31. Januar

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="lb">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>lbwiki</dbname>
    <base>https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.18</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spezial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskussioun</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Benotzer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Benotzer Diskussioun</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia Diskussioun</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fichier</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fichier Diskussioun</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Diskussioun</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Schabloun</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Schabloun Diskussioun</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hëllef</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hëllef Diskussioun</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorie Diskussioun</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul Diskussioun</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Veranstaltung</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Veranstaltung Diskussion</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>31. Januar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1576</id>
    <revision>
      <id>2703766</id>
      <parentid>2699685</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T16:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2703766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6517" sha1="75pnkjltl3siu4r0gy0j62uyxvkuglg" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''31. [[Januar]]''' ass den 31. Dag vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1953]]: Eng schwéier [[Sprangflut]] iwwerschwemmt grouss Deeler vun [[Holland]], iwwer 1800 Leit kommen ëm d'Liewen.
* [[1968]]: [[Naoero]] gëtt onofhängeg.
* [[2009]]: D'[[USS Kitty Hawk (CV-63)]] de leschten net-atomare Fligerdréier vun der [[US-Navy]] gëtt no 48 Joer ausser Déngscht gestallt.
* [[2020]]: D'[[Vereenegt Kinnekräich]] [[Austrëtt vum Vereenegte Kinnekräich aus der Europäescher Unioun|trëtt aus der 
Europäescher Unioun aus]].

=== Astronomie ===
* [[1862]]: Den [[Alvan Graham Clark]] entdeckt de β Sirius e [[Stär|Begleetstär]] vum [[Sirius (Stär)|Sirius]]. 
* [[1883]]: Den Asteroid [[Russia (Asteroid)|(232) Russia]] gëtt vum [[Johann Palisa]] um Observatoire zu [[Wien]] entdeckt.

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Franz Schubert c1827.jpg|Franz Schubert
Fichier:Anna Pavlova 140-190 for collage.jpg|Anna Pavlova
Fichier:Bundesarchiv Bild 146-1983-098-20a, Heuss.jpg|Theodor Heuss
Fichier:Studio publicity Jean Simmons.jpg|Jean Simmons
Fichier:Oe Kenzaburo 1-2.jpg|Kenzaburō Ōe
Fichier:Koningin Beatrix in Vries.jpg|Beatrix
&lt;/gallery&gt;

* [[1797]]: [[Franz Schubert]], éisträichesche Komponist.
* [[1820]]: [[Jean-Pierre Paquet]], lëtzebuergesche Gierwer a Politiker.
* [[1844]]: [[Victor Thorn]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1857]]: [[Joseph Braun]], däitsche Jesuitt a Konschthistoriker.
* [[1881]]: [[Maurice Kohn]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[1882]]: [[Anna Pawlowna Pawlowa]], russesch Dänzerin.
* [[1884]]: [[Theodor Heuss]], éischte Bundespresident. 
* [[1891]]: [[Nicolas Kreins]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[1901]]: [[Marie Luise Kaschnitz]], däitsch Schrëftstellerin.
* [[1902]]: [[Tallulah Bankhead]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[1908]]: [[Suzet Maïs]], franséisch Schauspillerin.
* [[1920]]: [[Benoîte Groult]], franséisch Schrëftstellerin.
* [[1921]]: [[Mario Lanza]], US-amerikanesche Sänger.
* [[1921]]: [[John Agar]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 1921: [[Nicolas Kohl]], lëtzebuergeschen Amateur-Archeolog.
* [[1922]]: [[Marcel Jullian]], franséischen Auteur, Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* [[1923]]: [[Norman Mailer]], US-amerikanesche Schrëftsteller.
* [[1929]]: [[Jean Simmons]], brittesch-US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[1931]]: [[Hansjörg Felmy]], däitsche Schauspiller.
* [[1932]]: [[Michael Degen]], däitsch-israeelesche Schauspiller.
* [[1935]]: [[Joan Douglas-Dillon]], Wittfra vum [[Charles vu Lëtzebuerg (1927)|Prënz Charel]].
* [[1935]]: [[Kenzaburō Ōe]], japanesche Schrëftsteller an Nobelpräisdréier 
* [[1937]]: [[Philip Glass]], US-amerikanesche Komponist.
* [[1937]]: [[Wil Lofy]], lëtzebuergesche Sculpteur a Moler
* [[1937]]: [[Suzanne Pleshette]], US-amerikanesch Schauspillerin
* [[1936]]: [[Gaston Bauer]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1938]]: [[Beatrix vun Holland|Beatrix vun Oranien-Nassau]], hollännesch Kinnigin.
* [[1939]]: [[Lydie Schmit]], lëtzebuergesch Politikerin.
* [[1941]]: [[Marc Assa]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Manager.
* [[1941]]: [[Ina Bauer]], däitsch Äiskonschtleeferin a Schauspillerin.
* [[1942]]: [[Roland Pletschette]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1942]]: [[Daniela Bianchi]], italieenesch Filmschauspillerin.
* [[1953]]: [[Danièle Fonck]], lëtzebuergesch Journalistin.
* 1953: [[Carmen Welter-Jander]], lëtzebuergesch Sopranistin a Gesankspedagogin.
* [[1956]]: [[Wera Witaljewna Glagolewa]], russesch Schauspillerin a Regisseurin.
* [[1956]]: [[Carlo Schneider]], lëtzebuergesche Karikaturist.
* [[1969]]: [[Pascale Seil]], lëtzebuergesch Glaskënschtlerin a Keramikerin.
* [[1969]]: [[Catalin Mitrea]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[1982]]: [[Yukimi Nagano]], schweedesch Sängerin.
* [[1991]]: [[Ju Wenjun]], chineesesch Schachspillerin.

== Gestuerwen ==
* [[1606]]: [[Guy Fawkes]], englesche kathouleschen Offizéier, Attentäter op den englesche Kinnek [[James I. (England)|James I.]], exekutéiert.
* 1606: [[Ambrose Rokewood]], englesche Verschwörer, exekutéiert.
* 1606: [[Thomas Wintour]], englesche Verschwörer, exekutéiert.
* [[1755]]: [[Antoine Feller (1693)|Antoine Feller]], lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen.
* [[1888]]: [[Giovanni Bosco]] och nach ''Don Bosco'', italieenesche Sozialpedagog, deen helleggesprach gouf.
* [[1895]]: [[Guillaume Schneider]], lëtzebuergesche Banquier. 
* [[1897]]: [[Alexandre Schintgen]], lëtzebuergeschen Affekot a Lokalpolitiker.
* [[1907]]: [[Nikolaus Nilles]], lëtzebuergesche réimesch-kathouleschen Universitéitsprofesser a Jesuit. 
* [[1924]]: [[Émile Mouris]], belschen Architekt.
* [[1942]]: [[Léon Weirich]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler.
* [[1944]]: [[Jean Giraudoux]], franséische Schrëftsteller.
* [[1947]]: [[Henri Demuth]], lëtzebuergesche Professer a Kënschtler.
* [[1956]]: [[Alan Alexander Milne]], englesche Schrëftsteller.
* [[1959]]: [[Paul Fournelle]], lëtzebuergesche Sportler.
* [[1962]]: [[Dannie Heineman]], belsch-amerikaneschen Ingenieur a Geschäftsmann.
* [[1966]]: [[Franz Servais]], lëtzebuergeschen Auteur an Olympionik.
* [[1970]]: [[Antoine Bourkel]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalhistoriker.
* [[1974]]: [[Samuel Goldwyn]], US-amerikanesche Filmproduzent.
* [[1976]]: [[Fernand Sardou]], franséische Schauspiller a Sänger.
* [[1980]]: [[Jesse Owens]], US-amerikanesche Liichtathleet.
* [[1985]]: [[Jean-Pierre Moris (Schwëmmer)|Jean-Pierre Moris]], lëtzebuergesche Schwëmmer an Olympionik.
* [[1987]]: [[Yves Allégret]], franséische Filmregisseur.
* [[1992]]: [[Martin Held]], däitschen Theater- a Filmschauspiller.
* [[1995]]: [[André Wollscheid]], lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.
* [[1998]]: [[Georges Combret]], franséische Filmregisseur.
* [[2005]]: [[Erich Kurt Kästner]], däitsche Constructeur vu Filmkameraen.
* [[2014]]: [[Roland Baldauff]], lëtzebuergeschen Architekt 
* 2014: [[Miklós Jancsó]], ungaresche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 2014: [[Christopher Jones (Schauspiller)|Christopher Jones]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 2014: [[Jean-Claude Wolff (Journalist)|Jean-Claude Wolff]], lëtzebuergesche Journalist.
* [[2015]]: [[Richard von Weizsäcker]], däitsche Politiker a sechsten däitsche Bundespresident.
* [[2020]]: [[Mary Higgins Clark]], US-amerikanesch Schrëftstellerin.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|31 January|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Dag am Januar| 31]]</text>
      <sha1>75pnkjltl3siu4r0gy0j62uyxvkuglg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>18. Abrëll</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1789</id>
    <revision>
      <id>2703792</id>
      <parentid>2650149</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */ [[:Jean Hientgen]]</comment>
      <origin>2703792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5014" sha1="658aj72ru84sk8c5q89o0kzk74ylbn9" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''18. Abrëll''' ass den 108. Dag (109. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1951]]: Grënnung vun der [[CECA]].

===Sport===
* [[1948]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 2:4 géint Tschechoslowakei. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Fernand Schammel]] an [[Nicolas Kettel]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=114 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Tschechoslowakei den 19. Abrëll 1948 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Bartolomeo Veneto 001.jpg|Lucrezia Borgia
Fichier:Eveque basse mouturie 1844.jpg|L'Évêque de la Basse-Moûturie
Fichier:Samuel P. Huntington (2004 World Economic Forum).jpg|Samuel Huntington
Fichier:Haile-cropped.jpg|Haile Gebrselassie
&lt;/gallery&gt;

