |- class="hintergrundfarbe8" | 1. || [[Pristina|Prishtina / Priština]] || 205.133 |- | 2. || [[Prizren|Prizren / Prizren]] || 181.756 |- | 3. || [[Ferizaj|Ferizaj / Uroševac]] || 111.141 |- | 4. || [[Peja|Peja / Peć]] || 98.237 |- | 5. || [[Gjakova|Gjakovë / Đakovica]] || 96.071 |- | 6. || [[Gjilan|Gjilani / Gnjilane]] || 91.413 |- | 7. || [[Podujeva|Podujeva / Podujevo]] || 89.185 |- | 8. || [[Mitrovica|Mitrovica / Kosovska Mitrovica]] || 73.160 |- | 9. || [[Vushtrria|Vushtrria / Vučitrn]] || 71.042 |- | 10. || [[Suhareka|Suharekë / Suva Reka]] || 61.190 |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Kosovo}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kosovo| ]] ddnfl1pywn55o6qe53ficwcbuo5p9xv 2689748 2689425 2026-08-07T08:49:36Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689748 wikitext text/x-wiki {{skizzGeoEUR}}{{Infobox Land | Numm =Republika e Kosovës<br>Република Косово / Republika Kosovo<br>Republik Kosovo<br> | Fändel =Flag of Kosovo.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vum Kosovo | Wopen =Emblem of the Republic of Kosovo.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vum Kosovo | National Devise = | Kaart= Europe-Republic of Kosovo.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Albanesch]], [[Serbesch]]<ref>[http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/01-Laender/Kosovo.html Lännerinformatioun Kosovo vum Auswärtegen Amt Däitschland] (Zougrëffsdatum 23. Februar 2008)</ref> | Haaptstad = [[Pristina]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch=10.887 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =1.733.872<ref>[http://esk.rks-gov.net/rekos2011/?cid=2,40,265 Statistescht Amt vum Kosovo: Virleefeg Resultater vun der Vollekszielung 2011] (Zougrëffsdatum 13. November 2011)</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =159,3 | Onofhängegkeet = [[17. Februar]] [[2008]] | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Evropa]]'' | Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]] | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.xk]]<ref>gouf temporär vum UN-Sécherheetsrot verginn</ref> | Telefonsprefix =+383 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Kosovo''' (op Albanesch: ''Kosova''; op Serbesch: ''Косово'' / ''Kosovo'') ass en deelweis unerkannte Staat am Südoste vun Europa, deen am Februar 2008 seng Onofhängegkeet vu [[Serbien]] als '''Republik Kosovo''' erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen '''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien'''. ==Geographie== Kosovo huet keen Accès zum Mier a läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]]. D'Haaptstad a gréisste Stad ass [[Pristina]]. E grenzt un [[Albanien]] an [[Nordmazedonien]] am Süden, u [[Montenegro]] am Westen an u Serbien am Norden an Osten. ==Geschicht== An der [[Antiquitéit]] waren an där Regioun d'Kinnekräich [[Dardania]] an déi spéider réimesch Provënz Dardania. Am Mëttelalter war s'en Deel vu Serbien éier se vum 15. bis an d'fréit 20. Joerhonnert en Deel vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] war. Enn des 19. Joerhonnert gouf de Kosovo den Zentrum vun der albanescher Onofhängegkeetsbeweegung mat der [[Liga vu Prizren]]. Als Resultat vun der Defaite vum Osmanesche Räich am [[Balkankricher|éischte Balkankrich]] (1912-1913) gouf et an d'Kinnekräich Serbien integréiert. No enger Vereenegungsperiod am Kinnekräich vu [[Jugoslawien]] gouf an der jugoslawescher Verfassung nom [[Zweete Weltkrich]] déi Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien als Deel vun der jugoslawescher Deelrepublik Serbie geschaf. Laang undauernd ethnesch Spannungen tëscht dem Kosovo senger albanescher a senger serbescher Bevëlkerung huet de Kosovo ethnesch dividéiert gelooss, wat zu interethnescher Gewalt gefouert huet, dorënner dem Kosovokrich (1998-99). De Krich ass mat enger Militärinterventioun vun der [[NATO]] zu Enn gaangen, déi d'Bundesrepublik Jugoslawien dozou gezwongen huet hir Truppen aus dem Kosovo zeréckzezéien. De Kosovo ass doropshin en [[Vereent Natiounen|UN]]-[[Protektorat]] ginn. De 17. Februar 2008 huet dem Kosovo säi Parlament d'Onofhängegkeet erkläert. D'Republik Kosovo gëtt diplomatesch als eegene Staat vun 96 UN-Memberstate unerkannt. Serbie weigert sech, de Kosovo als Staat unzeerkennen, obwuel et mam Accord vu Bréissel 2013 d'Legitimitéit vun de kosovareschen Institutiounen an dem Territoire säi spezielle Status a Serbien unerkannt huet. Am Accord steet, datt déi ëffentlech Institutiounen am Kosovo vun der Regierung vu Pristina an net vu [[Belgrad]] aus operéiert ginn. De Kosovo ass zanter Juni 2009 Member beim [[Internationale Wärungsfong]] a bei der [[Weltbank]], an zanter 2012 och bei der [[Europäesch Bank fir Neiopbau an Entwécklung|Europäescher Bank fir Neiopbau an Entwécklung]]. 22 vun de 27 [[EU]]-Memberstaten hunn d'Onofhängegkeet vum Kosovo unerkannt; [[Zypern]], [[Griicheland]], [[Rumänien]], d'[[Slowakei]] a [[Spuenien]] hunn et net. == Wirtschaft == === Wärung === Nom [[Kosovokrich]], hat d'[[UNO]] d'[[Däitsch Mark|D-Mark]] als offiziell Wärung agefouert, déi sech dunn als Bezuelmëttel och sou duerchgesat huet. Zanter datt et den [[Euro]] gëtt, gëtt am Kosovo domat bezuelt. De Kosovo gehéiert awer net zur [[Europäesch Wirtschafts- a Wärungsunioun|Europäescher Wärungsunioun]]. A verschiddene serbeschen [[Enklav]]e gëtt mam [[Serbeschen Dinar]] bezuelt. ==Administrativ Andeelung== De Kosovo ass an 38 Gemengen agedeelt, déi sech aus de grousse Stied an den Dierfer an hirer Ëmgéigend zesummesetzen. ===Déi gréisst Gemengen=== {| class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe6" ! Rang !! Numm {{small|(albanesch / serbesch) !! Awunner}}<ref>Schätzung vun der kosovarescher Agence fir Statistik fir den 31. Dezember 2012 (Quell: [https://web.archive.org/web/20141029225836/https://ask.rks-gov.net/ENG/pop/tables ask.rks-gov.net] "ESTIMATED DATA FOR 2012 BY MUNICIPALITY.xls")</ref> |- class="hintergrundfarbe8" | 1. || [[Pristina|Prishtina / Priština]] || 205.133 |- | 2. || [[Prizren|Prizren / Prizren]] || 181.756 |- | 3. || [[Ferizaj|Ferizaj / Uroševac]] || 111.141 |- | 4. || [[Peja|Peja / Peć]] || 98.237 |- | 5. || [[Gjakova|Gjakovë / Đakovica]] || 96.071 |- | 6. || [[Gjilan|Gjilani / Gnjilane]] || 91.413 |- | 7. || [[Podujeva|Podujeva / Podujevo]] || 89.185 |- | 8. || [[Mitrovica|Mitrovica / Kosovska Mitrovica]] || 73.160 |- | 9. || [[Vushtrria|Vushtrria / Vučitrn]] || 71.042 |- | 10. || [[Suhareka|Suharekë / Suva Reka]] || 61.190 |} == Um Spaweck == {{Commonscat|Kosovo}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kosovo| ]] o1a5td8w84fzeezdvsjx8nmrhcxgqs2 0 58828 2689401 2598624 2026-08-07T08:37:45Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689401 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Nederlandse Antillen<br>Hollännesch Antillen | Fändel = Flag of the Netherlands Antilles.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun den Hollänneschen Antillen | Wopen = Coat of arms of the Netherlands Antilles (1964-1986).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun den Hollänneschen Antillen | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]], [[Papiamentu]], [[Englesch Sprooch|Englesch]] | Haaptstad = [[Willemstad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = gehéiert zum [[Holland|Hollännesche Kinnekräich]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Kinnig]]in [[Beatrix I. vun Holland|Beatrix]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Emily de Jongh-Elhage]] | Total Fläch= 960 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 218.126 (Stand Juli 2004) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Beautiful Islands]] | Wärung = [[Antillen-Gulden]] (ANG) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.an]] (den 31. Juli 2015 suppriméiert) | Telefonsprefix = +599 | Notizen = | Extra Bild = Karibik Niederländische Antillen.png | Extra Bild2 =nt-map.png }} D''''Hollännesch Antille''' ware bis de [[15. Dezember]] [[2008]] en hollännescht Iwwerséigebitt, dat geographesch zur Inselgrupp vun de [[Kleng Antillen|Klengen Antillen]] an der [[Karibik]] gehéiert huet. Si hunn e Bundesland vum [[Holland|Kinnekräich vun Holland]] gebilt, nieft dem europäeschen Deel vun Holland an [[Aruba]]. == Geographie == D'Hollännesch Antillen bestoungen aus fënnef bewunnte [[Karibik]]-[[Insel]]e mat am Ganze ronn 960&nbsp;km² an och eng Rei méi klengen, onbewunnten Inselen: * ''[[Inselen ënner dem Wand (Antillen)|Inselen ënner dem Wand]]'': ** [[Curaçao]] (nieft [[Kleng Curaçao]]) ** [[Bonaire]] (nieft [[Kleng Bonaire]]) * ''[[Inselen iwwer dem Wand (Antillen)|Inselen iwwer dem Wand]]'': ** [[Saba]] ** [[Sint Eustatius]] oder, wie d'Urawunner soen, ''Statia''. ** [[Saint-Martin (Insel)|Sint Maarten]] (nëmmen de Süddeel heescht ''Sint Maarten''; den nërdlechen Deel heescht ''Saint-Martin'' an ass eng franséisch [[Franséischt Iwwerséigebitt#Collectivité d'outre-mer (COM)|COM]]). De [[15. Dezember]] [[2008]] sinn d'Hollännesch Antillen opgeléist ginn. [[Curaçao]] a [[Sint Maarten]] kruten e "besonnesche Status" bannent dem hollännesche Kinnekräich; [[Bonaire]], [[Saba]] a [[Sint Eustatius]] ([[Karibescht Holland]]) goufen [[holland|hollännesch]] Gemengen. == Um Spaweck == {{Commonscat|Netherlands Antilles}} [[Kategorie:Hollännesch Antillen| ]] [[Kategorie:Holland]] jwwf73s1ovyljpfir4a6b8zdt2vcpor 2689582 2689401 2026-08-07T08:43:17Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689582 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Nederlandse Antillen<br>Hollännesch Antillen | Fändel = Flag of the Netherlands Antilles.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun den Hollänneschen Antillen | Wopen = Coat of arms of the Netherlands Antilles (1964-1986).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun den Hollänneschen Antillen | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]], [[Papiamentu]], [[Englesch Sprooch|Englesch]] | Haaptstad = [[Willemstad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = gehéiert zum [[Holland|Hollännesche Kinnekräich]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Emily de Jongh-Elhage]] | Total Fläch= 960 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 218.126 (Stand Juli 2004) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Beautiful Islands]] | Wärung = [[Antillen-Gulden]] (ANG) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.an]] (den 31. Juli 2015 suppriméiert) | Telefonsprefix = +599 | Notizen = | Extra Bild = Karibik Niederländische Antillen.png | Extra Bild2 =nt-map.png }} D''''Hollännesch Antille''' ware bis de [[15. Dezember]] [[2008]] en hollännescht Iwwerséigebitt, dat geographesch zur Inselgrupp vun de [[Kleng Antillen|Klengen Antillen]] an der [[Karibik]] gehéiert huet. Si hunn e Bundesland vum [[Holland|Kinnekräich vun Holland]] gebilt, nieft dem europäeschen Deel vun Holland an [[Aruba]]. == Geographie == D'Hollännesch Antillen bestoungen aus fënnef bewunnte [[Karibik]]-[[Insel]]e mat am Ganze ronn 960&nbsp;km² an och eng Rei méi klengen, onbewunnten Inselen: * ''[[Inselen ënner dem Wand (Antillen)|Inselen ënner dem Wand]]'': ** [[Curaçao]] (nieft [[Kleng Curaçao]]) ** [[Bonaire]] (nieft [[Kleng Bonaire]]) * ''[[Inselen iwwer dem Wand (Antillen)|Inselen iwwer dem Wand]]'': ** [[Saba]] ** [[Sint Eustatius]] oder, wie d'Urawunner soen, ''Statia''. ** [[Saint-Martin (Insel)|Sint Maarten]] (nëmmen de Süddeel heescht ''Sint Maarten''; den nërdlechen Deel heescht ''Saint-Martin'' an ass eng franséisch [[Franséischt Iwwerséigebitt#Collectivité d'outre-mer (COM)|COM]]). De [[15. Dezember]] [[2008]] sinn d'Hollännesch Antillen opgeléist ginn. [[Curaçao]] a [[Sint Maarten]] kruten e "besonnesche Status" bannent dem hollännesche Kinnekräich; [[Bonaire]], [[Saba]] a [[Sint Eustatius]] ([[Karibescht Holland]]) goufen [[holland|hollännesch]] Gemengen. == Um Spaweck == {{Commonscat|Netherlands Antilles}} [[Kategorie:Hollännesch Antillen| ]] [[Kategorie:Holland]] n3rluuftraknj67zy9io0ftbgb4vstc 2689724 2689582 2026-08-07T08:49:02Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689724 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Nederlandse Antillen<br>Hollännesch Antillen | Fändel = Flag of the Netherlands Antilles.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun den Hollänneschen Antillen | Wopen = Coat of arms of the Netherlands Antilles (1964-1986).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun den Hollänneschen Antillen | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]], [[Papiamentu]], [[Englesch Sprooch|Englesch]] | Haaptstad = [[Willemstad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = gehéiert zum [[Holland|Hollännesche Kinnekräich]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Emily de Jongh-Elhage]] | Total Fläch= 960 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 218.126 (Stand Juli 2004) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Beautiful Islands]] | Wärung = [[Antillen-Gulden]] (ANG) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.an]] (den 31. Juli 2015 suppriméiert) | Telefonsprefix = +599 | Notizen = | Extra Bild = Karibik Niederländische Antillen.png | Extra Bild2 =nt-map.png }} D''''Hollännesch Antille''' ware bis de [[15. Dezember]] [[2008]] en hollännescht Iwwerséigebitt, dat geographesch zur Inselgrupp vun de [[Kleng Antillen|Klengen Antillen]] an der [[Karibik]] gehéiert huet. Si hunn e Bundesland vum [[Holland|Kinnekräich vun Holland]] gebilt, nieft dem europäeschen Deel vun Holland an [[Aruba]]. == Geographie == D'Hollännesch Antillen bestoungen aus fënnef bewunnte [[Karibik]]-[[Insel]]e mat am Ganze ronn 960&nbsp;km² an och eng Rei méi klengen, onbewunnten Inselen: * ''[[Inselen ënner dem Wand (Antillen)|Inselen ënner dem Wand]]'': ** [[Curaçao]] (nieft [[Kleng Curaçao]]) ** [[Bonaire]] (nieft [[Kleng Bonaire]]) * ''[[Inselen iwwer dem Wand (Antillen)|Inselen iwwer dem Wand]]'': ** [[Saba]] ** [[Sint Eustatius]] oder, wie d'Urawunner soen, ''Statia''. ** [[Saint-Martin (Insel)|Sint Maarten]] (nëmmen de Süddeel heescht ''Sint Maarten''; den nërdlechen Deel heescht ''Saint-Martin'' an ass eng franséisch [[Franséischt Iwwerséigebitt#Collectivité d'outre-mer (COM)|COM]]). De [[15. Dezember]] [[2008]] sinn d'Hollännesch Antillen opgeléist ginn. [[Curaçao]] a [[Sint Maarten]] kruten e "besonnesche Status" bannent dem hollännesche Kinnekräich; [[Bonaire]], [[Saba]] a [[Sint Eustatius]] ([[Karibescht Holland]]) goufen [[holland|hollännesch]] Gemengen. == Um Spaweck == {{Commonscat|Netherlands Antilles}} [[Kategorie:Hollännesch Antillen| ]] [[Kategorie:Holland]] 6h1ya07g5dh1ajbl84obncvbtfwyniu 2689871 2689724 2026-08-07T08:53:45Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689871 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Nederlandse Antillen<br>Hollännesch Antillen | Fändel = Flag of the Netherlands Antilles.svg | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vun den Hollänneschen Antillen | Wopen = Coat of arms of the Netherlands Antilles (1964-1986).svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun den Hollänneschen Antillen | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]], [[Papiamentu]], [[Englesch Sprooch|Englesch]] | Haaptstad = [[Willemstad]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = gehéiert zum [[Holland|Hollännesche Kinnekräich]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 960 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 218.126 (Stand Juli 2004) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[Beautiful Islands]] | Wärung = [[Antillen-Gulden]] (ANG) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.an]] (den 31. Juli 2015 suppriméiert) | Telefonsprefix = +599 | Notizen = | Extra Bild = Karibik Niederländische Antillen.png | Extra Bild2 =nt-map.png }} D''''Hollännesch Antille''' ware bis de [[15. Dezember]] [[2008]] en hollännescht Iwwerséigebitt, dat geographesch zur Inselgrupp vun de [[Kleng Antillen|Klengen Antillen]] an der [[Karibik]] gehéiert huet. Si hunn e Bundesland vum [[Holland|Kinnekräich vun Holland]] gebilt, nieft dem europäeschen Deel vun Holland an [[Aruba]]. == Geographie == D'Hollännesch Antillen bestoungen aus fënnef bewunnte [[Karibik]]-[[Insel]]e mat am Ganze ronn 960&nbsp;km² an och eng Rei méi klengen, onbewunnten Inselen: * ''[[Inselen ënner dem Wand (Antillen)|Inselen ënner dem Wand]]'': ** [[Curaçao]] (nieft [[Kleng Curaçao]]) ** [[Bonaire]] (nieft [[Kleng Bonaire]]) * ''[[Inselen iwwer dem Wand (Antillen)|Inselen iwwer dem Wand]]'': ** [[Saba]] ** [[Sint Eustatius]] oder, wie d'Urawunner soen, ''Statia''. ** [[Saint-Martin (Insel)|Sint Maarten]] (nëmmen de Süddeel heescht ''Sint Maarten''; den nërdlechen Deel heescht ''Saint-Martin'' an ass eng franséisch [[Franséischt Iwwerséigebitt#Collectivité d'outre-mer (COM)|COM]]). De [[15. Dezember]] [[2008]] sinn d'Hollännesch Antillen opgeléist ginn. [[Curaçao]] a [[Sint Maarten]] kruten e "besonnesche Status" bannent dem hollännesche Kinnekräich; [[Bonaire]], [[Saba]] a [[Sint Eustatius]] ([[Karibescht Holland]]) goufen [[holland|hollännesch]] Gemengen. == Um Spaweck == {{Commonscat|Netherlands Antilles}} [[Kategorie:Hollännesch Antillen| ]] [[Kategorie:Holland]] h62epw1kvjom59zngkjmid5gz4a0fbo 0 58836 2689346 2440772 2026-08-07T08:36:10Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689346 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =Aruba | Fändel = | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Aruba | Wopen = | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun Aruba | National Devise =''Un isla feliz''<br><small>([[papiamentu]], „Eng glécklech Insel“)</small> | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]], [[Papiamentu]] (zanter 2004) | Haaptstad = | Haaptstad Awunner = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform =autonome Landesdeel vun [[Holland]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Willem-Alexander der Nederlanden|Kinnek Willem-Alexander]] | Regierungschef Titel= | Regierungschef = [[Evelyn Wever-Croes]] | Total Fläch=193 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =71.891 <small>(Quell: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =396 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Aruba Dushi Tera]]'' | Wärung =1 [[Aruba-Florin]] = 100 Cent <br> 1 € = 2,5443 AWG <br>1 AWG = 0,39303 EUR <br> (Stand: 8. September 2008) | Zäitzon = -4 Stonnen | Internet TLD = [[.aw]] | Telefonsprefix =+297 | Notizen = | Extra Bild =Karibik Aruba Position.png | Extra Bild2 =Aruba_map.png }} '''Aruba''' ass eng vun den dräi [[ABC-Inselen]] (Aruba, [[Bonaire]], [[Curaçao]]) an der südlecher [[Karibik]], a läit 25 Kilometer nërdlech vu [[Venezuela]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Aruba}} [[Fichier:Oranjestad.jpg|left|thumb|D'Haaptstad Oranjestad]] [[Kategorie:Aruba| ]] 27oy8abhqfkyemrmnf8h94dipc7usq2 2689546 2689346 2026-08-07T08:42:21Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689546 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =Aruba | Fändel = | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Aruba | Wopen = | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun Aruba | National Devise =''Un isla feliz''<br><small>([[papiamentu]], „Eng glécklech Insel“)</small> | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]], [[Papiamentu]] (zanter 2004) | Haaptstad = | Haaptstad Awunner = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform =autonome Landesdeel vun [[Holland]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel= | Regierungschef = [[Evelyn Wever-Croes]] | Total Fläch=193 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =71.891 <small>(Quell: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =396 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Aruba Dushi Tera]]'' | Wärung =1 [[Aruba-Florin]] = 100 Cent <br> 1 € = 2,5443 AWG <br>1 AWG = 0,39303 EUR <br> (Stand: 8. September 2008) | Zäitzon = -4 Stonnen | Internet TLD = [[.aw]] | Telefonsprefix =+297 | Notizen = | Extra Bild =Karibik Aruba Position.png | Extra Bild2 =Aruba_map.png }} '''Aruba''' ass eng vun den dräi [[ABC-Inselen]] (Aruba, [[Bonaire]], [[Curaçao]]) an der südlecher [[Karibik]], a läit 25 Kilometer nërdlech vu [[Venezuela]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Aruba}} [[Fichier:Oranjestad.jpg|left|thumb|D'Haaptstad Oranjestad]] [[Kategorie:Aruba| ]] 21zke06hmv290g77dtq1swur9adx7d0 2689679 2689546 2026-08-07T08:47:56Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689679 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =Aruba | Fändel = | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Aruba | Wopen = | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun Aruba | National Devise =''Un isla feliz''<br><small>([[papiamentu]], „Eng glécklech Insel“)</small> | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]], [[Papiamentu]] (zanter 2004) | Haaptstad = | Haaptstad Awunner = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform =autonome Landesdeel vun [[Holland]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel= | Regierungschef = [[Evelyn Wever-Croes]] | Total Fläch=193 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =71.891 <small>(Quell: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =396 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Aruba Dushi Tera]]'' | Wärung =1 [[Aruba-Florin]] = 100 Cent <br> 1 € = 2,5443 AWG <br>1 AWG = 0,39303 EUR <br> (Stand: 8. September 2008) | Zäitzon = -4 Stonnen | Internet TLD = [[.aw]] | Telefonsprefix =+297 | Notizen = | Extra Bild =Karibik Aruba Position.png | Extra Bild2 =Aruba_map.png }} '''Aruba''' ass eng vun den dräi [[ABC-Inselen]] (Aruba, [[Bonaire]], [[Curaçao]]) an der südlecher [[Karibik]], a läit 25 Kilometer nërdlech vu [[Venezuela]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Aruba}} [[Fichier:Oranjestad.jpg|left|thumb|D'Haaptstad Oranjestad]] [[Kategorie:Aruba| ]] czkxloe69bhum5md1verexzhs8ijyip 2689845 2689679 2026-08-07T08:53:03Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689845 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =Aruba | Fändel = | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Aruba | Wopen = | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun Aruba | National Devise =''Un isla feliz''<br><small>([[papiamentu]], „Eng glécklech Insel“)</small> | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch Sprooch|Hollännesch]], [[Papiamentu]] (zanter 2004) | Haaptstad = | Haaptstad Awunner = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform =autonome Landesdeel vun [[Holland]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel= | Regierungschef = | Total Fläch=193 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =71.891 <small>(Quell: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =396 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[Aruba Dushi Tera]]'' | Wärung =1 [[Aruba-Florin]] = 100 Cent <br> 1 € = 2,5443 AWG <br>1 AWG = 0,39303 EUR <br> (Stand: 8. September 2008) | Zäitzon = -4 Stonnen | Internet TLD = [[.aw]] | Telefonsprefix =+297 | Notizen = | Extra Bild =Karibik Aruba Position.png | Extra Bild2 =Aruba_map.png }} '''Aruba''' ass eng vun den dräi [[ABC-Inselen]] (Aruba, [[Bonaire]], [[Curaçao]]) an der südlecher [[Karibik]], a läit 25 Kilometer nërdlech vu [[Venezuela]]. == Um Spaweck == {{Commonscat|Aruba}} [[Fichier:Oranjestad.jpg|left|thumb|D'Haaptstad Oranjestad]] [[Kategorie:Aruba| ]] 5qmzos2mnvh3xcg6fo93eermg4hun0d 0 58857 2689611 2462780 2026-08-07T08:44:05Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689611 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =Montserrat | Fändel =Flag of Montserrat.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Montserrat | Wopen =Coat_of_arms_of_Montserrat.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Montserrat | National Devise =Each Endeavouring, All Achieving | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch Sprooch|Englesch]] | Haaptstad = [[Plymouth (Montserrat)|Plymouth]],<br> Regierungssëtz: [[Brades]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Britischt Iwwerséigebitt|Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Lowell Lewis]] | Total Fläch=102 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =6.409 {{small|(Stand Januar 2008)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =63 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]'' | Wärung =1 [[Ostkaribeschen Dollar]] = 100 Cents <br>1 € = 3,8378 XCD <br> 1 XCD = 0,26057 € <br> (Stand: 8. September 2008) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]] -4 | Internet TLD = [[.ms]] | Telefonsprefix =+1 (664) | Notizen = | Extra Bild =Karibik Montserrat Position.png | Extra Bild2 =Montserrat_cz02.png }} '''Montserrat''' ass eng [[Insel]] an der [[Karibik]]. Si ass en [[Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] an en Deel vun de [[Westindesch Inselen|Westindeschen Inselen]]. D'Insel läit südwestlech vun [[Kleng Antillen|Antigua]] an nordwestlech vun der [[Guadeloupe]]. {{Referenzen}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Monserrat}} *[http://www.gov.ms/ Regierung vu Montserrat] *[http://www.visitmontserrat.com/ Montserrat Offizielle Guide fir Touristen] [[Kategorie:Montserrat| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] bhwy1yk7369nboszmdgnsljr5s6t9fg 2689774 2689611 2026-08-07T08:50:14Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689774 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =Montserrat | Fändel =Flag of Montserrat.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Montserrat | Wopen =Coat_of_arms_of_Montserrat.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Montserrat | National Devise =Each Endeavouring, All Achieving | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch Sprooch|Englesch]] | Haaptstad = [[Plymouth (Montserrat)|Plymouth]],<br> Regierungssëtz: [[Brades]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Britischt Iwwerséigebitt|Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Lowell Lewis]] | Total Fläch=102 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =6.409 {{small|(Stand Januar 2008)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =63 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]'' | Wärung =1 [[Ostkaribeschen Dollar]] = 100 Cents <br>1 € = 3,8378 XCD <br> 1 XCD = 0,26057 € <br> (Stand: 8. September 2008) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]] -4 | Internet TLD = [[.ms]] | Telefonsprefix =+1 (664) | Notizen = | Extra Bild =Karibik Montserrat Position.png | Extra Bild2 =Montserrat_cz02.png }} '''Montserrat''' ass eng [[Insel]] an der [[Karibik]]. Si ass en [[Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] an en Deel vun de [[Westindesch Inselen|Westindeschen Inselen]]. D'Insel läit südwestlech vun [[Kleng Antillen|Antigua]] an nordwestlech vun der [[Guadeloupe]]. {{Referenzen}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Monserrat}} *[http://www.gov.ms/ Regierung vu Montserrat] *[http://www.visitmontserrat.com/ Montserrat Offizielle Guide fir Touristen] [[Kategorie:Montserrat| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] pbp85u3ua59ckoyw9j1wb7mbbpalwxz 2689894 2689774 2026-08-07T08:54:26Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689894 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =Montserrat | Fändel =Flag of Montserrat.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vu Montserrat | Wopen =Coat_of_arms_of_Montserrat.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vu Montserrat | National Devise =Each Endeavouring, All Achieving | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch Sprooch|Englesch]] | Haaptstad = [[Plymouth (Montserrat)|Plymouth]],<br> Regierungssëtz: [[Brades]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Britischt Iwwerséigebitt|Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch=102 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =6.409 {{small|(Stand Januar 2008)}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =63 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]'' | Wärung =1 [[Ostkaribeschen Dollar]] = 100 Cents <br>1 € = 3,8378 XCD <br> 1 XCD = 0,26057 € <br> (Stand: 8. September 2008) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]] -4 | Internet TLD = [[.ms]] | Telefonsprefix =+1 (664) | Notizen = | Extra Bild =Karibik Montserrat Position.png | Extra Bild2 =Montserrat_cz02.png }} '''Montserrat''' ass eng [[Insel]] an der [[Karibik]]. Si ass en [[Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] an en Deel vun de [[Westindesch Inselen|Westindeschen Inselen]]. D'Insel läit südwestlech vun [[Kleng Antillen|Antigua]] an nordwestlech vun der [[Guadeloupe]]. {{Referenzen}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Monserrat}} *[http://www.gov.ms/ Regierung vu Montserrat] *[http://www.visitmontserrat.com/ Montserrat Offizielle Guide fir Touristen] [[Kategorie:Montserrat| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Karibesche Mier]] 82wdxmc4hq1lss82bd80a9x9k486j0i 0 58861 2689941 2675464 2026-08-07T10:41:19Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689941 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Oekofoire Affiche 2008.jpg|thumb|upright|D'Affiche vun der Éditioun 2008]] D''''Oeko-Foire''' (sic) war eng Ausstellung zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], déi e breet Spektrum vun Informatiounen, Produkter a Servicer zum Theema [[Ëmwelt]] a [[Gesondheet]] an och innovativ Projete presentéiert huet. Si gouf vun 1987 bis 2016 organiséiert a war an der Reegel am September an den [[lux-Expo|Ausstellungshalen]] um [[Kierchbierg]]. D'Oeko-Foire gouf vum [[Mouvement écologique]] a vum [[OekoZenter Lëtzebuerg]] organiséiert. == Geschicht == Déi éischt Oeko-Foire gouf 1987, am Europäeschen Ëmweltjoer ofgehalen. Si hat 30 Aussteller an eng 4000 Visiteuren. Zanterhier huet se sech virun entwéckelt, et sinn all Joer op d'mannst 13.000 Visiteuren an iwwer 170 Exposanten, déi do zesummekoumen.<ref>{{Citation|URL=http://www.oeko.lu/index_oekofoire.php?idnavigation=587&navsel=587&navparent=&navlevel=&level1=587&level2=&level3=&level4=&co_group_id=503&lang=de&fidlanguage=3&idusergroup=7&idnavigation=587&lang=de&fidlanguage=3&idusergroup=7 |Titel=www.oeko.lu |Gekuckt=13.09.2008 |Archiv-Datum=31.12.2008 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20081231114224/http://www.oeko.lu/index_oekofoire.php?idnavigation=587&navsel=587&navparent=&navlevel=&level1=587&level2=&level3=&level4=&co_group_id=503&lang=de&fidlanguage=3&idusergroup=7&idnavigation=587&lang=de&fidlanguage=3&idusergroup=7 }}</ref> Fir an d'Rullen ze kommen, krut d'Oeko-Foire am Ufank e Subside vum Ëmweltministère. Se finanzéiert sech awer zanter en ettlech Joer selwer. No där vun 2016 hunn d'Organisateuren decidéiert, 2017 keng Oeko-Foire méi z'organiséieren: ekologesch Produiten an d'Kenntnes doriwwer wieren ewell wäit doruechter verbreet, sou datt eng extra Foire net méi néideg wier.<ref>[https://web.archive.org/web/20171027104215/http://www.oekofoire.lu/fr/ oekofoire.lu], gekuckt 2017-09-13.</ref> 2017 gouf d'Oekofoire duerch den [[Oekofestival]] ersat, deen am [[Oekozenter Pafendall]], an de Stroosse ronderëm an och am [[Park Odendahl]] all Joer soll organisiert ginn.<ref>[[Luxemburger Wort]] vum 23./24. September 2017, S.</ref> {{Referenzen an Notten}} == Um Spaweck == * https://web.archive.org/web/20081014060615/http://www.oeko.lu/ [[Kategorie:Foiren]] pj0qe6q0vxju49q5leyl9r1ofhm6xr9 0 58877 2689501 2689164 2026-08-07T08:40:13Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689501 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = Republik Surinam | Fändel = Flag of Suriname.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Surinam | Wopen = Coat of arms of Suriname.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Surinam | National Devise =Justitia - Pietas - Fides <br>("Gerechtegkeet - Flicht - Trei") | Kaart= Suriname in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Hollännesch]] | Haaptstad = [[Paramaribo]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 163 820<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf UNO 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,1 | Bevëlkerung = 492 829<ref>Lescht Vollekszielung den 2. August 2004. (Quell: [http://unstats.un.org/UNSD/Demographic/products/vitstats/serATab2.pdf Vereent Natiounen])</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 3 | Onofhängegkeet = vun [[Holland]],<br>de [[25. November]] [[1975]] | Nationalfeierdag = [[25. November]] | Nationalhymn = [[God zij met ons Suriname]] | Wärung = [[Surinam-Dollar]] (SRD) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.sr]] | Telefonsprefix = +597 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Surinam''', och ''Surinam'' (Hollännesch: ''Republiek Suriname'' [{{IPA|repyˈbli:k syɾiˈna:mə}}]; [[Sranan Tongo]]: ''Sranan'' [{{IPA|sra:ˈnaŋ}}]) läit a [[Südamerika]], op der Nordwestküst vum [[Atlanteschen Ozean]] bei 4° Nord a 56° West. D'Land grenzt am Osten u [[Guyane|Franséisch-Guayana]], am Süden u [[Brasilien]] an am Westen u [[Guyana]]. Den Numm ''Surinam'' kënnt warscheinlech vum Stamm vun de [[Surinen]], deen duerch d'[[Arawak]]en aus dësem Gebitt verdriwwe gouf. De 25. November 1975 gouf Surinam onofhängeg vun [[Holland]]. Zanterhier si vill Surinamer an Holland ausgewandert. == Geographie == Surinam ass mat enger Fläch vun 163.820&nbsp;km² dat klengst onofhängegt Land vu Südamerika. === Klima === D'Klima huet en [[Tropen|tropesche]] Charakter. Ufank Dezember bis Ufank Februar ass déi sougenannt kleng [[Reenzäit]]- an Enn Abrëll bis Mëtt August déi grouss Reenzäit. Dertëscht leie vun Ufank Februar bis Enn Abrëll déi kleng Dréchenzäit a vu Mëtt August bis Ufank Dezember déi grouss Dréchenzäit. Déi duerchschnëttlech Temperatur variéiert tëscht 24 a 36 Grad Celsius. == Sprooch == Déi offiziell Sprooch a Surinam ass Hollännesch. == Literatur == * C.F.A. Bruijning an de J. Voorhoeve (Ed.): ''Encyclopedie van Suriname'', Amsterdam a. Bréissel, 1977, B.V. Uitgeversmaatschappij Argus Elsevier == Um Spaweck == {{Commonscat|Suriname|Surinam}} * [https://web.archive.org/web/20080916055407/http://www.kabinet.sr.org/ Site vun der Regierung vu Surinam] {{nl}} {{CSN-Staaten}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Surinam| ]] cy6nvdmqdisyekd3yblf2wshq76k8kd 0 58887 2689342 2615033 2026-08-07T08:34:37Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689342 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Anguilla | Fändel =Flag of Anguilla.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Anguilla | Wopen =Coat_of_Arms_of_Anguilla.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun Anguilla | National Devise =''Each Endeavouring, All Achieving'' | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch Sprooch|Englesch]] | Haaptstad = [[The Valley (Anguilla)|The Valley]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] | Gouverneur = [[Dileeni Daniel-Selvaratnam]] | Regierungschef Titel = [[Chief Minister vun Anguilla|Chief Minister]] | Regierungschef = [[Ellis Webster]] | Total Fläch=96 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 13.477 <small>(Quelle: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =129,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God bless Anguilla]]'' | Wärung =1 [[Ostkaribeschen Dollar]] = 100 Cents <br>1 € = 3,8378 XCD <br> 1 XCD = 0,26057 € <br> (Stand: 8. September 2008) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.ai]] | Telefonsprefix =+1 (264) | Notizen = | Extra Bild =Karibik Anguilla Position.png | Extra Bild2 = }} '''Anguilla''' ([[spuenesch]] fir „[[Éil (Fësch)|Éil]]“) ass eng vun den ''[[Inselen iwwer dem Wand]]'' vun de [[Kleng Antillen|Klengen Antillen]] an der [[Karibik]], ëstlech vu [[Puerto Rico]]. Zesumme mat en ettleche klengen, onbewunnte [[Korall]]eninselen, ass Anguilla en [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. == Geographie == Anguilla ass eng flaach an niddreg Insel aus Korallen a [[Kallek]]steen. Den héchste Punkt ass de ''Crocus Hill'' mat 65&nbsp;m. [[Fichier:Sandy Ground Anguilla.jpg|thumb|left|350px|Vue op Sandy Ground, Anguilla]] {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Anguilla| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] 0676xsoou44o8jvkljr22blj98jf2ph 2689544 2689342 2026-08-07T08:42:17Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689544 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Anguilla | Fändel =Flag of Anguilla.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Anguilla | Wopen =Coat_of_Arms_of_Anguilla.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun Anguilla | National Devise =''Each Endeavouring, All Achieving'' | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch Sprooch|Englesch]] | Haaptstad = [[The Valley (Anguilla)|The Valley]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Gouverneur = [[Dileeni Daniel-Selvaratnam]] | Regierungschef Titel = [[Chief Minister vun Anguilla|Chief Minister]] | Regierungschef = [[Ellis Webster]] | Total Fläch=96 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 13.477 <small>(Quelle: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =129,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God bless Anguilla]]'' | Wärung =1 [[Ostkaribeschen Dollar]] = 100 Cents <br>1 € = 3,8378 XCD <br> 1 XCD = 0,26057 € <br> (Stand: 8. September 2008) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.ai]] | Telefonsprefix =+1 (264) | Notizen = | Extra Bild =Karibik Anguilla Position.png | Extra Bild2 = }} '''Anguilla''' ([[spuenesch]] fir „[[Éil (Fësch)|Éil]]“) ass eng vun den ''[[Inselen iwwer dem Wand]]'' vun de [[Kleng Antillen|Klengen Antillen]] an der [[Karibik]], ëstlech vu [[Puerto Rico]]. Zesumme mat en ettleche klengen, onbewunnte [[Korall]]eninselen, ass Anguilla en [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. == Geographie == Anguilla ass eng flaach an niddreg Insel aus Korallen a [[Kallek]]steen. Den héchste Punkt ass de ''Crocus Hill'' mat 65&nbsp;m. [[Fichier:Sandy Ground Anguilla.jpg|thumb|left|350px|Vue op Sandy Ground, Anguilla]] {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Anguilla| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] jk4icdyjsbnr8tomb3ngbmskfb61khk 2689676 2689544 2026-08-07T08:47:52Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689676 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Anguilla | Fändel =Flag of Anguilla.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Anguilla | Wopen =Coat_of_Arms_of_Anguilla.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun Anguilla | National Devise =''Each Endeavouring, All Achieving'' | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch Sprooch|Englesch]] | Haaptstad = [[The Valley (Anguilla)|The Valley]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Gouverneur = [[Dileeni Daniel-Selvaratnam]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Ellis Webster]] | Total Fläch=96 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 13.477 <small>(Quelle: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =129,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God bless Anguilla]]'' | Wärung =1 [[Ostkaribeschen Dollar]] = 100 Cents <br>1 € = 3,8378 XCD <br> 1 XCD = 0,26057 € <br> (Stand: 8. September 2008) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.ai]] | Telefonsprefix =+1 (264) | Notizen = | Extra Bild =Karibik Anguilla Position.png | Extra Bild2 = }} '''Anguilla''' ([[spuenesch]] fir „[[Éil (Fësch)|Éil]]“) ass eng vun den ''[[Inselen iwwer dem Wand]]'' vun de [[Kleng Antillen|Klengen Antillen]] an der [[Karibik]], ëstlech vu [[Puerto Rico]]. Zesumme mat en ettleche klengen, onbewunnte [[Korall]]eninselen, ass Anguilla en [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. == Geographie == Anguilla ass eng flaach an niddreg Insel aus Korallen a [[Kallek]]steen. Den héchste Punkt ass de ''Crocus Hill'' mat 65&nbsp;m. [[Fichier:Sandy Ground Anguilla.jpg|thumb|left|350px|Vue op Sandy Ground, Anguilla]] {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Anguilla| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] gffw2q2gzcjaa6p3g2u25l8x6cwu6lm 2689844 2689676 2026-08-07T08:53:02Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689844 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Anguilla | Fändel =Flag of Anguilla.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun Anguilla | Wopen =Coat_of_Arms_of_Anguilla.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun Anguilla | National Devise =''Each Endeavouring, All Achieving'' | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch Sprooch|Englesch]] | Haaptstad = [[The Valley (Anguilla)|The Valley]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Gouverneur = [[Dileeni Daniel-Selvaratnam]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch=96 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 13.477 <small>(Quelle: [[CIA World Factbook|CIA]] 2006)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =129,9 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God bless Anguilla]]'' | Wärung =1 [[Ostkaribeschen Dollar]] = 100 Cents <br>1 € = 3,8378 XCD <br> 1 XCD = 0,26057 € <br> (Stand: 8. September 2008) | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.ai]] | Telefonsprefix =+1 (264) | Notizen = | Extra Bild =Karibik Anguilla Position.png | Extra Bild2 = }} '''Anguilla''' ([[spuenesch]] fir „[[Éil (Fësch)|Éil]]“) ass eng vun den ''[[Inselen iwwer dem Wand]]'' vun de [[Kleng Antillen|Klengen Antillen]] an der [[Karibik]], ëstlech vu [[Puerto Rico]]. Zesumme mat en ettleche klengen, onbewunnte [[Korall]]eninselen, ass Anguilla en [[Brittesch Iwwerséigebidder|Iwwerséigebitt]] vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. == Geographie == Anguilla ass eng flaach an niddreg Insel aus Korallen a [[Kallek]]steen. Den héchste Punkt ass de ''Crocus Hill'' mat 65&nbsp;m. [[Fichier:Sandy Ground Anguilla.jpg|thumb|left|350px|Vue op Sandy Ground, Anguilla]] {{Clr}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Anguilla| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] ln2r3rh9qj5coeszypcckm54x1l9avv 0 58915 2689385 2669456 2026-08-07T08:37:22Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689385 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =Polynésie Française<br>Porinetia Farani | Fändel = Flag of French Polynesia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Franséisch-Polynesien | Wopen = Coat of arms of French Polynesia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wopen vu Franséisch-Polynesien | National Devise =''Tahiti Nui Mare'are'a''<br> ([[Tahitianesch Sprooch|tahitianesch]] fir, "Grousst Tahiti vum gëllenen Donst") | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch Sprooch|Franséisch]], [[Tahitianesch Sprooch|Tahitianesch]] | Haaptstad = [[Papeete]] (30.000 A.) op Tahiti | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = Franséische Statspresident [[François Hollande]] | Regierungschef Titel = President | Regierungschef = Édouard Fritch | Total Fläch= 17 098 242<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 264.736 (2007) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = 1 [[CFP-Franc]] <br> 1 € = 119,3317 XPF <br> 100 XPF = 0,838 € <br> (feste Wiesselcours) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]]-10 | Internet TLD =.pf/.fr | Telefonsprefix =+689 | Notizen = | Extra Bild =Fp-map.png | Extra Bild2 = }} '''Franséisch-Polynesien''' ([[Franséisch Sprooch|frz.]]: ''Polynésie française''), ursprénglech '''Franséisch-Ozeanien''', ass e [[Franséisch Iwwerséigebidder|franséischt Iwwerséigebitt]] (''POM = Pays d'outre-mer'') a [[Polynesien]]. Et besteet aus enger ganzer Zuel vu méi klengen [[Insel]]en, [[Atoll]]en an [[Archipel]]en am südlechen [[Pazifeschen Ozean|Pazifik]]. De bekanntsten Atoll ass [[Mururoa]] an d'Insel mat der gréisster Bevëlkerung ass [[Tahiti]]. * Fläch: ** Waasser: 507&nbsp;km² ** Land: 3.660&nbsp;km² ** Am Ganzen: 4.167&nbsp;km² == Geographie == Franséisch-Polynesien besteet aus am Ganzen 130 Inselen an Atollen, déi zu fënnef Archipele gehéieren: * [[Gesellschaftsinselen]] (13 Inselen) * [[Tuamotu-Archipel]] (76 Atollen) * [[Marquesasinselen]] (10 Inselen) * [[Austral-Inselen]] (7 Inselen) * [[Gambierinselen]] (26 Inselen) == Um Spaweck == {{Commonscat|French Polynesia}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Franséisch-Polynesien| ]] 06bb5fgoevydndkq2e6fkocgm9h33l8 2689571 2689385 2026-08-07T08:43:00Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689571 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =Polynésie Française<br>Porinetia Farani | Fändel = Flag of French Polynesia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Franséisch-Polynesien | Wopen = Coat of arms of French Polynesia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wopen vu Franséisch-Polynesien | National Devise =''Tahiti Nui Mare'are'a''<br> ([[Tahitianesch Sprooch|tahitianesch]] fir, "Grousst Tahiti vum gëllenen Donst") | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch Sprooch|Franséisch]], [[Tahitianesch Sprooch|Tahitianesch]] | Haaptstad = [[Papeete]] (30.000 A.) op Tahiti | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = President | Regierungschef = Édouard Fritch | Total Fläch= 17 098 242<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 264.736 (2007) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = 1 [[CFP-Franc]] <br> 1 € = 119,3317 XPF <br> 100 XPF = 0,838 € <br> (feste Wiesselcours) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]]-10 | Internet TLD =.pf/.fr | Telefonsprefix =+689 | Notizen = | Extra Bild =Fp-map.png | Extra Bild2 = }} '''Franséisch-Polynesien''' ([[Franséisch Sprooch|frz.]]: ''Polynésie française''), ursprénglech '''Franséisch-Ozeanien''', ass e [[Franséisch Iwwerséigebidder|franséischt Iwwerséigebitt]] (''POM = Pays d'outre-mer'') a [[Polynesien]]. Et besteet aus enger ganzer Zuel vu méi klengen [[Insel]]en, [[Atoll]]en an [[Archipel]]en am südlechen [[Pazifeschen Ozean|Pazifik]]. De bekanntsten Atoll ass [[Mururoa]] an d'Insel mat der gréisster Bevëlkerung ass [[Tahiti]]. * Fläch: ** Waasser: 507&nbsp;km² ** Land: 3.660&nbsp;km² ** Am Ganzen: 4.167&nbsp;km² == Geographie == Franséisch-Polynesien besteet aus am Ganzen 130 Inselen an Atollen, déi zu fënnef Archipele gehéieren: * [[Gesellschaftsinselen]] (13 Inselen) * [[Tuamotu-Archipel]] (76 Atollen) * [[Marquesasinselen]] (10 Inselen) * [[Austral-Inselen]] (7 Inselen) * [[Gambierinselen]] (26 Inselen) == Um Spaweck == {{Commonscat|French Polynesia}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Franséisch-Polynesien| ]] 420glnxu3kliwbs0m395ca53xpxe94c 2689710 2689571 2026-08-07T08:48:40Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689710 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =Polynésie Française<br>Porinetia Farani | Fändel = Flag of French Polynesia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Franséisch-Polynesien | Wopen = Coat of arms of French Polynesia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wopen vu Franséisch-Polynesien | National Devise =''Tahiti Nui Mare'are'a''<br> ([[Tahitianesch Sprooch|tahitianesch]] fir, "Grousst Tahiti vum gëllenen Donst") | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch Sprooch|Franséisch]], [[Tahitianesch Sprooch|Tahitianesch]] | Haaptstad = [[Papeete]] (30.000 A.) op Tahiti | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = Édouard Fritch | Total Fläch= 17 098 242<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 264.736 (2007) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = 1 [[CFP-Franc]] <br> 1 € = 119,3317 XPF <br> 100 XPF = 0,838 € <br> (feste Wiesselcours) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]]-10 | Internet TLD =.pf/.fr | Telefonsprefix =+689 | Notizen = | Extra Bild =Fp-map.png | Extra Bild2 = }} '''Franséisch-Polynesien''' ([[Franséisch Sprooch|frz.]]: ''Polynésie française''), ursprénglech '''Franséisch-Ozeanien''', ass e [[Franséisch Iwwerséigebidder|franséischt Iwwerséigebitt]] (''POM = Pays d'outre-mer'') a [[Polynesien]]. Et besteet aus enger ganzer Zuel vu méi klengen [[Insel]]en, [[Atoll]]en an [[Archipel]]en am südlechen [[Pazifeschen Ozean|Pazifik]]. De bekanntsten Atoll ass [[Mururoa]] an d'Insel mat der gréisster Bevëlkerung ass [[Tahiti]]. * Fläch: ** Waasser: 507&nbsp;km² ** Land: 3.660&nbsp;km² ** Am Ganzen: 4.167&nbsp;km² == Geographie == Franséisch-Polynesien besteet aus am Ganzen 130 Inselen an Atollen, déi zu fënnef Archipele gehéieren: * [[Gesellschaftsinselen]] (13 Inselen) * [[Tuamotu-Archipel]] (76 Atollen) * [[Marquesasinselen]] (10 Inselen) * [[Austral-Inselen]] (7 Inselen) * [[Gambierinselen]] (26 Inselen) == Um Spaweck == {{Commonscat|French Polynesia}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Franséisch-Polynesien| ]] 6ols7ota8jqevj4wipxxo610o1pxwa1 2689864 2689710 2026-08-07T08:53:34Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689864 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm =Polynésie Française<br>Porinetia Farani | Fändel = Flag of French Polynesia.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Franséisch-Polynesien | Wopen = Coat of arms of French Polynesia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wopen vu Franséisch-Polynesien | National Devise =''Tahiti Nui Mare'are'a''<br> ([[Tahitianesch Sprooch|tahitianesch]] fir, "Grousst Tahiti vum gëllenen Donst") | Kaart= | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch Sprooch|Franséisch]], [[Tahitianesch Sprooch|Tahitianesch]] | Haaptstad = [[Papeete]] (30.000 A.) op Tahiti | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 17 098 242<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 264.736 (2007) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = 1 [[CFP-Franc]] <br> 1 € = 119,3317 XPF <br> 100 XPF = 0,838 € <br> (feste Wiesselcours) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]]-10 | Internet TLD =.pf/.fr | Telefonsprefix =+689 | Notizen = | Extra Bild =Fp-map.png | Extra Bild2 = }} '''Franséisch-Polynesien''' ([[Franséisch Sprooch|frz.]]: ''Polynésie française''), ursprénglech '''Franséisch-Ozeanien''', ass e [[Franséisch Iwwerséigebidder|franséischt Iwwerséigebitt]] (''POM = Pays d'outre-mer'') a [[Polynesien]]. Et besteet aus enger ganzer Zuel vu méi klengen [[Insel]]en, [[Atoll]]en an [[Archipel]]en am südlechen [[Pazifeschen Ozean|Pazifik]]. De bekanntsten Atoll ass [[Mururoa]] an d'Insel mat der gréisster Bevëlkerung ass [[Tahiti]]. * Fläch: ** Waasser: 507&nbsp;km² ** Land: 3.660&nbsp;km² ** Am Ganzen: 4.167&nbsp;km² == Geographie == Franséisch-Polynesien besteet aus am Ganzen 130 Inselen an Atollen, déi zu fënnef Archipele gehéieren: * [[Gesellschaftsinselen]] (13 Inselen) * [[Tuamotu-Archipel]] (76 Atollen) * [[Marquesasinselen]] (10 Inselen) * [[Austral-Inselen]] (7 Inselen) * [[Gambierinselen]] (26 Inselen) == Um Spaweck == {{Commonscat|French Polynesia}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Franséisch-Polynesien| ]] pz9kl4col6ou7fj32y54wzgyjq22trs 0 58975 2689360 2638112 2026-08-07T08:36:45Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689360 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm ='''British Virgin Islands''' | Fändel =Flag of the British Virgin Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun de Brittesche Joffereninselen | Wopen =Coat of arms of the British Virgin Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Brittesche Joffereninselen | National Devise =''The Land, The People, The Light'' <br>([[Englesch|engl.]] „D'Land, d'Vollek, d'Liicht“) | Kaart=Karibik Britische Jungferninseln Position.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Road Town]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Brittescht Iwwerséigebitt]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Elizabeth II.]]<br>[[Gouverneur]]: [[John Duncan]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Olrando Smith]] | Total Fläch= 17 098 242<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =31.148 <small>(Quell: [[CIA World Factbook|CIA]] 2012)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =148 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]'' | Wärung = [[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]] -4 | Internet TLD =.vg | Telefonsprefix =+1 284 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Roadtown, Tortola.jpg|thumb|[[Road Town]], Tortola, Brittesch Joffereninselen]] D''''Brittesch Joffereninselen''' ([[Englesch Sprooch|engl.]] ''the British Virgin Islands'') sinn eng [[Insel]]grupp vun de [[Kleng Antillen|klengen Antillen]] an der [[Karibik]], a leie ronn 100&nbsp;km ëstlech vu [[Puerto Rico]]. Si sinn e [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]]. 16 vun de méi wéi 60 Inselen a [[Riff (Geographie)|Riffer]] si bewunnt. == Geographie == Zum Gebitt vun de Brittesche Joffereninsele gehéieren d'Inselen [[Anegada]], [[Beef Island]], [[Cooper Island (Joffereninselen)|Cooper Island]], [[Ginger Island]], [[Jost Van Dyke]], [[Norman Island]], [[Peter Island]], [[Salt Island]], [[Tortola]], [[Virgin Gorda]] a doriwwer eraus och nach aner kleng Inselen ëm de [[Sir-Francis-Drake-Kanal]]. D'Insel Anegada besteet aus [[Korall]]en a [[Kalleksteen]] an ass relativ flaach, déi aner Insele si vun [[vulkan]]escher Originn, mat Bierger an Hiwwelen. Den héchste Punkt vun den Inselen ass de ''Mount Sage'' mat 521&nbsp;m op Tortola. D'Klima ass tropesch a fiicht, d'[[Temperatur]]e ginn duerch de Wand ofgeschwächt. [[Hurrikan]]er an [[Tropen|tropesch]] Stierem gëtt et vu Juli bis Oktober. Déi natierlech Reserve vun [[Drénkwaasser]] si begrenzt, mat der Ausnam vun ettleche Flëss, déi am Summer ausdréchnen, a vu Quellen op Tortola. De gréissten Deel vun der Waasserversuergung vun den Insele kënnt aus Pëtzer an de Reewaasser-Gebidder. == Bevëlkerung == Déi Brittesch Joffereninselen hunn ongeféier 31.000 Awunner. D'Majoritéit vun den Awunner ass vun afrikanescher Ofstamung. == Kuckt och == * [[Amerikanesch Joffereninselen]] * [[Spuenesch Joffereninselen]] == Um Spaweck == {{Commonscat|British Virgin Islands}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Brittesch Joffereninselen| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] fjibty6oebuh60ee0s0eh0vg3kd3mab 2689553 2689360 2026-08-07T08:42:33Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689553 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm ='''British Virgin Islands''' | Fändel =Flag of the British Virgin Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun de Brittesche Joffereninselen | Wopen =Coat of arms of the British Virgin Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Brittesche Joffereninselen | National Devise =''The Land, The People, The Light'' <br>([[Englesch|engl.]] „D'Land, d'Vollek, d'Liicht“) | Kaart=Karibik Britische Jungferninseln Position.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Road Town]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Brittescht Iwwerséigebitt]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Olrando Smith]] | Total Fläch= 17 098 242<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =31.148 <small>(Quell: [[CIA World Factbook|CIA]] 2012)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =148 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]'' | Wärung = [[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]] -4 | Internet TLD =.vg | Telefonsprefix =+1 284 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Roadtown, Tortola.jpg|thumb|[[Road Town]], Tortola, Brittesch Joffereninselen]] D''''Brittesch Joffereninselen''' ([[Englesch Sprooch|engl.]] ''the British Virgin Islands'') sinn eng [[Insel]]grupp vun de [[Kleng Antillen|klengen Antillen]] an der [[Karibik]], a leie ronn 100&nbsp;km ëstlech vu [[Puerto Rico]]. Si sinn e [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]]. 16 vun de méi wéi 60 Inselen a [[Riff (Geographie)|Riffer]] si bewunnt. == Geographie == Zum Gebitt vun de Brittesche Joffereninsele gehéieren d'Inselen [[Anegada]], [[Beef Island]], [[Cooper Island (Joffereninselen)|Cooper Island]], [[Ginger Island]], [[Jost Van Dyke]], [[Norman Island]], [[Peter Island]], [[Salt Island]], [[Tortola]], [[Virgin Gorda]] a doriwwer eraus och nach aner kleng Inselen ëm de [[Sir-Francis-Drake-Kanal]]. D'Insel Anegada besteet aus [[Korall]]en a [[Kalleksteen]] an ass relativ flaach, déi aner Insele si vun [[vulkan]]escher Originn, mat Bierger an Hiwwelen. Den héchste Punkt vun den Inselen ass de ''Mount Sage'' mat 521&nbsp;m op Tortola. D'Klima ass tropesch a fiicht, d'[[Temperatur]]e ginn duerch de Wand ofgeschwächt. [[Hurrikan]]er an [[Tropen|tropesch]] Stierem gëtt et vu Juli bis Oktober. Déi natierlech Reserve vun [[Drénkwaasser]] si begrenzt, mat der Ausnam vun ettleche Flëss, déi am Summer ausdréchnen, a vu Quellen op Tortola. De gréissten Deel vun der Waasserversuergung vun den Insele kënnt aus Pëtzer an de Reewaasser-Gebidder. == Bevëlkerung == Déi Brittesch Joffereninselen hunn ongeféier 31.000 Awunner. D'Majoritéit vun den Awunner ass vun afrikanescher Ofstamung. == Kuckt och == * [[Amerikanesch Joffereninselen]] * [[Spuenesch Joffereninselen]] == Um Spaweck == {{Commonscat|British Virgin Islands}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Brittesch Joffereninselen| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] thj26ner37qpx6smq9dqoxkj9egntpy 2689850 2689553 2026-08-07T08:53:12Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689850 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm ='''British Virgin Islands''' | Fändel =Flag of the British Virgin Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun de Brittesche Joffereninselen | Wopen =Coat of arms of the British Virgin Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Brittesche Joffereninselen | National Devise =''The Land, The People, The Light'' <br>([[Englesch|engl.]] „D'Land, d'Vollek, d'Liicht“) | Kaart=Karibik Britische Jungferninseln Position.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Road Town]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Brittescht Iwwerséigebitt]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 17 098 242<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf Vereent Natiounen 2004]</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =31.148 <small>(Quell: [[CIA World Factbook|CIA]] 2012)</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht =148 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]'' | Wärung = [[US-Dollar]] (USD) | Zäitzon = [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]] -4 | Internet TLD =.vg | Telefonsprefix =+1 284 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} [[Fichier:Roadtown, Tortola.jpg|thumb|[[Road Town]], Tortola, Brittesch Joffereninselen]] D''''Brittesch Joffereninselen''' ([[Englesch Sprooch|engl.]] ''the British Virgin Islands'') sinn eng [[Insel]]grupp vun de [[Kleng Antillen|klengen Antillen]] an der [[Karibik]], a leie ronn 100&nbsp;km ëstlech vu [[Puerto Rico]]. Si sinn e [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]]. 16 vun de méi wéi 60 Inselen a [[Riff (Geographie)|Riffer]] si bewunnt. == Geographie == Zum Gebitt vun de Brittesche Joffereninsele gehéieren d'Inselen [[Anegada]], [[Beef Island]], [[Cooper Island (Joffereninselen)|Cooper Island]], [[Ginger Island]], [[Jost Van Dyke]], [[Norman Island]], [[Peter Island]], [[Salt Island]], [[Tortola]], [[Virgin Gorda]] a doriwwer eraus och nach aner kleng Inselen ëm de [[Sir-Francis-Drake-Kanal]]. D'Insel Anegada besteet aus [[Korall]]en a [[Kalleksteen]] an ass relativ flaach, déi aner Insele si vun [[vulkan]]escher Originn, mat Bierger an Hiwwelen. Den héchste Punkt vun den Inselen ass de ''Mount Sage'' mat 521&nbsp;m op Tortola. D'Klima ass tropesch a fiicht, d'[[Temperatur]]e ginn duerch de Wand ofgeschwächt. [[Hurrikan]]er an [[Tropen|tropesch]] Stierem gëtt et vu Juli bis Oktober. Déi natierlech Reserve vun [[Drénkwaasser]] si begrenzt, mat der Ausnam vun ettleche Flëss, déi am Summer ausdréchnen, a vu Quellen op Tortola. De gréissten Deel vun der Waasserversuergung vun den Insele kënnt aus Pëtzer an de Reewaasser-Gebidder. == Bevëlkerung == Déi Brittesch Joffereninselen hunn ongeféier 31.000 Awunner. D'Majoritéit vun den Awunner ass vun afrikanescher Ofstamung. == Kuckt och == * [[Amerikanesch Joffereninselen]] * [[Spuenesch Joffereninselen]] == Um Spaweck == {{Commonscat|British Virgin Islands}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Brittesch Joffereninselen| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] cd0q9t8iggwmu99fbpc7oslbl9podpf 0 58976 2689353 2499508 2026-08-07T08:36:38Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689353 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Bermuda | Fändel = Flag of Bermuda.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Bermuda | Wopen = Coat of arms of Bermuda.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Nationalen Emblem vu Bermuda | National Devise = Quo Fata Ferunt<br>(laténgesch: Wuer ons d'Schicksal dreift) | Kaart= Bermuda in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = Hamilton | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Brittescht Iwwerséigebitt | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Elizabeth II. vun England|Elizabeth II.]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Paula Cox]] | Total Fläch= 53,3 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 67.847 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = 24.Mee | Nationalhymn = [[God Save the King]] | Wärung = [[Bermuda-Dollar]] | Zäitzon = -4 | Internet TLD =.bm | Telefonsprefix = +1 (441) | Notizen = | Extra Bild = Bermuda NLT Landsat7.png | Extra Bild2 = }} '''Bermuda''' ass eng [[Insel]]grupp am [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]]. Als [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]] gehéiert se zu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. ''Bermuda'' läit ëstlech vum [[Bundesstaat vun den USA|US-Bundesstaat]] [[North-Carolina]]. D'Bermuda-[[Insel]]e si virun allem wéinst de Geschichten iwwer de [[Bermudadräieck]] bekannt ginn. == Geographie == D'Bermuda-[[Insel]]e bestinn aus ongeféier 150 [[Koralleninsel]]en, vun deene [[Grand Bermuda]] mat Ofstand déi gréisst ass. Am Nordweste grenzt [[Somerset Island (Bermuda)|Somerset Island]] an am Nordoste [[Saint George's Island (Bermuda)|Saint George's Island]] un d'Haaptinsel. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Bermuda| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] ttwiwwdoc7a2r3mbwgom89papl0g69p 2689550 2689353 2026-08-07T08:42:27Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689550 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Bermuda | Fändel = Flag of Bermuda.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Bermuda | Wopen = Coat of arms of Bermuda.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Nationalen Emblem vu Bermuda | National Devise = Quo Fata Ferunt<br>(laténgesch: Wuer ons d'Schicksal dreift) | Kaart= Bermuda in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = Hamilton | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Brittescht Iwwerséigebitt | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Paula Cox]] | Total Fläch= 53,3 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 67.847 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = 24.Mee | Nationalhymn = [[God Save the King]] | Wärung = [[Bermuda-Dollar]] | Zäitzon = -4 | Internet TLD =.bm | Telefonsprefix = +1 (441) | Notizen = | Extra Bild = Bermuda NLT Landsat7.png | Extra Bild2 = }} '''Bermuda''' ass eng [[Insel]]grupp am [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]]. Als [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]] gehéiert se zu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. ''Bermuda'' läit ëstlech vum [[Bundesstaat vun den USA|US-Bundesstaat]] [[North-Carolina]]. D'Bermuda-[[Insel]]e si virun allem wéinst de Geschichten iwwer de [[Bermudadräieck]] bekannt ginn. == Geographie == D'Bermuda-[[Insel]]e bestinn aus ongeféier 150 [[Koralleninsel]]en, vun deene [[Grand Bermuda]] mat Ofstand déi gréisst ass. Am Nordweste grenzt [[Somerset Island (Bermuda)|Somerset Island]] an am Nordoste [[Saint George's Island (Bermuda)|Saint George's Island]] un d'Haaptinsel. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Bermuda| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] icr476n6virsp5ca35l0z8etv8o2bie 2689848 2689550 2026-08-07T08:53:09Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689848 wikitext text/x-wiki {{skizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Bermuda | Fändel = Flag of Bermuda.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Bermuda | Wopen = Coat of arms of Bermuda.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Nationalen Emblem vu Bermuda | National Devise = Quo Fata Ferunt<br>(laténgesch: Wuer ons d'Schicksal dreift) | Kaart= Bermuda in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = Hamilton | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Brittescht Iwwerséigebitt | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 53,3 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 67.847 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = 24.Mee | Nationalhymn = [[God Save the King]] | Wärung = [[Bermuda-Dollar]] | Zäitzon = -4 | Internet TLD =.bm | Telefonsprefix = +1 (441) | Notizen = | Extra Bild = Bermuda NLT Landsat7.png | Extra Bild2 = }} '''Bermuda''' ass eng [[Insel]]grupp am [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]]. Als [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]] gehéiert se zu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. ''Bermuda'' läit ëstlech vum [[Bundesstaat vun den USA|US-Bundesstaat]] [[North-Carolina]]. D'Bermuda-[[Insel]]e si virun allem wéinst de Geschichten iwwer de [[Bermudadräieck]] bekannt ginn. == Geographie == D'Bermuda-[[Insel]]e bestinn aus ongeféier 150 [[Koralleninsel]]en, vun deene [[Grand Bermuda]] mat Ofstand déi gréisst ass. Am Nordweste grenzt [[Somerset Island (Bermuda)|Somerset Island]] an am Nordoste [[Saint George's Island (Bermuda)|Saint George's Island]] un d'Haaptinsel. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Bermuda| ]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] 0y8gdiyczq00q4x3eo7mumdxoksmcqo 0 58984 2689381 2629823 2026-08-07T08:37:16Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689381 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = Falkland Islands <br> Falkland Inselen | Fändel =Flag of the Falkland Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun de Falklandinselen | Wopen =Coat_of_arms_of_the_Falkland_Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun de Falklandinselen | National Devise =„Desire the Right“ (Begier dat wat richteg ass) | Kaart=Falkland Islands topographic map-en.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Stanley (Falklandinselen)|Stanley]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|Brittescht Iwwerséigebitt]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Elisabeth II. (Groussbritannien)|Elisabeth II.]],<br>vertratt duerch de Gouverneur [[Nigel Haywood]] | Regierungschef Titel = Chief executive | Regierungschef = Keith Padgett | Total Fläch=12.173 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =2.955 <small>(Stand: Mäerz 2007)<br>+ ongeféier 1.700 stationéiert Zaldoten</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]'' | Wärung = [[Falkland-Pond]] | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.fk]] | Telefonsprefix = +500 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Falkland Inselen''' (och '''Malwinen''', [[Englesch]] ''Falkland Islands'', [[Spuenesch]] ''Islas Malvinas'') sinn eng [[Inselgrupp]] am südlechen [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]]. Si gehéiere [[Geographie|geographesch]] zu [[Südamerika]] a leie 600 bis 800&nbsp;km ëstlech vu Südargentinien an dem [[Feierland]] bei 52° Süd a 59° West. D'Falkland Insele sinn e [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]]. Zanter [[1833]] gëtt hire Besëtz awer vun [[Argentinien|Argentinie]] revendiquéiert. 