* [[1480]]: [[Lucrezia Borgia]], italieenesch Renaissance-Fürstin.
* [[1759]]: [[Thomas Thorild]], schweedeschen Auteur a Philosoph.
* [[1784]]: [[Louis L'Évêque de la Basse-Moûturie]], franséischen Auteur.
* [[1830]]: [[François-Ernest Vannérus]], lëtzebuergesch-belschen Industriellen a Politiker.
* [[1854]]: [[Ludwig Levy]], däitschen Architekt.
* [[1858]]: [[Marie-Thérèse Glaesener-Hartmann]], lëtzebuergesch Molerin.
* [[1865]]: [[Rudolf König]], éisträicheschen Amateurastronom.
* [[1885]]: [[Edouard Pierret]], [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Professer an Auteur.
* [[1892]]: [[Herbert Wilcox]], brittesche Filmproduzent a Filmregisseur.
* [[1910]]: [[Jey Kugeler]], lëtzebuergeschen Turner.
* [[1912]]: [[Théo Mey]], lëtzebuergesche Fotograf a Sportler.
* 1912: [[Max Waldmeier]], Schwäizer Astronom a Sonnefuerscher.
* [[1918]]: [[Aloyse Duhr]], lëtzebuergesche Wënzer, Buergermeeschter an Deputéierten.
* [[1921]]: [[Jean Richard]], franséische Schauspiller an Zirkusdirekter.
* [[1922]]: [[Thomas Engel (Filmregisseur)|Thomas Engel]], däitsche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur.
* [[1923]]: [[Léon Noesen]], lëtzebuergeschen Auteur an Enseignant.
* 1923: [[Yvonne Frisch-Urbany]], lëtzebuergesch Autorin.
* [[1927]]: [[Samuel Phillips Huntington]], US-amerikanesche Politikwëssenschaftler.
* 1927: [[Tadeusz Mazowiecki]], polnesche Politiker a Ministerpresident.
* [[1928]]: [[Geneviève Cluny]], franséisch Schauspillerin.
*[[1930]]: [[Jean Guillou]], franséische Komponist a Pianist.
* [[1932]]: [[Nadine de Rothschild]], franséisch Schauspillerin a Schrëftstellerin.
* [[1938]]: [[Heinrich Brändli]], Schwäizer Ingenieur an Universitéitsprofesser.
* [[1940]]: [[Ira von Fürstenberg]], italieenesch Schauspillerin.
* [[1941]]: [[Michael D. Higgins]], iresche Politiker, Dichter an Auteur.
* 1941: [[Michel Medinger jun.]], lëtzebuergesche Liichtathleet a Fotograf.
* [[1942]]: [[Berthe Granval]], franséisch Schauspillerin.
* [[1946]]: [[Robert Brandy]], lëtzebuergesche Moler.
* 1946: [[Hayley Mills]], englesch Schauspillerin.
* [[1948]]: [[Régis Wargnier]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1950]]: [[Isabelle Weingarten]], franséisch Schauspillerin, Fotografin a Mannequin.
* [[1953]]: [[Marc Theis]], lëtzebuergesche Fotograf.
* [[1956]]: [[Henry Wickens]], engleschen Iwwersetzer.
* [[1958]]: [[Christiane Claude-Modert]], lëtzebuergesch Molerin.
* [[1960]]: [[Neo Rauch]], däitsche Moler.
* [[1961]]: [[Élisabeth Borne]], franséisch Politikerin.
* [[1973]]: [[Haile Gebrselassie]], ethiopesche Laangstreckeleefer.
* [[1979]]: [[Anthony Davidson]], F1-Pilot.
* [[1981]]: [[Cameron Carpenter]], US-amerikaneschen Organist a Komponist.
* [[1984]]: [[Laurent Schoder]], lëtzebuergesche Volleyballspiller a Beachvolleyballspiller.
* [[1990]]: [[Niharica Raizada]], indesch-lëtzebuergesch Schauspillerin.
* [[1995]]: [[Divock Origi]], belsch-kenianesche Foussballspiller.

== Gestuerwen ==
* [[1857]]: [[Jean Henri Willibrord Gomand]], lëtzebuergeschen Zeechner, Graveur a Medailleur.
* [[1873]]: [[Justus von Liebig]], däitsche Cheemiker.
* [[1876]] [[Jean Georges Hamélius]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1904]]: [[Edgard Leibfried]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1916]]: [[Dieudonné Lambrecht]], belsche Resistenzler.
* [[1947]]: [[Ferdinand Wirtz]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* [[1955]]: [[Albert Einstein]], Physiker an Nobelpräisdréier.
* [[1966]]: [[Alphonse Beffort]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1967]]: [[Marcel Reckinger]], lëtzebuergesche Banquier.
* [[1989]]: [[Jean Hientgen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[1991]]: [[Austin Bradford Hill]]; brittesche Medezin-Statistiker.
* [[1993]]: [[Werner Pochath]], éisträichesche Schauspiller.
* [[2002]]: [[Thor Heyerdahl]], norwegeschen Anthropolog an Aventurier (''Kon-Tiki'').
* [[2009]]: [[Jos Bellion]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik.
* [[2017]]: [[Yvonne Monlaur]], franséisch Schauspillerin.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|18 April|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am Abrëll| 18]]</text>
      <sha1>658aj72ru84sk8c5q89o0kzk74ylbn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>20. Abrëll</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1791</id>
    <revision>
      <id>2703796</id>
      <parentid>2667652</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T22:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */ [[:Joseph Faber (Foussballspiller)]]</comment>
      <origin>2703796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6918" sha1="ns0qkgd09o8zr86hxpg02pctqfa6tn8" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''20. Abrëll''' ass den 110. Dag (111. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1792]]: [[Frankräich]] erkläert [[Éisträich]] de Krich. Et kënnt zum [[Koalitiounskricher|Éischte Koalitiounskrich]] tëscht Éisträich mat [[Preisen|Preise]] géint [[Frankräich]].

== Sport ==
* [[1913]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] spillt zu Saint-Ouen ([[Departement Seine-Saint-Denis|Seine-Saint-Denis]]) géint déi franséisch Foussballnationalekipp a verléiert 8:0.&lt;ref&gt;[http://www.eu-football.info/_match.php?id=4708 D'Detailer vum Lännermatch Lëtzebuerg-Frankräich vum 20. Abrëll 1913 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1952]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:3 géint d'Bundesrepublik Däitschland.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=14260 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Bundesrepublik den 20. Abrëll 1952 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1969]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Krakau]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1970]], 1:8 géint Polen. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Johny Léonard]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=14073 D'Detailer vum Foussballlännermatch Polen-Lëtzebuerg den 20. Abrëll 1969 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Napoleon III detail.jpg|Napoléon III.
Fichier:Harold Lloyd in the Milky Way.jpg|Harold Lloyd
Fichier:Portrait of Joan Miro, Barcelona 1935 June 13.jpg|Joan Miro
Fichier:Lionelhampton.jpg|Lionel Hampton
Fichier:Gro Harlem Brundtland 2009.jpg|Gro Harlem Brundtland
&lt;/gallery&gt;

* {{0}}[[570]]: [[Mohammed]], islamesche Prophéit.
* [[1726]]: [[Joseph de Ferraris]], Militär an der éisträichescher Arméi a Kartograph.
* [[1786]]: [[Marc Seguin]], franséischen Ingenieur an Erfinder.
* [[1808]]: [[Napoleon III. vu Frankräich|Napoleon III.]], franséische Keeser.
* [[1855]]: [[Victor Feyder]], lëtzebuergeschen Dokter.
* [[1859]]: [[Vincenzo Cerulli]], italieeneschen Astronom.
* [[1862]]: [[Nicolas Weirich (1862)|Nicolas Weirich]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* [[1865]]: [[Jacques Delahaye]], lëtzebuergesche Riichter a Member vum Staatsrot.
* [[1882]]: [[Albert Dühr]], lëtzebuergesche Wënzer a Politiker.
* [[1889]]: [[Adolf Hitler]], &quot;Führer&quot; vun der NSDAP, Räichskanzler a Staatschef vum Däitsche Räich, responsabel fir den Doud vu Millioune Mënschen an Europa. 
* 1889: [[Auguste Keiffer]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker. 
* [[1891]]: [[Joseph Faber (Foussballspiller)|Joseph Faber]], lëtzebuergesche Foussballspiller. 
* [[1893]]: [[Harold Lloyd]], US-amerikanesche Filmkomiker
* 1893: [[Joan Miró]], spuenesche Kënschtler ('Surrealismus').
* [[1899]]: [[Robert Elter (Foussballspiller)|Robert Elter]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1901]]: [[Michel Leiris]], franséische Schrëftsteller.
* [[1908]]: [[Lionel Hampton]], US-amerikanesche Bandleader, Jazzperkussionist a Vibraphonspiller.
* [[1921]]: [[Péil Schlechter]], lëtzebuergesche Graphiker, Comiczeechner an Auteur.
* [[1924]]: [[Lotty Braun-Breck]], lëtzebuergesch Molerin.
* 1924: [[Nina Foch]], US-amerikanesch-hollännesch Schauspillerin.
* 1924: [[Leslie Phillips]], englesche Schauspiller.
* [[1928]]: [[Karl Burgeff]], däitsche Sculpteur.
* [[1935]]: [[Mario Camus]], spuenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1937]]: [[Jiří Dienstbier]], tschecheschen Dissident a Politiker.
* 1937: [[Théo Stendebach]], lëtzebuergesche Foussballspiller a Politiker.
* [[1938]]: [[Guy Wagner]], Lëtzebuerger Auteur.
* 1938: [[René Schneider]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer.
* [[1939]]: [[Angela Boeres-Vettor]], franséisch Schrëftstellerin.
* 1939: [[Gro Harlem Brundtland]], norwegesch Politikerin.
* 1939: [[Camille Dimmer]], fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller a Politiker.
* [[1940]]: [[James Gammon]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1941]]: [[Ryan O'Neal]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1946]]: [[Marcel Wengler]], lëtzebuergesch Komponist an Dirigent.
* [[1947]]: [[Christiane Ehlinger]], lëtzebuergesch Kannerbuch-Schrëftstellerin.
* [[1948]]: [[Jean-Paul Lehners]], lëtzebuergeschen Enseignant an Historiker.
* [[1952]]: [[Viviane Ecker]], lëtzebuergesch Juristin a Member vum Staatsrot.
* [[1959]]: [[Wim Hof]], hollännesche Motivatiounstrainer an Extreemsportler.
* [[1960]]: [[Miguel Díaz-Canel]], kubanesche Politiker.
* 1960: [[Danièle Kaber]], lëtzebuergesch Liichtathleetin, an dräimol Sportlerin vum Joer.
* [[1962]]: [[Sigurður Ingi Jóhannsson]], islännesche Politiker.
* [[1964]]: [[Crispin Glover]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1965]]: [[Patrick Dury]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler.
* [[1982]]: [[Pascal Schweitzer]],lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* 1982: [[Gregory Speck]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.

== Gestuerwen ==
* [[1786]]: [[John Goodricke]], engleschen Astronom.
* [[1795]]: [[Johan Henric Kellgren]], schweedesche Schrëftsteller.
* [[1867]]: [[Jean Elias Benjamin Valz]], franséischen Ingenieur an Astronom.
* [[1876]]: [[Alphonse Funck]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1899]]: [[Charles Friedel]], franséische Cheemiker.
* [[1912]]: [[Bram Stoker]], iresche Schrëftsteller (''Dracula'').
* [[1918]]: [[Karl Ferdinand Braun]], däitsche Physiker, Nobelpräisdréier.
* [[1939]]: [[Paul Schroell]], Lëtzebuerger Editeur. 
* [[1947]]: [[Christian X. vun Dänemark|Christian X.]], Kinnek vun Dänemark.
* [[1956]]: [[Charles Schwall]], lëtzebuergesche Geschäftsmann.
* [[1964]]: [[August Sander]], däitsche Fotograf.
* [[1970]]: [[Paul Celan]], däitschsproochege Lyriker.
* [[1976]]: [[Arno Stoffels]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1980]]: [[Helmut Käutner]], däitsche Filmregisseur, Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* [[1991]]: [[Don Siegel]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[1994]]: [[Jean Carmet]], franséische Schauspiller.
* [[1996]]: [[Christopher Milne]], engleschen Auteur.
* [[1996]]: [[Alexander D'Arcy]], egyptesche Schauspiller.
* [[1997]]: [[Henri Vilbert]], franséische Filmschauspiller.
* [[2000]]: [[Philip Keenan]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[2002]]: [[Pierre Rapsat]], belsche Chansonier a Rocksänger.
* 2002: [[René Weyland]], lëtzebuergesche Sculpteur a Moler.
* [[2012]]: [[Peter Carsten]], däitsche Schauspiller.
* [[2014]]: [[Rubin Carter]], US-amerikanesche Boxer.
* [[2015]]: [[Richard Anthony]], franséische Sänger.
* [[2016]]: [[Guy Hamilton]], brittesche Filmregisseur.
* [[2018]]: [[Avicii]], schweedeschen DJ.
* [[2021]]: [[Idriss Déby]], President vum Tschad.
* [[2021]]: [[Monte Hellman]], US-amerikanesche Filmregisseur.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|20 April|{{PAGENAME}}}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am Abrëll| 20]]</text>
      <sha1>ns0qkgd09o8zr86hxpg02pctqfa6tn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1. November</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2148</id>
    <revision>
      <id>2703782</id>
      <parentid>2680078</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */ [[:Louis Letsch]]</comment>
      <origin>2703782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4758" sha1="gae9jk6bbp91yaauye91ijdjaxdydw9" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''1. [[November]]''' ass den 305. Dag vum Joer (306. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1570]]: [[Allerhellegenhéichwaasser 1570|Allerhellegenhéichwaasser]] an der Belsch, Holland an Däitschland; ronn 20.000 Doudeger.
* [[1755]]: [[Lissabon]] gëtt duerch en Äerdbiewen an en Tsunami duerno zu zwee Drëttel zerstéiert. Ongeféier 60.000 Mënsche kommen dobäi ëm d'Liewen.
* [[1799]]: Den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] begéint dem [[Emmanuel Joseph Sieyès|Sieyès]].
* [[1814]]: De [[Wiener Kongress]] fänkt un.
* [[1894]]: Den [[Nikolai II. vu Russland|Nikolai II.]] gëtt nom Doud vu sengem Papp [[Alexander III. vu Russland|Alexander III.]] Zar vu Russland.
* [[1952]]: D'USA loossen hir éischt [[Waasserstoffbomm]], ''[[Ivy Mike]],'' zu Eniwetok op de [[Marshall-Inselen]] explodéieren.
* [[1954]]: De [[Front de la libération nationale (Algerien)|Front de la libération nationale]] fänkt den [[Algerienkrich]] un
* [[1956]]: [[Ungarn]] erkläert seng Neutralitéit an den Austrëtt aus dem [[Warschauer Pakt]]. Doropshi fänke sowjetesch Truppen un, den [[Ungaresche Volleksopstand]] Revolt nidderzeschloen
* [[1993]]: Den [[Traité vu Maastricht]] trëtt a Kraaft; d'[[Europäesch Unioun]] gëtt gegrënnt.

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Alfred Wegener.jpg|Alfred Wegener
Fichier:Pierre Dupong, Benelux conference The Hague March 1949, Luxembourg Delegation.jpg|Pierre Dupong
Fichier:Jacques Attali.jpg|Jacques Attali
Fichier:Fabrice Luchini 2014.jpg|Fabrice Luchini
&lt;/gallery&gt;

* [[1842]]: [[Léon Metz]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker.
* [[1863]]: [[Gregor Spedener]], lëtzebuergesche Postbeamten an Auteur.
* [[1864]]: [[Auguste Wirion]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1877]]: [[Else Ury]], däitsch Schrëftstellerin.
* [[1880]]: [[Alfred Wegener]], däitsche Meteorolog a Geophysiker.
* [[1885]]: [[Pierre Dupong]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1886]]: [[Hermann Broch]], éisträichesche Schrëftsteller.
* [[1889]]: [[Philip Noel-Baker]], brittesche Liichtathleet, Politiker a Friddensnobelpräisdréier.
* [[1899]]: [[Émile Marx]], lëtzebuergesche Journalist a Libraire.
* [[1902]]: [[Paul Dornseiffer]], lëtzebuergeschen Architekt.
* [[1915]]: [[Jos Romersa]], lëtzebuergeschen Turner.
* [[1921]]: [[Ilse Aichinger]], éisträichesch Schrëftstellerin.
* [[1924]]: [[Süleyman Demirel]], tierkesche Politiker.
* [[1927]]: [[Marcel Ophüls]], franséische Filmregisseur.
* [[1930]]: [[Franz Josef Gottlieb]], éisträichesche Filmregisseur.
* [[1933]]:[[Antoine Kohn]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer.
* 1933: [[Claude Vital]], franséische Filmregisseur.
* [[1934]]: [[Umberto Agnelli]], italieeneschen Industriellen ([[FIAT]]).
* [[1936]]: [[Fred Coullen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[1940]]: [[Louis Letsch]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Missionnaire.
* [[1941]]: [[Jacques Attali]], franséische Schrëftsteller, Ekonomist a Politiker.
* [[1942]]: [[Larry Flynt]], US-amerikaneschen Editeur a Publizist.
* [[1949]]: [[Michael Griffin]], US-amerikanesche Physiker a Rakéitenexpert.
* [[1951]]: [[Fabrice Luchini]], franséische Schauspiller an Dréibuchauteur.
* [[1961]]: [[Petr Pavel]], tschechesche Generol a Staatspresident.
* [[1967]]: [[Igor Muller]], lëtzebuergesche Judoka.
* [[1974]]: [[Patrick Schmit]], lëtzebuergeschen Äiskonschtleefer.
* [[1996]]: [[Lil Peep]], US-amerikanesche Rapper.
* 1996: [[Kamil Rychlicki]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.

== Gestuerwen ==
* [[1700]]: [[Carlos II. vu Spuenien|Carlos II.]], Kinnek vu Spuenien ([[1665]] - [[1700]]), de leschten [[Habsburg]]er um spueneschen Troun.
* [[1783]]: [[Carl von Linné Jr.]], schweedesche Botaniker.
* [[1875]]: [[Charles Simonis]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* [[1912]]: [[Jean-Pierre Nau]], lëtzebuergeschen Industriellen, Geschäftsmann, Gemengepolitiker an Deputéierten.
* [[1964]]: [[Andrij Melnyk (Offizéier)|Andrij Melnyk]], ukraineschen Offizéier a Politiker.
* [[1982]]: [[King Vidor]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[1989]]: [[Hoimar von Ditfurth]], Psychiater, Neurolog a Wëssenschaftsjournalist.
* [[2004]]: [[Aly Bintz]], lëtzebuergesche Schauspiller a Sänger.
* [[2008]]: [[Jacques Piccard]], Schwäizer Erfinder an Ozeanograph.
* [[2015]]: [[Günter Schabowski]], DDR-Politiker.
* [[2019]]: [[Johannes Schaaf]], däitsche Regisseur a Schauspiller.
* [[2023]]: [[Claude Michely]], lëtzebuergesche Vëlossportler.

== Feierdeeg ==
* [[Allerhellegen]]
* [[Nationalfeierdag]] op [[Antigua a Barbuda]]
* Nationalfeierdag an [[Algerien]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|1 November|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Dag am November| 01]]
[[Kategorie:Gesetzlech Feierdeeg zu Lëtzebuerg| 12 01]]</text>
      <sha1>gae9jk6bbp91yaauye91ijdjaxdydw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>5. November</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2152</id>
    <revision>
      <id>2703784</id>
      <parentid>2682379</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */ [[:Louis Letsch]]</comment>
      <origin>2703784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6181" sha1="thhjmvjexfvjyjg8ejpze3vzs5bkeip" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
De '''5. [[November]]''' ass den 309. Dag vum Joer (310. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1605]]: [[England]]: [[Gunpowder Plot]] zu [[London]].
* [[1793]]: [[Frankräich]]: [[Terreur zu Nantes#E Komplott géint déi Moderéiert|Komplott géint déi Moderéiert]] zu [[Nantes]].
* [[1940]]: [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]: De [[Franklin D. Roosevelt]] gëtt fir déi drëtt Kéier amerikanesche President.
* [[1968]]: USA: De [[Richard Nixon]] gëtt mat 0,7&amp;nbsp;% Virsprong op den [[Hubert H. Humphrey]] als 37. US-President gewielt.
'''Lëtzebuerg'''
* [[1884]]: [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]: Um [[Knuedler]] gëtt d'Monument vum Kinnek-Groussherzog [[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II.]] ageweit.
* [[1937]]: Lëtzebuerg: D'[[Regierung Dupong-Krier]] gëtt vereedegt.
* [[1998]]: Den Helleg-Geescht-Tunnel gëtt an [[Tunnel René-Konen]] ëmbenannt.
* [[2024]]: Den [[Donald Trump]] ([[Republican Party (USA)|Republican Party]]) gewënnt d'US-Presidentschaftswale géint d'[[Kamala Harris]] ([[Democratic Party (USA)|Democratic Party]]).

==Sport==
* [[1969]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Charleroi]] 2:3 géint Belsch. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de [[Jean-Jacques Schartz]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=214 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg de 5. November 1969 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Vivien Leigh Scarlet.jpg|Vivien Leigh
Fichier:Marie-Paule von Roesgen.jpg|Marie-Paule von Roesgen
Fichier:Ike Turner at 1997 Long Beach Blues Festival.jpg|Ike Turner
|Joe Dassin
Fichier:Elke Sommer 1965.JPG|Elke Sommer
Fichier:Art Garfunkel 2013.jpg|Art Garfunkel
&lt;/gallery&gt;

* [[1771]]: [[Jean Michel Philippart]], Buergermeeschter zu Diddeleng.
* [[1826]]: [[Michel Sinner]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1846]]: [[Edward Singleton Holden]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[1853]]: [[Jean-Jacques Heilmann (Erfinder)|Jean-Jacques Heilmann]], franséischen Erfinder.
* [[1859]]: [[Walter Wislicenus]], däitschen Astronom.
* [[1865]]: [[Jacques Laux]], lëtzebuergeschen Wiert a Politiker.
* [[1869]]: [[René Théry]], franséischen Architekt.
* [[1878]]: [[Damian Kratzenberg]], Kollaborateur am Zweete Weltkrich.
* [[1883]]: [[Joseph Thorn (Politiker)|Joseph Thorn]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[1903]]: [[Joan Barry]], englesch Schauspillerin.
* [[1905]]: [[Joel McCrea]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1906]]: [[Fred Whipple]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[1913]]: [[Vivien Leigh]], englesch Schauspillerin.
* [[1916]]: [[Madeleine Robinson]], franséisch Schauspillerin.
* [[1921]]: [[Yvonne Useldinger]], lëtzebuergesch Politikerin a Resistenzlerin.
* [[1930]]: [[Hans Mommsen]], däitschen Historiker.
* [[1931]]: [[Marie-Paule von Roesgen]], lëtzebuergesch Schauspillerin.
* 1931: [[Jacques Speck]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 1931: [[Ike Turner]], US-amerikanesche Museker, Museksproduzent a Lidderkomponist.
* [[1934]]: [[Édouard Kutter (1934)|Édouard Kutter]], lëtzebuergesche Fotograf.
* [[1936]]: [[Uwe Seeler]], däitsche Foussballspiller.
* [[1938]]: [[Joe Dassin]], franséische Sänger.
* [[1940]]: [[Elke Sommer]], däitsch Schauspillerin, Schlagersängerin a Molerin.
* [[1941]]: [[Art Garfunkel]], US-amerikanesche Sänger.
* [[1943]]: [[Sam Shepard]], US-amerikaneschen Theaterschrëftsteller.
* [[1964]]: [[Marc Besch]], lëtzebuergesche Jurist an Auteur.
* [[1973]]: [[Christian Alverdi]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1975]]: [[Benoît Majerus]], lëtzebuergeschen Historiker.
* [[1976]]: [[Diane Becker]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* [[1977]]: [[Christian Poos]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[1980]]: [[Christoph Metzelder]], däitsche Foussballspiller.
* [[1983]]: [[Mike Hanke]], däitsche Foussballspiller.
* [[1985]]: [[Frédéric Davidson]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* [[1987]]: [[Carlos Ulrrico Cesco]], argentineschen Astronom.
* [[1997]]: [[Marie-Amélie Albrand]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.