1982 koum et no enger argentinescher Invasioun zum Krich mat dem Vereenegte Kinnekräich, dee mat enger argentinescher Néierlag op en Enn goung. {{Méi Info 1|Falklandkrich}} == Geographie == [[Fichier:Falkland Islands-Pos.png|thumb|250px|left|D'Falklandinseln]] D'Falkland Insele bestinn aus ongeféier 200 [[Insel]]en, vun deene [[Westfalkland]] an [[Ostfalkland]] mat jee ronn 6.000&nbsp;km² déi wichtegst sinn. Den nërdlechen Deel vun den zwou [[Haaptinsel]]e ass all Kéier vun Hiwwelketten iwwerzunn. Si verlafen a West-Ost-Richtung an erreeche mam [[Mount Usborne]] (Spuenesch ''Cerro Alberdi'') op Ostfalkland 708&nbsp;m Héicht hiren héchste Punkt. D'Landschaft vun de Falkland Insele vun haut gouf an der [[Äiszäit]] duerch [[Gletscher]]e forméiert. Aner Inselen: * [[Beauchene Island]] (Spuenesch: ''Isla Beauchêne'') * [[Beaver Island (Falklandinselen)|Beaver Island]] (Spuenesch: ''Isla San Rafael'') * [[Barren Island (Falklandinselen)|Barren Island]] (Spuenesch: ''Isla Pelada'') * [[Bleaker Island]] (Spuenesch: ''Isla María'') * [[Carcass Island]] (Spuenesch: ''Isla del Rosario'') * [[George Island]] (Spuenesch: ''Isla Jorge'') * [[Jason Islands (Falklandinselen)|Jason Islands]] (Spuenesch: ''Islas Los Salvajes'') * [[Keppel Island (Falklandinselen)|Keppel Island]] (Spuenesch: ''Isla Vigía'') * [[Lively Island (Falklandinselen)|Lively Island]] (Spuenesch: ''Isla Bougainville'') * [[New Island (Falklandinselen)|New Island]] (Spuenesch: ''Isla de Goicoechea'') * [[Pebble Island]] (Spuenesch: ''Isla de Borbón'') * [[Saunders Island (Falklandinselen)|Saunders Island]] (Spuenesch: ''Isla Trinidad'') * [[Sealion Island (Falklandinselen)|Sealion Island]] (Spuenesch: ''Isla de Los Leones Marinos'') * [[Speedwell Island]] (Spuenesch: ''Isla Águila'') * [[Staats Island (Falklandinselen)|Staats Island]] * [[Weddell Island]] (Spuenesch: ''Isla San José'') * [[West Point Island (Falklandinselen)|West Point Island]] (Spuenesch: ''Isla Remolinos'') == Klima == [[Fichier:Klimadiagramm-deutsch-Stanley (Falklandinseln)-GB.png|thumb|280px|Klimadiagramm vu Stanley]] == Geschicht == == Bevëlkerung == [[Fichier:Christchurch-Cathedral.jpg|thumb|Christchurch Cathedral, Stanley]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Falkland Islands|Falkland Inselen}} [[Kategorie:Südamerika]] [[Kategorie:Falklandinselen]] [[Kategorie:Ëmstridden Territoiren]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] 1qsco58vtv8vhxerh1oid6vcpwc1vsj 2689569 2689381 2026-08-07T08:42:57Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689569 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = Falkland Islands <br> Falkland Inselen | Fändel =Flag of the Falkland Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun de Falklandinselen | Wopen =Coat_of_arms_of_the_Falkland_Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun de Falklandinselen | National Devise =„Desire the Right“ (Begier dat wat richteg ass) | Kaart=Falkland Islands topographic map-en.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Stanley (Falklandinselen)|Stanley]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|Brittescht Iwwerséigebitt]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Chief executive | Regierungschef = Keith Padgett | Total Fläch=12.173 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =2.955 <small>(Stand: Mäerz 2007)<br>+ ongeféier 1.700 stationéiert Zaldoten</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]'' | Wärung = [[Falkland-Pond]] | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.fk]] | Telefonsprefix = +500 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Falkland Inselen''' (och '''Malwinen''', [[Englesch]] ''Falkland Islands'', [[Spuenesch]] ''Islas Malvinas'') sinn eng [[Inselgrupp]] am südlechen [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]]. Si gehéiere [[Geographie|geographesch]] zu [[Südamerika]] a leie 600 bis 800&nbsp;km ëstlech vu Südargentinien an dem [[Feierland]] bei 52° Süd a 59° West. D'Falkland Insele sinn e [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]]. Zanter [[1833]] gëtt hire Besëtz awer vun [[Argentinien|Argentinie]] revendiquéiert. 1982 koum et no enger argentinescher Invasioun zum Krich mat dem Vereenegte Kinnekräich, dee mat enger argentinescher Néierlag op en Enn goung. {{Méi Info 1|Falklandkrich}} == Geographie == [[Fichier:Falkland Islands-Pos.png|thumb|250px|left|D'Falklandinseln]] D'Falkland Insele bestinn aus ongeféier 200 [[Insel]]en, vun deene [[Westfalkland]] an [[Ostfalkland]] mat jee ronn 6.000&nbsp;km² déi wichtegst sinn. Den nërdlechen Deel vun den zwou [[Haaptinsel]]e ass all Kéier vun Hiwwelketten iwwerzunn. Si verlafen a West-Ost-Richtung an erreeche mam [[Mount Usborne]] (Spuenesch ''Cerro Alberdi'') op Ostfalkland 708&nbsp;m Héicht hiren héchste Punkt. D'Landschaft vun de Falkland Insele vun haut gouf an der [[Äiszäit]] duerch [[Gletscher]]e forméiert. Aner Inselen: * [[Beauchene Island]] (Spuenesch: ''Isla Beauchêne'') * [[Beaver Island (Falklandinselen)|Beaver Island]] (Spuenesch: ''Isla San Rafael'') * [[Barren Island (Falklandinselen)|Barren Island]] (Spuenesch: ''Isla Pelada'') * [[Bleaker Island]] (Spuenesch: ''Isla María'') * [[Carcass Island]] (Spuenesch: ''Isla del Rosario'') * [[George Island]] (Spuenesch: ''Isla Jorge'') * [[Jason Islands (Falklandinselen)|Jason Islands]] (Spuenesch: ''Islas Los Salvajes'') * [[Keppel Island (Falklandinselen)|Keppel Island]] (Spuenesch: ''Isla Vigía'') * [[Lively Island (Falklandinselen)|Lively Island]] (Spuenesch: ''Isla Bougainville'') * [[New Island (Falklandinselen)|New Island]] (Spuenesch: ''Isla de Goicoechea'') * [[Pebble Island]] (Spuenesch: ''Isla de Borbón'') * [[Saunders Island (Falklandinselen)|Saunders Island]] (Spuenesch: ''Isla Trinidad'') * [[Sealion Island (Falklandinselen)|Sealion Island]] (Spuenesch: ''Isla de Los Leones Marinos'') * [[Speedwell Island]] (Spuenesch: ''Isla Águila'') * [[Staats Island (Falklandinselen)|Staats Island]] * [[Weddell Island]] (Spuenesch: ''Isla San José'') * [[West Point Island (Falklandinselen)|West Point Island]] (Spuenesch: ''Isla Remolinos'') == Klima == [[Fichier:Klimadiagramm-deutsch-Stanley (Falklandinseln)-GB.png|thumb|280px|Klimadiagramm vu Stanley]] == Geschicht == == Bevëlkerung == [[Fichier:Christchurch-Cathedral.jpg|thumb|Christchurch Cathedral, Stanley]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Falkland Islands|Falkland Inselen}} [[Kategorie:Südamerika]] [[Kategorie:Falklandinselen]] [[Kategorie:Ëmstridden Territoiren]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] sja6en92f4e37d0cmkc9mwcl5zeudge 2689706 2689569 2026-08-07T08:48:35Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689706 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = Falkland Islands <br> Falkland Inselen | Fändel =Flag of the Falkland Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun de Falklandinselen | Wopen =Coat_of_arms_of_the_Falkland_Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun de Falklandinselen | National Devise =„Desire the Right“ (Begier dat wat richteg ass) | Kaart=Falkland Islands topographic map-en.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Stanley (Falklandinselen)|Stanley]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|Brittescht Iwwerséigebitt]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = Keith Padgett | Total Fläch=12.173 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =2.955 <small>(Stand: Mäerz 2007)<br>+ ongeféier 1.700 stationéiert Zaldoten</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]'' | Wärung = [[Falkland-Pond]] | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.fk]] | Telefonsprefix = +500 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Falkland Inselen''' (och '''Malwinen''', [[Englesch]] ''Falkland Islands'', [[Spuenesch]] ''Islas Malvinas'') sinn eng [[Inselgrupp]] am südlechen [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]]. Si gehéiere [[Geographie|geographesch]] zu [[Südamerika]] a leie 600 bis 800&nbsp;km ëstlech vu Südargentinien an dem [[Feierland]] bei 52° Süd a 59° West. D'Falkland Insele sinn e [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]]. Zanter [[1833]] gëtt hire Besëtz awer vun [[Argentinien|Argentinie]] revendiquéiert. 1982 koum et no enger argentinescher Invasioun zum Krich mat dem Vereenegte Kinnekräich, dee mat enger argentinescher Néierlag op en Enn goung. {{Méi Info 1|Falklandkrich}} == Geographie == [[Fichier:Falkland Islands-Pos.png|thumb|250px|left|D'Falklandinseln]] D'Falkland Insele bestinn aus ongeféier 200 [[Insel]]en, vun deene [[Westfalkland]] an [[Ostfalkland]] mat jee ronn 6.000&nbsp;km² déi wichtegst sinn. Den nërdlechen Deel vun den zwou [[Haaptinsel]]e ass all Kéier vun Hiwwelketten iwwerzunn. Si verlafen a West-Ost-Richtung an erreeche mam [[Mount Usborne]] (Spuenesch ''Cerro Alberdi'') op Ostfalkland 708&nbsp;m Héicht hiren héchste Punkt. D'Landschaft vun de Falkland Insele vun haut gouf an der [[Äiszäit]] duerch [[Gletscher]]e forméiert. Aner Inselen: * [[Beauchene Island]] (Spuenesch: ''Isla Beauchêne'') * [[Beaver Island (Falklandinselen)|Beaver Island]] (Spuenesch: ''Isla San Rafael'') * [[Barren Island (Falklandinselen)|Barren Island]] (Spuenesch: ''Isla Pelada'') * [[Bleaker Island]] (Spuenesch: ''Isla María'') * [[Carcass Island]] (Spuenesch: ''Isla del Rosario'') * [[George Island]] (Spuenesch: ''Isla Jorge'') * [[Jason Islands (Falklandinselen)|Jason Islands]] (Spuenesch: ''Islas Los Salvajes'') * [[Keppel Island (Falklandinselen)|Keppel Island]] (Spuenesch: ''Isla Vigía'') * [[Lively Island (Falklandinselen)|Lively Island]] (Spuenesch: ''Isla Bougainville'') * [[New Island (Falklandinselen)|New Island]] (Spuenesch: ''Isla de Goicoechea'') * [[Pebble Island]] (Spuenesch: ''Isla de Borbón'') * [[Saunders Island (Falklandinselen)|Saunders Island]] (Spuenesch: ''Isla Trinidad'') * [[Sealion Island (Falklandinselen)|Sealion Island]] (Spuenesch: ''Isla de Los Leones Marinos'') * [[Speedwell Island]] (Spuenesch: ''Isla Águila'') * [[Staats Island (Falklandinselen)|Staats Island]] * [[Weddell Island]] (Spuenesch: ''Isla San José'') * [[West Point Island (Falklandinselen)|West Point Island]] (Spuenesch: ''Isla Remolinos'') == Klima == [[Fichier:Klimadiagramm-deutsch-Stanley (Falklandinseln)-GB.png|thumb|280px|Klimadiagramm vu Stanley]] == Geschicht == == Bevëlkerung == [[Fichier:Christchurch-Cathedral.jpg|thumb|Christchurch Cathedral, Stanley]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Falkland Islands|Falkland Inselen}} [[Kategorie:Südamerika]] [[Kategorie:Falklandinselen]] [[Kategorie:Ëmstridden Territoiren]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] 0nkpyk9328lmp5a8rd5us2ykwfdpsci 2689862 2689706 2026-08-07T08:53:30Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689862 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoSüdAM}} {{Infobox Land | Numm = Falkland Islands <br> Falkland Inselen | Fändel =Flag of the Falkland Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel =Fändel vun de Falklandinselen | Wopen =Coat_of_arms_of_the_Falkland_Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel =Wope vun de Falklandinselen | National Devise =„Desire the Right“ (Begier dat wat richteg ass) | Kaart=Falkland Islands topographic map-en.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Stanley (Falklandinselen)|Stanley]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Brittesch Iwwerséigebidder|Brittescht Iwwerséigebitt]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch=12.173 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung =2.955 <small>(Stand: Mäerz 2007)<br>+ ongeféier 1.700 stationéiert Zaldoten</small> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn =''[[God Save the King]]'' | Wärung = [[Falkland-Pond]] | Zäitzon = -4 | Internet TLD = [[.fk]] | Telefonsprefix = +500 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Falkland Inselen''' (och '''Malwinen''', [[Englesch]] ''Falkland Islands'', [[Spuenesch]] ''Islas Malvinas'') sinn eng [[Inselgrupp]] am südlechen [[Atlanteschen Ozean|Atlantik]]. Si gehéiere [[Geographie|geographesch]] zu [[Südamerika]] a leie 600 bis 800&nbsp;km ëstlech vu Südargentinien an dem [[Feierland]] bei 52° Süd a 59° West. D'Falkland Insele sinn e [[Brittesch Iwwerséigebidder|brittescht Iwwerséigebitt]]. Zanter [[1833]] gëtt hire Besëtz awer vun [[Argentinien|Argentinie]] revendiquéiert. 1982 koum et no enger argentinescher Invasioun zum Krich mat dem Vereenegte Kinnekräich, dee mat enger argentinescher Néierlag op en Enn goung. {{Méi Info 1|Falklandkrich}} == Geographie == [[Fichier:Falkland Islands-Pos.png|thumb|250px|left|D'Falklandinseln]] D'Falkland Insele bestinn aus ongeféier 200 [[Insel]]en, vun deene [[Westfalkland]] an [[Ostfalkland]] mat jee ronn 6.000&nbsp;km² déi wichtegst sinn. Den nërdlechen Deel vun den zwou [[Haaptinsel]]e ass all Kéier vun Hiwwelketten iwwerzunn. Si verlafen a West-Ost-Richtung an erreeche mam [[Mount Usborne]] (Spuenesch ''Cerro Alberdi'') op Ostfalkland 708&nbsp;m Héicht hiren héchste Punkt. D'Landschaft vun de Falkland Insele vun haut gouf an der [[Äiszäit]] duerch [[Gletscher]]e forméiert. Aner Inselen: * [[Beauchene Island]] (Spuenesch: ''Isla Beauchêne'') * [[Beaver Island (Falklandinselen)|Beaver Island]] (Spuenesch: ''Isla San Rafael'') * [[Barren Island (Falklandinselen)|Barren Island]] (Spuenesch: ''Isla Pelada'') * [[Bleaker Island]] (Spuenesch: ''Isla María'') * [[Carcass Island]] (Spuenesch: ''Isla del Rosario'') * [[George Island]] (Spuenesch: ''Isla Jorge'') * [[Jason Islands (Falklandinselen)|Jason Islands]] (Spuenesch: ''Islas Los Salvajes'') * [[Keppel Island (Falklandinselen)|Keppel Island]] (Spuenesch: ''Isla Vigía'') * [[Lively Island (Falklandinselen)|Lively Island]] (Spuenesch: ''Isla Bougainville'') * [[New Island (Falklandinselen)|New Island]] (Spuenesch: ''Isla de Goicoechea'') * [[Pebble Island]] (Spuenesch: ''Isla de Borbón'') * [[Saunders Island (Falklandinselen)|Saunders Island]] (Spuenesch: ''Isla Trinidad'') * [[Sealion Island (Falklandinselen)|Sealion Island]] (Spuenesch: ''Isla de Los Leones Marinos'') * [[Speedwell Island]] (Spuenesch: ''Isla Águila'') * [[Staats Island (Falklandinselen)|Staats Island]] * [[Weddell Island]] (Spuenesch: ''Isla San José'') * [[West Point Island (Falklandinselen)|West Point Island]] (Spuenesch: ''Isla Remolinos'') == Klima == [[Fichier:Klimadiagramm-deutsch-Stanley (Falklandinseln)-GB.png|thumb|280px|Klimadiagramm vu Stanley]] == Geschicht == == Bevëlkerung == [[Fichier:Christchurch-Cathedral.jpg|thumb|Christchurch Cathedral, Stanley]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Falkland Islands|Falkland Inselen}} [[Kategorie:Südamerika]] [[Kategorie:Falklandinselen]] [[Kategorie:Ëmstridden Territoiren]] [[Kategorie:Brittesch Iwwerséigebidder]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] g4aufpu23mfysihxpv6x8fazm4ic1mh 0 66129 2689512 2688945 2026-08-07T08:40:29Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689512 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Repúblika Demokrátika Timór-Leste <br>{{Small| (Tetum)}}<br> República Democrática de Timor-Leste <br>{{Small|(Portugisesch)}}<br>Demokratesch Republik Timor-Leste | Fändel = Flag of East Timor.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Timor-Leste | Wopen = Coat of arms of East Timor.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Timor-Leste | National Devise = ''Unidade, Acção, Progresso''<br>([[Portugisesch]] fir "Eenheet, Beweegung, Fortschrëtt") | Kaart= East Timor in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tetum]] a<br>[[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Dili]] | Haaptstad Awunner = 244 584 <small>([[2015]])</small> | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|08|33|12|S|125|34|42|O}} | Staatsform = Semi-Presidentschaftsrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[José Ramos-Horta]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Taur Matan Ruak]] | Total Fläch= 15 007 | Fläch Plaz = 154 | Waasserfläch= | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 85 | Onofhängegkeet = [[28. November]] [[1975]] (vu [[Portugal]]) <br> [[20. Mee]] [[2002]] (international Unerkennung) | Nationalfeierdag = [[28. November]] <br> [[20. Mee]] | Nationalhymn = [[Pátria]] | Wärung = [[US-Dollar]] | Zäitzon = +9 | Internet TLD = [[.tl]] | Telefonsprefix = +670 | Notizen = | Extra Bild = CIA-TimorLeste.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Republik Timor-Leste''', och als '''Osttimor''' bezeechent, ass en [[Inselstaat]] a [[Südostasien]]. E läit op der Insel [[Timor]], vun där de westlechen Deel zu [[Indonesien]] gehéiert. Am Inselstaat wunne méi wéi 1,4 Millioune Leit. D'[[Haaptstad]] vun Osttimor ass [[Dili]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Timor-Leste| ]] h5f0ugmui2j2prvsz9l4wbfrv8ca337 2689654 2689512 2026-08-07T08:45:11Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689654 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Repúblika Demokrátika Timór-Leste <br>{{Small| (Tetum)}}<br> República Democrática de Timor-Leste <br>{{Small|(Portugisesch)}}<br>Demokratesch Republik Timor-Leste | Fändel = Flag of East Timor.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Timor-Leste | Wopen = Coat of arms of East Timor.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Timor-Leste | National Devise = ''Unidade, Acção, Progresso''<br>([[Portugisesch]] fir "Eenheet, Beweegung, Fortschrëtt") | Kaart= East Timor in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tetum]] a<br>[[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Dili]] | Haaptstad Awunner = 244 584 <small>([[2015]])</small> | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|08|33|12|S|125|34|42|O}} | Staatsform = Semi-Presidentschaftsrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[Taur Matan Ruak]] | Total Fläch= 15 007 | Fläch Plaz = 154 | Waasserfläch= | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 85 | Onofhängegkeet = [[28. November]] [[1975]] (vu [[Portugal]]) <br> [[20. Mee]] [[2002]] (international Unerkennung) | Nationalfeierdag = [[28. November]] <br> [[20. Mee]] | Nationalhymn = [[Pátria]] | Wärung = [[US-Dollar]] | Zäitzon = +9 | Internet TLD = [[.tl]] | Telefonsprefix = +670 | Notizen = | Extra Bild = CIA-TimorLeste.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Republik Timor-Leste''', och als '''Osttimor''' bezeechent, ass en [[Inselstaat]] a [[Südostasien]]. E läit op der Insel [[Timor]], vun där de westlechen Deel zu [[Indonesien]] gehéiert. Am Inselstaat wunne méi wéi 1,4 Millioune Leit. D'[[Haaptstad]] vun Osttimor ass [[Dili]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Timor-Leste| ]] htjwnwsf3iamjtlnyl6d9rwsx3iwn4o 2689820 2689654 2026-08-07T08:51:28Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689820 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Repúblika Demokrátika Timór-Leste <br>{{Small| (Tetum)}}<br> República Democrática de Timor-Leste <br>{{Small|(Portugisesch)}}<br>Demokratesch Republik Timor-Leste | Fändel = Flag of East Timor.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Timor-Leste | Wopen = Coat of arms of East Timor.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Timor-Leste | National Devise = ''Unidade, Acção, Progresso''<br>([[Portugisesch]] fir "Eenheet, Beweegung, Fortschrëtt") | Kaart= East Timor in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tetum]] a<br>[[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Dili]] | Haaptstad Awunner = 244 584 <small>([[2015]])</small> | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|08|33|12|S|125|34|42|O}} | Staatsform = Semi-Presidentschaftsrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Taur Matan Ruak]] | Total Fläch= 15 007 | Fläch Plaz = 154 | Waasserfläch= | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 85 | Onofhängegkeet = [[28. November]] [[1975]] (vu [[Portugal]]) <br> [[20. Mee]] [[2002]] (international Unerkennung) | Nationalfeierdag = [[28. November]] <br> [[20. Mee]] | Nationalhymn = [[Pátria]] | Wärung = [[US-Dollar]] | Zäitzon = +9 | Internet TLD = [[.tl]] | Telefonsprefix = +670 | Notizen = | Extra Bild = CIA-TimorLeste.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Republik Timor-Leste''', och als '''Osttimor''' bezeechent, ass en [[Inselstaat]] a [[Südostasien]]. E läit op der Insel [[Timor]], vun där de westlechen Deel zu [[Indonesien]] gehéiert. Am Inselstaat wunne méi wéi 1,4 Millioune Leit. D'[[Haaptstad]] vun Osttimor ass [[Dili]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Timor-Leste| ]] 2peojtm58w0tnkkvv18xhec0goptflo 2689922 2689820 2026-08-07T08:55:11Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689922 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Land | Numm = Repúblika Demokrátika Timór-Leste <br>{{Small| (Tetum)}}<br> República Democrática de Timor-Leste <br>{{Small|(Portugisesch)}}<br>Demokratesch Republik Timor-Leste | Fändel = Flag of East Timor.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vun Timor-Leste | Wopen = Coat of arms of East Timor.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun Timor-Leste | National Devise = ''Unidade, Acção, Progresso''<br>([[Portugisesch]] fir "Eenheet, Beweegung, Fortschrëtt") | Kaart= East Timor in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tetum]] a<br>[[Portugisesch]] | Haaptstad = [[Dili]] | Haaptstad Awunner = 244 584 <small>([[2015]])</small> | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|08|33|12|S|125|34|42|O}} | Staatsform = Semi-Presidentschaftsrepublik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 15 007 | Fläch Plaz = 154 | Waasserfläch= | Bevëlkerung = {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 85 | Onofhängegkeet = [[28. November]] [[1975]] (vu [[Portugal]]) <br> [[20. Mee]] [[2002]] (international Unerkennung) | Nationalfeierdag = [[28. November]] <br> [[20. Mee]] | Nationalhymn = [[Pátria]] | Wärung = [[US-Dollar]] | Zäitzon = +9 | Internet TLD = [[.tl]] | Telefonsprefix = +670 | Notizen = | Extra Bild = CIA-TimorLeste.jpg | Extra Bild2 = }} D''''Demokratesch Republik Timor-Leste''', och als '''Osttimor''' bezeechent, ass en [[Inselstaat]] a [[Südostasien]]. E läit op der Insel [[Timor]], vun där de westlechen Deel zu [[Indonesien]] gehéiert. Am Inselstaat wunne méi wéi 1,4 Millioune Leit. D'[[Haaptstad]] vun Osttimor ass [[Dili]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen an Notten}} {{Navigatioun Länner an Asien}} [[Kategorie:Timor-Leste| ]] 851gcriqcvs0mn8bd8n0x5h9i8n0ej1 0 66495 2689393 2689163 2026-08-07T08:37:34Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689393 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kalaallit Nunaat | Fändel = Flag of Greenland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Grönland | Wopen = Coat of arms of Greenland.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Grönland | National Devise = | Kaart = Greenland on the globe (Greenland centered).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Grönlännesch]] | Haaptstad = [[Nuuk]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] mat Eegeverwaltung | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch = 2.166.086 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q223|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q223|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 0,026 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[21. Juni]] | Nationalhymn = [[Nunarput utoqqarsuanngoravit]]<br>[[Nuna asiilasooq]] | Wärung = [[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = -4, -2, -1, ±0 | Internet TLD = [[.gl]] | Telefonsprefix = +299 | Notizen = | Extra Bild = Arktik-Grønland.png | Extra Bild2 = }} '''Grönland''' (op [[Grönlännesch]] ''Kalaallit Nunaat'' „Land vun de Grönlänner“ an op [[Dänesch]] ''Grønland'' [{{IPA|ˈgʀœnlanʔ}}] „Gréngland“), ass déi gréisst [[Insel]] vun der [[Äerd]]. Geographesch gëtt se zum [[Arktis|arkteschen]] [[Nordamerika]] gezielt, politesch ass s'en [[Autonomie|autonomen]] Deel vum Kinnekräich [[Dänemark]]. Mat enger Fläch vu knapp 2,2 Millioune km² ass Grönland ronn sechsmol sou grouss wéi [[Däitschland]]. Véier Fënneftel vun der Insel si mat [[Äis]] bedeckt dat bis 3&nbsp;000 m déck ass. Nëmmen eng schmuel, héchstens 150&nbsp;km breet Sträif laanscht d'Mier am Süden an am Weste sinn äisfräi. Den héchste Bierg mat 3&nbsp;694 m<ref>{{Citation|URL=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=719|Titel=Gunnbjørn Fjeld - Peakbagger.com|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.peakbagger.com}}</ref>, de [[Gunnbjørn Fjeld]], deen och nach ''Hvitserk'' genannt gëtt, läit an Ostgrönland. Déi ronn 60&nbsp;000 Awunner liewen haaptsächlech vum Fëschen, der [[Robben|Robbejuegd]] a [[Schof]]szuucht. D'Haaptstad vun der Insel ass [[Nuuk]] (dänesch ''Godthåb''). == Geschicht == D'Insel gouf ëm [[875]] vun de [[Normannen]] entdeckt. Den [[Erik de Rouden]] huet se ''Gréngt Land'' gedeeft an déi éischt europäesch Siidlung gegrënnt. Vun [[1261]] un huet Grönland zu [[Norwegen]] gehéiert a koum sou mat Norwegen an de Besëtz vun Dänemark. Wéi Norwegen [[1814]] onofhängeg gouf, huet Dänemark Grönland awer behalen. Vun [[1979]] u verwalt Grönland sech selwer an ass, am Géigesaz zu Dänemark, net Member vun der [[Europäesch Unioun|EU]]. Zënter 2019 huet den [[President vun de Vereenegte Staaten|US-President]] [[Donald Trump]] ëmmer nees betount, datt hien aus militäresch-strategesche Grënn eng Annexioun vu Grönland un d'Vereenegte Staaten ustriewe wéilt, eng Moossnam, déi bis dato international refuséiert gouf. Am Januar 2026 hunn d'Presidente vun de fënnef Parteien, déi am grönlännesche Parlament vertruede sinn, den territorialen Usproch vun den USA an enger gemeinsamer Erklärung refuséiert. {{Nokucken|2026 Juli|Kommentar=wéi ass d'Situatioun?}} == Biller == <gallery widths="260" perrow="3" caption="Grönland"> GreenLand by plane.jpg|Loftopnam vu Grönland Greenland iceberg at Ilulissat (11833428375).jpg|Äisbierg bei Ilulissat An island in Prince Christian Sound.jpg|Insel vum ''Cape Farewell''-Archipel Clear still lake view Lille Malene hike near Nuuk Greenland.jpg|Séi bei Nuuk Gunnbjørn Fjeld 1400x1320.jpg|De ''Gunnbjørn Fjeld'', héchste Bierg Eskimo Family NGM-v31-p564-2.jpg|Grönlännesch Famill ëm 1917 </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Grönland| ]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] dcgibpfugwfawve2z0sr9zau90fceom 2689718 2689393 2026-08-07T08:48:53Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689718 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Kalaallit Nunaat | Fändel = Flag of Greenland.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Grönland | Wopen = Coat of arms of Greenland.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vu Grönland | National Devise = | Kaart = Greenland on the globe (Greenland centered).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Grönlännesch]] | Haaptstad = [[Nuuk]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Parlamentaresch Monarchie]] mat Eegeverwaltung | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 2.166.086 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = 1,6 | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q223|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q223|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 0,026 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[21. Juni]] | Nationalhymn = [[Nunarput utoqqarsuanngoravit]]<br>[[Nuna asiilasooq]] | Wärung = [[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = -4, -2, -1, ±0 | Internet TLD = [[.gl]] | Telefonsprefix = +299 | Notizen = | Extra Bild = Arktik-Grønland.png | Extra Bild2 = }} '''Grönland''' (op [[Grönlännesch]] ''Kalaallit Nunaat'' „Land vun de Grönlänner“ an op [[Dänesch]] ''Grønland'' [{{IPA|ˈgʀœnlanʔ}}] „Gréngland“), ass déi gréisst [[Insel]] vun der [[Äerd]]. Geographesch gëtt se zum [[Arktis|arkteschen]] [[Nordamerika]] gezielt, politesch ass s'en [[Autonomie|autonomen]] Deel vum Kinnekräich [[Dänemark]]. Mat enger Fläch vu knapp 2,2 Millioune km² ass Grönland ronn sechsmol sou grouss wéi [[Däitschland]]. Véier Fënneftel vun der Insel si mat [[Äis]] bedeckt dat bis 3&nbsp;000 m déck ass. Nëmmen eng schmuel, héchstens 150&nbsp;km breet Sträif laanscht d'Mier am Süden an am Weste sinn äisfräi. Den héchste Bierg mat 3&nbsp;694 m<ref>{{Citation|URL=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=719|Titel=Gunnbjørn Fjeld - Peakbagger.com|Gekuckt=19.08.2023|Wierk=www.peakbagger.com}}</ref>, de [[Gunnbjørn Fjeld]], deen och nach ''Hvitserk'' genannt gëtt, läit an Ostgrönland. Déi ronn 60&nbsp;000 Awunner liewen haaptsächlech vum Fëschen, der [[Robben|Robbejuegd]] a [[Schof]]szuucht. D'Haaptstad vun der Insel ass [[Nuuk]] (dänesch ''Godthåb''). == Geschicht == D'Insel gouf ëm [[875]] vun de [[Normannen]] entdeckt. Den [[Erik de Rouden]] huet se ''Gréngt Land'' gedeeft an déi éischt europäesch Siidlung gegrënnt. Vun [[1261]] un huet Grönland zu [[Norwegen]] gehéiert a koum sou mat Norwegen an de Besëtz vun Dänemark. Wéi Norwegen [[1814]] onofhängeg gouf, huet Dänemark Grönland awer behalen. Vun [[1979]] u verwalt Grönland sech selwer an ass, am Géigesaz zu Dänemark, net Member vun der [[Europäesch Unioun|EU]]. Zënter 2019 huet den [[President vun de Vereenegte Staaten|US-President]] [[Donald Trump]] ëmmer nees betount, datt hien aus militäresch-strategesche Grënn eng Annexioun vu Grönland un d'Vereenegte Staaten ustriewe wéilt, eng Moossnam, déi bis dato international refuséiert gouf. Am Januar 2026 hunn d'Presidente vun de fënnef Parteien, déi am grönlännesche Parlament vertruede sinn, den territorialen Usproch vun den USA an enger gemeinsamer Erklärung refuséiert. {{Nokucken|2026 Juli|Kommentar=wéi ass d'Situatioun?}} == Biller == <gallery widths="260" perrow="3" caption="Grönland"> GreenLand by plane.jpg|Loftopnam vu Grönland Greenland iceberg at Ilulissat (11833428375).jpg|Äisbierg bei Ilulissat An island in Prince Christian Sound.jpg|Insel vum ''Cape Farewell''-Archipel Clear still lake view Lille Malene hike near Nuuk Greenland.jpg|Séi bei Nuuk Gunnbjørn Fjeld 1400x1320.jpg|De ''Gunnbjørn Fjeld'', héchste Bierg Eskimo Family NGM-v31-p564-2.jpg|Grönlännesch Famill ëm 1917 </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Grönland| ]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] hjvhtym5gbv6engvz2rkv3toulek5um 0 66681 2689466 2631005 2026-08-07T08:39:21Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689466 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Palestinensesch Autonomiegebidder<br>الأراضي الفلسطينية<br>al-arāḍī al-filasṭīniyya | Fändel = Flag of Palestine.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Staat Palestina | Wopen = Coat of arms of the Palestinian National Authority.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vum Staat Palestina | National Devise = | Kaart = Zones A and B in the occupied Palestinian territories.svg | Kaart Breet = 180px | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Gaza-Stad]] a [[Ramallah]] | Haaptstad Awunner = 677.800 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Semipresendiell [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mahmud Abbas]] | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = [[Mohammed Mustafa]] | Total Fläch = 6220 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4.632.000 (2015),<br>Westjordanland: 2.772.000<br>Gazasträif: 1.860.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = 15. November | Nationalhymn = Fidā'ī | Wärung = [[Schekel]] (ILS)<br>[[Jordaneschen Dinar]] (JOD) | Zäitzon = | Internet TLD = [[.ps]] | Telefonsprefix = +970 (+972) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Palestinensesch Autonomiegebidder''', op [[Arabesch]] ‏السلطة الوطنية الفلسطينية, [[DIN 31635|DMG]] ''as-Sulṭa al-Waṭaniyya al-Filasṭiniyya'', leien am [[Noen Osten]], tëscht dem [[Mëttelmier]] an dem [[Jordan]]. Se gi geographesch zum [[Maschrek]] gerechent a sinn e souveräne [[Staat]], den als ''non-member observer state'' vun der [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] unerkannt ass. 136 UN Staaten, hu fir d'Unerkennung vum [[Palestina|Palestinensesche Staat]] gestëmmt. Si revendiquéieren d'[[Westjordanland]] an d'[[Gazasträif]], mä d'Majoritéit vun deene Gebidder si vun [[Israel]] besat. == Um Spaweck == {{Commonscat|Palestine|Palestinensesch Autonomgebidder}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Noen Osten]] [[Kategorie:Palestina]] 3ty739aqfs06dabpkpzx0qpe96glml7 2689623 2689466 2026-08-07T08:44:23Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689623 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Palestinensesch Autonomiegebidder<br>الأراضي الفلسطينية<br>al-arāḍī al-filasṭīniyya | Fändel = Flag of Palestine.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Staat Palestina | Wopen = Coat of arms of the Palestinian National Authority.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vum Staat Palestina | National Devise = | Kaart = Zones A and B in the occupied Palestinian territories.svg | Kaart Breet = 180px | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Gaza-Stad]] a [[Ramallah]] | Haaptstad Awunner = 677.800 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Semipresendiell [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = [[Mohammed Mustafa]] | Total Fläch = 6220 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4.632.000 (2015),<br>Westjordanland: 2.772.000<br>Gazasträif: 1.860.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = 15. November | Nationalhymn = Fidā'ī | Wärung = [[Schekel]] (ILS)<br>[[Jordaneschen Dinar]] (JOD) | Zäitzon = | Internet TLD = [[.ps]] | Telefonsprefix = +970 (+972) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Palestinensesch Autonomiegebidder''', op [[Arabesch]] ‏السلطة الوطنية الفلسطينية, [[DIN 31635|DMG]] ''as-Sulṭa al-Waṭaniyya al-Filasṭiniyya'', leien am [[Noen Osten]], tëscht dem [[Mëttelmier]] an dem [[Jordan]]. Se gi geographesch zum [[Maschrek]] gerechent a sinn e souveräne [[Staat]], den als ''non-member observer state'' vun der [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] unerkannt ass. 136 UN Staaten, hu fir d'Unerkennung vum [[Palestina|Palestinensesche Staat]] gestëmmt. Si revendiquéieren d'[[Westjordanland]] an d'[[Gazasträif]], mä d'Majoritéit vun deene Gebidder si vun [[Israel]] besat. == Um Spaweck == {{Commonscat|Palestine|Palestinensesch Autonomgebidder}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Noen Osten]] [[Kategorie:Palestina]] arpvxuy65tdknw6gnj2v3v8kcwr80t8 2689787 2689623 2026-08-07T08:50:33Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689787 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Palestinensesch Autonomiegebidder<br>الأراضي الفلسطينية<br>al-arāḍī al-filasṭīniyya | Fändel = Flag of Palestine.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Staat Palestina | Wopen = Coat of arms of the Palestinian National Authority.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vum Staat Palestina | National Devise = | Kaart = Zones A and B in the occupied Palestinian territories.svg | Kaart Breet = 180px | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Gaza-Stad]] a [[Ramallah]] | Haaptstad Awunner = 677.800 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Semipresendiell [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Mohammed Mustafa]] | Total Fläch = 6220 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4.632.000 (2015),<br>Westjordanland: 2.772.000<br>Gazasträif: 1.860.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = 15. November | Nationalhymn = Fidā'ī | Wärung = [[Schekel]] (ILS)<br>[[Jordaneschen Dinar]] (JOD) | Zäitzon = | Internet TLD = [[.ps]] | Telefonsprefix = +970 (+972) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Palestinensesch Autonomiegebidder''', op [[Arabesch]] ‏السلطة الوطنية الفلسطينية, [[DIN 31635|DMG]] ''as-Sulṭa al-Waṭaniyya al-Filasṭiniyya'', leien am [[Noen Osten]], tëscht dem [[Mëttelmier]] an dem [[Jordan]]. Se gi geographesch zum [[Maschrek]] gerechent a sinn e souveräne [[Staat]], den als ''non-member observer state'' vun der [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] unerkannt ass. 136 UN Staaten, hu fir d'Unerkennung vum [[Palestina|Palestinensesche Staat]] gestëmmt. Si revendiquéieren d'[[Westjordanland]] an d'[[Gazasträif]], mä d'Majoritéit vun deene Gebidder si vun [[Israel]] besat. == Um Spaweck == {{Commonscat|Palestine|Palestinensesch Autonomgebidder}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Noen Osten]] [[Kategorie:Palestina]] 18l7cnjjm15k152fpdfufuc5vg3vciz 2689904 2689787 2026-08-07T08:54:41Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689904 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = Palestinensesch Autonomiegebidder<br>الأراضي الفلسطينية<br>al-arāḍī al-filasṭīniyya | Fändel = Flag of Palestine.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vum Staat Palestina | Wopen = Coat of arms of the Palestinian National Authority.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vum Staat Palestina | National Devise = | Kaart = Zones A and B in the occupied Palestinian territories.svg | Kaart Breet = 180px | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Gaza-Stad]] a [[Ramallah]] | Haaptstad Awunner = 677.800 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Semipresendiell [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 6220 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4.632.000 (2015),<br>Westjordanland: 2.772.000<br>Gazasträif: 1.860.000 | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = 15. November | Nationalhymn = Fidā'ī | Wärung = [[Schekel]] (ILS)<br>[[Jordaneschen Dinar]] (JOD) | Zäitzon = | Internet TLD = [[.ps]] | Telefonsprefix = +970 (+972) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Palestinensesch Autonomiegebidder''', op [[Arabesch]] ‏السلطة الوطنية الفلسطينية, [[DIN 31635|DMG]] ''as-Sulṭa al-Waṭaniyya al-Filasṭiniyya'', leien am [[Noen Osten]], tëscht dem [[Mëttelmier]] an dem [[Jordan]]. Se gi geographesch zum [[Maschrek]] gerechent a sinn e souveräne [[Staat]], den als ''non-member observer state'' vun der [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] unerkannt ass. 136 UN Staaten, hu fir d'Unerkennung vum [[Palestina|Palestinensesche Staat]] gestëmmt. Si revendiquéieren d'[[Westjordanland]] an d'[[Gazasträif]], mä d'Majoritéit vun deene Gebidder si vun [[Israel]] besat. == Um Spaweck == {{Commonscat|Palestine|Palestinensesch Autonomgebidder}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Noen Osten]] [[Kategorie:Palestina]] eiieeh3y22g7crt820x5ypnzhpodola 0 66690 2689939 2600778 2026-08-07T10:17:35Z Les Meloures 580 k 2689939 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Frankräich | Numm = Yzeures-sur-Creuse | Wopen = | Regioun = {{Centre-Val de Loire}} | Departement = {{Indre-et-Loire}} | Arrondissement = [[Arrondissement Loches|Loches]] | Kanton = [[Canton de Descartes|Descartes]] | Insee = 37282 | Plz = 37290 | Koordinaten = {{coor dms|46|47|11|N|00|52|18|O}} | Fläch = 5 542 | Bevëlkerung = 1 467 | Bevëlkerungsdatum = [[2006]] }} '''Yzeures-sur-Creuse''' ass eng [[Gemeng (Frankräich)|franséisch Gemeng]] am [[Franséisch Departementer|Departement]] [[Departement Indre-et-Loire|Indre-et-Loire]], déi an der [[Franséisch Regiounen|Regioun]] [[Centre-Val de Loire|Centre]] läit. == Populatioun == '''Evolutioun 1960 - 2006''' <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1960 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960 PlotData = bar:2400 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:1600 color:gray1 from:start till:end bar:800 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(48,128)(84,132) color:blue width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 1529 1968: 1588 points:(84,132)(100,143) color:blue width:2 #1975: 1737 points:(100,143)(128,149) color:blue width:2 #1982: 1820 points:(128,149)(160,144) color:blue width:2 #1990: 1747 points:(160,144)(196,125) color:blue width:2 #1999: 1476 points:(196,125)(220,122) color:blue width:2 #2006: 1467 </timeline> {{Kuckt och Indre-et-Loire}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20170916094955/http://yzeuressurcreuse.com/ Homepage vun der Stad ''Yzeures sur Creuse''] [[Kategorie:Gemengen am Departement Indre-et-Loire]] [[Kategorie:Uertschaften am Departement Indre-et-Loire]] gw4thhf4rkfvi1z21y8ew2i07ul56ht 0 71964 2689276 2686466 2026-08-06T12:26:49Z Puscas 735 Koordinate gefléckt 2689276 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm (Franséisch) = Bettembourg | Numm (Däitsch) = Bettemburg | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Beetebuerg}} | Fläch = 2.145 [[Hektar|ha]] | Koordinaten = {{coor dms|49|31|39|N|06|06|20|O}} }} D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet. D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. == Geographie == Mat Ausnam vun [[Obeler]] an dem nërdlechen Deel mam ''Beetebuergerbësch'', läit déi ganz Gemeng Beetebuerg am [[Uelzecht]]dall. == Uertschaften an Häff an der Gemeng<ref>{{Kadaster Nimm}}</ref> == === Uertschaften === {{div col|cols=3}} * [[Beetebuerg]] * [[Fenneng]] * [[Hunchereng]] * [[Näerzeng]] * [[Obeler]] {{div col end}} === Häff === * [[Heckenhaff]] * [[Krakelshaff]] == Geographie == === Nopeschgemengen === {{Nopeschgemengen |ville =Beetebuerg | nord = [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] | nord-est = | est = [[Gemeng Réiser|Réiser]] | sud-est = | sud= [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]] | sud-ouest = [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]]<br>[[Gemeng Keel|Keel]] | ouest = [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] | nord-ouest = }} == Geschicht == {{Intro Gemeng}} === Wopen === {|class = wikitable |align="center"|[[Fichier:Coat of arms bettembourg luxbrg.svg|100px]] | Beschreiwung am Originaltext<ref name=":Armorial">{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 45}}</ref>:<br> ''Parti au I d'argent au lion de sable, lampassé et armé de gueules, au II de gueules au château à deux tours d'or''''<br>{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. Juli]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[3. August]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1032 - Projet: J. Flies 1986 modifiéiert vun der Commission héraldique}}<br>De Wope baséiert op deem vun den Häre vun [[Zolwer]] (''d'argent au lion de sable armé et lampassé de gueules''), deenen eng Partie vum aktuellen Territoire vun der Gemeng soll gehéiert hunn. D'Schlass mat den zwéin Tierm erënnert un déi zwee al Schlässer déi et fréier zu Beetebuerg gouf. |} === Demographesch Entwécklung === {{Awunnerdiagramm |ageklappt=op }}<br>{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}} == Politik == De [[Gemengerot]] vu Beetebuerg gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech zanter de Gemengewale vun 2017 aus 15 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen (virdrun: 13). Zanter 2011 ass de Schäfferot eng Dräierkoalitioun aus [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]], [[Demokratesch Partei|DP]] an [[Déi Gréng|deene Gréngen]].<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/wahlen/news/1084437.html "Laurent Zeimet (CSV) bleift Buergermeeschter"] rtl.lu, 10.10.2017, 08:05:13.</ref> Virdrun hat d'[[LSAP]] 24 Joer laang déi absolut Majoritéit.<ref>[https://www.tageblatt.lu/wahlen/wer-wird-wohl-naechster-schlossherr/ "Wer wird nächster "Schlossherr" Bettemburg?"] tageblatt.lu, 07.10.2017 (nogekuckt 04.04.2024).</ref> === Zesummesetzung === {{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}} {| class="wikitable" |- ! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[ADR]] |- | 1999 || 4 || 2 || 0 || '''7''' || - |- | 2005 || 3 || 1 || 1 ||'''8'''|| - |- | 2011 || '''4''' || '''1''' || '''2''' || 6 || - |- | 2017 || '''5''' || '''1''' || '''2''' || 6 || 1 |- | 2023 || '''5''' || '''1''' || '''2''' || 6 || 1 |} {{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}} === Buergermeeschteren === {{Kapitel Info feelt}} {{div col|cols=3}} * 1812 - 1823: [[Auguste Collart (1782-1824)]] * ... * 1844: Pierre Mathey<ref>ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]</ref> * 1854 - 1871: [[Antoine Auguste Collart]]<ref name=Chr100>[https://persist.lu/ark:70795/qnmn86cfx9/pages/8/articles/DIVL1075 Chronik eines 100jährigen Gemeindehauses.] In: Tageblatt, nº 234 (10.10.1968), p. 8 [Digitised by the National Library of Luxembourg].</ref> * 1871 - 1884: [[Jean-Pierre Kayl]] * 1885 - 1906: [[Léon Auguste Collart]] * 1905 - 1911: Charles Philippe<!-- Nottär-->> * 1911 - 1917: [[Nicolas Mockel]]<!--"Bahmnmeister"--> * 1918 - 1918: [[Eugène Auguste Collart]] * 1919 - 1920: Joseph Klensch<ref name=Chr100/> * 1921 - 1933: Eugène Auguste Collart * 1934 - 1941: [[Nicolas Rosenfeld]]<ref name=parcours>[https://bettembourg.lu/wp-content/uploads/2024/09/MNRDH_Brochure_Parcours_Bettembourg_A5_COMPLET_SiteWeb.pdf Parcours de mémoire.] Brochure, S. 26.</ref> * 1941 - 1944: ''Amtsbürgermeister'' Hans Müller<ref name=parcours/> * 1945 - 1951: Pierre Trausch<ref name=Chr100/> * 1951 - 1954: Adolphe Fox<ref name=Chr100/> * 1954 - 1961: Léon Eberhard<ref name=Chr100/> * 1961 - ≥1968: Louis Ganser<ref name=Chr100/> * ... * 1976 - 1979: [[Émile Hammerel]] <ref>Stroosseschëld</ref> * 1979 - 1988: [[Fernand Weber]] (CSV) * 1988 - 2004: [[Lucien Lux]] (LSAP) * 2004 - 2011: [[Roby Biwer]] (LSAP) * 2011 - 2026: [[Laurent Zeimet]] (CSV)<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/laurent-zeimet-halt-als-buergermeeschter-op-2132911878 "Laurent Zeimet hält als Buergermeeschter op."] rtl.lu, 06.01.2026.</ref> * zanter 2026: [[Jean-Marie Jans]] (CSV)<ref>{{Citation|URL=http://maint.gouvernement.lu/fr/actualites.html|Titel=Assermentation aux fonctions de bourgmestre et échevin des communes de Bech, Bettembourg et Esch-sur-Sûre|Gekuckt=2026-02-08|Datum=2026-02-06|Wierk=maint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref> {{div col end}} == Verkéier == === Eisebunn === D'[[Gare Beetebuerg|Gare vu Beetebuerg]] gehéiert zu den [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|CFL-Linnne 6]], [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|6a]] a [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Wuelmereng|6b]] a läit op der internationaler Streck [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Dijon|Lëtzebuerg-Dijon]]. D'[[Rangéiergare Beetebuerg|Rangéiergare]] mat 28 Sënnergleiser gouf an den 1980er Jore gebaut a krut ee Container-Terminal dobäi. Doduerch ass Beetebuerg zu engem wichtege Glidd am internationale Wuerentransport op der Nord-Süd-Achs ginn. === Stroossen an Autobunnen === Beetebuerg hänkt um Stroossennetz iwwer d'[[Dräikantonstrooss]] an d'[[Nationalstrooss 31|N31]] an och iwwer den [[CR132]] an den [[CR163]]. Laanscht Beetebuerg lafen d'[[Autobunn A3 (Lëtzebuerg)|Autobunnen A3]] an [[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|A13]] déi och en Uschloss un d'Gemeng hunn. == Kuckeswäertes an der Gemeng == * [[Kierch Beetebuerg]] * [[Beetebuerger Schlass|Collarts Schlass]] * [[Märchepark Beetebuerg]] * [[Huncherenger Millen]] == Perséinlechkeeten aus der Gemeng Beetebuerg == * [[Eugène Berger]] (1960-2020), Politiker an Alpinist, * [[Gusty Graas]] (*1957), Politiker, * [[Roger Negri]] (*1954), Eisebunner a Politiker. == Natur an Ëmwelt == *De Projet Naturbëschreservat [[Naturschutzgebitt Beetebuerger Bësch|Naturbësch - Beetebuerger Bësch]] == Jumelagen == *Gemeng [[Flaibano]] bei [[Udine]] an [[Italien]], 1989/1990 *Gemeng [[Valpaços]] a [[Portugal]], 1999/2000 == Interkommunal Syndikater == {{div col|cols=3}} * [[Centre de natation An der Schwemm]] * [[Minett-Kompost]] * [[PRO-SUD]] * [[Syndicat des Eaux du Sud|SES]] * [[SIGI]] * [[SICEC]] * [[SIDOR]] * [[Syndicat intercommunal pour l'exploitation de la station d'épuration de Bettembourg et pour la réalisation de toutes activités de recyclage et de gestion écologique|STEP]] * [[SICONA-Sud-Ouest]] * [[SYCOSAL]] * [[SYVICOL]] {{div col end}} == Industriezonen == *Industriezon Beetebuerg-Diddeleng (Wolser) *Industriezon Schéleck 1 *Industriezon Schéleck 2 *Industriezon Krakelshaff == Radio zu Beetebuerg == *[[Radio Locale Réiserbann-Betebuerg]] == Kuckt och == {{LNM}} {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.bettembourg.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Beetebuerg] * [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/bettembourg D'Gemeng Beetebuerg op der Websäit vum Syvicol] * [http://www.parc-merveilleux.lu/ Websäit vum ''Parc merveilleux'' zu Beetebuerg] * [http://www.beetebuerger-schoulen.lu/ Beetebuerger Schoulen] * [http://www.cibett.lu/ Asazzenter Beetebuerg (Protection Civile & Pompjeen)] [[Fichier:Beetebuerg vum Äppelbierg.jpg|thumb|800px|center|Beetebuerg vum Äppelbierg aus gesinn (2008)]] {{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Beetebuerg]] [[Kategorie:Gemeng Beetebuerg| ]] l5veefje6gr1ncudzq6snku13po0n37 0 75047 2689511 2689168 2026-08-07T08:40:27Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689511 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Tierkesch Republik Nordzypern | Fändel = Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vun Nordzypern | Wopen = Coat of arms of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Nordzypern | National Devise = | Kaart = Northern Cyprus in its region (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tierkesch]] | Haaptstad = [[Nord-Nikosia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|35|11|24|N|33|21|49|E}} | Staatsform = Presidentielle Regierungssystem | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 3.355,0 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q23681|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q23681|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 112 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[15. November]] | Nationalhymn = [[İstiklâl Marşı]] | Wärung = [[Tierkesch Lira]] (TRY) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Northern Cyprus (orthographic projection).svg | Extra Bild2 = }} D''''Tierkesch Republik Nordzypern''', kuerz '''Nordzypern''', [[Tierkesch]]: '''Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti''' ('''KKTC'''), ass en [[De jure / de facto|De facto]]-Regimm am Norde vun der [[Mëttelmier]]insel [[Zypern]], dee vun der internationaler Staatecommunautéit (mat Ausnam vun der [[Tierkei]]) net als Staat unerkannt gëtt. [[De jure / de facto|De jure]] gehéiert den Territoire zu der Republik Zypern, där hir Regierung zanter 1963 just nach aus zypriotesch Griiche besteet an – zanter datt den Norde vun der Insel 1974 vun der Tierkescher Arméi besat gouf – keng Autoritéit méi iwwer dësen Territoire huet. D'Haaptstad vun der Tierkescher Republik Nordzypern ass [[Nord-Nikosia]], den nërdlechen Deel vun [[Nikosia]] (''Lefkoşa''). D'Bevëlkerung besteet op der enger Säit aus [[Zypern-Tierken|tierkeschen Zyprioten]], déi zanter Joerhonnerten op der Insel liewen an an der Suite vum [[Zypern-Konflikt]] zu engem groussen Deel aus hiren Heemechtsuertschaften am Süden dohin hu misse plënneren, an op der anerer Säit aus Tierken, déi zanter 1974 vum tierkesche Festland, besonnesch aus [[Anatolien]], dohi koumen. Déi meescht zypriotesch Griichen, déi am Norde gewunnt hunn, sinn 1974 vun do verdriwwe ginn. 2014 gouf et eng Vollekszielung, no där et an der Tierkescher Republik Nordzypern 313.626 Awunner gouf. Fir 2023 gouf d'Populatioun op 476.214 Awunner geschat. == Politik == De Staatspresident gëtt fir 5 Joer direkt vum Vollek gewielt. D'''Parlament vun der Republik'' ''(Cumhuriyet Meclisi)'' huet 50 Sëtz a gëtt och fir 5 Joer gewielt. == Administrativ Andeelung == Et gëtt 5 Distrikter (''İlçe''): * [[Distrikt Lefkoşa|Lefkoşa]] * [[Distrikt Mağusa|Mağusa]] * [[Distrikt Girne|Girne]] * [[Distrikt Güzelyurt|Güzelyurt]] * [[Distrikt İskele|İskele]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{de}} [https://web.archive.org/web/20111028004049/http://www.zypern.cc/ Zypern Times] {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tierkesch Republik Nordzypern]] [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] 6civ37vh3jkbnql09jarh4zterksczn 2689819 2689511 2026-08-07T08:51:27Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689819 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Tierkesch Republik Nordzypern | Fändel = Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vun Nordzypern | Wopen = Coat of arms of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg | Wope Breet = 80px | Wopen Artikel = Wope vun Nordzypern | National Devise = | Kaart = Northern Cyprus in its region (de-facto).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Tierkesch]] | Haaptstad = [[Nord-Nikosia]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|35|11|24|N|33|21|49|E}} | Staatsform = Presidentielle Regierungssystem | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 3.355,0 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{wikidata|eid=Q23681|property|P1082}} {{small|({{wikidata|eid=Q23681|qualifier|P1082|P585}})}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 112 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[15. November]] | Nationalhymn = [[İstiklâl Marşı]] | Wärung = [[Tierkesch Lira]] (TRY) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Northern Cyprus (orthographic projection).svg | Extra Bild2 = }} D''''Tierkesch Republik Nordzypern''', kuerz '''Nordzypern''', [[Tierkesch]]: '''Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti''' ('''KKTC'''), ass en [[De jure / de facto|De facto]]-Regimm am Norde vun der [[Mëttelmier]]insel [[Zypern]], dee vun der internationaler Staatecommunautéit (mat Ausnam vun der [[Tierkei]]) net als Staat unerkannt gëtt. [[De jure / de facto|De jure]] gehéiert den Territoire zu der Republik Zypern, där hir Regierung zanter 1963 just nach aus zypriotesch Griiche besteet an – zanter datt den Norde vun der Insel 1974 vun der Tierkescher Arméi besat gouf – keng Autoritéit méi iwwer dësen Territoire huet. D'Haaptstad vun der Tierkescher Republik Nordzypern ass [[Nord-Nikosia]], den nërdlechen Deel vun [[Nikosia]] (''Lefkoşa''). D'Bevëlkerung besteet op der enger Säit aus [[Zypern-Tierken|tierkeschen Zyprioten]], déi zanter Joerhonnerten op der Insel liewen an an der Suite vum [[Zypern-Konflikt]] zu engem groussen Deel aus hiren Heemechtsuertschaften am Süden dohin hu misse plënneren, an op der anerer Säit aus Tierken, déi zanter 1974 vum tierkesche Festland, besonnesch aus [[Anatolien]], dohi koumen. Déi meescht zypriotesch Griichen, déi am Norde gewunnt hunn, sinn 1974 vun do verdriwwe ginn. 2014 gouf et eng Vollekszielung, no där et an der Tierkescher Republik Nordzypern 313.626 Awunner gouf. Fir 2023 gouf d'Populatioun op 476.214 Awunner geschat. == Politik == De Staatspresident gëtt fir 5 Joer direkt vum Vollek gewielt. D'''Parlament vun der Republik'' ''(Cumhuriyet Meclisi)'' huet 50 Sëtz a gëtt och fir 5 Joer gewielt. == Administrativ Andeelung == Et gëtt 5 Distrikter (''İlçe''): * [[Distrikt Lefkoşa|Lefkoşa]] * [[Distrikt Mağusa|Mağusa]] * [[Distrikt Girne|Girne]] * [[Distrikt Güzelyurt|Güzelyurt]] * [[Distrikt İskele|İskele]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{de}} [https://web.archive.org/web/20111028004049/http://www.zypern.cc/ Zypern Times] {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Tierkesch Republik Nordzypern]] [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] 3rqa30qi8premhujih7kxj2i0hp3aq6 0 76076 2689286 2500209 2026-08-06T13:54:21Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689286 wikitext text/x-wiki {{coor dms1 uewen|43|30|02|N|87|50|48|W}} [[Fichier:BelgiumWisconsin.jpg|thumb|300px|Vue no Weste vum Geschäftsquartier aus]] '''Belgium''' ass d'Haaptuertschaft vun der [[Belgium (Stad)|Stad Belgium]] am [[Ozaukee County]] am [[Bundesstaat vun den USA|US-amerikanesche Bundesstaat]] [[Wisconsin]]. Se läit am Zentrum vum Stadgebitt an am Joer 2010 hunn 2.245 Leit do gewunnt, an d'Uertschaft ass 1,4 [[Quadratmeil]]e (6,27&nbsp;km²) grouss. == Geschichtleches == Déi éischt Siidler déi sech do néiergeloss hate waren [[Lëtzebuergesch Auswanderung|Auswanderer]] vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an aus der haiteger [[belsch]]er [[Provënz Lëtzebuerg]], dohier och den Numm Belgium. Déi éischt Awunner hunn an engem Steebroch nieft dem [[Michigan-Séi]], dee ronn 3&nbsp;km dovun ewech ass, geschafft. Haut ass op där Plaz den [[Harrington Beach State Park]]. Laanscht d'Uertschaft féiert den [[Wisconsin Highway 32|Highway 32]]. Belgium läit ronn 13&nbsp;km nërdlech vu [[Port Washington (Wisconsin)|Port Washington]], wou och vill lëtzebuergesch Auswanderer hänke blouwen. == Relatioune mat Lëtzebuerg == Zanter 1987 gëtt zu Belgium all Joer am Summer de ''Luxembourg Heritage Weekend'' organiséiert.<ref>T. Dauphin, [[Luxemburger Wort|LW]] vum 8. August 2012.</ref> 2010 gouf zu Belgium de [[Luxembourg American Cultural Center]] ageweit. Den Zenter enthält ë.&nbsp;a. e Musée an eng Fuerschungsbibliothéik fir Genealogie a Lëtzebuerger Geschicht.<ref>Den Zenter gouf an Zesummenaarbecht mat der [[Luxembourg American Cultural Center Society]] realiséiert. D'Society gouf 2004 vun amerikanesche Staatsbierger mat lëtzebuergeschen Originnen zesumme mat Leit vu Lëtzebuerg gegrënnt. Cf. T. Dauphin, [[LW]] vum 8. August 2012.</ref> == Literatur == * Dauphin, T., 2012. ''Ein Stück Luxemburg in den USA. "Luxembourg Heritage Weekend" im US-Bundesstaat Wisconsin''. [[Luxemburger Wort]] vum 8. August 2012, S.</ref> == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20090830062131/http://www.village.belgium.wi.us/ Village of Belgium] * [https://web.archive.org/web/20090822191448/http://www.gatewaytooz.com/ Belgium Area Chamber of Commerce] {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Uertschaften am Bundesstaat Wisconsin]] 7wdbvwzzjpgtrax1tay0rysudrsckyx 0 78670 2689333 2654868 2026-08-07T05:15:08Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689333 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} [[Fichier:LuxembourgPavilion2010Shanghai1.jpg|thumb|D'[[Gëlle Fra]] virum Lëtzebuerger Pavillon op der Expo 2010.]] '''Lëtzebuerg''' huet bis ewell <!-- d.&nbsp;h. 2025 scho mat -->25-mol '''op [[Weltausstellung]]e''' matgemaach: {{div col}} * [[London]] 1851 * [[Paräis]] 1855 * Paräis 1867 * [[Philadelphia]] 1876 * Paräis 1878 * [[Antwerpen]] 1885 * Paräis 1889 * [[Bréissel]] 1897 * Paräis 1900 * [[Léck]] 1905 * Bréissel 1910 * [[Gent]] 1913 * Paräis 1925 (Spezialausstellung iwwer Molerei) * [[Chicago]] 1933/34 * Bréissel 1935 * Paräis 1937 * [[New York City]] 1939 * Bréissel 1958 * [[Seattle]] 1962 * [[Sevilla]] 1992 * [[Lissabon]] 1998 (Spezialausstellung iwwer d'Ozeaner) * [[Hannover]] 2000 * [[Shanghai]] 2010 * [[Dubai]] 2020 * [[Osaka]] 2025 {{div col end}} ==Déi eenzel Ausstellungen== {{Kapitel Info feelt}} ===...=== ===Bréissel 1935=== Op der Bréisseler Weltausstellung hat Lëtzebuerg en Terrain vun 2800 m², wouvun der 2100 bebaut waren. De Pavillon war vun den Architekte [[Georges Traus]] a [[Michel Wolff (Architekt)|Michel Wolff]] entworf ginn. E war am [[Art Deco|Art-Deco-Stil]]; hat seng Entrée op engem Eck, driwwer war eng grouss Betongs-Marquise mam Numm vum Land, a laanscht d'Säite waren 2 Reliefer vum [[Auguste Trémont]], déi d'Industrie an d'Landwirtschaft weisen. An der Entréeshal stoung eng Büst vun der Groussherzogin [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] an dekorativ Vasen aus de [[Villeroy & Boch|Siweburer Parzeläinsfabrek]]. Vun do goung et no lénks a riets a Raim fir touristesch Informatiounen, ë.&nbsp;a. iwwer d'[[Stad Lëtzebuerg]] a [[Thermalbad Munneref|Munneref-Bad]]. Am Haaptsall hunn d'Stolkonzerner [[Arbed]], [[Hadir]] a [[Paul Wurth S.A.]] zentral sech an hir Produkter virgestallt, laanscht d'Säitemauere ware Vitrinne fir d'Mëttel- a Klengindustrie. Iwwert eng Terrass koum een an e Pavillon mat enger Buvette dran. Op dësem Pavillon waren zwéi Reliefer, ee vum [[Léon Nosbusch]], op deem d'Wäilies op der Musel ze gesi war, an ee vum Louiz iwwer d'[[Brauerei]].<ref>''[[A-Z Luxemburger Illustrierte]]'' 1935, [https://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=azillust&year=1935&issue=22&page=6&zoom=3 Fascicule 22, S.6-9] a [https://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=azillust&year=1935&issue=23&page=4&zoom=3 Fascicule 23, S.3-7].</ref> ===Paräis 1937=== Op der Weltausstellung 1937 zu Paräis war de Lëtzebuerger Pavillon vum Architekt [[Nicolas Schmit-Noesen]]. Den Terrain ronderëm war vum Landschaftsarchitekt [[Henri Luja]] entworf. Op der Baussefassad vum Pavillon war e grousse Relief ''Vue panoramique de la Ville de Luxembourg'', dee vum [[Pierre Blanc]] entworf a vun de Sculpteuren [[Aloyse Deitz]], [[Ernest Grosber]], [[Albert Kratzenberg]] a [[Léon Nosbusch]] ausgefouert gouf. Laanscht d'Entrée ware Bas-Reliefe vu Grouwen- a Stolaarbechter vum [[Auguste Trémont]] a [[Lucien Wercollier]].<ref name=az37>[https://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=azillust&year=1937&issue=32&page=4&zoom=3 "Der Luxemburger Pavillon auf der internationalen Ausstellung in Paris."] ''A-Z Luxemburger Illustrierte'' 1937, Fascicule 32, S.4-5.</ref> Bannenan, an der Éierenhal, houng en iwwermaansgrousse Portrait vun der [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Groussherzogin Charlotte]], op gëllenem Hannergrond, gemoolt vum [[Hubert-Denis Etcheverry]]. Lénks a riets dovu ware Wopen, aus Kermaik, vun der Gréifin [[Ermesinde vu Lëtzebuerg|Ermesinde]] a vum [[Jang de Blannen]]. Uewe laanscht d'Mauere ware Wandmolereie vu verschiddene Buerge aus dem Land, gemoolt vum [[Paul Jouve]], souwéi den Tableau vun der Eruewerung vun der Festung Lëtzebuerg duerch de [[Louis XIV.]], vum [[Adam Frans van der Meulen]]. Och Skulpture vum [[Michel Haagen]] waren do ze gesinn.<ref name=az37/> An der Ausstellungshal war an der Mëtt eng grouss Maquette vun 20 op 4,5 Meter vum Industriebaseng am [[Minettsgéigend|Minett]]. Ronderëm ware Vitrinnen, an deene Stied, Schoulen a Firmen sech an hir Produkten, respektiv Aktivitéiten, virgestallt hunn, wéi z.&nbsp;B. d'[[Gierwerei Ideal]] vu Wolz, Villeroy & Boch, d'[[Lycée des arts et métiers|Stater Handwierkerschoul]], [[RTL|Radio Lëtzebuerg]], d'[[Poudrerie de Luxembourg|Polverfabrek op der Kochelscheier]], [[Paul Wurth S.A.]], d'Sozialversecherungen, d'Stad Lëtzebuerg an d'[[Thermalbad Munneref]]. Ausserdeem houngen uewendriwwer Biller vum [[Joseph Kutter]] (''Luxembourg, Clervaux''), [[Henri Rabinger]] (''Terres Rouges''<ref>''Terres Rouges'' ass eng Monumentaltoile (4 × 6,3 m), déi, nodeems s'iwwer Joerzéngten um Späicher vum Escher Jongelycée an engem Eck louch, an no enger Restauratioun mat groussem Opwand an den 1990er Joren, haut an der Kantin vun där Schoul hänkt.</ref>) a [[Lucien Simon]] (''[[Sprangpressessioun|Procession dansante]], La Moselle'' a ''La Sûre'').<ref name=az37/> Am Restaurant-Fligel war uewe ronderëm e Fries mat Molereie vum [[Jean-Pierre Lamboray]], [[Josy Meyers]], [[Félix Glatz]] a [[Jean Schaack]].<ref name=az37/> De [[Léon Laval]] war Generalkommissär fir d'Ausstellung.<ref name=eröffnung>"Die Eröffnung des Luxemburger Pavillons auf der Pariser Ausstellung." In: ''[[Luxemburger Wort]]'' Nr. 165, 14. Juni 1937 ([https://web.archive.org/web/20170724192313/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=en#panel:pp|issue:1265650|article:DTL70 Link]).</ref> <gallery> Fichier:Kutter Luxembourg.jpg|''Luxembourg'', vum [[Joseph Kutter]] fir d'Ausstellung gemoolt Fichier:Kutter Clervaux.jpg|''Clervaux'', vum J. Kutter fir d'Ausstellung gemoolt File:State portrait of Charlotte, Grand Duchess of Luxembourg.jpg|Portrait vun der Groussherzogin Charlotte, vum H.-D. Etcheverry. </gallery> === New York 1939 === Well keng lëtzebuergesch Entreprisë fonnt goufen, déi op der [[New York City|New York]]er Weltausstellung matmaache wollten, stoung dëse Pavillon ganz am Zeeche vum Tourismus an der Konscht. De Pavillon war dem Staat vun den Organisateuren zur Verfügung gestallt ginn.<ref name=wort39>[https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pp|issue:1379299|article:DTL66 "Luxemburg auf der Weltausstellung in New York."] in: ''[[Luxemburger Wort]]'' Nr.166 vum 16. Juni 1939, S.3.</ref> D'Entréeshal war mat enger grousser Fotomontage vun der [[Simone Lutgen]] dekoréiert, mat Zeene vun amerikaneschen Zaldoten, déi nom [[Éischte Weltkrich]] zu Lêtzebuerg waren, a vu Schmelzaarbechter. Fir d'Haapthal haten de [[Jean Schaack]] an den [[Henri Rabinger]] en 20 x 12 Meter grousst Monumentalbild gemoolt, op deem, ''"in unsagbar wuchtigen Strichen"'', wéi d'''Wort'' schrouf, déi dräi Haaptlandschaften - [[Minettsgéigend|Minett]] mat senge Grouwen a Schmelzen, d'Stad Lëtzebuerg mat hire Brécken an d'Éislek mat senge Buergen a Bëscher - allegoresch aneneen iwwerginn. Op de Mauere lénks a riets dovu waren op där enger Säit Landschaftsbiller vum Schaack a vum Rabinger, a vum [[Jean-Pierre Lamboray]], [[Félix Glatz]], [[Jean-Pierre Calteux]] a [[Jean-Pierre Beckius]], op där anerer Säit gouf d'Geschicht vum Land unhand vun enger Zort Pressessioun vu mëttelalterlechen an neizäitlechen Herrscher op enger Zeenographie vun 120 m² am Stil vu mëttelalterlecher Molerei oder vu Kierchefënstere gewisen, déi vum [[Émile Probst]], [[Joseph Meyers]] a [[Pierre Blanc]] realiséiert gi war. Déi véiert Mauer hat eng grouss Landkaart, op där Industrieprodukter, a wou se hierkoumen, gemoolt waren, an och nach e puer Tableaue mat Landschaftsbiller. D'Landkaart war vum [[Theo Kerg]], [[Jean Thill]] a [[Victor Jungblut]] gemoolt ginn. Ausserdeem stoungen do 4 Meter héich gosse Figuren, déi d'Stolindustrie (e Gossaarbechter vum [[Albert Kratzenberg]]), d'Handwierk ([[Claus Cito]]), d'Landwirtschaft ([[Lucien Wercollier]]) an de Wäibau (e Wënzer vum [[Michel Jungblut]]) symboliséiern. An der Mëtt vum Sall ware fer-forgés Vitrinnen, déi vum [[Michel Haagen]] a vum [[Marcel Langsam]] realiséiert goufen, an an deene Parzeläi vun de Siwebueren ausgestallt war. Den Atelier Linster hat faarweg Fënstere geliwwert. Baussen op der Fassad war e 6 Meter grousse Wope mam roude Léiw, deen nuets beliicht war, an et stoung eng 4 Meter héich Statu vum [[Auguste Trémont]] virun der Entrée, déi d'Stad Lëtzebuerg symboliséiert huet.<ref name=wort39/><ref>"Luxemburg auf der Grossen Internationalen Weltausstellung in New York." In: ''A-Z: Luxemburger illustrierte Wochenschrift'' Fascicule 16, [https://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=azillust&year=1939&issue=16&page=10&zoom=3 Säit 10][https://luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=azillust&year=1939&issue=16&page=11&zoom=3 an 11]</ref>[[Fichier:Expo58 radio luxembourg.jpg|thumb|upright|Stand vun [[RTL]] am Lëtzebuerger Pavillon op der Expo58 zu Bréissel.]] === Expo '58 zu Bréissel=== ... ===Expo '92 zu Sevilla=== Op der [[Expo '92 zu Sevilla]] war Lëtzebuerg mat engem Pavillon vun den Architekte Paul Fritsch a Bohdan Paczowski vertrueden, déi ënner 17 Kandidaten erausgewielt goufen.<ref>Quell vum Kapitel, wou net anescht uginn: Rob Kieffer: "Fiesta Sevillana: Luxemburgs Beteiligung an der Weltausstellung in Sevilla." in: ''[[Voilà Luxembourg]]'', April 1992, Nr.4, S.6-13.</ref> E stoung op enger 1000 m2 grousser Parzell, a war vun der Struktur hier en 20 Meter héije Wierfel aus 260 Tonne stolen Dunnen an aus Glas. Bannena goufen d'Visiterue mat engem Panoramalift bis ënnert den Daach gefouert, vu wou et dann op enger spiralfërmeger Ramp, ronderëm eng grouss Kugel an der Mëtt, no ënne goung. Laanscht d'Ramp goufe mat Videoclippen, Biller- an Tounprojektiounen eng "Rees duerch Raum an Zäit" ugebueden, déi vum Paräisser Büro ''La Grande Halle'' konzipéiert gi war, no engem Szenario vum belsche Comicauteur [[François Schuiten]]. Sou waren z.&nbsp;B. Seegelen ze gesinn op deene Biller iwwer d'Iechternacher Buchmolerei projezéiert goufen; eng Maquette vum [[Kolpecher Schlass]] mat Informatiounen iwwer de Frëndeskrees ëm d'Famill [[Emile Mayrisch|Mayrisch]], Portraite vu Leit vu Lëtzebuerg, eng Bëschlandschaft an e Stolwierk. Och [[RTL]]/[[CLT]] an [[SES Astra]]} hu fir sech Reklamm gemaach; déi 20 Clippen iwwer ë.&nbsp;a. Politik, de Staatschef, Landschaften a Kultur goufe vun RTL produzéiert. D'[[ABBL]] hirersäits huet e [[Computerspill]] ugebueden, wou ee fiktiv Sue konnt investéieren an dann nokucken, wéi déi sech entwéckelt hunn. 25 jonk Leit ware rekrutéiert gi fir wann néideg Explikatiounen ze ginn. Ausserdeem gouf et eng Cafeteria mat Lëtzebuerger Spezialitéiten, e ''Business Corner'' an e Pressebüro. Generalkommissär fir d'Lëtzebuerger Presenz op der Expo war de [[Jean Hamilius]]. ===Expo 2000 zu Hannover=== De Lëtzebuerger Pavillon op der [[Expo 2000]] zu [[Hannover]] ass vum [[Christian Bauer (Architekt)|Christian Bauer]] entworf ginn. Generalkommissär fir Lëtzebuerg war de [[Johny Lahure]]. [[Fichier:Luxemburg Pavilion.jpg|thumb|De Pavillon zu Shanghai]] ===Expo 2010 Shanghai=== Lëtzebuerg war op der [[Expo 2010]] zu [[Shanghai]] mat engem Pavillon vertrueden, dee vun Hermann & Valentiny entworf gi war. Fir d'Expo gouf d'[[Gëlle Fra]] op Shanghai transportéiert a virum Pavillon ausgestallt. 7,2 Millioune Leit haten deemools de Pavillon besicht. De Pavillon gouf "dem chineesesche Vollek" geschenkt, well et ze deier gi wier, en ewechzetransportéieren. Eng Zäitche war eng Mouddesign-Schoul an e [[Virtual Reality|Virtual-Reality]]-Labo dran; wou en haut drun ass, ass net bekannt.<ref name=sand/> De [[Robert Goebbels]] war de Generalkommissär vun der lëtzebuergescher Bedeelegung un der Ausstellung. ===Expo 2020 Dubai=== Fir d'Participatioun op der Weltausstellung zu Dubai 2020 sinn 32 Milliounen Euro (ursprénglech geplangt: 25 Milliounen) virgesinn. Dovu ginn der jee 2,5 Millioune vun der [[Post Luxembourg]] an [[SES Astra]] bäigedroen, [[ArcelorMittal]] spendéiert fir eng hallef Millioun Euro Stol, d'Firme [[Cargolux]] (Frêt) an RAK Porcelain (Dëschgeschier) droe mat enger Mëschung aus Suen a Sachleeschtunge bäi, iwwerdeems d'Firme Guardian (Glas) an MCM Steel Sachleeschtunge bréngen. 5,8 Milliounen Euro sinn nach vum Budget vun der Expo zu Shanghai 2010 Rescht. Designéierten Direkter fir de Pavillon ass den Daniel Sahr.<ref name=sand>Michèle Sinner: [http://www.land.lu/page/article/633/335633/FRE/index.html "32 Milliounen Euro an de Sand."] ''[[d'Lëtzebuerger Land]]'' Nr. , 28. Juni 2019, S. (och op land.lu).</ref> E groussen Deel dovu si fir e Pavillon, dee vun Nüssli Adunic gebaut gouf. De Pavillon gëtt nom Oflaf vun der Expo ofgerappt, well en Of- an Erëmopbau ze vill deier gi wier. E gouf vu [[Metaform]] entworf an huet d'Form vun enger grousser [[Möbiusschleef]]<ref>[https://web.archive.org/web/20190715091937/http://www.metaform.lu/projects/luxembourg-pavilion-dubai-expo2020 "Luxembourg Pavilion at Dubai Expo2020 Dubai, UAE"] op metaform.lu.</ref>, op där hiren 3.648 Quadratmeter Surface, op 3 Stäck, maximal 500 Leit Plaz fannen. Den däitsche Büro Jangled Nerves ass fir d'Präsentatioun vum Land responsabel. Nieft der Ausstellung gëtt et e Konferenzsall fir 80 Leit.<ref name=sand/> Generalkommissarin fir d'Lëtzebuerger Participatioun op der Expo 2020 war d'[[Maggy Nagel]]. ===2025 Osaka === [[File:大阪・関西万博 ルクセンブルクパビリオン.jpg|thumb|De Lëtzebuerger Pavillon zu Osaka]] 2025 ass et och op der [[Expo 2025]] zu [[Osaka]] D'Weltexpo 2025 zu [[Osaka]] gëtt vum 13. Abrëll bis den 13. Oktober 2025 op der kënschtlecher Insel Yumeshima organiséiert. Si steet ënnert dem Theema ''"D'Gesellschaft vun der Zukunft gestalten, sech eist Liewen vu muer virstellen"''. De Lëtzebuerger Pavillon steet ënnert dem Slogan ''"Doki Doki - The Luxembourg Heartbeat"''. E gouf no nohaltege Krittäre vum Architekte-Bureau Steinmetz-Demeyer entworf. Genee wéi zu Shanghai an Dubai gouf och dës Kéier nees e Groupement d'intéret économique gegrënnt, dee mat enger Budgetsenveloppe vun 30 Milliounen Euro dotéiert ass. Den André Hansen ass Commissaire général fir de Lëtzebuerger Pavillon.<ref>[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/2128465.html Weltexpo 2025 zu Osaka: Lëtzebuerger Pavillon ënnert dem Slogan "en Häerz, dat freedeg schléit".] rtl.lu, 20.10.2023.</ref> ==Literatur== *Jean-Luc Mousset: "Un petit parmi les grands. Le Luxembourg aux Expositions universelles, de Londres à Shanghai (1851-2010)." ''d'Lëtzebuerger Lnd'' Nr.42, 16. Oktober 2009, S.17-18. * Jean-Luc Mousset … [et al.]: ''Petit parmi les grands: Le Luxembourg aux Expositions universelles de Londres à Shanghai (1851-2010)''. Musée national d'histoire et d'art Luxembourg, 13 mai - 5 septembre 2010. Luxembourg: Musée national d'histoire et d'art, 2010 (Publications du Musée national d'histoire et d'art Luxembourg 11), ISBN 978-2-87985-101-3 == Um Spaweck == * Nadine Abel-Esslingen: ''[https://bnl.public.lu/lb/a-la-une/a-la-loupe/2021/le_luxembourg_et_les_expositions.html Le Luxembourg et les expositions universelles et internationales.]'' bnl.public.lu, 2021; nogekuckt: 2022-12-21. {{Referenzen}} [[Kategorie:Publicitéit]] [[Kategorie:Ausstellungen]] 4sja2jc55mxnngtyzpmgr06ifxejpho 0 85560 2689506 2628567 2026-08-07T08:40:20Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689506 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of South Sudan (Englesch)<br>{{small|Republik Südsudan}} | Fändel = Flag of the SPLAM.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Südsudan | Wopen = Coat of Arms of South Sudan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Südsudan | National Devise = "Unity, Equality, Progress"<br>{{small|(Eenheet, Gläichheet, Fortschrëtt)}} | Kaart = Location South Sudan AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Dschuba]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Salva Kiir Mayardit]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 619.745 | Fläch Plaz = 42 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 8.260.490 {{small|(2008)}} | Bevëlkerung Plaz = 94 | Bevëlkerungsdicht = 13,33 | Onofhängegkeet = [[9. Juli]] [[2011]] (vum [[Sudan]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''South Sudan Oyee!'' | Wärung = [[Südsudaneesescht Pond]] (SSP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ss]] | Telefonsprefix = +211 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Südsudan''', offiziell '''Republik Südsudan''', ass e Staat an [[Afrika|Nordostafrika]] deen den 9. Juli 2011 vum [[Sudan]] onofhängeg gouf. D'[[Haaptstad]] ass [[Dschuba]]. == Um Spaweck == * [http://www.goss-online.org/ Offiziell Regierungssäit] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Südsudan| ]] 1qznhailkczw6s0e4pckpu87bag18n7 2689649 2689506 2026-08-07T08:45:03Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689649 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAFR}} {{Infobox Land | Numm = Republic of South Sudan (Englesch)<br>{{small|Republik Südsudan}} | Fändel = Flag of the SPLAM.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Südsudan | Wopen = Coat of Arms of South Sudan.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Südsudan | National Devise = "Unity, Equality, Progress"<br>{{small|(Eenheet, Gläichheet, Fortschrëtt)}} | Kaart = Location South Sudan AU Africa.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Dschuba]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 619.745 | Fläch Plaz = 42 | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 8.260.490 {{small|(2008)}} | Bevëlkerung Plaz = 94 | Bevëlkerungsdicht = 13,33 | Onofhängegkeet = [[9. Juli]] [[2011]] (vum [[Sudan]]) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''South Sudan Oyee!'' | Wärung = [[Südsudaneesescht Pond]] (SSP) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ss]] | Telefonsprefix = +211 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} De '''Südsudan''', offiziell '''Republik Südsudan''', ass e Staat an [[Afrika|Nordostafrika]] deen den 9. Juli 2011 vum [[Sudan]] onofhängeg gouf. D'[[Haaptstad]] ass [[Dschuba]]. == Um Spaweck == * [http://www.goss-online.org/ Offiziell Regierungssäit] {{Navigatioun Länner an Afrika}} {{Navigatioun Memberstaaten AU}} [[Kategorie:Südsudan| ]] khzbc1xeihm5am0wgv7c7nvffikynkh 0 86151 2689534 2663498 2026-08-07T08:41:02Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689534 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoUK}} {{Infobox Land | Numm = Wales <small>(Englesch)</small><br>Cymru <small>(Walisesch)</small> | Fändel = Flag of Wales (1959–present).svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Wales | Wopen = | Wope Breet = | Wopen Artikel = | National Devise = | Kaart= Wales in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]), [[Walisesch]] | Haaptstad = [[Cardiff]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Deel vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] | Total Fläch= 20 779 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 903 895<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung 2001<br>Quell: [http://www.statistics.gov.uk/census2001/pyramids/pages/w.asp statistics.gov.uk] (''Office for National Statistics'')</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 140 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.uk]] | Telefonsprefix = +44 | Notizen = }} '''Wales''', [[Walisesch|cy]]: ''Cymru'', [[Englesch|en]]: ''Wales'', [[Franséisch|fr]]: ''Pays de Galles'', ass eent vun de véier Länner vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien an Nordirland]]. Seng [[Haaptstad]] ass [[Cardiff]] an et grenzt un [[England]]. A Wales gëllt d'brittescht [[Pond Sterling]]. Zu Wales gehéiere ronn 50 [[Insel]]en, déi gréisst ass [[Anglesey]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[File:Cynhadledd i'r Wasg Press Conference 14.05.21.jpg|thumb|left|Mark Drakeford, Premierminister vum [[Walisesche Parlament]]; Mee 2021]] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Wales| ]] 1yamu9mmidpfq4vt4nv7hs1n6ak2i3l 2689667 2689534 2026-08-07T08:45:32Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689667 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoUK}} {{Infobox Land | Numm = Wales <small>(Englesch)</small><br>Cymru <small>(Walisesch)</small> | Fändel = Flag of Wales (1959–present).svg{{!}}border | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vu Wales | Wopen = | Wope Breet = | Wopen Artikel = | National Devise = | Kaart= Wales in the UK and Europe.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] ([[De jure / de facto|de facto]]), [[Walisesch]] | Haaptstad = [[Cardiff]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Deel vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Total Fläch= 20 779 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 2 903 895<ref>Zuele vun der leschter Vollekszielung 2001<br>Quell: [http://www.statistics.gov.uk/census2001/pyramids/pages/w.asp statistics.gov.uk] (''Office for National Statistics'')</ref> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 140 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Pond Sterling]] (£, GBP) | Zäitzon = +0 | Internet TLD = [[.uk]] | Telefonsprefix = +44 | Notizen = }} '''Wales''', [[Walisesch|cy]]: ''Cymru'', [[Englesch|en]]: ''Wales'', [[Franséisch|fr]]: ''Pays de Galles'', ass eent vun de véier Länner vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien an Nordirland]]. Seng [[Haaptstad]] ass [[Cardiff]] an et grenzt un [[England]]. A Wales gëllt d'brittescht [[Pond Sterling]]. Zu Wales gehéiere ronn 50 [[Insel]]en, déi gréisst ass [[Anglesey]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[File:Cynhadledd i'r Wasg Press Conference 14.05.21.jpg|thumb|left|Mark Drakeford, Premierminister vum [[Walisesche Parlament]]; Mee 2021]] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Wales| ]] 1v3xw43knvshsslxuwcsiw5v6d4k5vy 0 86623 2689280 2666965 2026-08-06T13:03:57Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689280 wikitext text/x-wiki {{Infobox Observatoire | MPC-Code = 044 | Kameraen = | Teleskopen = }} Den '''Astronomeschen Observatoire vu Capodimonte''' (it: ''Osservatorio Astronomico di Capodimonte''), ass en [[Astronomeschen Observatoire|Observatoire]] vum [[Istituto Nazionale di Astrofisica]] an [[Italien]]. E steet um ''Capodimonte'', zu [[Neapel]]. [[1812]] gouf de [[Grondsteen|Grondstee]] fir de ''Kinneklech astronomeschen Observatoire'' geluecht. De Bau war [[1819]] fäerdeg an déi éischt Observatioune goufen ënner der Direktioun vum [[Carlo Brioschi]] gemaach. Den Observatoire huet e 40-cm-[[Ritchey-Chrétien-Cassegrain-Teleskop|Ritchey-Chretien-Spigelteleskop]], e [[Meridiankrees]], e funktiounsfäegt historescht [[Lënserefrakter|Lënsenteleskop]] aus dem Joer [[1863]], e Musée iwwer astronomesch Instrumenter an e [[Planetarium]]. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20260316183057/https://www.oacn.inaf.it/ Websäit vum ''Observatoire astronomique de Capodimonte''] == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} {{Navigatioun Astronomesch Observatoiren an Italien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Astronomesch Observatoiren an Italien|Capodimonte]] [[Kategorie:Astronomesch Observatoiren]] kye2kmrwsctw1aq6f1lsewtu8pyseil 0 86690 2689460 2689147 2026-08-07T08:39:13Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689460 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Република Северна Македонија<br>Republika Severna Makedonija<br>Republika e Maqedonisë së Veriut | Fändel = Flag of North Macedonia.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vun Nordmazedonien | Wopen = Coat of arms of North Macedonia.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun Nordmazedonien | National Devise = | Kaart = Location Macedonia Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Mazedonesch]], [[Albanesch]] | Haaptstad = [[Skopje]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = | Total Fläch= 25.713 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.832.696 ({{Small|2021}}) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 82 | Onofhängegkeet = vu [[Jugoslawien]],<br>den [[8. September]] [[1991]] | Nationalfeierdag = 2. August ([[Ilinden-Opstand]] vun [[1903]]) an 8. September | Nationalhymn = ''Denes nad Makedonija'' | Wärung = [[Nordmazedoneschen Denar|Denar]] (MKD) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.mk]] | Telefonsprefix = +389 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Nordmazedonien'''<ref>{{Citation |URL=https://vlada.mk/node/16763?ln=en-gb |Titel=Archive copy |Gekuckt=2019-02-13 |archivedate=2020-04-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200419033713/https://vlada.mk/node/16763?ln=en-gb }}</ref>, (respektiv op [[Mazedonesch]]: Република Северна Македонија/'''Republika Severna Makedonija''', an op [[Albanesch]]: '''Republika e Maqedonisë së Veriut'''), bis de Februar 2019 just ''Republik Mazedonien'' (cyrl: Република Македонија) oder ''FYROM'' ([[Englesch|engl.]] '''F'''ormer '''Y'''ugoslavian '''R'''epublic '''o'''f '''M'''acedonia) ass eng Republik a [[Südosteuropa]], déi un de [[Kosovo]], u [[Serbien]], u [[Bulgarien]], un [[Albanien]] an u [[Griicheland]] grenzt. Nordmazedonien, dat en Deelstaat vum fréiere [[Jugoslawien]] war, ass zanter 1991 en onofhängege Staat. D'[[Haaptstad]] vun Nordmazedonien ass [[Skopje]], a mat ronn 500.000 Awunner och déi gréisst Stad an der Republik. Zanter 2005 ass d'Land e Bäitrëttskandidat vun der Europäescher Union (EU) an et ass zënter 2020<ref>{{Citation|URL=https://www.tagesschau.de/ausland/europa/nato-nordmazedonien-101.html|Titel=Nordmazedonien ist offiziell NATO-Mitglied|Gekuckt=2025-07-22|Auteur=tagesschau.de|Wierk=tagesschau.de|Sprooch=de}}</ref> Member vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]. Nordmazedonien ass eent vun den äermste Länner vun Europa, mat engem héijen Niveau vu Chômage a mat enger relativ schappeger Infrastruktur. D'Land gouf wéinst engem jorelaange Sträitfall mat Griicheland iwwer säin Numm bekannt. De Grond war, datt et a Griicheland och eng Regioun mat deem Numm gëtt ([[Makedonien (Griicheland)|Makedonien]] oder Μακεδονία). Dowéinst gouf vun en ettleche Säite behaapt, et hätt d'"exklusiivt Recht" fir dësen Numm. Den 12. Juni 2018 hunn déi mazedonesch an déi griichesch Regierung en Accord fonnt, d'Land "Nordmazedonien" ze nennen. Déi zwee Parlamenter hunn am Januar 2019 mat allkéiers knappser Majoritéit déi Ännerung ratifizéiert. Nieft Mazedonier (orthodox-chrëschtlech Slawen), ronn 64 % vun der Populatioun, gëtt et eng grouss Minoritéit vun (islameschen) Albaner (25 %) a soss méi kleng Minoritéite vun Tierken (3,85 %), Roma (2,66 %), Serben (1,78 %), Bosniaken (0,84 %) an Aromunen/Meglenorumänen (0,48 %). Dowéinst gouf a gëtt et ëmmer nees ethnesch motivéiert Konflikter, virun allem tëscht Mazedonier an Albaner. Zanter de biergerkrichsänlechen Zoustänn 2001 huet sech, nodeems e Friddenstraité ënnerschriwwe gouf, d'Situatioun däitlech verbessert. Nordmazedonien huet e groussen Naturräichtum an ass am Gaang, eng beléift Touristdestinatioun ze ginn. ==Geschicht== {{Kapitel Info feelt}} ==Geographie == {{Kapitel Info feelt}} Déi zéng gréisst Stied mat hiren Awunnerzuelen: 1. [[Skopje]] (505.400)<br> 2. [[Kumanovo]] (73.360)<br> 3. [[Bitola]] (71.890)<br> 4. [[Prilep]] (64.830)<br> 5. [[Tetovo]] (56.080)<br> 6. [[Štip]] (44.510)<br> 7. [[Veles (Nordmazedonien)|Veles]] (43.140)<br> 8. [[Ohrid]] (38.900)<br> 9. [[Gostivar]] (37.030)<br> 10. [[Strumica]] (36.920) == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20111229220829/http://www.vlada.mk/ Offiziell Säit vun der Regierung vun Nordmazedonien] {{mk}}{{en}}{{sq}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Nordmazedonien| ]] n9cgjbfgfdpmms6vicghzqiv5ev656n 2689783 2689460 2026-08-07T08:50:27Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689783 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoEUR}} {{Infobox Land | Numm = Република Северна Македонија<br>Republika Severna Makedonija<br>Republika e Maqedonisë së Veriut | Fändel = Flag of North Macedonia.svg | Fändel Bildbreet= 135px | Fändel Artikel = Fändel vun Nordmazedonien | Wopen = Coat of arms of North Macedonia.svg | Wope Breet = 90px | Wopen Artikel = Wope vun Nordmazedonien | National Devise = | Kaart = Location Macedonia Europe.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Mazedonesch]], [[Albanesch]] | Haaptstad = [[Skopje]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 25.713 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 1.832.696 ({{Small|2021}}) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 82 | Onofhängegkeet = vu [[Jugoslawien]],<br>den [[8. September]] [[1991]] | Nationalfeierdag = 2. August ([[Ilinden-Opstand]] vun [[1903]]) an 8. September | Nationalhymn = ''Denes nad Makedonija'' | Wärung = [[Nordmazedoneschen Denar|Denar]] (MKD) | Zäitzon = +1 (+2 am Summer) | Internet TLD = [[.mk]] | Telefonsprefix = +389 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Republik Nordmazedonien'''<ref>{{Citation |URL=https://vlada.mk/node/16763?ln=en-gb |Titel=Archive copy |Gekuckt=2019-02-13 |archivedate=2020-04-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200419033713/https://vlada.mk/node/16763?ln=en-gb }}</ref>, (respektiv op [[Mazedonesch]]: Република Северна Македонија/'''Republika Severna Makedonija''', an op [[Albanesch]]: '''Republika e Maqedonisë së Veriut'''), bis de Februar 2019 just ''Republik Mazedonien'' (cyrl: Република Македонија) oder ''FYROM'' ([[Englesch|engl.]] '''F'''ormer '''Y'''ugoslavian '''R'''epublic '''o'''f '''M'''acedonia) ass eng Republik a [[Südosteuropa]], déi un de [[Kosovo]], u [[Serbien]], u [[Bulgarien]], un [[Albanien]] an u [[Griicheland]] grenzt. Nordmazedonien, dat en Deelstaat vum fréiere [[Jugoslawien]] war, ass zanter 1991 en onofhängege Staat. D'[[Haaptstad]] vun Nordmazedonien ass [[Skopje]], a mat ronn 500.000 Awunner och déi gréisst Stad an der Republik. Zanter 2005 ass d'Land e Bäitrëttskandidat vun der Europäescher Union (EU) an et ass zënter 2020<ref>{{Citation|URL=https://www.tagesschau.de/ausland/europa/nato-nordmazedonien-101.html|Titel=Nordmazedonien ist offiziell NATO-Mitglied|Gekuckt=2025-07-22|Auteur=tagesschau.de|Wierk=tagesschau.de|Sprooch=de}}</ref> Member vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]. Nordmazedonien ass eent vun den äermste Länner vun Europa, mat engem héijen Niveau vu Chômage a mat enger relativ schappeger Infrastruktur. D'Land gouf wéinst engem jorelaange Sträitfall mat Griicheland iwwer säin Numm bekannt. De Grond war, datt et a Griicheland och eng Regioun mat deem Numm gëtt ([[Makedonien (Griicheland)|Makedonien]] oder Μακεδονία). Dowéinst gouf vun en ettleche Säite behaapt, et hätt d'"exklusiivt Recht" fir dësen Numm. Den 12. Juni 2018 hunn déi mazedonesch an déi griichesch Regierung en Accord fonnt, d'Land "Nordmazedonien" ze nennen. Déi zwee Parlamenter hunn am Januar 2019 mat allkéiers knappser Majoritéit déi Ännerung ratifizéiert. Nieft Mazedonier (orthodox-chrëschtlech Slawen), ronn 64 % vun der Populatioun, gëtt et eng grouss Minoritéit vun (islameschen) Albaner (25 %) a soss méi kleng Minoritéite vun Tierken (3,85 %), Roma (2,66 %), Serben (1,78 %), Bosniaken (0,84 %) an Aromunen/Meglenorumänen (0,48 %). Dowéinst gouf a gëtt et ëmmer nees ethnesch motivéiert Konflikter, virun allem tëscht Mazedonier an Albaner. Zanter de biergerkrichsänlechen Zoustänn 2001 huet sech, nodeems e Friddenstraité ënnerschriwwe gouf, d'Situatioun däitlech verbessert. Nordmazedonien huet e groussen Naturräichtum an ass am Gaang, eng beléift Touristdestinatioun ze ginn. ==Geschicht== {{Kapitel Info feelt}} ==Geographie == {{Kapitel Info feelt}} Déi zéng gréisst Stied mat hiren Awunnerzuelen: 1. [[Skopje]] (505.400)<br> 2. [[Kumanovo]] (73.360)<br> 3. [[Bitola]] (71.890)<br> 4. [[Prilep]] (64.830)<br> 5. [[Tetovo]] (56.080)<br> 6. [[Štip]] (44.510)<br> 7. [[Veles (Nordmazedonien)|Veles]] (43.140)<br> 8. [[Ohrid]] (38.900)<br> 9. [[Gostivar]] (37.030)<br> 10. [[Strumica]] (36.920) == Politik == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20111229220829/http://www.vlada.mk/ Offiziell Säit vun der Regierung vun Nordmazedonien] {{mk}}{{en}}{{sq}} {{Autoritéitskontroll}} {{Navigatioun NATO}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Nordmazedonien| ]] 8rf6k29h5xlwqq98b1esi526wd0a5q3 0 86974 2689934 2399364 2026-08-07T09:00:06Z Les Meloures 580 k 2689934 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Belsch | Numm = Avennes | Bild héich = Avennes Kierch.jpg | Bildtext héich = D'Kierch vun Avennes | Regioun = {{Wallounien}} | Communautéit = {{Franséisch Communautéit}} | Provënz = {{Provënz Léck}} | Arrondissement = [[Arrondissement Waremme|Waremme]] | Gemeng = {{Braives}} | Telefonszon = 019 | Postcode = 4260 | Koordinaten = {{coor dms|50|37|43.75|N|05|07|04.14|O}} | Fläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerungsdatum = | Kaart = | Kaarttext = }} '''Avennes''' op Wallounesch ''Avene'' ass eng Sektioun vun der [[belsch]]er Gemeng [[Braives]] an der [[Provënz Léck]] a [[Wallounesch Regioun|Wallounien]]. Bis zur [[Belsch Gemengefusiounen 1977|belscher Gemengereform vun 1977]] war Avennes eng eegestänneg Gemeng. Zu der fréier Gemeng hunn ausser Avennes nach follgend Uertschaften a [[Lieu-dit]]e gehéiert: ''Cuves, Dessous-la-Ville, Fagnerou, Péquets, Rongimaret, Spinette, Trixhe au Ry, Tombe d'Avennes, Trou de Tonnere a Vélupont.'' Laanscht d'Uertschaft leeft d'[[Mehaigne (Baach)|Mehaigne]]. [[Kategorie:Uertschaften an der Provënz Léck]] [[Kategorie:Fréier Gemengen an der Provënz Léck]] [[Kategorie:Braives]] rw1rqdc94kkmj0tiwf3qpv7wmvpe2kq 0 100809 2689278 2576835 2026-08-06T12:39:04Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689278 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Pont du Gard from river.jpg|thumb|D'réimesch Aquäduktbréck ''[[Pont du Gard]]'' a Südfrankräich.]] [[Fichier:Aqueduct of Segovia 06.jpg|thumb|Den [[Aqueduc vu Segovia]].]] [[Fichier:Tarragona.Pont del diable aqüeducte.jpg|thumb|Den [[Aqueduc vun Tarragona]],]] En '''Aqueduc''' oder '''Aquädukt''' ([[Latäin|lat.]] ''aquaeductus'' „[[Waasserleitung]]“) ass e Bauwierk dat dozou déng, [[Waasser]] ze transportéieren. De Begrëff gëtt souwuel fir [[Gravitatiounsleitung]]en am Allgemengen, déi ugeluecht ginn, fir Drénkwaasser dohin ze bréngen, wou et gebraucht gëtt, wéi och am besonnesche fir Brécken, iwwer déi sou eng Leitung féiert, gebraucht. D'[[Qanat]]en am [[Iran]] kënnen als Virleefer vun den Aquädukten ugesi ginn. Si sinn Tunnellen, déi horizontal an de Bierg geschloe goufen, fir Grondwaasser op Felder ze transportéieren. Déi eelst Aquädukten an der historescher Iwwerliwwerung sinn aus der Zäit vum [[Ramses II.]], [[Semiramis]] an dem Kinnek [[Salomo]]. Den [[Assyrien|assyresche]] Kinnek [[Sanherib]] huet 691 v.&nbsp;Chr. en 48 Kilometer laangen Aquädukt baue gelooss, deen iwwer eng 280 Meter laang an néng Meter héich Bréck Waasser op [[Ninive]] bruecht huet. Och d'antik Griichen hunn de Bau vun Aqueduce kannt. Nieft [[Athen]] gouf et der bei [[Theben (Böotien)|Theben]], [[Megara]], [[Samos]], [[Pharsalos]] a soss doruechter. Am bekanntste sinn d'Aquädukte vun de Réimer. D'Stad [[Roum]] gouf iwwer een am Ganzen iwwer 400&nbsp;km laange System vu bis zu 11 Aquädukten, déi alt bis zu 150&nbsp;km laang waren, mat pro Dag bis zu 992.200&nbsp;Kubikmeter Waasser versuergt. Bekannt Aquädukten aus der Réimerzäit, a Form vu Boubrécken, déi bis haut erhale sinn, sinn de [[Pont du Gard]] bei [[Nîmes]] oder, a Spuenien, [[Aqueduc vu Segovia|dee vu Segovia]] an [[Aqueduc vun Tarragona|dee vun Tarragona]]. Bis an d'20. Joerhonnert era goufen Aqueduce gebaut. Dee gréissten an Europa, deen nach haut a Betrib ass, ass den [[Aquedotto pugliese]] vun 1914, dee grouss Deeler vun der Provënz [[Apulien]] mat Drénkwaasser approvisionéiert. E bekannten Aqueduc ass a [[Frankräich]] den [[Aqueduc de la Vanne]] deen op enger Streck vun iwwer 110&nbsp;km Waasser aus dem [[Departement Yonne]] bis op [[Paräis]] an de [[Waasserbaseng vu Montsouris]] bréngt. A Portugal ass de 7,8&nbsp;km laangen [[Aqueduc vun Amoreira]] deen d'Festung vun [[Elvas]] mat Waasser beliwwert huet als Nationalmonument klasséiert. Zu [[Lissabon]] kann een den [[Aqueduto das Águas Livres]] kucke goen. == Zu a ronderëm Lëtzebuerg == Reschter vun Aqueducen aus der [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] sinn ë.&nbsp;a. d'[[Raschpëtzer]] bei [[Walfer]], déi e Qanat-System fir d'Waasserversuergung vun der [[Réimesch Villa zu Helsem|réimescher Villa zu Helsem]] waren, oder, e bësse méi wäit, den [[Aqueduc vu Gorze op Metz]], mat Reschter vu Brécken ë.&nbsp;a. zu [[Jouy-aux-Arches]] an zu [[Ars-sur-Moselle]], an d'[[Äifelwaasserleitung]] aus der Äifel bis op [[Köln]]. == Literatur == * ''Wasserversorgung im antiken Rom.'' Oldenbourg, München 1982, ISBN 3-486-26111-8. * ''Die Wasserversorgung anticker Städte.'' Verlag Philipp von Zabern, Mainz 1987, ISBN 3-8053-0933-3. * Renate Tölle-Kastenbein: ''Antike Wasserkultur.'' München 1990, ISBN 3-406-34602-2. == Um Spaweck == {{Commonscat|Aqueducts|Aqueducen}} * [https://web.archive.org/web/20131006223946/http://www.antikefan.de/themen/wasser/wasser.html Antik Waasserleitungen an Aqueducen] {{de}} * [http://persocite.francite.com/gieraqueduc/ De réimeschen Aqueduc vum Gier] Etude a Fotoe vum [[Aqueduc vum Gier]], dee Lugdunum ([[Lyon]]) alimentéiert huet * [https://web.archive.org/web/20140413143728/http://www.aqueduc.info/info/actu/2004/pondel.htm De réimeschen Aqueduc vu Pondel], am [[Vallée d'Aoste|Val d'Aoste]] * [http://www.spain.info/de/que-quieres/arte/monumentos/segovia/acueducto_de_segovia.html Den Aqueduc vu Segovia] {{de}} [[Kategorie:Aqueducen| ]] d0dv11hlhpgt1vegnn6aatamwg2qo2o 0 102626 2689311 2683263 2026-08-06T17:48:10Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689311 wikitext text/x-wiki {| border="0" width="300" cellpadding="2" cellspacing="1" style="float:right; margin-left:0.5em; background:#FBB0AA;" ! colspan="2" | Dutch Open Telescope |- bgcolor="#FFFAFA" | align="center" colspan="2" | [[Fichier:Dutch Open Telescope dome closed.jpg|thumb|300px|center|Den Dutch Open Telescope mat zouender Kuppel]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Kategorie|| Sonnenteleskop |- bgcolor="#FFFAFA" | Typ || [[Spigelteleskop]]<br>[[Brennwäit]]: 2,0 m<br>Opléisung: 0,071 Bousekonn/Pixel |- bgcolor="#FFFAFA" | Standplaz vun der Ariichtung|| [[Roque de los Muchachos Observatoire]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Héicht || 2350 m |- bgcolor="#FFFAFA" | Regioun || ES-GC |- bgcolor="#FFFAFA" | Héicht || 2350 m |- bgcolor="#FFFAFA" | Wellelängt || Optesch |- bgcolor="#FFFAFA" | Fachgebidder|| [[Astronomie]], [[Astrophysik]], [[Sonn]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Apertur || 0,45 |- bgcolor="#FFFAFA" | gebaut || [[1997]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Homepage|| [http://www.dot.iac.es/ Dutch Open Telescope (DOT)] |- bgcolor="#FFFAFA" | Koordinaten ||28/45/34.71/N<br>17/52/52.76/W |- bgcolor="#FFFAFA" |} Den '''Dutch Open Telescope''' kuerz och '''DOT''' ass en [[Liicht|optesche]] [[Sonnenteleskop]] mat engem 45 Zentimeter [[Spigelteleskop|Haaptspigel]] an ass en Deel vum [[Roque de los Muchachos Observatoire]] op [[La Palma]] an der Noperschaft vum [[Swedish Solar Telescope|Swedish 1-m Solar Telescope]]. En erreecht eng [[Rayleigh-Kriterium|Wénkelopléisung]] vun 0,2 [[Bousekonn]]e fir eng bestänneg Zäitspan. Fir eng weider Optiméierung vun de Biller, gëtt beim ''DOT'' de sougenannte [[Speckle|Despeckle-Mechanismus]] benotzt. Ee vu sengen Erfolleger war d'Fotograféiere vum [[Venustransit]] am [[Joer]] [[2004]], deen op dëser [https://web.archive.org/web/20120905131136/http://www.staff.science.uu.nl/~rutte101/dot/DOT_2004.html DOT Websäit] gekuckt ka ginn. == Geschicht == Ier et en Deel vum [[Europäeschen Nordobservatoire]] gouf, war et am Besëtz vum [[Institut fir Astronomie]] vun der Fakultéit fir Physik an Astronomie vun der [[Universitéit Utrecht]] an nach anerer.<ref name="DOT_at">{{Citation |URL=http://www.staff.science.uu.nl/~rutte101/dot/DOT_at.html |Titel=DOT at a glance |Gekuckt=2014-01-06 |archivedate=2015-07-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150723135146/http://www.staff.science.uu.nl/~rutte101/dot/DOT_at.html }}</ref> == Kameraen == Den ''DOT'' huet sechs Kameraen, jiddwereng mat engem aneren [[Filter (Optik)|optesche Filter]].<ref name="DOT_tomography">{{Citation |URL=http://www.staff.science.uu.nl/~rutte101/dot/DOT_tomography.html |Titel=DOT Tomography |Gekuckt=2014-01-06 |archivedate=2012-10-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121011040558/http://www.staff.science.uu.nl/~rutte101/dot/DOT_tomography.html }}</ref> Dës Filtere kënnen all zur selwechter Zäit parallel benotzt ginn, wat eng simultan Observatioun bei ënnerschiddleche [[Wellelängt]]en erlaabt an domat d'Resultater optimal vergläichbar ginn. Doriwwer eraus sinn en ettlech Filteren och variabel astellbar, soudatt Observatiounen op verschiddene Punkte vun de [[Spektrallinn]]e méiglech ginn. == Oppe Struktur == [[Fichier:DOT main mirror.jpg|thumb|right|Den Haaptspigel vum DOT]] Den ''DOT'' ass en oppenen Teleskop, dat heescht Tuerm, Montéierung an Teleskop sinn op an ongeschützt a wärend der Observatioun kann de Wand duerch d'Teleskop blosen. Doduerch kann eng relativ konstant [[Temperatur]] um Spigel erreecht ginn, wat d'[[Seeing|Onschäerfte]] signifikant reduzéiert. Bei konventionellem Teleskopdesign hu Sonnenteleskopen dacks de Problem, datt waarm Loft vum Buedem, deen duerch d'[[Sonn]] opgewiermt gouf, am Tuerm a laanscht de Spigel eropklëmmt, wat der Bildqualitéit schiedegt. E Manktem vun deem Design ass, datt d'Stëtzstruktur extreem steif muss sinn, fir datt si sech net am Wand beweegt. Normalerweis iwwerhëlt dës Funktioun en zolitten Tuerm oder d'Teleskop ass am Tuerm oder enger Kuppel agebaut. D'Optik vum ''DOT''-Teleskop ass zwéi [[Meter]] virum Haaptspigel a fir Onschäerft bei de Fotoen ze verhënneren, sinn d'Kamerae ganz steif montéiert a kënnen op de Mikrometer genee prezis justéiert ginn. {{clearleft}} == Daachkonstruktioun == Eng weider neiaarteg Eegenschaft vum ''DOT'' ass seng Daachkonstruktioun, déi aus enger spezieller Polymerfaser hiergestallt gouf. Et hält d'Form, wann et gedeent gëtt a weist och no laanger Zäit keng Ermiddung. All eenzele suedelfërmegen Daachdeel ass ënner Spannung, soubal den Daach zou gemaach gëtt, wat en doduerch méi stabil mécht. == Liichtgranulatioun == De [[Speckle|Despeckle]] [[Algorithmus]] erméiglecht et Objete bis un d'Dreiungsgrenze vum Teleskop selwer opzeléisen a sou méi dacks eng optimal Bildqualitéit z'erreechen, wéi et normalerweis duerch de Seeing begrenzt de Fall wier. Wärend dem Virgank ginn 100 Biller mat extreem kuerzer Beliichtungszäit vum selwechten Objet opgeholl (beispillsweis eng [[Granulatioun (Astronomie)|Granular Struktur]] vun der Sonn), ëmmer an engem zäitlechem Ofstand an deem sech d'Atmosphäreneegeschaften däitlech geännert hunn, net awer d'Eegenschafte vum observéierten Objet. Da gëtt duerch eng Statistik an enger ganzer Rei vu Rechnerleeschtunge (e 35 [[Méikärprozesser|Dualcore]] [[Intel Xeon|Xeon-]][[Computer-Cluster]] berechent den Despeckle Algorithmus) d'Bild verbessert. Virum [[Summer]] vum Joer [[2005]] huet déi Berechnung nach Méint gedauert, den neie Rechnerverband reduzéiert d'Berechnungsdauer op d'Längt vun enger Nuecht. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[European Northern Observatory|Europäeschen Nordobservatoire]] * [[Sonnenteleskop]] * [[Speckle|Liichtgranulatioun]] * [[Swedish Solar Telescope]] == Um Spaweck == * [http://www.dot.iac.es/ Dutch Open Telescope (DOT)] * [http://dotdb.strw.leidenuniv.nl/DOT/ DOT Database], a compilation of DOT-images * [https://web.archive.org/web/20121213125256/http://www.iac.es/ IAC Websäit], the research institute which operates the observatory * Paper on the [http://www.staff.science.uu.nl/~rutte101/rrweb/dot-documents/adw-speckle.pdf despeckle algorithm] (PDF; 397&nbsp;kB) {{Referenzen}} [[Kategorie:Teleskopen]] fxt01ojpti1ytjb735xzeep1xe0x1k4 0 114376 2689313 2420973 2026-08-06T18:13:40Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689313 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Elfriede Brüning''' ([[Pseudonym]]: '''Elke Klent'''), gebuer den [[8. November]] [[1910]] zu [[Berlin]] an och do de [[5. August]] [[2014]] gestuerwen,<ref>[http://www.neues-deutschland.de/artikel/941472.elfriede-bruening-ist-tot.html ''Elfriede Brüning ist tot.'' In: ''Neues Deutschland,'' 5. August 2014]</ref> war eng [[Däitschland|däitsch]] [[Schrëftsteller]]in. Si huet an den 1920er Joren ugefaangen an diversen Zeitunge wéi dem ''[[Berliner Tageblatt]]'', dem ''[[Berliner Börsen-Courier]]'' an der ''[[Vossische Zeitung]]'' [[Feuilleton]]en ze publizéieren. 1930 gouf se Member vun der [[Kommunistesch Partei Däitschland|KPD]] a gouf Mataarbechterin vu verschiddene kommunisteschen Zeitungen. 1932 gouf se Member vum [[Bund proletarisch-revolutionärer Schriftsteller]] (BPRS). Hiren éischte Roman konnt, nodeems d'[[Nationalsozialismus|Nationalsozialisten]] 1933 un d'Muecht koumen, net méi publizéiert ginn; e koum eréischt 1970 ënner dem Titel ''Kleine Leute'' eraus. D'Brüning huet bis 1945 offiziell just nach Ënnerhalungsliteratur geschriwwen, wéi z.&nbsp;B. de Roman ''Und außerdem ist Sommer'', deen 1934 mat Succès erauskoum. Déi éischt Jore vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtte Räich]] huet si an der kommunistescher [[Resistenz géint den Nationalsozialismus|Resistenz]] matgemaach an ënner dem Pseudonym Elke Klent fir d'''Neue Deutsche Blätter'', eng Exilzäitschrëft déi zu [[Prag]] erauskoum, geschriwwen. 1935 gouf se verhaft a koum eréischt 1937 nees fräi, well d'[[Gestapo]] hir näischt noweise konnt. 1936 koum hire Roman ''Junges Herz muß wandern'', dee s'am Prisong geschriwwen hat, eraus. 1937 huet d'Elfriede Brüning de Schrëftsteller a Verlagsdirekter [[Joachim Barckhausen]] bestuet. Bis 1947, wéi se gescheet goufen, krut si eng Duechter, d'[[Christiane Barckhausen]], déi méi spéit och Schrëftstellerin gouf. D'Elfriede Brüning huet fir eng Filmfirma geschafft an zesumme mat hirem Mann d'Dréibuch fir de Film ''[[Semmelweis – Retter der Mütter]]'' geschriwwen, deen nom Krich gedréit gouf. Déi Zäit vum Krich war si bei de Schwéierelteren um Land. D'Elfriede Brüning ass 1946 op Berlin hannescht gaangen. Si gouf nees Member an der KPD an huet vun 1949 u fir Zeitungen an Zäitschrëften aus der [[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] geschafft. Zanter 1950 huet si als fräi Schrëftstellerin zu Berlin gelieft. Si war Auteur vu [[Roman]]er, [[Erzielung]]en, [[Reportage]]n an [[Dréibuch|Dréibicher]] fir d'Televisioun. Hir Romaner, déi an der DDR vill a gär gelies goufen an déi dacks autobiographesch Elementer haten, behandele meeschtens d'Schicksaler vu Fraen an d'Resistenz géint den Nationalsozialismus am Drëtte Räich. == Wierker == {| | width="330"| * ''Und außerdem ist Sommer'', Leipzig 1934 * ''Junges Herz muß wandern'', Berlin 1936 * ''Auf schmalem Land'', Leipzig 1938 * ''… damit du weiterlebst'', Berlin 1949<ref>[http://nemesis.marxists.org/bruening-damit-du-weiterlebst1.htm ''…damit Du weiterlebst'' op Nemesis – Sozialistisches Archiv für Belletristik]</ref> * ''Die Umkehr. Das ist Agnes'', Leipzig 1949 * ''Ein Kind für mich allein'', Leipzig 1950 * ''Vor uns das Leben'', Berlin 1952 * ''Regine Haberkorn'', Berlin 1955 * ''Gabriele'', Berlin 1956 * ''Rom hauptpostlagernd'', Berlin 1958 * ''Sonntag der dreizehnte'', Berlin 1960 * ''Wege und Schicksale'', Berlin 1962 * ''Das Antlitz unserer Zeit'', Berlin 1965 * ''Kinder ohne Eltern'', Halle 1968 | width="330"| * ''Kleine Leute'', Berlin 1970 * ''Septemberreise'', Halle (Saale) 1974 * ''Hochverrat'', Berlin 1975 * ''Jasmina und die Lotosblume'', Berlin 1976 * ''Zu meiner Zeit'', Halle (Saale) 1977 * ''Partnerinnen'', Halle [u.&nbsp;a.] 1978 * ''Frauenschicksale'', Halle [u.&nbsp;a.] 1981 * ''Wie andere Leute auch'', Halle [u.&nbsp;a.] 1983 * ''Altweiberspiele und andere Geschichten'', Halle 1986 * ''Lästige Zeugen?'', Halle [u.&nbsp;a.] 1990 * ''Kinder im Kreidekreis'', Berlin 1992 * ''Und außerdem war es mein Leben'', Berlin 1994 * ''Jeder lebt für sich allein'', Berlin 1999 | width="330"| * ''Spätlese'', Erzählungen, [[Karl Dietz Verlag Berlin|Dietz]], Berlin 2000, ISBN 3-320-02004-8; Verlag am Park, Berlin 2014, ISBN 978-3-89793-195-4. * ''Ein Mädchen und zwei Romane'', [[BS Verlag Rostock|BS]], Rostock 2002, ISBN 3-89954-002-6 * ''Zeit-Besichtigung'', Wilhelmshorst 2003 * ''Gefährtinnen'', Berlin 2004 * ''Gedankensplitter'', Berlin 2006 * ''40 Kunstwerke aus der DDR'', (Hrsg.), [[Verlag Das Neue Berlin|Das Neue Berlin]], Berlin 2009, ISBN 978-3-355-01765-7 * ''Nun, ich lebe noch. Deutsche Kommunistinnen in sowjetischen Lagern. Tonbandgespräche''. Verlag am Park in der [[Edition Ost]], Berlin 2013, ISBN 978-3-89793-291-3. |} == Literatur == * ''Brüning, Elfriede''. In: Inge Diersen, et al: '' Lexikon sozialistischer Schriftsteller deutscher Literatur''. Bibliographisches Institut, Leipzig 1964, S.&nbsp;128–129 (mat Bibliographie). * Eleonore Sent (Hrsg.): ''Elfriede Brüning. Ich mußte einfach schreiben, unbedingt. Briefwechsel mit Zeitgenossen 1930–2007''. Klartext, Essen 2008, ISBN 978-3-89861-846-5. == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.elfriede-bruening.de/ Homepage vun der Elfriede Brüning] * [https://web.archive.org/web/20110908103926/http://www.bz-berlin.de/kultur/literatur/elfriede-bruening-wird-100-jahre-alt-article1027757.html ''Elfriede Brüning wird 100 Jahre alt'']. In: ''[[B.Z.]]'', 6. November 2010. * [http://www.bz-berlin.de/aktuell/berliner-helden/mein-held-haelt-mich-jung-article1759378.html ''103. Geburtstag: Mein Held hält mich jung'']. In: ''[[B.Z.]]'', 7. November 2013. * Karlen Vesper: [http://www.neues-deutschland.de/artikel/941615.und-ausserdem-ist-sommer.html ''Und außerdem ist Sommer... Zum Tod der Schriftstellerin Elfriede Brüning. Mehr als ein Jahrhundertleben - ein gelebtes Geschichtsbuch''] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Bruning Elfriede}} [[Kategorie:Däitsch Auteuren]] [[Kategorie:Däitschsproocheg Auteuren]] [[Kategorie:Gebuer 1910]] [[Kategorie:Gestuerwen 2014]] [[Kategorie:Persounen aus der DDR]] rxa4klennr39nskpxbvg4rrge1oxgyp 0 114844 2689330 2644019 2026-08-07T03:59:22Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689330 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} [[Fichier:Loschbour Mullerthal 2013.jpg|thumb|Den ''Abri sous roche'' wou de Loschbur-Mann fonnt gouf (méi genee: ënner dem Fiels lénks vum Poul mam Schëld).|260x260px]] '''Loschbur-Mann''' ginn déi stierflech Iwwerreschter vun engem [[Mënsch]] genannt, déi de 7. Oktober 1935 bei [[Reiland]] am Dall vun der [[Schwaarz Iernz|Schwaarzer Iernz]], ënner engem ''Abri sous roche'' fonnt goufen, wou e begruewe gi war. {{Méi Info 1|Mëttelsteenzäitlech Griewer bei Reiland}} Wéinst dem [[Lëschbur]]baach niewendrun krut en den Numm ''Loschbur-Mann'' oder ''Loschbur-Mënsch'' (och alt als ''Loeschbour'' oder ''Loschbour'' geschriwwen). D'[[Graf]] gouf vum Charles Weber (1886-1946) entdeckt, deen zesumme mam [[Nicolas Thill (Archeolog)|Nicolas Thill]] a [[Marcel Heuertz]] am [[Mëllerdall]] no [[Virgeschicht|prehistoresche]] Spuere gesicht huet. D'[[Skelett]] dat fonnt gouf, louch ausgestreckt um [[Réck]] an d'[[Fouss|Féiss]] hunn no bannen, a Richtung vun der [[Hiel]], gewisen. D'[[Knéi]]e ware liicht ugezunn, d'[[Aarm|Ënneräerm]] ware gefaalt a louche gekräizt um [[Broschtkuerf|Thorax]]. Et louch ënner enger roudelzeger Plack (Deckel?) an et goufen och zwee Fragmenter vun [[Auerochs]]-[[Rëpp]]er (Fleeschaffer?) an e klenge ronne [[Silex]] ([[Viatikum]]?) fonnt, wat alles dorop hiweist, datt et e fräiwëllegt Begriefnis war. De Verstuerwene war e robusten, erwuessene Mann, mat enger staarker Muskulatur. E war 1,60 Meter grouss an hat e Gewiicht vun tëscht 58 an 62&nbsp;kg. De Loschbur-Mann huet viru ronn 8000 Joer gelieft a wéi e gestuerwen ass, war en tëscht 34 a 47 Joer al. Hien hat donkel Hoer (brong oder schwaarz) a blo Aen. Dat konnt bei enger Analys vun der [[DNA]] festgestallt ginn, vun där Spueren an engem [[Zant|Bakzant]] konnten isoléiert ginn.<ref>[https://web.archive.org/web/20150119143629/http://www.wort.lu/fr/culture/le-premier-luxembourgeois-a-livre-plus-de-secrets-que-prevu-le-nouveau-visage-de-l-homme-de-loschbour-5419aa1db9b3988708066539 "Le «premier Luxembourgeois» a livré plus de secrets que prévu: Le nouveau visage de l'homme de Loschbour."] wort.lu, publié le mercredi 17 septembre 2014 à 19:00.</ref><ref>{{Citation|URL=https://my.matterport.com/show/?m=S1wvMgypEXN&ss=236&sr=.46,.99&tag=lSJyEWZtptK&pin-pos=-15.36,-7.61,-10.97|Titel=Informatiounspanneau ''Les sépultures mésolithiques de « Loschbour »''|Gekuckt=27.12.2024|Wierk=Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht (MNAHA)|Sprooch=fr|archivedate=2025-03-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250331064933/https://my.matterport.com/show/?m=S1wvMgypEXN&ss=236&sr=.46,.99&tag=lSJyEWZtptK&pin-pos=-15.36,-7.61,-10.97}}</ref> Déi dräi Fuerscher, de [[Jean-Michel Guinet]] an den [[Dominique Delsate]] vum [[Nationalmusée fir Naturgeschicht|Naturmusée]] an de [[Foni Le Brun-Ricalens]] vum [[Centre national de recherche archéologique]] (CNRA), hu bei engem gréisseren internationale Projet matgeschafft, bei deem et drëms goung erauszefannen, vu wou a wéini d'Virfare vun den Europäer hierkéimen. Bis dohi war gewosst, datt zanter ongeféier 45.000 Joer Jeeër a Sammler, déi vu [[Klengasien]] hierkomm waren, do gelieft hunn, an eng zweet "Well" vu Mënschen aus [[Mesopotamien|Mesopotamie]] viru ronn 7.000 Joer derbäikoumen, déi [[Akerbau]] kannt a praktizéiert hunn. D'Gen-Analys vu verschiddene Skeletter huet elo gewisen, datt duerno nach eng drëtt Grupp derbäikoum, déi aus dem nërdlechen euroasiatesche Raum hierkoum. Beim Loschbur-Mann konnte keng Spuere vun där Grupp a senge Genen nogewise ginn.<ref>Paul Rincon: [http://www.bbc.com/news/science-environment-29213892 "Europeans drawn from three ancient 'tribes'."] bbc.co.uk, 17 September 2014 Last updated at 17:46 GMT.</ref> D'Resultater vun där Fuerschung goufen am September 2014 an der Zäitschrëft ''[[Nature (Zäitschrëft)|Nature]]'' publizéiert.<ref>[http://www.nature.com/nature/journal/v513/n7518/full/nature13673.html "Ancient human genomes suggest three ancestral populations for present-day Europeans."] ''Nature'' 513, 409–413 (18 September 2014).</ref> Mëttlerweil goufen an den Archive vun der deemoleger Loschbur-Ausgruewung d'Iwwerreschter vun enger erwuessener Fra fonnt, déi 1000 Joer méi al ass wéi de Loschbur-Mann an domat ëm 9000 Joer al ass. Domat huet 2015 de Loschbur-Mann säin Titel als "eelste Lëtzebuerger" un d'[[Loschbur-Fra]] verluer. == Konservéierung == D'Skelett vum Loschbur-Mann ass - bis op de Schiedel - am [[Naturmusée]] ausgestallt. De Kapp, deen do läit, ass eng Kopie; d'Original gëtt an engem Coffre-fort versuergt. Am [[Nationalmusée um Fëschmaart]] an zu Iechternach am Musée [[Hihof]] si jee eng Kopie vum Skelett ausgestallt.<ref>Irina Figut: [https://www.wort.lu/luxemburg/osten/loschbour-mann-ein-fund-der-luxemburgs-geschichte-neu-schrieb/95320218.html "Loschbour-Mann: Ein Fund, der Luxemburgs Geschichte neu schrieb."] wort.lu, 07.10.2025.</ref> == Kuckt och == * [[Lëscht vun den Ausgruewungen an archeologesche Plazen zu Lëtzebuerg]] ==Literatur== * Lazaridis, J. et al., 2014. ''Ancient human genomes suggest three ancestral populations for present-day Europeans''. Nature 513: 409-413. [Den Artikel huet 104 Auteuren, dorënner déi zwéi lëtzebuergesch Fuerscher J.-M. Guinet an D. Delsate]. * Paulke, Matthias, 2019: ''Archäologischer Rundgang durch Luxemburg.'' Luxemburg, S. 72-73. == Um Spaweck == {{Commonscat|Archaeological objects of Loschbour|{{PAGENAME}}}} * [http://www.youtube.com/watch?v=PUnh_X3jH0w Animatioun iwwer de Loschbur-Mann] op youtube.com * [http://www.wort.lu/de/wissen/wissenschaft-so-sah-der-mann-von-loschbour-aus-5419bc9bb9b398870806654c So sah der "Mann von Loschbour" aus], wort.lu 17. 9. 2014. * Irina Figut, [https://www.wort.lu/luxemburg/osten/loschbour-mann-ein-fund-der-luxemburgs-geschichte-neu-schrieb/95320218.html Entdeckung vor 90 Jahren, Hintergrund, Loschbour-Mann: Ein Fund, der Luxemburgs Geschichte neu schrieb], wort.lu [€], 02.11.2025, gekuckt den 03.11.2025 {{Referenzen}} [[Kategorie:Gebuer (6. Joerdausend v. Chr.)]] [[Kategorie:Gestuerwen (6. Joerdausend v. Chr.)]] [[Kategorie:Gemeng Hiefenech]] [[Kategorie:Archeologesch Plazen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Persoune mat onbekannter Identitéit]] mgmhfil6pq8p7w43vmpbe1nab6ztseo 0 115392 2689323 2685431 2026-08-06T22:03:55Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689323 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Guillaume Joseph Dupaix''', alias '''Guillermo Dupaix''', gebuer den [[22. Januar]] [[1746]] zu [[Vielsalm]] (deemools am [[Herzogtum Lëtzebuerg]]), a gestuerwen [[1818]] a [[Mexiko]], war e lëtzebuergeschen Archeolog an Entdeckungsreesenden, deen als Pionéier vun der prekolumbianescher Archeologie a [[Mexiko]] gëllt. Hien huet seng Carrière an der [[Spuenien|spuenescher]] Arméi gemaach. Seng Mamm ass bei senger Gebuert gestuerwen a säi Papp huet sech nees bestuet an ass mat der Famill op [[Fréiseng]] geplënnert. De Guillaume Dupaix ass 1767 mat 21 Joer a Spuenien an d'Arméi gaangen. 1784 gouf hien ''teniente'' (Lieutenant) a 1790 Capitaine. Hien ass 1791 an [[Neispuenien]] gaangen a sollt déi lescht 27 Joer vu sengem Liewen a [[Mexiko]] verbréngen. Nodeems hien 1801 mat 55 Joer pensionéiert gouf, huet de Vize-Kinnek [[José de Iturrigaray]] hien am Oktober 1804 beoptragt, tëschent 1805 an 1809 dräi kinneklech archeologesch Expeditiounen ze féieren, fir antik Monumenter a Skulpturen an Neispuenien ze dokumentéieren. Den Dupaix ass Auteur vun engem ëmfangräichen archeologesche Wierk. ==Bibliographie== * 1834. Antiquités Mexicaines. Relation des trois expéditions du Capitaine Dupaix ordonnés en 1805, 1806 et 1807, pour la recherche des antiquités du pays notamment celles de Mitla et de Palenque; accompagnée des dessins de Castañeda. Vols. 1-3. Paris. * 1969. Expediciones acerca de los monumentos de la Nueva España, 1805-1808. Madrid. == Literatur == * [[Foni Le Brun-Ricalens|Le Brun, F.]], [[Claude Wey|C. Wey]] & [[Leonardo López Lujan|L. López Lujan]], 2020. **''Un tournant fondamental. Dupaix et Humboldt: précurseurs de l'archéologie du «Nuevo Mundo» (1/3).'' [[Die Warte]] 36/2636 vum 9. Januar 2020, S. 6-7. **''Un explorateur luxembourgeois méconnu. Guillaume alias "Guillermo" Dupaix (1746-1818) est à l'origine des premières expéditions archéologiques au Mexique (1805-1808).'' Die Warte 37/2637 vum 16. Januar 2020, S. 4-5. **''Une rencontre décisive. Dupaix et Humboldt à Mexico en 1803 ou l'essor de l'Archéologie du «Nuevo Mundo» (3/3)''. Die Warte 39/2639 vum 30. Januar 2020, S. 4-5. * Le Brun-Ricalens, F., 2014. ''Guillaume Joseph Dupaix (1746-1818) alias Guillermo Dupaix : un Luxembourgeois méconnu aux origines de l'archéologie précolombienne et mexicaine.'' ''[https://web.archive.org/web/20160305190806/http://www.mesoweb.com/about/articles/Dupaix.pdf Archaeologia luxemburgensis]'' [https://web.archive.org/web/20160305190806/http://www.mesoweb.com/about/articles/Dupaix.pdf 1: 130-151]. * López Luján, L., 2015. ''El capitán Guillermo Dupaix y su álbum arqueológico de 1794.'' ''[http://www.mesoweb.com/about/articles/Dupaix_album.pdf]''. ==Um Spaweck== {{Commonscat}} *[https://web.archive.org/web/20260316002104/https://www.mesoweb.com/es/articulos/sub/Explorateur.pdf Artikel an ''Die Warte''] {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Dupaix Guillaume}} [[Kategorie:Gebuer 1746]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Archeologen]] [[Kategorie:Gestuerwen 1818]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]] aid9cn6ozacwidxokrq4diwoh15abdu 0 122073 2689300 2474404 2026-08-06T15:56:35Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689300 wikitext text/x-wiki {| border="0" width="336" cellpadding="2" cellspacing="1" style="margin-left:0.5em; background:#FBBFFA; float:right;" ! colspan="2" | Chang'e-1 |- bgcolor="#FFFAFA" | align="center" colspan="2" |[[Fichier:Chang e 1.jpg|thumb|300px|center|Kënschtleresch Duerstellung vu Chang'e-1]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Typ|| Äerdmoundsond |- bgcolor="#FFFAFA" | Land || China |- bgcolor="#FFFAFA" | Agentur || [[China National Space Administration|CNSA]] |- bgcolor="#FFFAFA" | [[COSPAR-Bezeechnung]] || 2007-051A |- bgcolor="#FFFAFA" | Mass|| 2.350&nbsp;kg (beim Opschlag) |- bgcolor="#FFFAFA" | Start|| [[24. Oktober]] [[2007]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Startplaz || [[Kosmodrom Xichang]] |- bgcolor="#FFFAFA" | Drorakéit || CZ-3A |- bgcolor="#FFFAFA" | Status|| Opschlag um Mound den [[1. Mäerz]] [[2009]] |} D''''Chang'e-1''' (嫦娥一号) war déi éischt [[Raumsond]] vun der [[China National Space Administration]] (CNSA) an déi éischt vun op d'mannst dräi geplangt Missiounen am [[Moundprogramm vun der Volleksrepublik China]]. D'Sond gouf de [[24. Oktober]] [[2007]] gestart, an hat de [[5. November]] [[2007]] eng Moundëmlafbunn erreecht. Si ass den [[1. Mäerz]] [[2009]] geziilt op de Mound opgeschloen. Mat hir goufen Technologië fir zukünfteg Missioune getest genee wéi d'Beschafenheet vun der Mounduewerfläch an dem Gestengs studéiert. De Präis vun der Sond gouf mat 169 Milliounen US-Dollar uginn.<ref>''[http://news.xinhuanet.com/english/2006-05/17/content_4562562.htm China likely to launch moon probe next April.]'' XINHUA online, [[17. Mee]] [[2006]]</ref> Weider Missioune waren: [[2010]] de Moundorbiter [[Chang'e-2]] an [[2013]] eng mëll Landung mat [[Chang'e-3]]. De Programm gouf no der [[Moundgëttin]] [[Chang'e]] genannt. Si daucht an engem chineesesche Märchen op, an deem eng jonk Fee op de Mound flitt. == Geschicht == Am Januar [[2006]] gouf vun der [[Volleksrepublik China|chineesecher]] Regierung bekanntgemaach, datt d'Fabrikatioun vun der Raumsond an hirer Drorakéit ugelaf wier. De [[25. Juli]] [[2006]] huet d'Testphas vum Satellit ugefaangen.<ref>''[http://news.xinhuanet.com/english/2006-07/25/content_4877466.htm China tests its first lunar probe: space official]'' XINHUA online, [[25. Juli]] [[2006]]</ref> Am Dezember [[2006]] gouf de Satellit am Startzentrum getest. == Ekipement an Notzlaascht == Den [[Orbiter (Raumfaart)|Orbiter]] huet op enger Konstruktioun vum [[Dong Fang Hong|DFH-3]]-[[Kommunikatiounssatellit]] baséiert. D'total Mass war 2.350 Kilogramm, wouvun 130 Kilogramm op en ettlech wëssenschaftlech Instrumenter gefall sinn: * E Stereo-Kamerasystem fir déi dräidimensional Kartografie vun der Mounduewerfläch. * E Laser-Héichtemiesser fir d'Bestëmme vun der Distanz tëscht Satellit a Mounduewerfläch. * E Spektrometer respektiv Interferometer dee Fotoe konnt maachen. * E Gamma-/[[Spektrometer|Röntgespektrometer]] fir Ënnersich vun der Gestengszesummesetzung an de [[Radioaktivitéit|radioaktive]] Komponenten um Mound, wéi fir Analyse vun op d'mannst 14 mineraleschen Elementer souwéi [[Titan (Element)|Titan]] an [[Helium]].<ref>''[http://news.xinhuanet.com/english/2006-07/21/content_4865802.htm Chinese scientists to focus four tasks in moon exploration ]'' XINHUA online, [[21. Juli]] [[2006]]</ref> * E [[Radiometrie|Mikrowelleradiometer]] fir d'Moosse vun der Mounduewerflächentemperatur sowéi fir d'Ermëttlung vun der Moundstëbsdicht. * En Instrument fir Datesammlung vum [[Sonnewand]] an der moundnoer Regioun. == Positiounssystem an Dateniwwerdroung == De Positiounsystem huet véier [[Radioteleskop]]e mat Duerchmiesseren tëscht 25 a 50 Meter benotzt, déi zu [[Shanghai]], [[Peking]], [[Kunming]] an [[Urumqi]] stinn.<ref>''[http://english.people.com.cn/200606/20/eng20060620_275390.html China tests super telescopes for moon-probe project.]'' People's Daily online, [[20. Juni]] [[2006]]</ref> Fir d'Koordinatioun an d'Datesammlung war de [[Sheshan 25-Meter Radioteleskop]] vum [[Shanghai Astronomical Observatory]] zoustänneg, deen op der [[Sheshankopp]] zu [[Songjiang]], engem Distrikt vu [[Shanghai]] steet, zoustänneg.<ref>''[http://news.xinhuanet.com/english/2006-06/13/content_4688130.htm Shanghai lands star role in satellite mission.]'' XINHUA online, [[13. Juni]] [[2006]]</ref> Fir den Antrëtt vun der Sond an de Moundorbit gouf d'Missiounskontroll zousätzlech vun den [[ESA]]-[[ESTRACK]]-Statiounen zu [[Maspalomas]] a Spuenien, zu [[Centre Spatial Guyanais|Kourou]] a [[Franséisch-Guayana]] a vun der [[New Norcia Statioun]] an [[Australien]] ënnerstëtzt.<ref>''[http://www.esa.int/esaCP/SEMB0DJJX7F_index_0.html ESA tracking support essential to Chinese mission]'' ESA News, [[26. Oktober]] [[2007]]</ref> == Missiounsverlaf == D'Chang'e-1 gouf de [[24. Oktober]] [[2007]] um 10:05 [[Koordinéiert Weltzäit|UTC]] mat enger Drorakéit vum Typ [[Laange Marsch 3#CZ-3A|CZ-3A]] vum chineesesche [[Kosmodrom Xichang]] gestart. Si ass an en Äerdorbit mat enger Ëmlafzäit vu 16 Stonnen agetrueden an huet hir Sonnepanéilen opgemaach. Den nächsten Dag goufen déi eegen Dreifwierker kuerz gezünt an d'Sond op eng Ëmlafbunn vu 600 Kilometer Héicht bruecht. Banne siwen Deeg goufen nach weider dräi Orbittransfere gemaach, bei deenen d'Sond op eng ëmmer méi héich Ëmlafbunn transportéiert gouf, fir schliisslech mat engem sougenannten „Äerd-Mound-Transfer“ d'Ëmlafbunn sou grouss ze maachen, datt de Mound erreecht konnt ginn. No klenge Bunnkorrekturmanövere konnt d'Sond de 5. November, wou si nëmmen nach 300 Kilometer vum Mound ewech war, dat entscheedend Manöver ufänken an an eng Moundëmlafbunn aschwenken. No zwéi weidere Bremsmanövere koum d'Chang'e-1 de 6. November op eng Moundëmlafbunn op enger Héicht vun 213 bis 1700 Kilometer an enger Ëmlafzäit vun dräianenghallef Stonnen. De 7. November erreecht si no engem drëtte Bremsmanöver hir definitiv Bunn, op där si de Mound op 200 Kilometer Héicht an 127 Minutte ëmkreest. Vun dëser Kreesbunn aus huet si dann ugefaangen, mat all Instrumenter u Bord a mat alle véier chineesesche Radioteleskope op der Äerd, ze schaffen. De 26. November huet d'CNSA dem Publik eng éischt Moundfoto vun der Sond presentéiert. De chineesesche Ministerpresident Wen Jiabao huet am Pekinger Kontrollzentrum e Bild dat aus 16 Eenzelfotoe zesummengesat war, presentéiert.<ref>[http://www.heise.de/newsticker/meldung/99554 ''China presentéiert éischt Fotoe vum Mound-Orbiter Chang'e-1''] heise online, [[26. November]] [[2007]]</ref> Den [[1. Mäerz]] [[2009]] ass d'Chang'e-1 geziilt um 09:13 Auer MEZ um Äerdmound opgeschloen. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Lëscht vun onbemannte Raumfaartmissiounen]] * [[Chronologie vun de Moundmissiounen]] * [[Moundprogramm vun der Volleksrepublik China]] * [[Raumfaart an der Volleksrepublik China]] * [[Lëscht vun de kënschtlechen Objeten um Äerdmound]] == Um Spaweck == * [http://www.bernd-leitenberger.de/chang-e-1.shtml Bernd Leitenberger: Chang'e-1] * {{en}} [http://news.xinhuanet.com/english/2005-08/16/content_3359303.htm '''Xinhua:''' „First unmanned lunar mission set for 2007“] ([[16. August]] [[2005]]) * {{en}} [http://www.astronautix.com/craft/change.htm Chang'e in der Encyclopedia Astronautica] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20151210124222/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=CHANGE1&Display=ReadMore Missiounsiwwerbléck zu Chang'e-1 bei der NASA] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20200917125131/http://www.spaceagepub.com/pdfs/Ouyang.pdf Ziyuan Ouyang et al: The Scientific Objectives of Chinese Lunar Exploration Project.] (PDF; 133&nbsp;kB) {{Referenzen}} [[Kategorie:Moundsonden]] [[Kategorie:Chineesesch Raumfaart]] [[Kategorie:2007 an der Raumfaart]] l739xefkwvpnpdwcxcdua883mciswj9 0 126814 2689497 2628544 2026-08-07T08:40:07Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689497 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Somaliland<br>Republik Somaliland<br> | Fändel = Flag of Somaliland.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Somaliland | Wopen = Emblem of Somaliland.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Somaliland | National Devise = "Et gëtt kee Gott ausser Gott; [[Mohammed]] ass deen, de vu Gott geschéckt gouf" | Kaart = Somaliland (orthographic projection).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Somali]]<br>[[Arabesch]]<br>[[Englesch]] | Haaptstad = [[Hargeysa]] | Haaptstad Awunner = 1,2 Milliounen | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = President | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 137,600 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4,5 Milliounen | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[18. Mee]] [[1991]] (ausgeruff, mee net unerkannt) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Samo ku waar ("Laangt Liewen a Fridden") | Wärung = Somaliland-Schilling | Zäitzon = +3 | Internet TLD = ''keen'' | Telefonsprefix = +252 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Somaliland''' ([[Somali]]: ''Somaliland'', [[Arabesch]]: ''صوماليلاند‎‎ Ṣūmālīlānd'' oder ''أرض الصومال Arḍ aṣ-Ṣūmāl''), offiziell d''''Republik Somaliland''' ass en Territoire um [[Har vun Afrika]]. En huet sech selwer als onofhängeg erkläert, gëtt international awer als autonom Regioun vu [[Somalia]] unerkannt. D'Regierung vu Somaliland gesäit den Territoire als Successeur vum fréiere brittesche [[Protektorat]] mam selwechten Numm, dat fënnef Deeg laang onofhängeg war éier et den [[1. Juli]] [[1960]] mam fréieren italieenesche Somaliland fusionéiert huet fir d'somalesch Republik (Somalia) ze formen. Somaliland läit am Nordweste vu Somalia, op der südlecher Küst vum [[Golf vun Aden]]. Et grenzt un déi autonom somalesch Regioun [[Puntland]] am Osten, un [[Dschibuti]] am Nordwesten an un [[Ethiopien]] am Süden an am Westen. Den Territoire, deen d'Regierung beusprocht, huet 137.600 Quadratkilometer an ongeféier 4 Milliounen Awunner. D'Haaptstad a gréisst Stad ass [[Hargeysa]] mat ronn 1,2 Milliounen Awunner. 1988 huet dem [[Siad Barre]] (President vu Somalia) säi Regime eng Attack op d'[[Somali National Movement]] (SNM) an aner militant Gruppe lancéiert, déi zu Hargeysa baséiert sinn. Dat war ee vun den Evenementer, déi zum somalesche Biergerkrich gefouert hunn an deen nach haut am Gaang ass. Dee Konflikt huet dem Land senger wirtschaftlecher a militärescher Infrastruktur staark geschuet. Nom Kollaps vum Barre senger Regierung Ufank 1991 hunn déi lokal Autoritéiten, ugefouert vum SNM, den [[18. Mee]] am selwechte Joer hir Onofhängegkeet vu Somalia erkläert an dobäi d'Grenze vum Staat ugeholl, deen 1960 fënnef Deeg laang existéiert huet. Zënterhier gëtt den Territoire vu Regierunge regéiert, déi demokratesch gewielt ginn an déi eng international Unerkennung ustriewen. D'Regierung ënnerhält mat e puer auslännesche Regierungen, déi Delegatiounen op Hargeysa geschéckt hunn, informell Bezéiungen. Ethiopien ënnerhält och en Handelsbureau an der Regioun. Trotzdeem huet bis elo kee Land a keng international Organisatioun déi selwer erkläert Onofhängegkeet unerkannt. == Biller == <gallery> Fichier:Ahmed Mohamed Mohamoud Silanyo - Chatham House 2010.jpg|De President vu Somaliland zënter 2010 Fichier:Almadow Overview.JPG|D'Cal Madow Bierger Fichier:Hargeysa plane monument.jpg|E Krichsmonument am Zentrum vun Hargeisa Fichier:Laas Geel cow herd.jpg|Grottemolereien vu viru 5000-6000 Joer Fichier:Burcoshopmall.jpeg|En Akafszentrum zu Burao Fichier:Hargeisa airport.jpg|De Fluchhafen Fichier:Hargskyl1.jpg|Vu op Hargeisa Fichier:Somalia (Somaliland)(166).jpg|Eng Steelandschaft Fichier:Somaliland (6935232791) (2).jpg|E Fëscher </gallery> == Kuckt och == {{Commonscat}} [[Kategorie:Somaliland]] [[Kategorie:Somalia]] k61k3qmzqepxiu3trfzi4sklhols09w 2689642 2689497 2026-08-07T08:44:53Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689642 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Somaliland<br>Republik Somaliland<br> | Fändel = Flag of Somaliland.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Somaliland | Wopen = Emblem of Somaliland.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Somaliland | National Devise = "Et gëtt kee Gott ausser Gott; [[Mohammed]] ass deen, de vu Gott geschéckt gouf" | Kaart = Somaliland (orthographic projection).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Somali]]<br>[[Arabesch]]<br>[[Englesch]] | Haaptstad = [[Hargeysa]] | Haaptstad Awunner = 1,2 Milliounen | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = President | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 137,600 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4,5 Milliounen | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = [[18. Mee]] [[1991]] (ausgeruff, mee net unerkannt) | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = Samo ku waar ("Laangt Liewen a Fridden") | Wärung = Somaliland-Schilling | Zäitzon = +3 | Internet TLD = ''keen'' | Telefonsprefix = +252 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Somaliland''' ([[Somali]]: ''Somaliland'', [[Arabesch]]: ''صوماليلاند‎‎ Ṣūmālīlānd'' oder ''أرض الصومال Arḍ aṣ-Ṣūmāl''), offiziell d''''Republik Somaliland''' ass en Territoire um [[Har vun Afrika]]. En huet sech selwer als onofhängeg erkläert, gëtt international awer als autonom Regioun vu [[Somalia]] unerkannt. D'Regierung vu Somaliland gesäit den Territoire als Successeur vum fréiere brittesche [[Protektorat]] mam selwechten Numm, dat fënnef Deeg laang onofhängeg war éier et den [[1. Juli]] [[1960]] mam fréieren italieenesche Somaliland fusionéiert huet fir d'somalesch Republik (Somalia) ze formen. Somaliland läit am Nordweste vu Somalia, op der südlecher Küst vum [[Golf vun Aden]]. Et grenzt un déi autonom somalesch Regioun [[Puntland]] am Osten, un [[Dschibuti]] am Nordwesten an un [[Ethiopien]] am Süden an am Westen. Den Territoire, deen d'Regierung beusprocht, huet 137.600 Quadratkilometer an ongeféier 4 Milliounen Awunner. D'Haaptstad a gréisst Stad ass [[Hargeysa]] mat ronn 1,2 Milliounen Awunner. 1988 huet dem [[Siad Barre]] (President vu Somalia) säi Regime eng Attack op d'[[Somali National Movement]] (SNM) an aner militant Gruppe lancéiert, déi zu Hargeysa baséiert sinn. Dat war ee vun den Evenementer, déi zum somalesche Biergerkrich gefouert hunn an deen nach haut am Gaang ass. Dee Konflikt huet dem Land senger wirtschaftlecher a militärescher Infrastruktur staark geschuet. Nom Kollaps vum Barre senger Regierung Ufank 1991 hunn déi lokal Autoritéiten, ugefouert vum SNM, den [[18. Mee]] am selwechte Joer hir Onofhängegkeet vu Somalia erkläert an dobäi d'Grenze vum Staat ugeholl, deen 1960 fënnef Deeg laang existéiert huet. Zënterhier gëtt den Territoire vu Regierunge regéiert, déi demokratesch gewielt ginn an déi eng international Unerkennung ustriewen. D'Regierung ënnerhält mat e puer auslännesche Regierungen, déi Delegatiounen op Hargeysa geschéckt hunn, informell Bezéiungen. Ethiopien ënnerhält och en Handelsbureau an der Regioun. Trotzdeem huet bis elo kee Land a keng international Organisatioun déi selwer erkläert Onofhängegkeet unerkannt. == Biller == <gallery> Fichier:Ahmed Mohamed Mohamoud Silanyo - Chatham House 2010.jpg|De President vu Somaliland zënter 2010 Fichier:Almadow Overview.JPG|D'Cal Madow Bierger Fichier:Hargeysa plane monument.jpg|E Krichsmonument am Zentrum vun Hargeisa Fichier:Laas Geel cow herd.jpg|Grottemolereien vu viru 5000-6000 Joer Fichier:Burcoshopmall.jpeg|En Akafszentrum zu Burao Fichier:Hargeisa airport.jpg|De Fluchhafen Fichier:Hargskyl1.jpg|Vu op Hargeisa Fichier:Somalia (Somaliland)(166).jpg|Eng Steelandschaft Fichier:Somaliland (6935232791) (2).jpg|E Fëscher </gallery> == Kuckt och == {{Commonscat}} [[Kategorie:Somaliland]] [[Kategorie:Somalia]] 33uwudgaceqho4l6ja3zrwlhe4k0o7g 0 128280 2689325 2669019 2026-08-06T23:00:11Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689325 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Logo vun der Historic.UL säit 2019.svg|thumb|Logo vun der Historic.UL]] D''''Historic.UL. Association des étudiants en histoire de l'université du Luxembourg''' ass e Studenteveräi fir Lëtzebuerger Geschichtsstudenten op der [[Universitéit Lëtzebuerg]] deen den [[20. Abrëll]] [[2016]] gegrënnt gouf.<ref>[http://www.mywort.lu/esch-sur-alzette/51956730.html?referrer=ic_dispatcher_$item.type ''Mywort-Artikel: Assemblée constituante de l´association des étudiants en Histoire de l'Université de Luxembourg - Historic.UL asbl'']</ref><ref>[http://www.etat.lu/memorial/2016/C/Pdf/c1259284.pdf#Page=43 ''Statute vun der Historic.UL am Mémorial C'']</ref> D'Historic.UL ass vum ''Office of Student Life'' (OSL) unerkannt<ref>{{Citation |URL=http://h-europe.uni.lu/?page_id=5207 |Titel=''Datéierung vun der Unerkennung um Site vun H-Europe'' |Gekuckt=2016-12-21 |archivedate=2016-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924155456/http://h-europe.uni.lu/?page_id=5207 }}</ref> an huet hiren offizielle Sëtz um [[Belval]].<ref>[https://www.lbr.lu/mjrcs/jsp/DisplayConsultDetailCompanyActionNotSecured.action?time=1542799938453&CURRENT_TIMESTAMP_ID=1542799916154&from=FROM_PUBLICATION_SEARCH#null ''D'Historic.UL am registre du commerce et des associations'']</ref> D'Associatioun ass zanter dem [[26. Dezember]] 2016 Member vun der [[Association des cercles d'étudiants luxembourgeois|ACEL]].<ref>{{Citation |URL=https://acel.lu/cercles |Titel=''Lëscht vun den Cerclë vun der ACEL'' |Gekuckt=2017-01-01 |archivedate=2016-12-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161229224843/https://acel.lu/cercles }}</ref> Hir Ziler bestinn ënner anerem doran, d'Lëtzebuerger Geschichtsstudente vun der Universitéit Lëtzebuerg ze regruppéieren, <!-- (cf. Statuten: de réunir les étudiants en histoire de l'Université du Luxembourg) -->den Echange tëscht de Bachelor- (''Bachelor en Culture Européenne – Filière Histoire'') an de Masterstudenten (''Master en histoire européenne contemporaine'') ze fërderen, senge Memberen Informatiounen iwwer de Studium ze ginn an d'Studenteliewen um [[Belval]] z'animéieren.