== Gestuerwen ==
* [[1749]]: [[Leopold Durand]], Benediktinerpater a Baumeeschter.
* [[1879]]: [[James Clerk Maxwell]], schottesche Physiker.
* [[1884]]: [[Erminia Frezzolini]], italieenesch Sopranistin.
* [[1884]]: [[Oscar Belanger]], franséischen Ingenieur.
* [[1908]]: [[Andrew Graham]], ireschen Astronom.
* [[1918]]: [[Pierre Theis (Politiker II)|Pierre Theis]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[1934]]: [[Carl Charlier]], schweedeschen Astronom.
* [[1936]]: [[Nicolas Weyrich]], lëtzebuergesche Paschtouer.
* [[1956]]: [[Art Tatum]], US-amerikaneschen Jazz-Pianist.
* [[1958]]: [[Gaston Roudès]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1966]]: [[Jules Staudt]], lëtzebuergesche Waasserballspiller an Olympionik.
* [[1969]]: [[Marcel Leineweber]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* [[1974]]: [[Maurice Gleize]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. 
* [[1977]]: [[René Goscinny]], franséische (Comic-)Auteur.
* 1977: [[Guillaume Radot]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1979]]: [[Amedeo Nazzari]], italieenesche Schauspiller.
* [[1982]]: [[Yves Ciampi]], franséische Filmregisseur.
* [[1987]]: [[Georges Franju]], franséische Filmregisseur.
* [[1987]]: [[Carlos Ulrrico Cesco]], argentineschen Astronom.
* [[1989]]: [[Wladimir Horowitz]], russesche Pianist.
* [[1991]]: [[Fred MacMurray]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1992]]: [[Jan Hendrik Oort]], hollänneschen Astronom.
* [[2001]]: [[Roy Boulting]], englesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 2001: [[Louis Letsch]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Missionnaire.
* [[2009]]: [[Christian Barbier]], franséisch-belsche Schauspiller.
* [[2015]]: [[Hans Mommsen]], däitschen Historiker.
* [[2016]]: [[Jos Romersa]], lëtzebuergeschen Turner.
* [[2017]]: [[Jeannine Theisen]], lëtzebuergesch Radiosspeakerin.
* [[2022]]: [[Valère Gustin]], belsche Moler.

== Feierdeeg ==
* [[1605]]: [[Guy Fawkes]]-Day a Groussbritannien

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|5 November|5. November}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am November| 05]]</text>
      <sha1>thhjmvjexfvjyjg8ejpze3vzs5bkeip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>18. November</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2165</id>
    <revision>
      <id>2703798</id>
      <parentid>2680082</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T22:03:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */ [[:Joseph Faber (Foussballspiller)]]</comment>
      <origin>2703798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4936" sha1="j6c6wxeiaq6bu5qlg8vo8l40g4g7v0i" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''18. November''' ass den 322. Dag (323. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1626]]: De [[Péitersdoum]] zu [[Roum]] gëtt duerch de [[Poopst]] [[Urban VIII. (Poopst)|Urban VIII.]] ageweit.
* [[1822]]: E Feier zu [[Gréiwemaacher]] zerstéiert 147 vun den 341 Haiser, souwéi 80 Ställ an 39 Scheieren.
* [[1905]]: De Prënz Carl vun [[Dänemark]] gëtt vum norwegesche Parlament als [[Haakon VII.]] zum Kinnek gewielt.
* [[1918]]: D'Onofhängegkeet vu [[Lettland]] gëtt ausgeruff.
* [[1978]]: A [[Guyana]] bréngen iwwer 900 Membere vun der &quot;Vollekstempler-[[Sekt]]&quot; sech selwer ëm.
* [[1998]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] spillt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:0 géint Belsch.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=11041 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 18. November 1998 op der Websäit vum European Football.info]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Pierre Bayle 2.png|Pierre Bayle
Fichier:Louis Daguerre.jpg|Louis Daguerre
Fichier:Galli-Curci, Amelita, 1882-1963.jpg|Amelita Galli-Curci
&lt;/gallery&gt;

* [[1522]]: [[Lamoral Grof vun Egmont]], hollännesche Fräiheetskämpfer.
* [[1647]]: [[Pierre Bayle]], franséische Philosoph.
* [[1787]]: [[Louis Daguerre]], franséische Kënschtler, Pionéier vun der Fotografie.
* [[1819]]: [[Léon de la Fontaine]], lëtzebuergeschen Affekot, Politiker a Botaniker.
* [[1821]]: [[Franz Friedrich Ernst Brünnow]], däitschen Astronom.
* [[1832]]: [[Heinrich Gerber]], däitschen Ingenieur.
* [[1832]]: [[Adolf Erik Nordenskiöld]], norwegesch-schweedesche Polarfuerscher.
* [[1866]]: [[Guillaume Soisson]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.
* [[1872]]: [[Alphonse Jungers]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1878]]: [[Hubert Loutsch]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1882]]: [[Amelita Galli-Curci]], italieenesch Sopranistin.
* [[1885]]: [[Georges Passerieu]], franséische Vëlossportler.
* [[1901]]: [[George Horace Gallup]], US-amerikaneschen Demoskop.
* [[1906]]: [[Klaus Mann]], däitsch-amerikanesche Schrëftsteller.
* [[1907]]: [[Yves Brayer]], franséische Moler.
* [[1911]]: [[Joseph Probst]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1913]]: [[Josy Goerres]], lëtzebuergesche Resistenzler.
* [[1918]]: [[Alex Joffé]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1927]]: [[Ben Heyart]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1928]]: [[Franz Ehringer]], lëtzebuergesche Boxer.
* [[1935]]: [[Alain Barrière]], franséische Sänger a Schauspiller.
* [[1940]]: [[Qabus ibn Said]], Sultan vun Oman.
* 1940: [[Jean Lanners]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1951]]: [[Heinrich Schiff]], éisträicheschen Cellist an Dirigent.
* [[1953]]: [[Alan Moore]], britteschen Auteur.
* [[1962]]: [[Enrico Lunghi]], Konschthistoriker an Auteur.
* 1962: [[Kirk Hammett]], US-amerikanesche Gittarist.
* [[1989]]: [[Eric Schroeder]], lëtzebuergeschen Handballspiller.

== Gestuerwen ==
* [[1801]]: [[Pierre Joseph de Beauchamp]], franséischen Diplomat an Astronom.
* [[1854]]: [[Edward Forbes]], britteschen Naturfuerscher.
* [[1886]]: [[Chester A. Arthur]], US-amerikanesche Politiker a President.
* [[1888]]: [[Bernard-Euchère-Hubert Servais]], lëtzebuergesche Industriellen a Politiker.
* [[1916]]: [[Jean Knaff]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker.
* [[1917]]: [[Auguste Rodin]], franséische Sculpteur.
* [[1922]]: [[Marcel Proust]], franséische Schrëftsteller.
* [[1952]]: [[Paul Éluard]], franséischen Dichter
* [[1956]]: [[Joseph Faber (Foussballspiller)|Joseph Faber]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1962]]: [[Niels Hendrik David Bohr]], dänesche Physiker.
* [[1965]]: [[Henry A. Wallace]], US-amerikanesche Politiker.
* [[1973]]: [[Catherine Kill]], lëtzebuergesch Politikerin a Fraerechtlerin.
* [[1978]]: [[Lennie Tristano]], US-amerikaneschen Jazzmuseker a -komponist.
* [[1987]]: [[Jacques Anquetil]], franséische Vëlossportler.
* [[1988]]: [[Camille Kleber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[1991]]: [[Gustáv Husák]], tschechoslowakesche Politiker a Staatspresident 
* 1991: [[Eugen York]], däitsche Filmregisseur.
* [[1994]]: [[Cab Calloway]], US-amerikaneschen Jazz-Sänger a Bandleader 
* [[1995]]: [[Reinhard Kolldehoff]], däitsche Schauspiller.
* [[2002]]: [[James Coburn]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[2006]]: [[Joachim Höppner]], däitsche Schauspiller, Regisseur a Synchronspriecher.
*[[2009]]: [[Jeanne-Claude]], franko-amerikanesch Kënschtlerin.
* [[2010]]: [[Brian Marsden]], britteschen Astronom.
* [[2015]]: [[Jonah Lomu]], neiséilännesche Rugbyspiller.
* [[2017]]: [[Malcolm Young]], australesche Museker a Matgrënner vun der Rockband [[AC/DC]].
* 2017: [[Azzedine Alaïa]], tuneesesche Moudendesigner.
* [[2020]]: [[Michel Robin]], franséische Schauspiller.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|18 November|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am November]]</text>
      <sha1>j6c6wxeiaq6bu5qlg8vo8l40g4g7v0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>10. Dezember</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2190</id>
    <revision>
      <id>2703790</id>
      <parentid>2663784</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:44:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */ [[:Jean Hientgen]]</comment>
      <origin>2703790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7662" sha1="spztes7qjovxr6sb1vgcfvfo25n99u0" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''10. Dezember''' ass den 344. Dag (345. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1520]]: [[Däitschland]]: De [[Martin Luther]] verbrennt zu [[Luthereiche (Wittenberg)|Wittenberg]] d'[[peepstlech Bull]] ''„Exsurge Domine“''.
* [[1793]]: [[Frankräich]]: [[Schluecht vu Le Mans (1793)|Schluecht vu Le Mans]].
* [[1799]]: Frankräich féiert de [[Meter]]-System an.
* [[1901]]: Den [[Nobelpräis]] gëtt fir d'éischt Kéier verginn an de Beräicher:
** Physik: [[Conrad Röntgen]]
** Chimie: [[Jacobus Henricus van't Hoff]]
** Medezin: [[Emil Adolf von Behring]]
** Fridden: [[Henri Dunant]] (''Grënner vum Roude Kräiz'')
** Literatur: [[Sully Prudhomme]]
* [[1903]]: Den [[Nobelpräis]] gëtt verginn an de Beräicher:
** Physik: [[Henri Becquerel]] a [[Pierre Curie|Pierre]] a [[Marie Curie]].
* [[1936]]: [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]: Den [[Edward VIII. vun England|Edward VIII.]] verzicht op d'brittesch Kroun, fir kënne mat der (net-adeleger) [[Wallis Simpson]] zesummen ze bleiwen.
* [[1948]]: D'[[UNO]] hëlt d'[[Universal Deklaratioun vun de Mënscherechter]] un.
* [[1964]]: Den Dr. [[Martin Luther King]] kritt de Friddensnobelpräis.
* [[1969]]: Den [[Nobelpräis]] gëtt fir d'éischt Kéier verginn am Beräich:
** Ekonomie: [[Ragnar Frisch]], [[Jan Tintbergen]][[Fichier:Luxembourg,_essai_tram_(1).jpg|thumb|130px|Den neie [[Stater Tram]].]]
==== Lëtzebuerg ====
* [[1825]]: Publikatioun am ''[[Luxemburger Wochenblatt]]'' vum éischte Gedicht op [[Lëtzebuergesch]].
* [[2017]]: D'[[Luxtram-Linn T1|Tramslinn T1]] vum neie [[Stater Tram]], de [[Funiculaire Pafendall-Kierchbierg]] an d'[[Gare Kierchbierg-Pafendall]] ginn a Betrib geholl.
===Sport===
* [[1961]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 0:2 géint Frankräich.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=187 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich vum 10. Dezember 1961 op der Websäit European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1963]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Kopenhagen]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1964]], 2:2 géint Dänemark. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Johny Léonard]] an [[Ady Schmit]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=13438 D'Detailer vum Foussballlännermatch Dänemark-Lëtzebuerg vum 10. Dezember 1963 op der Websäit European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1972]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Istanbul]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1974]], 0:3 géint Tierkei.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=11953 D'Detailer vum Foussballlännermatch Tierkei-Lëtzebuerg den 10. Dezember 1972 op der Websäit European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Aldringer.jpg|Johann von Aldringen
Fichier:Ada Lovelace Chalon portrait.jpg|Ada Lovelace
Fichier:Edward Alfred Cowper (1819-1893).jpg|Edward Cowper
Fichier:Franck Cesar Postcard-1910.jpg|César Franck
Fichier:Black-white photograph of Emily Dickinson2.png|Emily Dickinson
Fichier:Nelly Sachs 1910.jpg|Nelly Sachs
&lt;/gallery&gt;