<ref>[http://h-europe.uni.lu/?page_id=5201 ''Objectiver vun der Historic.UL'']</ref> D'Historic.UL ass onpolitesch an net konfessionell. Si schafft enk mat weidere Studentenassociatiounen, wéi der gläichfalls 2016 gegrënnter, [[University of Luxembourg English Studies Student Association]], kuerz ''ULESSA'', zesummen<ref name="h-europe.uni.lu">{{Citation |URL=http://h-europe.uni.lu/?page_id=5207 |Titel=''Oplëschtung vun de Collaboratioune vun der Associatioun um Site vun H-Europe'' |Gekuckt=2016-12-21 |archivedate=2016-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924155456/http://h-europe.uni.lu/?page_id=5207 }}</ref>, woubäi versicht gëtt de Fokus vun den Aktivitéiten op de ''Campus Belval'' ze konzentréieren. Och mam ''historeschen Institut'' (IHIST) an dem ''Luxembourg Centre for Contemporary and Digital History'' (C2DH) vun der Uni.lu huet d'Historic.UL gutt Verbindungen. Zu hiren Aktivitéiten zielen ënner anerem d'organiséiere vu Stammdëscher, Grillowender, Visite guidéeën, Serien- respektiv Kinosowender, Pubquiz'en an Änleches. Dobäi versicht d'Historic.UL besonnesch [[Erasmus]]-Studente mat anzebannen, fir datt se op der Uni.lu besser eens ginn an d'Geschicht an d'Entwécklung vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] kënne léieren.<ref>[http://media.mywort.lu/media/file/51991435 ''Newsletter Stay Tuned Nr.3'']</ref> Gläichermoossen hëllefe se bei der Organisatioun vu Konferenzen vu ''Let´s talk about History'', engem Konferenzzyklus ënnert der Direktioun vun Doktoranden.<ref name="h-europe.uni.lu"/> == Lëscht vun de Presidenten a Coordinateure vum Veräin == {| class="wikitable" |- ! Nr. !! Akadeemescht Joer !! President/in !! Coordinateur/rice !! Vize-president/in !! Eckdaten |- | 1 || 2015/2016 || Jérôme Courtoy || Jim Carelli || / || Grënnung vum Veräin, Unerkennung duerch d'Universitéit Lëtzebuerg |- | 2 || 2016/2017 || Tobias Gieb || Jessica Leuck || / || Unerkennung duerch d'ACEL |- | 3 || 2017/2018 || Aurélia Lafontaine ; Tobias Gieb || / || / || Collaboratioun mam C2DH bei der Organisatioun vun der Konferenz ''Shaping the Europe of the future''<ref>[https://www.c2dh.uni.lu/events/shaping-europe-future ''Shaping the Europe of the future'']</ref>; Éischt grouss Studenteparty organiséiert vun de Studenteveräiner |- | 4 || 2018/2019 || Gilles Lanners ; Aurélia Lafontaine || / || / || Organisatioun vu Visites Guidées iwwer d'Geschicht vum Belval an der Uni.lu um ''Open Day'' an um ''Welcome Day,'' sou wéi am Kader vum ''Student fir en Dag'' Reesen op verschidden Universitéiten an Zesummenaarbecht mam Office of Student Life vun der Uni Lëtzebuerg. |- | 5 || 2019/2020 || Gilles Lanners ; Tom Theis || / || / ||idem |- | 6 || 2020/2021 || Charles Trufelli || / || Alex Lassine ||idem |- |7 |2021/2022 |Morgane Denozi |/ |Alex Lassine |idem |- |8 |2022/2023 |Morgane Denozi |/ |Alex Lassine |idem |- |9 |2023/2024 |Alex Lassine |/ |/ |idem |} ==Um Spaweck== * [http://h-europe.uni.lu/ D'Websäit vun Historic.UL um Blog vun de Master Studente vun der Uni.lu] * [https://www.facebook.com/Historic.UL/ Fanpage vun der Historic.UL op Facebook] * [http://www.rtl.lu/letzebuerg/960409.html Audiobeitrag: "RTL Radio" vum 28.09.2016 Dossier vun der Redaktioun: UNI.lu Rentrée] (Stand: 03.01.2017) * [http://tele.rtl.lu/emissiounen/de-journal/3078417.html Videobeitrag: "De Journal" vum 26.12.2016 Am Déngscht vu Studenten. ACEL zitt Bilanz ] (Stand: 03.01.2017) {{Referenzen}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Studenteveräiner]] pzcp4900p699pwqwasgwoqotvaw1c8f 0 131396 2689321 2654332 2026-08-06T21:24:07Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689321 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie|Bild=GeritKlingbyE-Plus Gruppe Fotostream.jpg|Bildbeschreiwung=d'Gerit Kling an hire fréiere Mann Stefan Hennig (2012)}} D''''Gerit Kling''', gebuer den [[21. Abrëll]] [[1965]] zu [[Altenburg]], ass eng [[Däitschland|däitsch]] Theater- a Filmschauspillerin.<ref name="derwesten">https://www.derwesten.de/staedte/essen/tv-star-gerit-kling-haelt-sich-fuer-eine-sanfte-mutter-id10189382.html</ref><ref>https://www.zdf.de/serien/notruf-hafenkante/gerit-kling-im-portraet-100.html</ref> Si huet hir Carrière 1972 ugefaangen.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0459704/ Fiche op IMDb] {{en}}</ref> Si gouf mat der Tëleesserie ''[[Notruf Hafenkante]]'' bekannt.<ref name="derwesten"/><ref>{{Citation|URL=http://www.superillu.de/heimat/show/star-interview-gerit-kling-frisch-verliebt |Titel=Archive copy |Gekuckt=10.05.2017 |Archiv-Datum=17.09.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160917194826/http://www.superillu.de/heimat/show/star-interview-gerit-kling-frisch-verliebt }}</ref> Hir Schwëster [[Anja Kling]] ass och Schauspillerin.<ref>{{Citation |URL=http://www.bz-berlin.de/leute/20-jahre-unter-einem-dach-jetzt-leben-die-kling-schwestern-getrennt |Titel=Archive copy |Gekuckt=2017-05-10 |archivedate=2017-05-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170505032535/http://www.bz-berlin.de/leute/20-jahre-unter-einem-dach-jetzt-leben-die-kling-schwestern-getrennt }}</ref> == Filmographie (Auswiel) == * 1989: ''[[Zwei schräge Vögel]]'' * 1992: ''[[Das war der wilde Osten]]'' * 1997-2001: ''[[Die Rettungsflieger]]'' (Tëleesserie, 31 Episoden) * 2000: ''[[Zurück auf Los!]]'' * 2005: ''[[Barfuss]]'' * 2007-17: ''[[Notruf Hafenkante]]'' (méi wéi 200 Episoden) * 2013: ''[[Kaiserschmarrn AT]]'' == Um Spaweck == {{Commonscat|Gerit Kling}} * [https://web.archive.org/web/20170418080936/https://www.geritkling.com/ Offiziell Websäit] {{de}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Kling Gerit}} [[Kategorie:Däitsch Filmschauspillerinnen]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspillerinnen]] [[Kategorie:Gebuer 1965]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspillerinnen]] apio1vdp3j64c2ja7p9phe778dpotok 0 134765 2689386 2689166 2026-08-07T08:37:24Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689386 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoDK}} {{Infobox Land | Numm = Føroyar {{fo}}<br>Færøerne {{dk}} | Fändel = Flag of the Faroe Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Färöer{{!}}border | Wopen = Coat of arms of the Faroe Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Färöer | National Devise = | Kaart= Faroe Islands in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Färöesch]]<ref name=government>[http://www.government.fo/the-government/ministries/ministry-of-education-research-and-culture/cultural-affairs/faroese-language/ The Government of the Faroe Islands] op www.government.fo, gekuckt de 14. Oktober 2017</ref> | Haaptstad = [[Tórshavn]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|62|0|42|N|06|43|03|W}} | Staatsform = [[Monarchie#Parlamentaresch Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = [[Løgmaður|Premierminister]] | Regierungschef = | Total Fläch= 1.395,74<ref name=laenderinfo>[https://www.laenderdaten.info/Europa/Faeroeer-Inseln/index.php Laenderdaten.info] gekuckt den 13. Oktober 2017</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 49.864 (01.01.2017)<ref name=":0" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 36,22<ref name=laenderinfo /> | Onofhängegkeet = zanter 1948 | Nationalfeierdag = 29. Juli | Nationalhymn = [[Mítt alfagra land]] | Wärung = [[Färöesch Kroun]]<br>[[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.fo]] | Telefonsprefix = +298 | Notizen = | Extra Bild = Map of the Faroe Islands en.svg | Extra Bild2 = }} D''''Färöer''' – och '''Färöer-Inselen''' ('''Føroyar''' {{fo}}, '''Færøerne''' {{dk}}, d'„Schofsinselen“) sinn eng autonom Inselgrupp déi zum Kinnekräich [[Dänemark]] gehéiert. Se läit am [[Atlanteschen Ozean|Nordatlantik]], tëscht de [[Brittesch Inselen|Britteschen Inselen]], [[Norwegen]] an [[Island]]. Déi 18 Insele goufen am [[Mëttelalter]] entdeckt a bewunnt a sinn haut - mat Ausnam vun der klengster, [[Lítla Dímun]] - all permanent bewunnt. Déi knapps 50.000 Inselbewunner – d'Färöer oder Färinger – gesi sech net als Dänen, mä als eegestännegt Vollek, dat vun de [[Wikinger]] op de Färöer ofstaamt. Si schwätze [[Färöesch]], eng Sprooch, déi aus dem Alwestnordesche staamt an zur [[Islännesch]]er an zur [[Norwegesch]]er [[Germanesch Sproochen|Sproochgrupp]] gehéiert. Nom [[Traité vu Fámjin]] aus dem Joer 2005 sinn d'Färöer, gradewéi d'Grönlänner, eng gläichberechtegt Natioun am Kinnekräich Dänemark. Hir Insele si schonn zanter [[1948]] gréisstendeels [[Autonomie vun de Färöer|autonom]] an hu mam [[Løgting]] eent vun den eelste [[Parlament]]er vun der Welt. Et schéckt reegelméisseg zwéin Deputéiert an d'dänescht [[Folketing]] an ass och mat zwéin Delegéierten am [[Nordesche Rot]] vertrueden. Anescht wéi Dänemark gehéieren d'Färöer awer net zur [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] an op Grond vum Art. 4 Abs. 1 vum europäeschen Zollkodex<ref>[http://Verordnung&#x20;(EU)&#x20;Nr.&#x20;952/2013&#x20;des&#x20;Europäischen&#x20;Parlaments&#x20;und&#x20;des&#x20;Rates&#x20;vom&#x20;9.&#x20;Oktober&#x20;2013&#x20;zur&#x20;Festlegung&#x20;des&#x20;Zollkodex&#x20;der&#x20;Union Verordnung (EU) Nr. 952/2013 des Europäischen Parlaments und des Rates vom 9. Oktober 2013 zur Festlegung des Zollkodex der Union]</ref> och net zum Zollgebitt vun der Unioun. Dowéinst zielen all d'Verträg iwwert d'EU oder hir Aarbechtsweis op de Färöer net. Well se awer zur [[Paneuropa-Mëttelmier-Zon]]<ref>[https://ec.europa.eu/taxation_customs/business/calculation-customs-duties/rules-origin/general-aspects-preferential-origin/arrangements-list/paneuromediterranean-cumulation-pem-convention_de Paneuropa-Mittelmeer-Kumulierung und PEM-Übereinkommen] op ec.europa.eu, gekuckt de 14. Oktober 2017</ref> gehéieren, hunn d'EU-Bierger do zimmlech déi selwecht Rechter wéi am [[Europäesche Wirtschaftsraum]]. Zanter dem [[1. November]] [[2006]] sinn d'Färöer an enger Zollunioun mat Island. Schonn zanter [[1985]] schaffen Island, Grönland an d'Färöer am [[Westnordesche Conseil]] zesummen. Bis an d'[[19. Joerhonnert]] war d'[[Schof]]szuucht déi gréisst [[Ekonomie|ekonomesch]] Aktivitéit an d'färöesch Woll den Haaptexportartikel. Haut dominéieren op de Färöer d'[[Fëscherei]] an déi domat verbonnen Ekonomie. Zanter der Mëtt vun den 1990er Jore gëtt am Mier ëm d'Inselen no [[Äerdueleg|Pëtrol]] gesicht; all Proufbuerunge si bis elo awer feelgeschloen. == Geographie == D'Färöer leien op 62° [[Geographesch Breet|nërdlecher Breet]] a 7° [[Geographesch Längt|westlecher Längt]] am Nordatlantik tëscht [[Schottland]] (mat den [[Hebriden]] am Süden, [[Shetland]] an [[Orkney]] am Südosten), [[Norwegen]] am Osten an [[Island]] am Nordwesten. Weider nërdlech läit déi norwegesch Insel [[Jan Mayen]] am [[Polarmier]]. Den [[Archipel]] mat sengen 18 Inselen, 11 Holmen a 750 Schäre bilt eng Fläch vun 1.395,74&nbsp;km². D'Färöer bilden en Dräieck, dat am Süde spatz ausleeft. Se sinn - vun [[Enniberg]] am Norde bis [[Sumbiarsteinur]] am Süden 118&nbsp;km laang, a vu Mykineshólmur am Weste bis Fugloy am Oste 75&nbsp;km breet. D'Küst déi rësseg ass an dacks vertikal aus dem Mier erop geet, erstreckt sech iwwer 1.289 Kilometer. Déi duerchschnëttlech Héicht läit bei 300 Meter iwwer dem Mier. Bei klorer Siicht kann ee vum vum héchste Bierg, dem [[Slættaratindur]] (882 m) aus, iwwer all d'Insele kucken. Mam [[Kap Enniberg]] hunn d'Färöer den zweethéchste Kliff vun Europa (754 m), dee vertikal aus dem Mier erauskënnt. Kee Punkt op de Färöer ass méi wéi fënnef Kilometer vum Mier ewech. Bal all d'Uertschafte vun der Färöer leien a geschützten, natierlechen [[Hafen|Häfen]], a [[Fjord]]en a Buchten. An den Däller an op der Héicht ass et dacks suppeg an duerch d'Land fléisse vill méi oder manner grouss Baachen, déi dacks als Waasserfall oder direkt an d'Mier fléissen. == Geologie == D'Färöer hunn e vulkaneschen Urspronk a sinn am [[Paleogen]] entstanen. Se sinn ongeféier 60 Millioune Joer al (dräimol sou al, wéi Island). Déi eenzeg Thermalquell [[Varmakelda]] erënnert un déi Zäit. D'Insele bestinn aus [[Basalt]], dee sech a charakteristesche Stufe mat haarden [[Tuff]]schichten ofwiesselt. Tëscht der Zäit an där déi ënnescht a mëttelst Basaltschicht entstanen ass, gouf et eng laang Paus, an där sech eng staark Vegetatioun entwéckelt hat. Duerch eng nei vulkanesch Aktivitéit, ass déi Flora awer erëm futti gemaach ginn. Bei [[Hvalba]] gëtt et Steekuel, déi vun de fréiere Bëscher staamt. Bei [[Tvøroyri]] an op [[Mykines]] gëtt et interessant [[Lava|vulkanesch Gestengs]]. Wärend den [[Äiszäit]]en am [[Neogen]] waren d'Färöer ganz vu risege [[Gletscher]]e bedeckt, wat zur haiteger Form vun den Insele mat hire Fjorden, Sunden an Däller gefouert huet. == Klima == {| class="wikitable" ! colspan="15" |Durchschnëttstemperaturen an -nidderschléi zu Tórshavn<ref>[https://web.archive.org/web/20171011094831/http://www.dmi.dk/vejr/til-lands/byvejr/by/vis/FO/2611396/T%C3%B3rshavn,%20F%C3%A6r%C3%B8erne Wiederstatistik] op dmi.dk vum Danish Meteorological Institute (DMI)</ref> |- ! !Jan !Feb !Mäe !Abr !Mee !Jun !Jul !Aug !Sep !Okt !Nov !Dez ! ! |- |Max. Temperatur (°C) |5,3 |5,5 |5,9 |7,2 |9,2 |11,4 |12,6 |12,8 |11,2 |9,3 |6,6 |5,8 |ø |8,6 |- |Min. Temperatur (°C) |1,2 |1,5 |1,5 |2,7 |4,9 |7,1 |8,4 |8,5 |7,0 |5,4 |2,6 |1,6 |ø |4,4 |- |Temperatur (°C) |3,4 |3,6 |3,8 |5,0 |7,0 |9,1 |10,3 |10,5 |9,1 |7,4 |4,6 |3,7 |ø |6,5 |- |Nidderschlag (mm) |133 |95 |132 |88 |70 |61 |70 |83 |128 |155 |127 |142 |Σ |1.284 |- |Sonnestonnen (h/d) |0,5 |1,3 |2,3 |3,6 |4,0 |4,2 |3,6 |3,1 |2,6 |1,6 |0,7 |0,2 |ø |2,3 |- |Reendeeg (d) |22 |17 |21 |16 |12 |12 |13 |13 |18 |22 |21 |22 |Σ |209 |- |Waassertemperatur (°C) |5,6 |5,4 |5,5 |6,3 |7,5 |9,1 |10,1 |10,6 |10,0 |8,8 |7,5 |6,3 |ø |7,7 |} D'Wieder op de Färöer ass maritim, fiicht an aussergewéinlech wiesselhaft. Dat heescht, datt op deem selwechten Dag d'Sonn schéngen a gläich duerno décken Niwwel opzéie kann an datt d'Wieder op verschiddene Plazen um Archipel ganz ënnerschiddlech si kann. D'Färöer leien zwar beim 62. Breedegrad, mä well d'Klima vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, sinn d'Temperaturen am Allgemenge relativ mëll. D'Duerchschnëttstemperatur am Summer läit bei 10&nbsp;°C, am Wanter bei knapps 4&nbsp;°C. D'Häfe sinn d'ganzt Joer iwwer äisfräi, an am Wanter bleift de Schnéi deen heiansdo fält, net laang leien. D'Luucht ass meeschtens kloer an et bléist dacks e frësche Wand, dee meeschtens aus dem Südweste kënnt. Och wann ee sech op Stuerm a Reen astelle muss, sou gëtt et awer nëmme seelen Deeg op deenen et de ganzen Dag reent. Heiansdo blose Wierbelstierm iwwer den Archipel, sou wéi z.&nbsp;B. 1966 den Hurrikan „Faith“, mat enger Wandvitess vun 160&nbsp;km/h. == Bevëlkerung == [[Fichier:Faroese folk dance club from vagar.jpg|thumb|Färöer an hirer Truecht]] [[Fichier:Kvivik-1900.JPG|thumb|D'Uertschaft [[Kvívík]] ëm 1900]] [[Fichier:Beinisvord, westcoast of suduroy, faroe islands.JPG|thumb|D'Westküste vun den Insele sinn dacks géi an net zougänglech iwwerdeems d'Land a Richtung Osten hi flaach fält. Déi meescht Färöer wunnen do an de Buchten. Bléck vun der Kliff [[Beinisvørð]] a Richtung Norden.]] === Ethnesch Zesummesetzung === Am Joer 2006 ware vun de ronn 49.000 Awunner vun de Färöer 98 % ''Reichsbürger'', also Färöer, [[Dänemark|Dänen]] oder [[Grönland|Grönlänner]]. Vum Gebuertsuert hier kann ee follgend Hierkonft vun den Awunner ofleeden: Op de Färöer gebuer sinn 91,7 %, an Dänemark 5,8 % an a Grönland 0,3 %. Zesumme mat e puer agebiergerte Leit stellen déi dräi Gruppen d'Reichsbierger duer. Déi gréisst Grupp vun Auslänner sinn d'[[Island|Islänner]] mat 0,4 %, duerno kommen d'[[Norwegen|Norweger]] an d'[[Polen]] mat jee 0,2 %. Am Ganze liewen op de Färöer Leit aus 77 Länner. Fir vun dësen Zuelen op d'färöesch Mammesproochler ze schléissen, ass aus zwéi Grënn net méiglech: éischtens liewe ganz vill färöesch Mammesproochler an Dänemark, vun deenen der eng gutt Partie do gebuer sinn a méi spéit an hirem Liewe mat hiren Elteren oder als Erwuessener op d'Färöer zeréckkommen an zweetens gëtt et al agesiess dänesch Familljen op de Färöer, déi doheem Dänesch schwätzen. === Demographesch Entwécklung === Déi éischt Awunner vun de Färöer waren iresch Mönchen, déi a klengen [[Klausener|Eremittegruppe]] gelieft hunn. Doduerch datt d'Wikinger sech do néier gelooss hunn, ass eng nenneswäert Populatioun entstanen, déi sech bei ongeféier 4.000 Awunner agependelt huet a bis an d'[[18. Joerhonnert]] ni iwwer 5.000 geklommen ass. Ëm 1349/1350 ass ongeféier d'Hallschent vun der Bevëlkerung un der [[Pescht]] gestuerwen. Eng weider [[Immigratioun]]swell aus [[Skandinavien]] konnt d'Reduzéierung vun der Bevëlkerung awer lues a lues nees ausgläichen. Eréischt mam Opkomme vun der Héichséifëscherei (an domat der Onofhängegkeet vun der schwiereger Landwirtschaft) an dem allgemenge Fortschrëtt am Gesondheetswiese koum e zu engem rasante Bevëlkerungswuesstem op de Färöer. Vum Enn vum 18. Joerhonnert un huet sech d'Bevëlkerung bannent 200 Joer verzéngfacht. Ufanks vun den 1990er Jore koum et zu enger schwéierer Wirtschaftskris an domat zu enger [[Emigratioun]], déi sech awer an de Joren duerno nees mat der [[Immigratioun]] ausgeglach huet. Mat 48.000 Awunner am Joer 2004 war d'Bevëlkerung dunn nees ongeféier um Stand wéi am Ufank vun der Kris uganks vun den 1990er Joer. Am Abrëll 2015 hat d'Bevëlkerung mat 48.795 Awunner en neien Héchststand erreecht, an am August 2015 hu fir d'éischt an der Geschicht vun der Färöer méi wéi 49.000 Leit op den 18 fielsegen Inselen am Nordatlantik gelieft. D'Färöer sinn eent vun deene Länner vun der Äerd, an deenen et méi männlech wéi weiblech Awunner gëtt. Vun de 49.864 Awunner sinn 51,60 % Männer (25.728),  deenen 48,40 % Fraen (24.136) géintiwwer stinn<ref name=":0">[http://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__IB__IB01/fo_aldbygd.px/table/tableViewLayout1/?rxid=b4b51269-5adc-4ed1-91ae-6a8f46493b54 Population by sex, age and village/city] op hagstova.fo, Statistics Faroe Islands, gekuckt de 16. Oktober 2017</ref>. {| class="wikitable" |+Bevëlkerung op den 1. Januar<ref name=":0" /> ! ! colspan="2" |1987 ! colspan="2" |1997 ! colspan="2" |2007 ! colspan="2" |2017 |- !Total !46.240 ! !43.747 ! !48.268 ! !49.864 ! |- |Männer |24.187 |52,31% |22.553 |51,55% |25.081 |51,96% |25.728 |51,60% |- |Fraen |22.053 |47,69% |21.194 |48,45% |23.187 |48,04% |24.136 |48,40% |} Déi geschate Liewenserwaardung louch 2016 bei 80,4 Joer (77,8 Joer bei de Männer an 83,1 Joer bei de Fraen)<ref>[https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html The World Factbook] op cia.org, gekuckt de 16. Oktober 2017</ref>. == Um Spaweck == {{Commonscat|Faroe Islands|Färöer}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Färöer| ]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] pz74on7x8gzwqii6gx1vtt91v0iy2r0 2689711 2689386 2026-08-07T08:48:42Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689711 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoDK}} {{Infobox Land | Numm = Føroyar {{fo}}<br>Færøerne {{dk}} | Fändel = Flag of the Faroe Islands.svg | Fändel Bildbreet= | Fändel Artikel = Fändel vum Färöer{{!}}border | Wopen = Coat of arms of the Faroe Islands.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vum Färöer | National Devise = | Kaart= Faroe Islands in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Färöesch]]<ref name=government>[http://www.government.fo/the-government/ministries/ministry-of-education-research-and-culture/cultural-affairs/faroese-language/ The Government of the Faroe Islands] op www.government.fo, gekuckt de 14. Oktober 2017</ref> | Haaptstad = [[Tórshavn]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|62|0|42|N|06|43|03|W}} | Staatsform = [[Monarchie#Parlamentaresch Monarchie|Parlamentaresch Monarchie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch= 1.395,74<ref name=laenderinfo>[https://www.laenderdaten.info/Europa/Faeroeer-Inseln/index.php Laenderdaten.info] gekuckt den 13. Oktober 2017</ref> | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 49.864 (01.01.2017)<ref name=":0" /> | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 36,22<ref name=laenderinfo /> | Onofhängegkeet = zanter 1948 | Nationalfeierdag = 29. Juli | Nationalhymn = [[Mítt alfagra land]] | Wärung = [[Färöesch Kroun]]<br>[[Dänesch Kroun]] (DKK) | Zäitzon = +1 | Internet TLD = [[.fo]] | Telefonsprefix = +298 | Notizen = | Extra Bild = Map of the Faroe Islands en.svg | Extra Bild2 = }} D''''Färöer''' – och '''Färöer-Inselen''' ('''Føroyar''' {{fo}}, '''Færøerne''' {{dk}}, d'„Schofsinselen“) sinn eng autonom Inselgrupp déi zum Kinnekräich [[Dänemark]] gehéiert. Se läit am [[Atlanteschen Ozean|Nordatlantik]], tëscht de [[Brittesch Inselen|Britteschen Inselen]], [[Norwegen]] an [[Island]]. Déi 18 Insele goufen am [[Mëttelalter]] entdeckt a bewunnt a sinn haut - mat Ausnam vun der klengster, [[Lítla Dímun]] - all permanent bewunnt. Déi knapps 50.000 Inselbewunner – d'Färöer oder Färinger – gesi sech net als Dänen, mä als eegestännegt Vollek, dat vun de [[Wikinger]] op de Färöer ofstaamt. Si schwätze [[Färöesch]], eng Sprooch, déi aus dem Alwestnordesche staamt an zur [[Islännesch]]er an zur [[Norwegesch]]er [[Germanesch Sproochen|Sproochgrupp]] gehéiert. Nom [[Traité vu Fámjin]] aus dem Joer 2005 sinn d'Färöer, gradewéi d'Grönlänner, eng gläichberechtegt Natioun am Kinnekräich Dänemark. Hir Insele si schonn zanter [[1948]] gréisstendeels [[Autonomie vun de Färöer|autonom]] an hu mam [[Løgting]] eent vun den eelste [[Parlament]]er vun der Welt. Et schéckt reegelméisseg zwéin Deputéiert an d'dänescht [[Folketing]] an ass och mat zwéin Delegéierten am [[Nordesche Rot]] vertrueden. Anescht wéi Dänemark gehéieren d'Färöer awer net zur [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] an op Grond vum Art. 4 Abs. 1 vum europäeschen Zollkodex<ref>[http://Verordnung&#x20;(EU)&#x20;Nr.&#x20;952/2013&#x20;des&#x20;Europäischen&#x20;Parlaments&#x20;und&#x20;des&#x20;Rates&#x20;vom&#x20;9.&#x20;Oktober&#x20;2013&#x20;zur&#x20;Festlegung&#x20;des&#x20;Zollkodex&#x20;der&#x20;Union Verordnung (EU) Nr. 952/2013 des Europäischen Parlaments und des Rates vom 9. Oktober 2013 zur Festlegung des Zollkodex der Union]</ref> och net zum Zollgebitt vun der Unioun. Dowéinst zielen all d'Verträg iwwert d'EU oder hir Aarbechtsweis op de Färöer net. Well se awer zur [[Paneuropa-Mëttelmier-Zon]]<ref>[https://ec.europa.eu/taxation_customs/business/calculation-customs-duties/rules-origin/general-aspects-preferential-origin/arrangements-list/paneuromediterranean-cumulation-pem-convention_de Paneuropa-Mittelmeer-Kumulierung und PEM-Übereinkommen] op ec.europa.eu, gekuckt de 14. Oktober 2017</ref> gehéieren, hunn d'EU-Bierger do zimmlech déi selwecht Rechter wéi am [[Europäesche Wirtschaftsraum]]. Zanter dem [[1. November]] [[2006]] sinn d'Färöer an enger Zollunioun mat Island. Schonn zanter [[1985]] schaffen Island, Grönland an d'Färöer am [[Westnordesche Conseil]] zesummen. Bis an d'[[19. Joerhonnert]] war d'[[Schof]]szuucht déi gréisst [[Ekonomie|ekonomesch]] Aktivitéit an d'färöesch Woll den Haaptexportartikel. Haut dominéieren op de Färöer d'[[Fëscherei]] an déi domat verbonnen Ekonomie. Zanter der Mëtt vun den 1990er Jore gëtt am Mier ëm d'Inselen no [[Äerdueleg|Pëtrol]] gesicht; all Proufbuerunge si bis elo awer feelgeschloen. == Geographie == D'Färöer leien op 62° [[Geographesch Breet|nërdlecher Breet]] a 7° [[Geographesch Längt|westlecher Längt]] am Nordatlantik tëscht [[Schottland]] (mat den [[Hebriden]] am Süden, [[Shetland]] an [[Orkney]] am Südosten), [[Norwegen]] am Osten an [[Island]] am Nordwesten. Weider nërdlech läit déi norwegesch Insel [[Jan Mayen]] am [[Polarmier]]. Den [[Archipel]] mat sengen 18 Inselen, 11 Holmen a 750 Schäre bilt eng Fläch vun 1.395,74&nbsp;km². D'Färöer bilden en Dräieck, dat am Süde spatz ausleeft. Se sinn - vun [[Enniberg]] am Norde bis [[Sumbiarsteinur]] am Süden 118&nbsp;km laang, a vu Mykineshólmur am Weste bis Fugloy am Oste 75&nbsp;km breet. D'Küst déi rësseg ass an dacks vertikal aus dem Mier erop geet, erstreckt sech iwwer 1.289 Kilometer. Déi duerchschnëttlech Héicht läit bei 300 Meter iwwer dem Mier. Bei klorer Siicht kann ee vum vum héchste Bierg, dem [[Slættaratindur]] (882 m) aus, iwwer all d'Insele kucken. Mam [[Kap Enniberg]] hunn d'Färöer den zweethéchste Kliff vun Europa (754 m), dee vertikal aus dem Mier erauskënnt. Kee Punkt op de Färöer ass méi wéi fënnef Kilometer vum Mier ewech. Bal all d'Uertschafte vun der Färöer leien a geschützten, natierlechen [[Hafen|Häfen]], a [[Fjord]]en a Buchten. An den Däller an op der Héicht ass et dacks suppeg an duerch d'Land fléisse vill méi oder manner grouss Baachen, déi dacks als Waasserfall oder direkt an d'Mier fléissen. == Geologie == D'Färöer hunn e vulkaneschen Urspronk a sinn am [[Paleogen]] entstanen. Se sinn ongeféier 60 Millioune Joer al (dräimol sou al, wéi Island). Déi eenzeg Thermalquell [[Varmakelda]] erënnert un déi Zäit. D'Insele bestinn aus [[Basalt]], dee sech a charakteristesche Stufe mat haarden [[Tuff]]schichten ofwiesselt. Tëscht der Zäit an där déi ënnescht a mëttelst Basaltschicht entstanen ass, gouf et eng laang Paus, an där sech eng staark Vegetatioun entwéckelt hat. Duerch eng nei vulkanesch Aktivitéit, ass déi Flora awer erëm futti gemaach ginn. Bei [[Hvalba]] gëtt et Steekuel, déi vun de fréiere Bëscher staamt. Bei [[Tvøroyri]] an op [[Mykines]] gëtt et interessant [[Lava|vulkanesch Gestengs]]. Wärend den [[Äiszäit]]en am [[Neogen]] waren d'Färöer ganz vu risege [[Gletscher]]e bedeckt, wat zur haiteger Form vun den Insele mat hire Fjorden, Sunden an Däller gefouert huet. == Klima == {| class="wikitable" ! colspan="15" |Durchschnëttstemperaturen an -nidderschléi zu Tórshavn<ref>[https://web.archive.org/web/20171011094831/http://www.dmi.dk/vejr/til-lands/byvejr/by/vis/FO/2611396/T%C3%B3rshavn,%20F%C3%A6r%C3%B8erne Wiederstatistik] op dmi.dk vum Danish Meteorological Institute (DMI)</ref> |- ! !Jan !Feb !Mäe !Abr !Mee !Jun !Jul !Aug !Sep !Okt !Nov !Dez ! ! |- |Max. Temperatur (°C) |5,3 |5,5 |5,9 |7,2 |9,2 |11,4 |12,6 |12,8 |11,2 |9,3 |6,6 |5,8 |ø |8,6 |- |Min. Temperatur (°C) |1,2 |1,5 |1,5 |2,7 |4,9 |7,1 |8,4 |8,5 |7,0 |5,4 |2,6 |1,6 |ø |4,4 |- |Temperatur (°C) |3,4 |3,6 |3,8 |5,0 |7,0 |9,1 |10,3 |10,5 |9,1 |7,4 |4,6 |3,7 |ø |6,5 |- |Nidderschlag (mm) |133 |95 |132 |88 |70 |61 |70 |83 |128 |155 |127 |142 |Σ |1.284 |- |Sonnestonnen (h/d) |0,5 |1,3 |2,3 |3,6 |4,0 |4,2 |3,6 |3,1 |2,6 |1,6 |0,7 |0,2 |ø |2,3 |- |Reendeeg (d) |22 |17 |21 |16 |12 |12 |13 |13 |18 |22 |21 |22 |Σ |209 |- |Waassertemperatur (°C) |5,6 |5,4 |5,5 |6,3 |7,5 |9,1 |10,1 |10,6 |10,0 |8,8 |7,5 |6,3 |ø |7,7 |} D'Wieder op de Färöer ass maritim, fiicht an aussergewéinlech wiesselhaft. Dat heescht, datt op deem selwechten Dag d'Sonn schéngen a gläich duerno décken Niwwel opzéie kann an datt d'Wieder op verschiddene Plazen um Archipel ganz ënnerschiddlech si kann. D'Färöer leien zwar beim 62. Breedegrad, mä well d'Klima vum [[Golfstroum]] beaflosst gëtt, sinn d'Temperaturen am Allgemenge relativ mëll. D'Duerchschnëttstemperatur am Summer läit bei 10&nbsp;°C, am Wanter bei knapps 4&nbsp;°C. D'Häfe sinn d'ganzt Joer iwwer äisfräi, an am Wanter bleift de Schnéi deen heiansdo fält, net laang leien. D'Luucht ass meeschtens kloer an et bléist dacks e frësche Wand, dee meeschtens aus dem Südweste kënnt. Och wann ee sech op Stuerm a Reen astelle muss, sou gëtt et awer nëmme seelen Deeg op deenen et de ganzen Dag reent. Heiansdo blose Wierbelstierm iwwer den Archipel, sou wéi z.&nbsp;B. 1966 den Hurrikan „Faith“, mat enger Wandvitess vun 160&nbsp;km/h. == Bevëlkerung == [[Fichier:Faroese folk dance club from vagar.jpg|thumb|Färöer an hirer Truecht]] [[Fichier:Kvivik-1900.JPG|thumb|D'Uertschaft [[Kvívík]] ëm 1900]] [[Fichier:Beinisvord, westcoast of suduroy, faroe islands.JPG|thumb|D'Westküste vun den Insele sinn dacks géi an net zougänglech iwwerdeems d'Land a Richtung Osten hi flaach fält. Déi meescht Färöer wunnen do an de Buchten. Bléck vun der Kliff [[Beinisvørð]] a Richtung Norden.]] === Ethnesch Zesummesetzung === Am Joer 2006 ware vun de ronn 49.000 Awunner vun de Färöer 98 % ''Reichsbürger'', also Färöer, [[Dänemark|Dänen]] oder [[Grönland|Grönlänner]]. Vum Gebuertsuert hier kann ee follgend Hierkonft vun den Awunner ofleeden: Op de Färöer gebuer sinn 91,7 %, an Dänemark 5,8 % an a Grönland 0,3 %. Zesumme mat e puer agebiergerte Leit stellen déi dräi Gruppen d'Reichsbierger duer. Déi gréisst Grupp vun Auslänner sinn d'[[Island|Islänner]] mat 0,4 %, duerno kommen d'[[Norwegen|Norweger]] an d'[[Polen]] mat jee 0,2 %. Am Ganze liewen op de Färöer Leit aus 77 Länner. Fir vun dësen Zuelen op d'färöesch Mammesproochler ze schléissen, ass aus zwéi Grënn net méiglech: éischtens liewe ganz vill färöesch Mammesproochler an Dänemark, vun deenen der eng gutt Partie do gebuer sinn a méi spéit an hirem Liewe mat hiren Elteren oder als Erwuessener op d'Färöer zeréckkommen an zweetens gëtt et al agesiess dänesch Familljen op de Färöer, déi doheem Dänesch schwätzen. === Demographesch Entwécklung === Déi éischt Awunner vun de Färöer waren iresch Mönchen, déi a klengen [[Klausener|Eremittegruppe]] gelieft hunn. Doduerch datt d'Wikinger sech do néier gelooss hunn, ass eng nenneswäert Populatioun entstanen, déi sech bei ongeféier 4.000 Awunner agependelt huet a bis an d'[[18. Joerhonnert]] ni iwwer 5.000 geklommen ass. Ëm 1349/1350 ass ongeféier d'Hallschent vun der Bevëlkerung un der [[Pescht]] gestuerwen. Eng weider [[Immigratioun]]swell aus [[Skandinavien]] konnt d'Reduzéierung vun der Bevëlkerung awer lues a lues nees ausgläichen. Eréischt mam Opkomme vun der Héichséifëscherei (an domat der Onofhängegkeet vun der schwiereger Landwirtschaft) an dem allgemenge Fortschrëtt am Gesondheetswiese koum e zu engem rasante Bevëlkerungswuesstem op de Färöer. Vum Enn vum 18. Joerhonnert un huet sech d'Bevëlkerung bannent 200 Joer verzéngfacht. Ufanks vun den 1990er Jore koum et zu enger schwéierer Wirtschaftskris an domat zu enger [[Emigratioun]], déi sech awer an de Joren duerno nees mat der [[Immigratioun]] ausgeglach huet. Mat 48.000 Awunner am Joer 2004 war d'Bevëlkerung dunn nees ongeféier um Stand wéi am Ufank vun der Kris uganks vun den 1990er Joer. Am Abrëll 2015 hat d'Bevëlkerung mat 48.795 Awunner en neien Héchststand erreecht, an am August 2015 hu fir d'éischt an der Geschicht vun der Färöer méi wéi 49.000 Leit op den 18 fielsegen Inselen am Nordatlantik gelieft. D'Färöer sinn eent vun deene Länner vun der Äerd, an deenen et méi männlech wéi weiblech Awunner gëtt. Vun de 49.864 Awunner sinn 51,60 % Männer (25.728),  deenen 48,40 % Fraen (24.136) géintiwwer stinn<ref name=":0">[http://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__IB__IB01/fo_aldbygd.px/table/tableViewLayout1/?rxid=b4b51269-5adc-4ed1-91ae-6a8f46493b54 Population by sex, age and village/city] op hagstova.fo, Statistics Faroe Islands, gekuckt de 16. Oktober 2017</ref>. {| class="wikitable" |+Bevëlkerung op den 1. Januar<ref name=":0" /> ! ! colspan="2" |1987 ! colspan="2" |1997 ! colspan="2" |2007 ! colspan="2" |2017 |- !Total !46.240 ! !43.747 ! !48.268 ! !49.864 ! |- |Männer |24.187 |52,31% |22.553 |51,55% |25.081 |51,96% |25.728 |51,60% |- |Fraen |22.053 |47,69% |21.194 |48,45% |23.187 |48,04% |24.136 |48,40% |} Déi geschate Liewenserwaardung louch 2016 bei 80,4 Joer (77,8 Joer bei de Männer an 83,1 Joer bei de Fraen)<ref>[https://web.archive.org/web/20190506104321/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fo.html The World Factbook] op cia.org, gekuckt de 16. Oktober 2017</ref>. == Um Spaweck == {{Commonscat|Faroe Islands|Färöer}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Färöer| ]] [[Kategorie:Inselen am Atlantik]] t0svddegfstf8wfzyp2e2q6ssqggy71 0 138055 2689329 2616608 2026-08-07T03:39:05Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689329 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeschicht}}{{Infobox Biographie}} De '''Leonardo Náuhmitl López Luján''', gebuer den [[31. Mäerz]] [[1964]] an der [[Mexiko-Stad|Stad Mexiko]], ass e [[Mexiko|mexikaneschen]] [[Historiker]], Archeolog an Anthropolog. De López Luján gëllt als ee vun de bekanntste Fuerscher vun der prekolumbianescher Archeologie a Mexiko. Hien ass Member vum [[Instituto Nacional de Antropología e Historia]] an der Stad Mexiko. Hien ass de Jong vum Historiker a Philosoph [[Alfredo López Austin]]. == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20180515191730/http://www.mesoweb.com/about/leonardo.html Biographie a Lëscht vun de Publikatiounen] {{en}} {{DEFAULTSORT:Lopez Lujan Leonardo}} [[Kategorie:Anthropologen]] [[Kategorie:Archeologen]] [[Kategorie:Gebuer 1964]] [[Kategorie:Historiker]] [[Kategorie:Membere vun der British Academy]] jfj266jmo6z1lb4v5bm2v1fjyz7jpf7 0 139585 2689695 2673140 2026-08-07T08:48:20Z Les Meloures 580 k 2689695 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoFR}} {{Infobox Uertschaft Frankräich | Numm = Allos | Bild = Allos, berge du lac.jpg | Bildtext = Um [[Séi vun Allos]] | Wopen = Blason ville fr Allos (04).svg | Regioun = {{PACA}} | Departement = {{Alpes-de-Haute-Provence}} | Arrondissement = [[Arrondissement Castellane|Castellane]] | Kanton = [[Canton de Castellane|Castellane]] | Plz = 04260 | Insee = 04006 | Koordinaten = {{coor dms|44|14|28|N|06|37|43|O}} | Bevëlkerung = {{wikidata|property|linked|P1082}} | Bevëlkerungsdatum = {{wikidata|qualifier|P1082|P585}} | Fläch = 11.665 }} '''Allos''' ass eng Gemeng am [[Frankräich|franséischen]] [[Departement Alpes-de-Haute-Provence]] an der Regioun [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]. {{Kuckt och Alpes-de-Haute-Provence}} [[Kategorie:Gemengen am Arrondissement Castellane]] [[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Castellane]] [[Kategorie:Touristesch Gemengen a Frankräich]] lout4n7vxktcq3xgrlsiccckjvk6gwm 0 142194 2689399 2684792 2026-08-07T08:37:42Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689399 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Land | Numm = Helveetesch Republik | Fändel = Flag of the Helvetic Republic (French).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun der Helveetescher Republik | Wopen = | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Italieenesch]] | Haaptstad = de jure: [[Luzern]]<br />de facto: [[Aarau]] (1798), Luzern (1798) a [[Bern]] (1802) noeneen | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerung Plaz = 1.493.726 (1800) | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Schwäizer Frang]] («franc de Suisse») | Zäitzon = | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Karte Helvetik 3.png | Extra Bild2 = }} '''Helveetesch Republik''' ([[Däitsch|de.]] ''Helvetische Republik'', [[Franséisch|fr.]] ''République helvétique'', [[Italieenesch|it.]] ''Repubblica elvetica'', [[Rätoromanesch|rm.]] ''Republica helvetica'') ass d'Bezeechnung vum Schwäizer Staat, deen den [[12. Abrëll]] [[1798]] déi al [[Eedgenossenschaft]] ofgeléist huet a bis den [[10. Mäerz]] [[1803]] bestanen huet. D'Haaptstad war bis am September 1798 [[Aarau]], duerno bis de Mee 1799 [[Luzern]] a schliisslech bis 1803 [[Bern]]. D'Gebitt vun der Helveetescher Republik bestoung aus engem groussen Deel vun der haiteger [[Schwäiz]]. [[Kanton Graubünden|Graubünden]] koum de [[24. Abrëll]] [[1799]] als Member derbäi an den [[13. Februar]] [[1802]] gouf den éisträichesche [[Frickdall]] annektéiert. De [[Kanton Valais|Valais]] gouf de [[27. August]] [[1802]] onofhängeg an huet dunn en ettlech Joer als [[Rhodanesch Republik]] bestanen. [[Genf]] gradewéi d'Gebitt vum fréiere [[Prënzbistum Basel]] an déi preisesch Principautéit [[Neuenburg]] hunn net derzou gehéiert. D'Republik hat, ëm [[1800]], 1.493.726 Awunner. [[Kategorie:Schwësterrepublicken]] [[Kategorie:Geschicht vun der Schwäiz]] qq3zf1aufitd0z38c37nyhhcx4z148i 2689581 2689399 2026-08-07T08:43:16Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689581 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Land | Numm = Helveetesch Republik | Fändel = Flag of the Helvetic Republic (French).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun der Helveetescher Republik | Wopen = | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = | National Devise = | Kaart = | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], [[Franséisch]], [[Italieenesch]] | Haaptstad = de jure: [[Luzern]]<br />de facto: [[Aarau]] (1798), Luzern (1798) a [[Bern]] (1802) noeneen | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerung Plaz = 1.493.726 (1800) | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = [[Schwäizer Frang]] («franc de Suisse») | Zäitzon = | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Karte Helvetik 3.png | Extra Bild2 = }} '''Helveetesch Republik''' ([[Däitsch|de.]] ''Helvetische Republik'', [[Franséisch|fr.]] ''République helvétique'', [[Italieenesch|it.]] ''Repubblica elvetica'', [[Rätoromanesch|rm.]] ''Republica helvetica'') ass d'Bezeechnung vum Schwäizer Staat, deen den [[12. Abrëll]] [[1798]] déi al [[Eedgenossenschaft]] ofgeléist huet a bis den [[10. Mäerz]] [[1803]] bestanen huet. D'Haaptstad war bis am September 1798 [[Aarau]], duerno bis de Mee 1799 [[Luzern]] a schliisslech bis 1803 [[Bern]]. D'Gebitt vun der Helveetescher Republik bestoung aus engem groussen Deel vun der haiteger [[Schwäiz]]. [[Kanton Graubünden|Graubünden]] koum de [[24. Abrëll]] [[1799]] als Member derbäi an den [[13. Februar]] [[1802]] gouf den éisträichesche [[Frickdall]] annektéiert. De [[Kanton Valais|Valais]] gouf de [[27. August]] [[1802]] onofhängeg an huet dunn en ettlech Joer als [[Rhodanesch Republik]] bestanen. [[Genf]] gradewéi d'Gebitt vum fréiere [[Prënzbistum Basel]] an déi preisesch Principautéit [[Neuenburg]] hunn net derzou gehéiert. D'Republik hat, ëm [[1800]], 1.493.726 Awunner. [[Kategorie:Schwësterrepublicken]] [[Kategorie:Geschicht vun der Schwäiz]] 6hgn53utqujknybargwqn75n34u1lz4 0 145304 2689331 2513134 2026-08-07T04:07:28Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689331 wikitext text/x-wiki {{Iwwerschaffen}} [[Fichier:LOFAR, ITS Test Station.png|thumb|Antenneprototyppen]] [[Fichier:LOFAR Potsdam Bornim.jpg|thumb|LOFAR Statioun vum Leibniz-Institut fir Astrophysik Potsdam zu [[Bornim]]]] [[Fichier:LOFAR High-Band-Antenne.jpg|thumb|LOFAR Héich-Band-Antenn am [[Thüringer Landesobservatoire]]]] De '''Low Frequency Array''' ('''LOFAR''') ass e [[Interferometer (Radioastronomie)|Radiointerferometer]], also eng Glidderung vu ville [[Radioteleskop]]en, deenen hir Signaler als en eenzegt Signal kombinéiert ginn. Fir mat LOFAR eng Wénkelopléisung vun enger Bousekonn a besser z'erreechen, geet eng Dimensioun iwwer d'Gréisst vun Holland net duer<ref>LOFAR – en neit Radioteleskop an Däitschland [https://web.archive.org/web/20200809155856/https://www.uni-bonn.de/die-universitaet/informationsquellen/presseinformationen/2006/176] www3.uni-bonn.de Presseaussendung 2006</ref>, dofir gouf beschloss, méi LOFAR-Statiounen iwwer den europäesche Kontinent ze verdeelen. D'Teleskop hat am Ament vu senger offizieller Aweiung vun der hollännescher Kinnigin Beatrix den [[12. Juni]] [[2010]] europawäit ronn 10000 Eenzelantennen, bis 2014 sinn der ongeféier 1000 derbäikomm. Déi detektéierbar Frequenzberäicher ëmfaassen 10–80&nbsp;[[Hertz (Eenheet)|MHz]] an 110–240&nbsp;MHz, ënner Ausspuerung vum UKW-Beräich, an deem an Europa keng radioastronomesch Miessunge méiglech sinn. LOFAR ass e Kollektivprojet vun der hollännescher astronomescher Organisatioun ASTRON, den Universitéiten [[Universitéit vun Amsterdam|Amsterdam]], [[Räichsuniversitéit Groningen|Groningen]], [[Universitéit Leiden|Leiden]] an [[Radboud-Universitéit Nimwegen|Nimwegen]] souwéi enger däitscher Bedeelegung bestoend aus 12 Instituten, déi sech am [[German Long Wavelength Consortium]] (GLOW) zesummegeschloss hunn. Him gehéieren d'[[Leibniz-Institut fir Astrophysik Potsdam]] (AIP) mam [[OSRA]], d'[[Max-Planck-Institut fir Radioastronomie]] (MPIfR) zu [[Bonn]], d'[[Max-Planck-Institut fir Astrophysik]] (MPA) zu [[Garching bei München|Garching]], den [[Exzellenzcluster Universe]] München/Garching, den [[Thüringer Landesobservatoire]] zu [[Tautenburg]], d'Jacobs-Universitéit Bremen souwéi d'Universitéiten Bielefeld, Bochum, Bonn, Hamburg, Köln a Würzburg un.<ref>Long Wavelength Consortium (GLOW)[https://www.glowconsortium.de/index.php/en/glow-about/] www.glowconsortium.de About GLOW</ref> De Virschlag fir LOFAR koum 1997 vum [[George K. Miley]]. Zu de féierende Wëssenschaftler gehéiert och den [[Heino Falcke (Astronom)|Heino Falcke]]. D'Statioune bestinn allkéiers aus 192 Eenzelantennen a stinn op verschiddene Plazen an [[Holland]], an Däitschland, a Frankräich beim [[Nançay-Radioteleskop]], a Groussbritannien an a Schweden. Weider Statiounen a Polen, an Irland an a Finnland si geplangt. Am Fall vum LOFAR sinn déi Eenzelantenne ganz einfach gebaut Drotpyramiden, déi mol net sou grouss wéi e Mënsch sinn – am Géigesaz zu fréieren Interferometer wéi dem ''[[Very Large Array]]'' an dem [[VLBI]], bei deenen d'Eenzelkomponente grouss Parabolantenne sinn. Den niddrege Präis vun den [[Antenn (Technik)|Antennen]] erméiglecht et, vill Antennen zur Dispositioun ze stellen. D'Sammelfläch vum komplette Netzwierk ass haut op 50 Hektar bei enger Gréisst vu méi wéi 1000 Kilometer. Déi éischt hollännesch Prototyp-Statioun war 2006 bei Exloo an der [[Provënz Drente]] am Déngscht. Zanter 2014 sinn 38 Statiounen an Holland a Betrib. De LOFAR, deen als dat gréisst Radiosteleskop vun der Welt gëllt, wäit Blécker an de Weltraum erméiglecht an Donnéeën aus der Zäit kuerz nom Urknall liwwere soll, ass am Juni 2010 ageweit ginn. Déi éischt däitsch Statioun gouf am November 2007 nieft dem 100-m-[[Radioteleskop Effelsberg]] a Betrib geholl. Fënnef weider Statiounen zu Unterweilenbach/Garching, Tautenburg (Thüringen), zu Bornim bei Potsdam, zu Jülich an zu Norderstedt bei Hamburg si bis 2014 derbäikomm. Jee eng Statioun gouf a Groussbritannien bei [[Chilbolton]], a Frankräich um Terrain vum [[Nançay-Radioteleskop]] an a Schwede bei [[Onsala]] gebaut. Déi regulär Observatiounen hunn am Dezember 2012 ugefaangen. <!-- (einfach net ze verstoen) De weesentleche Faktor, deen d'Leeschtungsfäegkeet vun der Anlag bestëmme wäert, ass en Zentralrechner am Rechenzentrum vun der [[Universitéit Groningen]] an Holland, bis 2013 een [[IBM]] ''[[Blue Gene]]-[[supercomputer]]'' mat enger Leeschtung vu 37 Teraflops, zanter 2014 de Computercluster COBALT, deen déi Eenzelsignaler vun de verschiddenen Antennen matenee verrechent, souwéi e ganz séiert Datenkommunikatiounsnetzwierk (''[[Wide Area Network]]'' – WAN). Fir déi éischt däitsch Statioun zu Effelsberg gouf eng eege Glasfaserleitung mat 10 [[Milliarde|Gigabit]]/s zum Max-Planck-Institut fir Radioastronomie zu Bonn geluecht. Vun do ginn d'Daten iwwer dat däitscht Fuerschungsnetz DFN zum [[Fuerschungszentrum Jülich]] a weider iwwer dat hollännescht SURFNET zum zentralen Computercluster geleet.--> Déi wëssenschaftlech Ziler vum LOFAR goufen a sechs internationale ''Key Science-Projeten'' entwéckelt, déi vun hollänneschen, däitschen a britteschen Instituter geleet ginn. Et soll no Signaler aus der [[Reioniséierungsepoch]] aus der Zäit ronn 1&nbsp;Milliard Joer nom Urknall bei Frequenzen tëscht 120 an 200&nbsp;MHz gesicht ginn. Kataloge vu Radioquelle bei fënnef Frequenzen sollen erstallt ginn. Weider Objete si Pulsaren a Radiosignaler vu kosmesche Stralungsdeelercher, déi an d'Äerdatmosphär andréngen. D'Max-Planck-Institut fir Radioastronomie zu Bonn féiert e „Key Science“-Projet zum Studium vu kosmesche Magnéitfelder. D'Leibniz-Institut fir Astrophysik Potsdam huet d'Leedung vum Key-Science-Projet fir d'Miessung vun der [[Radioastronomie#Solar Radioastronomie|Radiostralung vun der Sonn]] iwwerholl. Nieft physikaleschen Usiichten iwwer [[Galaxie]]n, [[Quasar]]e an der Matière aus der fréister Zäit vum Universum versprieche sech d'Bedreiwer Usiichten driwwer, wéi en zukünftegt, méi leeschtungsfäegt Internet beschafe soll sinn. Ausserdeem ass LOFAR e Virleeferteleskop vum geplangte [[Square Kilometre Array]]<ref>[http://www.skatelescope.org/ Square Kilometre Array (SKA)]</ref>, e Radioteleskop mat engem Quadratkilometer Sammelfläch, dat vun 2017 un als weltwäit Zesummenaarbechtsprojet an Australien an a Südafrika gebaut gëtt a vun 2020 u vu ronn 70&nbsp;MHz bis op d'mannst 10&nbsp;GHz schaffe soll. D'[[Antennentechnik#Gruppenantennen|Array]] soll an Holland och fir aner Zwecker benotzt ginn. Zum Beispill kéinten d'Anlage mat Wandsensoren ausgebaut ginn, fir mat de gewonnenen Date ganz prezis Wandviraussoen treffen ze kënnen. Dat ass beispillsweis fir [[Wandpark]]e vu Bedeitung. Weiderhi kënnen un den Antennen [[seismesch]] Sensoren ugeschloss ginn, sou datt och exakt Miessunge vu seismescher Aktivitéit méiglech sinn. [[Fichier:Eff+Lofar.JPG|mini|Déi éischt däitsch LOFAR-Statioun bei Bad Münstereifel – Effelsberg mat engem Duerchmiesser vu 60 Meter, mat 96 Dipol-Antennen. Am Hannergrond ass den 100-m-[[Radioteleskop Effelsberg]] ze gesinn. Béid Instrumenter gi vum [[Max-Planck-Institut fir Radioastronomie]] zu Bonn bedriwwen.]] == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Lofar|LOFAR}} * [http://www.lofar.org/ LOFAR] * [https://web.archive.org/web/20100129202058/http://www.lofar.de/ LOFAR an Däitschland] * [http://www.glowconsortium.de/ German Long Wavelength Consortium (GLOW)] * [https://web.archive.org/web/20130524150754/http://www3.mpifr-bonn.mpg.de/div/lofar/edls.html LOFAR-Statioun Effelsberg] * [https://web.archive.org/web/20181018022848/http://www.aip.de/groups/osra/german/de_lofar.html LOFAR Leibniz-Institut fir Astrophysik Potsdam] * [http://lofar.mpa-garching.mpg.de/index_de.html LOFAR MPA Garching] * [http://www.aip.de/de/forschung/forschungsschwerpunkt-kmf/cosmic-magnetic-fields/sonnenphysik/solar-radio-physics/observatories/lofar/low-frequency-array-lofar ''Sonnephysik a Weltraumwieder''] * [http://www.mpifr-bonn.mpg.de/staff/rbeck/MKSP/mksp.html Key Science Projekt ''Kosmesche Magnéitismus''] * [http://www.skatelescope.org/ SKA] {{Referenzen}} [[Kategorie:Observatoiren]] [[Kategorie:Radioastronomie]] [[Kategorie:Astronomesch Instrumenter]] [[Kategorie:Wëssenschaft an Technologie an Holland]] id36t2rdhl22eyj1lamnwcfzkdkp2gp 0 145402 2689369 2627254 2026-08-07T08:37:00Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689369 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Däitscht Räich<br>''Deutsches Reich''<br>Groussdäitscht Räich<br>''Großdeutsches Reich'' | Fändel = Flag of Germany (1935–1945).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland | Wopen = Reichsadler der Deutsches Reich (1935–1945).svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Däitschland | National Devise = | Kaart = Grossdeutsches Reich NS Administration 1944.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Berlin]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Paul von Hindenburg]] (1925 bis 1934)<br>[[Adolf Hitler]] (1934-1945, als ''Führer'')<br>[[Karl Dönitz]] (1945) | Regierungschef Titel = Räichskanzler | Regierungschef = [[Adolf Hitler]] (1933-45)<br>Joseph Goebbels (1945)<br>[[Lutz Graf Schwerin von Krosigk]] (1945) | Total Fläch = 633.786 (1939) | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 78.800.000 (1938) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[1. Mai]]: "Dag vun der nationaler Aarbecht" | Nationalhymn = ''Das Lied der Deutschen'' (éischt Stroph)<br>''Horst-Wessel-Lied'' ([[De jure / de facto|de facto]]) | Wärung = Reichsmark | Zäitzon = +1 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Däitscht Räich tëscht 1933 an 1945''', och nach '''Drëtt Räich''' oder '''Nazidäitschland''' genannt, war eng Diktatur vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nationalsozialistescher Däitscher Aarbechterpartei]] (NSDAP) ënnert dem [[Adolf Hitler]]. D'Däitscht Räich ass de Virgänger vun der haiteger [[Bundesrepublik Däitschland]]. Ënnert dem Hitler sengem Regimm gouf Däitschland an en totalitäre Staat verwandelt, deen duerch déi sougenannte ''[[Gleichschaltung]]'' bal all Aspekt vum alldeegleche Liewe vu senge Bierger kontrolléiert huet. Nazidäitschland war ee vun den Haaptacteure vum [[Zweete Weltkrich]] a fir massiv Krichsverbriechen, de Genozid un de [[Juddentum|Judden]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]] a Milliounen Doudeger verantwortlech. Am Mee 1945 ass den Naziregimm mat der Victoire vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéierten]] ënnergaangen. == Numm == {{Méi Info 2|Däitscht Räich|Nazi}}<br> Den offiziellen Numm vum däitsche Staat tëscht 1933 an 1945 war "Däitscht Räich" (''Deutsches Reich'') a spéider och nach "Groussdäitscht Räich" (''Großdeutsches Reich''). En ass och als Drëtt Räich (''Drittes Reich'') bekannt, woubäi dat éischt Räich d'[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]] (800-1806) war an dat zweet d'[[Däitscht Keeserräich]] (1871-1918) waren. Alternativ gëtt Däitschland tëscht 1933 an 1945 och als Nazidäitschland bezeechent; e Bezuch op de Regimm vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nazipartei (NSDAP)]]. == Geschicht == === Opstig === Den Adolf Hitler gouf den 30. Januar 1933 vum President vun der [[Weimarer Republik]], dem [[Paul von Hindenburg]], zum Räichskanzler ernannt. D'NSDAP huet duerno progressiv all politesch Oppositioun eliminéiert an hir Muecht konsolidéiert. Den Hindenburg ass den 2. August 1934 gestuerwen. Doropshin ass den Hitler däitschen Diktator ginn, andeems hien d'Funktioune vum Kanzler a vum President zesummegeluecht huet. Den 19. August 1934 gouf e Referendum gehalen, mat deem den Hitler als eenzege ''Führer'' bestätegt gouf. De ganze Pouvoir war domat am Hitler senger Persoun zentraliséiert a säi Wuert ass dat héchste Gesetz ginn. D'Regierung war kee koordinéiert Organ, an deem d'Membere kooperéiert hunn, mee huet sech aus e puer Gruppéierungen zesummegesat, déi a Konkurrenz ëm dem Hitler seng Faveur stoungen. Matzen an der Weltwirtschaftskris hunn d'Nazien d'Wirtschaftsstabilitéit zeréckbruecht an der Massenaarbechtslosegkeet en Enn gesat an deem si massiv an d'[[Militär]] investéiert hunn a staark an d'privatwirtschaftlech Prozesser agegraff hunn. Donieft goufe grouss ëffentlech Chantieren ugefaangen, ënner anerem de Bau vun den [[Autobunn]]en. De Retour vun der wirtschaftlecher Stabilitéit huet huet d'Popularitéit vum Regimm weider erhéicht. === Ideologie === [[Rassismus]], a besonnesch [[Antisemitismus]], waren eng zentral Charakteristik vum Drëtte Räich. Déi germanesch Mënsche goufe vun den Nazien als "Meeschterrass" betruecht, déi rengrassegest Grupp vun den [[Arier]]. Nodeems den Hitler un d'Muecht komm ass gouf vir d'éischt eeschthaft mat der Diskriminatioun a Verfollgung vun de [[Juddentum|Judden]] an de [[Roma]] ugefaangen. Am Mäerz 1933 goufen déi éischt Konzentratiounslager etabléiert. Judden an aner onerwënscht Leit goufen agespaart a [[Liberalismus|Liberaler]], [[Sozialismus|Sozialisten]] a [[Kommunismus|Kommuniste]] goufen ëmbruecht, agespaart oder exiléiert. [[Chrëschtentum|Chrëschtlech Kierchen]] a Bierger, déi géint dem Hitler seng Herrschaft waren, goufen ënnerdréckt a vill Leaderen an de Prisong geheit. An der Educatioun gouf grousse Wäert op d'Rassebiologie, Bevëlkerungspolitik a Fitness fir de Militärservice geluecht. Carrière- a Bildungsméiglechkeete fir Frae goufe limitéiert. De Programm ''Kraft durch Freude'' huet d'Fräizäit an Tourismus organiséiert, an d'[[Olympesch Summerspiller]] 1936 zu [[Berlin]] waren eng gutt Geleeënheet fir d'Drëtt Räich sech op der internationaler Bün ze presentéieren. De Propagandaminister [[Joseph Goebbels]] huet Filmopnamen, Massemanifestatiounen an dem Hitler seng hypnotesch Riede benotzt fir d'ëffentlech Meenung ze beaflossen. D'Regierung huet de kënschtlereschen Ausdrock kontrolléiert a bestëmmte Konschtforme promouvéiert an anerer decouragéiert. === Um Wee zum Krich === [[Fichier:Greater German Reich (1942).svg|left|thumb|D'Däitscht Räich 1942, wéi et am gréisste war (ouni Vasallestaaten, déi vun Däitschland kontrolléiert goufen)]] An de Jore virum Krich huet Nazidäitschland seng Nopeschlänner mat Militärmenacen a Schach gehalen. Däitschland huet ëmmer méi aggressiv territorial Demande gemaach a mat Krich gedreet, wann déi Fuerderungen net respektéiert goufen. [[Éisträich]] gouf 1938 annektéiert, d'Joer drop d'[[Tschechoslowakei]]. Den Hitler huet en [[Hitler-Stalin-Pakt|Net-Aggressiounspakt]] mam [[Josef Stalin]] ënnerschriwwen a [[Polefeldzuch|Polen am September 1939 iwwerfall]], an domat den [[Zweete Weltkrich]] an Europa ausgeléist. {{Méi Info 2|Zweete Weltkrich|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}} 1941 huet Nazidäitschland de gréissten Deel vun Europa kontrolléiert. Räichskommissariater hunn déi besat Gebidder kontrolléiert an eng däitsch Verwaltung an deem wat vu Polen iwwreg bliwwe war etabléiert. D'Drëtt Räich huet d'Réistoffer an d'Aarbechtskraaft souwuel an de besate Gebidder wéi an deene vu senge Verbënnten exploitéiert. Am [[Holocaust]] si Millioune Judden an aner Mënschen, déi vun den Nazien net erwënscht waren, agespaart an ëmbruecht ginn. Dat ass systematesch a [[Konzentratiounslager|Konzentratiouns-]] a [[Vernichtungslager]]e geschitt. === Ënnergang === Mat der [[Operatioun Barbarossa]] huet Nazidäitschland am Summer 1941 mat der Invasioun vun der [[Sowjetunioun]] ugefaangen. Ufanks war d'Invasioun erfollegräich, mä d'Erëmopliewe vum sowjetesche Militär an den Antrëtt vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an de Krich hunn dozou gefouert, datt d'[[Wehrmacht]] 1943 hir Initiativ op der Ostfront verluer huet a spéit am Joer 1944 bis virun d'Grenze vun 1939 zeréckgedréckt gouf. Wäitleefeg Bombardementer op däitsch Stied sinn 1944 eskaléiert an déi Däitsch an hir Alliéiert goufen och an Ost- a Südeuropa verdrängt. No der [[Operatioun Overlord|Invasioun vu Frankräich]] duerch déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] gouf Nazidäitschland vun der Sowjetunioun aus dem Osten a vun den aneren Alliéierte vu Westen aus eruewert. D'Däitscht Räich huet am Mee 1945 kapituléiert. Dem Hitler seng Weigerung seng Néierlag anzegestoen huet zu massiver Zerstéierung vun däitschen Infrastrukture gefouert an zousätzlecht Stierwen an de leschte Méint vum Krich mat sech bruecht. D'Alliéiert hunn no hirer Victoire eng Denazifizéierungspolitik lancéiert a vill vun den iwwerliewenden Nazicheffe fir Krichsverbrieche wärend den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht bruecht. == Biller == <gallery perrow="5" widths="200"> Fichier:Bundesarchiv Bild 102-14597, Berlin, Opernplatz, Bücherverbrennung.jpg|Ëffentlecht Verbrenne vun "ondäitsche Schrëften" 1933 zu Berlin Fichier::Hitler Nürnberg 1935.jpg|Den Adolf Hitler zu Nürnberg (1935) Fichier:Bundesarchiv Bild 183-1987-0922-500, Wien, Heldenplatz, Rede Adolf Hitler.jpg|Mënschemasse lauschteren dem Hitler 1938 nom Uschloss vun Éisträich bei enger Ried zu Wien no Fichier:Bundesarchiv Bild 146-1970-083-42, Magdeburg, zerstörtes jüdisches Geschäft.jpg|E Buttek zu Magdeburg vun engem jiddesche Besëtzer, dee wärend der [[Reichskristallnacht]] 1938 zerstéiert gouf Fichier:Bundesarchiv Bild 183-L05487, Paris, Avenue Foch, Siegesparade.jpg|Däitsch Zaldote marschéieren 1940 zu [[Paräis]] an Fichier:24. PzD Stalingrad 15 09 1942.jpg|Däitsch Zaldoten 1942 wärend der [[Schluecht vu Stalingrad]] Fichier:Bundesarchiv Bild 101I-175-1267-12, Griechenland, Panzer IV in Hafenstadt.jpg|Däitsch Panzeren 1942 a Griicheland Fichier:Bundesarchiv Bild 183-N0827-318, KZ Auschwitz, Ankunft ungarischer Juden.jpg|Ungaresch Judde kommen 1944 zu [[Auschwitz]] un Fichier:Buchenwald Slave Laborers Liberation.jpg|Jiddesch Zwangsaarbechter am [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945) Fichier:Buchenwald Corpses 60623.jpg|E Won mat [[Läich]]e baussent dem Krematorium vum [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945) Fichier:Bundesarchiv Bild 183-W0402-500, Flüchtlingstreck in Richtung Deutschland.jpg|Däitscher vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]], déi am Juni 1944 an Ungarn Richtung Däitschland flüchten Fichier:Allies at the Brandenburg Gate, 1945.jpg|[[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] Militär virum [[Brandenburger Tor]] no der däitscher Kapitulatioun Fichier:Defendants in the dock at the Nuremberg Trials.jpg|Ugekloter wärend den [[Nürnberger Prozesser]] </gallery> == Kuckt och == * [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Däitscht Räich (1933-1945)| ]] s1c9yk7ncblggizd5b99r9u1l6upcjv 2689562 2689369 2026-08-07T08:42:45Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689562 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Däitscht Räich<br>''Deutsches Reich''<br>Groussdäitscht Räich<br>''Großdeutsches Reich'' | Fändel = Flag of Germany (1935–1945).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland | Wopen = Reichsadler der Deutsches Reich (1935–1945).svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Däitschland | National Devise = | Kaart = Grossdeutsches Reich NS Administration 1944.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Berlin]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Räichskanzler | Regierungschef = [[Adolf Hitler]] (1933-45)<br>Joseph Goebbels (1945)<br>[[Lutz Graf Schwerin von Krosigk]] (1945) | Total Fläch = 633.786 (1939) | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 78.800.000 (1938) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[1. Mai]]: "Dag vun der nationaler Aarbecht" | Nationalhymn = ''Das Lied der Deutschen'' (éischt Stroph)<br>''Horst-Wessel-Lied'' ([[De jure / de facto|de facto]]) | Wärung = Reichsmark | Zäitzon = +1 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Däitscht Räich tëscht 1933 an 1945''', och nach '''Drëtt Räich''' oder '''Nazidäitschland''' genannt, war eng Diktatur vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nationalsozialistescher Däitscher Aarbechterpartei]] (NSDAP) ënnert dem [[Adolf Hitler]]. D'Däitscht Räich ass de Virgänger vun der haiteger [[Bundesrepublik Däitschland]]. Ënnert dem Hitler sengem Regimm gouf Däitschland an en totalitäre Staat verwandelt, deen duerch déi sougenannte ''[[Gleichschaltung]]'' bal all Aspekt vum alldeegleche Liewe vu senge Bierger kontrolléiert huet. Nazidäitschland war ee vun den Haaptacteure vum [[Zweete Weltkrich]] a fir massiv Krichsverbriechen, de Genozid un de [[Juddentum|Judden]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]] a Milliounen Doudeger verantwortlech. Am Mee 1945 ass den Naziregimm mat der Victoire vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéierten]] ënnergaangen. == Numm == {{Méi Info 2|Däitscht Räich|Nazi}}<br> Den offiziellen Numm vum däitsche Staat tëscht 1933 an 1945 war "Däitscht Räich" (''Deutsches Reich'') a spéider och nach "Groussdäitscht Räich" (''Großdeutsches Reich''). En ass och als Drëtt Räich (''Drittes Reich'') bekannt, woubäi dat éischt Räich d'[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]] (800-1806) war an dat zweet d'[[Däitscht Keeserräich]] (1871-1918) waren. Alternativ gëtt Däitschland tëscht 1933 an 1945 och als Nazidäitschland bezeechent; e Bezuch op de Regimm vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nazipartei (NSDAP)]]. == Geschicht == === Opstig === Den Adolf Hitler gouf den 30. Januar 1933 vum President vun der [[Weimarer Republik]], dem [[Paul von Hindenburg]], zum Räichskanzler ernannt. D'NSDAP huet duerno progressiv all politesch Oppositioun eliminéiert an hir Muecht konsolidéiert. Den Hindenburg ass den 2. August 1934 gestuerwen. Doropshin ass den Hitler däitschen Diktator ginn, andeems hien d'Funktioune vum Kanzler a vum President zesummegeluecht huet. Den 19. August 1934 gouf e Referendum gehalen, mat deem den Hitler als eenzege ''Führer'' bestätegt gouf. De ganze Pouvoir war domat am Hitler senger Persoun zentraliséiert a säi Wuert ass dat héchste Gesetz ginn. D'Regierung war kee koordinéiert Organ, an deem d'Membere kooperéiert hunn, mee huet sech aus e puer Gruppéierungen zesummegesat, déi a Konkurrenz ëm dem Hitler seng Faveur stoungen. Matzen an der Weltwirtschaftskris hunn d'Nazien d'Wirtschaftsstabilitéit zeréckbruecht an der Massenaarbechtslosegkeet en Enn gesat an deem si massiv an d'[[Militär]] investéiert hunn a staark an d'privatwirtschaftlech Prozesser agegraff hunn. Donieft goufe grouss ëffentlech Chantieren ugefaangen, ënner anerem de Bau vun den [[Autobunn]]en. De Retour vun der wirtschaftlecher Stabilitéit huet huet d'Popularitéit vum Regimm weider erhéicht. === Ideologie === [[Rassismus]], a besonnesch [[Antisemitismus]], waren eng zentral Charakteristik vum Drëtte Räich. Déi germanesch Mënsche goufe vun den Nazien als "Meeschterrass" betruecht, déi rengrassegest Grupp vun den [[Arier]]. Nodeems den Hitler un d'Muecht komm ass gouf vir d'éischt eeschthaft mat der Diskriminatioun a Verfollgung vun de [[Juddentum|Judden]] an de [[Roma]] ugefaangen. Am Mäerz 1933 goufen déi éischt Konzentratiounslager etabléiert. Judden an aner onerwënscht Leit goufen agespaart a [[Liberalismus|Liberaler]], [[Sozialismus|Sozialisten]] a [[Kommunismus|Kommuniste]] goufen ëmbruecht, agespaart oder exiléiert. [[Chrëschtentum|Chrëschtlech Kierchen]] a Bierger, déi géint dem Hitler seng Herrschaft waren, goufen ënnerdréckt a vill Leaderen an de Prisong geheit. An der Educatioun gouf grousse Wäert op d'Rassebiologie, Bevëlkerungspolitik a Fitness fir de Militärservice geluecht. Carrière- a Bildungsméiglechkeete fir Frae goufe limitéiert. De Programm ''Kraft durch Freude'' huet d'Fräizäit an Tourismus organiséiert, an d'[[Olympesch Summerspiller]] 1936 zu [[Berlin]] waren eng gutt Geleeënheet fir d'Drëtt Räich sech op der internationaler Bün ze presentéieren. De Propagandaminister [[Joseph Goebbels]] huet Filmopnamen, Massemanifestatiounen an dem Hitler seng hypnotesch Riede benotzt fir d'ëffentlech Meenung ze beaflossen. D'Regierung huet de kënschtlereschen Ausdrock kontrolléiert a bestëmmte Konschtforme promouvéiert an anerer decouragéiert. === Um Wee zum Krich === [[Fichier:Greater German Reich (1942).svg|left|thumb|D'Däitscht Räich 1942, wéi et am gréisste war (ouni Vasallestaaten, déi vun Däitschland kontrolléiert goufen)]] An de Jore virum Krich huet Nazidäitschland seng Nopeschlänner mat Militärmenacen a Schach gehalen. Däitschland huet ëmmer méi aggressiv territorial Demande gemaach a mat Krich gedreet, wann déi Fuerderungen net respektéiert goufen. [[Éisträich]] gouf 1938 annektéiert, d'Joer drop d'[[Tschechoslowakei]]. Den Hitler huet en [[Hitler-Stalin-Pakt|Net-Aggressiounspakt]] mam [[Josef Stalin]] ënnerschriwwen a [[Polefeldzuch|Polen am September 1939 iwwerfall]], an domat den [[Zweete Weltkrich]] an Europa ausgeléist. {{Méi Info 2|Zweete Weltkrich|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}} 1941 huet Nazidäitschland de gréissten Deel vun Europa kontrolléiert. Räichskommissariater hunn déi besat Gebidder kontrolléiert an eng däitsch Verwaltung an deem wat vu Polen iwwreg bliwwe war etabléiert. D'Drëtt Räich huet d'Réistoffer an d'Aarbechtskraaft souwuel an de besate Gebidder wéi an deene vu senge Verbënnten exploitéiert. Am [[Holocaust]] si Millioune Judden an aner Mënschen, déi vun den Nazien net erwënscht waren, agespaart an ëmbruecht ginn. Dat ass systematesch a [[Konzentratiounslager|Konzentratiouns-]] a [[Vernichtungslager]]e geschitt. === Ënnergang === Mat der [[Operatioun Barbarossa]] huet Nazidäitschland am Summer 1941 mat der Invasioun vun der [[Sowjetunioun]] ugefaangen. Ufanks war d'Invasioun erfollegräich, mä d'Erëmopliewe vum sowjetesche Militär an den Antrëtt vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an de Krich hunn dozou gefouert, datt d'[[Wehrmacht]] 1943 hir Initiativ op der Ostfront verluer huet a spéit am Joer 1944 bis virun d'Grenze vun 1939 zeréckgedréckt gouf. Wäitleefeg Bombardementer op däitsch Stied sinn 1944 eskaléiert an déi Däitsch an hir Alliéiert goufen och an Ost- a Südeuropa verdrängt. No der [[Operatioun Overlord|Invasioun vu Frankräich]] duerch déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] gouf Nazidäitschland vun der Sowjetunioun aus dem Osten a vun den aneren Alliéierte vu Westen aus eruewert. D'Däitscht Räich huet am Mee 1945 kapituléiert. Dem Hitler seng Weigerung seng Néierlag anzegestoen huet zu massiver Zerstéierung vun däitschen Infrastrukture gefouert an zousätzlecht Stierwen an de leschte Méint vum Krich mat sech bruecht. D'Alliéiert hunn no hirer Victoire eng Denazifizéierungspolitik lancéiert a vill vun den iwwerliewenden Nazicheffe fir Krichsverbrieche wärend den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht bruecht. == Biller == <gallery perrow="5" widths="200"> Fichier:Bundesarchiv Bild 102-14597, Berlin, Opernplatz, Bücherverbrennung.jpg|Ëffentlecht Verbrenne vun "ondäitsche Schrëften" 1933 zu Berlin Fichier::Hitler Nürnberg 1935.jpg|Den Adolf Hitler zu Nürnberg (1935) Fichier:Bundesarchiv Bild 183-1987-0922-500, Wien, Heldenplatz, Rede Adolf Hitler.jpg|Mënschemasse lauschteren dem Hitler 1938 nom Uschloss vun Éisträich bei enger Ried zu Wien no Fichier:Bundesarchiv Bild 146-1970-083-42, Magdeburg, zerstörtes jüdisches Geschäft.jpg|E Buttek zu Magdeburg vun engem jiddesche Besëtzer, dee wärend der [[Reichskristallnacht]] 1938 zerstéiert gouf Fichier:Bundesarchiv Bild 183-L05487, Paris, Avenue Foch, Siegesparade.jpg|Däitsch Zaldote marschéieren 1940 zu [[Paräis]] an Fichier:24. PzD Stalingrad 15 09 1942.jpg|Däitsch Zaldoten 1942 wärend der [[Schluecht vu Stalingrad]] Fichier:Bundesarchiv Bild 101I-175-1267-12, Griechenland, Panzer IV in Hafenstadt.jpg|Däitsch Panzeren 1942 a Griicheland Fichier:Bundesarchiv Bild 183-N0827-318, KZ Auschwitz, Ankunft ungarischer Juden.jpg|Ungaresch Judde kommen 1944 zu [[Auschwitz]] un Fichier:Buchenwald Slave Laborers Liberation.jpg|Jiddesch Zwangsaarbechter am [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945) Fichier:Buchenwald Corpses 60623.jpg|E Won mat [[Läich]]e baussent dem Krematorium vum [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945) Fichier:Bundesarchiv Bild 183-W0402-500, Flüchtlingstreck in Richtung Deutschland.jpg|Däitscher vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]], déi am Juni 1944 an Ungarn Richtung Däitschland flüchten Fichier:Allies at the Brandenburg Gate, 1945.jpg|[[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] Militär virum [[Brandenburger Tor]] no der däitscher Kapitulatioun Fichier:Defendants in the dock at the Nuremberg Trials.jpg|Ugekloter wärend den [[Nürnberger Prozesser]] </gallery> == Kuckt och == * [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Däitscht Räich (1933-1945)| ]] 92wiopi21qjk4ql8ekjs2e8y5dit6yl 2689696 2689562 2026-08-07T08:48:22Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689696 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Däitscht Räich<br>''Deutsches Reich''<br>Groussdäitscht Räich<br>''Großdeutsches Reich'' | Fändel = Flag of Germany (1935–1945).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland | Wopen = Reichsadler der Deutsches Reich (1935–1945).svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Däitschland | National Devise = | Kaart = Grossdeutsches Reich NS Administration 1944.