* [[1289]]: [[Louis X. vu Frankräich|Louis X.]], Kinnek vu Frankräich.
* [[1588]]: [[Jean Grof vun Aldringen]], Feldhär vun der kathoulescher Ligue.
*[[1788]]: [[Nicolas Clasen (Dokter)|Nicolas Clasen]], lëtzebuergeschen Dokter, Regierungsrot a Bibliothekär.
* [[1815]]: [[Ada Lovelace]], brittesch Mathematikerin.
* [[1808]]: [[Jean-Baptiste Knaff]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker.
* [[1809]]: [[Jacques Diedenhoven]], lëtzebuergeschen Dichter.
* [[1819]]: [[Edward Alfred Cowper]], britteschen Erfinder.
* [[1822]]: [[César Franck]], belsche Komponist.
* [[1830]]: [[Emily Dickinson]], US-amerikanesch Dichterin.
* [[1849]]: [[Prosper-Mathieu Henry]], franséischen Astronom.
* [[1860]]: [[Kanō Jigorō]], japanesche Judoka.
*[[1865]]: [[Antoine Bordang]], lëtzebuergeschen Turner.
* [[1872]]: [[Léon Moutrier]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1881]]: [[Théodore Kapp]], lëtzebuergeschen Enseignant a Lokalpolitiker.
* [[1891]]: [[Nelly Sachs]], däitsch-jiddesch Schrëftstellerin a Lyrikerin.
* [[1903]]: [[Luis Humberto Salgado]], ecuadorianesche Komponist a Pianist.
* [[1904]]: [[Henri Scharry]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1906]]: [[Jean Hientgen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[1907]]: [[Amedeo Nazzari]], italieenesche Schauspiller.
* [[1908]]: [[Olivier Messiaen]], franséische Komponist an Organist.
* [[1912]]: [[Henri Muller]], lëtzebuergeschen Enseignant an ''Hellenophilen''.
* [[1914]]: [[Dorothy Lamour]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[1917]]: [[Emile-Jean Nickels]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1923]]: [[Jorge Semprún]], spueneschen Auteur, Politiker a Resistenzler.
* 1923: [[Sheldon Reynolds]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent.
* 1923: [[Jean-Pierre Granval]], franséische Schauspiller.
* [[1931]]: [[Luciano Tesi]], italieeneschen Astronom.
* [[1933]]: [[Mino Loy]], italieenesche Filmregisseur a -produzent.
* [[1935]]: [[Shūji Terayama]], japanesche Schrëftsteller a Filmregisseur.
* [[1941]]: [[Peter Sarstedt]], brittesche Museker.
* 1941: [[Ben Schultheis]], lëtzebuergesche Mykolog.
* [[1942]]: [[Norbert Stull]], lëtzebuergesche Schachspiller.
* [[1943]]: [[James Richard Fisher]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[1946]]: [[Catherine Hiegel]], franséisch Schauspillerin.
* [[1953]]: [[Nicolas Schmit]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1965]]: [[Alain Hamer]], lëtzebuergesche Foussballsarbitter.
* 1965: [[Martine Hansen]], lëtzebuergesch Politikerin.
* 1965: [[Hippolyt Kempf]], Schwäizer Schileefer.
* [[1985]]: [[Bu Xiangzhi]], chineesesche Schachgroussmeeschter.
* [[1990]]: [[Christopher Jones (Basketballspiller)|Christopher Jones]], lëtzebuergesche Basketballspiller.

== Gestuerwen ==
* [[1475]]: [[Paolo Uccello]], italieenesche Moler.
* [[1747]]: [[André Chevalier]], franséische Buchdrécker, Editeur a Libraire.
* [[1837]]: [[Charles Auguste de Tornaco]], Buergermeeschter vun der Stad Lëtzebuerg.
* [[1865]]: [[Leopold I. vun der Belsch|Leopold I.]], éischte Kinnek vun de Belsch.
* [[1896]]: [[Alfred Nobel]], schweedeschen Erfinder an Industriellen, Stëfter vum [[Nobelpräis]].
* [[1932]]: [[Eugen Bamberger]], däitsche Cheemiker.
* [[1936]]: [[Luigi Pirandello]], italieeneschen Auteur.
* [[1938]]: [[Paul Morgan]], éisträichesche Schauspiller.
* [[1944]]: [[Paul Otlet]], belschen Informatiounsmanager, Grënner vun der moderner Dokumentatiounswëssenschaft.
* [[1959]]: [[Henri Vidal]], franséische Schauspiller.
* [[1962]]: [[Joseph Zuang]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* [[1967]]: [[Otis Redding]], US-amerikanesche Museker.
* [[1969]]: [[Jean Friedrich]], lëtzebuergeschen Auteur.
* [[1978]]: [[Fausto Tozzi]], italieenesche Schauspiller an Dréibuchauteur.
* [[1981]]: [[Ernest Muhleisen]], franséischen Uergelbauer.
* [[1982]]: [[Aloyse Weber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[1985]]: [[Josy Goerres]], lëtzebuergesche Resistenzler.
* [[2006]]: [[Augusto Pinochet]], chileenesche Generol an Diktator.
* [[2010]]: [[John B. Fenn]], US-amerikanesche Cheemiker.
* [[2015]]: [[Denis Héroux]], kanadesche Filmregisseur a Filmproduzent.
* [[2016]]: [[Armand Kaiser]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[2023]]: [[Shirley Anne Field]], englesch Schauspillerin.
* 2023: [[Roger Lorang]], lëtzebuergesche Foussballspiller.

== Feierdeeg ==
* [[Mënscherechtsdag]], Internationalen Dag vun de Mënscherechter

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|10 December|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am Dezember]]</text>
      <sha1>spztes7qjovxr6sb1vgcfvfo25n99u0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>19. Dezember</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2199</id>
    <revision>
      <id>2703777</id>
      <parentid>2663435</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:07:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */ [[:Jean Peschong]]</comment>
      <origin>2703777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4608" sha1="5tp8q4wi04h93gm1g4a6n6rz1st773u" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''19. Dezember''' ass den 353. Dag (354. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1789]]: [[Frankräich]]: D'[[Assignat]]e ginn agefouert fir d'Staatsfinanzen auszegläichen.
* [[1972]]: [[Apollo 17]], dee leschte bemannte Fluch op de [[Mound]], lant bei [[Samoa]] am [[Pazifik]] nees op der Äerd.
* [[1994]]: Deeler vun der Alstad vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ginn op d'[[UNESCO]]s-Lëscht vun de [[Weltkulturierwen]] agedroen.

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Meléndez, Miguel Jacinto - Philip V, king of Spain, in suit of hunt - Google Art Project.jpg|Felipe V.
Fichier:Albert Abraham Michelson.JPG|Albert Abraham Michelson
Fichier:Brezhnev-color.jpg|Leonid Brejnew
Fichier:JeanGenet-HansKoechler1983-cropped.jpg|Jean Genet
Fichier:Édith Piaf 914-6440.jpg|Edith Piaf
Fichier:ROMY 2012 47 Til Schweiger cropped.jpg|Til Schweiger
&lt;/gallery&gt;

* [[1683]]: [[Felipe V. vu Spuenien|Felipe V.]], Kinnek vu Spuenien.
* [[1797]]: [[Michel Witry]], Nottär a Politiker.
* [[1845]]: [[Henri Joseph Perrotin]], franséischen Astronom.
* [[1852]]: [[Albert Abraham Michelson]], däitsch-US-amerikanesche Physiker an Nobelpräisdréier.
* [[1862]]: [[Jean Peschong]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[1868]]: [[Josep Comas i Solà]], spueneschen Astronom.
* [[1883]]: [[Joseph Merten]], lëtzebuergesche Lycéesprofesser an Direkter vum Lycée classique de Diekirch.
* [[1900]]: [[Géza von Cziffra]], ungaresche Filmregisseur an (Dréibuch)auteur.
* [[1902]]: [[Ralph Richardson]], brittesche Schauspiller.
* [[1906]]: [[Leonid Brejnew]], sowjetesche Politiker.
* [[1907]]: [[Georges Schmitt]], lëtzebuergesche Konschthistoriker an Auteur.
* [[1910]]: [[Jean Genet]], franséischen Auteur.
* [[1912]]: [[Gisèle Freund]], franséisch-däitsch Fotografin.
* [[1915]]: [[Edith Piaf]], franséisch Sängerin.
* [[1916]]: [[Roy Ward Baker]], englesche Filmregisseur.
* [[1921]]: [[Anne Golon]], franséisch Schrëftstellerin.
* [[1922]]: [[Joseph Eyschen (Sportler)|Joseph Eyschen]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* [[1924]]: [[Victor Fenigstein]], Schwäizer Komponist.
* 1924: [[Gust Graas]], lëtzebuergesche Medie-Manager a Moler.
* 1924: [[Michel Tournier]], franséische Schrëftsteller.
* 1924: [[Cicely Tyson]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[1925]]: [[Senne Rouffaer]], belsche Schauspiller a Regisseur.
* [[1926]]: [[René Pascucci]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1927]]: [[Paul Guers]], franséische Schauspiller.
* [[1950]]: [[Jean Portante]], lëtzebuergesche Schrëftsteller, Iwwersetzer, Editeur a Journalist.
* [[1942]]: [[Bettina Sabbatini]], lëtzebuergesch Sculptrice.
* [[1963]]: [[Til Schweiger]], däitsche Schauspiller.
* [[1964]]: [[Béatrice Dalle]], franséisch Schauspillerin.
* 1964: [[Petr Nečas]], tschechesche Politiker.
* [[1971]]: [[Monique Weis]], lëtzebuergesch Historikerin.
* [[1977]]: [[Samy Deluxe]], däitsche Rapper.
* [[1983]]: [[Benoît Lang]], lëtzebuergesch-kamerunesche Foussballspiller.
* [[1984]]: [[Christophe Donnersbach]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* [[1991]]: [[Declan]], brittesche Sänger.
* [[2002]]: [[Mats Wenzel]], lëtzebuergesche Vëlossportler.