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Berlin]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[Adolf Hitler]] (1933-45)<br>Joseph Goebbels (1945)<br>[[Lutz Graf Schwerin von Krosigk]] (1945) | Total Fläch = 633.786 (1939) | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 78.800.000 (1938) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[1. Mai]]: "Dag vun der nationaler Aarbecht" | Nationalhymn = ''Das Lied der Deutschen'' (éischt Stroph)<br>''Horst-Wessel-Lied'' ([[De jure / de facto|de facto]]) | Wärung = Reichsmark | Zäitzon = +1 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Däitscht Räich tëscht 1933 an 1945''', och nach '''Drëtt Räich''' oder '''Nazidäitschland''' genannt, war eng Diktatur vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nationalsozialistescher Däitscher Aarbechterpartei]] (NSDAP) ënnert dem [[Adolf Hitler]]. D'Däitscht Räich ass de Virgänger vun der haiteger [[Bundesrepublik Däitschland]]. Ënnert dem Hitler sengem Regimm gouf Däitschland an en totalitäre Staat verwandelt, deen duerch déi sougenannte ''[[Gleichschaltung]]'' bal all Aspekt vum alldeegleche Liewe vu senge Bierger kontrolléiert huet. Nazidäitschland war ee vun den Haaptacteure vum [[Zweete Weltkrich]] a fir massiv Krichsverbriechen, de Genozid un de [[Juddentum|Judden]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]] a Milliounen Doudeger verantwortlech. Am Mee 1945 ass den Naziregimm mat der Victoire vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéierten]] ënnergaangen. == Numm == {{Méi Info 2|Däitscht Räich|Nazi}}<br> Den offiziellen Numm vum däitsche Staat tëscht 1933 an 1945 war "Däitscht Räich" (''Deutsches Reich'') a spéider och nach "Groussdäitscht Räich" (''Großdeutsches Reich''). En ass och als Drëtt Räich (''Drittes Reich'') bekannt, woubäi dat éischt Räich d'[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]] (800-1806) war an dat zweet d'[[Däitscht Keeserräich]] (1871-1918) waren. Alternativ gëtt Däitschland tëscht 1933 an 1945 och als Nazidäitschland bezeechent; e Bezuch op de Regimm vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nazipartei (NSDAP)]]. == Geschicht == === Opstig === Den Adolf Hitler gouf den 30. Januar 1933 vum President vun der [[Weimarer Republik]], dem [[Paul von Hindenburg]], zum Räichskanzler ernannt. D'NSDAP huet duerno progressiv all politesch Oppositioun eliminéiert an hir Muecht konsolidéiert. Den Hindenburg ass den 2. August 1934 gestuerwen. Doropshin ass den Hitler däitschen Diktator ginn, andeems hien d'Funktioune vum Kanzler a vum President zesummegeluecht huet. Den 19. August 1934 gouf e Referendum gehalen, mat deem den Hitler als eenzege ''Führer'' bestätegt gouf. De ganze Pouvoir war domat am Hitler senger Persoun zentraliséiert a säi Wuert ass dat héchste Gesetz ginn. D'Regierung war kee koordinéiert Organ, an deem d'Membere kooperéiert hunn, mee huet sech aus e puer Gruppéierungen zesummegesat, déi a Konkurrenz ëm dem Hitler seng Faveur stoungen. Matzen an der Weltwirtschaftskris hunn d'Nazien d'Wirtschaftsstabilitéit zeréckbruecht an der Massenaarbechtslosegkeet en Enn gesat an deem si massiv an d'[[Militär]] investéiert hunn a staark an d'privatwirtschaftlech Prozesser agegraff hunn. Donieft goufe grouss ëffentlech Chantieren ugefaangen, ënner anerem de Bau vun den [[Autobunn]]en. De Retour vun der wirtschaftlecher Stabilitéit huet huet d'Popularitéit vum Regimm weider erhéicht. === Ideologie === [[Rassismus]], a besonnesch [[Antisemitismus]], waren eng zentral Charakteristik vum Drëtte Räich. Déi germanesch Mënsche goufe vun den Nazien als "Meeschterrass" betruecht, déi rengrassegest Grupp vun den [[Arier]]. Nodeems den Hitler un d'Muecht komm ass gouf vir d'éischt eeschthaft mat der Diskriminatioun a Verfollgung vun de [[Juddentum|Judden]] an de [[Roma]] ugefaangen. Am Mäerz 1933 goufen déi éischt Konzentratiounslager etabléiert. Judden an aner onerwënscht Leit goufen agespaart a [[Liberalismus|Liberaler]], [[Sozialismus|Sozialisten]] a [[Kommunismus|Kommuniste]] goufen ëmbruecht, agespaart oder exiléiert. [[Chrëschtentum|Chrëschtlech Kierchen]] a Bierger, déi géint dem Hitler seng Herrschaft waren, goufen ënnerdréckt a vill Leaderen an de Prisong geheit. An der Educatioun gouf grousse Wäert op d'Rassebiologie, Bevëlkerungspolitik a Fitness fir de Militärservice geluecht. Carrière- a Bildungsméiglechkeete fir Frae goufe limitéiert. De Programm ''Kraft durch Freude'' huet d'Fräizäit an Tourismus organiséiert, an d'[[Olympesch Summerspiller]] 1936 zu [[Berlin]] waren eng gutt Geleeënheet fir d'Drëtt Räich sech op der internationaler Bün ze presentéieren. De Propagandaminister [[Joseph Goebbels]] huet Filmopnamen, Massemanifestatiounen an dem Hitler seng hypnotesch Riede benotzt fir d'ëffentlech Meenung ze beaflossen. D'Regierung huet de kënschtlereschen Ausdrock kontrolléiert a bestëmmte Konschtforme promouvéiert an anerer decouragéiert. === Um Wee zum Krich === [[Fichier:Greater German Reich (1942).svg|left|thumb|D'Däitscht Räich 1942, wéi et am gréisste war (ouni Vasallestaaten, déi vun Däitschland kontrolléiert goufen)]] An de Jore virum Krich huet Nazidäitschland seng Nopeschlänner mat Militärmenacen a Schach gehalen. Däitschland huet ëmmer méi aggressiv territorial Demande gemaach a mat Krich gedreet, wann déi Fuerderungen net respektéiert goufen. [[Éisträich]] gouf 1938 annektéiert, d'Joer drop d'[[Tschechoslowakei]]. Den Hitler huet en [[Hitler-Stalin-Pakt|Net-Aggressiounspakt]] mam [[Josef Stalin]] ënnerschriwwen a [[Polefeldzuch|Polen am September 1939 iwwerfall]], an domat den [[Zweete Weltkrich]] an Europa ausgeléist. {{Méi Info 2|Zweete Weltkrich|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}} 1941 huet Nazidäitschland de gréissten Deel vun Europa kontrolléiert. Räichskommissariater hunn déi besat Gebidder kontrolléiert an eng däitsch Verwaltung an deem wat vu Polen iwwreg bliwwe war etabléiert. D'Drëtt Räich huet d'Réistoffer an d'Aarbechtskraaft souwuel an de besate Gebidder wéi an deene vu senge Verbënnten exploitéiert. Am [[Holocaust]] si Millioune Judden an aner Mënschen, déi vun den Nazien net erwënscht waren, agespaart an ëmbruecht ginn. Dat ass systematesch a [[Konzentratiounslager|Konzentratiouns-]] a [[Vernichtungslager]]e geschitt. === Ënnergang === Mat der [[Operatioun Barbarossa]] huet Nazidäitschland am Summer 1941 mat der Invasioun vun der [[Sowjetunioun]] ugefaangen. Ufanks war d'Invasioun erfollegräich, mä d'Erëmopliewe vum sowjetesche Militär an den Antrëtt vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an de Krich hunn dozou gefouert, datt d'[[Wehrmacht]] 1943 hir Initiativ op der Ostfront verluer huet a spéit am Joer 1944 bis virun d'Grenze vun 1939 zeréckgedréckt gouf. Wäitleefeg Bombardementer op däitsch Stied sinn 1944 eskaléiert an déi Däitsch an hir Alliéiert goufen och an Ost- a Südeuropa verdrängt. No der [[Operatioun Overlord|Invasioun vu Frankräich]] duerch déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] gouf Nazidäitschland vun der Sowjetunioun aus dem Osten a vun den aneren Alliéierte vu Westen aus eruewert. D'Däitscht Räich huet am Mee 1945 kapituléiert. Dem Hitler seng Weigerung seng Néierlag anzegestoen huet zu massiver Zerstéierung vun däitschen Infrastrukture gefouert an zousätzlecht Stierwen an de leschte Méint vum Krich mat sech bruecht. D'Alliéiert hunn no hirer Victoire eng Denazifizéierungspolitik lancéiert a vill vun den iwwerliewenden Nazicheffe fir Krichsverbrieche wärend den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht bruecht. == Biller == <gallery perrow="5" widths="200"> Fichier:Bundesarchiv Bild 102-14597, Berlin, Opernplatz, Bücherverbrennung.jpg|Ëffentlecht Verbrenne vun "ondäitsche Schrëften" 1933 zu Berlin Fichier::Hitler Nürnberg 1935.jpg|Den Adolf Hitler zu Nürnberg (1935) Fichier:Bundesarchiv Bild 183-1987-0922-500, Wien, Heldenplatz, Rede Adolf Hitler.jpg|Mënschemasse lauschteren dem Hitler 1938 nom Uschloss vun Éisträich bei enger Ried zu Wien no Fichier:Bundesarchiv Bild 146-1970-083-42, Magdeburg, zerstörtes jüdisches Geschäft.jpg|E Buttek zu Magdeburg vun engem jiddesche Besëtzer, dee wärend der [[Reichskristallnacht]] 1938 zerstéiert gouf Fichier:Bundesarchiv Bild 183-L05487, Paris, Avenue Foch, Siegesparade.jpg|Däitsch Zaldote marschéieren 1940 zu [[Paräis]] an Fichier:24. PzD Stalingrad 15 09 1942.jpg|Däitsch Zaldoten 1942 wärend der [[Schluecht vu Stalingrad]] Fichier:Bundesarchiv Bild 101I-175-1267-12, Griechenland, Panzer IV in Hafenstadt.jpg|Däitsch Panzeren 1942 a Griicheland Fichier:Bundesarchiv Bild 183-N0827-318, KZ Auschwitz, Ankunft ungarischer Juden.jpg|Ungaresch Judde kommen 1944 zu [[Auschwitz]] un Fichier:Buchenwald Slave Laborers Liberation.jpg|Jiddesch Zwangsaarbechter am [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945) Fichier:Buchenwald Corpses 60623.jpg|E Won mat [[Läich]]e baussent dem Krematorium vum [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945) Fichier:Bundesarchiv Bild 183-W0402-500, Flüchtlingstreck in Richtung Deutschland.jpg|Däitscher vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]], déi am Juni 1944 an Ungarn Richtung Däitschland flüchten Fichier:Allies at the Brandenburg Gate, 1945.jpg|[[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] Militär virum [[Brandenburger Tor]] no der däitscher Kapitulatioun Fichier:Defendants in the dock at the Nuremberg Trials.jpg|Ugekloter wärend den [[Nürnberger Prozesser]] </gallery> == Kuckt och == * [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Däitscht Räich (1933-1945)| ]] plo6j6r9ckxn42acnqn54rh37kzusqu 2689857 2689696 2026-08-07T08:53:24Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689857 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Däitscht Räich<br>''Deutsches Reich''<br>Groussdäitscht Räich<br>''Großdeutsches Reich'' | Fändel = Flag of Germany (1935–1945).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland | Wopen = Reichsadler der Deutsches Reich (1935–1945).svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Däitschland | National Devise = | Kaart = Grossdeutsches Reich NS Administration 1944.png | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] | Haaptstad = [[Berlin]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Republik | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 633.786 (1939) | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 78.800.000 (1938) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[1. Mai]]: "Dag vun der nationaler Aarbecht" | Nationalhymn = ''Das Lied der Deutschen'' (éischt Stroph)<br>''Horst-Wessel-Lied'' ([[De jure / de facto|de facto]]) | Wärung = Reichsmark | Zäitzon = +1 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Däitscht Räich tëscht 1933 an 1945''', och nach '''Drëtt Räich''' oder '''Nazidäitschland''' genannt, war eng Diktatur vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nationalsozialistescher Däitscher Aarbechterpartei]] (NSDAP) ënnert dem [[Adolf Hitler]]. D'Däitscht Räich ass de Virgänger vun der haiteger [[Bundesrepublik Däitschland]]. Ënnert dem Hitler sengem Regimm gouf Däitschland an en totalitäre Staat verwandelt, deen duerch déi sougenannte ''[[Gleichschaltung]]'' bal all Aspekt vum alldeegleche Liewe vu senge Bierger kontrolléiert huet. Nazidäitschland war ee vun den Haaptacteure vum [[Zweete Weltkrich]] a fir massiv Krichsverbriechen, de Genozid un de [[Juddentum|Judden]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]] a Milliounen Doudeger verantwortlech. Am Mee 1945 ass den Naziregimm mat der Victoire vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéierten]] ënnergaangen. == Numm == {{Méi Info 2|Däitscht Räich|Nazi}}<br> Den offiziellen Numm vum däitsche Staat tëscht 1933 an 1945 war "Däitscht Räich" (''Deutsches Reich'') a spéider och nach "Groussdäitscht Räich" (''Großdeutsches Reich''). En ass och als Drëtt Räich (''Drittes Reich'') bekannt, woubäi dat éischt Räich d'[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]] (800-1806) war an dat zweet d'[[Däitscht Keeserräich]] (1871-1918) waren. Alternativ gëtt Däitschland tëscht 1933 an 1945 och als Nazidäitschland bezeechent; e Bezuch op de Regimm vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nazipartei (NSDAP)]]. == Geschicht == === Opstig === Den Adolf Hitler gouf den 30. Januar 1933 vum President vun der [[Weimarer Republik]], dem [[Paul von Hindenburg]], zum Räichskanzler ernannt. D'NSDAP huet duerno progressiv all politesch Oppositioun eliminéiert an hir Muecht konsolidéiert. Den Hindenburg ass den 2. August 1934 gestuerwen. Doropshin ass den Hitler däitschen Diktator ginn, andeems hien d'Funktioune vum Kanzler a vum President zesummegeluecht huet. Den 19. August 1934 gouf e Referendum gehalen, mat deem den Hitler als eenzege ''Führer'' bestätegt gouf. De ganze Pouvoir war domat am Hitler senger Persoun zentraliséiert a säi Wuert ass dat héchste Gesetz ginn. D'Regierung war kee koordinéiert Organ, an deem d'Membere kooperéiert hunn, mee huet sech aus e puer Gruppéierungen zesummegesat, déi a Konkurrenz ëm dem Hitler seng Faveur stoungen. Matzen an der Weltwirtschaftskris hunn d'Nazien d'Wirtschaftsstabilitéit zeréckbruecht an der Massenaarbechtslosegkeet en Enn gesat an deem si massiv an d'[[Militär]] investéiert hunn a staark an d'privatwirtschaftlech Prozesser agegraff hunn. Donieft goufe grouss ëffentlech Chantieren ugefaangen, ënner anerem de Bau vun den [[Autobunn]]en. De Retour vun der wirtschaftlecher Stabilitéit huet huet d'Popularitéit vum Regimm weider erhéicht. === Ideologie === [[Rassismus]], a besonnesch [[Antisemitismus]], waren eng zentral Charakteristik vum Drëtte Räich. Déi germanesch Mënsche goufe vun den Nazien als "Meeschterrass" betruecht, déi rengrassegest Grupp vun den [[Arier]]. Nodeems den Hitler un d'Muecht komm ass gouf vir d'éischt eeschthaft mat der Diskriminatioun a Verfollgung vun de [[Juddentum|Judden]] an de [[Roma]] ugefaangen. Am Mäerz 1933 goufen déi éischt Konzentratiounslager etabléiert. Judden an aner onerwënscht Leit goufen agespaart a [[Liberalismus|Liberaler]], [[Sozialismus|Sozialisten]] a [[Kommunismus|Kommuniste]] goufen ëmbruecht, agespaart oder exiléiert. [[Chrëschtentum|Chrëschtlech Kierchen]] a Bierger, déi géint dem Hitler seng Herrschaft waren, goufen ënnerdréckt a vill Leaderen an de Prisong geheit. An der Educatioun gouf grousse Wäert op d'Rassebiologie, Bevëlkerungspolitik a Fitness fir de Militärservice geluecht. Carrière- a Bildungsméiglechkeete fir Frae goufe limitéiert. De Programm ''Kraft durch Freude'' huet d'Fräizäit an Tourismus organiséiert, an d'[[Olympesch Summerspiller]] 1936 zu [[Berlin]] waren eng gutt Geleeënheet fir d'Drëtt Räich sech op der internationaler Bün ze presentéieren. De Propagandaminister [[Joseph Goebbels]] huet Filmopnamen, Massemanifestatiounen an dem Hitler seng hypnotesch Riede benotzt fir d'ëffentlech Meenung ze beaflossen. D'Regierung huet de kënschtlereschen Ausdrock kontrolléiert a bestëmmte Konschtforme promouvéiert an anerer decouragéiert. === Um Wee zum Krich === [[Fichier:Greater German Reich (1942).svg|left|thumb|D'Däitscht Räich 1942, wéi et am gréisste war (ouni Vasallestaaten, déi vun Däitschland kontrolléiert goufen)]] An de Jore virum Krich huet Nazidäitschland seng Nopeschlänner mat Militärmenacen a Schach gehalen. Däitschland huet ëmmer méi aggressiv territorial Demande gemaach a mat Krich gedreet, wann déi Fuerderungen net respektéiert goufen. [[Éisträich]] gouf 1938 annektéiert, d'Joer drop d'[[Tschechoslowakei]]. Den Hitler huet en [[Hitler-Stalin-Pakt|Net-Aggressiounspakt]] mam [[Josef Stalin]] ënnerschriwwen a [[Polefeldzuch|Polen am September 1939 iwwerfall]], an domat den [[Zweete Weltkrich]] an Europa ausgeléist. {{Méi Info 2|Zweete Weltkrich|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}} 1941 huet Nazidäitschland de gréissten Deel vun Europa kontrolléiert. Räichskommissariater hunn déi besat Gebidder kontrolléiert an eng däitsch Verwaltung an deem wat vu Polen iwwreg bliwwe war etabléiert. D'Drëtt Räich huet d'Réistoffer an d'Aarbechtskraaft souwuel an de besate Gebidder wéi an deene vu senge Verbënnten exploitéiert. Am [[Holocaust]] si Millioune Judden an aner Mënschen, déi vun den Nazien net erwënscht waren, agespaart an ëmbruecht ginn. Dat ass systematesch a [[Konzentratiounslager|Konzentratiouns-]] a [[Vernichtungslager]]e geschitt. === Ënnergang === Mat der [[Operatioun Barbarossa]] huet Nazidäitschland am Summer 1941 mat der Invasioun vun der [[Sowjetunioun]] ugefaangen. Ufanks war d'Invasioun erfollegräich, mä d'Erëmopliewe vum sowjetesche Militär an den Antrëtt vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an de Krich hunn dozou gefouert, datt d'[[Wehrmacht]] 1943 hir Initiativ op der Ostfront verluer huet a spéit am Joer 1944 bis virun d'Grenze vun 1939 zeréckgedréckt gouf. Wäitleefeg Bombardementer op däitsch Stied sinn 1944 eskaléiert an déi Däitsch an hir Alliéiert goufen och an Ost- a Südeuropa verdrängt. No der [[Operatioun Overlord|Invasioun vu Frankräich]] duerch déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] gouf Nazidäitschland vun der Sowjetunioun aus dem Osten a vun den aneren Alliéierte vu Westen aus eruewert. D'Däitscht Räich huet am Mee 1945 kapituléiert. Dem Hitler seng Weigerung seng Néierlag anzegestoen huet zu massiver Zerstéierung vun däitschen Infrastrukture gefouert an zousätzlecht Stierwen an de leschte Méint vum Krich mat sech bruecht. D'Alliéiert hunn no hirer Victoire eng Denazifizéierungspolitik lancéiert a vill vun den iwwerliewenden Nazicheffe fir Krichsverbrieche wärend den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht bruecht. == Biller == <gallery perrow="5" widths="200"> Fichier:Bundesarchiv Bild 102-14597, Berlin, Opernplatz, Bücherverbrennung.jpg|Ëffentlecht Verbrenne vun "ondäitsche Schrëften" 1933 zu Berlin Fichier::Hitler Nürnberg 1935.jpg|Den Adolf Hitler zu Nürnberg (1935) Fichier:Bundesarchiv Bild 183-1987-0922-500, Wien, Heldenplatz, Rede Adolf Hitler.jpg|Mënschemasse lauschteren dem Hitler 1938 nom Uschloss vun Éisträich bei enger Ried zu Wien no Fichier:Bundesarchiv Bild 146-1970-083-42, Magdeburg, zerstörtes jüdisches Geschäft.jpg|E Buttek zu Magdeburg vun engem jiddesche Besëtzer, dee wärend der [[Reichskristallnacht]] 1938 zerstéiert gouf Fichier:Bundesarchiv Bild 183-L05487, Paris, Avenue Foch, Siegesparade.jpg|Däitsch Zaldote marschéieren 1940 zu [[Paräis]] an Fichier:24. PzD Stalingrad 15 09 1942.jpg|Däitsch Zaldoten 1942 wärend der [[Schluecht vu Stalingrad]] Fichier:Bundesarchiv Bild 101I-175-1267-12, Griechenland, Panzer IV in Hafenstadt.jpg|Däitsch Panzeren 1942 a Griicheland Fichier:Bundesarchiv Bild 183-N0827-318, KZ Auschwitz, Ankunft ungarischer Juden.jpg|Ungaresch Judde kommen 1944 zu [[Auschwitz]] un Fichier:Buchenwald Slave Laborers Liberation.jpg|Jiddesch Zwangsaarbechter am [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945) Fichier:Buchenwald Corpses 60623.jpg|E Won mat [[Läich]]e baussent dem Krematorium vum [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945) Fichier:Bundesarchiv Bild 183-W0402-500, Flüchtlingstreck in Richtung Deutschland.jpg|Däitscher vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]], déi am Juni 1944 an Ungarn Richtung Däitschland flüchten Fichier:Allies at the Brandenburg Gate, 1945.jpg|[[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] Militär virum [[Brandenburger Tor]] no der däitscher Kapitulatioun Fichier:Defendants in the dock at the Nuremberg Trials.jpg|Ugekloter wärend den [[Nürnberger Prozesser]] </gallery> == Kuckt och == * [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Däitscht Räich (1933-1945)| ]] 75yxshs34rof6lv6zy6imuowhhzf5xa 0 146965 2689942 2655125 2026-08-07T11:06:01Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689942 wikitext text/x-wiki D''''Pai''', och nach '''Salaire''', '''Loun''' oder '''Gehalt''' genannt, ass e Paiement, deen de [[Patron]] enger Persoun déi fir hie schafft, dem Salarié, als Géigeleeschtung fir seng Aarbecht bezilt. Generell reegelt en [[Aarbechtskontrakt]] d'Aarbechtsverhältnes an och d'Pai, déi reegelméisseg bezuelt gëtt. An de meeschten europäesche Länner gëtt d'Pai all Mount op e Bankkonto iwwerwisen. D'Bruttopai representéiert déi ganz Zomm, op déi de Salarié sengem Aarbechtskontrakt no Usproch huet, éier déi obligatoresch Ofzich wéi [[Steier]]en a [[Cotisatioun]]en ofgerechent ginn. D'Nettopai representéiert déi Zomm Suen, déi no all den Ofzich schlussendlech beim Salarié ukënnt.<ref>Definitoun ''Salaire'' um [https://www.insee.fr/fr/metadonnees/definition/c1211 Websäit vum Insee] (13. Oktober 2016)</ref> A verschiddene Länner, dorënner Lëtzebuerg, gëtt et ee vum Gesetz virgeschriwwene [[Soziale Mindestloun]]. Déi véier Begrëffer Pai, Salaire, Loun a Gehalt ginn dacks als [[Synonymie|Synonym]] benotzt, mä ursprénglech kruten d'Salariéen an d'Beamten e fixt Gehalt, dat also all Mount dat selwecht war, an d'Aarbechter e Loun, dee jee no der Zuel vun de Stonnen, déi s'am Mount geschafft hunn, variéiert huet.<ref>gruenderszene.de: [https://web.archive.org/web/20190527120442/https://www.gruenderszene.de/lexikon/begriffe/gehalt ''Gehalt''] (gekuckt de 27. Mee 2019)</ref><ref>merkur.de: [https://web.archive.org/web/20190527120441/https://www.merkur.de/leben/karriere/lohn-gehalt-unterschied-zr-10180853.html ''Gehalt und Lohn: Was ist eigentlich der Unterschied?''] (11. Abrëll 2019)</ref> {{Referenzen}} [[Kategorie:Akommes]] [[Kategorie:Aarbechtswelt]] [[Kategorie:Comptabilitéit]] 934dv08xkqpxnlurw3nurs6ekjxrzwd 0 154363 2689669 2449459 2026-08-07T08:46:44Z Les Meloures 580 k 2689669 wikitext text/x-wiki {{Infobox fréier Gemeng a Frankräich | Numm = Arjuzanx | Bild = Arjuzanx église 2.jpg | Bildtext = D'Kierch St. Jean-Baptiste vun Arjuzanx. | Regioun = {{Nei-Aquitaine}} | Departement = {{Landes}} | Arrondissement = [[Arrondissement Mont-de-Marsan|Mont-de-Marsan]] | Kanton = [[Canton du Pays morcenais tarusate|Pays morcenais tarusate]] | Insee = 40009 | Plz = 40110 | Gemeng = [[Morcenx-la-Nouvelle]] | Koordinaten = {{coor dms|44|00|48|N|00|51|16|W}} | Fläch Gemeng = | Bevëlkerung Gemeng = |Bevëlkerungsdatum G = | Fläch = | Bevëlkerung = | Bevëlkerungsdatum = }} '''Arjuzanx''' ass eng Uertschaft a fréier Gemeng am [[frankräich|franséischen]] [[Departement Landes]], an der Regioun [[Nouvelle-Aquitaine]]). Zanter dem 1. Januar 2019 ass et eng [[delegéiert Gemeng]] vu [[Morcenx-la-Nouvelle]]. == Geographie == === Nopeschgemengen === {{Nopeschgemengen | ville = Arjuzanx | élision = | notes = | nord = | nord-est = | est = [[Arengosse]] | sud-est = | sud = [[Villenave]] | sud-ouest = [[Rion-des-Landes]] | ouest = [[Morcenx]]<br/><small>([[Morcenx-la-Nouvelle]])</small> | nord-ouest = }} === Hydrographie === D'[[Craste (Floss)|Craste]] leeft als rietsen Niewefloss zu Arjuzanx an d'[[Bez (Midouze)|Bez]]. == Geschicht == Arjuzanx war fréier den Haaptuert vun der [[Baronnie]] vu [[Brassenx]]. D'Kierch ass aus dem 12-13. Joerhonnert. Am 13. a 14. Joerhonnert hat et eng Stadmauer. Fréier gouf et do e Kraaftwierk vun der [[Électricité de France|EDF]] a Grouwe wou [[Lignit]] ofgebaut gouf. Den 1. Januar 2019 huet d'Gemeng mat [[Garrosse]], [[Morcenx]] a [[Sindères]] zu der [[Nei Gemeng|neier Gemeng]] [[Morcenx-la-Nouvelle]] fusionéiert. == Galerie == <gallery> Fichier:Arjuzanx-1.JPG|de Séi vun Arjuzanx. File:Arjuzanx église 3.jpg|Monument aux morts </gallery> [[Kategorie:Fréier Gemengen am Departement Landes]] [[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Mont-de-Marsan]] [[Kategorie:Delegéiert Gemengen am Departement Landes]] eylyy2d9gvfcoh5lev3w2fv010qtdu6 0 154951 2689327 2625202 2026-08-07T03:05:59Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689327 wikitext text/x-wiki {{Cycling race/infobox|Q101552342}} Déi '''73. Editioun vu [[Kuurne-Brussel-Kuurne]]''' war den 28. Februar 2021. D'Course ass eng Kompetitioun vum [[UCI ProSeries 2021]] an der Kategorie 1.HC. Se gouf vum [[Mads Pedersen]] gewonnen. == Parcours == D'Streck huet där vun [[Kuurne-Brussel-Kuurne 2020|2020]] staark geglach. Eelef Koppen; verschidde Stécker vun der Streck sinn aus [[Pawee]]<ref>{{Citation|URL=https://www.rouleur.cc/blogs/the-rouleur-journal/kuurne-brussels-kuurne-2021-preview|Titel=Kuurne-Brussels-Kuurne 2021: Preview|Gekuckt=01.03.2021|archivedate=2021-02-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216120157/https://www.rouleur.cc/blogs/the-rouleur-journal/kuurne-brussels-kuurne-2021-preview}}</ref>: {| cellpadding="4" cellspacing="0" class="sortable" style="border: 1px solid rgb(200,200,200); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(255, 255, 255); padding: 5px; float: left; clear: left; ; text-align: center; vertical-align: top; font-size: 85%; line-height: 1.5em;" |+ class="hidden"| Detail vun de Koppen ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Numm ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Km ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Belag ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Längt (m) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Pente (moyenne) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Pente (maxi) ! scope="col" style="background-color:#FFDF80;" align="center" | Km virun der Arrivée |- | '''1''' | align="left"| [[Tiegemberg]] | align="center"| 22 | align="center"| Godrong | align="center"| 750 | align="center"| 5 % | align="center"| 9 % | align="center"| 175 |- | '''2''' | align="left"| [[Volkegemberg]] | align="center"| 41 | align="center"| Godrong/Pawee | align="center"| 1 075 | align="center"| 5 % | align="center"| 12 % | align="center"| 156 |- | '''3''' | align="left"| [[Boembeek]] | align="center"| 59 | align="center"| Godrong | align="center"| 1 100 | align="center"| 4,7 % | align="center"| | align="center"| 138 |- | '''4''' | align="left"| [[Bossenaarberg]] | align="center"| 78 | align="center"| Godrong | align="center"| 1 300 | align="center"| 5,6 % | align="center"| | align="center"| 121 |- | '''5''' | align="left"| [[Mont Saint-Laurent]] | align="center"| 95 | align="center"| Pawee | align="center"| 1 330 | align="center"| 7,8 % | align="center"| | align="center"| 102 |- | '''6''' | align="left"| [[La Houppe]] | align="center"| 109 | align="center"| Godrong | align="center"| 1 600 | align="center"| 6,4 % | align="center"| 14,4 % | align="center"| 88 |- | '''7''' | align="left"| [[Kanarieberg]] | align="center"| 114 | align="center"| Godrong | align="center"| 1 000 | align="center"| 7,7 % | align="center"| 14 % | align="center"| 83 |- | '''8''' | align="left"| [[Kruisberg]] | align="center"| 123 | align="center"| Godrong | align="center"| 2 700 | align="center"| 3,1 % | align="center"| 9 % | align="center"| 74 |- | '''9''' | align="left"| [[Côte de Trieu]] | align="center"| 131 | align="center"| Godrong | align="center"| 1 300 | align="center"| 7 % | align="center"| 13 % | align="center"| 66 |- | '''10''' | align="left"| [[Oude Kwaremont]] | align="center"| 140 | align="center"| Pawee | align="center"| 2 200 | align="center"| 4 % | align="center"| 11,6 | align="center"| 57 |- | '''11''' | align="left"| [[Mont de l'Enclus]] - Nordhank | align="center"| 147 | align="center"| Pawee | align="center"| 1 100 | align="center"| 6 % | align="center"| 11% | align="center"| 50 |} {{clear}} === Ekippen === {{Cycling race/listofteams|Q101552342}} == Schlussklassement== {{Cycling race/generalclassification|Q101552342}} == Coureuren == Et waren dräi Lëtzebuerger mat um Départ: de [[Jempy Drucker jun.|Jempy Drucker]] ass als den 59. op 1 Minutt an 48 Sekonnen, an de [[Kevin Geniets]] ass als 90. mat engem Retard vu 4 Minutten an 52 Sekonnen iwwer de wäisse Stréch gefuer. Den [[Alex Kirsch]] ass d'Course net op en Enn gefuer. {{Navigatioun Kuurne-Brussel-Kuurne}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Kuurne-Brussel-Kuurne|2021]] [[Kategorie:Vëlossport 2021]] bxxcp7tuaekef11ivy0hvl3dhiuoeg4 0 154977 2689293 2421885 2026-08-06T14:57:20Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689293 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Frankräich | Numm = Bézu-Saint-Éloi | Wopen = Blason ville fr Bézu-Saint-Éloi (Eure).svg | Photomontage= | Bild = | Bildtext = | Regioun = {{Normandie}} | Departement = {{Eure}} | Arrondissement = [[Arrondissement Les Andelys|Les Andelys]] | Kanton = [[Canton de Gisors|Gisors]] | Plz = 27660 | Insee = 27067 | Koordinaten = {{Coor dms|49|17|45|N|01|42|07|O}} | Fläch = 1 142 | Bevëlkerung = 1 527 | Bevëlkerungsdatum = [[2018]] }} '''Bézu-Saint-Éloi''' ass eng [[Gemeng (Frankräich)|franséisch Gemeng]] am [[Departement Eure]] an der Regioun [[Normandie]]. D'Gemeng läit um Uwänner vun der [[Lévrière]] do wou d'[[Bonde]] draleeft. ==Nopeschgemengen== {{Nopeschgemengen |ville = Bézu-Saint-Éloi |nord-ouest = |nord = [[Heudicourt (Eure)|Heudicourt]] |nord-est = [[Saint-Denis-le-Ferment]] |est = [[Gisors]] |sud-est = [[Neaufles-Saint-Martin]] |sud = [[Bernouville]] |sud-ouest = |ouest = [[Étrépagny]] }} ==Geschicht== [[1845]] hunn d'Gemenge Bézu-le-Long a Saint-Eloi-près-Gisors fusionéiert fir déi haiteg Gemeng Bézu-Saint-Eloi ze bilden.<ref>{{Citation |URL=https://archives.eure.fr/ark:/26335/a011482402430dr9RR4 |Titel=Archive vum Departement Eure |Gekuckt=2021-03-04 |archivedate=2022-07-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220710075605/https://archives.eure.fr/ark:/26335/a011482402430dr9RR4 }}</ref> {{Referenzen}} [[Kategorie:Gemengen am Departement Eure]] 7p71me3i8q37nfybjr4w8ajhbqp5ijm 10 155344 2689334 2655966 2026-08-07T07:51:28Z Volvox 4050 Beispill verbessert 2689334 wikitext text/x-wiki {{Dokumentatiounssäit}} Mat dëser Schabloun kann een Textdeeler duerch aner Deeler ersetzen. Dës Schabloun baséiert op dem [[Modul:String]]. == Fir ze knäipen == <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Replace|Ausgangstext|Sichtext|Ersetztext|count=Zuel vun Ersetzungen}} </syntaxhighlight> == Beispiller == * <code><nowiki>{{Replace|Den Alain huet mam Anna am Dall Ananas giess.|A|O|count=2}}</nowiki></code> :→ {{Replace|Den Alain huet mam Anna am Dall Ananas giess.|A|O|count=2}} :Un dësem Beispill gesäit een, datt d'Schabloun ''case-sensitive'' ass, d.&nbsp;h. et spillt eng Roll, ob e grousse Buschtaf oder e klenge Buschtaf ersat soll ginn. * <code><nowiki>{{Replace|Den Alain huet mam Anna am Dall Ananas giess.|a|i}}</nowiki></code> :→ {{Replace|Den Alain huet mam Anna am Dall Ananas giess.|a|i}} :Wann ee <code><nowiki>count</nowiki></code> ewech léisst, gëtt also alles ersat. * <code><nowiki>{{Replace|Den Alain huet mam Anna am Dall Ananas giess.|am Dall|ënnert der Lann}}</nowiki></code> :→ {{Replace|Den Alain huet mam Anna am Dall Ananas giess.|am Dall|ënnert der Lann}} :Wéi ee gesäit, kann een Natierlech och méi laang Textstécker ersetzen. == Kuckt och == * [[Modul:String]] <includeonly>[[Kategorie:Schablounen]]</includeonly> pogdt5jjvyy11pem0t1bhaxodjlpx3c 0 157088 2689382 2541041 2026-08-07T08:37:17Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689382 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Federéiert Staate vu Mikronesien | Fändel = Flag of the Federated States of Micronesia.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Federéiert Staate vu Mikronesien | Wopen = Seal of the Federated States of Micronesia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Federéiert Staate vu Mikronesien | National Devise = | Kaart = Micronesia in Oceania (small islands magnified).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Palikir]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = David W. Panuelo | Regierungschef Titel = Vizepresident | Regierungschef = Yosiwo George | Total Fläch = 702 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 104.468 {{small|2019}} | Bevëlkerung Plaz = 198 | Bevëlkerungsdicht = 158,1 | Onofhängegkeet = [[10. Mee]] [[1979]] {{small|(vu d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]])}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Patriots of Micronesia'' | Wärung = US-Dollar | Zäitzon = +10 an +11 | Internet TLD = [[.fm]] | Telefonsprefix = +691 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Federéiert Staate vu Mikronesien''' sinn e Staat an [[Ozeanien]]. Den [[Archipel]], deen aus 607 Inselen, respektiv Inselgruppe besteet huet knapps iwwer 104.500 Awunner. Et besteet aus véier Staaten - vu Weste bis Osten, Yap, Chuuk, Pohnpei a Kosrae - déi iwwer de westleche [[Pazifik]] verbreet sinn. D'Wirtschaft besteet haaptsächlech aus Landwirtschaft, Fëscherei an Tourismus. D'Federéiert Staate vu Mikronesien hu keng nennenswäert Buedemschätz. D'Haaptstad ass [[Palikir]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Federéiert Staate vu Mikronesien]] p7dlt7gqj3cv14kh8i5l6cu3unbdrpu 2689570 2689382 2026-08-07T08:42:58Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689570 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Federéiert Staate vu Mikronesien | Fändel = Flag of the Federated States of Micronesia.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Federéiert Staate vu Mikronesien | Wopen = Seal of the Federated States of Micronesia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Federéiert Staate vu Mikronesien | National Devise = | Kaart = Micronesia in Oceania (small islands magnified).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Palikir]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Vizepresident | Regierungschef = Yosiwo George | Total Fläch = 702 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 104.468 {{small|2019}} | Bevëlkerung Plaz = 198 | Bevëlkerungsdicht = 158,1 | Onofhängegkeet = [[10. Mee]] [[1979]] {{small|(vu d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]])}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Patriots of Micronesia'' | Wärung = US-Dollar | Zäitzon = +10 an +11 | Internet TLD = [[.fm]] | Telefonsprefix = +691 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Federéiert Staate vu Mikronesien''' sinn e Staat an [[Ozeanien]]. Den [[Archipel]], deen aus 607 Inselen, respektiv Inselgruppe besteet huet knapps iwwer 104.500 Awunner. Et besteet aus véier Staaten - vu Weste bis Osten, Yap, Chuuk, Pohnpei a Kosrae - déi iwwer de westleche [[Pazifik]] verbreet sinn. D'Wirtschaft besteet haaptsächlech aus Landwirtschaft, Fëscherei an Tourismus. D'Federéiert Staate vu Mikronesien hu keng nennenswäert Buedemschätz. D'Haaptstad ass [[Palikir]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Federéiert Staate vu Mikronesien]] npg27oi7avdkb3h34ysjdnoy4x794ff 2689707 2689570 2026-08-07T08:48:36Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689707 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Federéiert Staate vu Mikronesien | Fändel = Flag of the Federated States of Micronesia.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Federéiert Staate vu Mikronesien | Wopen = Seal of the Federated States of Micronesia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Federéiert Staate vu Mikronesien | National Devise = | Kaart = Micronesia in Oceania (small islands magnified).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Palikir]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = Yosiwo George | Total Fläch = 702 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 104.468 {{small|2019}} | Bevëlkerung Plaz = 198 | Bevëlkerungsdicht = 158,1 | Onofhängegkeet = [[10. Mee]] [[1979]] {{small|(vu d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]])}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Patriots of Micronesia'' | Wärung = US-Dollar | Zäitzon = +10 an +11 | Internet TLD = [[.fm]] | Telefonsprefix = +691 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Federéiert Staate vu Mikronesien''' sinn e Staat an [[Ozeanien]]. Den [[Archipel]], deen aus 607 Inselen, respektiv Inselgruppe besteet huet knapps iwwer 104.500 Awunner. Et besteet aus véier Staaten - vu Weste bis Osten, Yap, Chuuk, Pohnpei a Kosrae - déi iwwer de westleche [[Pazifik]] verbreet sinn. D'Wirtschaft besteet haaptsächlech aus Landwirtschaft, Fëscherei an Tourismus. D'Federéiert Staate vu Mikronesien hu keng nennenswäert Buedemschätz. D'Haaptstad ass [[Palikir]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Federéiert Staate vu Mikronesien]] 2owik74rnhvdij32a1zom4bn1o7x8mx 2689863 2689707 2026-08-07T08:53:32Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689863 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Federéiert Staate vu Mikronesien | Fändel = Flag of the Federated States of Micronesia.svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun de Federéiert Staate vu Mikronesien | Wopen = Seal of the Federated States of Micronesia.svg | Wope Breet = 100px | Wopen Artikel = Wope vun de Federéiert Staate vu Mikronesien | National Devise = | Kaart = Micronesia in Oceania (small islands magnified).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Englesch]] | Haaptstad = [[Palikir]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 702 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 104.468 {{small|2019}} | Bevëlkerung Plaz = 198 | Bevëlkerungsdicht = 158,1 | Onofhängegkeet = [[10. Mee]] [[1979]] {{small|(vu d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]])}} | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = ''Patriots of Micronesia'' | Wärung = US-Dollar | Zäitzon = +10 an +11 | Internet TLD = [[.fm]] | Telefonsprefix = +691 | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} D''''Federéiert Staate vu Mikronesien''' sinn e Staat an [[Ozeanien]]. Den [[Archipel]], deen aus 607 Inselen, respektiv Inselgruppe besteet huet knapps iwwer 104.500 Awunner. Et besteet aus véier Staaten - vu Weste bis Osten, Yap, Chuuk, Pohnpei a Kosrae - déi iwwer de westleche [[Pazifik]] verbreet sinn. D'Wirtschaft besteet haaptsächlech aus Landwirtschaft, Fëscherei an Tourismus. D'Federéiert Staate vu Mikronesien hu keng nennenswäert Buedemschätz. D'Haaptstad ass [[Palikir]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Federéiert Staate vu Mikronesien]] 3ynjnpl4jahntct17hu2ih4xdzpcts2 0 160504 2689301 2615234 2026-08-06T16:13:44Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689301 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} D''''Christine McVie''', gebuer als ''Christine Anne Perfect'' den [[12. Juli]] [[1943]] zu [[Greenodd]] bei Bouth, am [[Lancashire]], a gestuerwen den [[30. November]] [[2022]]<ref>[https://web.archive.org/web/20221130230441/https://www.bz-berlin.de/berlin/fleetwood-mac-saengerin-gestorben " 'Fleetwood Mac'-Sängerin Christine McVie gestorben."] bzberlin.de, 2022-11-30.</ref>, war eng [[Vereenegt Kinnekräich|brittesch]] Musikerin, Sängerin a Songschreiwerin. Si gouf virun allem als Sängerin a Keyboard-Spillerin vun der Band ''[[Fleetwood Mac]]'' bekannt, bei där se 1970 Member gouf. Eng Partie vun de gréissten Hits vu ''Fleedwood Mac'', dorënner Lidder wéi ''Little Lies, Everywhere, Don't Stop, Say You Love Me'' a ''Songbird'', si vun hir komponéiert. Si huet och dräi Soloalbummen erausbruecht. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Sozial Medien}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Mcvie Christine}} [[Kategorie:Brittesch Rocksänger]] [[Kategorie:Brittesch Rockmuseker]] [[Kategorie:Brittesch Lidderschreiwer]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] [[Kategorie:Gestuerwen 2022]] bvisfak691yvupi7hx1rh8tr0qswrk0 0 161555 2689292 2641872 2026-08-06T14:50:30Z Puscas 735 .... 2689292 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Belsch | Numm = Aix-sur-Cloie<br>''[[Lëtzebuergesch|lb]]: Esch-op-der-Huurt''<br> | Wopen = | Kaart = | Regioun = {{Wallounien}} | Communautéit = {{Franséisch Communautéit}} | Provënz = {{Provënz Lëtzebuerg}} | Arrondissement = [[Arrondissement Arel|Arel]] | Gemeng = {{Aubange}} | Telefonszon = 063 | Postcode = 6792 | Koordinaten = {{coor dms|49|33|37|N|05|44|55|O}} | Fläch = | Bevëlkerung = 530 | Bevëlkerungsdatum = 2012 }} '''Aix-sur-Cloie''', [[Lëtzebuergesch|lb]]: '''Esch-op-der-Huurt''', ass eng Uertschaft an der Gemeng [[Éibeng]] (Sektioun [[Hueldang]]) an der [[Provënz Lëtzebuerg]], am [[Areler Land]]. == Geographie== Et läit nordwestlech vun der Uertschaft [[Éibeng]], an ëstlech vun Hueldang, dat an der [[Gaume]] läit. Nërdlech vun der Uertschaft huet d'Baach [[Brühl (Kuer)|Brühl]] hir Quell, si leeft Richtung Südosten an am [[Dräilännereck]] an d'[[Kuer]]. {{Lokalisatioun Uertschaft |ville=Aix-sur-Cloie |sud-ouest= [[Halanzy]] |ouest= [[Battincourt]] |nord= [[Bébange]] |nord-est= [[Messancy]] |sud-est= [[Aubange]] |sud= [[Mont-Saint-Martin (Meurthe-et-Moselle)|Mont-Saint-Martin]] (F) }} == Geschicht == Esch-op-der-Huurt stoung ursprénglech ënnert der Herrschaft vu [[Lonkech]]<ref>''Publications de la Société pour la recherche et la conservation des monuments historiques dans le Grand-Duché de Luxembourg'', volume XV, 1860.</ref>. No der [[Konventioun vum 16. Mee 1769]], gouf et en Deel vum [[Grand-gouvernement de Lorraine-et-Barrois]], an ënnerstoung dem [[Bailliage de Villers-la-Montagne]]<ref>Nicolas Durival: ''Description de la Lorraine et du Barrois'' Band 2, Nancy, chez la veuve Leclerc, 1779}}</ref>. An der Franséischer Revolutioun an dem [[Directoire]] war et en Deel vum [[Departement Forêts]], dono vum neigegrënnte Groussherzogtum Lëtzebuerg, bis wéi no der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]] d'[[Provënz Lëtzebuerg]] gespléckt gouf an et op der belscher Säit vun der Grenz ze leie koum. Als Sektioun vun der Gemeng Halanzy koum et schlussendlech, am Zock vun der [[Belsch Gemengefusiounen 1977|belscher Gemengereform vun 1977]], an d'Gemeng Éibeng, mat där Halanzy fusionéiert hat. [[File:Calvaire rue Claie à Aix-sur-Cloie Aubange Belgique.JPG|thumb|upright|Eent vun de Weekräizer]] == Kuckeswäertes == * d'Kierch Saint-Martin * véier [[Weekräiz]]er, déi klasséiert sinn == Kuckt och == * [[Lëscht vun den Uertschaften am Areler Land]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Gemeng Éibeng}} [[Kategorie:Uertschaften an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Areler Land]] a4bl0r9mo65ok75mr9xh2x6q7ao7uln 2689294 2689292 2026-08-06T14:59:50Z Puscas 735 ... 2689294 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Belsch | Numm = Aix-sur-Cloie<br>''[[Lëtzebuergesch|lb]]: Esch-op-der-Huurt''<br> | Wopen = | Kaart = | Regioun = {{Wallounien}} | Communautéit = {{Franséisch Communautéit}} | Provënz = {{Provënz Lëtzebuerg}} | Arrondissement = [[Arrondissement Arel|Arel]] | Gemeng = {{Aubange}} | Telefonszon = 063 | Postcode = 6792 | Koordinaten = {{coor dms|49|34|37|N|05|46|55|O}} | Fläch = | Bevëlkerung = 530 | Bevëlkerungsdatum = 2012 }} '''Aix-sur-Cloie''', [[Lëtzebuergesch|lb]]: '''Esch-op-der-Huurt''', ass eng Uertschaft an der Gemeng [[Éibeng]] (Sektioun [[Hueldang]]) an der [[Provënz Lëtzebuerg]], am [[Areler Land]]. == Geographie== Et läit nordwestlech vun der Uertschaft [[Éibeng]], an ëstlech vun Hueldang, dat an der [[Gaume]] läit. Nërdlech vun der Uertschaft huet d'Baach [[Brühl (Kuer)|Brühl]] hir Quell, si leeft Richtung Südosten an am [[Dräilännereck]] an d'[[Kuer]]. {{Lokalisatioun Uertschaft |ville=Aix-sur-Cloie |sud-ouest= [[Halanzy]] |ouest= [[Battincourt]] |nord= [[Bébange]] |nord-est= [[Messancy]] |sud-est= [[Aubange]] |sud= [[Mont-Saint-Martin (Meurthe-et-Moselle)|Mont-Saint-Martin]] (F) }} == Geschicht == Esch-op-der-Huurt stoung ursprénglech ënnert der Herrschaft vu [[Lonkech]]<ref>''Publications de la Société pour la recherche et la conservation des monuments historiques dans le Grand-Duché de Luxembourg'', volume XV, 1860.</ref>. No der [[Konventioun vum 16. Mee 1769]], gouf et en Deel vum [[Grand-gouvernement de Lorraine-et-Barrois]], an ënnerstoung dem [[Bailliage de Villers-la-Montagne]]<ref>Nicolas Durival: ''Description de la Lorraine et du Barrois'' Band 2, Nancy, chez la veuve Leclerc, 1779}}</ref>. An der Franséischer Revolutioun an dem [[Directoire]] war et en Deel vum [[Departement Forêts]], dono vum neigegrënnte Groussherzogtum Lëtzebuerg, bis wéi no der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]] d'[[Provënz Lëtzebuerg]] gespléckt gouf an et op der belscher Säit vun der Grenz ze leie koum. Als Sektioun vun der Gemeng Halanzy koum et schlussendlech, am Zock vun der [[Belsch Gemengefusiounen 1977|belscher Gemengereform vun 1977]], an d'Gemeng Éibeng, mat där Halanzy fusionéiert hat. [[File:Calvaire rue Claie à Aix-sur-Cloie Aubange Belgique.JPG|thumb|upright|Eent vun de Weekräizer]] == Kuckeswäertes == * d'Kierch Saint-Martin * véier [[Weekräiz]]er, déi klasséiert sinn == Kuckt och == * [[Lëscht vun den Uertschaften am Areler Land]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} {{Navigatioun Gemeng Éibeng}} [[Kategorie:Uertschaften an der Provënz Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Areler Land]] ieoh238il6gslb00lesa9ouljlwgd09 0 169332 2689332 2682423 2026-08-07T05:01:49Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689332 wikitext text/x-wiki Dës Lëscht vu '''[[Supermarché|Supermarchéschaînen]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. == Aktiv Supermarchéschaînen == {|class="wikitable sortable" |- ! Numm ! Ursprongsland ! Startjoer<ref name=Start>Joer, an deem d'Aktivitéit zu Lëtzebuerg ugefaangen huet.</ref> ! Zuel<br>Filialen ! Bemierkung |- | [[Alavita]] | {{LUX}} | 2018 | 4 {{small|(2025)}} | Alavita ass eng Bio-Supermarchéschaîne, déi 2018 vun der Anne Harles gegrënnt gouf. |- | [[Aldi]] | {{DEU}} | 1991 | 18 {{small|(2025)}}<ref>[https://web.archive.org/web/20250122112139/https://www.aldi.lu/de/information/supermaerkte.html ''ALDI-Filialen und Öffnungszeiten''] op aldi.lu (nogekuckt:22.101.2025).</ref> | Den éischten Aldi zu Lëtzebuerg huet den 19. Dezember 1991 seng Dieren zu [[Diddeleng]] opgemaach.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/deja-30-ans-au-grand-duche-bon ''Déjà 30 ans au Grand-Duché! Bon anniversaire ALDI Luxembourg''] (3. Dezember 2021)</ref> |- | [[Auchan]] | {{FRA}} | 1996 | 18 {{small|(2023)}} | Mam Akafszentrum um Stater Kierchbierg ass 1996 den éischten Auchan zu Lëtzebuerg opgaangen. 2023 war Auchan mat zwee Hypermarchéen, engem Supermarché a 15 kleng Butteker "MyAuchan" op Tankstellen zu Lëtzebuerg present.<ref name=deja/> |- | [[Bio-Planet]] | {{BEL}} | 2024 | 1 {{small|(2024)}} | Am Februar 2024 huet den éischte Bio-Planet seng Dieren nieft dem [[Colruyt]] op der [[Cloche d'or]] opgemaach. Et gëtt nëmmen eng Filial zu Lëtzebuerg, mee Bio-Planet ass eng belsch Supermarchésketten a gehéiert dem selwechte Grupp wéi Colruyt.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/bio-planet-enseigne-bio-colruy ''Bio-Planet, l’enseigne bio de Colruyt Group, s’attaque au Luxembourg''] vum Pierre Théobald (20. Februar 2024)</ref> |- | [[Cactus]] | {{LUX}} | 1967 | 67 {{small|(2023)}} | Den éischte Cactus-Supermarché gouf 1967 zu [[Bäreldeng]] opgemaach. Cactus war 2023 mat 67 Verkafsplazen déi gréisst Supermarchésketten am Land.<ref name=deja>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/e-leclerc-n3-marche-au-luxembo ''E.Leclerc, déjà n°3 derrière Cactus et Delhaize''] vum Catherine Kurzawa (24. Juli 2023)</ref> |- | [[Colruyt (supermarket)|Colruyt]] | {{BEL}} | 2008 | 5 {{small|(2024)}}<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/108-milliards-euros-chiffre-af ''Le bénéfice de Colruyt s’établit à plus d’un milliard.''] vum Rebeca Suay (31.07.2024)</ref> | Den éischte Colruyt war deen zu [[Miersch]]. Zum selwechte Grupp zielt och d'Kette Bio-Planet.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/6e-colruyt-au-luxembourg-avant ''Un 6e Colruyt au Luxembourg avant Bio-Planet''] vum Catherine Kurzawa (4. Oktober 2022)</ref> |- | [[Delhaize]] | {{BEL}} | 1922 | 67 {{small|(2026)}}<ref name=car/> | Kuerz éier d'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]] am Dezember 1922 a Kraaft getrueden ass hunn déi belsch "Établissements Delhaize frères et Cie" de Supermarché "Le Lion" an der Stad Lëtzebuerg opgemaach.<ref>delhaize.be: [https://press.delhaize.be/delhaize-celebre-ses-100-ans-de-proximite-avec-les-luxembourgeois# ''Delhaize célèbre ses 100 ans de proximité avec les Luxembourgeois''] (21. Abrëll 2022)</ref><ref>chronicle.lu: [https://chronicle.lu/category/shopping-1/41709-interview-cedric-gonnet-on-100-years-of-delhaize-in-luxembourg ''Interview: Cédric Gonnet on 100 Years of Delhaize in Luxembourg''] (12. Juli 2022)</ref> |Zu Lëtzebuerg schaffe si och ënnert dem Numm "Delhaize Proxy" an "Delhaize Shop&Go". |- | [[E.Leclerc]] | {{FRA}} | 2023 | 27 {{small|(2023)}}<ref name=deja/> | D'franséisch Chaîne huet sech 2023 zu Lëtzebuerg etabléiert, andeems si déi lëtzebuergesch Aktivitéite vun de belsche Ketten [[Cora (Supermarché)|Cora]] (2 Filialen), [[Match (Supermarché)|Match]] (12 Filialen) a [[Smatch]] (13 Filialen) iwwerholl huet.<ref name=LDelquitte/><ref name=CMSjetzt/> |- | [[Grand Frais]] | {{FRA}} | 2020 | 3 {{small|(2025)}} | Nodeems 2020 en éischte Grand Frais zu [[Contern]] seng Dieren opgemaach huet, koumen dräi Joer méi spéit zwéi weiderer zu [[Miersch]] an zu [[Wickreng]] dobäi.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/double-ouverture-grand-frais-a ''Grand Frais ouvre deux nouveaux magasins au Luxembourg''] vum Catherine Kurzawa (7. November 2022)</ref> |- | [[Lidl]] | {{DEU}} | 2001 | 13 {{small|(2021)}}<ref>{{Citation | URL = https://www.virgule.lu/luxembourg/aldi-lidl-faut-il-faire-ses-courses-au-luxembourg-en-france-ou-en-belgique/12459447.html | Titel = Aldi-Lidl: faut-il faire ses courses au Luxembourg, en France ou en Belgique? | Gekuckt = 22. Januar 2025 | Auteur = Julien Carette | Datum = | Editeur = virgule.lu | Sprooch = fr | archivedate = 2024-12-28 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20241228184006/https://www.virgule.lu/luxembourg/aldi-lidl-faut-il-faire-ses-courses-au-luxembourg-en-france-ou-en-belgique/12459447.html }}</ref> | Den éischte Lidl gouf 2001 zu [[Déifferdéng]] ageweit.<ref>tageblatt.lu: [https://www.tageblatt.lu/wirtschaft/seit-20-jahren-in-luxemburg-lidl-feiert-geburtstag/ ''Supermärkte: Seit 20 Jahren in Luxemburg – Lidl feiert Geburtstag''] vum Christian Muller (1. Oktober 2021)</ref> |- | [[Monoprix]] | {{FRA}} | 2014 | 5 {{small|(2025)}} | Den éischte Monoprix ass am Februar 2014 op der [[Garer Quartier (Stad Lëtzebuerg)|Garer Quartier an der Stad Lëtzebuerg]] opgaangen.<ref>wort.lu: [https://www.wort.lu/luxemburg/startschuss-fuer-monoprix-in-drei-wochen/695906.html ''Startschuss für Monoprix in drei Wochen''] (3. Februar 2014)</ref> |- | [[Naturalia]] | {{FRA}} | 2017 | 2 {{small|(2025)}} | De Bio-Supermarché, deen zum selwechte Grupp wéi de [[Monoprix]] gehéiert, huet sech 2018 mat enger éischter Filial an der [[Rue Joseph-Junck]] am Stater Garer Quartier néiergelooss, éier eng zweete Fillial zwee Joer drop an der [[Philippsgaass]] opgemaach gouf.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-un-naturalia-et-un-monop-a-la-gare-en-septembre ''Un Naturalia et un Monop’ à la gare en septembre''] vum Céline Coubray (13. Juli 2017)</ref><ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/deuxieme-point-vente-naturalia ''Un deuxième point de vente Naturalia à Luxembourg''] vum Jean-Michel Lalieu (24. September 2019)</ref> |- | [[Naturata]] | {{LUX}} | 1989 | 10 {{small|(2025)}} | Den Naturata am [[Rollengergronn]] an der Stad Lëtzebuerg gouf 1989 als Verkafsplaz vun der [[Bio-Bauere-Genossenschaft Lëtzebuerg]] (BIOG) gegrënnt.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/naturata-bio-marches-garants-1 ''Les Naturata Bio Marchés, garants du 100% bio''] vum Naturata (27. Oktober 2023)</ref><ref>naturata.lu: [https://www.naturata.lu/de/naturata/ueber-uns ''Über uns''] (nogekuckt den 21. Januar 2025)</ref> |- | [[Pall (Supermarché)|Pall]] | {{LUX}} | 1982 | 6 {{small|(2025)}} | De Pallcenter gouf 1982 zu [[Uewerpallen]] opgemaach.<ref>pallcenter.lu: [https://www.pallcenter.lu/lesprit-pall/ ''L'esprit Pall''] (nogekuckt den 21. Januar 2025)</ref> Duerno gouf op verschiddenen anere Plazen am Land weider Supermarchéë mam Numm "Pall" opgemaach. |- | [[Primavera (Supermarché)|Primavera]] | {{LUX}} | 1974 | 4 {{small|(2025)}} | Primavera gouf 1974 als kleng portugisesch [[Epicerie]] an der Stater [[Rue Joseph-Junck|Joseph-Junck-Strooss]] gegrënnt.<ref>virgule.lu: [https://web.archive.org/web/20240512041937/https://www.virgule.lu/luxembourg/rui-manuel-le-patron-des-supermarches-primavera-souhaite-se-lancer-dans-une-nouvelle-formule/11714828.html ''Rui Manuel, le patron des supermarchés Primavera, souhaite se lancer dans une nouvelle formule''] vum Tiago Rodrigues (16. Abrëll 2024)</ref><ref>contacto.lu: [https://www.contacto.lu/economia/primavera-vai-abrir-centro-comercial-em-gasperich/352808.html ''Primavera vai abrir centro comercial em Gasperich''] (18. September 2013)</ref> |- | [[Rewe]] | {{DEU}} | 2017 | 1 {{small|(2025)}} | Rewe ass eng däitsch Chaîne, vun där et just eng Filial am Nonnemillen-Center zu [[Iechternach]] gëtt. Si leeft ënnert dem Numm "REWE:XL Hundertmark" als [[Franchise]].<ref>gondola.be: [https://www.gondola.be/fr/news/rewe-se-lance-lassaut-du-luxembourg ''Rewe se lance à l’assaut du Luxembourg''] (24. August 2017)</ref> |} == Fréier Supermarchéschaînen == {|class="wikitable sortable" |- ! Numm ! Ursprongsland ! Startjoer<ref name=Start/> ! Schlussjoer<ref>Joer, an deem d'Aktivitéit zu Lëtzebuerg opgehalen huet.</ref> ! Bemierkung |- | [[Alima]] | {{LUX}} | 1951 | 2025 | D'Chaîne war just an der Stad Lëtzebuerg aktiv an hat zu hire beschten Zäite véier Filialen. |- |[[Big Star (Supermarché)|Big Star]] |{{LUX}} |≈1975 |≈2005 |Chaîne vun 3 Supermarchéen zu Beggen, Esch-Uelzecht a Péiteng<!--kuckt RCS: B13275, A325772, B23439, B21370)--> |- | [[Carrefour (Supermarché)|Carrefour]] | {{FRA}} | 1999 oder 2000 | 2026 | Carrefour Belgique huet 2014 en éischte Carrefour Express an der [[Al Avenue|Aler Avenue]] an der Stad Lëtzebuerg opgemaach. 15 Joer virdru gouf schonn e Carrefour Market zu [[Maarnech]] opgemaach.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-carrefour-cherche-a-setendre-au-luxembourg ''Carrefour cherche à s’étendre au Luxembourg''] vum Jean-Michel Lalieu (1. Abrëll 2015)</ref><ref>gondola.be: [https://www.gondola.be/fr/news/le-premier-carrefour-express-luxembourg-ville ''Le premier Carrefour Express à Luxembourg ville''] (29. Oktober 2014)</ref> Tëscht Februar a Juni 2026 huet Carrefour seng Geschäfter zu Lëtzebuerg zougemaach.<ref name=car>Antony Speciale: [https://www.virgule.lu/economie/le-dernier-magasin-carrefour-du-luxembourg-va-devenir-un-delhaize-sa-date-de-reouverture-devoilee/157391730.html "Le dernier magasin Carrefour du Luxembourg va devenir un Delhaize: sa date de réouverture dévoilée."] virgule.lu, 18.06.2026.</ref> |- | [[Cora (Supermarché)|Cora]] | {{BEL}} | 2002 | 2024 | Cora huet genee wéi d'Kette [[Match (Supermarché)|Match]] a Smatch zum belsche [[Grupp Louis Delhaize]] gezielt, dee seng Aktivitéiten zu Lëtzebuerg 2023 un de franséische Grupp [[E.Leclerc]] verkaaft huet. Den Hypermarché Cora zu Féiz gouf 2002 ageweit, deen am Akafszentrum [[City Concorde]] am huet e puer Joer méi spéit de grousse Match ersat.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-trois-hypers-et-un-marche ''Trois hypers et un marché''] vum Vincent Ruck (9. Juli 2002)</ref> Zum Schluss hate si ronn 470 Beschäftegter.<ref name=LDelquitte>retaildetail.be: [https://www.retaildetail.be/fr/news/food/louis-delhaize-quitte-egalement-le-luxembourg/ ''Louis Delhaize quitte également le Luxembourg''] vum Maarten Reul (24. Juli 2023)</ref><ref name=CMSjetzt>wort.lu: [https://www.wort.lu/wirtschaft/cora-match-und-smatch-gehoren-jetzt-zu-e.leclerc/4813665.html ''Cora, Match und Smatch gehören jetzt zu E.Leclerc''] vum Uwe Hentschel (17. November 2023)</ref><ref>virgule.lu: [https://web.archive.org/web/20250122123529/https://www.virgule.lu/luxembourg/le-cora-concorde-est-le-premier-a-passer-sous-l-enseigne-e.-leclerc/9274087.html ''Le Cora Concorde est le premier à passer sous l’enseigne E. Leclerc''] vum Mélodie Mouzon (13. Mäerz 2024)</ref> |- | [[Match (Supermarché)|Match]] | {{BEL}} | 1974 | 2023 | Match huet genee wéi d'Kette Smatch a Cora zum belsche [[Grupp Louis Delhaize]] gezielt, dee seng Aktivitéiten zu Lëtzebuerg 2023 un de franséische Grupp [[E.Leclerc]] verkaaft huet. Zum Schluss gouf et zwielef Match-Filialen.<ref name=LDelquitte/><ref name=CMSjetzt/><ref name=tourMatch>virgule.lu: [https://web.archive.org/web/20250419063425/https://www.virgule.lu/luxembourg/apres-cora-match-entame-a-son-tour-la-bascule-vers-leclerc/9585458.html ''Après Cora, Match entame à son tour la bascule vers Leclerc''] vum Christophe Lemaire (23. Mäerz 2024)</ref> Den éischte Match zu Lëtzebuerg gouf 1974 am Akafszentrum [[City Concorde]] ageweit.<ref>paperjam.lu: [https://paperjam.lu/article/news-commerce-belle-de-match-capellen ''Commerce : Belle de Match à Capellen''] vum Alain Ducat (24. Mäerz 2006)</ref> |- | [[Smatch]] | {{BEL}} | ? | 2023 | Smatch huet genee wéi d'Kette [[Match (Supermarché)|Match]] a Cora zum belsche [[Grupp Louis Delhaize]] gezielt, dee seng Aktivitéiten zu Lëtzebuerg 2023 un de franséische Grupp [[E.Leclerc]] verkaaft huet. Zum Schluss gouf et dräizéng Smatch-Filialen.<ref name=LDelquitte/><ref name=CMSjetzt/><ref name=tourMatch/> Smatch-Butteker hunn no 2001 déi fréier Profi-Butteker iwwerholl.<ref>lalibre.be: [https://www.lalibre.be/economie/entreprises-startup/2001/09/28/match-le-retour-PYXNZLD6J5DULB33VY57MCR7M4/ ''Match: le retour''] vum Sandrine Vandendooren (28. September 2001)</ref> |- |} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Lescht vu Supermarchéschaînen zu Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Handel]] [[Kategorie:Lëschten (Ekonomie)|Molkereien]] 0psm5sgirvbjdi0dmkpdp4z6aersf8w 0 170209 2689465 2689170 2026-08-07T08:39:20Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689465 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen|dem Staat}} {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = دولة فلسطين<br>Daulat Filastīn<br>Staat Palestina | Fändel = Flag of Palestine.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Palestina | Wopen = Emblem of Palestine.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Palestina | National Devise = | Kaart = Palestine in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Ostjerusalem]] (beusprocht)<br>[[Ramallah]] ([[de jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad Awunner = 677.800 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresendiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Ministerpresident | Regierungschef = | Total Fläch = 6020 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4.976.684 (2019) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 779 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[15. November]] | Nationalhymn = Fidā'ī | Wärung = [[Schekel]] (ILS)<br>[[Jordaneschen Dinar]] (JOD) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ps]] | Telefonsprefix = +970 (+972) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Palestina''', op [[Arabesch]] دولة فلسطين, [[DIN 31635|DMG]] ''Daulat Filasṭīn'', offiziell '''Staat Palestina''', ass en [[de jure / de facto|de facto]] Staat am [[Noen Osten]]. E läit tëscht [[Israel]] a [[Jordanien]]. De Staat ass als en ''non-member observer state'' vun der [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] unerkannt. 157 UN Staaten erkennen de Staat un. De Staat Palestina beusprocht d'[[Westjordanland]] an d'[[Gazasträif]], mä d'Majoritéit vun deene Gebidder si vun [[Israel]] besat. == Geschicht == Am Joer 1988 huet d'Palästinensesch Befreiungsorganisatioun (PLO) de Staat Palestina fir Onofhängegkeet erkläert. Zanterhier fuerdert si dat ganzt Gebitt, dat zanter 1967 vun Israel besat ass, mat [[Ostjerusalem]] als [[Haaptstad]]. Duerch verschidden Ofkommes ass et ab 1994 zu engem deelweise Réckzuch vun Israel komm, wat zu enger limitéierter Onofhängegkeet vu Palestina an den Autonomiegebidder gefouert huet. Fir dës Gebidder ze verwalten, gouf d'[[Palestinensesch Autonomiegebidder]] (PA) gegrënnt, déi vun der [[Fatah]] gefouert ginn an zanter 2013 als „Staat Palestina“ optrëtt. Am Joer 2007 ass Palestina awer wéinst dem Konflikt tëscht der Fatah an der [[Hamas]] an zwou Hoheetsgebidder zerfall: d'Westjordanland, dat vun der PA respektiv Fatah regéiert gëtt an ongeféier dräi Milliounen Awunner huet, an d'Gazasträif, déi ënner der Kontroll vun der radikal-islamistescher Hamas steet a ronn zwee Milliounen Awunner huet. Béid Gebidder ginn autoritär regéiert. Zënter 2006 goufen a kengem vun deenen zwee Gebidder nach Wale gehalen. D'Press- a Meenungsfräiheete si staark ageschränkt. 2024 huet den [[Internationale Geriichtshaff]] an engem Rechtsgutachten erkläert, datt Israel d'Gazasträif, d'Westjordanland an Ostjerusalem vëlkerrechtswiddreg besetzt. Israel misst all israeelesch Siidler aus de besate Gebidder evakuéieren an de Schued ersetzen, deen duerch d'Besatzung entstanen ass.<ref>{{Citation|URL=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/israel-igh-besatzung-korri-100.html|Titel=Was aus dem Gutachten des IGH folgt|Gekuckt=2025-07-31|Auteur=C. Kehlbach, A. Holzer und M. Bauer ARD-Rechtsredaktion|Wierk=tagesschau.de|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/igh-gutachten-israel-annexion-palaestinensische-gebiete-verstoss-gegen-voelkerrecht|Titel=IGH: Israel annektiert palästinensische Gebiete|Gekuckt=2025-07-31|Auteur=LTO|Wierk=Legal Tribune Online|Sprooch=de}}</ref> Den 22. September 2025 huet [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] mat aneren [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Länner de Staat Palestina fir d'Méiglechmaache vun enger [[Zwee-Staate-Léisung]] op der [[Vereent Natiounen|UN-Versammlung]] unerkannt.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/radio/newsbreak/s/5221222.html|Titel=Frankräich an och Lëtzebuerg erkenne Palestinenserstaat un|Gekuckt=2025-09-27|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> ==Um Spaweck== {{Commonscat|Palestine|Palestina}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Noen Osten]] [[Kategorie:Palestina]] edh3f2molyz0hf3g2plusl44zza4c0r 2689786 2689465 2026-08-07T08:50:32Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689786 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen|dem Staat}} {{SkizzGeo}} {{Infobox Land | Numm = دولة فلسطين<br>Daulat Filastīn<br>Staat Palestina | Fändel = Flag of Palestine.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = | Fändel Artikel = Fändel vu Palestina | Wopen = Emblem of Palestine.svg | Wope Breet = | Wopen Artikel = Wope vu Palestina | National Devise = | Kaart = Palestine in its region.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Arabesch]] | Haaptstad = [[Ostjerusalem]] (beusprocht)<br>[[Ramallah]] ([[de jure / de facto|de facto]]) | Haaptstad Awunner = 677.800 | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Semipresendiell Republik]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 6020 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 4.976.684 (2019) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = 779 | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = [[15. November]] | Nationalhymn = Fidā'ī | Wärung = [[Schekel]] (ILS)<br>[[Jordaneschen Dinar]] (JOD) | Zäitzon = +2 | Internet TLD = [[.ps]] | Telefonsprefix = +970 (+972) | Notizen = | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Palestina''', op [[Arabesch]] دولة فلسطين, [[DIN 31635|DMG]] ''Daulat Filasṭīn'', offiziell '''Staat Palestina''', ass en [[de jure / de facto|de facto]] Staat am [[Noen Osten]]. E läit tëscht [[Israel]] a [[Jordanien]]. De Staat ass als en ''non-member observer state'' vun der [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] unerkannt. 157 UN Staaten erkennen de Staat un. De Staat Palestina beusprocht d'[[Westjordanland]] an d'[[Gazasträif]], mä d'Majoritéit vun deene Gebidder si vun [[Israel]] besat. == Geschicht == Am Joer 1988 huet d'Palästinensesch Befreiungsorganisatioun (PLO) de Staat Palestina fir Onofhängegkeet erkläert. Zanterhier fuerdert si dat ganzt Gebitt, dat zanter 1967 vun Israel besat ass, mat [[Ostjerusalem]] als [[Haaptstad]]. Duerch verschidden Ofkommes ass et ab 1994 zu engem deelweise Réckzuch vun Israel komm, wat zu enger limitéierter Onofhängegkeet vu Palestina an den Autonomiegebidder gefouert huet. Fir dës Gebidder ze verwalten, gouf d'[[Palestinensesch Autonomiegebidder]] (PA) gegrënnt, déi vun der [[Fatah]] gefouert ginn an zanter 2013 als „Staat Palestina“ optrëtt. Am Joer 2007 ass Palestina awer wéinst dem Konflikt tëscht der Fatah an der [[Hamas]] an zwou Hoheetsgebidder zerfall: d'Westjordanland, dat vun der PA respektiv Fatah regéiert gëtt an ongeféier dräi Milliounen Awunner huet, an d'Gazasträif, déi ënner der Kontroll vun der radikal-islamistescher Hamas steet a ronn zwee Milliounen Awunner huet. Béid Gebidder ginn autoritär regéiert. Zënter 2006 goufen a kengem vun deenen zwee Gebidder nach Wale gehalen. D'Press- a Meenungsfräiheete si staark ageschränkt. 2024 huet den [[Internationale Geriichtshaff]] an engem Rechtsgutachten erkläert, datt Israel d'Gazasträif, d'Westjordanland an Ostjerusalem vëlkerrechtswiddreg besetzt. Israel misst all israeelesch Siidler aus de besate Gebidder evakuéieren an de Schued ersetzen, deen duerch d'Besatzung entstanen ass.<ref>{{Citation|URL=https://www.tagesschau.de/ausland/asien/israel-igh-besatzung-korri-100.html|Titel=Was aus dem Gutachten des IGH folgt|Gekuckt=2025-07-31|Auteur=C. Kehlbach, A. Holzer und M. Bauer ARD-Rechtsredaktion|Wierk=tagesschau.de|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/igh-gutachten-israel-annexion-palaestinensische-gebiete-verstoss-gegen-voelkerrecht|Titel=IGH: Israel annektiert palästinensische Gebiete|Gekuckt=2025-07-31|Auteur=LTO|Wierk=Legal Tribune Online|Sprooch=de}}</ref> Den 22. September 2025 huet [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] mat aneren [[Europa (Kontinent)|europäesche]] Länner de Staat Palestina fir d'Méiglechmaache vun enger [[Zwee-Staate-Léisung]] op der [[Vereent Natiounen|UN-Versammlung]] unerkannt.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/radio/newsbreak/s/5221222.html|Titel=Frankräich an och Lëtzebuerg erkenne Palestinenserstaat un|Gekuckt=2025-09-27|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref> ==Um Spaweck== {{Commonscat|Palestine|Palestina}} {{Navigatioun Länner an Asien}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Noen Osten]] [[Kategorie:Palestina]] sjkh0mw6is4yewn32ojac8hfe92hveq 4 170376 2689277 2689244 2026-08-06T12:35:51Z Puscas 735 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ Äntweren hëllefen do 2689277 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::Ma wëlls de mer dann och verroden, wat fir ee Feeler s de fonnt hues ;) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::Salut, wéi ech an der [[:Kategorie:Säite mat Koordinaten, wou e Feeler an de Koordinaten ass]] 281 Säite gesinn hunn, an deenen déi Schabloun agebonnen ass, sinn ech dervun ausgaangen datt eppes falsch an der Schabloun ass. Ech sinn du kucke gaangen an hunn dat heite gesinn: <span style="font-size:18px"><font color="red"><nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki> ongültege Breedegrad</font></span>. Well dat sou däitlech ze gesinn ass ginn ech dervun aus datt s du iwwerhaapt net an d'Schabloun kucke wars, a mech nëmme mat dengem Geschreifs op d'Schëpp huele wëlls (fir kee méi graffen Ausdrock) ze gebrauchen). [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:11, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::Ech hunn ''net'' probéiert, dech op d'Schëpp ze huelen, also ënnerstell mir dat och wgl. net, mee merci dass de dech erkläert hues, lo weess ech, vu wat s de geschriwwen hues. Ech duecht mat „där Schabloun un där s de gebastelt hues“ häss de [[Schabloun:Coord GeoHack]] gemengt. Datt bei [[Schabloun:Coor dms]] de Feelermessage op der Schablounssäit steet, hunn ech gesinn an dat ass och normal, well do jo just <code>{{{1}}}...</code> als Parameter an d'Parserfunktioun gespeist ginn. Ech war awer tatsächlech net an d'Kategorie kucken, ob net nach aner Säiten do optauchen. Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn an do geet dann och de Link op GeoHack net (vun dohier ass et gutt, datt déi Fäll iwwer dëse Wee opfalen). Deelweis läit et awer och drun, datt <code>#coordinates</code> zweemol op där selwechter Säit mam Parameter<code>primary</code> steet, wat net sinn däerf. Dat wier ze behiewen, andeems ee wéi ënnen ugedeit {{tl|Coor dms}} en zousätzleche Parameter gëtt, fir d'Parserfunktioun manuell un- an auszemaachen an dat an all 9.397 Artikelen, déi dës Schabloun benotzen, entspriechend unzepassen, dorunner kann ech mech fréistens den Owend setzen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 07:40, 6. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::::''Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn'' :::::::::::::::Kanns de mer vläicht sou ee Fall uginn, da wees ech och wat am Artikel selwer eventuell misst verbessert ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::::Yes. En Deel vun de Problemer schéngt dohier ze kommen, datt d'Wäerter fir Grad, Minutten oder Sekonnen ausserhalb vum erlaabte Beräich leien. :::::::::::::::Bei Breedegrad: :::::::::::::::- Grad >= 0 an <= 90 :::::::::::::::- Minutten >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::- Sekonnen >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::Beim Längegrad: :::::::::::::::- Grad >= 0 an <= 180 :::::::::::::::- Minutten >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::- Sekonnen >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::Z. B. [[Heudicourt-sous-les-Côtes]], [[Gemeng Beetebuerg]], ... hunn ze grouss Wäerter. :::::::::::::::Bei [[Papua-Neiguinea]], [[Yzeures-sur-Creuse]], ... feele Parameteren. :::::::::::::::Ech hunn déi Beispiller lo net gefléckt, well dat niewelaanscht um Handy ze maachen ee Gepiddels ass, wou ee sech gäre verdeet. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:43, 6. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::::::Ech paken do gär eng Hand mat un. Hunn Heudicourt a Beetebuerg scho verbessert. Gesinn och wou déi aner Feeler sinn. Maachen dat vun e Samschden un. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 12:35, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) Klenge Feedback: Virun allem déi interaktiv Kaart an der App (Android an iOS) mat de Miniaturbiller vun de geogetaggten Artikele ass fantastesch. Ech hunn dat haut enger Rei Leit gewisen an et war fir mech richteg ongewinnt, wéi vill Interesse d'Leit op eemol un der lëtzebuergescher Wikipedia weisen; een huet sech souguer d'App erofgelueden, op Lëtzebuergesch agestallt, an ugefaangen op der Kaart ronderëm ze kucken an Artikelen duerchzeliesen. Villäicht kéint een offwiki eng kleng Kommunikatioun maachen, wann d'Leit dat relativ interessant fannen... Ech fannen déi Kaart och perséinlech ganz nëtzlech, well een domat * op ee Bléck erkennt, wou Koordinaten net ganz exakt oder deels komplett falsch sinn (sou hat ech haut Australien, Singapur a Belize an der Stad Lëtzebuerg fonnt, warscheinlech wéinst engem Copy-Paste-Feeler; och ee Gebai an Ettelbréck stoung an der falscher Strooss). Déi kann een dann hei an/oder op Wikidata verbesseren. * op ee Bléck erkennt, wat fir geolokaliséiert Artikele kee Bild hunn (zumindest am Prinzip, heiansdo schénge se just net richteg gelueden ze ginn...). Dat gëllt iwwregens och fir d'Lëscht am Browser, net nëmmen d'Kaart an der App. Och fir z'erkennen, wou Wikidata-Etikette feelen oder ugepasst musse ginn, ass d'Lëscht praktesch. Problemer sinn, datt {{tl|Coor dms}} kee Geotagging maache sollt op Säiten wéi Lëschte vun Denkmaler/Kierchen/Kapellen/Weekräizer etc. oder wann se bei Länner an der Infobox als „Koordinate vun der Haaptstad“ virkënnt. Deemno misst een an d'Schabloun e Parameter abauen fir ze decidéieren, ob een tagge wëll oder net; kéint een och op aner Schabloune wéi {{tl|Coor dms1 uewen}} auswäiten. Et wier och néideg de GeoTagging an Infoboxen anzebauen, awer natierlech just do, wou et Sënn ergëtt (also net um Niveau vu [[Modul:Wd]], mee um Niveau vun dem jeeweilegen Infobox-Feld). Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:05, 5. Aug. 2026 (UTC) 4n8ohv0rqh3b6bqmq8w4sxvq7imz0c2 2689282 2689277 2026-08-06T13:29:00Z GilPe 14980 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ 2689282 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::Ma wëlls de mer dann och verroden, wat fir ee Feeler s de fonnt hues ;) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::Salut, wéi ech an der [[:Kategorie:Säite mat Koordinaten, wou e Feeler an de Koordinaten ass]] 281 Säite gesinn hunn, an deenen déi Schabloun agebonnen ass, sinn ech dervun ausgaangen datt eppes falsch an der Schabloun ass. Ech sinn du kucke gaangen an hunn dat heite gesinn: <span style="font-size:18px"><font color="red"><nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki> ongültege Breedegrad</font></span>. Well dat sou däitlech ze gesinn ass ginn ech dervun aus datt s du iwwerhaapt net an d'Schabloun kucke wars, a mech nëmme mat dengem Geschreifs op d'Schëpp huele wëlls (fir kee méi graffen Ausdrock) ze gebrauchen). [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:11, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::Ech hunn ''net'' probéiert, dech op d'Schëpp ze huelen, also ënnerstell mir dat och wgl. net, mee merci dass de dech erkläert hues, lo weess ech, vu wat s de geschriwwen hues. Ech duecht mat „där Schabloun un där s de gebastelt hues“ häss de [[Schabloun:Coord GeoHack]] gemengt. Datt bei [[Schabloun:Coor dms]] de Feelermessage op der Schablounssäit steet, hunn ech gesinn an dat ass och normal, well do jo just <code>{{{1}}}...</code> als Parameter an d'Parserfunktioun gespeist ginn. Ech war awer tatsächlech net an d'Kategorie kucken, ob net nach aner Säiten do optauchen. Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn an do geet dann och de Link op GeoHack net (vun dohier ass et gutt, datt déi Fäll iwwer dëse Wee opfalen). Deelweis läit et awer och drun, datt <code>#coordinates</code> zweemol op där selwechter Säit mam Parameter<code>primary</code> steet, wat net sinn däerf. Dat wier ze behiewen, andeems ee wéi ënnen ugedeit {{tl|Coor dms}} en zousätzleche Parameter gëtt, fir d'Parserfunktioun manuell un- an auszemaachen an dat an all 9.397 Artikelen, déi dës Schabloun benotzen, entspriechend unzepassen, dorunner kann ech mech fréistens den Owend setzen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 07:40, 6. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::::''Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn'' :::::::::::::::Kanns de mer vläicht sou ee Fall uginn, da wees ech och wat am Artikel selwer eventuell misst verbessert ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::::Yes. En Deel vun de Problemer schéngt dohier ze kommen, datt d'Wäerter fir Grad, Minutten oder Sekonnen ausserhalb vum erlaabte Beräich leien. :::::::::::::::Bei Breedegrad: :::::::::::::::- Grad >= 0 an <= 90 :::::::::::::::- Minutten >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::- Sekonnen >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::Beim Längegrad: :::::::::::::::- Grad >= 0 an <= 180 :::::::::::::::- Minutten >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::- Sekonnen >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::Z. B. [[Heudicourt-sous-les-Côtes]], [[Gemeng Beetebuerg]], ... hunn ze grouss Wäerter. :::::::::::::::Bei [[Papua-Neiguinea]], [[Yzeures-sur-Creuse]], ... feele Parameteren. :::::::::::::::Ech hunn déi Beispiller lo net gefléckt, well dat niewelaanscht um Handy ze maachen ee Gepiddels ass, wou ee sech gäre verdeet. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:43, 6. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::::::Ech paken do gär eng Hand mat un. Hunn Heudicourt a Beetebuerg scho verbessert. Gesinn och wou déi aner Feeler sinn. Maachen dat vun e Samschden un. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 12:35, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) Klenge Feedback: Virun allem déi interaktiv Kaart an der App (Android an iOS) mat de Miniaturbiller vun de geogetaggten Artikele ass fantastesch. Ech hunn dat haut enger Rei Leit gewisen an et war fir mech richteg ongewinnt, wéi vill Interesse d'Leit op eemol un der lëtzebuergescher Wikipedia weisen; een huet sech souguer d'App erofgelueden, op Lëtzebuergesch agestallt, an ugefaangen op der Kaart ronderëm ze kucken an Artikelen duerchzeliesen. Villäicht kéint een offwiki eng kleng Kommunikatioun maachen, wann d'Leit dat relativ interessant fannen... Ech fannen déi Kaart och perséinlech ganz nëtzlech, well een domat * op ee Bléck erkennt, wou Koordinaten net ganz exakt oder deels komplett falsch sinn (sou hat ech haut Australien, Singapur a Belize an der Stad Lëtzebuerg fonnt, warscheinlech wéinst engem Copy-Paste-Feeler; och ee Gebai an Ettelbréck stoung an der falscher Strooss). Déi kann een dann hei an/oder op Wikidata verbesseren. * op ee Bléck erkennt, wat fir geolokaliséiert Artikele kee Bild hunn (zumindest am Prinzip, heiansdo schénge se just net richteg gelueden ze ginn...). Dat gëllt iwwregens och fir d'Lëscht am Browser, net nëmmen d'Kaart an der App. Och fir z'erkennen, wou Wikidata-Etikette feelen oder ugepasst musse ginn, ass d'Lëscht praktesch. Problemer sinn, datt {{tl|Coor dms}} kee Geotagging maache sollt op Säiten wéi Lëschte vun Denkmaler/Kierchen/Kapellen/Weekräizer etc. oder wann se bei Länner an der Infobox als „Koordinate vun der Haaptstad“ virkënnt. Deemno misst een an d'Schabloun e Parameter abauen fir ze decidéieren, ob een tagge wëll oder net; kéint een och op aner Schabloune wéi {{tl|Coor dms1 uewen}} auswäiten. Et wier och néideg de GeoTagging an Infoboxen anzebauen, awer natierlech just do, wou et Sënn ergëtt (also net um Niveau vu [[Modul:Wd]], mee um Niveau vun dem jeeweilegen Infobox-Feld). Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:05, 5. Aug. 2026 (UTC) :Gudde Mëtteg, :Iwwer dës Diskussioun hunn ech eng Rei Saache geléiert, absënns dat wat mat <code><nowiki>{{#coordinates:49.xxx|6.xxx|primary}}</nowiki></code> an der mobiller App méiglech ass (eppes wat ech net all ze vill benotzen, muss ech zouginn). :Wat de Punkt ugeet ob et besser ass Wäerter lokal anzeginn oder déi vu Wikidata z'iwwerhuelen, sinn ech prinzipiell fir Wikidata. Menger Meenung no gëtt en neie President vum Land X (fir just dat Beispill ze nennen) éischter op Wikidata à jour gesat wéi lokal op der lb.wiki. Et ginn awer och zou, datt et Ausname gëtt, wou e lokale Wäert méi Sënn mécht. Déi allgemeng Diskussioun iwwer lokal / Wikidata kéint vläicht eng Kéier op enger anerer Plaz diskutéiert ginn. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:29, 6. Aug. 2026 (UTC) m73b45ssnfhfwmo7e2j0h7nmhjd1mu2 2689938 2689282 2026-08-07T10:01:54Z Les Meloures 580 /* Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend */ Äntweren 2689938 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit kann alles diskutéiert ginn, wat mat techneschen Aspekter vun der Wikipedia-Aarbecht ze dinn huet. <div role="button" class="plainlinks" style="margin:.5em; text-align: center;">[https://lb.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Technesche_Krom&action=edit&section=new <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive mw-ui-big">E Message hannerloossen</span>]</div> Et kënne Froe gestallt ginn, wéi eppes funktionéiert, oder Ufroe gestallt gi fir nei technesch Funktionalitéiten. Et kann een Erklärungen heihinner schreiwen, déi op deenen eenzele Schablounen- oder Moduldiskussiounssäite verluer goe géifen, awer och soss alles beschwätzen, wat villäicht e bëssen ze vill an den techneschen Detail geet fir den „normale“ [[Wikipedia:De Stamminee|Stamminee]]. Wann Dir keng Diskussiounssujete verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit einfach op Är [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|Iwwerwaachungslëscht]] setzen. {{Portal-head2|547892|Kuckt och}} * '''[[Wikipedia:Tech News]]''' fir all Woch déi aktuell [[:meta:Tech/News|Tech News]] vu Meta-Wiki ze liesen. * '''[[Wikipedia:De Stamminee]]''' fir allgemeng, och net-technesch Sujeten. * '''[[Wikipedia:Global Annoncen]]''' fir global Annoncen a Messagen, déi automatesch op deene verschiddene Wikien – dorënner och d'Wikipedia op Lëtzebuergesch – verbreet ginn. |} == Fir emol unzefänken: "Sproochen" a reduzéierter Form == Moien, op verschiddene Wikien, wéi eiser, gi lénks all Sproochen ugewisen, an deenen et eppes zum selweschten Thema gëtt. Bei der Haaptsäit ass dat e bësse problematesch, well dat einfach ze laang ass (300+) an d'Säit 3 Mol sou laang mécht wéi den Text deen do steet. Op der Däitschsproocheger schéngen s'en Trick fonnt ze hunn, dat op déi 'Gängegst' ze reduzéieren (déi x Gréisst an all déi europäesch Sproochen, wann ech dat richteg interpretéieren). Kinnt een dat hei och aféieren? ----[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 17:54, 29. Mäe. 2025 (UTC) [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] :'''Wéi?''' :Et gëtt ee ''magic word'' <code><nowiki>{{noexternallanglinks}}</nowiki></code>, mat deem een dat automatescht Uweise vun den Interwiki-Linken, wéi se am ggf. verbonnene Wikidata-Element hannerluecht sinn, ënnerdrécke kann (cf. [[:mw:Wikibase/Installation/Advanced configuration#noexternallanglinks]]). Wann een dat asetzt, kann ee wéi fréier mat manuellen Interwikilinken à la <code><nowiki>[[de:Wikipedia:Hautpseite]]</nowiki></code> all gewënschte Sproochlinken zefouss definéieren. :Op der däitschsproocheger Wikipedia hunn se op der Haaptsäit dofir d'Schabloun {{[[:de:Wikipedia:Hauptseite/Interwikis|Wikipedia:Hauptseite/Interwikis]]}} gesat, an där all hir 51 Interwikilinke vun hirer Haaptsäit opgelëscht sinn, suivéiert vum genannte ''magic word''. :'''Firwat (net)?''' :Am Prinzip kéinte mir dat ganz einfach och maachen, mee a mengen Ae wier dat eng onnéideg Aschränkung, well guer kee Problem besteet: Ugemellte Benotzer kënnen nämlech an hire Benotzerastellungen ënner „Ausgesinn“ am leschten Abschnitt „Sproochen“ d'Optioun „Benotzt eng kompakt Lëscht vu Sprooche mat deene Sproochen, déi fir Iech relevant sinn“ aktivéieren, fir datt net déi ganz Sproochelëscht ausgeklappt gëtt. A fir net ugemellte Benotzer – déi jo keng sou Astellunge maache kënnen – gëtt d'Standardbenotzeruewerfläch ''Vector (2022)'' benotzt, bei där d'Interwikilinken net ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt, mee zesummegeklappt iwwert der Säit (resp. aus engem mir onbekannte Grond op Haaptsäiten drënner) stinn. D.&nbsp;h. fir ugemellte Benotzer ass de Problem mat engem Klick an de Benotzerastellunge liicht léisbar a fir net ugemellte Benotzer besteet de Problem guer net. :'''An déi Däitschsproocheg?''' :Op der däitschsproocheger Wikipedia ergëtt hir Léisung awer duerchaus Sënn, well bei hinnen d'Standardbenotzeruewerfläch net ''Vector (2022)'' ass, mee ''Vector alt (2010)'', an do ginn d'Interwikilinken ausgeklappt an der lénkser Säiteläischt ugewisen, deemno och fir net ugemellte Benotzer. A well net ugemellte Benotzer jo keng Benotzerastellunge maache kënnen an et och fir si „propper“ ausgesi soll, ware se gezwongen eng global Léisung ëmzesetze wéi uewe beschriwwen. :--[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 00:01, 30. Mäe. 2025 (UTC) ::P.S.: Witzegerweis hunn ech mäi Kommentar iwwer déi däitschsproocheg Wikipedia dee leschten Dag gemaach, wou en iwwerhaapt nach gestëmmt huet. Den 31. Mäerz 2025 gouf nämlech och op der dewiki ''Vector (2022)'' och zum Standard 😉(cf. [[:de:Hilfe:Skin/Vector 2022]]). --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:57, 7. Abr. 2025 (UTC) == Infoboxe mat Wikidata lo och mat „mul“ == Ech wollt Bescheed soen, datt iwwer d'Schabloun {{tl|wikidata}} duerch [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wd&oldid=2604828 dës Ännerung] lo net nëmme méi lëtzebuergesch Etiketten ofgegraff ginn – wann et därer keng gouf, da gouf virdrun einfach guer näischt ugewisen –, mee elo och „mul“-Etiketten (also de berüümten neie „Standard fir all Sproochen“). Doduerch ass et net méi néideg fir all méiglech Persounen hiren Numm op Lëtzebuergesch ze kopéieren, just fir datt se an Infoboxen optauchen. Falls engem Problemer domat opfalen oder Argumenter afalen, firwat dat keng gutt war, gäre Bescheed soen. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]], @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:56, 26. Abr. 2025 (UTC) :Tipptopp, merci fir den Hiwäis. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 06:20, 27. Abr. 2025 (UTC) == Schabloun:Commonscat geännert == ''Pour info'': Ech hunn d'[[Schabloun:Commonscat]] grad geännert. Wann een einfach nëmmen <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an een Artikel oder eng Kategorie schreift, da gëtt de Wäert vun der Eegenschaft {{Q|P373}} vu Wikidata als Commons-Kategorie geholl a <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> als Linktitel ugewisen. De Gedanken dohannert ass et, d'Derbäisetze vu Commons-Linken haaptsächlech an eise Kategorien däraarteg ze vereinfachen, datt kee sech méi ploe muss all Kéiers nom Verknäppe mat Wikidata op Wikimedia Commons nozekucken, wéi déi Kategorie dann do heescht, fir se dann zesumme mat engem <code><nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki></code> an de Wikitext vun der Kategorie antippen ze goen. Lo geet et duer <code><nowiki>{{Commonscat}}</nowiki></code> an déi zweet Zeil ze setzen, an d'Bier ass geschielt (ech wäert dat deemnächst mam [[Wikipedia:AutoWikiBrowser|AutoWikiBrowser]] iwwerall do maachen, wou nach guer kee Commons-Link gesat ass, obwuel en existéiert). Bei Artikelen ass et net ëmmer esou banal, well mer do dacks d'Méizuel vum lëtzebuergesche Begrëff gesi wëllen; dat muss een dann nach ëmmer zefouss definéieren. A fir all anere Fall kann een nach ëmmer de Link an de Linktitel definéieren, wéi ee wëll. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:06, 10. Mee 2025 (UTC) == Neie Gadget: MiniEdit == Ab elo hu mer nieft [[Wikipedia:HotCat|HotCat]] och een zweete Gadget op der lbwiki: :'''[[Wikipedia:MiniEdit]]''' Dat wäert bestëmmt net dee leschte bleiwen, deen nei derbäi komm ass. Wann iergendee Wënsch huet fir nei Gadgeten (déi een z.&nbsp;B. op aner Wikie gesinn huet), kann e mer dat gäre soen. Da kann ech kucke fir s'eventuell hei z'importéieren. (@[[Benotzer:GilPe|GilPe]] a @[[Benotzer:GilPeBot|GilPeBot]] pour info) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:58, 28. Jun. 2025 (UTC) == Eifeler op der Haaptsäit == Moien, op der Haaptsäit liesen ech "[...] a 140 Mataarbechter." Am Quellentext schéngt es, wéi wann do e Code géif no der Eifeler Reegel kucken, ma bei "Honnert" schéngt dat offensichtlech net de Fall ze sinn. Wann eng Léisung ze komplizéiert wier, kann een och einfach "a(n)" dohischreiwen. Bescht Gréiss. -- [[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 07:46, 26. Sep. 2025 (UTC) :Salut, ass mat [https://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:SimplifiedEifelRule&curid=171088&diff=2637765&oldid=2615820 där heiter Ännerung] um [[Modul: SimplifiedEifelRule]] behuewen. :Normalerweis gëtt an deem Modul gekuckt, woumat dat zweet Wuert ufänkt, fir ze wëssen, ob beim éischte Wuert den -n (oder -nn) ewechfale muss. Dat ass entweeder eng Zuelegrupp, déi da fir d'éischt a Buschtawen ëmgewandelt gëtt, oder einfach den éischte Buschtaf. :De Problem war hei, datt dat zweet Wuert net dat war, wat ugewise gouf – also 140 –, mee de Wikitext – also <nowiki>'''[[…</nowiki> a sou weider – an deemno gouf d'Zuel 140 guer net fonnt. :No der Ännerung gëtt dat zweet Wuert fir d'Iwwerpréiwung fir d'éischt vu Wikitext an den ugewisenen Text ëmgewandelt an elo klappt et. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 16:51, 26. Sep. 2025 (UTC) ::Top! Merci! ---[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 22:05, 26. Sep. 2025 (UTC) == Homonymie-Linken entdecken == Den Tipp vum Dag: Wann ee wëll méi liicht [[Wikipedia:Homonymie]]-Linken an Artikelen entdecken, fir se eventuell duerch e Wikilink op déi richteg Säit z'ersetzen, kann ee se faarweg markéiere loossen, andeems ee ganz einfach op seng Benotzerënnersäit [[Spezial:Meng Benotzersäit/common.css|common.css]] dee follgende Code dropsetzen: <syntaxhighlight lang="CSS" copy> .mw-disambig { background-color: #ff9191; } </syntaxhighlight> (inspiréiert vum Gadget [[:de:Wikipedia:Helferlein/Begriffsklärungs-Check]]). Amplaz <code>#ff9191</code> kann een natierlech eng belibeg aner Faarf wielen. Dat gesäit dann z.&nbsp;B. esou aus: [[Fichier:Screenshot of lbwiki article Jeanne-Claude using mw-disambig highlighting.png|thumb|center|500px|Screenshot vu „[[Jeanne-Claude]]“ vum 26.04.2025 mat faarflecher Markéierung vun Homonymiesäiten.]] A schonn huet een niewelaanscht een Homonymielink fonnt fir ze verbesseren. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:50, 26. Abr. 2025 (UTC) :Kann iwwregens gutt mat der Spezialsäit „[[Spezial:HomonymieSäitLinken|Säiten, déi op Homonymiesäite verlinken]]“ kombinéiert ginn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 13:57, 26. Abr. 2025 (UTC) :Klengen Update: Mëttlerweil gëtt et dat Ganzt als [[Wikipedia:Gadget|Gadget]]: [[Wikipedia:Homonymiedetekter|Homonymiedetekter]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:24, 29. Dez. 2025 (UTC) ::Eng fei Saach dat do! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 00:05, 30. Dez. 2025 (UTC) == Faarwegen Text == Fir dat neit Joer e bësse faarweg unzefänken… An enger Diskussioun mam @[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Schabloun Diskussioun:Faarf|hei]]) ass et ëm Schabloune gaange fir Text {{Faarf|red|faarweg}} oder mat engem {{Iwwerstrach|yellow|faarwegen Hannergrond}} ze schreiwen. Do gëtt et nämlech d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki>. Da gouf och nach eng aner Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> ''erëmfonnt'' mat där een en Text an eng {{BoxArrondi|Këscht|Blue|Yellow|Red}} pake kann an och déi jeeweileg Faarwen (Text, Hannergrond, Bord) steiere kann. De Bord ass zwar – anescht wéi den Numm vun der Schabloun et seet – net ofgerënnt, mä dat kann awer nach adaptéiert ginn. D'Froen déi sech stellen: # Sollen d'Schablounen <nowiki>{{Faarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Iwwerstrach}}</nowiki> bestoe bleiwen (eventuell mat besseren Nimm <nowiki>{{Textfaarf}}</nowiki> an <nowiki>{{Hannergrondfaarf}}</nowiki>) an d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> gefléckt ginn, datt se ronn Ecke kritt, oder # soll d'Schabloun <nowiki>{{Boxarrondi}}</nowiki> als allround-Schabloun ëmgebaut gëtt, datt se alles matenee ka maachen an déi éischt genannt kënne geläscht ginn? (d'Schabloun kréich dann en neien Numm, z.&nbsp;B. <nowiki>{{Textlayout}}</nowiki>). Sot eis Är Meenung (1 oder 2; bei 2 eventuell mat engem Numm fir déi nei Schabloun). E schéint neit, faarwegt Joer 2026! | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:13, 3. Jan. 2026 (UTC) : Moien, a Merci gläichfalls, an och u jiddereen! Ech wosst bis ewell näischt vun deene Schablounen, a giff soen, et wier besser éng Schabloun, déi alles kann, mat engem einfachen a sech-selwer-eklärendem Numm ze hunn, wéi hirer méi. Allerdings ass den Numm "BoxArrondi" weeder nach,, dofir géif ech dat a {{Faarwegen Text}} ëmbenennen. :E Wuert awer nach zum Gebrauch: Ausser op Usersäiten oder Hëllefsäiten (bei Explikatiounen) gesinn ech net, wou een dat gebrauche kéinnt. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 15:22, 3. Jan. 2026 (UTC) ::{{Pro}} 2: allround-Schabloun; „FaarwegenText“ ass fir mech och an der Rei. ::Nach eng Info zum Gebrauch: de faarwegen Text oder faarwegen Hannergrond ass effektiv op Hëllefssäiten nëtzlech; dat mat der Këscht ronderëm gëtt aktuell op de Gare-Säite gebraucht fir d'Zich unzeginn, déi do stallhalen, z.&nbsp;B. {{BoxArrondi|'''RE'''|#DF1370|White|#DF1370}} oder {{BoxArrondi|'''RB'''|#059BD4|White|#059BD4}}. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 17:31, 3. Jan. 2026 (UTC) == Neie Gadget Calculator == Et gëtt (scho säit e puer Deeg méi laang) en neie [[Wikipedia:Calculator|Gadget Calculator]] mat dozougehéiereger [[Schabloun:Calculator]]! Domat kann ee lauter interaktiv Elementer op enger Wikipedia-Säit abannen, ouni selwer mussen JavaScript o.&nbsp;ä. programméieren ze kënnen, mee eleng mat Schablounen. Op der enwiki fënnt een nieft de méi einfache Beispiller op [[:en:Template:Calculator]] nach richteg cool Beispiller op [[:en:Template:Calculator/doc/examples]], dorënner eng 360-Grad Foto, déi een an zwou Achsen dréine kann, oder eng historesch Landkaart, déi sech verännert, wann een e Slider beweegt. Wann ech dat richteg am Kapp hunn, gouf de Calculator ursprénglech op [https://mdwiki.org/wiki/Main_Page WikiProjectMed] entwéckelt, fir e BMI-Rechner uweisen ze kënnen, an dann op [[:mw:Template:Calculator]] iwwerdroen. Och op der enwiki ass de Calculator nach relativ nei, dohier gëtt et nach net esou vill Asazbeispiller. Hei just dat einfachst vum einfachen, fir de Prinzip z'illustréieren (an hoffentlech Appetit op eegen Experimenter ze maachen – et muss een de Gadget Calculator an de Benotzerastellungen aktivéiert hunn, fir datt d'Schablounen interaktiv sinn!): {{Calculator|id=a|default=2|size=4}} × {{Calculator|id=b|default=2|size=4}} = {{Calculator|id=c|formula=a*b|default=4|type=plain}} An ee Schachbriet, wat sech endlech beweegt! {{Schachpartie|align=none|Sprooch=en|pgn=1.d4 Nf6 2.Nd2 e5 3.dxe5 Ng4 4.h3 Ne3}} Op [[Wikipedia:Homonymiedetekter#Upassungen]] gesäit een, dat ee mat engem Calculator-Element esouguer op anere Plazen op der Säit een Effekt kann erzilen! Natierlech gëllt och fir de Calculator, datt d'Wikipedia eng Enzyklopedie ass a kee faarweg blénkenden interaktive Multimedia-Zauber, mee ech sinn der Meenung, datt ee wueliwwerluechte Gebrauch vun Interaktivitéit, wéi se de Calculator och erméiglecht, och fir eng niichter Wëssensvermëttlung fërderlech ka sinn. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 12:43, 12. Jan. 2026 (UTC) :Ech weess net ob dat mam Gadget Calculator ze maachen ass, mä ech géif et flott fannen, wann an de Biographie Infoboxen de Calculator ausrechne kéint, wéi al eng bestëmmt Persoun ass oder war (also d'Differenz vun haut oder vum Doudesdatum zum Gebuertsdatum), sou wéi dat z. B. op der fr.wiki oder en.wiki de Fall ass. Kënne mer dat bei eis abauen? Merci | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:06, 13. Abr. 2026 (UTC) ::Salut, mir hunn hei déi relativ simpel [[Schabloun:Alter]], där een zwee Datume gëtt an déi engem dann den Alter ausrechent. Fir de Gebrauch mat Infoboxe geet dat aleng awer net duer. Déi vu Wikidata agebonne Gebuerts- an Doudesdatumen an déi fir d'Schabloun néideg Form ze bréngen, ass dee mannste Problem, mee déi Schabloun gëtt net domat eens, wa just Joer a Mount oder just d'Joer bekannt ass. Entweeder mir kopéieren eppes wéi [[:en:Template:Age]] eriwwer, oder mir bastelen hei eppes méi Einfaches zesummen (woubäi dann ëmmer de Risiko ass, datt een e Grenzfall vergiess huet). Ech si mer nach net sécher, wat de bessere Wee ass... ::De Calculator-Gadget spillt hei net. Den Numm „Calculator“ fannen ech an där Hisiicht onglécklech, well ee menge kéint, et géif ëm ''calculation'' goen. Mee de Knackpunkt ass net, datt en eppes rechne kéint, mee datt e Knäppercher an Inputfelder huet, ob déi eppes ''interaktiv'' reagéiert (sief et andeems tatsächlech eppes berechent gëtt, oder datt einfach just eppes visuell dorop reagéiert wéi beim Schachbriet). Mee den Numm ass sou üblech op anere Wikien. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:32, 14. Abr. 2026 (UTC) == Geographesch Koordinaten == Gudde Mëtteg, Mir haten de Problem schonn iergendwou ugeschwat, ech fannen en awer net erëm. Et geet ëm d'Geographesch Koordinaten déi an den Infoboxe stinn a vun Wikidata importéiert ginn an och ëm déi, déi direkt op Wikidata stinn: klickt een drop, kritt e just eng Feelermeldung, wéi z. B.: GeoHack (49.572433; 5.995241) Dës Säit huet aktuell keen Text. Dir kënnt op anere Säiten no dësem Säitentitel sichen, an den entspriechende Logbicher nokucken oder dës Säit uleeën. Éischtens ass dee Feelertext e bësse bosseg, mä méi wichteg ass, datt de Link net méi funktionéiert… (Wéi) kréie mer dat geléist? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:00, 13. Abr. 2026 (UTC) :Salut, dat war hei: [[Wikipedia:De Stamminee#Koordinaten]]. De Fazit war (zumindest fir mech): :# Mir kënnen an der Schabloun {{tl|wikidata}} op déi däitsch (oder englesch) Versioun vu GeoHack ëmleeden. Dat léist de Problem awer net fir wann een op Wikidata selwer op en entspriechende Link klickt. :# Mir kënnen eng Schabloun {{tl|GeoTemplate}} uleeën, wéi déi aner Sproochversiounen och. Dat ass eemoleg e groussen Opwand, mee da fonktionéiert et vun iwwerall aus (an et ass op Lëtzebuergesch, fir déi, déi dat léiwer hunn). :# Mir wullen a wulle fir erauszefannen, ob et iergendwou eng Konfiguratioun gëtt, fir déi een eng däraarteg Ännerung ufroe kéint, datt ee vun all Wikimedia-Projete mam Interface op Lëtzebuergesch op GeoHack op Däitsch (oder Englesch) geschéckt gëtt. Dat schéngt mer awer héchst spekulativ. :A mengen Aen ass 2. déi bescht Léisung, mee leider ustrengend... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:42, 14. Abr. 2026 (UTC) ::GeoHack gouf vum Magnus Manske virun engem hallwe Joer a Rust nei geschriwwen (déi al Versioun war a PHP geschriwwen), villäicht ass dobäi eppes mam Fallbacksproochemechanismus schif gaangen. Ech hu mol een Ticket op GitHub opgemaach, à voir... --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:33, 14. Abr. 2026 (UTC) :::Et gëtt Neiegkeeten: De Magnus Manske huet de Problem geléist, ass hei ze liesen https://github.com/magnusmanske/geohack/issues/4. Allerdéngs huet de @[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] an Tëschenzäit souwisou d'[[Schabloun:GeoTemplate]] inklusiv [[Schabloun:GeoTemplate/styles.css]] ugeluecht, déi allerdéngs op Englesch ass. Wa keen eppes dogéint huet, géif ech déi Schabloun rëm läschen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 09:39, 28. Jul. 2026 (UTC) ::::Super Saach! ::::Wann d'Schablounen net gebraucht ginn, da kënne se jo fort. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 13:44, 28. Jul. 2026 (UTC) :::::Fir propper ze sinn, hunn ech mol eng [[Wikipedia:Läschen#Schabloun:GeoTemplate|Läschpropos]] gemaach. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 17:27, 28. Jul. 2026 (UTC) <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 03:07, 29. Mee 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message gouf vum User:기나ㅏㄴ@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 benotzt huet--> == Nei Schabloun <nowiki>{{Awunnerdiagramm}}</nowiki> == Moien, Et gëtt elo eng nei Schabloun '''{{tl|Awunnerdiagramm}}''', déi d'Awunnerentwécklung direkt aus Wikidata als interaktiv Grafik weist. Se baséiert um neie [[Modul:WikidataChart]] an ass geduecht fir déi vereelzt <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Virdeeler: * keen ëmständlecht Antippe vun den Daten an der <nowiki><timeline></nowiki>-Funktioun; * automatesch Donnéeën aus Wikidata (P1082 Awunnerzuel + P585 Zäitpunkt); * keng manuell Aktualiséierung vun de Grafiken; * eenheetlecht Ausgesinn iwwer eng gemeinsam Commons-Chart; * Ënnerstëtzung vu Q=, vun=, bis=, ageklappt=, iwwerschrëft= an anere Parameteren. Déi nei Schabloun ass elo als Test am Artikel [https://lb.wikipedia.org/wiki/L%C3%ABtzebuerg_(Stad)#Bev%C3%ABlkerung Lëtzebuerg (Stad)] agesat ginn. An den éischten Deeg fänken ech un, déi al <nowiki><timeline></nowiki>-Grafiken z'ersetzen. Feedback a Verbesserungsvirschléi si wëllkomm. (Eng Weiderentwécklung vum Modul WikidataChart fir z. B. <nowiki>{{Waldiagramm}}</nowiki>, <nowiki>{{Klimadiagramm}</nowiki> o. ä. ass méiglech) [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:42, 14. Jul. 2026 (UTC) (Déi al Grafike si mëttlerweil all ersat | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:28, 31. Jul. 2026 (UTC)) :Et ass eng gutt Saach! Gesäit och gutt aus. | [[Benotzer:Mobby 12|Mobby 12]] ([[Benotzer Diskussioun:Mobby 12|Diskussioun]]) 20:22, 14. Jul. 2026 (UTC) ::Tipptopp! --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 08:47, 31. Jul. 2026 (UTC) == Schabloun:Databox == Salut, ech hunn d'Schabloun {{tl|Databox}} op d'lbwiki iwwerdroen. Dat ass eng Schabloun, mat där ee geneeresch Infoboxen asetze kann. Se hëlt d'Etikette vun enger Rei Eegenschaften zesumme mat hirem Wäert op Wikidata. Et kann een Eegenschaften, déi een net wëll hunn, ze Fouss ausschléissen, d'Bild, dat ugewise soll ginn eraussichen (et muss awer als P18 op Wikidata stoen – de Choix ass also minimal), an et kann een (wat éischter fir Beispiller wéi hei relevant ass), d'QID vun engem anere Wikidata-Element explizitt uginn. E Beispill ass {{Databox|from=Q950058}} {{Clearboth}} D'Wäerter kann een änneren, wann een op de Bläistëft klickt, a wann eng Eegenschaft oder e Wäert keng Etikett op Lëtzebuergesch huet, gëtt déi däitsch respektiv déi englesch geholl (am Géigesaz zu eisen Infoboxen, déi an deem Fall kee Wäert uweisen). Déi Schabloun gehéiert ass op ville Wikipedia-Versioune verbreet, virun allem op klengen, déi keng Ressourcen hu fir eegen Infoboxen opzezéien. Mir hunn hei schonn eng ganz Rei sophistiquéiert Infoboxen, mee jeeweils just fir bestëmmten Zorten Artikelen. Dohier duecht ech, datt et villäicht nëtzlech kéint sinn, mat der Databox eng Infobox ze hunn, déi ee wierklech iwwerall benotze kann, och do, wou mer keng speziell Infobox hunn. Se léisst sech och bestëmmt nach ausbauen; well se sou verbreet ass, fënnt sech bestëmmt eng Wikipedia, bei där ee sech ofkucke kann, wat een nach alles domat triwwele kann. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:44, 31. Jul. 2026 (UTC) == Koordinaten an Artikelen iwwer Plazen an der Ëmgéigend == Salut, no Éiwegkeeten hunn ech endlech erausfonnt, wéi een dat hikritt, fir och op der lbwiki bei [[Special:Nearby]] Artikelen iwwer Plazen ugewisen ze kréien: Et muss ee just d'Koordinaten à la <code><nowiki>{{#coordinates:49.789167|6.063611|primary}}</nowiki></code> an den Artikel abannen. Ech hu laang gebraucht, fir erauszefannen, datt de <code>primary</code> néideg ass… Ech hunn den Androck, datt ee verschidden Zueleformater benotze kann, do muss ech nach ausprobéieren. Da misste mer lo just nach un entspriechender Stell Upassunge maachen, datt eis Infobox-Koordinaten och d'Parserfunktioun <code>#coordinates</code> entspriechend alimentéieren. Dann hu mer direkt e risegen Deel vun eisen Artikele soi-disant gegeotaggt! Ech weess just nach net, wéi a wou, mee ech wollt awer scho mol vu menger klenger Entdeckung beriichten. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:54, 4. Aug. 2026 (UTC) :Iwwregens: Ween net duerch Zoufall an der Géigend vun de bis elo getaggten Artikele sëtzt, kann d'URL upassen oder no <code>Spezial:Nobäi#/coord/49.8,6.1</code> sichen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 18:56, 4. Aug. 2026 (UTC) ::Moie @[[Benotzer:Volvox|Volvox]], ::Merci fir dës Upassung, och wann ech (nach) net erausfonnt hunn, wat ech dovun hunn… Wou fannen ech déi „An der Géigend“-Funktioun am Artikel? Wann ech de Link uewen an dengem Message klicken, kréien ech just eng Feelermeldung. Wann ech dann z. B. am Artikel [[Biissen]] kucken, wou d'Schabloun dran ass, gesinn ech och net wat dat do bréng? Vläicht sinn ech schwéier vu Begrëff?? ;-) | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 19:37, 4. Aug. 2026 (UTC) :::Dat ass, well s du grad net an der Géigend vu Biissen bass ;) :::Wann s de op [[Special:Nearby]] geess, kanns de dengem Browser erlaben, op däi Standuert zouuegräifen, an da kriss de just Säiten ugewisen, deenen hier speziell Koordinaten héchstens (ech mengen) 10&nbsp;km vun dir ewech sinn. Mee du kanns awer och einfach wéi uewe beschriwwen an der URL iergendwellech Koordinaten aginn an dann d'Säiten aus ''där'' Géigend ugewise kréien. Momentan gëtt et awer ausser deenen dräi Biisser Testfäll nach näischt. Op deenen anere Wikie kanns de awer scho gesinn, wéi flott dat ass, wann d'Säit sech mat Dosenden Artikele fëllt ;) :::Op dem Artikel selwer gesäit een dovunner näischt, et geet just drëms, se ze „geotaggen“, datt ee se iwwer d'Nearby-Funktioun fanne kann. Sou kritt ee mat, wat et ronderëm ee gëtt; an et mierkt een och villäicht, wat eventuell nach feelt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:07, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::Iwwregens gëtt et an der mobiller Vue vun der lbwiki an der lénkser Menüläischt de Punkt „Nobäi“, deen op genau dat hei – also Artikelen aus der Ëmgéigend – zréckgräife soll, an deen all déi Joren ni funktionéiert huet. Wat mengs de, wat sech do vill Lieser gewonnert hunn, firwat dat bei eis net geet... ::::An der Wikipedia-App heescht de Menü-Punkt iwweregens „Plazen“ an do gesäis de d'Artikelen aus der Géigend souguer mat engem Minibildchen op enger dynamescher Kaart! Ech fannen dat richteg gutt. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:13, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::Okee, verstanen! Wann #coordinates dann elo an den Infoboxe agebaut an d'Koordinaten vu Wikidata huele géif, misst dat jo bal iwwerall funktionéieren, oder? | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 20:46, 4. Aug. 2026 (UTC) ::::::Genau, sou oder sou ongeféier ass de Plang. ::::::Ech hu lo mol bei [[Schabloun:Coor dms]] <code>#coordinates</code> derbäigeprafft a lo missten no an no déi entspriechend Artikelen an der Nearby-Funktioun optauchen. Villäicht ass dat awer net déi propperste Léisung, wann déi Schabloun och op Plazen agesat gëtt, wou se net grad de Standuert vum Artikelsujet ugëtt. Ech hat och de [[Modul:Coordinates]] reaktivéiert an eng [[Schabloun:Coord GeoHack]] dropgeklaakt an dat funktionéiert och (et misst ee just nach iwwersetzen), mee ech weess net, ob sou ee schwéieren Apparat néideg ass. Ofgesinn dovun: Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen, da wier et ausgeschloss, datt een an iergendengem onpassende Kontext een Artikel geotagge géif. Oder et benotzt ee carrement eng Schabloun a part fir ze taggen a sëtzt jee no Kontext déi eng oder déi aner; da misst ee just a knapp 2.000 Artikele kucke goen, on een d'Koordinateschabloun ersetze wëll. Oder et baut een d'Funktioun engersäits an d'Infoboxe selwer an – ech froe mech, firwat dat net souwisou geschitt; de Les Meloures hat eng Kéier eppes driwwer gesit, mee ech weess net méi, wat de Problem war – a mir ginn eis eng zousätzlech Schabloun, fir Artikelen ouni Infobox ze geotaggen. Sou meng ongefiltert Iwwerleeungen. Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:28, 4. Aug. 2026 (UTC) :::::::P.S.: Dorop komm, d'[[Modul:Coordinates]] ze reaktivéieren etc. wéi uewe geschriwwen, sinn ech wéinst deem heiten 13 Joer ale Kommentar: [[Schabloun Diskussioun:Coor#Update the template for more features]]. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 06:59, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::Du sees:''Am rouegste wier ech, wann d'Koordinaten vum mam Artikel verbonnene Wikidata-Element agebonne gi géifen'' :::::::::Ech sinn am rouegste wann d'Koordinate manuell an onsen Infoboxen agebaut sinn an och vum lb:Wikipedianer deen den Artikel gemaach huet kontrolléiert goufen. (et sinn der nach ëmmer vill onprezis op Wikidata an dann notzt de geotagging och rose wéineg). Doriwwer eraus ass och d'Schrëft bei onse manuelle Koordinate méi schéin. Doriwwer gouf viru Joren eng Kéier diskutéiert an dofir ass dat och laang sou gemaach ginn. Mä wéi gesot jiddweree gesäit et aus sengem klengen Eck. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::PS: An där Schabloun un där s de gebastelt hues schéngt awer nach e Feeler ze sinn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:59, 5. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::Ma wëlls de mer dann och verroden, wat fir ee Feeler s de fonnt hues ;) --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::Salut, wéi ech an der [[:Kategorie:Säite mat Koordinaten, wou e Feeler an de Koordinaten ass]] 281 Säite gesinn hunn, an deenen déi Schabloun agebonnen ass, sinn ech dervun ausgaangen datt eppes falsch an der Schabloun ass. Ech sinn du kucke gaangen an hunn dat heite gesinn: <span style="font-size:18px"><font color="red"><nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki> ongültege Breedegrad</font></span>. Well dat sou däitlech ze gesinn ass ginn ech dervun aus datt s du iwwerhaapt net an d'Schabloun kucke wars, a mech nëmme mat dengem Geschreifs op d'Schëpp huele wëlls (fir kee méi graffen Ausdrock) ze gebrauchen). [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 07:11, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::Ech hunn ''net'' probéiert, dech op d'Schëpp ze huelen, also ënnerstell mir dat och wgl. net, mee merci dass de dech erkläert hues, lo weess ech, vu wat s de geschriwwen hues. Ech duecht mat „där Schabloun un där s de gebastelt hues“ häss de [[Schabloun:Coord GeoHack]] gemengt. Datt bei [[Schabloun:Coor dms]] de Feelermessage op der Schablounssäit steet, hunn ech gesinn an dat ass och normal, well do jo just <code>{{{1}}}...</code> als Parameter an d'Parserfunktioun gespeist ginn. Ech war awer tatsächlech net an d'Kategorie kucken, ob net nach aner Säiten do optauchen. Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn an do geet dann och de Link op GeoHack net (vun dohier ass et gutt, datt déi Fäll iwwer dëse Wee opfalen). Deelweis läit et awer och drun, datt <code>#coordinates</code> zweemol op där selwechter Säit mam Parameter<code>primary</code> steet, wat net sinn däerf. Dat wier ze behiewen, andeems ee wéi ënnen ugedeit {{tl|Coor dms}} en zousätzleche Parameter gëtt, fir d'Parserfunktioun manuell un- an auszemaachen an dat an all 9.397 Artikelen, déi dës Schabloun benotzen, entspriechend unzepassen, dorunner kann ech mech fréistens den Owend setzen. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 07:40, 6. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::::''Ech hu mer vereenzelt Fäll ugekuckt, an do läit de Feeler meeschtens net bei der Schabloun, mee dorunner, datt d'Koordinate selwer tatsächlech falsch formatéiert sinn'' :::::::::::::::Kanns de mer vläicht sou ee Fall uginn, da wees ech och wat am Artikel selwer eventuell misst verbessert ginn. --[[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 08:19, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::::Yes. En Deel vun de Problemer schéngt dohier ze kommen, datt d'Wäerter fir Grad, Minutten oder Sekonnen ausserhalb vum erlaabte Beräich leien. :::::::::::::::Bei Breedegrad: :::::::::::::::- Grad >= 0 an <= 90 :::::::::::::::- Minutten >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::- Sekonnen >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::Beim Längegrad: :::::::::::::::- Grad >= 0 an <= 180 :::::::::::::::- Minutten >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::- Sekonnen >= 0 an '''<''' 60 :::::::::::::::Z. B. [[Heudicourt-sous-les-Côtes]], [[Gemeng Beetebuerg]], ... hunn ze grouss Wäerter. :::::::::::::::Bei [[Papua-Neiguinea]], [[Yzeures-sur-Creuse]], ... feele Parameteren. :::::::::::::::Ech hunn déi Beispiller lo net gefléckt, well dat niewelaanscht um Handy ze maachen ee Gepiddels ass, wou ee sech gäre verdeet. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 08:43, 6. Aug. 2026 (UTC) ::::::::::::::::Ech paken do gär eng Hand mat un. Hunn Heudicourt a Beetebuerg scho verbessert. Gesinn och wou déi aner Feeler sinn. Maachen dat vun e Samschden un. --[[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 12:35, 6. Aug. 2026 (UTC) :::::::::::::::::Moien, och. :::::::::::::::::Ech hu mer déi Saach och ugekuckt an hunn erausfonnt datt an de wéinegste Säiten d'Schabloun falsch ausgefëllt ass, mä datt déi meescht ugewise ginn well d'Schabloun méi wéi eng Kéier op der Säit gebraucht gëtt. Wann se an normale Lëschte steet, gëtt och kee Message ugewisen, wann se awer an enger Infobox zweemol steet da kritt een de Message: <span style="font-size:14px"><font color="red"><nowiki>{{#coordinates:}}</nowiki> Et kann nëmmen e primären Tag pro Säit ginn</font></span>. [[Benotzer:Les Meloures|Les Meloures]] ([[Benotzer Diskussioun:Les Meloures|Diskussioun]]) 10:01, 7. Aug. 2026 (UTC) :::::::::Dat betrëfft éischter déi generell Fro, ob et besser ass Wikidata-Donnéeën anzebannen oder Wäerter lokal ze setzen. Feeler kënnen hei lokal an op Wikidata geschéien an op béide Plaze korrigéiert ginn. Een, deen een Artikel uleet, kann och Wikidata-Koordinaten iwwerpréiwen. Dora gesinn ech keen Argument géint Wikidata-Koordinaten. :::::::::Mee konkreet: Wat fënns de beim Affichage vun de Koordinate bei {{tl|Coor dms}} méi schéin? Déi benotzten Zeeche loosse sech einfach op [[Modul:Wd/i18n]] ab Zeil 38 upassen (do kann een och nach Espacen hannendru setzen, fir datt et méi der lokaler Schabloun gläicht. Oder stéiert et dech och, wann d'Wikidata-Koordinaten an de Sekonnen „00“ als Nokommastellen hunn? Dat wier och keng Hexerei, do kéint ee bei [[Modul:Wd]] kuerz virun Zeil 1173 eppes derbäisetzen, datt beim Affichage iwwerflësseg Nokommastellen ewechgelooss ginn. :::::::::A mengen Aen ass déi Schabloun net néideg fir Infoboxen – awer op anere Plazen! – mee se stéiert och net. Ech géif trotzdeem den Affichage vun de Wikidata-Koordinaten upassen, fir datt et een eenheetlecht Bild gëtt, ob lo d'Schabloun an enger Infobox steet, oder net. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 20:45, 5. Aug. 2026 (UTC) Klenge Feedback: Virun allem déi interaktiv Kaart an der App (Android an iOS) mat de Miniaturbiller vun de geogetaggten Artikele ass fantastesch. Ech hunn dat haut enger Rei Leit gewisen an et war fir mech richteg ongewinnt, wéi vill Interesse d'Leit op eemol un der lëtzebuergescher Wikipedia weisen; een huet sech souguer d'App erofgelueden, op Lëtzebuergesch agestallt, an ugefaangen op der Kaart ronderëm ze kucken an Artikelen duerchzeliesen. Villäicht kéint een offwiki eng kleng Kommunikatioun maachen, wann d'Leit dat relativ interessant fannen... Ech fannen déi Kaart och perséinlech ganz nëtzlech, well een domat * op ee Bléck erkennt, wou Koordinaten net ganz exakt oder deels komplett falsch sinn (sou hat ech haut Australien, Singapur a Belize an der Stad Lëtzebuerg fonnt, warscheinlech wéinst engem Copy-Paste-Feeler; och ee Gebai an Ettelbréck stoung an der falscher Strooss). Déi kann een dann hei an/oder op Wikidata verbesseren. * op ee Bléck erkennt, wat fir geolokaliséiert Artikele kee Bild hunn (zumindest am Prinzip, heiansdo schénge se just net richteg gelueden ze ginn...). Dat gëllt iwwregens och fir d'Lëscht am Browser, net nëmmen d'Kaart an der App. Och fir z'erkennen, wou Wikidata-Etikette feelen oder ugepasst musse ginn, ass d'Lëscht praktesch. Problemer sinn, datt {{tl|Coor dms}} kee Geotagging maache sollt op Säiten wéi Lëschte vun Denkmaler/Kierchen/Kapellen/Weekräizer etc. oder wann se bei Länner an der Infobox als „Koordinate vun der Haaptstad“ virkënnt. Deemno misst een an d'Schabloun e Parameter abauen fir ze decidéieren, ob een tagge wëll oder net; kéint een och op aner Schabloune wéi {{tl|Coor dms1 uewen}} auswäiten. Et wier och néideg de GeoTagging an Infoboxen anzebauen, awer natierlech just do, wou et Sënn ergëtt (also net um Niveau vu [[Modul:Wd]], mee um Niveau vun dem jeeweilegen Infobox-Feld). Affaire à suivre. --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 23:05, 5. Aug. 2026 (UTC) :Gudde Mëtteg, :Iwwer dës Diskussioun hunn ech eng Rei Saache geléiert, absënns dat wat mat <code><nowiki>{{#coordinates:49.xxx|6.xxx|primary}}</nowiki></code> an der mobiller App méiglech ass (eppes wat ech net all ze vill benotzen, muss ech zouginn). :Wat de Punkt ugeet ob et besser ass Wäerter lokal anzeginn oder déi vu Wikidata z'iwwerhuelen, sinn ech prinzipiell fir Wikidata. Menger Meenung no gëtt en neie President vum Land X (fir just dat Beispill ze nennen) éischter op Wikidata à jour gesat wéi lokal op der lb.wiki. Et ginn awer och zou, datt et Ausname gëtt, wou e lokale Wäert méi Sënn mécht. Déi allgemeng Diskussioun iwwer lokal / Wikidata kéint vläicht eng Kéier op enger anerer Plaz diskutéiert ginn. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 13:29, 6. Aug. 2026 (UTC) 5ok4mnmcjjaxscxle8rrhpnjjujscpx 0 170841 2689302 2661687 2026-08-06T16:19:27Z InternetArchiveBot 50611 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689302 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|de lëtzebuergesche kommunale Bussystemer|aner Saache mat deem Numm|Citybus}} [[Fichier:Luxembourg, Bus Ettelbruck, Ligne 19 (WV2052) (102).jpg|thumb|E Gefier vum [[Citybus Ettelbréck|Ettelbrécker Citybus]] am Asaz op der Stater [[AVL-Linn 19|Linn 19]]]] '''Citybus''' oder '''City-Bus''' ass e Begrëff deen zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] gebraucht gëtt fir e [[Gemeng|kommunale]] Service am Beräich vum ëffentleche Persounentransport ze bezeechnen. Gemenkerhand ass d'Offer op de jeeweilege Gemengenterritoire limitéiert. D'Funktiounsweis an d'Tarifikatioun variéiere vu Gemeng zu Gemeng. Prinzipiell kann een tëscht Linne mat engem festen Trajet a Fuerplang an engem individuelle Service op Ufro ([[Ruffbus]]) ënnerscheeden. Déi zwéin "grouss" Reseaue vun der Stad Lëtzebuerg ([[Autobus de la Ville de Luxembourg|AVL]]) an dem Gemengesyndikat [[Transport intercommunal de personnes dans le canton d'Esch-sur-Alzette|TICE]] falen am Allgemengen net ënner de Begrëff Citybus. == Lëscht vun de Reseauen == [[Fichier:Wiltz, parking gare Wiltz (108).jpg|thumb|D'Linnen 2 an 3 vum [[Citybus Wolz|Wëlzer Citybus]] bei der [[Gare Wolz|Gare vu Wolz]]]] === Fest Linn / Fuerplang === {| class="wikitable" |+Kommunal Citybus-Linneservicer (Stand: Mee 2025) !Gemeng !Service !Agefouert !Bedriwwe vun !Tarifikatioun !Bemierkung |- |[[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] |[[Diffbus]]<ref>{{Citation|URL=https://differdange.lu/de/leben/mobilitaet/bus/diffbus/|Titel=Mobilität {{!}} Diffbus|Gekuckt=2025-05-04|Wierk=Ville de Differdange|Sprooch=de|archivedate=2025-05-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250513061524/https://differdange.lu/de/leben/mobilitaet/bus/diffbus/}}</ref> |15.09.2003 |Sales-Lentz |gratis |4 Linnen, wiertes vu 6h00 bis 19h00 |- |[[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]] |[[Citybus Diddeleng]] |01.10.2020 |Émile Weber |gratis |besteet aus de Linnen Dudbus1<ref>{{Citation|URL=https://www.dudelange.lu/index.php/bus/|Titel=Bus|Gekuckt=2025-05-04|Wierk=Ville de Dudelange|Sprooch=fr}}</ref> (och: ''Bus Champs-Vallée'') an de Linnen 8, 9 an 10 (virun 2026: Linne vum TICE-Reseau) |- |Dikrech |[[Loui Express]]<ref>{{Citation|URL=https://diekirch.lu/fr/commune-de-diekirch/trouver-un-service/mobilite-et-stationnement/transports-en-commun/|Titel=Transports en commun|Gekuckt=2025-05-04|Wierk=diekirch.lu}}</ref> | |Voyages Schiltz |gratis |2 Linnen, all 20 Minutten, Méindeg - Samschdeg |- | rowspan="2" |[[Esch-Uelzecht]] |[[Citybus Esch]] | | | |besteet aus de Linnen 7 an 12 vum TICE-Reseau |- |Gaalgebus<ref>{{Citation|URL=https://www.infogreen.lu/Le-Gaalgebus-relie-ville-et-verdure.html|Titel=Le Gaalgebus relie ville et verdure|Gekuckt=04.05.2025|Auteur=Infogreen|Datum=|Wierk=Infogreen|Sprooch=fr}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://citylife.esch.lu/bus/gaalgebus/|Titel=Gaalgebus - Esch Citylife|Gekuckt=2025-05-04|Wierk=citylife.esch.lu|Sprooch=fr}}</ref> |07.04.2017 |Sales-Lentz | |Navette tëscht der Escher Gare an dem [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]] |- | rowspan="2" |[[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] |[[Citybus Ettelbréck]] |01.06.1996 |Voyages Wagener | |Linn 1 ''Moor'' a Linn 2 ''Lopert'', Méindeg - Samschdeg |- |Nordstad-Bus<ref>{{Citation|URL=https://ettelbruck.lu/citoyen/services-au-citoyen/mobilite/city-bus-nordstadbus/|Titel=City Bus / Nordstadbus – Commune d'Ettelbruck – Citoyen|Gekuckt=2025-05-04|Sprooch=fr}}</ref> | | | |Verbindungen tëscht den [[Nordstad]]-Gemengen: besteet aus den [[RGTR-Linn 115|RGTR-Linnen 115]], [[RGTR-Linn 116|116]] an [[RGTR-Linn 117|117]] |- |[[Gemeng Hesper|Hesper]] |[[Citybus Hesper|Hesper Citybus]] |17.04.2023 22.05.2023 | | |Linn Fenteng<ref>{{Citation|URL=https://www.hesperange.lu/fileadmin/mediatheque/Publications/Mobilite/Hesper_Citybus/Hesper_Citybus_Flyer_v4.pdf|Titel=Hesper Citybus|Gekuckt=04.05.2025|Editeur=www.hesperange.lu}}</ref>, Méindeg - Freideg an der Mueresspëtzestonn (Uschloss op d'Linn 29); Linn Alzeng (mat 2 Trajeten)<ref>{{Citation|URL=https://www.hesperange.lu/fileadmin/mediatheque/Publications/Mobilite/Hesper_Citybus/Flyer_Hesper_Citybus_Alzingen.pdf|Titel=Hesper Citybus Alzingen|Gekuckt=04.05.2025|Editeur=www.hesperange.lu}}</ref> Méindeg - Freideg an der Mueresspëtzestonn (Uschloss op d'RGTR-Linnen op der Halt Urbengsschlass) |- | rowspan="2" |[[Gemeng Iechternach|Iechternach]] |[[Citybus Iechternach]] |Jan. 2017 | | |Nonnemillen - Zentrum, Wochendeeg, am Summer och sonndes |- |Citynavette<ref>{{Citation|URL=https://echternach.lu/se-deplacer/mobilite/citybus-citynavette/|Titel=Citybus & Citynavette|Gekuckt=2025-05-04|Datum=2020-07-30|Wierk=Echternach|Sprooch=fr}}</ref> |Okt. 2018 | | |Industriezon - Zentrum, Méindeg - Freideg |- |[[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] |Laangwiss Navette<ref>{{Citation|URL=https://www.junglinster.lu/mobilite/laangwiss-navette|Titel=Laangwiss Navette|Gekuckt=2025-05-04|Wierk=www.junglinster.lu|Sprooch=fr}}</ref> | |Voyages Josy Clement<ref>{{Citation|URL=https://josyclement.lu/fr/horaires-fr|Titel=Horaires|Gekuckt=2025-05-04|Wierk=josyclement.lu}}</ref> |gratis |Navette tëscht dem P+R Lënster Bierg an der Sportshal Op de Fréinen; Méindeg - Freideg |- |[[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] |[[Citybus Nidderaanwen]]<ref>{{Citation|URL=https://www.niederanven.lu/fr/vie-communale/mobilite/citybus-nidderaanwen|Titel=Citybus Nidderaanwen|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=www.niederanven.lu|Sprooch=fr}}</ref> |01.05.2025 |Émile Weber |gratis |2 Linnen, eemol d'Stonn, all Dag Verbindungen tëscht de Bushalten an der Gemeng an ë.&nbsp;a. dem P+R Héienhaff, der Tramshalt an dem Fluchhafen |- |[[Gemeng Mäertert|Mäertert]] |[[Citybus Mäertert-Waasserbëlleg]]<ref>{{Citation|URL=https://mertert.lu/citoyen/mobilite/|Titel=Mobilité|Gekuckt=2025-05-04|Datum=2020-08-25|Wierk=Mertert-Wasserbillig|Sprooch=fr}}</ref> | | | |Méindeg - Freideg |- |[[Gemeng Réimech|Réimech]] |Réimecher Navette<ref>{{Citation|URL=https://bierger.remich.lu/fr/services-au-citoyen/francais-mobilite/francais-navette/|Titel=Navette|Gekuckt=2025-05-04|Wierk=Ville de Remich|Sprooch=fr}}</ref> | | |gratis |Méindeg - Freideg |- |[[Gemeng Wolz|Wolz]] |[[Citybus Wolz]] |1986 |Voyages Schiltz | |4 Linnen an der Woch an 1 samschdes |} === Ruffbus === [[Fichier:Luxembourg - City Shopping Bus 2001.jpg|thumb|E Stater [[Call-a-Bus]] op der [[Plëss d'Arem|Plëss]]]] Dës Servicer op Ufro sinn uganks vun den 2000er Joren opkomm a bestinn an enger Rëtsch ländleche gradewéi urbane Gemengen. {| class="wikitable" |+Kommunal Ruffbus-Servicer (Stand: Mee 2025) !Gemeng !Service !Agefouert !Bedriwwe vun !Tarifikatioun !Bemierkung |- |[[Gemeng Bartreng|Bartreng]] |Ruffbus Berti<ref>{{Citation|URL=https://www.bertrange.lu/fr/mobilite-environnement/mobilite/ruffbus-berti|Titel=Ruffbus Berti|Gekuckt=2025-05-04|Wierk=www.bertrange.lu|Sprooch=fr}}</ref> |02.11.2020 | |gratis |Méindeg - Samschdeg |- |[[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] |Eisen e-Bus<ref>{{Citation|URL=https://bettembourg.lu/wp-content/uploads/2021/12/e-bus_web.pdf|Titel=eisen e-bus|Gekuckt=05.05.2025|Editeur=bettembourg.lu|Sprooch=lb}}</ref> |Juli 2020 |Voyages Vandivinit |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Beetebuerg |- |[[Gemeng Betzder|Betzder]] |BetzBus<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/betzbus.html|Titel=Betzbus – Elektrischer Rufbus in Betzdorf|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref> |05.06.2023 |Émile Weber |gratis |Méindeg, Mëttwoch a Freideg; Destinatiounen an der Gemeng Betzder a verschidde Plazen an de Gemengen Nidderaanwen a Gréiwemaacher |- |[[Gemeng Conter|Conter]] |Conti Bus<ref>{{Citation|URL=https://sales-lentz.lu/wp-content/uploads/2022/03/07440_CONTERN_CONTIBUS_DEPLIANT_148x210mm_gtp-1.pdf|Titel=Flexibus|Gekuckt=05.05.2025}}</ref> | |Sales-Lentz |Joresabonnementer vun 10 a 25&nbsp;€ |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Conter a verschidde Plazen an de Gemengen Nidderaanwen, Schëtter, Sandweiler an Hesper |- |[[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] |Ruffbus Dinola<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/ruffbus-dinola.html|Titel=RUFFbus Dinola – Flexibler Rufbus in Differdange|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref> |Sept. 2020 |Émile Weber |2 € / Faart |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Déifferdeng a Klinicken zu Esch |- |[[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]] |Flexbus Diddeleng<ref>{{Citation|URL=https://www.dudelange.lu/index.php/bus/|Titel=Bus|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Ville de Dudelange|Sprooch=fr}}</ref> | | |gratis (mat Abonnement) |Méindeg - Samschdeg; fir Leit vun iwwer 65 Joer um Gebitt vun der Gemeng Diddeleng an de Bauzenter an der Gemeng Beetebuerg |- | rowspan="2" |[[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] |Flexibus « Neiduerf »<ref>{{Citation|URL=https://sales-lentz.lu/wp-content/uploads/2022/03/2020_03_SLA_DEPLIANT_FLEXIBUS_ESCHSURALZETTE.pdf|Titel=Flexibus|Gekuckt=05.05.2025}}</ref> |15.01.2011<ref>ersetzt déi fréier Citybus-Linn 12A Gare - Burgronn</ref> |Sales-Lentz | |Méindeg - Samschdeg, an de Quartieren „Neiduerf“ a „Park“ |- |Escher PlusBus<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/rufbus-escher-plusbus-esch-alzette.html|Titel=Escher PlusBus – Ihr flexibler Rufbus in Esch/Alzette|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref> |2021 |Émile Weber | |Méindeg - Samschdeg, fir PMR oder Leit vun iwwer 65 Joer um Gebitt vun der Gemeng Esch |- |[[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] |Flaxbus<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/rufbus-flaxbus-flaxweiler.html|Titel=Flaxbus – Flexibler Rufbus in der Gemeinde Flaxweiler|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref> |02.05.2019 |Émile Weber |1 € / Faart |Méindeg - Freideg; Destinatiounen an der Gemeng Fluessweiler a verschidde Plazen an de Gemengen Nidderaanwen, Lenneng, Schëtter, Betzder, Gréiwemaacher a Wuermer |- |[[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]] |Frisibus |01.03.2017 |Émile Weber |2 € / Faart |Méindeg - Freideg; Destinatiounen an de Gemenge Fréiseng, Weiler zum Tuer, Beetebuerg a Munneref (zesumme mat der Gemeng Weiler zum Tuer) |- |[[Gemeng Garnech|Garnech]] |Proxibus<ref name=":0">{{Citation|URL=https://www.steinfort.lu/mobilite-et-environnement/transport-public/proxibus?v32|Titel=Proxibus - Administration Communale de Steinfort|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=www.steinfort.lu}}</ref> | | |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemenge Garnech, Käerch a Stengefort a verschidde Plazen zu Arel, Kielen, Kënzeg an op der Cap (zesumme mat de Gemenge Käerch a Stengefort) |- |[[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] |Maacher CityBus<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/rufbus-maacher-citybus-grevenmacher.html|Titel=Maacher Citybus – Rufbus in Grevenmacher|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://grevenmacher.lu/de/citybus-ruffbus/|Titel=CityBus (Ruffbus) – Stadt Grevenmacher|Gekuckt=2025-05-05|Sprooch=de}}</ref> |01.06.2017 |Émile Weber |1 € / Faart |Méindeg - Freideg; Destinatiounen an der Gemeng Gréiwemaacher a verschidde Plazen an de Biwer, Fluessweiler, Manternach, Mäertert a Wuermer, gradewéi d'Gare zu Wellen |- |[[Gemeng Hesper|Hesper]] |Flexibus Hesper<ref>{{Citation|URL=https://www.hesperange.lu/lu/guide-du-citoyen/mobilite-stationnement/sech-mam-bus-deplaceieren/flexibus-e-bus-op-demande|Titel=Lëtzebuergesch: Flexibus - E Bus op Demande|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=www.hesperange.lu}}</ref> | |Sales-Lentz | |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Hesper a verschidde Plaze baussent der Gemeng |- | rowspan="2" |[[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] |Citybus Jonglënster<ref>{{Citation|URL=https://www.junglinster.lu/mobilite/city-bus|Titel=City Bus|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=www.junglinster.lu|Sprooch=fr}}</ref> | | |2 € / Faart |Méindeg - Freideg; Destinatiounen an der Gemeng Jonglënster; nëmme fir Leit déi am Rollstull sëtzen oder mat engem Rollator ënnerwee sinn |- |Bummelbus Jonglënster<ref>{{Citation|URL=https://www.junglinster.lu/mobilite/bummelbus|Titel=Bummelbus|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=www.junglinster.lu|Sprooch=fr}}</ref> | |Forum pour l'emploi asbl |ofhängeg vun der Distanz {{Small|(vun 2 € ënner 10 km bis 100 € fir iwwer 90 km)}} |Sammel-Ruffbus, Méindeg - Samschdeg; net fir Leit am Rollstull |- |[[Gemeng Käerch|Käerch]] |Proxibus<ref name=":0" /> | | |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemenge Garnech, Käerch a Stengefort a verschidde Plazen zu Arel, Kielen, Kënzeg an op der Cap (zesumme mat de Gemenge Garnech a Stengefort) |- |[[Gemeng Keel|Keel]] |Citybus Jonglënster<ref>{{Citation|URL=https://www.kayl.lu/mini-bu/|Titel=Mini-Bu - Administration Communale de Kayl|Gekuckt=2025-05-05|Datum=2020-08-19|Sprooch=fr}}</ref> |November 2008 | |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Keel an zu Rëmeleng |- |[[Gemeng Leideleng|Leideleng]] |Ruffbus Reckeng-Leideleng |01.10.2024 | | |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Réiser a verschidde Plazen an de Gemenge Beetebuerg, Hesper an den CK Sportcenter (Kockelscheier, Lëtzebuerg) (zesumme mat der Gemeng Reckeng) |- |[[Gemeng Lenneng|Lenneng]] |Mäi Ruffbus<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/rufbus-lenningen.html|Titel=Mäi RUFFbus Lennéng – Rufbus für Lenningen & Umgebung|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref> | |Émile Weber |1 € / Faart |Destinatiounen an der Gemeng Lenneng an zu Contern, Mutfert, Nidderaanwen, Sandweiler, Wuermer, Réimech, Schëtter, Gréiwemaacher a Waasserbëlleg |- |[[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]] |Lëntgen Express<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/rufbus-lentgen-express-lintgen.html|Titel=Lëntgen Express – Flexibler Rufbus für Lintgen & Mersch|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref><ref>{{Citation|URL=https://lintgen.lu/environnement-mobilite-urbanisme/mobilite/lentgen-express/|Titel=Lëntgen Express|Gekuckt=2025-05-05|Datum=2021-03-19|Wierk=Lintgen|Sprooch=fr}}</ref> | |Émile Weber |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Lëntgen a verschidde Plazen an de Gemenge Luerenzweiler a Miersch |- |[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] |[[Call-a-Bus]]<ref>{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/call-a-bus|Titel=Call-a-Bus {{!}} Ville de Luxembourg|Gekuckt=2025-05-04|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=fr}}</ref> | |[[Autobus de la Ville de Luxembourg|AVL]] |gratis 6 € / Faart |Fir Leit am Rollstull {{Small|(Transport bannent der Stad an a verschidde konventionéiert Gemengen)}}oder fir Awunner vun der Stad vun iwwer 70 Joer {{Small|(bannent der Stad)}} |- |[[Gemeng Mamer|Mamer]] |Ruffbus Mamer<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/rufbus-ruffbus-mamer.html|Titel=RUFFbus Mamer – Flexibler Rufbus in Mamer & Umgebung|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref> | |Émile Weber |1 € / Faart |All Dag (ausser op Feierdeeg); Destinatiounen an der Gemeng Mamer an zu Bartreng, Dippech, Garnech, Kielen, Käerch, Koplescht, Stengefort, gradewéi de Centre Hospitalier an der Stad |- |[[Gemeng Manternach|Manternach]] |Ruffbus Manternach<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/rufbus-ruffbus-manternach.html|Titel=RUFFbus Manternach – Flexibler Rufbus für Manternach & Umgebung|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref> | |Émile Weber |1 € / Faart |Destinatiounen an der Gemeng Manternach a verschidde Plazen an de Gemengen Iechternach a Gréiwemaacher |- |[[Gemeng Miersch|Miersch]] |Flexibus Miersch<ref>{{Citation|URL=https://sales-lentz.lu/wp-content/uploads/2022/03/2020_03_SLA_DEPLIANT_FLEXIBUS_MERSCH.pdf|Titel=Flexibus|Gekuckt=05.05.2025}}</ref> |Sept. 2005 |Sales-Lentz |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Miersch |- |[[Gemeng Monnerech|Monnerech]] |Mobus<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/rufbus-mobus-mondercange.html|Titel=MOBUS – Flexibler Rufbus für Mondercange & Schifflange|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref> |20.09.2014 |Émile Weber |1 € / Faart |Méindeg - Freideg; Destinatiounen an der Gemeng Monnerech a verschidde Plazen an de Gemengen Esch-Uelzecht a Schëffleng |- |[[Gemeng Munneref|Munneref]] |Mondi Bus<ref>{{Citation|URL=https://www.mondorf-les-bains.lu/en/vie-quotidienne/mobility-2/mondi-bus/|Titel=Mondi Bus|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=• Administration Communale de Mondorf-Les-Bains|Sprooch=en}}</ref> | |Voyages Vandivinit |gratuit |Méindeg - Freideg; Destinatiounen an der Gemeng Munneref |- |[[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] |Ruffbus Syrdall<ref name=":1">{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/rufbus-ruffbus-syrdall.html|Titel=RUFFbus Syrdall – Flexibler Rufbus in Schuttrange & Niederanven|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref><ref name=":2">ersetzt de fréiere Charly (Nidddraanwen) a Syri-Express (Schëtter)</ref> |01.03.2022 |Émile Weber |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an de Gemengen Nidderaanwen a Schëtter a verschidde Plazen de Gemenge Betzder, Contern a Sandweiler (zesumme mat der Gemeng Schëtter) |- |[[Gemeng Péiteng|Péiteng]] |P-Bus<ref>{{Citation|URL=https://sales-lentz.lu/wp-content/uploads/2023/12/SLA-P23268-FLEXIBUS-DEPLIANT-P-BUS-PEITENG.pdf|Titel=P-Bus|Gekuckt=05.05.2025}}</ref> | |Sales-Lentz | |Méindeg - Freideg; fir PMR oder Leit vun iwwer 65 Joer um Gebitt vun der Gemeng Péiteng a verschidde Plazen an de Gemengen Déifferdeng a Käerjeng. |- |[[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng]] |Ruffbus Reckeng-Leideleng |01.10.2024 | | |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Réiser a verschidde Plazen an de Gemenge Beetebuerg, Hesper an den CK Sportcenter (Kockelscheier, Lëtzebuerg) (zesumme mat der Gemeng Leideleng) |- |[[Gemeng Réiser|Réiser]] |Flexibus Réiser<ref>{{Citation|URL=https://sales-lentz.lu/wp-content/uploads/2022/03/2020_03_SLA_DEPLIANT_FLEXIBUS_REISERBANN-1.pdf|Titel=Flexibus|Gekuckt=05.05.2025}}</ref> | |Sales-Lentz |gratis | |- |[[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]] |Flexibus Rëmeleng<ref>{{Citation|URL=https://sales-lentz.lu/wp-content/uploads/2022/03/2020_03_SLA_DEPLIANT_FLEXIBUS_RUMELANGE.pdf|Titel=Flexibus|Gekuckt=05.05.2025}}</ref> | |Sales-Lentz |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an de Gemenge Rëmeleng a [[Gemeng Keel|Keel]] |- |[[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] |Ruffbus | | |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Schëffleng, d'Industriezon Féiz an d'Escher Spidol |- |[[Gemeng Schengen|Schengen]] |Schengi<ref>{{Citation|URL=https://www.schengen.lu/kleinbusdienst-schengi/?lang=de|Titel=Kleinbusdienst Schengi|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Commune de Schengen|Sprooch=de}}</ref> | |Voyages Vandivinit |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Schengen an den Uertschafte Réimech, Munneref, Perl an Nennig. |- |[[Gemeng Schëtter|Schëtter]] |Ruffbus Syrdall<ref name=":1" /><ref name=":2" /> |01.03.2022 |Émile Weber |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an de Gemengen Nidderaanwen a Schëtter a verschidde Plazen de Gemenge Betzder, Contern a Sandweiler (zesumme mat der Gemeng NIdderaanwen) |- |[[Gemeng Steesel|Steesel]] |Ruffbus Steesel<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/ruffbus-steesel.html|Titel=RUFFbus Steesel – Flexibler Rufbus in Steinsel & Walferdange|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref> | |Émile Weber |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Steesel an d'PIDAL zu Walfer |- |[[Gemeng Stengefort|Stengefort]] |Proxibus<ref name=":0" /> | | |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemenge Garnech, Käerch a Stengefort a verschidde Plazen zu Arel, Kielen, Kënzeg an op der Cap (zesumme mat de Gemenge Garnech a Käerch) |- |[[Gemeng Stroossen|Stroossen]] |Bus@Stroossen<ref>{{Citation|URL=https://www.strassen.lu/environnement-mobilite/carte-mobilite-douce-et-electrique/bus|Titel=Bus|Gekuckt=2025-05-04|Wierk=www.strassen.lu|Sprooch=fr|archivedate=2025-04-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250421055758/https://www.strassen.lu/environnement-mobilite/carte-mobilite-douce-et-electrique/bus}}</ref> | |Demy Schandeler |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Stroossen a verschidde Plazen an de Gemeng Bartreng a Lëtzebuerg |- |[[Gemeng Suessem|Suessem]] |Ruffbus | |Sales-Lentz |2 € / Faart |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Suessem a verschidde Plazen an de Gemengen Esch-Uelzecht, Déifferdeng a Käerjeng |- |[[Gemeng Walfer|Walfer]] |Walfy Flexibus |2006 |Sales-Lentz |gratis |Méindeg - Samschdeg; Destinatiounen an der Gemeng Walfer |- |[[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] |Weilibus<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/rufbus-frisange.html|Titel=Frisibus/Weilibus – Rufbus für Frisange & Umgebung|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref> |01.07.2022 |Émile Weber |2 € / Faart |Méindeg - Freideg; Destinatiounen an de Gemenge Fréiseng, Weiler zum Tuer, Beetebuerg a Munneref (zesumme mat der Gemeng Fréiseng) |- |[[Gemeng Wuermer|Wuermer]] |Riesling Express<ref>{{Citation|URL=https://www.emile-weber.lu/de/rufbus-riesling-express-wormeldange.html|Titel=Riesling Express – Flexibler Rufbus in Wormeldange|Gekuckt=2025-05-05|Wierk=Emile Weber|Sprooch=de}}</ref> | |Émile Weber |1 € / Faart |Méindeg - Freideg; Destinatiounen an der Gemeng Wuermer a verschidde Plazen an de Gemenge Gréiwemaacher, Stadbriedemes, Waasserbëllig a Réimech |} Am Joer 2008 war am [[Kanton Capellen]] mat engem [[Ruffbus]]-System experimentéiert ginn. Wéinst ze héije Käschten an net genuch Nofro ass de [[Ruffbus Capellen]] Enn Juni 2010 fir zerguttst zougemaach ginn. {{Referenzen}} [[Kategorie:Ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Citybus zu Lëtzebuerg]] svurmt54f00rd1g2463kd4sw08e0d26 0 171059 2689476 2615433 2026-08-07T08:39:36Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689476 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem fréiere Land '''Zaire'''|aner Bedeitungen|Zaire}} {{Infobox Land | Numm = Republik Zaire<br>''Jamhuri ya Zaïre'' | Fändel = Flag of Zaire (1971–1997).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun der Republik Zaire | Wopen = Coat of arms of Zaire (1971–1997).svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun der Republik Zaire | National Devise = Justice, Paix, Travail | Kaart = LocationDemocraticRepublicoftheCongo.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], do dernieft als Nationalsproochen och [[Kituba]], [[Lingala]], [[Swahili]] an [[Tschiluba]] | Haaptstad = [[Kinshasa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]]; [[Autokratie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = [[Mobutu Sese Seko]] | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 2.345.410 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 46.498.539 (1996) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[La Zaïroise]] | Wärung = [[Zaïre (Wärung)|Zaïre]] | Zäitzon = +1<br> UTC +2 | Internet TLD = [[.zr]] {{small|(gouf 2001 geläscht)}} | Telefonsprefix = +243 | Notizen = bestoung vum 27. Oktober 1971 bis de 16. Mai 1997 | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Republik Zaire''' ({{Fr}}: ''République du Zaïre''), oder '''Zaire''', war vum 27. Oktober 1971 bis de 16. Mee 1997 den Numm vun der haiteger [[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]] an [[Zentralafrika]]. 1960 ass déi fréier [[Kolonialissem|Kolonie]] „Belsche Kongo“ onofhängeg vun der [[Belsch]] ginn an huet sech ''Republik Kongo'' genannt. Am [[Westen]] hat d'Land eng Grenz mat der fréierer [[Frankräich|franséischer]] Kolonie, déi sech och Republik Kongo genannt huet. Fir déi zwéin Nopeschstaaten auserneen ze halen, gouf 1964 den Zousaz "demokratesch" un den Numm vum fréiere Belsche Kongo bäigefüügt. Vun 1971 bis 1997 huet d'Land Republik Zaire geheescht. Déi Period war gepräägt vun der absolutter Muecht vum [[Mobutu Sese Seko]], deen no sengem [[Putsch]] am Joer 1965 mam [[Mouvement populaire de la révolution]] (MPR) en [[Eeparteiesystem]] agefouert huet. == Um Spaweck == {{Commonscat|Zaire|Republik Zaire}} [[Kategorie:Fréier Länner|Zaire]] sijbfmw4tsnffdj5nck4pubktsu3ppf 2689629 2689476 2026-08-07T08:44:33Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689629 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem fréiere Land '''Zaire'''|aner Bedeitungen|Zaire}} {{Infobox Land | Numm = Republik Zaire<br>''Jamhuri ya Zaïre'' | Fändel = Flag of Zaire (1971–1997).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun der Republik Zaire | Wopen = Coat of arms of Zaire (1971–1997).svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun der Republik Zaire | National Devise = Justice, Paix, Travail | Kaart = LocationDemocraticRepublicoftheCongo.svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Franséisch]], do dernieft als Nationalsproochen och [[Kituba]], [[Lingala]], [[Swahili]] an [[Tschiluba]] | Haaptstad = [[Kinshasa]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = [[Republik]]; [[Autokratie]] | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 2.345.410 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = 46.498.539 (1996) | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = [[La Zaïroise]] | Wärung = [[Zaïre (Wärung)|Zaïre]] | Zäitzon = +1<br> UTC +2 | Internet TLD = [[.zr]] {{small|(gouf 2001 geläscht)}} | Telefonsprefix = +243 | Notizen = bestoung vum 27. Oktober 1971 bis de 16. Mai 1997 | Extra Bild = | Extra Bild2 = }} '''Republik Zaire''' ({{Fr}}: ''République du Zaïre''), oder '''Zaire''', war vum 27. Oktober 1971 bis de 16. Mee 1997 den Numm vun der haiteger [[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]] an [[Zentralafrika]]. 1960 ass déi fréier [[Kolonialissem|Kolonie]] „Belsche Kongo“ onofhängeg vun der [[Belsch]] ginn an huet sech ''Republik Kongo'' genannt. Am [[Westen]] hat d'Land eng Grenz mat der fréierer [[Frankräich|franséischer]] Kolonie, déi sech och Republik Kongo genannt huet. Fir déi zwéin Nopeschstaaten auserneen ze halen, gouf 1964 den Zousaz "demokratesch" un den Numm vum fréiere Belsche Kongo bäigefüügt. Vun 1971 bis 1997 huet d'Land Republik Zaire geheescht. Déi Period war gepräägt vun der absolutter Muecht vum [[Mobutu Sese Seko]], deen no sengem [[Putsch]] am Joer 1965 mam [[Mouvement populaire de la révolution]] (MPR) en [[Eeparteiesystem]] agefouert huet. == Um Spaweck == {{Commonscat|Zaire|Republik Zaire}} [[Kategorie:Fréier Länner|Zaire]] 9ig8na73vcv2z60co7nwftdw5t9wdwi 0 171440 2689337 2669849 2026-08-07T08:26:34Z GilPeBot 65660 autom. Wikidata (via JWB) 2689337 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Abchasien<br>{{small|[[abchasesch]] Аԥсны Aṗsny<br>[[georgesch]] აფხაზეთი Apchaseti<br>[[russesch]] Абхазия Abchasija}} | Fändel = Flag of the Republic of Abkhazia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Abchasien | Wopen = Coat of arms of Abkhazia.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Abchasien | National Devise = Аиааира | Kaart = Georgia, Ossetia, Russia and Abkhazia (fr).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Abchasesch]], [[Russesch]] | Haaptstad = [[Suchumi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = [[{{#property:P35|from=Q31354462}}]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[{{#property:P6|from=Q31354462}}]] | Total Fläch = 8.665 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q31354462}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from=Q31354462}} | Zäitzon = +3 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Abkhazia detail map2.png | Extra Bild2 = }} '''Abchasien''' ([[abchasesch]]: Аԥсны ''Aṗsny,'' [[georgesch]]: ''აფხაზეთი Apchaseti,'' [[russesch]]: ''Абхазия Abchasija'') ass eng Regioun am Süde vum [[Kaukasus]], déi un d'[[Schwaarzt Mier]] grenzt. Abchasie gehéiert vëlkerrechtlech zu [[Georgien]], betruecht sech selwer awer zënter 1994 als onofhängeg "'''Republik Abchasien'''". D'Gebitt vun Abchasien ass 8.600 km² grouss an huet – de Schätzungen no – 244.000 Awunner^{(Stand 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://datareportal.com/reports/digital-2025-abkhazia|Titel=Digital 2025: Abkhazia|Gekuckt=2025-06-30|Datum=2025-03-03|Wierk=DataReportal – Global Digital Insights|Sprooch=en}}</ref>. Zënter 2008 gouf d'Onofhängegkeet vun Abchasien nëmme vu follgende Staaten unerkannt: [[Russland]], [[Nicaragua]], [[Venezuela]], [[Nauru]] a [[Syrien]]. Bal all aner Länner op der Welt betruechten Abchasien als georgeschen Territoire an erkennen d'[[Exilregierung]] vun der [[Autonom Republik Abchasien|Autonomer Republik Abchasien,]] déi an der georgescher Haaptstad [[Tiflis]] baséiert ass, als legitim un, och wa se ''[[De jure / de facto|de facto]]'' keen Afloss an der Regioun huet. Abchasie bilt zesumme mat de Regiounen [[Transnistrien]] a [[Südossetien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten|Gemeinschaft vun]] [[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten|netunerkannte Staaten]]. Wärend der [[Sowjetunioun|Sowjetzäit]] war Abchasie mat sengem mëlle Klima, sengen Thermalbieder a Plagen, eng vun de populäersten [[Tourismus|Touristendestinatiounen]] bannent der Sowjetunioun. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Abchasien ass a 7 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach déi rajonfräi Haaptstad [[Suchumi]]. [[Abchasesch]] a [[Russesch]] sinn déi offiziell Sproochen; [[Georgesch]] gëtt net als offiziell Sprooch unerkannt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Abchasien]] 53jtjrau42ggj96bq7r5gisplc2qie9 2689539 2689337 2026-08-07T08:42:10Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689539 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Abchasien<br>{{small|[[abchasesch]] Аԥсны Aṗsny<br>[[georgesch]] აფხაზეთი Apchaseti<br>[[russesch]] Абхазия Abchasija}} | Fändel = Flag of the Republic of Abkhazia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Abchasien | Wopen = Coat of arms of Abkhazia.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Abchasien | National Devise = Аиааира | Kaart = Georgia, Ossetia, Russia and Abkhazia (fr).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Abchasesch]], [[Russesch]] | Haaptstad = [[Suchumi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[{{#property:P6|from=Q31354462}}]] | Total Fläch = 8.665 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q31354462}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from=Q31354462}} | Zäitzon = +3 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Abkhazia detail map2.png | Extra Bild2 = }} '''Abchasien''' ([[abchasesch]]: Аԥсны ''Aṗsny,'' [[georgesch]]: ''აფხაზეთი Apchaseti,'' [[russesch]]: ''Абхазия Abchasija'') ass eng Regioun am Süde vum [[Kaukasus]], déi un d'[[Schwaarzt Mier]] grenzt. Abchasie gehéiert vëlkerrechtlech zu [[Georgien]], betruecht sech selwer awer zënter 1994 als onofhängeg "'''Republik Abchasien'''". D'Gebitt vun Abchasien ass 8.600 km² grouss an huet – de Schätzungen no – 244.000 Awunner^{(Stand 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://datareportal.com/reports/digital-2025-abkhazia|Titel=Digital 2025: Abkhazia|Gekuckt=2025-06-30|Datum=2025-03-03|Wierk=DataReportal – Global Digital Insights|Sprooch=en}}</ref>. Zënter 2008 gouf d'Onofhängegkeet vun Abchasien nëmme vu follgende Staaten unerkannt: [[Russland]], [[Nicaragua]], [[Venezuela]], [[Nauru]] a [[Syrien]]. Bal all aner Länner op der Welt betruechten Abchasien als georgeschen Territoire an erkennen d'[[Exilregierung]] vun der [[Autonom Republik Abchasien|Autonomer Republik Abchasien,]] déi an der georgescher Haaptstad [[Tiflis]] baséiert ass, als legitim un, och wa se ''[[De jure / de facto|de facto]]'' keen Afloss an der Regioun huet. Abchasie bilt zesumme mat de Regiounen [[Transnistrien]] a [[Südossetien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten|Gemeinschaft vun]] [[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten|netunerkannte Staaten]]. Wärend der [[Sowjetunioun|Sowjetzäit]] war Abchasie mat sengem mëlle Klima, sengen Thermalbieder a Plagen, eng vun de populäersten [[Tourismus|Touristendestinatiounen]] bannent der Sowjetunioun. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Abchasien ass a 7 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach déi rajonfräi Haaptstad [[Suchumi]]. [[Abchasesch]] a [[Russesch]] sinn déi offiziell Sproochen; [[Georgesch]] gëtt net als offiziell Sprooch unerkannt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Abchasien]] 068bd05o23gw9xbvdnnoupsrf20f9ec 2689670 2689539 2026-08-07T08:47:27Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689670 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Abchasien<br>{{small|[[abchasesch]] Аԥсны Aṗsny<br>[[georgesch]] აფხაზეთი Apchaseti<br>[[russesch]] Абхазия Abchasija}} | Fändel = Flag of the Republic of Abkhazia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Abchasien | Wopen = Coat of arms of Abkhazia.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Abchasien | National Devise = Аиааира | Kaart = Georgia, Ossetia, Russia and Abkhazia (fr).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Abchasesch]], [[Russesch]] | Haaptstad = [[Suchumi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[{{#property:P6|from=Q31354462}}]] | Total Fläch = 8.665 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q31354462}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from=Q31354462}} | Zäitzon = +3 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Abkhazia detail map2.png | Extra Bild2 = }} '''Abchasien''' ([[abchasesch]]: Аԥсны ''Aṗsny,'' [[georgesch]]: ''აფხაზეთი Apchaseti,'' [[russesch]]: ''Абхазия Abchasija'') ass eng Regioun am Süde vum [[Kaukasus]], déi un d'[[Schwaarzt Mier]] grenzt. Abchasie gehéiert vëlkerrechtlech zu [[Georgien]], betruecht sech selwer awer zënter 1994 als onofhängeg "'''Republik Abchasien'''". D'Gebitt vun Abchasien ass 8.600 km² grouss an huet – de Schätzungen no – 244.000 Awunner^{(Stand 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://datareportal.com/reports/digital-2025-abkhazia|Titel=Digital 2025: Abkhazia|Gekuckt=2025-06-30|Datum=2025-03-03|Wierk=DataReportal – Global Digital Insights|Sprooch=en}}</ref>. Zënter 2008 gouf d'Onofhängegkeet vun Abchasien nëmme vu follgende Staaten unerkannt: [[Russland]], [[Nicaragua]], [[Venezuela]], [[Nauru]] a [[Syrien]]. Bal all aner Länner op der Welt betruechten Abchasien als georgeschen Territoire an erkennen d'[[Exilregierung]] vun der [[Autonom Republik Abchasien|Autonomer Republik Abchasien,]] déi an der georgescher Haaptstad [[Tiflis]] baséiert ass, als legitim un, och wa se ''[[De jure / de facto|de facto]]'' keen Afloss an der Regioun huet. Abchasie bilt zesumme mat de Regiounen [[Transnistrien]] a [[Südossetien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten|Gemeinschaft vun]] [[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten|netunerkannte Staaten]]. Wärend der [[Sowjetunioun|Sowjetzäit]] war Abchasie mat sengem mëlle Klima, sengen Thermalbieder a Plagen, eng vun de populäersten [[Tourismus|Touristendestinatiounen]] bannent der Sowjetunioun. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Abchasien ass a 7 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach déi rajonfräi Haaptstad [[Suchumi]]. [[Abchasesch]] a [[Russesch]] sinn déi offiziell Sproochen; [[Georgesch]] gëtt net als offiziell Sprooch unerkannt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Abchasien]] my0mx2lly7e9lpem57dam4a7pemkn9f 2689840 2689670 2026-08-07T08:52:56Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689840 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Abchasien<br>{{small|[[abchasesch]] Аԥсны Aṗsny<br>[[georgesch]] აფხაზეთი Apchaseti<br>[[russesch]] Абхазия Abchasija}} | Fändel = Flag of the Republic of Abkhazia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Abchasien | Wopen = Coat of arms of Abkhazia.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Abchasien | National Devise = Аиааира | Kaart = Georgia, Ossetia, Russia and Abkhazia (fr).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Abchasesch]], [[Russesch]] | Haaptstad = [[Suchumi]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 8.665 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q31354462}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from=Q31354462}} | Zäitzon = +3 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Abkhazia detail map2.png | Extra Bild2 = }} '''Abchasien''' ([[abchasesch]]: Аԥсны ''Aṗsny,'' [[georgesch]]: ''აფხაზეთი Apchaseti,'' [[russesch]]: ''Абхазия Abchasija'') ass eng Regioun am Süde vum [[Kaukasus]], déi un d'[[Schwaarzt Mier]] grenzt. Abchasie gehéiert vëlkerrechtlech zu [[Georgien]], betruecht sech selwer awer zënter 1994 als onofhängeg "'''Republik Abchasien'''". D'Gebitt vun Abchasien ass 8.600 km² grouss an huet – de Schätzungen no – 244.000 Awunner^{(Stand 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://datareportal.com/reports/digital-2025-abkhazia|Titel=Digital 2025: Abkhazia|Gekuckt=2025-06-30|Datum=2025-03-03|Wierk=DataReportal – Global Digital Insights|Sprooch=en}}</ref>. Zënter 2008 gouf d'Onofhängegkeet vun Abchasien nëmme vu follgende Staaten unerkannt: [[Russland]], [[Nicaragua]], [[Venezuela]], [[Nauru]] a [[Syrien]]. Bal all aner Länner op der Welt betruechten Abchasien als georgeschen Territoire an erkennen d'[[Exilregierung]] vun der [[Autonom Republik Abchasien|Autonomer Republik Abchasien,]] déi an der georgescher Haaptstad [[Tiflis]] baséiert ass, als legitim un, och wa se ''[[De jure / de facto|de facto]]'' keen Afloss an der Regioun huet. Abchasie bilt zesumme mat de Regiounen [[Transnistrien]] a [[Südossetien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten|Gemeinschaft vun]] [[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten|netunerkannte Staaten]]. Wärend der [[Sowjetunioun|Sowjetzäit]] war Abchasie mat sengem mëlle Klima, sengen Thermalbieder a Plagen, eng vun de populäersten [[Tourismus|Touristendestinatiounen]] bannent der Sowjetunioun. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Abchasien ass a 7 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach déi rajonfräi Haaptstad [[Suchumi]]. [[Abchasesch]] a [[Russesch]] sinn déi offiziell Sproochen; [[Georgesch]] gëtt net als offiziell Sprooch unerkannt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Abchasien]] ase9anolmn5z41ufqm1z92sggqvz8m7 0 171446 2689505 2676532 2026-08-07T08:40:19Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689505 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Südossetien<br>{{small|[[osseetesch]] Хуссар Ирыстон Chussar Iryston<br>[[russesch]] Южная Осетия Juschnaja Ossetija<br>[[georgesch]] სამხრეთი ოსეთი Samchreti Osseti}} | Fändel = Flag of South Ossetia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Südossetien | Wopen = Emblem of South Ossetia.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Südossetien | National Devise = | Kaart = Georgia, Ossetia, Russia and Abkhazia (fr).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from= Q23427}} | Haaptstad = [[{{#property:P36|from= Q23427}}]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = [[{{#property:P35|from= Q23427}}]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[{{#property:P6|from= Q23427}}]] | Total Fläch = 3.885 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from= Q23427}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from= Q23427}} | Zäitzon = +3 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = South Ossetia, administrative divisions - de - colored.svg | Extra Bild2 = }} '''Südossetien''' ([[osseetesch]]: Хуссар Ирыстон Chussar Iryston, [[russesch]]: Южная Осетия Juschnaja Ossetija, [[georgesch]]: სამხრეთი ოსეთი Samchreti Osseti) ass eng Regioun südlech vum [[Gebiergskamp|Kamp]] vum [[Grousse Kaukasus]]. Südossetie gehéiert vëlkerrechtlech zu [[Georgien]], betruecht sech selwer awer zënter dem 20. September 1990 als onofhängeg "'''Republik Südossetien'''". D'Gebitt vu Südossetien ass 3.885 km² grouss an huet – de Schätzungen no – 56.520 Awunner^{(Stand 2022)}. D'Onofhängegkeet vu Südossetie gëtt nëmme vu follgende fënnef Staaten unerkannt: [[Russland]], [[Nicaragua]], [[Venezuela]], [[Nauru]] a [[Syrien]]. Südossetie bilt zesumme mat de Regiounen [[Transnistrien]] an [[Abchasien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten]]. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Südossetien ass a 4 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach déi rajonfräi Haaptstad [[Zchinwali]]. [[Osseetesch]], [[Russesch]] – a regional och [[Georgesch]] – sinn déi offiziell Sproochen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Südossetien| ]] c32dt5vy2uvmxnhcwkhwypxdjpmfl3i 2689648 2689505 2026-08-07T08:45:02Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689648 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Südossetien<br>{{small|[[osseetesch]] Хуссар Ирыстон Chussar Iryston<br>[[russesch]] Южная Осетия Juschnaja Ossetija<br>[[georgesch]] სამხრეთი ოსეთი Samchreti Osseti}} | Fändel = Flag of South Ossetia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Südossetien | Wopen = Emblem of South Ossetia.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Südossetien | National Devise = | Kaart = Georgia, Ossetia, Russia and Abkhazia (fr).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from= Q23427}} | Haaptstad = [[{{#property:P36|from= Q23427}}]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[{{#property:P6|from= Q23427}}]] | Total Fläch = 3.885 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from= Q23427}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from= Q23427}} | Zäitzon = +3 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = South Ossetia, administrative divisions - de - colored.svg | Extra Bild2 = }} '''Südossetien''' ([[osseetesch]]: Хуссар Ирыстон Chussar Iryston, [[russesch]]: Южная Осетия Juschnaja Ossetija, [[georgesch]]: სამხრეთი ოსეთი Samchreti Osseti) ass eng Regioun südlech vum [[Gebiergskamp|Kamp]] vum [[Grousse Kaukasus]]. Südossetie gehéiert vëlkerrechtlech zu [[Georgien]], betruecht sech selwer awer zënter dem 20. September 1990 als onofhängeg "'''Republik Südossetien'''". D'Gebitt vu Südossetien ass 3.885 km² grouss an huet – de Schätzungen no – 56.520 Awunner^{(Stand 2022)}. D'Onofhängegkeet vu Südossetie gëtt nëmme vu follgende fënnef Staaten unerkannt: [[Russland]], [[Nicaragua]], [[Venezuela]], [[Nauru]] a [[Syrien]]. Südossetie bilt zesumme mat de Regiounen [[Transnistrien]] an [[Abchasien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten]]. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Südossetien ass a 4 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach déi rajonfräi Haaptstad [[Zchinwali]]. [[Osseetesch]], [[Russesch]] – a regional och [[Georgesch]] – sinn déi offiziell Sproochen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Südossetien| ]] janzk80fn5jvjeuxdqsr34z5uk946sm 2689816 2689648 2026-08-07T08:51:23Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689816 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Südossetien<br>{{small|[[osseetesch]] Хуссар Ирыстон Chussar Iryston<br>[[russesch]] Южная Осетия Juschnaja Ossetija<br>[[georgesch]] სამხრეთი ოსეთი Samchreti Osseti}} | Fändel = Flag of South Ossetia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Südossetien | Wopen = Emblem of South Ossetia.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Südossetien | National Devise = | Kaart = Georgia, Ossetia, Russia and Abkhazia (fr).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from= Q23427}} | Haaptstad = [[{{#property:P36|from= Q23427}}]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[{{#property:P6|from= Q23427}}]] | Total Fläch = 3.885 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from= Q23427}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from= Q23427}} | Zäitzon = +3 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = South Ossetia, administrative divisions - de - colored.svg | Extra Bild2 = }} '''Südossetien''' ([[osseetesch]]: Хуссар Ирыстон Chussar Iryston, [[russesch]]: Южная Осетия Juschnaja Ossetija, [[georgesch]]: სამხრეთი ოსეთი Samchreti Osseti) ass eng Regioun südlech vum [[Gebiergskamp|Kamp]] vum [[Grousse Kaukasus]]. Südossetie gehéiert vëlkerrechtlech zu [[Georgien]], betruecht sech selwer awer zënter dem 20. September 1990 als onofhängeg "'''Republik Südossetien'''". D'Gebitt vu Südossetien ass 3.885 km² grouss an huet – de Schätzungen no – 56.520 Awunner^{(Stand 2022)}. D'Onofhängegkeet vu Südossetie gëtt nëmme vu follgende fënnef Staaten unerkannt: [[Russland]], [[Nicaragua]], [[Venezuela]], [[Nauru]] a [[Syrien]]. Südossetie bilt zesumme mat de Regiounen [[Transnistrien]] an [[Abchasien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten]]. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Südossetien ass a 4 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach déi rajonfräi Haaptstad [[Zchinwali]]. [[Osseetesch]], [[Russesch]] – a regional och [[Georgesch]] – sinn déi offiziell Sproochen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Südossetien| ]] smvehhz9bbzlcvkdwamggcnmev8uf4x 2689919 2689816 2026-08-07T08:55:06Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689919 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Republik Südossetien<br>{{small|[[osseetesch]] Хуссар Ирыстон Chussar Iryston<br>[[russesch]] Южная Осетия Juschnaja Ossetija<br>[[georgesch]] სამხრეთი ოსეთი Samchreti Osseti}} | Fändel = Flag of South Ossetia.svg{{!}}border | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vu Südossetien | Wopen = Emblem of South Ossetia.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vu Südossetien | National Devise = | Kaart = Georgia, Ossetia, Russia and Abkhazia (fr).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = {{#property:P37|from= Q23427}} | Haaptstad = [[{{#property:P36|from= Q23427}}]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 3.885 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from= Q23427}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from= Q23427}} | Zäitzon = +3 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = South Ossetia, administrative divisions - de - colored.svg | Extra Bild2 = }} '''Südossetien''' ([[osseetesch]]: Хуссар Ирыстон Chussar Iryston, [[russesch]]: Южная Осетия Juschnaja Ossetija, [[georgesch]]: სამხრეთი ოსეთი Samchreti Osseti) ass eng Regioun südlech vum [[Gebiergskamp|Kamp]] vum [[Grousse Kaukasus]]. Südossetie gehéiert vëlkerrechtlech zu [[Georgien]], betruecht sech selwer awer zënter dem 20. September 1990 als onofhängeg "'''Republik Südossetien'''". D'Gebitt vu Südossetien ass 3.885 km² grouss an huet – de Schätzungen no – 56.520 Awunner^{(Stand 2022)}. D'Onofhängegkeet vu Südossetie gëtt nëmme vu follgende fënnef Staaten unerkannt: [[Russland]], [[Nicaragua]], [[Venezuela]], [[Nauru]] a [[Syrien]]. Südossetie bilt zesumme mat de Regiounen [[Transnistrien]] an [[Abchasien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten]]. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Südossetien ass a 4 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach déi rajonfräi Haaptstad [[Zchinwali]]. [[Osseetesch]], [[Russesch]] – a regional och [[Georgesch]] – sinn déi offiziell Sproochen. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Südossetien| ]] mnipy8xgcnkflfvc2g69z0l3o5e3w69 0 171449 2689515 2675948 2026-08-07T08:40:34Z GilPeBot 65660 Landeschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689515 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Transnistresch Moldauesch Republik<br>{{small|[[russesch]]: Приднестровская Молдавская Республика<br>[[ukrainesch]]: Придністровська Молдавська Республіка<br>[[moldawesch]]: Република Молдовеняскэ Нистрянэ}} | Fändel = Flag of Transnistria (state).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Transnistrien | Wopen = Coat of arms of Transnistria.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Transnistrien | National Devise = | Kaart = Transnistria in Europe (zoomed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]], [[Russesch]], [[Moldawesch]] | Haaptstad = [[Tiraspol]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = [[{{#property:P35|from=Q907112}}]] | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[{{#property:P6|from=Q907112}}]] | Total Fläch = 3.567 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q907112}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from=Q907112}} | Zäitzon = +3 / +2 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Transnistria in Moldova (de-facto) (semi-secession).svg | Extra Bild2 = }} '''Transnistrien''' ([[russesch]]: Приднестровье, [[ukrainesch]]: Придністров) ass en ''[[De jure / de facto|de facto]]'' Regimm an [[Osteuropa]], deen international net unerkannt, a just vu [[Russland]] ënnerstëtzt gëtt. D'Gebitt dat haaptsächlech [[Osten|ëstlech]] vum Floss [[Dnister]] (russesch: ''Dnestr'') op der [[Moldawien|moldawesch]]-[[Ukrain|ukrainescher]] Grenz läit, gehéiert vëlkerrechtlech zur [[Moldawien|Republik Moldawien]], betruecht sech selwer awer zënter dem 5. November 1991 als onofhängeg "'''Transnistresch Moldauesch Republik'''". D'Gebitt vun Transnistrien ass 3.567 km² grouss, ronn 40&nbsp;% méi grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. De Schätzungen no liewe 466.000 Leit an Transnistrien^{(Stand 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://datareportal.com/reports/digital-2025-transnistria|Titel=Digital 2025: Transnistria|Gekuckt=2025-06-30|Datum=2025-03-03|Wierk=DataReportal – Global Digital Insights|Sprooch=en}}</ref>. Transnistrie bilt zesumme mat de Regiounen [[Abchasien]] a [[Südossetien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten]]. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Transnistrien ass a 5 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach zwou rajonfräi Stied [[Tiraspol]] ([[Haaptstad]]) a [[Bendery]]. Déi offiziell Sprooche sinn [[Ukrainesch]], [[Russesch]] a [[Moldawesch]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Transnistrien| ]] mu1u9up08lmnhwvzc70t31eyzcoqza9 2689657 2689515 2026-08-07T08:45:15Z GilPeBot 65660 Landeschef vu Wikidata (via JWB) 2689657 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Transnistresch Moldauesch Republik<br>{{small|[[russesch]]: Приднестровская Молдавская Республика<br>[[ukrainesch]]: Придністровська Молдавська Республіка<br>[[moldawesch]]: Република Молдовеняскэ Нистрянэ}} | Fändel = Flag of Transnistria (state).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Transnistrien | Wopen = Coat of arms of Transnistria.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Transnistrien | National Devise = | Kaart = Transnistria in Europe (zoomed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]], [[Russesch]], [[Moldawesch]] | Haaptstad = [[Tiraspol]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = Premierminister | Regierungschef = [[{{#property:P6|from=Q907112}}]] | Total Fläch = 3.567 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q907112}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from=Q907112}} | Zäitzon = +3 / +2 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Transnistria in Moldova (de-facto) (semi-secession).svg | Extra Bild2 = }} '''Transnistrien''' ([[russesch]]: Приднестровье, [[ukrainesch]]: Придністров) ass en ''[[De jure / de facto|de facto]]'' Regimm an [[Osteuropa]], deen international net unerkannt, a just vu [[Russland]] ënnerstëtzt gëtt. D'Gebitt dat haaptsächlech [[Osten|ëstlech]] vum Floss [[Dnister]] (russesch: ''Dnestr'') op der [[Moldawien|moldawesch]]-[[Ukrain|ukrainescher]] Grenz läit, gehéiert vëlkerrechtlech zur [[Moldawien|Republik Moldawien]], betruecht sech selwer awer zënter dem 5. November 1991 als onofhängeg "'''Transnistresch Moldauesch Republik'''". D'Gebitt vun Transnistrien ass 3.567 km² grouss, ronn 40&nbsp;% méi grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. De Schätzungen no liewe 466.000 Leit an Transnistrien^{(Stand 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://datareportal.com/reports/digital-2025-transnistria|Titel=Digital 2025: Transnistria|Gekuckt=2025-06-30|Datum=2025-03-03|Wierk=DataReportal – Global Digital Insights|Sprooch=en}}</ref>. Transnistrie bilt zesumme mat de Regiounen [[Abchasien]] a [[Südossetien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten]]. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Transnistrien ass a 5 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach zwou rajonfräi Stied [[Tiraspol]] ([[Haaptstad]]) a [[Bendery]]. Déi offiziell Sprooche sinn [[Ukrainesch]], [[Russesch]] a [[Moldawesch]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Transnistrien| ]] mqk2m7q026e7py4clwxxas17spycekf 2689823 2689657 2026-08-07T08:51:33Z GilPeBot 65660 Regierungschef Titel vu Wikidata (via JWB) 2689823 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Transnistresch Moldauesch Republik<br>{{small|[[russesch]]: Приднестровская Молдавская Республика<br>[[ukrainesch]]: Придністровська Молдавська Республіка<br>[[moldawesch]]: Република Молдовеняскэ Нистрянэ}} | Fändel = Flag of Transnistria (state).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Transnistrien | Wopen = Coat of arms of Transnistria.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Transnistrien | National Devise = | Kaart = Transnistria in Europe (zoomed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]], [[Russesch]], [[Moldawesch]] | Haaptstad = [[Tiraspol]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = [[{{#property:P6|from=Q907112}}]] | Total Fläch = 3.567 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q907112}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from=Q907112}} | Zäitzon = +3 / +2 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Transnistria in Moldova (de-facto) (semi-secession).svg | Extra Bild2 = }} '''Transnistrien''' ([[russesch]]: Приднестровье, [[ukrainesch]]: Придністров) ass en ''[[De jure / de facto|de facto]]'' Regimm an [[Osteuropa]], deen international net unerkannt, a just vu [[Russland]] ënnerstëtzt gëtt. D'Gebitt dat haaptsächlech [[Osten|ëstlech]] vum Floss [[Dnister]] (russesch: ''Dnestr'') op der [[Moldawien|moldawesch]]-[[Ukrain|ukrainescher]] Grenz läit, gehéiert vëlkerrechtlech zur [[Moldawien|Republik Moldawien]], betruecht sech selwer awer zënter dem 5. November 1991 als onofhängeg "'''Transnistresch Moldauesch Republik'''". D'Gebitt vun Transnistrien ass 3.567 km² grouss, ronn 40&nbsp;% méi grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. De Schätzungen no liewe 466.000 Leit an Transnistrien^{(Stand 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://datareportal.com/reports/digital-2025-transnistria|Titel=Digital 2025: Transnistria|Gekuckt=2025-06-30|Datum=2025-03-03|Wierk=DataReportal – Global Digital Insights|Sprooch=en}}</ref>. Transnistrie bilt zesumme mat de Regiounen [[Abchasien]] a [[Südossetien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten]]. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Transnistrien ass a 5 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach zwou rajonfräi Stied [[Tiraspol]] ([[Haaptstad]]) a [[Bendery]]. Déi offiziell Sprooche sinn [[Ukrainesch]], [[Russesch]] a [[Moldawesch]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Transnistrien| ]] l0ydrewcpgp1gmh0rv7ne9pgw1p81i9 2689925 2689823 2026-08-07T08:55:15Z GilPeBot 65660 Regierungschef vu Wikidata (via JWB) 2689925 wikitext text/x-wiki {{Infobox Land | Numm = Transnistresch Moldauesch Republik<br>{{small|[[russesch]]: Приднестровская Молдавская Республика<br>[[ukrainesch]]: Придністровська Молдавська Республіка<br>[[moldawesch]]: Република Молдовеняскэ Нистрянэ}} | Fändel = Flag of Transnistria (state).svg | Fändel Bildbreet = 150px | Fändel Artikel = Fändel vun Transnistrien | Wopen = Coat of arms of Transnistria.svg | Wope Breet = 110px | Wopen Artikel = Wope vun Transnistrien | National Devise = | Kaart = Transnistria in Europe (zoomed).svg | Kaart Breet = | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]], [[Russesch]], [[Moldawesch]] | Haaptstad = [[Tiraspol]] | Haaptstad Awunner = | Haaptstad Koordinaten = | Staatsform = Presidentielle System | Landeschef Titel = | Landeschef = | Regierungschef Titel = | Regierungschef = | Total Fläch = 3.567 | Fläch Plaz = | Waasserfläch = | Bevëlkerung = {{#property:P1082|from=Q907112}} | Bevëlkerung Plaz = | Bevëlkerungsdicht = | Onofhängegkeet = | Nationalfeierdag = | Nationalhymn = | Wärung = {{#property:P38|from=Q907112}} | Zäitzon = +3 / +2 | Internet TLD = | Telefonsprefix = | Notizen = | Extra Bild = Transnistria in Moldova (de-facto) (semi-secession).svg | Extra Bild2 = }} '''Transnistrien''' ([[russesch]]: Приднестровье, [[ukrainesch]]: Придністров) ass en ''[[De jure / de facto|de facto]]'' Regimm an [[Osteuropa]], deen international net unerkannt, a just vu [[Russland]] ënnerstëtzt gëtt. D'Gebitt dat haaptsächlech [[Osten|ëstlech]] vum Floss [[Dnister]] (russesch: ''Dnestr'') op der [[Moldawien|moldawesch]]-[[Ukrain|ukrainescher]] Grenz läit, gehéiert vëlkerrechtlech zur [[Moldawien|Republik Moldawien]], betruecht sech selwer awer zënter dem 5. November 1991 als onofhängeg "'''Transnistresch Moldauesch Republik'''". D'Gebitt vun Transnistrien ass 3.567 km² grouss, ronn 40&nbsp;% méi grouss wéi [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. De Schätzungen no liewe 466.000 Leit an Transnistrien^{(Stand 2025)}<ref>{{Citation|URL=https://datareportal.com/reports/digital-2025-transnistria|Titel=Digital 2025: Transnistria|Gekuckt=2025-06-30|Datum=2025-03-03|Wierk=DataReportal – Global Digital Insights|Sprooch=en}}</ref>. Transnistrie bilt zesumme mat de Regiounen [[Abchasien]] a [[Südossetien]], déi all zur fréierer [[Sowjetunioun]] gehéiert hunn, d'[[Gemeinschaft vun netunerkannte Staaten]]. Déi ''[[De jure / de facto|de facto]]'' onofhängeg Republik Transnistrien ass a 5 [[Rajon|Rajonen]] (Distrikter) opgedeelt; do dernieft gëtt et nach zwou rajonfräi Stied [[Tiraspol]] ([[Haaptstad]]) a [[Bendery]]. Déi offiziell Sprooche sinn [[Ukrainesch]], [[Russesch]] a [[Moldawesch]]. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:De-facto-Regimmer]] [[Kategorie:Transnistrien| ]] 8xim0j8rdm0s089fxlwv3vir5unhvmh 0 172537 2689935 2637815 2026-08-07T09:36:13Z Amherst99 6924 /* */ 2689935 wikitext text/x-wiki {{SkizzSprooch}} {{Infobox Sprooch |Numm=Rumänesch |Originalnumm=română, românește |Land= [[Rumänien]] (30 Mio.) |Regioun= [[Europa (Kontinent)|Europa]] |Schwätzen=34 Mio. |Rang=49 |Faarf Famill=mediumseagreen |Famill= [[Indogermanesch Sproochen|Indogermanesch]] * [[Italesch Sproochen|Italesch]] ** [[Romanesch Sproochen|Romanesch]] *** [[Balkanromanesch Sproochen|Balkanromanesch]] **** '''Rumänesch''' |OffiziellSprooch= [[Rumänien]] a [[Moldawien]] |Akademie= |iso1=ro |iso2=ron |iso3=ron |sil= }} '''Rumänesch''' (ro.: ''Română, Românește'') ass eng [[Romanesch Sproochen|romanesch Sprooch]], déi zur [[indogermanescher Sproochegrupp|indogermanescher Sproochegrupp]] gehéiert. Si gëtt a [[Rumänien]], souwéi a Gebidder vu [[Moldawien]], [[Serbien]] an a [[Griicheland]] geschwat. == Rumänescht Alphabet == D'Rumänescht Alphabet besteet aus 32 Zeechen: '''A, Ă, Â, B, C, D, E, F, G, H, I, Î, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, Ș, T, Ț, U, V, W, X, Y, Z''' == E puer Wierder op Rumänesch == {| class="prettytable" align="center" | '''Lëtzebuergesch''' || '''Rumänesch''' |- | ''Kierper'' || corp |- | ''Land'' || țară |- | ''Welt'' || pământ |- | ''Himmel'' || cer |- | ''Waasser'' || apă |- | ''Feier'' || foc |- | ''Feier'' || uguns |- | ''Waasser'' || ūdens |- | ''Mënsch'' || om |- | ''Mann'' || bărbat |- | ''Fra'' || femeie |- | ''iessen'' || a mânca |- | ''drénken'' || a bea |- |} == Um Spaweck == {{Wikipedia|ro|{{PAGENAME}}}} {{Commonscat|Romanian language|Rumänesch}} {{Navigatioun Amtssproochen EU}} [[Kategorie:Rumänien]] l3ehvrlncawbq8ctw4b9z6upx3iv31o 2689936 2689935 2026-08-07T09:36:37Z Amherst99 6924 /* */ 2689936 wikitext text/x-wiki {{SkizzSprooch}} {{Infobox Sprooch |Numm=Rumänesch |Originalnumm=română, românește |Land= [[Rumänien]] (30 Mio.) |Regioun= [[Europa (Kontinent)|Europa]] |Schwätzen=34 Mio. |Rang=49 |Faarf Famill=mediumseagreen |Famill= [[Indogermanesch Sproochen|Indogermanesch]] * [[Italesch Sproochen|Italesch]] ** [[Romanesch Sproochen|Romanesch]] *** [[Balkanromanesch Sproochen|Balkanromanesch]] **** '''Rumänesch''' |OffiziellSprooch= [[Rumänien]] a [[Moldawien]] |Akademie= |iso1=ro |iso2=ron |iso3=ron |sil= }} '''Rumänesch''' (ro.: ''română, românește'') ass eng [[Romanesch Sproochen|romanesch Sprooch]], déi zur [[indogermanescher Sproochegrupp|indogermanescher Sproochegrupp]] gehéiert. Si gëtt a [[Rumänien]], souwéi a Gebidder vu [[Moldawien]], [[Serbien]] an a [[Griicheland]] geschwat. == Rumänescht Alphabet == D'Rumänescht Alphabet besteet aus 32 Zeechen: '''A, Ă, Â, B, C, D, E, F, G, H, I, Î, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, Ș, T, Ț, U, V, W, X, Y, Z''' == E puer Wierder op Rumänesch == {| class="prettytable" align="center" | '''Lëtzebuergesch''' || '''Rumänesch''' |- | ''Kierper'' || corp |- | ''Land'' || țară |- | ''Welt'' || pământ |- | ''Himmel'' || cer |- | ''Waasser'' || apă |- | ''Feier'' || foc |- | ''Feier'' || uguns |- | ''Waasser'' || ūdens |- | ''Mënsch'' || om |- | ''Mann'' || bărbat |- | ''Fra'' || femeie |- | ''iessen'' || a mânca |- | ''drénken'' || a bea |- |} == Um Spaweck == {{Wikipedia|ro|{{PAGENAME}}}} {{Commonscat|Romanian language|Rumänesch}} {{Navigatioun Amtssproochen EU}} [[Kategorie:Rumänien]] izmphvm9o6gq35pzs4yj9wy3hzpr6tx 0 176605 2689303 2688541 2026-08-06T16:48:41Z Johnny Chicago 17 Filmo Kino 2689303 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Vincent Pastore''', gebuer de [[14. Juli]] [[1946]] zu [[New York City|New York]] an der Bronx, an och de gestuerwen ëm den 1. August [[2026]], war en US-amerikanesche Schauspiller mat italieeneschen Originnen. Hie gouf absënns fir seng Roll als [[Mafia|Mafioso]] ''Salvatore „Big Pussy“ Bonpensiero'' an der TV-Serie [[The Sopranos]] bekannt. == Filmographie == === Kino === ==== vun 1988 bis 1999 ==== * 1988: ''[[Black Roses (Film 1988)|Black Roses]]'' - Regie: [[John Fasano]] - Haaptacteuren: [[Patricia Strelioff|Pat Strelioff]], [[Ken Swofford]] - (als Ames) * 1989: ''[[True Love (Film 1989)|True Love]]'' - Regie: [[Nancy Savoca]] - Haaptacteuren: [[Annabella Sciorra]], [[Ron Eldard]] - (als Angelo) * 1990: ''Q & A'' - Regie: [[John Harrison]] - Haaptacteuren: [[Nick Nolte]], [[Timothy Hutton]] - (als Mann an enger Bar) * 1990: ''Tales from the Darkside: The Movie'' - Episod: ''Lover's Vow''- Regie: [[John Harrison]] - Haaptacteuren: [[James Remar]], [[Ashton Wise]] - (als Mann an enger Konschtgallerie) * 1990: ''Street Hunter'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Steve James]], [[Reb Brown]] * 1991: ''Men of Respect'' - Regie: [[William Reilly]] - Haaptacteuren: [[John Turturro]], [[Katherine Borowitz]] - (als Sammy) * 1990: ''Backstreet Dreams'' - Regie: [[Rupert Hitzig]], [[Jason O'Malley]] - Haaptacteuren: [[Brooke Shields]], [[Anthony Franciosa]] - (als Tony) * 1990: ''State of Grace'' - Regie: [[Phil Joanou]] - Haaptacteuren: [[Sean Penn]], [[Ed Harris]] * 1990: ''Goodfellas'' - Regie: [[Martin Scorsese]] - Haaptacteuren: [[Robert De Niro]], [[Ray Liotta]] * 1990: ''Awakenings'' - Regie: [[Penny Marshall]] - Haaptacteuren: Robert De Niro, [[Robin Williams]] - (als Patient) * 1990: ''New Jack City'' - Regie: [[Mario Van Peebles]] - Haaptacteuren: [[Wesley Snipes]], [[Ice-T]] - (als Mobster) * 1992: ''The Bet'' - Regie: [[Ted Demme]] - (Kuerzfilm) * 1992: ''Who Do I Gotta Kill?'' - Regie: [[Frank Rainone]] - Haaptacteuren: [[Sandy Colosimo]], [[James Lorinz]] - (als Aldo) * 1992: ''Flodder in Amerika!'' - Regie: [[Dick Maas]] - Haaptacteuren: [[Huub Stapel]], [[Nelly Frijda]] * 1993: ''Manhattan Murder Mystery?'' - Regie: [[Woody Allen]] - Haaptacteuren: Woody Allen, [[Diane Keaton]] - (als Mann en engem Restaurant) * 1993: ''Who's the Man?'' - Regie: Ted Demme - Haaptacteuren: [[Ed Lover]], [[Badja Djola]] - (als Tony Como) * 1993: ''The Dutch Master'' - Regie: [[Susan Seidelman]] - (Kuerzfilm) * 1993: ''Carlito's Way'' - Regie: [[Brian De Palma]] - Haaptacteuren: [[Al Pacino]], [[Sean Penn]] - (als Copa Wiseguy) * 1994: ''Sugar Hill'' - Regie: [[Leon Ichaso]] - Haaptacteuren: Wesley Snipes, [[Khandi Alexander]] - (als Bodyguard) * 1994: ''Minges Alley'' - Regie: [[Mark Foggetti]] - Haaptacteuren: [[John Cocca]], [[Rudy Robertson]] - (als Bodyguard) * 1994: ''The Ref'' - Regie: Ted Demme - Haaptacteuren: [[Denis Leary]], [[Judy Davis]] * 1994: ''Soup & the Dead'' - Regie: [[Michael Dominic]] - (Kuerzfilm) * 1994: ''Hand Gun'' - Regie: [[Whitney Ransick]] - Haaptacteuren: [[Treat Williams]], [[Seymour Cassel]] - (als Harry) * 1994: ''It Could Happen to You'' - Regie: [[Andrew Bergman]] - Haaptacteuren: [[Nicolas Cage]], [[Bridget Fonda]] - (als Member vum Bowling Team) * 1995: ''The Basketball Diaries'' - Regie: [[Scott Kalvert]] - Haaptacteuren: [[Leonardo DiCaprio]], [[Lorraine Bracco]] - (als Aarbechter) * 1995: ''The Jerky Boys'' - Regie: [[James Melkonian]] - Haaptacteuren: [[John G. Brennan]], [[Kamal Ahmed]] - (als Tony Scarboni) * 1995: ''Blue Funk'' - Regie: [[Ivy Brooks]] - Haaptacteuren: [[Matt Skollar]], [[Richard Bright]] - (als John) * 1995: ''Mott Street'' - Regie: [[Robert Levi]] - (Kuerzfilm) * 1995: ''Italian Movie'' - Regie: [[Roberto Monticello]] - Haaptacteuren: [[Michael Della Femina]], [[Caprice Benedetti]] - (als Vinny) * 1995: ''[[No Exit (Film 1995)|No Exit]]'' - Regie: [[David DiCerto]], [[Michael DiCerto]] - Haaptacteuren: [[Frank Zagarino]], [[Nick Sandow]] - (als Tony Landano) * 1995: ''Money Train'' - Regie: [[Joseph Ruben]] - Haaptacteuren: Wesley Snipes, [[Woody Harrelson]] - (als Spiller) * 1995: ''Pictures of Baby Jane Doe'' - Regie: [[Paul Peditto]] - Haaptacteuren: [[Calista Flockhart]], [[Christopher Peditto]] - (als Dan) * 1996: ''Walking and Talking'' - Regie: [[Nicole Holofcener]] - Haaptacteuren: [[Catherine Keener]], [[Anne Heche]] - (als Patient) * 1996: ''Sunset Park'' - Regie: [[Steve Gomer]] - Haaptacteuren: [[Rhea Perlman]], [[Fredro Starr]] - (als Charlie) * 1996: ''Joe's Apartment'' - Regie: [[John Payson]] - Haaptacteuren: [[Jerry O'Connell]], [[Megan Ward]] - (als Abriecher) * 1997: ''Night Falls on Manhattan'' - Regie: [[Sidney Lumet]] - Haaptacteuren: [[Andy Garcia]], [[Lena Olin]] - (als Polizist) * 1996: ''[[West New York (Film)|West New York]]'' - Regie: [[Phil Gallo]] - Haaptacteuren: [[Frank Vincent]], [[Gian DiDonna]] - (als Carmine Ferraro) * 1997: ''All Over Me'' - Regie: [[Alex Sichel]] - Haaptacteuren: [[Alison Folland]], [[Tara Subkoff]] - (als Don) * 1997: ''The Deli'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Matt Keeslar]], [[Brian Vincent]] - (als Lou) * 1997: ''Six Ways to Sunday'' - Regie: [[Adam Bernstein]] - Haaptacteuren: [[Norman Reedus]], [[Adrien Brody]] - (als Monni Max) * 1997: ''A Brooklyn State of Mind'' - Regie: [[Frank Rainone]] - Haaptacteuren: [[Vincent Spano]], [[Maria Grazia Cucinotta]] - (als Vinnie D) * 1998: ''[[Mafia! (Film 1998)|Mafia!]]'' - Regie: [[Jim Abrahams]] - Haaptacteuren: [[Jay Mohr]], [[Christina Applegate]] - (als Gorgoni) * 1999: ''Mickey Blue Eyes'' - Regie: [[Kelly Makin]] - Haaptacteuren: [[Hugh Grant]], [[Jeanne Tripplehorn]] - (als Al) * 1999: ''Under Hellgate Bridge'' - Regie: [[Michael Sergio]] - Haaptacteuren: [[Michael Rodrick]], Frank Vincent - (als Mitch) * 1999: ''[[The Hurricane (Film)|The Hurricane]]'' - Regie: [[Norman Jewison]] - Haaptacteuren: [[Denzel Washington]], [[Liev Schreiber]] - (als Alfred Bello) * 1999: ''18 Shades of Dust'' - Regie: [[Danny Aiello III]] - Haaptacteuren: [[Danny Aiello]], [[William Forsythe]] - (als Matty Brancato) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2000: ''[[Blue Moon (Film 2000)|Blue Moon]]'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Ben Gazzara]], [[Rita Moreno]] - (als Joey) * 2000: ''Two Family House'' - Regie: [[Raymond De Felitta]] - Haaptacteuren: [[Michael Rispoli]], [[Kelly Macdonald]] - (als Angelo) * 2000: ''The Rochester Method'' - Regie: [[Mark Foggetti]] - (Kuerzfilm) * 2000: ''Growing Down in Brooklyn'' - Regie: [[Robert Santoli]] - Haaptacteuren: [[Amy Hargreaves]], [[Anthony Caso]] - (als Sal) * 2001: ''The Rules (For Men)'' - Regie: [[Robert Capelli Jr.]] - Haaptacteuren: Robert Capelli Jr., [[Jackie Martling]] * 2001: ''[[Made (Film 2001)|Made]]'' - Regie: [[Jon Favreau]] - Haaptacteuren: Jon Favreau, [[Famke Janssen]] - (als Jimmy) * 2001: ''Corky Romano'' - Regie: [[Rob Pritts]] - Haaptacteuren: [[Chris Kattan]], [[Peter Falk]] - (als Tony) * 2001: ''Riding in Cars with Boys'' - Regie: [[Penny Marshall]] - Haaptacteuren: [[Drew Barrymore]], [[Steve Zahn]] - (als Lou) * 2002: ''This Thing of Ours'' - Regie: [[Danny Provenzano]] - Haaptacteuren: Frank Vincent, [[Louis Vanaria]] - (als Skippy) * 2002: ''Deuces Wild'' - Regie: [[Scott Kalvert]] - Haaptacteuren: [[Stephen Dorff]], [[Brad Renfro]] - (als Aldo) * 2002: ''Serving Sara'' - Regie: [[Reginald Hudlin]] - Haaptacteuren: [[Matthew Perry]], [[Elizabeth Hurley]] - (als Tony) * 2003: ''American Cousin'' - Regie: [[Don Coutts]] - Haaptacteuren: [[Danny Nucci]], [[Shirley Henderson]] - (als Tony) * 2003: ''A Tale of Two Pizzas'' - Regie: [[Vincent Sassone]] - Haaptacteuren: Frank Vincent, [[Robin Paul]] - (als Vito Rossi) * 2003: ''Mail Order Bride'' - Regie: [[Jeffrey Wolf]], [[Robert Capelli Jr.]] - Haaptacteuren: Danny Aiello, Robert Capelli Jr. - (als Tootie) * 2004: ''The Cookout'' - Regie: [[Lance Rivera]] - Haaptacteuren: [[Ja Rule]], [[Tim Meadows]] - (als Vendeur) * 2005: ''Johnny Slade's Greatest Hits'' - Regie: [[Larry Blamire]] - Haaptacteuren: [[John Fiore]], [[Vincent Curatola]] - (als Vic) * 2005: ''[[Revolver (Film)|Revolver]]'' - Regie: [[Guy Ritchie]] - Haaptacteuren: [[Jason Statham]], [[Ray Liotta]] - (als Zach) * 2006: ''The Last Request'' - Regie: [[John DeBellis]] - Haaptacteuren: [[T.R. Knight]], Danny Aiello - (als Pater Patton) * 2005: ''[[Remedy (Film 2005)|Remedy]]'' - Regie: [[Christian Maelen]], [Jon Doscher]] - Haaptacteuren: [[Arthur J. Nascarella]], [[Christian Maelen]] - (als Casper Black) * 2007: ''Slice'' - Regie: [[Carmen Maria Milito]] - (Kuerzfilm) * 2007: ''7-10 Split'' - Regie: [[Tommy Reid]] - Haaptacteuren: [[Tara Reid]], [[Ross Patterson]] - (als Tony P.) * 2008: ''[[P.J (Film 2008)|''P.J]]'' - Regie: [[Russ Emanuel]] - Haaptacteuren: [[John Heard]], [[Howard Nash]] - (als Burt) * 2008: ''College Road Trip'' - Regie: [[Roger Kumble]] - Haaptacteuren: [[Martin Lawrence]], [[Raven-Symoné]] - (als Freddy) * 2008: ''Looking for Palladin'' - Regie: [[Andrzej Krakowski]] - Haaptacteuren: [[Ben Gazzara]], [[Talia Shire]] - (als Arnie) * 2008: ''Dough Boys'' - Regie: [[Louis Lombardi]] - Haaptacteuren: Louis Lombardi, [[Andrew Keegan]] - (als Conti) * 2008: ''The Devil's Dominoes'' - Regie: [[Scott Prestin]] - Haaptacteuren: [[Daniel Baldwin]], [[Christopher Mur]] - (als Big John Calabrese) * 2008: ''Return to Sleepaway Camp'' - Regie: [[Robert Hiltzik]] - Haaptacteuren: [[Michael Gibney]], [[Paul DeAngelo]] - (als Frank) * 2008: ''Tricks of a Woman'' - Regie: [[Todd Norwood]] - Haaptacteuren: [[Scott Elrod]], [[Elika Portnoy]] - (als Harry) * 2009: ''Split Ends'' - Regie: [[Dorothy Lyman]] - Haaptacteuren: [[Corinna May]], [[Lawton Paseka]] - (als Tiny Provenzano) * 2009: ''Street Boss'' - Regie: [[Lance Kawas]] - Haaptacteuren: [[Robert Gallo]], [[Nicholas Turturro]] - (als Frank) * 2009: ''Oy Vey! My Son Is Gay!!'' - Regie: [[Evgeny Afineevsky]] - Haaptacteuren: [[Lainie Kazan]], [[Saul Rubinek]] - (als Carmine Ferraro) * 2009: ''Alienated'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2010: ''Pizza with Bullets'' - Regie: [[Robert Rothbard]] - Haaptacteuren: Talia Shire, [[Ronnie Marmo]] - (als Don Vito Perspirino) * 2010: ''Code Blue'' - Regie: [[Arthur Alston]] - Haaptacteuren: [[Sal Rendino]], [[Gano Grills]] - (als Coach) * 2011: ''[[Joshua Tree (Film 2011)|Joshua Tree]]'' - Regie: [[Kris Kardash]] - Haaptacteuren: [[Emilio Roso]], [[Michael Madsen]] - (als Sal) * 2011: ''The Briefcase'' - Regie: [[Jason Krawczyk]] - Haaptacteuren: [[Josh Alexander]], [[Nashawn Kearse]] * 2011: ''Run Your Mouth'' - Regie: [[Jason Diamond]], [[Josh Diamond]] - (Kuerzfilm) * 2011: '' [[Spy (Film 2011)| Spy]]'' - Regie: [[Alexander Klymko]] - Haaptacteuren: [[Ben Curtis]], [[Lora Kojović]] - (als Dante LeClair) * 2012: ''Surviving Family'' - Regie: [[Laura Thies]] - Haaptacteuren: [[Sarah Wilson]], [[Billy Magnussen]] - (als Avenoso) * 2012: ''Off Limits'' - Regie: [[Sal Fusco]] - (Kuerzfilm) * 2012: '' [[The Woods (Film 2012)| The Woods]]'' - Regie: [[Michael Mandell]] - Haaptacteuren: [[Franco Nero]], [[]Tony Devon] - (als Madden) * 2012: ''Saved by the Pole'' - Regie: [[Jonisha Rios]] - (Kuerzfilm) * 2013: ''Day of Redemption'' - Regie: [[Emilio Roso]] - Haaptacteuren: Emilio Roso, Michael Madsen - (als Sal) * 2013: ''[[Goat (Film 2013)|Goat]]'' - Regie: [[Paul Borghese]] - Haaptacteuren: [[Armand Assante]], [[Cathy Moriarty]] - (als Luigi Leone) * 2013: ''The Family'' - Regie: [[Luc Besson]] - Haaptacteuren: [[Robert De Niro]], [[Michelle Pfeiffer]] - (als Willy) * 2013: ''Torture Chamber'' - Regie: [[Dante Tomaselli]] - Haaptacteuren: [[Christie Sanford]], [[Lynn Lowry]] - (als Dr.Fiore) * 2013: ''I'm in Love With a Church Girl'' - Regie: [[Steve Race]] - Haaptacteuren: [[Ja Rule]], [[Adrienne Bailon-Houghton|Adrienne Bailon]] - (als Nicholas Halston) * 2013: ''Hypothetically'' - Regie: [[Peter Zinn]] - (Kuerzfilm) * 2014: ''Tumbleweed: A True Story'' - Regie: Emilio Roso - Haaptacteuren: Emilio Roso, [[Martin Kove]] - (als Erik Rydell) * 2015: ''Thinking with Richard'' - Regie: [[Peter Graham (Filmregisseur)|Peter Graham]] - Haaptacteuren: [[Saul Stein]], [[Carlos Leon]] - (als Balls) * 2015: ''Staten Island Summer'' - Regie: [[Rhys Thomas]] - Haaptacteuren: [[Graham Phillips]], [[Zack Pearlman]] - (als Leo Manicucci) * 2015: ''[[Red Herring (Film)|Red Herring]]'' - Regie: [[Ousa Khun]] - Haaptacteuren: [[Holly Valance]], [[Stephanie McIntosh]] - (als Saffiote) * 2016: ''The Eyes'' - Regie: [[Robbie Bryan]] - Haaptacteuren: Nicholas Turturro, [[Megan West]] - (als Harry) * 2016: ''Oiled Up'' - Regie: [[Richard Selvi]] - (Kuerzfilm) * 2016: ''Calico Skies'' - Regie: [[Valerio Esposito]] - Haaptacteuren: [[Tom Sizemore]], [[Christina Bennett Lind]] - (als Vincenzo) * 2016: ''Pasquale's Magic Veal'' - Regie: [[D.J. Higgins]] - (Kuerzfilm) * 2017: ''Pitching Tents'' - Regie: [[Jacob Cooney]] - Haaptacteuren: [[Michael Grant]], [[Jim Norton]] - (als Tony) * 2017: ''Blood Circus'' - Regie: [[Jacob Cooney]] - Haaptacteuren: [[Jamie Nocher]], Tom Sizemore - (als Rocco) * 2017: ''The Kids Menu'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) * 2017: ''The Fifth Borough'' - Regie: [[John Bianco]] - (Kuerzfilm) * 2018: ''Who's Jenna...?'' - Regie: [[Thomas Baldinger]] - Haaptacteuren: [[Tracey Birdsall]], [[Bill Sorvino]] - (als Thomas Roma) * 2018: ''[[Papa (Film 2018)| Papa]]'' - Regie: [[Dan Israely]] - Haaptacteuren: [[Robert Scott Wilson]], [[Paul Sorvino]] - (als Frankie Vincent) * 2018: ''[[Bully (Film 2018)| Bully]]'' - Regie: [[Santino Campanelli]] - Haaptacteuren: [[Tucker Albrizzi]], [[Ron Canada]] - (als Frankie) * 2018: ''Honor Amongst Men'' - Regie: [[Fred Carpenter]] - Haaptacteuren: [[Chuck Zito]], [[Robert Clohessy]] - (als FBI Agent) * 2018: ''St. Joseph'' - Regie: [[Kathrina Miccio]] - (Kuerzfilm) * 2018: ''Black Wake'' - Regie: [[Jeremiah Kipp]] - Haaptacteuren: [[Nana Gouvea]], Tom Sizemore - (als Dokter Jones) * 2018: ''Sarah Q'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Stefano Da Fre]], [[Burt Young]] - (als Tommy) * 2018: ''Sodfather Spagatoni'' - Regie: [[Steven Robert Alexander]] - Haaptacteuren: [[David J. Paul]], [[Thomas Walton]] - (als Spagatoni) * 2018: ''Against All Odds'' - Regie: [[Romeo Antonio]] - Haaptacteuren: [[Adam Ratcliffe]], [[Brian Anthony Wilson]] * 2019: ''[[Clinton Road (Film)| Clinton Road]]'' - Regie: [[Richard Grieco]], [[Steve Stanulis]] - Haaptacteuren: [[Ace Young]], [[Erin O'Brien]] * 2019: ''Vault'' - Regie: [[Tom DeNucci]] - Haaptacteuren: [[Theo Rossi]], [[Don Johnson]] - (als Frank) * 2019: ''[[Stano (Film)| Stano]]'' - Regie: [[Raymond De Felitta]] - Haaptacteuren: [[Joe Manganiello]], [[Sofía Vergara]] - (als Cosmo) * 2019: ''Bad Art'' - Regie: [[Tania Raymonde]], [[Zio Ziegler]] - Haaptacteuren: [[Tania Raymonde]], [[Sarah Wynter]] - (als Papi) * 2019: ''Awakening Arlene]'' - Regie: [[Brad Forenza]] - (Kuerzfilm) * 2019: ''Duped'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2026 ==== * 2020: ''Booze, Broads and Blackjack'' - Regie: [[Rickey Bird Jr.]] - Haaptacteuren: [[Paul Almaguer]], [[Paula Almaguer]] - (als Vinny Bombayo) * 2021: ''Made in Chinatown'' - Regie: [[James Lew]], [[Robert Samuels]] - Haaptacteuren: [[Lo Meng]], [[James Lew]] - (als Amadore Condimento) * 2021: ''The Birthday Cake'' - Regie: [[Jimmy Giannopoulos]] - Haaptacteuren: [[Val Kilmer]], [[Ewan McGregor]] - (als Vito) * 2021: ''The Museum'' - Regie: [[Brad Forenza]] - (Kuerzfilm) * 2022: ''The Black Caesar'' - Regie: [[Lawrence Goosling]] - Haaptacteuren: [[Ángel Salazar]], [[Brian Anthony Wilson]] - (als Dominic Gambini) * 2023: ''Spinning Gold'' - Regie: [[Timothy Scott Bogart]] - Haaptacteuren: [[Jeremy Jordan]], [[Michelle Monaghan]] - (als Big Joey) * 2024: ''Don Q'' - Regie: [[Claudio Bellante]] - Haaptacteuren: Armand Assante, [[Chuck Zito]] * 2023: ''The Zombie Wedding'' - Regie: [[Micah Khan]] - Haaptacteuren: [[Cheri Oteri]], [[Heather Matarazzo]] - (als Fanucci) * 2024: ''A Brooklyn Love Story'' - Regie: [[Steven Feder]] - Haaptacteuren: [[Michael Morano]], [[Katie McCarty]] - (als Benny Tucci) * 2024: ''Bad News on the Doorstep'' - Regie: [[ Tom DeNucci]] - Haaptacteuren: [[Dante Palminteri]], [[Nick Davi]] - (als Jerry) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Pastore Vincent}} [[Kategorie:US-amerikanesch Schauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1946]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] 6a81s99ey133gom9uxi006sysbd5qo6 2689304 2689303 2026-08-06T16:49:58Z Johnny Chicago 17 /* vun 2010 bis 2019 */ 2689304 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Vincent Pastore''', gebuer de [[14. Juli]] [[1946]] zu [[New York City|New York]] an der Bronx, an och de gestuerwen ëm den 1. August [[2026]], war en US-amerikanesche Schauspiller mat italieeneschen Originnen. Hie gouf absënns fir seng Roll als [[Mafia|Mafioso]] ''Salvatore „Big Pussy“ Bonpensiero'' an der TV-Serie [[The Sopranos]] bekannt. == Filmographie == === Kino === ==== vun 1988 bis 1999 ==== * 1988: ''[[Black Roses (Film 1988)|Black Roses]]'' - Regie: [[John Fasano]] - Haaptacteuren: [[Patricia Strelioff|Pat Strelioff]], [[Ken Swofford]] - (als Ames) * 1989: ''[[True Love (Film 1989)|True Love]]'' - Regie: [[Nancy Savoca]] - Haaptacteuren: [[Annabella Sciorra]], [[Ron Eldard]] - (als Angelo) * 1990: ''Q & A'' - Regie: [[John Harrison]] - Haaptacteuren: [[Nick Nolte]], [[Timothy Hutton]] - (als Mann an enger Bar) * 1990: ''Tales from the Darkside: The Movie'' - Episod: ''Lover's Vow''- Regie: [[John Harrison]] - Haaptacteuren: [[James Remar]], [[Ashton Wise]] - (als Mann an enger Konschtgallerie) * 1990: ''Street Hunter'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Steve James]], [[Reb Brown]] * 1991: ''Men of Respect'' - Regie: [[William Reilly]] - Haaptacteuren: [[John Turturro]], [[Katherine Borowitz]] - (als Sammy) * 1990: ''Backstreet Dreams'' - Regie: [[Rupert Hitzig]], [[Jason O'Malley]] - Haaptacteuren: [[Brooke Shields]], [[Anthony Franciosa]] - (als Tony) * 1990: ''State of Grace'' - Regie: [[Phil Joanou]] - Haaptacteuren: [[Sean Penn]], [[Ed Harris]] * 1990: ''Goodfellas'' - Regie: [[Martin Scorsese]] - Haaptacteuren: [[Robert De Niro]], [[Ray Liotta]] * 1990: ''Awakenings'' - Regie: [[Penny Marshall]] - Haaptacteuren: Robert De Niro, [[Robin Williams]] - (als Patient) * 1990: ''New Jack City'' - Regie: [[Mario Van Peebles]] - Haaptacteuren: [[Wesley Snipes]], [[Ice-T]] - (als Mobster) * 1992: ''The Bet'' - Regie: [[Ted Demme]] - (Kuerzfilm) * 1992: ''Who Do I Gotta Kill?'' - Regie: [[Frank Rainone]] - Haaptacteuren: [[Sandy Colosimo]], [[James Lorinz]] - (als Aldo) * 1992: ''Flodder in Amerika!'' - Regie: [[Dick Maas]] - Haaptacteuren: [[Huub Stapel]], [[Nelly Frijda]] * 1993: ''Manhattan Murder Mystery?'' - Regie: [[Woody Allen]] - Haaptacteuren: Woody Allen, [[Diane Keaton]] - (als Mann en engem Restaurant) * 1993: ''Who's the Man?'' - Regie: Ted Demme - Haaptacteuren: [[Ed Lover]], [[Badja Djola]] - (als Tony Como) * 1993: ''The Dutch Master'' - Regie: [[Susan Seidelman]] - (Kuerzfilm) * 1993: ''Carlito's Way'' - Regie: [[Brian De Palma]] - Haaptacteuren: [[Al Pacino]], [[Sean Penn]] - (als Copa Wiseguy) * 1994: ''Sugar Hill'' - Regie: [[Leon Ichaso]] - Haaptacteuren: Wesley Snipes, [[Khandi Alexander]] - (als Bodyguard) * 1994: ''Minges Alley'' - Regie: [[Mark Foggetti]] - Haaptacteuren: [[John Cocca]], [[Rudy Robertson]] - (als Bodyguard) * 1994: ''The Ref'' - Regie: Ted Demme - Haaptacteuren: [[Denis Leary]], [[Judy Davis]] * 1994: ''Soup & the Dead'' - Regie: [[Michael Dominic]] - (Kuerzfilm) * 1994: ''Hand Gun'' - Regie: [[Whitney Ransick]] - Haaptacteuren: [[Treat Williams]], [[Seymour Cassel]] - (als Harry) * 1994: ''It Could Happen to You'' - Regie: [[Andrew Bergman]] - Haaptacteuren: [[Nicolas Cage]], [[Bridget Fonda]] - (als Member vum Bowling Team) * 1995: ''The Basketball Diaries'' - Regie: [[Scott Kalvert]] - Haaptacteuren: [[Leonardo DiCaprio]], [[Lorraine Bracco]] - (als Aarbechter) * 1995: ''The Jerky Boys'' - Regie: [[James Melkonian]] - Haaptacteuren: [[John G. Brennan]], [[Kamal Ahmed]] - (als Tony Scarboni) * 1995: ''Blue Funk'' - Regie: [[Ivy Brooks]] - Haaptacteuren: [[Matt Skollar]], [[Richard Bright]] - (als John) * 1995: ''Mott Street'' - Regie: [[Robert Levi]] - (Kuerzfilm) * 1995: ''Italian Movie'' - Regie: [[Roberto Monticello]] - Haaptacteuren: [[Michael Della Femina]], [[Caprice Benedetti]] - (als Vinny) * 1995: ''[[No Exit (Film 1995)|No Exit]]'' - Regie: [[David DiCerto]], [[Michael DiCerto]] - Haaptacteuren: [[Frank Zagarino]], [[Nick Sandow]] - (als Tony Landano) * 1995: ''Money Train'' - Regie: [[Joseph Ruben]] - Haaptacteuren: Wesley Snipes, [[Woody Harrelson]] - (als Spiller) * 1995: ''Pictures of Baby Jane Doe'' - Regie: [[Paul Peditto]] - Haaptacteuren: [[Calista Flockhart]], [[Christopher Peditto]] - (als Dan) * 1996: ''Walking and Talking'' - Regie: [[Nicole Holofcener]] - Haaptacteuren: [[Catherine Keener]], [[Anne Heche]] - (als Patient) * 1996: ''Sunset Park'' - Regie: [[Steve Gomer]] - Haaptacteuren: [[Rhea Perlman]], [[Fredro Starr]] - (als Charlie) * 1996: ''Joe's Apartment'' - Regie: [[John Payson]] - Haaptacteuren: [[Jerry O'Connell]], [[Megan Ward]] - (als Abriecher) * 1997: ''Night Falls on Manhattan'' - Regie: [[Sidney Lumet]] - Haaptacteuren: [[Andy Garcia]], [[Lena Olin]] - (als Polizist) * 1996: ''[[West New York (Film)|West New York]]'' - Regie: [[Phil Gallo]] - Haaptacteuren: [[Frank Vincent]], [[Gian DiDonna]] - (als Carmine Ferraro) * 1997: ''All Over Me'' - Regie: [[Alex Sichel]] - Haaptacteuren: [[Alison Folland]], [[Tara Subkoff]] - (als Don) * 1997: ''The Deli'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Matt Keeslar]], [[Brian Vincent]] - (als Lou) * 1997: ''Six Ways to Sunday'' - Regie: [[Adam Bernstein]] - Haaptacteuren: [[Norman Reedus]], [[Adrien Brody]] - (als Monni Max) * 1997: ''A Brooklyn State of Mind'' - Regie: [[Frank Rainone]] - Haaptacteuren: [[Vincent Spano]], [[Maria Grazia Cucinotta]] - (als Vinnie D) * 1998: ''[[Mafia! (Film 1998)|Mafia!]]'' - Regie: [[Jim Abrahams]] - Haaptacteuren: [[Jay Mohr]], [[Christina Applegate]] - (als Gorgoni) * 1999: ''Mickey Blue Eyes'' - Regie: [[Kelly Makin]] - Haaptacteuren: [[Hugh Grant]], [[Jeanne Tripplehorn]] - (als Al) * 1999: ''Under Hellgate Bridge'' - Regie: [[Michael Sergio]] - Haaptacteuren: [[Michael Rodrick]], Frank Vincent - (als Mitch) * 1999: ''[[The Hurricane (Film)|The Hurricane]]'' - Regie: [[Norman Jewison]] - Haaptacteuren: [[Denzel Washington]], [[Liev Schreiber]] - (als Alfred Bello) * 1999: ''18 Shades of Dust'' - Regie: [[Danny Aiello III]] - Haaptacteuren: [[Danny Aiello]], [[William Forsythe]] - (als Matty Brancato) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2000: ''[[Blue Moon (Film 2000)|Blue Moon]]'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Ben Gazzara]], [[Rita Moreno]] - (als Joey) * 2000: ''Two Family House'' - Regie: [[Raymond De Felitta]] - Haaptacteuren: [[Michael Rispoli]], [[Kelly Macdonald]] - (als Angelo) * 2000: ''The Rochester Method'' - Regie: [[Mark Foggetti]] - (Kuerzfilm) * 2000: ''Growing Down in Brooklyn'' - Regie: [[Robert Santoli]] - Haaptacteuren: [[Amy Hargreaves]], [[Anthony Caso]] - (als Sal) * 2001: ''The Rules (For Men)'' - Regie: [[Robert Capelli Jr.]] - Haaptacteuren: Robert Capelli Jr., [[Jackie Martling]] * 2001: ''[[Made (Film 2001)|Made]]'' - Regie: [[Jon Favreau]] - Haaptacteuren: Jon Favreau, [[Famke Janssen]] - (als Jimmy) * 2001: ''Corky Romano'' - Regie: [[Rob Pritts]] - Haaptacteuren: [[Chris Kattan]], [[Peter Falk]] - (als Tony) * 2001: ''Riding in Cars with Boys'' - Regie: [[Penny Marshall]] - Haaptacteuren: [[Drew Barrymore]], [[Steve Zahn]] - (als Lou) * 2002: ''This Thing of Ours'' - Regie: [[Danny Provenzano]] - Haaptacteuren: Frank Vincent, [[Louis Vanaria]] - (als Skippy) * 2002: ''Deuces Wild'' - Regie: [[Scott Kalvert]] - Haaptacteuren: [[Stephen Dorff]], [[Brad Renfro]] - (als Aldo) * 2002: ''Serving Sara'' - Regie: [[Reginald Hudlin]] - Haaptacteuren: [[Matthew Perry]], [[Elizabeth Hurley]] - (als Tony) * 2003: ''American Cousin'' - Regie: [[Don Coutts]] - Haaptacteuren: [[Danny Nucci]], [[Shirley Henderson]] - (als Tony) * 2003: ''A Tale of Two Pizzas'' - Regie: [[Vincent Sassone]] - Haaptacteuren: Frank Vincent, [[Robin Paul]] - (als Vito Rossi) * 2003: ''Mail Order Bride'' - Regie: [[Jeffrey Wolf]], [[Robert Capelli Jr.]] - Haaptacteuren: Danny Aiello, Robert Capelli Jr. - (als Tootie) * 2004: ''The Cookout'' - Regie: [[Lance Rivera]] - Haaptacteuren: [[Ja Rule]], [[Tim Meadows]] - (als Vendeur) * 2005: ''Johnny Slade's Greatest Hits'' - Regie: [[Larry Blamire]] - Haaptacteuren: [[John Fiore]], [[Vincent Curatola]] - (als Vic) * 2005: ''[[Revolver (Film)|Revolver]]'' - Regie: [[Guy Ritchie]] - Haaptacteuren: [[Jason Statham]], [[Ray Liotta]] - (als Zach) * 2006: ''The Last Request'' - Regie: [[John DeBellis]] - Haaptacteuren: [[T.R. Knight]], Danny Aiello - (als Pater Patton) * 2005: ''[[Remedy (Film 2005)|Remedy]]'' - Regie: [[Christian Maelen]], [Jon Doscher]] - Haaptacteuren: [[Arthur J. Nascarella]], [[Christian Maelen]] - (als Casper Black) * 2007: ''Slice'' - Regie: [[Carmen Maria Milito]] - (Kuerzfilm) * 2007: ''7-10 Split'' - Regie: [[Tommy Reid]] - Haaptacteuren: [[Tara Reid]], [[Ross Patterson]] - (als Tony P.) * 2008: ''[[P.J (Film 2008)|''P.J]]'' - Regie: [[Russ Emanuel]] - Haaptacteuren: [[John Heard]], [[Howard Nash]] - (als Burt) * 2008: ''College Road Trip'' - Regie: [[Roger Kumble]] - Haaptacteuren: [[Martin Lawrence]], [[Raven-Symoné]] - (als Freddy) * 2008: ''Looking for Palladin'' - Regie: [[Andrzej Krakowski]] - Haaptacteuren: [[Ben Gazzara]], [[Talia Shire]] - (als Arnie) * 2008: ''Dough Boys'' - Regie: [[Louis Lombardi]] - Haaptacteuren: Louis Lombardi, [[Andrew Keegan]] - (als Conti) * 2008: ''The Devil's Dominoes'' - Regie: [[Scott Prestin]] - Haaptacteuren: [[Daniel Baldwin]], [[Christopher Mur]] - (als Big John Calabrese) * 2008: ''Return to Sleepaway Camp'' - Regie: [[Robert Hiltzik]] - Haaptacteuren: [[Michael Gibney]], [[Paul DeAngelo]] - (als Frank) * 2008: ''Tricks of a Woman'' - Regie: [[Todd Norwood]] - Haaptacteuren: [[Scott Elrod]], [[Elika Portnoy]] - (als Harry) * 2009: ''Split Ends'' - Regie: [[Dorothy Lyman]] - Haaptacteuren: [[Corinna May]], [[Lawton Paseka]] - (als Tiny Provenzano) * 2009: ''Street Boss'' - Regie: [[Lance Kawas]] - Haaptacteuren: [[Robert Gallo]], [[Nicholas Turturro]] - (als Frank) * 2009: ''Oy Vey! My Son Is Gay!!'' - Regie: [[Evgeny Afineevsky]] - Haaptacteuren: [[Lainie Kazan]], [[Saul Rubinek]] - (als Carmine Ferraro) * 2009: ''Alienated'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2010: ''Pizza with Bullets'' - Regie: [[Robert Rothbard]] - Haaptacteuren: Talia Shire, [[Ronnie Marmo]] - (als Don Vito Perspirino) * 2010: ''Code Blue'' - Regie: [[Arthur Alston]] - Haaptacteuren: [[Sal Rendino]], [[Gano Grills]] - (als Coach) * 2011: ''[[Joshua Tree (Film 2011)|Joshua Tree]]'' - Regie: [[Kris