== Gestuerwen ==
* [[1848]]: [[Emily Brontë]], brittesch Autorin.
* [[1851]]: [[William Turner|Joseph Mallord William Turner]], englesche Moler.
* [[1855]]: [[Jean François Schmit-Brück]], lëtzebuergesche Buchhändler, Pabeierfabrikant, Buchdrécker a Politiker.
* [[1937]]: [[Étienne Schmit]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1972]]: [[Jacques Deval]], franséischen Auteur, Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.
* [[1977]]: [[Jacques Tourneur]], US-amerikanesch-franséische Regisseur.
* [[1983]]: [[Alexander Weicker]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* [[1987]]: [[Victor Braun]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1992]]: [[Louis Ducreux]], franséische Schauspiller, Museker, Auteur, Theaterregisseur an Theaterdirekter.
* [[1994]]: [[René Steichen (Regisseur)|René Steichen]], lëtzebuergeschen TV-Regisseur, Pionéier vu Videoclippen.
* [[1996]]: [[Marcello Mastroianni]], italieenesche Filmschauspiller.
* [[1997]]: [[David Schramm]], US-amerikaneschen Astrophysiker.
* [[1999]]: [[Desmond Llewelyn]], walisesche Schauspiller.
* [[2004]]: [[Andrée Tainsy]], belsch Schauspilerin.
* [[2012]]: [[Peter Struck]], däitsche Politiker a Verdeedegungsminister.
* 2012: [[Paul Crauchet]], franséische Schauspiller.
* [[2015]]: [[Kurt Masur]], däitschen Dirigent.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|19 December|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Dag am Dezember]]</text>
      <sha1>5tp8q4wi04h93gm1g4a6n6rz1st773u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëtzebuerg (Land)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2208</id>
    <revision>
      <id>2703795</id>
      <parentid>2690342</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:57:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2703795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39148" sha1="0mnysjt5aru2vqq17nv9qtv3s5nfbxi" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem '''Land Lëtzebuerg'''|aner Bedeitungen|Lëtzebuerg}}{{Infobox Land
 | Numm = Groussherzogtum Lëtzebuerg&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[Franséisch|fr]]: Grand-Duché de Luxembourg&lt;br&gt;[[Däitsch|de]]: Großherzogtum Luxemburg&lt;/small&gt;
 | Fändel = Flag of Luxembourg.svg{{!}}border
 | Fändel Bildbreet = 130px
 | Fändel Artikel = Fändel vu Lëtzebuerg
 | Wopen = Greater coat of arms of the grand-duchy of Luxembourg.svg
 | Wope Breet = 130px
 | Wopen Artikel = Wope vu Lëtzebuerg
 | National Devise = 
 | Kaart = EU-Luxembourg.svg
 | Kaart Breet = 
 | Offiziell Sprooch = [[Lëtzebuergesch]], [[Franséisch]] an [[Däitsch]]&lt;ref&gt;Streng geholl gëtt et zu Lëtzebuerg keng &quot;offiziell&quot; Sprooch: d'[[Lëtzebuerger Constitutioun]] verweist op e Gesetz, mä de [[Legislativ|Legislateur]] gebraucht am Gesetz iwwer de [[Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg|Sproochegebrauch]] just d'Termen ''[[Nationalsprooch]]'', ''[[Gesetzessprooch]]'' a ''[[Verwaltungssprooch]]''&lt;/ref&gt;.
 | Haaptstad = [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]
 | Haaptstad Awunner = 
 | Haaptstad Koordinaten= {{coor dms|49|36|00|N|06|08|00|O}}
 | Staatsform =
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch = 
 | Fläch Plaz = 167
 | Waasserfläch = 0,60
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz = 
 | Bevëlkerungsdicht = 259,84
 | Onofhängegkeet = [[19. Abrëll]] [[1839]] vun [[Holland]] (Vertrag vu London)&lt;p&gt;''[[11. Mee]] [[1867]] international unerkannt ([[Traité vu London (1867)|2. Vertrag vu London]])''&lt;/p&gt;
 | Nationalfeierdag = [[23. Juni]]
 | Nationalhymn = [[Ons Heemecht]]
 | Wärung = [[Euro]] (EUR)
 | Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
 | Internet TLD = [[.lu]]
 | Telefonsprefix = +352
 | Notizen =
 | Extra Bild = Luxembourg on the globe (Europe centered).svg
 | Extra Bild2 =
}}
'''Lëtzebuerg''', offiziell a laanger Form d''''Groussherzogtum Lëtzebuerg''' (op [[Däitsch]]: ''Großherzogtum Luxemburg''; op [[Franséisch]]: ''Grand-Duché de Luxembourg'')&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Luxembourg&amp;oldid=201734317|Titel=Luxembourg|Gekuckt=28.02.2023|Datum=25.02.2023|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2021-22|Titel=Human Development Report 2021-22|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=United Nations|Datum=08.09.2022|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;, ass e Land a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]] ouni Zougang zum [[Mier]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://books.google.fr/books?id=CdmwRoyhV6AC&amp;pg=PA29#v=onepage&amp;q&amp;f=false|Titel=Parlons luxembourgeois: langue et culture linguistique d'un petit pays au coeur de l'Europe|Gekuckt=28.02.2023|Auteur=François Schanen|Datum=2004|Editeur=L'Harmattan|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;. Et grenzt un d'[[Belsch]] am Westen an am Norden, [[Däitschland]] am Osten, a [[Frankräich]] am Süden. D'Land besteet aus zwou Haaptregiounen: d'[[Éislek]] am Norden, dat en Deel vum [[Ardennen|Ardennemassiv]] ass, an d'[[Guttland]] am Süden, eng Ausdeenung vu [[Loutrengen]] am [[Geologie|geologesche]] Sënn vum Begrëff. Mat enger Fläch vun 2.593,05 km²&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://data.public.lu/fr/datasets/r/3931f0cf-ebf9-4050-b71c-e1b61b1bfa2c|Titel=Liste des communes, cantons, districts, circonscriptions électorales et arrondissements judiciaires|Gekuckt=08.08.2026|Datum=09.07.2024|Wierk=data.public.lu|Editeur=Administration du cadastre et de la topographie|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; zielt et zu de klengste souveränen Natiounen an [[Europa (Kontinent)|Europa]].

D'Groussherzogtum Lëtzebuerg huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

Lëtzebuerg ass eng representativ [[Demokratie]] an eng [[konstitutionell Monarchie]] mat engem [[Groussherzog]] als Staatschef, wouduerch d'Land dat eenzegt Groussherzogtum ass, dat nach ëmmer als souveräne [[Staat]] op der Welt existéiert. Seng dynamesch [[Wirtschaft]] mécht et zu engem vun de räichste Länner vun der Welt an et huet ee vun den héchste Bruttoinlandprodukter pro Kapp op der Welt. D'Wirtschaft konzentréiert sech haaptsächlech op [[Finanzplaz Lëtzebuerg|finanziell Aktivitéiten]] (ongeféier d'Hallschent vum Bruttoinlandprodukt), favoriséiert duerch eng ganz avantagéis [[Besteierung]] a bestëmmte Beräicher (virtuell Steierbefreiung fir Gewënner aus der Exploitatioun vu Patenter oder Software). Der [[Netregierungsorganisatioun|ONG]] [[Oxfam]] no (Zuele vun 2017) gehéiert Lëtzebuerg zu den &quot;attraktiivste [[Steierparadis|Steierparadäiser]], déi vun de Firme benotzt ginn&quot;, eng Situatioun déi sech zënterhier e bësse geännert huet.

Am Laf vun der Geschicht war déi zentral Lag vum Lëtzebuerger Territoire matten an Europa eng Plaz vu grousser strategescher Wichtegkeet fir vill Muechten, zanter sengem Ufank als Hannerland vum [[Réimescht Räich|Réimesche]] Rheinland&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, dem Bau vun enger feudaler Buerg op de Ruine vun engem fréiere réimesche Fort am [[Karolenger|postkarolengesche]] Kontext am [[Mëttelalter|Héichmëttelalter]] an duerno wéinst senger strategescher Lag am Südoste vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen]] a [[Spuenesch Nidderlanden|Spueneschen Nidderlanden]] tëscht dem [[15. Joerhonnert|15.]] an dem [[17. Joerhonnert]].

Lëtzebuerg ass dee klengste Grënnungsmember vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a Member vun der [[Eurozon]], der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité]] (NATO), der [[Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Europa|Organisatioun fir Ekonomesch Zesummenaarbecht an Entwécklung]] (OEZE), de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] (UN), der [[Organisatioun fir Sécherheet an Zesummenaarbecht an Europa]] (OSZE) dem [[Benelux]] an der [[UEBL]] a reflektéiert esou säi politesche Konsens fir wirtschaftlech, politesch a militäresch Integratioun.

D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass d'Haaptstad an déi gréisst Stad, wou ë.&amp;nbsp;a. de Sëtz vu verschiddenen Etablissementer an Institutioune vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] ass. 2012 krut Lëtzebuerg fir d'éischt Kéier an der Geschicht en temporäre Sëtz am [[Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen]]. Duerch seng geographesch Lag gëtt d'Lëtzebuerger Kultur souwuel vum [[Germanesch Sproochen|Germanesche]] wéi och vum [[Romanesch Sproochen|Romanesche]] beaflosst. [[Lëtzebuergesch]] ass déi eenzeg Nationalsprooch vun de Lëtzebuerger, mä [[Franséisch]] an [[Däitsch]] zielen als administrativ a juristesch Sprooche vum Land. Als Resultat gëtt Lëtzebuerg als dräisproochegt Land ugesinn.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1/jo|Titel=Legilux|Gekuckt=28.02.2023|Wierk=legilux.public.lu}}&lt;/ref&gt; Duerch d'Migratioun an déi institutionell a finanziell Entwécklung gëtt do dernieft och vill [[Italieenesch]], [[Portugisesch]] an [[Englesch]] geschwat&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Langues/a-propos-langues-lu.pdf|Titel=À propos... Sproochen zu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Datum=August 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 1|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;.

== Geschicht ==
''Nott: Vun der Geschicht vum haitege Staat Lëtzebuerg kann een eréischt vum 19. Joerhonnert u schwätzen. Virdrun ass d'Geschicht vu Lëtzebuerg als déi vun der Géigend ze verstoen, resp. där vun der Grofschaft an duerno dem Herzogtum mam selwechten Numm.''
=== Grofschaft, duerno Herzogtum Lëtzebuerg ===
Ëm d'Joer [[963]] (den Datum ass ëmstridden; neierdéngs geet een éischter vum Joer [[987]] aus&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/a-propos/A_propos_Histoire/apropos-geschichte-luxemburgs-de.pdf|Titel=Apropos ... Geschichte Luxemburgs|Gekuckt=30.10.20224|Datum=Dezember 2022|Editeur=sip.gouvernement.lu|Säiten=p. 4|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;) huet de [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried]] aus dem Haus vun den [[Ardennergrofen]] mat der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] Lännereien zu [[Feelen]] géint de [[Bockfiels]], op deem e spéitréimescht Kastell mam Numm ''[[Lucilinburhuc]]'' stoung, getosch. Do ronderëm huet sech d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] entwéckelt, an d'Haus Lëtzebuerg huet sech zu enger Grofschaft etabléiert.

{{Méi Info 2|Stad Lëtzebuerg|Grofschaft Lëtzebuerg}}

[[1354]] ass d'Grofschaft Lëtzebuerg mat hiren ''Annexen'' ([[Durbuy]], [[La Roche-en-Ardenne|La Roche]], [[Arel]], asw.) zu enger neier Entitéit gemaach ginn, an zwar zum [[Herzogtum Lëtzebuerg]]. Nieft deem Herzogtum, dat bis [[1794]]/[[1795|95]] gedauert huet, koum nach d'[[Grofschaft Chiny]] an de Besëtz vum [[Haus Lëtzebuerg]], ouni awer formell an d'Herzogtum Lëtzebuerg integréiert ze ginn.

[[1437]] ass d'Haus Lëtzebuerg ausgestuerwen, an d'Herzogtum Lëtzebuerg koum [[1441]]/[[1443|43]] an de Besëtz vum [[Herzogtum Bourgogne|Herzog vu Burgund]], dem [[Philippe III. vun der Bourgogne|Philipp de Gudden]] a gouf domat een Deel vun de [[Burgundesch Nidderlanden|Burgundeschen Nidderlanden]]. Déi gounge [[1477]], nom Doud vum [[Karel de Kéngen]], an duerch d'Bestietnes vun deem senger Duechter [[Marie de Bourgogne]] mam [[Maximilian I. (HRR)|Maximilian vun Habsburg]], un d'Haus [[Habsburg]].