Kardash]] - Haaptacteuren: [[Emilio Roso]], [[Michael Madsen]] - (als Sal) * 2011: ''The Briefcase'' - Regie: [[Jason Krawczyk]] - Haaptacteuren: [[Josh Alexander]], [[Nashawn Kearse]] * 2011: ''Run Your Mouth'' - Regie: [[Jason Diamond]], [[Josh Diamond]] - (Kuerzfilm) * 2011: '' [[Spy (Film 2011)| Spy]]'' - Regie: [[Alexander Klymko]] - Haaptacteuren: [[Ben Curtis]], [[Lora Kojović]] - (als Dante LeClair) * 2012: ''Surviving Family'' - Regie: [[Laura Thies]] - Haaptacteuren: [[Sarah Wilson]], [[Billy Magnussen]] - (als Avenoso) * 2012: ''Off Limits'' - Regie: [[Sal Fusco]] - (Kuerzfilm) * 2012: '' [[The Woods (Film 2012)| The Woods]]'' - Regie: [[Michael Mandell]] - Haaptacteuren: [[Franco Nero]], [[]Tony Devon] - (als Madden) * 2012: ''Saved by the Pole'' - Regie: [[Jonisha Rios]] - (Kuerzfilm) * 2013: ''Day of Redemption'' - Regie: [[Emilio Roso]] - Haaptacteuren: Emilio Roso, Michael Madsen - (als Sal) * 2013: ''[[Goat (Film 2013)|Goat]]'' - Regie: [[Paul Borghese]] - Haaptacteuren: [[Armand Assante]], [[Cathy Moriarty]] - (als Luigi Leone) * 2013: ''[[The Family]]'' - Regie: [[Luc Besson]] - Haaptacteuren: [[Robert De Niro]], [[Michelle Pfeiffer]] - (als Willy) * 2013: ''Torture Chamber'' - Regie: [[Dante Tomaselli]] - Haaptacteuren: [[Christie Sanford]], [[Lynn Lowry]] - (als Dr.Fiore) * 2013: ''I'm in Love With a Church Girl'' - Regie: [[Steve Race]] - Haaptacteuren: [[Ja Rule]], [[Adrienne Bailon-Houghton|Adrienne Bailon]] - (als Nicholas Halston) * 2013: ''Hypothetically'' - Regie: [[Peter Zinn]] - (Kuerzfilm) * 2014: ''Tumbleweed: A True Story'' - Regie: Emilio Roso - Haaptacteuren: Emilio Roso, [[Martin Kove]] - (als Erik Rydell) * 2015: ''Thinking with Richard'' - Regie: [[Peter Graham (Filmregisseur)|Peter Graham]] - Haaptacteuren: [[Saul Stein]], [[Carlos Leon]] - (als Balls) * 2015: ''Staten Island Summer'' - Regie: [[Rhys Thomas]] - Haaptacteuren: [[Graham Phillips]], [[Zack Pearlman]] - (als Leo Manicucci) * 2015: ''[[Red Herring (Film)|Red Herring]]'' - Regie: [[Ousa Khun]] - Haaptacteuren: [[Holly Valance]], [[Stephanie McIntosh]] - (als Saffiote) * 2016: ''The Eyes'' - Regie: [[Robbie Bryan]] - Haaptacteuren: Nicholas Turturro, [[Megan West]] - (als Harry) * 2016: ''Oiled Up'' - Regie: [[Richard Selvi]] - (Kuerzfilm) * 2016: ''Calico Skies'' - Regie: [[Valerio Esposito]] - Haaptacteuren: [[Tom Sizemore]], [[Christina Bennett Lind]] - (als Vincenzo) * 2016: ''Pasquale's Magic Veal'' - Regie: [[D.J. Higgins]] - (Kuerzfilm) * 2017: ''Pitching Tents'' - Regie: [[Jacob Cooney]] - Haaptacteuren: [[Michael Grant]], [[Jim Norton]] - (als Tony) * 2017: ''Blood Circus'' - Regie: [[Jacob Cooney]] - Haaptacteuren: [[Jamie Nocher]], Tom Sizemore - (als Rocco) * 2017: ''The Kids Menu'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) * 2017: ''The Fifth Borough'' - Regie: [[John Bianco]] - (Kuerzfilm) * 2018: ''Who's Jenna...?'' - Regie: [[Thomas Baldinger]] - Haaptacteuren: [[Tracey Birdsall]], [[Bill Sorvino]] - (als Thomas Roma) * 2018: ''[[Papa (Film 2018)| Papa]]'' - Regie: [[Dan Israely]] - Haaptacteuren: [[Robert Scott Wilson]], [[Paul Sorvino]] - (als Frankie Vincent) * 2018: ''[[Bully (Film 2018)| Bully]]'' - Regie: [[Santino Campanelli]] - Haaptacteuren: [[Tucker Albrizzi]], [[Ron Canada]] - (als Frankie) * 2018: ''Honor Amongst Men'' - Regie: [[Fred Carpenter]] - Haaptacteuren: [[Chuck Zito]], [[Robert Clohessy]] - (als FBI Agent) * 2018: ''St. Joseph'' - Regie: [[Kathrina Miccio]] - (Kuerzfilm) * 2018: ''Black Wake'' - Regie: [[Jeremiah Kipp]] - Haaptacteuren: [[Nana Gouvea]], Tom Sizemore - (als Dokter Jones) * 2018: ''Sarah Q'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Stefano Da Fre]], [[Burt Young]] - (als Tommy) * 2018: ''Sodfather Spagatoni'' - Regie: [[Steven Robert Alexander]] - Haaptacteuren: [[David J. Paul]], [[Thomas Walton]] - (als Spagatoni) * 2018: ''Against All Odds'' - Regie: [[Romeo Antonio]] - Haaptacteuren: [[Adam Ratcliffe]], [[Brian Anthony Wilson]] * 2019: ''[[Clinton Road (Film)| Clinton Road]]'' - Regie: [[Richard Grieco]], [[Steve Stanulis]] - Haaptacteuren: [[Ace Young]], [[Erin O'Brien]] * 2019: ''Vault'' - Regie: [[Tom DeNucci]] - Haaptacteuren: [[Theo Rossi]], [[Don Johnson]] - (als Frank) * 2019: ''[[Stano (Film)| Stano]]'' - Regie: [[Raymond De Felitta]] - Haaptacteuren: [[Joe Manganiello]], [[Sofía Vergara]] - (als Cosmo) * 2019: ''Bad Art'' - Regie: [[Tania Raymonde]], [[Zio Ziegler]] - Haaptacteuren: [[Tania Raymonde]], [[Sarah Wynter]] - (als Papi) * 2019: ''Awakening Arlene]'' - Regie: [[Brad Forenza]] - (Kuerzfilm) * 2019: ''Duped'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2026 ==== * 2020: ''Booze, Broads and Blackjack'' - Regie: [[Rickey Bird Jr.]] - Haaptacteuren: [[Paul Almaguer]], [[Paula Almaguer]] - (als Vinny Bombayo) * 2021: ''Made in Chinatown'' - Regie: [[James Lew]], [[Robert Samuels]] - Haaptacteuren: [[Lo Meng]], [[James Lew]] - (als Amadore Condimento) * 2021: ''The Birthday Cake'' - Regie: [[Jimmy Giannopoulos]] - Haaptacteuren: [[Val Kilmer]], [[Ewan McGregor]] - (als Vito) * 2021: ''The Museum'' - Regie: [[Brad Forenza]] - (Kuerzfilm) * 2022: ''The Black Caesar'' - Regie: [[Lawrence Goosling]] - Haaptacteuren: [[Ángel Salazar]], [[Brian Anthony Wilson]] - (als Dominic Gambini) * 2023: ''Spinning Gold'' - Regie: [[Timothy Scott Bogart]] - Haaptacteuren: [[Jeremy Jordan]], [[Michelle Monaghan]] - (als Big Joey) * 2024: ''Don Q'' - Regie: [[Claudio Bellante]] - Haaptacteuren: Armand Assante, [[Chuck Zito]] * 2023: ''The Zombie Wedding'' - Regie: [[Micah Khan]] - Haaptacteuren: [[Cheri Oteri]], [[Heather Matarazzo]] - (als Fanucci) * 2024: ''A Brooklyn Love Story'' - Regie: [[Steven Feder]] - Haaptacteuren: [[Michael Morano]], [[Katie McCarty]] - (als Benny Tucci) * 2024: ''Bad News on the Doorstep'' - Regie: [[ Tom DeNucci]] - Haaptacteuren: [[Dante Palminteri]], [[Nick Davi]] - (als Jerry) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Pastore Vincent}} [[Kategorie:US-amerikanesch Schauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1946]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] trhb8tv92fbwzxfelp9eq5n8noyzyyk 2689305 2689304 2026-08-06T16:51:28Z Johnny Chicago 17 /* vun 2000 bis 2009 */ 2689305 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Vincent Pastore''', gebuer de [[14. Juli]] [[1946]] zu [[New York City|New York]] an der Bronx, an och de gestuerwen ëm den 1. August [[2026]], war en US-amerikanesche Schauspiller mat italieeneschen Originnen. Hie gouf absënns fir seng Roll als [[Mafia|Mafioso]] ''Salvatore „Big Pussy“ Bonpensiero'' an der TV-Serie [[The Sopranos]] bekannt. == Filmographie == === Kino === ==== vun 1988 bis 1999 ==== * 1988: ''[[Black Roses (Film 1988)|Black Roses]]'' - Regie: [[John Fasano]] - Haaptacteuren: [[Patricia Strelioff|Pat Strelioff]], [[Ken Swofford]] - (als Ames) * 1989: ''[[True Love (Film 1989)|True Love]]'' - Regie: [[Nancy Savoca]] - Haaptacteuren: [[Annabella Sciorra]], [[Ron Eldard]] - (als Angelo) * 1990: ''Q & A'' - Regie: [[John Harrison]] - Haaptacteuren: [[Nick Nolte]], [[Timothy Hutton]] - (als Mann an enger Bar) * 1990: ''Tales from the Darkside: The Movie'' - Episod: ''Lover's Vow''- Regie: [[John Harrison]] - Haaptacteuren: [[James Remar]], [[Ashton Wise]] - (als Mann an enger Konschtgallerie) * 1990: ''Street Hunter'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Steve James]], [[Reb Brown]] * 1991: ''Men of Respect'' - Regie: [[William Reilly]] - Haaptacteuren: [[John Turturro]], [[Katherine Borowitz]] - (als Sammy) * 1990: ''Backstreet Dreams'' - Regie: [[Rupert Hitzig]], [[Jason O'Malley]] - Haaptacteuren: [[Brooke Shields]], [[Anthony Franciosa]] - (als Tony) * 1990: ''State of Grace'' - Regie: [[Phil Joanou]] - Haaptacteuren: [[Sean Penn]], [[Ed Harris]] * 1990: ''Goodfellas'' - Regie: [[Martin Scorsese]] - Haaptacteuren: [[Robert De Niro]], [[Ray Liotta]] * 1990: ''Awakenings'' - Regie: [[Penny Marshall]] - Haaptacteuren: Robert De Niro, [[Robin Williams]] - (als Patient) * 1990: ''New Jack City'' - Regie: [[Mario Van Peebles]] - Haaptacteuren: [[Wesley Snipes]], [[Ice-T]] - (als Mobster) * 1992: ''The Bet'' - Regie: [[Ted Demme]] - (Kuerzfilm) * 1992: ''Who Do I Gotta Kill?'' - Regie: [[Frank Rainone]] - Haaptacteuren: [[Sandy Colosimo]], [[James Lorinz]] - (als Aldo) * 1992: ''Flodder in Amerika!'' - Regie: [[Dick Maas]] - Haaptacteuren: [[Huub Stapel]], [[Nelly Frijda]] * 1993: ''Manhattan Murder Mystery?'' - Regie: [[Woody Allen]] - Haaptacteuren: Woody Allen, [[Diane Keaton]] - (als Mann en engem Restaurant) * 1993: ''Who's the Man?'' - Regie: Ted Demme - Haaptacteuren: [[Ed Lover]], [[Badja Djola]] - (als Tony Como) * 1993: ''The Dutch Master'' - Regie: [[Susan Seidelman]] - (Kuerzfilm) * 1993: ''Carlito's Way'' - Regie: [[Brian De Palma]] - Haaptacteuren: [[Al Pacino]], [[Sean Penn]] - (als Copa Wiseguy) * 1994: ''Sugar Hill'' - Regie: [[Leon Ichaso]] - Haaptacteuren: Wesley Snipes, [[Khandi Alexander]] - (als Bodyguard) * 1994: ''Minges Alley'' - Regie: [[Mark Foggetti]] - Haaptacteuren: [[John Cocca]], [[Rudy Robertson]] - (als Bodyguard) * 1994: ''The Ref'' - Regie: Ted Demme - Haaptacteuren: [[Denis Leary]], [[Judy Davis]] * 1994: ''Soup & the Dead'' - Regie: [[Michael Dominic]] - (Kuerzfilm) * 1994: ''Hand Gun'' - Regie: [[Whitney Ransick]] - Haaptacteuren: [[Treat Williams]], [[Seymour Cassel]] - (als Harry) * 1994: ''It Could Happen to You'' - Regie: [[Andrew Bergman]] - Haaptacteuren: [[Nicolas Cage]], [[Bridget Fonda]] - (als Member vum Bowling Team) * 1995: ''The Basketball Diaries'' - Regie: [[Scott Kalvert]] - Haaptacteuren: [[Leonardo DiCaprio]], [[Lorraine Bracco]] - (als Aarbechter) * 1995: ''The Jerky Boys'' - Regie: [[James Melkonian]] - Haaptacteuren: [[John G. Brennan]], [[Kamal Ahmed]] - (als Tony Scarboni) * 1995: ''Blue Funk'' - Regie: [[Ivy Brooks]] - Haaptacteuren: [[Matt Skollar]], [[Richard Bright]] - (als John) * 1995: ''Mott Street'' - Regie: [[Robert Levi]] - (Kuerzfilm) * 1995: ''Italian Movie'' - Regie: [[Roberto Monticello]] - Haaptacteuren: [[Michael Della Femina]], [[Caprice Benedetti]] - (als Vinny) * 1995: ''[[No Exit (Film 1995)|No Exit]]'' - Regie: [[David DiCerto]], [[Michael DiCerto]] - Haaptacteuren: [[Frank Zagarino]], [[Nick Sandow]] - (als Tony Landano) * 1995: ''Money Train'' - Regie: [[Joseph Ruben]] - Haaptacteuren: Wesley Snipes, [[Woody Harrelson]] - (als Spiller) * 1995: ''Pictures of Baby Jane Doe'' - Regie: [[Paul Peditto]] - Haaptacteuren: [[Calista Flockhart]], [[Christopher Peditto]] - (als Dan) * 1996: ''Walking and Talking'' - Regie: [[Nicole Holofcener]] - Haaptacteuren: [[Catherine Keener]], [[Anne Heche]] - (als Patient) * 1996: ''Sunset Park'' - Regie: [[Steve Gomer]] - Haaptacteuren: [[Rhea Perlman]], [[Fredro Starr]] - (als Charlie) * 1996: ''Joe's Apartment'' - Regie: [[John Payson]] - Haaptacteuren: [[Jerry O'Connell]], [[Megan Ward]] - (als Abriecher) * 1997: ''Night Falls on Manhattan'' - Regie: [[Sidney Lumet]] - Haaptacteuren: [[Andy Garcia]], [[Lena Olin]] - (als Polizist) * 1996: ''[[West New York (Film)|West New York]]'' - Regie: [[Phil Gallo]] - Haaptacteuren: [[Frank Vincent]], [[Gian DiDonna]] - (als Carmine Ferraro) * 1997: ''All Over Me'' - Regie: [[Alex Sichel]] - Haaptacteuren: [[Alison Folland]], [[Tara Subkoff]] - (als Don) * 1997: ''The Deli'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Matt Keeslar]], [[Brian Vincent]] - (als Lou) * 1997: ''Six Ways to Sunday'' - Regie: [[Adam Bernstein]] - Haaptacteuren: [[Norman Reedus]], [[Adrien Brody]] - (als Monni Max) * 1997: ''A Brooklyn State of Mind'' - Regie: [[Frank Rainone]] - Haaptacteuren: [[Vincent Spano]], [[Maria Grazia Cucinotta]] - (als Vinnie D) * 1998: ''[[Mafia! (Film 1998)|Mafia!]]'' - Regie: [[Jim Abrahams]] - Haaptacteuren: [[Jay Mohr]], [[Christina Applegate]] - (als Gorgoni) * 1999: ''Mickey Blue Eyes'' - Regie: [[Kelly Makin]] - Haaptacteuren: [[Hugh Grant]], [[Jeanne Tripplehorn]] - (als Al) * 1999: ''Under Hellgate Bridge'' - Regie: [[Michael Sergio]] - Haaptacteuren: [[Michael Rodrick]], Frank Vincent - (als Mitch) * 1999: ''[[The Hurricane (Film)|The Hurricane]]'' - Regie: [[Norman Jewison]] - Haaptacteuren: [[Denzel Washington]], [[Liev Schreiber]] - (als Alfred Bello) * 1999: ''18 Shades of Dust'' - Regie: [[Danny Aiello III]] - Haaptacteuren: [[Danny Aiello]], [[William Forsythe]] - (als Matty Brancato) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2000: ''[[Blue Moon (Film 2000)|Blue Moon]]'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Ben Gazzara]], [[Rita Moreno]] - (als Joey) * 2000: ''Two Family House'' - Regie: [[Raymond De Felitta]] - Haaptacteuren: [[Michael Rispoli]], [[Kelly Macdonald]] - (als Angelo) * 2000: ''The Rochester Method'' - Regie: [[Mark Foggetti]] - (Kuerzfilm) * 2000: ''Growing Down in Brooklyn'' - Regie: [[Robert Santoli]] - Haaptacteuren: [[Amy Hargreaves]], [[Anthony Caso]] - (als Sal) * 2001: ''The Rules (For Men)'' - Regie: [[Robert Capelli Jr.]] - Haaptacteuren: Robert Capelli Jr., [[Jackie Martling]] * 2001: ''[[Made (Film 2001)|Made]]'' - Regie: [[Jon Favreau]] - Haaptacteuren: Jon Favreau, [[Famke Janssen]] - (als Jimmy) * 2001: ''Corky Romano'' - Regie: [[Rob Pritts]] - Haaptacteuren: [[Chris Kattan]], [[Peter Falk]] - (als Tony) * 2001: ''Riding in Cars with Boys'' - Regie: Penny Marshall - Haaptacteuren: [[Drew Barrymore]], [[Steve Zahn]] - (als Lou) * 2002: ''This Thing of Ours'' - Regie: [[Danny Provenzano]] - Haaptacteuren: Frank Vincent, [[Louis Vanaria]] - (als Skippy) * 2002: ''Deuces Wild'' - Regie: [[Scott Kalvert]] - Haaptacteuren: [[Stephen Dorff]], [[Brad Renfro]] - (als Aldo) * 2002: ''Serving Sara'' - Regie: [[Reginald Hudlin]] - Haaptacteuren: [[Matthew Perry]], [[Elizabeth Hurley]] - (als Tony) * 2003: ''American Cousin'' - Regie: [[Don Coutts]] - Haaptacteuren: [[Danny Nucci]], [[Shirley Henderson]] - (als Tony) * 2003: ''A Tale of Two Pizzas'' - Regie: [[Vincent Sassone]] - Haaptacteuren: Frank Vincent, [[Robin Paul]] - (als Vito Rossi) * 2003: ''Mail Order Bride'' - Regie: [[Jeffrey Wolf]], [[Robert Capelli Jr.]] - Haaptacteuren: Danny Aiello, Robert Capelli Jr. - (als Tootie) * 2004: ''The Cookout'' - Regie: [[Lance Rivera]] - Haaptacteuren: [[Ja Rule]], [[Tim Meadows]] - (als Vendeur) * 2005: ''Johnny Slade's Greatest Hits'' - Regie: [[Larry Blamire]] - Haaptacteuren: [[John Fiore]], [[Vincent Curatola]] - (als Vic) * 2005: ''[[Revolver (Film)|Revolver]]'' - Regie: [[Guy Ritchie]] - Haaptacteuren: [[Jason Statham]], [[Ray Liotta]] - (als Zach) * 2006: ''The Last Request'' - Regie: [[John DeBellis]] - Haaptacteuren: [[T.R. Knight]], Danny Aiello - (als Pater Patton) * 2005: ''[[Remedy (Film 2005)|Remedy]]'' - Regie: [[Christian Maelen]], [Jon Doscher]] - Haaptacteuren: [[Arthur J. Nascarella]], [[Christian Maelen]] - (als Casper Black) * 2007: ''Slice'' - Regie: [[Carmen Maria Milito]] - (Kuerzfilm) * 2007: ''7-10 Split'' - Regie: [[Tommy Reid]] - Haaptacteuren: [[Tara Reid]], [[Ross Patterson]] - (als Tony P.) * 2008: ''[[P.J (Film 2008)|''P.J]]'' - Regie: [[Russ Emanuel]] - Haaptacteuren: [[John Heard]], [[Howard Nash]] - (als Burt) * 2008: ''College Road Trip'' - Regie: [[Roger Kumble]] - Haaptacteuren: [[Martin Lawrence]], [[Raven-Symoné]] - (als Freddy) * 2008: ''Looking for Palladin'' - Regie: [[Andrzej Krakowski]] - Haaptacteuren: [[Ben Gazzara]], [[Talia Shire]] - (als Arnie) * 2008: ''Dough Boys'' - Regie: [[Louis Lombardi]] - Haaptacteuren: Louis Lombardi, [[Andrew Keegan]] - (als Conti) * 2008: ''The Devil's Dominoes'' - Regie: [[Scott Prestin]] - Haaptacteuren: [[Daniel Baldwin]], [[Christopher Mur]] - (als Big John Calabrese) * 2008: ''Return to Sleepaway Camp'' - Regie: [[Robert Hiltzik]] - Haaptacteuren: [[Michael Gibney]], [[Paul DeAngelo]] - (als Frank) * 2008: ''Tricks of a Woman'' - Regie: [[Todd Norwood]] - Haaptacteuren: [[Scott Elrod]], [[Elika Portnoy]] - (als Harry) * 2009: ''Split Ends'' - Regie: [[Dorothy Lyman]] - Haaptacteuren: [[Corinna May]], [[Lawton Paseka]] - (als Tiny Provenzano) * 2009: ''Street Boss'' - Regie: [[Lance Kawas]] - Haaptacteuren: [[Robert Gallo]], [[Nicholas Turturro]] - (als Frank) * 2009: ''Oy Vey! My Son Is Gay!!'' - Regie: [[Evgeny Afineevsky]] - Haaptacteuren: [[Lainie Kazan]], [[Saul Rubinek]] - (als Carmine Ferraro) * 2009: ''Alienated'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2010: ''Pizza with Bullets'' - Regie: [[Robert Rothbard]] - Haaptacteuren: Talia Shire, [[Ronnie Marmo]] - (als Don Vito Perspirino) * 2010: ''Code Blue'' - Regie: [[Arthur Alston]] - Haaptacteuren: [[Sal Rendino]], [[Gano Grills]] - (als Coach) * 2011: ''[[Joshua Tree (Film 2011)|Joshua Tree]]'' - Regie: [[Kris Kardash]] - Haaptacteuren: [[Emilio Roso]], [[Michael Madsen]] - (als Sal) * 2011: ''The Briefcase'' - Regie: [[Jason Krawczyk]] - Haaptacteuren: [[Josh Alexander]], [[Nashawn Kearse]] * 2011: ''Run Your Mouth'' - Regie: [[Jason Diamond]], [[Josh Diamond]] - (Kuerzfilm) * 2011: '' [[Spy (Film 2011)| Spy]]'' - Regie: [[Alexander Klymko]] - Haaptacteuren: [[Ben Curtis]], [[Lora Kojović]] - (als Dante LeClair) * 2012: ''Surviving Family'' - Regie: [[Laura Thies]] - Haaptacteuren: [[Sarah Wilson]], [[Billy Magnussen]] - (als Avenoso) * 2012: ''Off Limits'' - Regie: [[Sal Fusco]] - (Kuerzfilm) * 2012: '' [[The Woods (Film 2012)| The Woods]]'' - Regie: [[Michael Mandell]] - Haaptacteuren: [[Franco Nero]], [[]Tony Devon] - (als Madden) * 2012: ''Saved by the Pole'' - Regie: [[Jonisha Rios]] - (Kuerzfilm) * 2013: ''Day of Redemption'' - Regie: [[Emilio Roso]] - Haaptacteuren: Emilio Roso, Michael Madsen - (als Sal) * 2013: ''[[Goat (Film 2013)|Goat]]'' - Regie: [[Paul Borghese]] - Haaptacteuren: [[Armand Assante]], [[Cathy Moriarty]] - (als Luigi Leone) * 2013: ''[[The Family]]'' - Regie: [[Luc Besson]] - Haaptacteuren: [[Robert De Niro]], [[Michelle Pfeiffer]] - (als Willy) * 2013: ''Torture Chamber'' - Regie: [[Dante Tomaselli]] - Haaptacteuren: [[Christie Sanford]], [[Lynn Lowry]] - (als Dr.Fiore) * 2013: ''I'm in Love With a Church Girl'' - Regie: [[Steve Race]] - Haaptacteuren: [[Ja Rule]], [[Adrienne Bailon-Houghton|Adrienne Bailon]] - (als Nicholas Halston) * 2013: ''Hypothetically'' - Regie: [[Peter Zinn]] - (Kuerzfilm) * 2014: ''Tumbleweed: A True Story'' - Regie: Emilio Roso - Haaptacteuren: Emilio Roso, [[Martin Kove]] - (als Erik Rydell) * 2015: ''Thinking with Richard'' - Regie: [[Peter Graham (Filmregisseur)|Peter Graham]] - Haaptacteuren: [[Saul Stein]], [[Carlos Leon]] - (als Balls) * 2015: ''Staten Island Summer'' - Regie: [[Rhys Thomas]] - Haaptacteuren: [[Graham Phillips]], [[Zack Pearlman]] - (als Leo Manicucci) * 2015: ''[[Red Herring (Film)|Red Herring]]'' - Regie: [[Ousa Khun]] - Haaptacteuren: [[Holly Valance]], [[Stephanie McIntosh]] - (als Saffiote) * 2016: ''The Eyes'' - Regie: [[Robbie Bryan]] - Haaptacteuren: Nicholas Turturro, [[Megan West]] - (als Harry) * 2016: ''Oiled Up'' - Regie: [[Richard Selvi]] - (Kuerzfilm) * 2016: ''Calico Skies'' - Regie: [[Valerio Esposito]] - Haaptacteuren: [[Tom Sizemore]], [[Christina Bennett Lind]] - (als Vincenzo) * 2016: ''Pasquale's Magic Veal'' - Regie: [[D.J. Higgins]] - (Kuerzfilm) * 2017: ''Pitching Tents'' - Regie: [[Jacob Cooney]] - Haaptacteuren: [[Michael Grant]], [[Jim Norton]] - (als Tony) * 2017: ''Blood Circus'' - Regie: [[Jacob Cooney]] - Haaptacteuren: [[Jamie Nocher]], Tom Sizemore - (als Rocco) * 2017: ''The Kids Menu'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) * 2017: ''The Fifth Borough'' - Regie: [[John Bianco]] - (Kuerzfilm) * 2018: ''Who's Jenna...?'' - Regie: [[Thomas Baldinger]] - Haaptacteuren: [[Tracey Birdsall]], [[Bill Sorvino]] - (als Thomas Roma) * 2018: ''[[Papa (Film 2018)| Papa]]'' - Regie: [[Dan Israely]] - Haaptacteuren: [[Robert Scott Wilson]], [[Paul Sorvino]] - (als Frankie Vincent) * 2018: ''[[Bully (Film 2018)| Bully]]'' - Regie: [[Santino Campanelli]] - Haaptacteuren: [[Tucker Albrizzi]], [[Ron Canada]] - (als Frankie) * 2018: ''Honor Amongst Men'' - Regie: [[Fred Carpenter]] - Haaptacteuren: [[Chuck Zito]], [[Robert Clohessy]] - (als FBI Agent) * 2018: ''St. Joseph'' - Regie: [[Kathrina Miccio]] - (Kuerzfilm) * 2018: ''Black Wake'' - Regie: [[Jeremiah Kipp]] - Haaptacteuren: [[Nana Gouvea]], Tom Sizemore - (als Dokter Jones) * 2018: ''Sarah Q'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Stefano Da Fre]], [[Burt Young]] - (als Tommy) * 2018: ''Sodfather Spagatoni'' - Regie: [[Steven Robert Alexander]] - Haaptacteuren: [[David J. Paul]], [[Thomas Walton]] - (als Spagatoni) * 2018: ''Against All Odds'' - Regie: [[Romeo Antonio]] - Haaptacteuren: [[Adam Ratcliffe]], [[Brian Anthony Wilson]] * 2019: ''[[Clinton Road (Film)| Clinton Road]]'' - Regie: [[Richard Grieco]], [[Steve Stanulis]] - Haaptacteuren: [[Ace Young]], [[Erin O'Brien]] * 2019: ''Vault'' - Regie: [[Tom DeNucci]] - Haaptacteuren: [[Theo Rossi]], [[Don Johnson]] - (als Frank) * 2019: ''[[Stano (Film)| Stano]]'' - Regie: [[Raymond De Felitta]] - Haaptacteuren: [[Joe Manganiello]], [[Sofía Vergara]] - (als Cosmo) * 2019: ''Bad Art'' - Regie: [[Tania Raymonde]], [[Zio Ziegler]] - Haaptacteuren: [[Tania Raymonde]], [[Sarah Wynter]] - (als Papi) * 2019: ''Awakening Arlene]'' - Regie: [[Brad Forenza]] - (Kuerzfilm) * 2019: ''Duped'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2026 ==== * 2020: ''Booze, Broads and Blackjack'' - Regie: [[Rickey Bird Jr.]] - Haaptacteuren: [[Paul Almaguer]], [[Paula Almaguer]] - (als Vinny Bombayo) * 2021: ''Made in Chinatown'' - Regie: [[James Lew]], [[Robert Samuels]] - Haaptacteuren: [[Lo Meng]], [[James Lew]] - (als Amadore Condimento) * 2021: ''The Birthday Cake'' - Regie: [[Jimmy Giannopoulos]] - Haaptacteuren: [[Val Kilmer]], [[Ewan McGregor]] - (als Vito) * 2021: ''The Museum'' - Regie: [[Brad Forenza]] - (Kuerzfilm) * 2022: ''The Black Caesar'' - Regie: [[Lawrence Goosling]] - Haaptacteuren: [[Ángel Salazar]], [[Brian Anthony Wilson]] - (als Dominic Gambini) * 2023: ''Spinning Gold'' - Regie: [[Timothy Scott Bogart]] - Haaptacteuren: [[Jeremy Jordan]], [[Michelle Monaghan]] - (als Big Joey) * 2024: ''Don Q'' - Regie: [[Claudio Bellante]] - Haaptacteuren: Armand Assante, [[Chuck Zito]] * 2023: ''The Zombie Wedding'' - Regie: [[Micah Khan]] - Haaptacteuren: [[Cheri Oteri]], [[Heather Matarazzo]] - (als Fanucci) * 2024: ''A Brooklyn Love Story'' - Regie: [[Steven Feder]] - Haaptacteuren: [[Michael Morano]], [[Katie McCarty]] - (als Benny Tucci) * 2024: ''Bad News on the Doorstep'' - Regie: [[ Tom DeNucci]] - Haaptacteuren: [[Dante Palminteri]], [[Nick Davi]] - (als Jerry) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Pastore Vincent}} [[Kategorie:US-amerikanesch Schauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1946]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] 9ndcvxesm2wn87ivtofeey4aqch4vgf 2689306 2689305 2026-08-06T16:54:47Z Johnny Chicago 17 /* Um Spaweck */ 2689306 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Vincent Pastore''', gebuer de [[14. Juli]] [[1946]] zu [[New York City|New York]] an der Bronx, an och de gestuerwen ëm den 1. August [[2026]], war en US-amerikanesche Schauspiller mat italieeneschen Originnen. Hie gouf absënns fir seng Roll als [[Mafia|Mafioso]] ''Salvatore „Big Pussy“ Bonpensiero'' an der TV-Serie [[The Sopranos]] bekannt. == Filmographie == === Kino === ==== vun 1988 bis 1999 ==== * 1988: ''[[Black Roses (Film 1988)|Black Roses]]'' - Regie: [[John Fasano]] - Haaptacteuren: [[Patricia Strelioff|Pat Strelioff]], [[Ken Swofford]] - (als Ames) * 1989: ''[[True Love (Film 1989)|True Love]]'' - Regie: [[Nancy Savoca]] - Haaptacteuren: [[Annabella Sciorra]], [[Ron Eldard]] - (als Angelo) * 1990: ''Q & A'' - Regie: [[John Harrison]] - Haaptacteuren: [[Nick Nolte]], [[Timothy Hutton]] - (als Mann an enger Bar) * 1990: ''Tales from the Darkside: The Movie'' - Episod: ''Lover's Vow''- Regie: [[John Harrison]] - Haaptacteuren: [[James Remar]], [[Ashton Wise]] - (als Mann an enger Konschtgallerie) * 1990: ''Street Hunter'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Steve James]], [[Reb Brown]] * 1991: ''Men of Respect'' - Regie: [[William Reilly]] - Haaptacteuren: [[John Turturro]], [[Katherine Borowitz]] - (als Sammy) * 1990: ''Backstreet Dreams'' - Regie: [[Rupert Hitzig]], [[Jason O'Malley]] - Haaptacteuren: [[Brooke Shields]], [[Anthony Franciosa]] - (als Tony) * 1990: ''State of Grace'' - Regie: [[Phil Joanou]] - Haaptacteuren: [[Sean Penn]], [[Ed Harris]] * 1990: ''Goodfellas'' - Regie: [[Martin Scorsese]] - Haaptacteuren: [[Robert De Niro]], [[Ray Liotta]] * 1990: ''Awakenings'' - Regie: [[Penny Marshall]] - Haaptacteuren: Robert De Niro, [[Robin Williams]] - (als Patient) * 1990: ''New Jack City'' - Regie: [[Mario Van Peebles]] - Haaptacteuren: [[Wesley Snipes]], [[Ice-T]] - (als Mobster) * 1992: ''The Bet'' - Regie: [[Ted Demme]] - (Kuerzfilm) * 1992: ''Who Do I Gotta Kill?'' - Regie: [[Frank Rainone]] - Haaptacteuren: [[Sandy Colosimo]], [[James Lorinz]] - (als Aldo) * 1992: ''Flodder in Amerika!'' - Regie: [[Dick Maas]] - Haaptacteuren: [[Huub Stapel]], [[Nelly Frijda]] * 1993: ''Manhattan Murder Mystery?'' - Regie: [[Woody Allen]] - Haaptacteuren: Woody Allen, [[Diane Keaton]] - (als Mann en engem Restaurant) * 1993: ''Who's the Man?'' - Regie: Ted Demme - Haaptacteuren: [[Ed Lover]], [[Badja Djola]] - (als Tony Como) * 1993: ''The Dutch Master'' - Regie: [[Susan Seidelman]] - (Kuerzfilm) * 1993: ''Carlito's Way'' - Regie: [[Brian De Palma]] - Haaptacteuren: [[Al Pacino]], [[Sean Penn]] - (als Copa Wiseguy) * 1994: ''Sugar Hill'' - Regie: [[Leon Ichaso]] - Haaptacteuren: Wesley Snipes, [[Khandi Alexander]] - (als Bodyguard) * 1994: ''Minges Alley'' - Regie: [[Mark Foggetti]] - Haaptacteuren: [[John Cocca]], [[Rudy Robertson]] - (als Bodyguard) * 1994: ''The Ref'' - Regie: Ted Demme - Haaptacteuren: [[Denis Leary]], [[Judy Davis]] * 1994: ''Soup & the Dead'' - Regie: [[Michael Dominic]] - (Kuerzfilm) * 1994: ''Hand Gun'' - Regie: [[Whitney Ransick]] - Haaptacteuren: [[Treat Williams]], [[Seymour Cassel]] - (als Harry) * 1994: ''It Could Happen to You'' - Regie: [[Andrew Bergman]] - Haaptacteuren: [[Nicolas Cage]], [[Bridget Fonda]] - (als Member vum Bowling Team) * 1995: ''The Basketball Diaries'' - Regie: [[Scott Kalvert]] - Haaptacteuren: [[Leonardo DiCaprio]], [[Lorraine Bracco]] - (als Aarbechter) * 1995: ''The Jerky Boys'' - Regie: [[James Melkonian]] - Haaptacteuren: [[John G. Brennan]], [[Kamal Ahmed]] - (als Tony Scarboni) * 1995: ''Blue Funk'' - Regie: [[Ivy Brooks]] - Haaptacteuren: [[Matt Skollar]], [[Richard Bright]] - (als John) * 1995: ''Mott Street'' - Regie: [[Robert Levi]] - (Kuerzfilm) * 1995: ''Italian Movie'' - Regie: [[Roberto Monticello]] - Haaptacteuren: [[Michael Della Femina]], [[Caprice Benedetti]] - (als Vinny) * 1995: ''[[No Exit (Film 1995)|No Exit]]'' - Regie: [[David DiCerto]], [[Michael DiCerto]] - Haaptacteuren: [[Frank Zagarino]], [[Nick Sandow]] - (als Tony Landano) * 1995: ''Money Train'' - Regie: [[Joseph Ruben]] - Haaptacteuren: Wesley Snipes, [[Woody Harrelson]] - (als Spiller) * 1995: ''Pictures of Baby Jane Doe'' - Regie: [[Paul Peditto]] - Haaptacteuren: [[Calista Flockhart]], [[Christopher Peditto]] - (als Dan) * 1996: ''Walking and Talking'' - Regie: [[Nicole Holofcener]] - Haaptacteuren: [[Catherine Keener]], [[Anne Heche]] - (als Patient) * 1996: ''Sunset Park'' - Regie: [[Steve Gomer]] - Haaptacteuren: [[Rhea Perlman]], [[Fredro Starr]] - (als Charlie) * 1996: ''Joe's Apartment'' - Regie: [[John Payson]] - Haaptacteuren: [[Jerry O'Connell]], [[Megan Ward]] - (als Abriecher) * 1997: ''Night Falls on Manhattan'' - Regie: [[Sidney Lumet]] - Haaptacteuren: [[Andy Garcia]], [[Lena Olin]] - (als Polizist) * 1996: ''[[West New York (Film)|West New York]]'' - Regie: [[Phil Gallo]] - Haaptacteuren: [[Frank Vincent]], [[Gian DiDonna]] - (als Carmine Ferraro) * 1997: ''All Over Me'' - Regie: [[Alex Sichel]] - Haaptacteuren: [[Alison Folland]], [[Tara Subkoff]] - (als Don) * 1997: ''The Deli'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Matt Keeslar]], [[Brian Vincent]] - (als Lou) * 1997: ''Six Ways to Sunday'' - Regie: [[Adam Bernstein]] - Haaptacteuren: [[Norman Reedus]], [[Adrien Brody]] - (als Monni Max) * 1997: ''A Brooklyn State of Mind'' - Regie: [[Frank Rainone]] - Haaptacteuren: [[Vincent Spano]], [[Maria Grazia Cucinotta]] - (als Vinnie D) * 1998: ''[[Mafia! (Film 1998)|Mafia!]]'' - Regie: [[Jim Abrahams]] - Haaptacteuren: [[Jay Mohr]], [[Christina Applegate]] - (als Gorgoni) * 1999: ''Mickey Blue Eyes'' - Regie: [[Kelly Makin]] - Haaptacteuren: [[Hugh Grant]], [[Jeanne Tripplehorn]] - (als Al) * 1999: ''Under Hellgate Bridge'' - Regie: [[Michael Sergio]] - Haaptacteuren: [[Michael Rodrick]], Frank Vincent - (als Mitch) * 1999: ''[[The Hurricane (Film)|The Hurricane]]'' - Regie: [[Norman Jewison]] - Haaptacteuren: [[Denzel Washington]], [[Liev Schreiber]] - (als Alfred Bello) * 1999: ''18 Shades of Dust'' - Regie: [[Danny Aiello III]] - Haaptacteuren: [[Danny Aiello]], [[William Forsythe]] - (als Matty Brancato) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2000: ''[[Blue Moon (Film 2000)|Blue Moon]]'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Ben Gazzara]], [[Rita Moreno]] - (als Joey) * 2000: ''Two Family House'' - Regie: [[Raymond De Felitta]] - Haaptacteuren: [[Michael Rispoli]], [[Kelly Macdonald]] - (als Angelo) * 2000: ''The Rochester Method'' - Regie: [[Mark Foggetti]] - (Kuerzfilm) * 2000: ''Growing Down in Brooklyn'' - Regie: [[Robert Santoli]] - Haaptacteuren: [[Amy Hargreaves]], [[Anthony Caso]] - (als Sal) * 2001: ''The Rules (For Men)'' - Regie: [[Robert Capelli Jr.]] - Haaptacteuren: Robert Capelli Jr., [[Jackie Martling]] * 2001: ''[[Made (Film 2001)|Made]]'' - Regie: [[Jon Favreau]] - Haaptacteuren: Jon Favreau, [[Famke Janssen]] - (als Jimmy) * 2001: ''Corky Romano'' - Regie: [[Rob Pritts]] - Haaptacteuren: [[Chris Kattan]], [[Peter Falk]] - (als Tony) * 2001: ''Riding in Cars with Boys'' - Regie: Penny Marshall - Haaptacteuren: [[Drew Barrymore]], [[Steve Zahn]] - (als Lou) * 2002: ''This Thing of Ours'' - Regie: [[Danny Provenzano]] - Haaptacteuren: Frank Vincent, [[Louis Vanaria]] - (als Skippy) * 2002: ''Deuces Wild'' - Regie: [[Scott Kalvert]] - Haaptacteuren: [[Stephen Dorff]], [[Brad Renfro]] - (als Aldo) * 2002: ''Serving Sara'' - Regie: [[Reginald Hudlin]] - Haaptacteuren: [[Matthew Perry]], [[Elizabeth Hurley]] - (als Tony) * 2003: ''American Cousin'' - Regie: [[Don Coutts]] - Haaptacteuren: [[Danny Nucci]], [[Shirley Henderson]] - (als Tony) * 2003: ''A Tale of Two Pizzas'' - Regie: [[Vincent Sassone]] - Haaptacteuren: Frank Vincent, [[Robin Paul]] - (als Vito Rossi) * 2003: ''Mail Order Bride'' - Regie: [[Jeffrey Wolf]], [[Robert Capelli Jr.]] - Haaptacteuren: Danny Aiello, Robert Capelli Jr. - (als Tootie) * 2004: ''The Cookout'' - Regie: [[Lance Rivera]] - Haaptacteuren: [[Ja Rule]], [[Tim Meadows]] - (als Vendeur) * 2005: ''Johnny Slade's Greatest Hits'' - Regie: [[Larry Blamire]] - Haaptacteuren: [[John Fiore]], [[Vincent Curatola]] - (als Vic) * 2005: ''[[Revolver (Film)|Revolver]]'' - Regie: [[Guy Ritchie]] - Haaptacteuren: [[Jason Statham]], [[Ray Liotta]] - (als Zach) * 2006: ''The Last Request'' - Regie: [[John DeBellis]] - Haaptacteuren: [[T.R. Knight]], Danny Aiello - (als Pater Patton) * 2005: ''[[Remedy (Film 2005)|Remedy]]'' - Regie: [[Christian Maelen]], [Jon Doscher]] - Haaptacteuren: [[Arthur J. Nascarella]], [[Christian Maelen]] - (als Casper Black) * 2007: ''Slice'' - Regie: [[Carmen Maria Milito]] - (Kuerzfilm) * 2007: ''7-10 Split'' - Regie: [[Tommy Reid]] - Haaptacteuren: [[Tara Reid]], [[Ross Patterson]] - (als Tony P.) * 2008: ''[[P.J (Film 2008)|''P.J]]'' - Regie: [[Russ Emanuel]] - Haaptacteuren: [[John Heard]], [[Howard Nash]] - (als Burt) * 2008: ''College Road Trip'' - Regie: [[Roger Kumble]] - Haaptacteuren: [[Martin Lawrence]], [[Raven-Symoné]] - (als Freddy) * 2008: ''Looking for Palladin'' - Regie: [[Andrzej Krakowski]] - Haaptacteuren: [[Ben Gazzara]], [[Talia Shire]] - (als Arnie) * 2008: ''Dough Boys'' - Regie: [[Louis Lombardi]] - Haaptacteuren: Louis Lombardi, [[Andrew Keegan]] - (als Conti) * 2008: ''The Devil's Dominoes'' - Regie: [[Scott Prestin]] - Haaptacteuren: [[Daniel Baldwin]], [[Christopher Mur]] - (als Big John Calabrese) * 2008: ''Return to Sleepaway Camp'' - Regie: [[Robert Hiltzik]] - Haaptacteuren: [[Michael Gibney]], [[Paul DeAngelo]] - (als Frank) * 2008: ''Tricks of a Woman'' - Regie: [[Todd Norwood]] - Haaptacteuren: [[Scott Elrod]], [[Elika Portnoy]] - (als Harry) * 2009: ''Split Ends'' - Regie: [[Dorothy Lyman]] - Haaptacteuren: [[Corinna May]], [[Lawton Paseka]] - (als Tiny Provenzano) * 2009: ''Street Boss'' - Regie: [[Lance Kawas]] - Haaptacteuren: [[Robert Gallo]], [[Nicholas Turturro]] - (als Frank) * 2009: ''Oy Vey! My Son Is Gay!!'' - Regie: [[Evgeny Afineevsky]] - Haaptacteuren: [[Lainie Kazan]], [[Saul Rubinek]] - (als Carmine Ferraro) * 2009: ''Alienated'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2010: ''Pizza with Bullets'' - Regie: [[Robert Rothbard]] - Haaptacteuren: Talia Shire, [[Ronnie Marmo]] - (als Don Vito Perspirino) * 2010: ''Code Blue'' - Regie: [[Arthur Alston]] - Haaptacteuren: [[Sal Rendino]], [[Gano Grills]] - (als Coach) * 2011: ''[[Joshua Tree (Film 2011)|Joshua Tree]]'' - Regie: [[Kris Kardash]] - Haaptacteuren: [[Emilio Roso]], [[Michael Madsen]] - (als Sal) * 2011: ''The Briefcase'' - Regie: [[Jason Krawczyk]] - Haaptacteuren: [[Josh Alexander]], [[Nashawn Kearse]] * 2011: ''Run Your Mouth'' - Regie: [[Jason Diamond]], [[Josh Diamond]] - (Kuerzfilm) * 2011: '' [[Spy (Film 2011)| Spy]]'' - Regie: [[Alexander Klymko]] - Haaptacteuren: [[Ben Curtis]], [[Lora Kojović]] - (als Dante LeClair) * 2012: ''Surviving Family'' - Regie: [[Laura Thies]] - Haaptacteuren: [[Sarah Wilson]], [[Billy Magnussen]] - (als Avenoso) * 2012: ''Off Limits'' - Regie: [[Sal Fusco]] - (Kuerzfilm) * 2012: '' [[The Woods (Film 2012)| The Woods]]'' - Regie: [[Michael Mandell]] - Haaptacteuren: [[Franco Nero]], [[]Tony Devon] - (als Madden) * 2012: ''Saved by the Pole'' - Regie: [[Jonisha Rios]] - (Kuerzfilm) * 2013: ''Day of Redemption'' - Regie: [[Emilio Roso]] - Haaptacteuren: Emilio Roso, Michael Madsen - (als Sal) * 2013: ''[[Goat (Film 2013)|Goat]]'' - Regie: [[Paul Borghese]] - Haaptacteuren: [[Armand Assante]], [[Cathy Moriarty]] - (als Luigi Leone) * 2013: ''[[The Family]]'' - Regie: [[Luc Besson]] - Haaptacteuren: [[Robert De Niro]], [[Michelle Pfeiffer]] - (als Willy) * 2013: ''Torture Chamber'' - Regie: [[Dante Tomaselli]] - Haaptacteuren: [[Christie Sanford]], [[Lynn Lowry]] - (als Dr.Fiore) * 2013: ''I'm in Love With a Church Girl'' - Regie: [[Steve Race]] - Haaptacteuren: [[Ja Rule]], [[Adrienne Bailon-Houghton|Adrienne Bailon]] - (als Nicholas Halston) * 2013: ''Hypothetically'' - Regie: [[Peter Zinn]] - (Kuerzfilm) * 2014: ''Tumbleweed: A True Story'' - Regie: Emilio Roso - Haaptacteuren: Emilio Roso, [[Martin Kove]] - (als Erik Rydell) * 2015: ''Thinking with Richard'' - Regie: [[Peter Graham (Filmregisseur)|Peter Graham]] - Haaptacteuren: [[Saul Stein]], [[Carlos Leon]] - (als Balls) * 2015: ''Staten Island Summer'' - Regie: [[Rhys Thomas]] - Haaptacteuren: [[Graham Phillips]], [[Zack Pearlman]] - (als Leo Manicucci) * 2015: ''[[Red Herring (Film)|Red Herring]]'' - Regie: [[Ousa Khun]] - Haaptacteuren: [[Holly Valance]], [[Stephanie McIntosh]] - (als Saffiote) * 2016: ''The Eyes'' - Regie: [[Robbie Bryan]] - Haaptacteuren: Nicholas Turturro, [[Megan West]] - (als Harry) * 2016: ''Oiled Up'' - Regie: [[Richard Selvi]] - (Kuerzfilm) * 2016: ''Calico Skies'' - Regie: [[Valerio Esposito]] - Haaptacteuren: [[Tom Sizemore]], [[Christina Bennett Lind]] - (als Vincenzo) * 2016: ''Pasquale's Magic Veal'' - Regie: [[D.J. Higgins]] - (Kuerzfilm) * 2017: ''Pitching Tents'' - Regie: [[Jacob Cooney]] - Haaptacteuren: [[Michael Grant]], [[Jim Norton]] - (als Tony) * 2017: ''Blood Circus'' - Regie: [[Jacob Cooney]] - Haaptacteuren: [[Jamie Nocher]], Tom Sizemore - (als Rocco) * 2017: ''The Kids Menu'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) * 2017: ''The Fifth Borough'' - Regie: [[John Bianco]] - (Kuerzfilm) * 2018: ''Who's Jenna...?'' - Regie: [[Thomas Baldinger]] - Haaptacteuren: [[Tracey Birdsall]], [[Bill Sorvino]] - (als Thomas Roma) * 2018: ''[[Papa (Film 2018)| Papa]]'' - Regie: [[Dan Israely]] - Haaptacteuren: [[Robert Scott Wilson]], [[Paul Sorvino]] - (als Frankie Vincent) * 2018: ''[[Bully (Film 2018)| Bully]]'' - Regie: [[Santino Campanelli]] - Haaptacteuren: [[Tucker Albrizzi]], [[Ron Canada]] - (als Frankie) * 2018: ''Honor Amongst Men'' - Regie: [[Fred Carpenter]] - Haaptacteuren: [[Chuck Zito]], [[Robert Clohessy]] - (als FBI Agent) * 2018: ''St. Joseph'' - Regie: [[Kathrina Miccio]] - (Kuerzfilm) * 2018: ''Black Wake'' - Regie: [[Jeremiah Kipp]] - Haaptacteuren: [[Nana Gouvea]], Tom Sizemore - (als Dokter Jones) * 2018: ''Sarah Q'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Stefano Da Fre]], [[Burt Young]] - (als Tommy) * 2018: ''Sodfather Spagatoni'' - Regie: [[Steven Robert Alexander]] - Haaptacteuren: [[David J. Paul]], [[Thomas Walton]] - (als Spagatoni) * 2018: ''Against All Odds'' - Regie: [[Romeo Antonio]] - Haaptacteuren: [[Adam Ratcliffe]], [[Brian Anthony Wilson]] * 2019: ''[[Clinton Road (Film)| Clinton Road]]'' - Regie: [[Richard Grieco]], [[Steve Stanulis]] - Haaptacteuren: [[Ace Young]], [[Erin O'Brien]] * 2019: ''Vault'' - Regie: [[Tom DeNucci]] - Haaptacteuren: [[Theo Rossi]], [[Don Johnson]] - (als Frank) * 2019: ''[[Stano (Film)| Stano]]'' - Regie: [[Raymond De Felitta]] - Haaptacteuren: [[Joe Manganiello]], [[Sofía Vergara]] - (als Cosmo) * 2019: ''Bad Art'' - Regie: [[Tania Raymonde]], [[Zio Ziegler]] - Haaptacteuren: [[Tania Raymonde]], [[Sarah Wynter]] - (als Papi) * 2019: ''Awakening Arlene]'' - Regie: [[Brad Forenza]] - (Kuerzfilm) * 2019: ''Duped'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2026 ==== * 2020: ''Booze, Broads and Blackjack'' - Regie: [[Rickey Bird Jr.]] - Haaptacteuren: [[Paul Almaguer]], [[Paula Almaguer]] - (als Vinny Bombayo) * 2021: ''Made in Chinatown'' - Regie: [[James Lew]], [[Robert Samuels]] - Haaptacteuren: [[Lo Meng]], [[James Lew]] - (als Amadore Condimento) * 2021: ''The Birthday Cake'' - Regie: [[Jimmy Giannopoulos]] - Haaptacteuren: [[Val Kilmer]], [[Ewan McGregor]] - (als Vito) * 2021: ''The Museum'' - Regie: [[Brad Forenza]] - (Kuerzfilm) * 2022: ''The Black Caesar'' - Regie: [[Lawrence Goosling]] - Haaptacteuren: [[Ángel Salazar]], [[Brian Anthony Wilson]] - (als Dominic Gambini) * 2023: ''Spinning Gold'' - Regie: [[Timothy Scott Bogart]] - Haaptacteuren: [[Jeremy Jordan]], [[Michelle Monaghan]] - (als Big Joey) * 2024: ''Don Q'' - Regie: [[Claudio Bellante]] - Haaptacteuren: Armand Assante, [[Chuck Zito]] * 2023: ''The Zombie Wedding'' - Regie: [[Micah Khan]] - Haaptacteuren: [[Cheri Oteri]], [[Heather Matarazzo]] - (als Fanucci) * 2024: ''A Brooklyn Love Story'' - Regie: [[Steven Feder]] - Haaptacteuren: [[Michael Morano]], [[Katie McCarty]] - (als Benny Tucci) * 2024: ''Bad News on the Doorstep'' - Regie: [[ Tom DeNucci]] - Haaptacteuren: [[Dante Palminteri]], [[Nick Davi]] - (als Jerry) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Pastore Vincent}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1946]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] mi7lmn8l0fren39r5v3rm77t8t6kjx1 2689307 2689306 2026-08-06T17:06:57Z Johnny Chicago 17 /* Filmographie */ TV 2689307 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Biographie}} De '''Vincent Pastore''', gebuer de [[14. Juli]] [[1946]] zu [[New York City|New York]] an der Bronx, an och de gestuerwen ëm den 1. August [[2026]], war en US-amerikanesche Schauspiller mat italieeneschen Originnen. Hie gouf absënns fir seng Roll als [[Mafia|Mafioso]] ''Salvatore „Big Pussy“ Bonpensiero'' an der TV-Serie [[The Sopranos]] bekannt. == Filmographie == === Kino === ==== vun 1988 bis 1999 ==== * 1988: ''[[Black Roses (Film 1988)|Black Roses]]'' - Regie: [[John Fasano]] - Haaptacteuren: [[Patricia Strelioff|Pat Strelioff]], [[Ken Swofford]] - (als Ames) * 1989: ''[[True Love (Film 1989)|True Love]]'' - Regie: [[Nancy Savoca]] - Haaptacteuren: [[Annabella Sciorra]], [[Ron Eldard]] - (als Angelo) * 1990: ''Q & A'' - Regie: [[John Harrison]] - Haaptacteuren: [[Nick Nolte]], [[Timothy Hutton]] - (als Mann an enger Bar) * 1990: ''Tales from the Darkside: The Movie'' - Episod: ''Lover's Vow''- Regie: [[John Harrison]] - Haaptacteuren: [[James Remar]], [[Ashton Wise]] - (als Mann an enger Konschtgallerie) * 1990: ''Street Hunter'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Steve James]], [[Reb Brown]] * 1991: ''Men of Respect'' - Regie: [[William Reilly]] - Haaptacteuren: [[John Turturro]], [[Katherine Borowitz]] - (als Sammy) * 1990: ''Backstreet Dreams'' - Regie: [[Rupert Hitzig]], [[Jason O'Malley]] - Haaptacteuren: [[Brooke Shields]], [[Anthony Franciosa]] - (als Tony) * 1990: ''State of Grace'' - Regie: [[Phil Joanou]] - Haaptacteuren: [[Sean Penn]], [[Ed Harris]] * 1990: ''Goodfellas'' - Regie: [[Martin Scorsese]] - Haaptacteuren: [[Robert De Niro]], [[Ray Liotta]] * 1990: ''Awakenings'' - Regie: [[Penny Marshall]] - Haaptacteuren: Robert De Niro, [[Robin Williams]] - (als Patient) * 1990: ''New Jack City'' - Regie: [[Mario Van Peebles]] - Haaptacteuren: [[Wesley Snipes]], [[Ice-T]] - (als Mobster) * 1992: ''The Bet'' - Regie: [[Ted Demme]] - (Kuerzfilm) * 1992: ''Who Do I Gotta Kill?'' - Regie: [[Frank Rainone]] - Haaptacteuren: [[Sandy Colosimo]], [[James Lorinz]] - (als Aldo) * 1992: ''Flodder in Amerika!'' - Regie: [[Dick Maas]] - Haaptacteuren: [[Huub Stapel]], [[Nelly Frijda]] * 1993: ''Manhattan Murder Mystery?'' - Regie: [[Woody Allen]] - Haaptacteuren: Woody Allen, [[Diane Keaton]] - (als Mann en engem Restaurant) * 1993: ''Who's the Man?'' - Regie: Ted Demme - Haaptacteuren: [[Ed Lover]], [[Badja Djola]] - (als Tony Como) * 1993: ''The Dutch Master'' - Regie: [[Susan Seidelman]] - (Kuerzfilm) * 1993: ''Carlito's Way'' - Regie: [[Brian De Palma]] - Haaptacteuren: [[Al Pacino]], [[Sean Penn]] - (als Copa Wiseguy) * 1994: ''Sugar Hill'' - Regie: [[Leon Ichaso]] - Haaptacteuren: Wesley Snipes, [[Khandi Alexander]] - (als Bodyguard) * 1994: ''Minges Alley'' - Regie: [[Mark Foggetti]] - Haaptacteuren: [[John Cocca]], [[Rudy Robertson]] - (als Bodyguard) * 1994: ''The Ref'' - Regie: Ted Demme - Haaptacteuren: [[Denis Leary]], [[Judy Davis]] * 1994: ''Soup & the Dead'' - Regie: [[Michael Dominic]] - (Kuerzfilm) * 1994: ''Hand Gun'' - Regie: [[Whitney Ransick]] - Haaptacteuren: [[Treat Williams]], [[Seymour Cassel]] - (als Harry) * 1994: ''It Could Happen to You'' - Regie: [[Andrew Bergman]] - Haaptacteuren: [[Nicolas Cage]], [[Bridget Fonda]] - (als Member vum Bowling Team) * 1995: ''The Basketball Diaries'' - Regie: [[Scott Kalvert]] - Haaptacteuren: [[Leonardo DiCaprio]], [[Lorraine Bracco]] - (als Aarbechter) * 1995: ''The Jerky Boys'' - Regie: [[James Melkonian]] - Haaptacteuren: [[John G. Brennan]], [[Kamal Ahmed]] - (als Tony Scarboni) * 1995: ''Blue Funk'' - Regie: [[Ivy Brooks]] - Haaptacteuren: [[Matt Skollar]], [[Richard Bright]] - (als John) * 1995: ''Mott Street'' - Regie: [[Robert Levi]] - (Kuerzfilm) * 1995: ''Italian Movie'' - Regie: [[Roberto Monticello]] - Haaptacteuren: [[Michael Della Femina]], [[Caprice Benedetti]] - (als Vinny) * 1995: ''[[No Exit (Film 1995)|No Exit]]'' - Regie: [[David DiCerto]], [[Michael DiCerto]] - Haaptacteuren: [[Frank Zagarino]], [[Nick Sandow]] - (als Tony Landano) * 1995: ''Money Train'' - Regie: [[Joseph Ruben]] - Haaptacteuren: Wesley Snipes, [[Woody Harrelson]] - (als Spiller) * 1995: ''Pictures of Baby Jane Doe'' - Regie: [[Paul Peditto]] - Haaptacteuren: [[Calista Flockhart]], [[Christopher Peditto]] - (als Dan) * 1996: ''Walking and Talking'' - Regie: [[Nicole Holofcener]] - Haaptacteuren: [[Catherine Keener]], [[Anne Heche]] - (als Patient) * 1996: ''Sunset Park'' - Regie: [[Steve Gomer]] - Haaptacteuren: [[Rhea Perlman]], [[Fredro Starr]] - (als Charlie) * 1996: ''Joe's Apartment'' - Regie: [[John Payson]] - Haaptacteuren: [[Jerry O'Connell]], [[Megan Ward]] - (als Abriecher) * 1997: ''Night Falls on Manhattan'' - Regie: [[Sidney Lumet]] - Haaptacteuren: [[Andy Garcia]], [[Lena Olin]] - (als Polizist) * 1996: ''[[West New York (Film)|West New York]]'' - Regie: [[Phil Gallo]] - Haaptacteuren: [[Frank Vincent]], [[Gian DiDonna]] - (als Carmine Ferraro) * 1997: ''All Over Me'' - Regie: [[Alex Sichel]] - Haaptacteuren: [[Alison Folland]], [[Tara Subkoff]] - (als Don) * 1997: ''The Deli'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Matt Keeslar]], [[Brian Vincent]] - (als Lou) * 1997: ''Six Ways to Sunday'' - Regie: [[Adam Bernstein]] - Haaptacteuren: [[Norman Reedus]], [[Adrien Brody]] - (als Monni Max) * 1997: ''A Brooklyn State of Mind'' - Regie: [[Frank Rainone]] - Haaptacteuren: [[Vincent Spano]], [[Maria Grazia Cucinotta]] - (als Vinnie D) * 1998: ''[[Mafia! (Film 1998)|Mafia!]]'' - Regie: [[Jim Abrahams]] - Haaptacteuren: [[Jay Mohr]], [[Christina Applegate]] - (als Gorgoni) * 1999: ''Mickey Blue Eyes'' - Regie: [[Kelly Makin]] - Haaptacteuren: [[Hugh Grant]], [[Jeanne Tripplehorn]] - (als Al) * 1999: ''Under Hellgate Bridge'' - Regie: [[Michael Sergio]] - Haaptacteuren: [[Michael Rodrick]], Frank Vincent - (als Mitch) * 1999: ''[[The Hurricane (Film)|The Hurricane]]'' - Regie: [[Norman Jewison]] - Haaptacteuren: [[Denzel Washington]], [[Liev Schreiber]] - (als Alfred Bello) * 1999: ''18 Shades of Dust'' - Regie: [[Danny Aiello III]] - Haaptacteuren: [[Danny Aiello]], [[William Forsythe]] - (als Matty Brancato) ==== vun 2000 bis 2009 ==== * 2000: ''[[Blue Moon (Film 2000)|Blue Moon]]'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Ben Gazzara]], [[Rita Moreno]] - (als Joey) * 2000: ''Two Family House'' - Regie: [[Raymond De Felitta]] - Haaptacteuren: [[Michael Rispoli]], [[Kelly Macdonald]] - (als Angelo) * 2000: ''The Rochester Method'' - Regie: [[Mark Foggetti]] - (Kuerzfilm) * 2000: ''Growing Down in Brooklyn'' - Regie: [[Robert Santoli]] - Haaptacteuren: [[Amy Hargreaves]], [[Anthony Caso]] - (als Sal) * 2001: ''The Rules (For Men)'' - Regie: [[Robert Capelli Jr.]] - Haaptacteuren: Robert Capelli Jr., [[Jackie Martling]] * 2001: ''[[Made (Film 2001)|Made]]'' - Regie: [[Jon Favreau]] - Haaptacteuren: Jon Favreau, [[Famke Janssen]] - (als Jimmy) * 2001: ''Corky Romano'' - Regie: [[Rob Pritts]] - Haaptacteuren: [[Chris Kattan]], [[Peter Falk]] - (als Tony) * 2001: ''Riding in Cars with Boys'' - Regie: Penny Marshall - Haaptacteuren: [[Drew Barrymore]], [[Steve Zahn]] - (als Lou) * 2002: ''This Thing of Ours'' - Regie: [[Danny Provenzano]] - Haaptacteuren: Frank Vincent, [[Louis Vanaria]] - (als Skippy) * 2002: ''Deuces Wild'' - Regie: [[Scott Kalvert]] - Haaptacteuren: [[Stephen Dorff]], [[Brad Renfro]] - (als Aldo) * 2002: ''Serving Sara'' - Regie: [[Reginald Hudlin]] - Haaptacteuren: [[Matthew Perry]], [[Elizabeth Hurley]] - (als Tony) * 2003: ''American Cousin'' - Regie: [[Don Coutts]] - Haaptacteuren: [[Danny Nucci]], [[Shirley Henderson]] - (als Tony) * 2003: ''A Tale of Two Pizzas'' - Regie: [[Vincent Sassone]] - Haaptacteuren: Frank Vincent, [[Robin Paul]] - (als Vito Rossi) * 2003: ''Mail Order Bride'' - Regie: [[Jeffrey Wolf]], [[Robert Capelli Jr.]] - Haaptacteuren: Danny Aiello, Robert Capelli Jr. - (als Tootie) * 2004: ''The Cookout'' - Regie: [[Lance Rivera]] - Haaptacteuren: [[Ja Rule]], [[Tim Meadows]] - (als Vendeur) * 2005: ''Johnny Slade's Greatest Hits'' - Regie: [[Larry Blamire]] - Haaptacteuren: [[John Fiore]], [[Vincent Curatola]] - (als Vic) * 2005: ''[[Revolver (Film)|Revolver]]'' - Regie: [[Guy Ritchie]] - Haaptacteuren: [[Jason Statham]], [[Ray Liotta]] - (als Zach) * 2006: ''The Last Request'' - Regie: [[John DeBellis]] - Haaptacteuren: [[T.R. Knight]], Danny Aiello - (als Pater Patton) * 2005: ''[[Remedy (Film 2005)|Remedy]]'' - Regie: [[Christian Maelen]], [Jon Doscher]] - Haaptacteuren: [[Arthur J. Nascarella]], [[Christian Maelen]] - (als Casper Black) * 2007: ''Slice'' - Regie: [[Carmen Maria Milito]] - (Kuerzfilm) * 2007: ''7-10 Split'' - Regie: [[Tommy Reid]] - Haaptacteuren: [[Tara Reid]], [[Ross Patterson]] - (als Tony P.) * 2008: ''[[P.J (Film 2008)|''P.J]]'' - Regie: [[Russ Emanuel]] - Haaptacteuren: [[John Heard]], [[Howard Nash]] - (als Burt) * 2008: ''College Road Trip'' - Regie: [[Roger Kumble]] - Haaptacteuren: [[Martin Lawrence]], [[Raven-Symoné]] - (als Freddy) * 2008: ''Looking for Palladin'' - Regie: [[Andrzej Krakowski]] - Haaptacteuren: [[Ben Gazzara]], [[Talia Shire]] - (als Arnie) * 2008: ''Dough Boys'' - Regie: [[Louis Lombardi]] - Haaptacteuren: Louis Lombardi, [[Andrew Keegan]] - (als Conti) * 2008: ''The Devil's Dominoes'' - Regie: [[Scott Prestin]] - Haaptacteuren: [[Daniel Baldwin]], [[Christopher Mur]] - (als Big John Calabrese) * 2008: ''Return to Sleepaway Camp'' - Regie: [[Robert Hiltzik]] - Haaptacteuren: [[Michael Gibney]], [[Paul DeAngelo]] - (als Frank) * 2008: ''Tricks of a Woman'' - Regie: [[Todd Norwood]] - Haaptacteuren: [[Scott Elrod]], [[Elika Portnoy]] - (als Harry) * 2009: ''Split Ends'' - Regie: [[Dorothy Lyman]] - Haaptacteuren: [[Corinna May]], [[Lawton Paseka]] - (als Tiny Provenzano) * 2009: ''Street Boss'' - Regie: [[Lance Kawas]] - Haaptacteuren: [[Robert Gallo]], [[Nicholas Turturro]] - (als Frank) * 2009: ''Oy Vey! My Son Is Gay!!'' - Regie: [[Evgeny Afineevsky]] - Haaptacteuren: [[Lainie Kazan]], [[Saul Rubinek]] - (als Carmine Ferraro) * 2009: ''Alienated'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2010 bis 2019 ==== * 2010: ''Pizza with Bullets'' - Regie: [[Robert Rothbard]] - Haaptacteuren: Talia Shire, [[Ronnie Marmo]] - (als Don Vito Perspirino) * 2010: ''Code Blue'' - Regie: [[Arthur Alston]] - Haaptacteuren: [[Sal Rendino]], [[Gano Grills]] - (als Coach) * 2011: ''[[Joshua Tree (Film 2011)|Joshua Tree]]'' - Regie: [[Kris Kardash]] - Haaptacteuren: [[Emilio Roso]], [[Michael Madsen]] - (als Sal) * 2011: ''The Briefcase'' - Regie: [[Jason Krawczyk]] - Haaptacteuren: [[Josh Alexander]], [[Nashawn Kearse]] * 2011: ''Run Your Mouth'' - Regie: [[Jason Diamond]], [[Josh Diamond]] - (Kuerzfilm) * 2011: '' [[Spy (Film 2011)| Spy]]'' - Regie: [[Alexander Klymko]] - Haaptacteuren: [[Ben Curtis]], [[Lora Kojović]] - (als Dante LeClair) * 2012: ''Surviving Family'' - Regie: [[Laura Thies]] - Haaptacteuren: [[Sarah Wilson]], [[Billy Magnussen]] - (als Avenoso) * 2012: ''Off Limits'' - Regie: [[Sal Fusco]] - (Kuerzfilm) * 2012: '' [[The Woods (Film 2012)| The Woods]]'' - Regie: [[Michael Mandell]] - Haaptacteuren: [[Franco Nero]], [[]Tony Devon] - (als Madden) * 2012: ''Saved by the Pole'' - Regie: [[Jonisha Rios]] - (Kuerzfilm) * 2013: ''Day of Redemption'' - Regie: [[Emilio Roso]] - Haaptacteuren: Emilio Roso, Michael Madsen - (als Sal) * 2013: ''[[Goat (Film 2013)|Goat]]'' - Regie: [[Paul Borghese]] - Haaptacteuren: [[Armand Assante]], [[Cathy Moriarty]] - (als Luigi Leone) * 2013: ''[[The Family]]'' - Regie: [[Luc Besson]] - Haaptacteuren: [[Robert De Niro]], [[Michelle Pfeiffer]] - (als Willy) * 2013: ''Torture Chamber'' - Regie: [[Dante Tomaselli]] - Haaptacteuren: [[Christie Sanford]], [[Lynn Lowry]] - (als Dr.Fiore) * 2013: ''I'm in Love With a Church Girl'' - Regie: [[Steve Race]] - Haaptacteuren: [[Ja Rule]], [[Adrienne Bailon-Houghton|Adrienne Bailon]] - (als Nicholas Halston) * 2013: ''Hypothetically'' - Regie: [[Peter Zinn]] - (Kuerzfilm) * 2014: ''Tumbleweed: A True Story'' - Regie: Emilio Roso - Haaptacteuren: Emilio Roso, [[Martin Kove]] - (als Erik Rydell) * 2015: ''Thinking with Richard'' - Regie: [[Peter Graham (Filmregisseur)|Peter Graham]] - Haaptacteuren: [[Saul Stein]], [[Carlos Leon]] - (als Balls) * 2015: ''Staten Island Summer'' - Regie: [[Rhys Thomas]] - Haaptacteuren: [[Graham Phillips]], [[Zack Pearlman]] - (als Leo Manicucci) * 2015: ''[[Red Herring (Film)|Red Herring]]'' - Regie: [[Ousa Khun]] - Haaptacteuren: [[Holly Valance]], [[Stephanie McIntosh]] - (als Saffiote) * 2016: ''The Eyes'' - Regie: [[Robbie Bryan]] - Haaptacteuren: Nicholas Turturro, [[Megan West]] - (als Harry) * 2016: ''Oiled Up'' - Regie: [[Richard Selvi]] - (Kuerzfilm) * 2016: ''Calico Skies'' - Regie: [[Valerio Esposito]] - Haaptacteuren: [[Tom Sizemore]], [[Christina Bennett Lind]] - (als Vincenzo) * 2016: ''Pasquale's Magic Veal'' - Regie: [[D.J. Higgins]] - (Kuerzfilm) * 2017: ''Pitching Tents'' - Regie: [[Jacob Cooney]] - Haaptacteuren: [[Michael Grant]], [[Jim Norton]] - (als Tony) * 2017: ''Blood Circus'' - Regie: [[Jacob Cooney]] - Haaptacteuren: [[Jamie Nocher]], Tom Sizemore - (als Rocco) * 2017: ''The Kids Menu'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) * 2017: ''The Fifth Borough'' - Regie: [[John Bianco]] - (Kuerzfilm) * 2018: ''Who's Jenna...?'' - Regie: [[Thomas Baldinger]] - Haaptacteuren: [[Tracey Birdsall]], [[Bill Sorvino]] - (als Thomas Roma) * 2018: ''[[Papa (Film 2018)| Papa]]'' - Regie: [[Dan Israely]] - Haaptacteuren: [[Robert Scott Wilson]], [[Paul Sorvino]] - (als Frankie Vincent) * 2018: ''[[Bully (Film 2018)| Bully]]'' - Regie: [[Santino Campanelli]] - Haaptacteuren: [[Tucker Albrizzi]], [[Ron Canada]] - (als Frankie) * 2018: ''Honor Amongst Men'' - Regie: [[Fred Carpenter]] - Haaptacteuren: [[Chuck Zito]], [[Robert Clohessy]] - (als FBI Agent) * 2018: ''St. Joseph'' - Regie: [[Kathrina Miccio]] - (Kuerzfilm) * 2018: ''Black Wake'' - Regie: [[Jeremiah Kipp]] - Haaptacteuren: [[Nana Gouvea]], Tom Sizemore - (als Dokter Jones) * 2018: ''Sarah Q'' - Regie: [[John A. Gallagher]] - Haaptacteuren: [[Stefano Da Fre]], [[Burt Young]] - (als Tommy) * 2018: ''Sodfather Spagatoni'' - Regie: [[Steven Robert Alexander]] - Haaptacteuren: [[David J. Paul]], [[Thomas Walton]] - (als Spagatoni) * 2018: ''Against All Odds'' - Regie: [[Romeo Antonio]] - Haaptacteuren: [[Adam Ratcliffe]], [[Brian Anthony Wilson]] * 2019: ''[[Clinton Road (Film)| Clinton Road]]'' - Regie: [[Richard Grieco]], [[Steve Stanulis]] - Haaptacteuren: [[Ace Young]], [[Erin O'Brien]] * 2019: ''Vault'' - Regie: [[Tom DeNucci]] - Haaptacteuren: [[Theo Rossi]], [[Don Johnson]] - (als Frank) * 2019: ''[[Stano (Film)| Stano]]'' - Regie: [[Raymond De Felitta]] - Haaptacteuren: [[Joe Manganiello]], [[Sofía Vergara]] - (als Cosmo) * 2019: ''Bad Art'' - Regie: [[Tania Raymonde]], [[Zio Ziegler]] - Haaptacteuren: [[Tania Raymonde]], [[Sarah Wynter]] - (als Papi) * 2019: ''Awakening Arlene]'' - Regie: [[Brad Forenza]] - (Kuerzfilm) * 2019: ''Duped'' - Regie: [[Paul Borghese]] - (Kuerzfilm) ==== vun 2020 bis 2026 ==== * 2020: ''Booze, Broads and Blackjack'' - Regie: [[Rickey Bird Jr.]] - Haaptacteuren: [[Paul Almaguer]], [[Paula Almaguer]] - (als Vinny Bombayo) * 2021: ''Made in Chinatown'' - Regie: [[James Lew]], [[Robert Samuels]] - Haaptacteuren: [[Lo Meng]], [[James Lew]] - (als Amadore Condimento) * 2021: ''The Birthday Cake'' - Regie: [[Jimmy Giannopoulos]] - Haaptacteuren: [[Val Kilmer]], [[Ewan McGregor]] - (als Vito) * 2021: ''The Museum'' - Regie: [[Brad Forenza]] - (Kuerzfilm) * 2022: ''The Black Caesar'' - Regie: [[Lawrence Goosling]] - Haaptacteuren: [[Ángel Salazar]], [[Brian Anthony Wilson]] - (als Dominic Gambini) * 2023: ''Spinning Gold'' - Regie: [[Timothy Scott Bogart]] - Haaptacteuren: [[Jeremy Jordan]], [[Michelle Monaghan]] - (als Big Joey) * 2024: ''Don Q'' - Regie: [[Claudio Bellante]] - Haaptacteuren: Armand Assante, [[Chuck Zito]] * 2023: ''The Zombie Wedding'' - Regie: [[Micah Khan]] - Haaptacteuren: [[Cheri Oteri]], [[Heather Matarazzo]] - (als Fanucci) * 2024: ''A Brooklyn Love Story'' - Regie: [[Steven Feder]] - Haaptacteuren: [[Michael Morano]], [[Katie McCarty]] - (als Benny Tucci) * 2024: ''Bad News on the Doorstep'' - Regie: [[ Tom DeNucci]] - Haaptacteuren: [[Dante Palminteri]], [[Nick Davi]] - (als Jerry) === Televisioun (Auswiel) === * 1996: ''Gotti'' - (TV-Film) - Regie: [[Robert Harmon]] - Haaptacteuren: [[Armand Assante]], [[Anthony Quinn]] - (als Angelo Ruggiero) * 1999-2007: ''The Sopranos'' - (TV-Serie) - (30 Episoden) * 2008: ''General Hospital'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) * 2010-2012: ''Pair of Kings'' - (TV-Serie) - (10 Episoden) * 2021-2023: ''Gravesend'' - (TV-Serie) - (6 Episoden) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Pastore Vincent}} [[Kategorie:US-amerikanesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1946]] [[Kategorie:Gestuerwen 2026]] 066kde56lg13dd0ue9ecizlp4hatfly 0 176697 2689290 2026-08-06T14:39:40Z Les Meloures 580 N 2689290 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Biographie}} D''''Genevieve Grotjan Feinstein''', gebuer den [[30. Abrëll]] [[1913]] zu [[Buffalo (New York)|Buffalo]], a gestuerwen den [[10. August]] [[2006]] zu [[Fairfax (Virginia)|Fairfax]] war eng [[USA|US-amerikanesch]] [[Mathematik]]erin a [[Kryptoanalytiker]]in. Wärend dem [[Zweete Weltrich]] huet si fir de [[US Army Signal Intelligence Service|Signal Intelligence Service]] geschafft, wo si eng grouss Roll beim Entschlëssele vun der [[japan]]escher [[Chiffréiermaschinn]] [[Code 97|Purple]] gespillt huet. Méi spéit am Ufank vum [[Kale Krich]] huet s'am [[Projet Verona]] matgehollef fir déi [[Russland|russesch]] Coden ze knacken. ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{Default:Grotjan}} [[Kategorie:Gebuer 1913]] [[Kategorie:Gestuerwen 2006]] [[Kategorie:US-amerikanesch Mathematiker]] [[Kategorie:Kryptoanalytiker]] gbqdmq8b8k5dnqncn91lsrei2w3nnib 2689291 2689290 2026-08-06T14:40:26Z Les Meloures 580 k 2689291 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Biographie}} D''''Genevieve Grotjan Feinstein''', gebuer den [[30. Abrëll]] [[1913]] zu [[Buffalo (New York)|Buffalo]], a gestuerwen den [[10. August]] [[2006]] zu [[Fairfax (Virginia)|Fairfax]] war eng [[USA|US-amerikanesch]] [[Mathematik]]erin a [[Kryptoanalytiker]]in. Wärend dem [[Zweete Weltrich]] huet si fir de [[US Army Signal Intelligence Service|Signal Intelligence Service]] geschafft, wo si eng grouss Roll beim Entschlëssele vun der [[japan]]escher [[Chiffréiermaschinn]] [[Code 97|Purple]] gespillt huet. Méi spéit am Ufank vum [[Kale Krich]] huet s'am [[Projet Verona]] matgehollef fir déi [[Russland|russesch]] Coden ze knacken. ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Grotjan}} [[Kategorie:Gebuer 1913]] [[Kategorie:Gestuerwen 2006]] [[Kategorie:US-amerikanesch Mathematiker]] [[Kategorie:Kryptoanalytiker]] h1vl3j2uwqd6nrkyhew1rzuuhjzk2fw 2689937 2689291 2026-08-07T09:55:12Z Zinneke 34 N, net R 2689937 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} {{Infobox Biographie}} D''''Genevieve Grotjan Feinstein''', gebuer den [[30. Abrëll]] [[1913]] zu [[Buffalo (New York)|Buffalo]], a gestuerwen den [[10. August]] [[2006]] zu [[Fairfax (Virginia)|Fairfax]] war eng [[USA|US-amerikanesch]] [[Mathematik]]erin a [[Kryptoanalytiker]]in. Wärend dem [[Zweete Weltrich]] huet si fir de [[US Army Signal Intelligence Service|Signal Intelligence Service]] geschafft, wo si eng grouss Roll beim Entschlëssele vun der [[japan]]escher [[Chiffréiermaschinn]] [[Code 97|Purple]] gespillt huet. Méi spéit am Ufank vum [[Kale Krich]] huet s'am [[Projet Venona]] matgehollef fir déi [[Russland|russesch]] Coden ze knacken. ==Um Spaweck== {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Grotjan}} [[Kategorie:Gebuer 1913]] [[Kategorie:Gestuerwen 2006]] [[Kategorie:US-amerikanesch Mathematiker]] [[Kategorie:Kryptoanalytiker]] gjf0h58f2536ve1v4zigxnaivmtlhnq 828 176698 2689296 2026-08-06T15:23:04Z GilPe 14980 Test 2689296 Scribunto text/plain local p = {} local femaleGenders = { ['Q6581072'] = true, -- weiblech ['Q1052281'] = true, -- Transfra ['Q43445'] = true, -- weiblechen Organismus } local function getItemId(statement) if not statement or not statement.mainsnak or statement.mainsnak.snaktype ~= 'value' or not statement.mainsnak.datavalue then return nil end local value = statement.mainsnak.datavalue.value if type(value) ~= 'table' then return nil end if value.id then return value.id end if value['numeric-id'] then return 'Q' .. tostring(value['numeric-id']) end return nil end local function hasFemaleGender(personId) local statements = mw.wikibase.getBestStatements(personId, 'P21') for _, statement in ipairs(statements) do local genderId = getItemId(statement) if genderId and femaleGenders[genderId] then return true end end return false end local function getFemaleOfficeLabel(officeId) local statements = mw.wikibase.getBestStatements(officeId, 'P2521') for _, statement in ipairs(statements) do if statement.mainsnak and statement.mainsnak.snaktype == 'value' and statement.mainsnak.datavalue then local value = statement.mainsnak.datavalue.value if type(value) == 'table' and value.language == 'lb' and value.text and value.text ~= '' then return value.text end end end return nil end local function makeLocalLink(itemId, text) local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(itemId) if sitelink and sitelink ~= '' then return string.format('[[%s|%s]]', sitelink, text) end return text end function p.genderedOfficeLabel(frame) local personProperty = mw.text.trim(frame.args.personProperty or '') local officeProperty = mw.text.trim(frame.args.officeProperty or '') if personProperty == '' or officeProperty == '' then return '' end local country = mw.wikibase.getEntity() if not country or not country.id then return '' end -- Kontroll vum Geschlecht vum aktuellen Amtsinhaber local personStatements = mw.wikibase.getBestStatements(country.id, personProperty) local femaleHolder = false for _, statement in ipairs(personStatements) do local personId = getItemId(statement) if personId and hasFemaleGender(personId) then femaleHolder = true break end end if not femaleHolder then return '' end -- Weiblech Form vun der Amtsbezeechnung local officeStatements = mw.wikibase.getBestStatements(country.id, officeProperty) for _, statement in ipairs(officeStatements) do local officeId = getItemId(statement) if officeId then local femaleLabel = getFemaleOfficeLabel(officeId) if femaleLabel then return makeLocalLink(officeId, femaleLabel) end end end return '' end return p 44ceyhggkbdiyd33fspzjbih8sm85u4 2689317 2689296 2026-08-06T20:29:56Z GilPe 14980 De(n) GilPe huet d'Säit [[Modul:Infobox Land/Sandkaul]] op [[Modul:Infobox Land]] geréckelt: produktiv Versioun 2689296 Scribunto text/plain local p = {} local femaleGenders = { ['Q6581072'] = true, -- weiblech ['Q1052281'] = true, -- Transfra ['Q43445'] = true, -- weiblechen Organismus } local function getItemId(statement) if not statement or not statement.mainsnak or statement.mainsnak.snaktype ~= 'value' or not statement.mainsnak.datavalue then return nil end local value = statement.mainsnak.datavalue.value if type(value) ~= 'table' then return nil end if value.id then return value.id end if value['numeric-id'] then return 'Q' .. tostring(value['numeric-id']) end return nil end local function hasFemaleGender(personId) local statements = mw.wikibase.getBestStatements(personId, 'P21') for _, statement in ipairs(statements) do local genderId = getItemId(statement) if genderId and femaleGenders[genderId] then return true end end return false end local function getFemaleOfficeLabel(officeId) local statements = mw.wikibase.getBestStatements(officeId, 'P2521') for _, statement in ipairs(statements) do if statement.mainsnak and statement.mainsnak.snaktype == 'value' and statement.mainsnak.datavalue then local value = statement.mainsnak.datavalue.value if type(value) == 'table' and value.language == 'lb' and value.text and value.text ~= '' then return value.text end end end return nil end local function makeLocalLink(itemId, text) local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(itemId) if sitelink and sitelink ~= '' then return string.format('[[%s|%s]]', sitelink, text) end return text end function p.genderedOfficeLabel(frame) local personProperty = mw.text.trim(frame.args.personProperty or '') local officeProperty = mw.text.trim(frame.args.officeProperty or '') if personProperty == '' or officeProperty == '' then return '' end local country = mw.wikibase.getEntity() if not country or not country.id then return '' end -- Kontroll vum Geschlecht vum aktuellen Amtsinhaber local personStatements = mw.wikibase.getBestStatements(country.id, personProperty) local femaleHolder = false for _, statement in ipairs(personStatements) do local personId = getItemId(statement) if personId and hasFemaleGender(personId) then femaleHolder = true break end end if not femaleHolder then return '' end -- Weiblech Form vun der Amtsbezeechnung local officeStatements = mw.wikibase.getBestStatements(country.id, officeProperty) for _, statement in ipairs(officeStatements) do local officeId = getItemId(statement) if officeId then local femaleLabel = getFemaleOfficeLabel(officeId) if femaleLabel then return makeLocalLink(officeId, femaleLabel) end end end return '' end return p 44ceyhggkbdiyd33fspzjbih8sm85u4 0 176699 2689308 2026-08-06T17:25:13Z Johnny Chicago 17 neie Film 2689308 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Bernard Weber]] |Dréibuch=[[Mario Fratti]]<br>[[Umberto Simonetta]] |Fotografie=[[Guglielmo Mancori]] |Faarftechnik= |Format= |Musek=[[Jean Robitaille]] |Schnëtt= |Dekoren= |Produzent=[[Bernard Weber]] |Produktiounsgesellschaft=International Dean Film |Haaptacteuren=[[Senta Berger]] als Erica<br>[[Vincent Gardenia]] als Bonjour<br>[[Arnaldo Ninchi]] als Salvatore Scorcelletti<br>[[Maurizio Ferrini]] als Loris Zamberlini<br>[[Isabel García Lorca]] als Stella<br>[[Domenico Fortunato]] als Giorgio<br>[[Pamela Prati]] als Loredana }} '''Cheeeese''' ass en [[Italien|italieenesch]]-[[Kanada|Kanadesch]]-[[Schwäiz|schwäizer]] Film vum [[Bernard Weber]] aus dem Joer 1988 mat der [[Senta Berger]] a mam [[Vincent Gardenia]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Cheeeese}} [[Kategorie:Italieenesch Filmer]] [[Kategorie:Schwäizer Filmer]] [[Kategorie:Kanadesch Filmer]] [[Kategorie:Italieenesch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Kanadesch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Schwäizer Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Filmer 1988]] [[Kategorie:Filmer vum Bernard Weber]] 6ap2hucybdvz4p6gofdddu9tsk0xktv 2689309 2689308 2026-08-06T17:26:29Z Johnny Chicago 17 2689309 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}} {{Infobox Film nei |Plakat= |Produktiounsland= |Produktiounsjoer = |Dauer= |Originalsprooch= |Regie=[[Bernard Weber (Filmregisseur)|Bernard Weber]] |Dréibuch=[[Mario Fratti]]<br>[[Umberto Simonetta]] |Fotografie=[[Guglielmo Mancori]] |Faarftechnik= |Format= |Musek=[[Jean Robitaille]] |Schnëtt= |Dekoren= |Produzent=[[Bernard Weber]] |Produktiounsgesellschaft=International Dean Film |Haaptacteuren=[[Senta Berger]] als Erica<br>[[Vincent Gardenia]] als Bonjour<br>[[Arnaldo Ninchi]] als Salvatore Scorcelletti<br>[[Maurizio Ferrini]] als Loris Zamberlini<br>[[Isabel García Lorca]] als Stella<br>[[Domenico Fortunato]] als Giorgio<br>[[Pamela Prati]] als Loredana }} '''Cheeeese''' ass en [[Italien|italieenesch]]-[[Kanada|Kanadesch]]-[[Schwäiz|schwäizer]] Film vum [[Bernard Weber (Filmregisseur)|Bernard Weber]] aus dem Joer 1988 mat der [[Senta Berger]] a mam [[Vincent Gardenia]] an den Haaptrollen. == Ëm wat geet et am Film? == {{Kapitel Info feelt}} == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Cheeeese}} [[Kategorie:Italieenesch Filmer]] [[Kategorie:Schwäizer Filmer]] [[Kategorie:Kanadesch Filmer]] [[Kategorie:Italieenesch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Kanadesch Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Schwäizer Kaméidisfilmer]] [[Kategorie:Filmer 1988]] [[Kategorie:Filmer vum Bernard Weber]] sfbt5hrfsxf6ehlv0itkv8l04jt0v2v 3 176700 2689315 2026-08-06T19:17:00Z Volvox 4050 Neien Abschnitt /* Moien */ 2689315 wikitext text/x-wiki == Moien == {{Moie}} --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 19:17, 6. Aug. 2026 (UTC) 5zuqv658j4nzop3fq25lose792jux4n 828 176701 2689318 2026-08-06T20:29:56Z GilPe 14980 De(n) GilPe huet d'Säit [[Modul:Infobox Land/Sandkaul]] op [[Modul:Infobox Land]] geréckelt: produktiv Versioun 2689318 Scribunto text/plain return require [[Modul:Infobox Land]] pcdptgzsa05qksro03ku2bi71bxudig