Duerch Ierfschaft koum Lëtzebuerg [[1556]] an de Besëtz vum spuenesche Kinnek [[Philippe II. vu Spuenien|Philippe II]]. Vun do un heeschen d'Gebidder, déi als ''Nidderlande'' bezeechent ginn, [[Spuenesch Nidderlanden]]. [[1581]], no de Konfessiounskricher, hu sech d'Nidderlande gedeelt, d'Herzogtum Lëtzebuerg war vun do un Deel vun de [[Südlech Nidderlanden|Südlechen Nidderlanden]], déi och einfach weider ''[[Spuenesch Nidderlanden]]'' oder nach ''kathoulesch Nidderlanden'' genannt gi sinn. Frankräich, dat d'Ëmklamerung duerch d'Habsburger sprengen, a gläichzäiteg de [[Rhäin]] als Grenz erreeche wollt, huet sech och fir d'Nidderlanden intresséiert, an dofir koum et ëmmer nees zu Kricher.

Nom [[Drëssegjärege Krich]] an dem spuenesch-franséische Kontinuatiounskrich koum et [[1659]] zum [[Traité vun de Pyrenäen]] an deem ë.&amp;nbsp;a. decidéiert gouf, datt Deeler vum Herzogtum Lëtzebuerg u Frankräich kéimen ([[Diddenuewen]], [[Montmédy]], [[Damvillers]], [[Carignan (Ardennes)|Ivoy]], asw.)&lt;ref&gt;Art.38. En quatrième lieu, dans la Province et Duché de Luxembourg, lesdit Seigneur Roy Tres-Chrestien demeurera saisi, jouira effectivement des places de Thionville, Montmedy, Damvillers, leurs appartenances, dépendances, annexes, Prevostez et Seigneuries: et de la Ville et Prevosté d'Ivoy, de Chavency le Chateau, et sa Prevosté ; et du lieu et Poste de Marville, situé sur la petite riviere appelée Vezin, et de la Prevosté dudit Marville, lequel lieu et Prevosté avoient autrefois appartenu, partie aux ducs de Luxembourg, et partie à ceux de Bar&lt;/ref&gt;. [[1684]] huet de [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]] d'[[Festung Lëtzebuerg]] eruewert, an d'Herzogtum huet [[De jure / de facto|de facto]] bis [[1697]] ([[Traité vu Rijswijk]]) zu Frankräich gehéiert.

[[1713]]/[[1714]], nom [[Spueneschen Ierffollegkrich]], goungen d'Südlech Nidderlanden, inklusiv Lëtzebuerg, un déi éisträichesch Habsburger-Linn. Déi ''Éisträichesch Period'' huet bis zum éischte [[Koalitiounskrich]] gedauert, an der Eruewerung vun den [[Éisträichesch Nidderlanden|Éisträicheschen Nidderlanden]] duerch d'[[Franséisch Revolutioun]]struppe 1794/95.

D'Herzogtum Lëtzebuerg, gradewéi och déi aner Fürstentemer, déi d'Nidderlanden ausgemaach haten, sinn ofgeschaaft ginn. D'Fransousen hunn néng [[Départements réunis]] (à la France) amplaz vun de fréieren Nidderlanden a vun den onofhängege Principautéite vu [[Prënzbistum Léck|Léck]], [[Fürstentum Stavelot-Malmedy|Stavelot-Malmedy]] a [[Herzogtum Bouillon|Bouillon]] agefouert. Dem alen Herzogtum Lëtzebuerg säi Gebitt ass op dräi Departementer verdeelt ginn: ''[[Departement Forêts|Forêts]], [[Departement Sambre-et-Meuse|Sambre-et-Meuse]]'' an ''[[Departement Ourthe|Ourthe]]''. Duerch den [[Traité vu Campo-Formio]], am Oktober 1797, huet Éisträich zu Gonschte vu Frankräich op déi südlech Nidderlande verzicht. Domat waren och d'Awunner vum ale Lëtzebuerger Raum [[Internationaalt Recht|no internationalem Recht]] Fransousen.

&lt;gallery perrow=&quot;5&quot; widths=&quot;220&quot;&gt;
Fichier:Duché-de-Luxembourg Iacobo Surhonio Montano 1551.jpg|&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;D'Herzogtum ëm 1551&lt;/div&gt;
Fichier:Duché de-Luxembourg Jean-Janson-1637-1693-Amsterdam.jpg|&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;D'Herzogtum am 17. Joerhonnert&lt;/div&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== D'Groussherzogtum ===
[[Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png|thumb|Territorial Entwécklung vum Herzogtum zum Groussherzogtum]]
Um [[Wiener Kongress]] [[1815]] gouf dat viregt Herzogtum Lëtzebuerg vun den europäesche Groussmuechten net &quot;restauréiert&quot;. D'Preisen, déi d'Ostufer vun der [[Musel]] scho besat haten, kruten nach all déi al lëtzebuergesch Gebidder ëstlech vun der [[Our (Sauer)|Our]], mat Ausnam vu [[Veianen]], an déi ëstlech vun der [[Sauer]]. Aus dem Gebitt vum Département des Forêts an Deeler vum Departement Sambre-et-Meuse ass, aus reng strateegesch-diplomateschen an dynastesche Grënn, ee Groussherzogtum ginn. De Wëllem vun Oranien-Nassau, dee grad kuerz virdrun als hollännesche Kinnek [[Wëllem I. vun Holland (1772)|Wëllem I.]] unerkannt gi war, gouf a [[Personalunioun]] [[Groussherzog vu Lëtzebuerg]]. Dat neit Lëtzebuerger Land gouf och an den [[Däitsche Bond]] (eng Zort Ersatzräich) integréiert, an d[[Festung Lëtzebuerg|'Festung Lëtzebuerg]] gouf eng &quot;[[Bundesfestung]]&quot;, wat dem preisesche Kinnekräich d'Garnisounsrecht erméiglecht huet. Vun Zäit zu Zäit sollten d'Vertrieder vun deene ronn 40 Länner, déi am Däitsche Bond waren, sech ënner dem Virsëtz vum Keeser vun Éisträich zu [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] treffen. Well de Wëllem I., dee Kinnek vun de Vereenegten Nidderlande war, och als Herrscher vu Lëtzebuerg wéi ee Kinnek wollt behandelt ginn, huet hien um [[Wiener Kongress]] drop gehale fir &quot;Grouss&quot;-Herzog ze ginn, also eng ''&quot;Kinneklech'' ''Altess''&quot; ({{De}} ''&quot;Königliche Hoheit&quot;'', {{Fr}} ''&quot;Altesse royale&quot;''), wat en als &quot;einfachen&quot; Herzog vu Lëtzebuerg net hätt kënne sinn. Dat ass d'Erklärung, firwat Lëtzebuerg als '''Grouss'''-Herzogtum nei entstanen ass (et huet deemno glat näischt mat der Gréisst vum Land ze dinn). 1830 huet dem Wëllem I. seng onglécklech-ongerecht Politik a senge Südprovënzen d'[[Belsch Revolutioun]] ausgeléist, déi och ee gudden Deel vun de Lëtzebuerger begeeschtert huet, well hien, eise Groussherzog, säi Groussherzogtum praktesch ëmmer nëmme wéi déi 19. Provënz vu sengem Räich behandelt hat. Den [[19. Abrëll]] [[1839]], néng Joer no der Grënnung vun der [[Belsch]], gouf um [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]], no laangem hin an hier, d'Groussherzogtum an zwee gedeelt: de westlechen Deel, deen haaptsächlech [[Franséisch|franco-romanesch]] (Wallounesch a Loutrengesch) war, gouf als [[Lëtzebuerg (Provënz)|Provënz Lëtzebuerg]] der Belsch zougesprach, an de [[Däitsch|germanophonen]], also ëstlechen Deel, ass - weiderhin als Groussherzogtum - fir d'éischt Kéier een eegestännege Staat ginn, allerdéngs nach ëmmer (bis [[1890]]) a Personalunioun mat Holland.

{{Méi Info 1|De Mythos vun der Onofhängegkeet 1839}}

[[Fichier:Luxembourg-lb.png|thumb|250px|Kaart vu Lëtzebuerg zanter 1839]]
[[1848]], ënner dem [[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II]]., krut Lëtzebuerg seng éischt eege [[Lëtzebuerger Constitutioun|Constitutioun]], deemools eng vun deene liberaalsten, mä schonn [[1856]] huet de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]], duerch e [[Staatsstreech]], deen Text nees ausser Kraaft gesat. Mam [[Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg|Bau vun engem Eisebunnsreseau]] krut Lëtzebuerg vun [[1858]] un Uschloss un d'Nopeschlänner, an d'Entdeckung vun neie Produktiounsmethoden hunn der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Entwécklung vun der Eisenindustrie]] am [[Minettsgéigend|Minett]] e groussen Opschwong ginn, soudatt Lëtzebuerg wirtschaftlech ewell besser do stoung. D'Integratioun vu Lëtzebuerg an den [[Däitschen Zollveräin]], vun 1842 un, hat allerdéngs schonn déck zu dësem Opschwong bäigedroen…[[1867]], ee Joer no der preisescher Victoire géint Éisträich am [[Preisesch-Éisträichesche Krich]], an dem Ënnergank vum Däitsche Bond, koum et bal zum Verkaf vum Lëtzebuerger Land duerch de Wëllem III. un den [[Napoleon III. vu Frankräich|Napoleon III.]], Keeser vun de Fransousen. Am däitsche Raum war vill Oppositioun géint dëse Projet, a fir wéinst der ''[[Lëtzebuerg-Kris]]'' e Krich tëscht Preisen a Frankräich ze verhënneren, gouf an engem neien [[Traité vu London (1867)|Traité vu London]] Lëtzebuerg als ''fir ëmmer [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] an onofhängeg'' erkläert: d'Preisen, déi hir Garnisoun no 1866 zu Lëtzebuerg &quot;vergiess&quot; haten, hunn hir Zaldote mussen ofzéien, an d'Festung ass geschleeft ginn. [[1868]] krut Lëtzebuerg, an deem neie Kontext, och eng nei Constitutioun, een Text, deen an der Haaptsaach d'Verfassung vun 1848 reproduzéiert huet. 1870/73 gouf d'Land zu engem [[Bistum Lëtzebuerg|eegene Bistum]] gemaach, an de Mgr [[Nicolas Adames]] ass éischte Bëschof vu Lëtzebuerg ginn.

[[1890]] hat dat hollännescht Herrscherhaus vun [[Oranien-Nassau]] kee männlechen Nokomme fir op de lëtzebuergeschen Troun, a sou krut d'Land, an der Persoun vum [[Adolf vun Nassau]], dee säin Herzogtum 1866 u Preise verluer hat, säin &quot;eegenen&quot; Herrscher a säin &quot;eegent&quot; Herrscherhaus (dat vun [[Nassau-Weilburg]]).

D'''éiweg Neutralitéit'' huet [[1914]]-[[1918]] a [[1940]]-[[1944]]/[[1945|45]] Däitschland net doru gehënnert, Lëtzebuerg am [[Éischte Weltkrich|Éischten]] an am [[Zweete Weltkrich]] ze besetzen. Am Zweete Weltkrich gouf Lëtzebuerg [[De jure / de facto|de facto]] wéi e ''Reichsgebiet'' behandelt. Am Ufank mat schéi Schwätzen, duerno mat Terror, hunn d'Besatzer probéiert, d'Lëtzebuerger dovun z'iwwerzeegen, datt si ''[[Heim ins Reich]]'' géife gehéieren. Eng lëtzebuergesch Minoritéit, déi ofschätzeg &quot;[[Gielemännchen|Gielemännercher]]&quot;, genannt gouf, huet mat den [[Nazi]]e [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg|collaboréiert]]. Vun [[1942]] sinn d'Lëtzebuerger an d'[[Wehrmacht]] [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|agezu ginn]]. [[1944]]/[[1945|45]] gouf den Norde vum Land wärend der [[Ardennenoffensiv]] uerg zerstéiert.

{{Méi Info 1|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}}

Nom Krich huet Lëtzebuerg seng Neutralitéit opginn an ass Member vun enger Rëtsch inter- oder supranationalen Organisatioune ginn, dorënner dem [[Benelux]], der [[NATO]] an der [[CECA]], dem éischte Virleefer vun der [[EU]]. Lëtzebuerg war ee vun den 12 Staaten, déi den [[1. Januar]] [[1999]] den [[Euro]] als Wärung agefouert hunn. Virun 1999 war d'Wärung de [[Lëtzebuerger Frang]].

{{Méi Info 1|Geschicht vu Lëtzebuerg}}

&lt;gallery&gt;
Fichier:HRR 14Jh.jpg
Fichier:HRR 1400.png
Fichier:LuxembourgPartitionsMap Lëtzebuergesch.png
&lt;/gallery&gt;

== National Symboler ==
D'national Symboler vu Lëtzebuerg sinn de [[Fändel vu Lëtzebuerg|Fändel]], de [[Wope vu Lëtzebuerg|Wopen]], d'[[Nationalhymn]], den [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag|Nationalfeierdag]] an d'[[Wilhelmus|Hymn vun de Groussherzoge]] vu Lëtzebuerg&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/brochure-livre/minist-etat/sip/brochure/Tout_savoir_Luxembourg/Tout_savoir-FR.pdf|Titel=Tout savoir sur le Grand-Duché de Luxembourg, pp. 12-13|Gekuckt=07.11.2024|Auteur=Service information et presse du gouvernement|Datum=03.2015|Editeur=sip.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

{{Méi Info 1|National Symboler vu Lëtzebuerg}}

== Politik ==
Lëtzebuerg, dat zënter dem [[Traité vu London (1839)|Traité vu London]] vum 19. Abrëll 1839 als e souveränen an onofhängege Staat existéiert, ass eng representativ [[Demokratie]], a Form vun enger [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]] mat engem [[Groussherzog vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] als Chef vum Land.

{{Méi Info 1|Politesche System vu Lëtzebuerg}}

E Parlament, [[Chamber]] genannt, gëtt fir 5 Joer gewielt; 60 Deputéierte vertriede [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|véier Walbezierker]]. D'Opdeelung vun de Sëtz no de [[Chamberwale vum 8. Oktober 2023]] ass déi heiten: d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei]] (chrëschtdemokratesch) 21 Sëtz, d'[[Demokratesch Partei]] (liberal) 14 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] (sozialistesch) 12 Sëtz&lt;ref&gt;ursprénglech 11 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] vun der Piratepartei bei d'LSAP gewiesselt&lt;/ref&gt;, d'[[Alternativ Demokratesch Reformpartei]] 5 Sëtz, [[Déi Gréng]] (gréng) 4 Sëtz, d'[[Piratepartei]] 2 Sëtz&lt;ref&gt;ursprénglech 3 Sëtz; am September 2024 ass de [[Ben Polidori]] bei d'LSAP gewiesselt&lt;/ref&gt; an [[Déi Lénk]] 2 Sëtz. [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]], [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg]], [[Déi Konservativ]], [[Lëtzebuerger Bierger Partei]], [[Déi Liberal]], [[Liberté - Fräiheet!]], [[Mir d'Vollek (Lëtzebuergesch Partei)|Mir d'Vollek]], [[Partei fir Aarbecht, Rechtsstaat, Trucmachin, Elitefërderung a basisdemokratesch Initiativ|d'PARTEI]], [[Partei fir Integral Demokratie]] a [[Volt Lëtzebuerg|Volt]] sinn net an der Chamber vertrueden. Aus deene Walen ass d'[[Regierung Frieden-Bettel]] ervirgaangen, eng Koalitiounsregierung aus CSV an DP. Si gouf de 17. November 2023 vereedegt.

Um Plang vun der Europäescher Unioun ass Lëtzebuerg duerch [[Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten|sechs Deputéiert]] (vun am Ganze 720) am [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]] vertrueden. Am [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Ministesch-Conseil]] huet et 4 Stëmmen (op 345).

== Sproochesituatioun zu Lëtzebuerg ==
D'Lëtzebuerger Verfassung seet: „D'Sprooch vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg ass Lëtzebuergesch. D'Gesetz reegelt d'Benotzung vun der lëtzebuergescher, der franséischer an der däitscher Sprooch.“&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/constitution/1868/10/17/n1/consolide/20230701/lb#art_4|Titel=Verfassung vum Grand-Duché vu Lëtzebuerg|Gekuckt=30.10.2024|Editeur=legilux.public.lu|Säiten=Art. 4|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt; Schonn an der Constitutioun vun 1948 stoung dran, datt e Gesetz de Sproochegebrauch reegele géif. Dëst Gesetz vum [[24. Februar]] [[1984]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1984/02/24/n1|Titel=Loi du 24 février 1984 sur le régime des langues|Gekuckt=30.10.2024|Datum=24.02.1984|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; leet fest, datt d'[[Nationalsprooch]] vun de Lëtzebuerger d'[[Lëtzebuergesch]] ass; datt d'Gesetzestexter an hir Bestëmmungen, wéi s'auszeféiere sinn, op [[Franséisch]] geschriwwe ginn; an datt ee, wat d'Verwaltungssproochen a juristesch Sprooche betrëfft, vum Franséischen, [[Däitsch]]en oder Lëtzebuergesche Gebrauch maache kann. Bierger kënnen eng Demande un d'Verwaltung op Lëtzebuergesch, Franséisch oder Däitsch schreiwen, d'Äntwert muss, sou wäit wéi méiglech, an der selwechter Sprooch sinn.

Am Géigesaz zu Länner wéi z.&amp;nbsp;B. der [[Schwäiz]] oder der [[Belsch]], wou ''jee no Regioun'' verschidde Sprooche geschwat ginn, ass d'Distributioun vun de Sproochen net ''geographesch'', mä ''funktionell'' an ''individuell'' (&quot;[[Polyglossie]]&quot;).

{{Méi Info 1|Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg}}

D'Lëtzebuergesch huet sech lues a lues an der Perceptioun vun de Lëtzebuerger vun enger Variant vum Däitschen (''Onst Däitsch'') zu enger eegener Sprooch gewandelt. Och vum Gebrauch hir ass et an deene leschte Joerzéngten iwwer déi traditionell Domäne vun engem [[Dialekt]] erausgewuess a gëtt haut vun der Fuerschung als déi neist [[germanesch Sproochen|germanesch Sprooch]] ugesinn.

{{Méi Info 2|Lëtzebuergesch|Geschicht vun der Lëtzebuerger Sprooch}}

[[Fichier:Distrikte-Kantone-Gemeinden Lux.png|thumb|120px|administrativ Andeelung]]

== Administrativ Andeelung ==
Lëtzebuerg ass an zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen|Kantonen]], {{Gemengenzuel}} [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen|Gemengen]] an a véier [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierker]] agedeelt. [[Lëtzebuerger Distrikter|Dräi Verwaltungsdistrikter]], déi et virdru gouf, goufen 2015 ofgeschaaft.

{{Méi Info 1|Administrativ Andeelung vu Lëtzebuerg}}

== Justiz ==
D'Land ass an zwéi [[Geriichtsbezierk]]er agedeelt, de Bezierk Lëtzebuerg an de Bezierk Dikrech. De Bezierk Lëtzebuerg ass fir d'[[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]er op Lëtzebuerg an [[Esch-Uelzecht]] opgedeelt.

== Geographie ==
Lëtzebuerg läit a Westeuropa tëscht der [[Belsch]], [[Frankräich]] an [[Däitschland]].

{{Méi Info 1|Geographie vu Lëtzebuerg}}

== Geologie ==

{{Méi Info 1|Geologie vu Lëtzebuerg}}

== Hydrographie ==
Déi véier gréisst Flëss am Land sinn d'[[Musel]], d'[[Sauer]], d'[[Our (Sauer)|Our]] an d'[[Uelzecht]].

{{Méi Info 1|Hydrographie vu Lëtzebuerg}}

== Ekonomie ==
{{Méi Info 1|Lëtzebuerger Wirtschaftsstruktur}}
{{Update}}

Zu den Haaptentreprisen zu Lëtzebuerg zielen (klasséiert no der Zuel vun hiren Employéen): [[Arcelor]], [[Goodyear Operations|Goodyear]], Groupe [[Cactus]], [[CFL]], [[BGL BNP Paribas]], [[Banque internationale à Luxembourg]], [[Luxair]], [[Pedus Service]], [[BCEE]], Groupe [[Guardian]], [[Du Pont de Nemours]], [[Kredietbank]], Groupe [[Match|Courthéoux-Match]], [[Cargolux]], [[Saint-Paul Luxembourg|Groupe Saint-Paul]], [[Brink's Security Luxembourg]], [[ING]], Groupe [[Céramétal]], [[Auchan]] Luxembourg.

== Demographie ==
{{Méi Info 1|Demographie vu Lëtzebuerg}}
&lt;!--
Lëtzebuerg hat den 8. November 2021, dem Stéchdatum vun der [[Volleks- a Wunnengszielung|Vollekszielung]], 643.941 Awunner.&lt;ref name=zielung21&gt;Quell fir d'Donnéen zu der Bevëlkerung: [[STATEC]]: [https://statistiques.public.lu/dam-assets/recensement/publication-5/docs/rp01-05-population-nationalit-v10.pdf &quot;Une population de plus en plus cosmopolite.&quot;] 2023-05, op statistiques.public.lu, nogekuckt 2023-05-08.&lt;/ref&gt; Dovu sinn 339.890 (52,8%) [[Lëtzebuerger Nationalitéit|Lëtzebuerger]] an 304.051 Auslänner (47,2%) mat am ganzen 180 verschiddenen Nationalitéiten. Vun der auslännescher Bevëlkerung hirersäits si ronn véier Fënneftel (80.9%), genee 245.906 Persounen, aus engem anere Land vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. 61.207 Lëtzebuerger (18%) hunn nach (op d'mannst) eng aner Nationalitéit.

Vun den Auslänner déi am Land liewen, sinn déi meescht, 93.659 Leit, Portugisen (14,5% vun der Gesamtbevëlkerung). Dono kommen 49.071 Fransousen, 23.881 Italieener, 19.692 Belsch, 12.906 Däitscher, 8.447 Spuenier, 6.284 Rumänen a 4.977 Polen. 26.959 kommen aus aneren [[EU]]-Länner; 18.844 aus aneren europäesche Länner wéi der EU, dorënner si 4.289 Britten.

Aus Asie komme 17.420 Leit (2,7%), dovu si 4.130 Chineesen. 13.554 (2,1%) hunn d'Nationalitéit vun engem Land um afrikanesche Kontinent, dorënner 2.562 Kapverdianer. Aus Nordamerika kommen der 2.780 (0,4%), dovun 2.196 aus den USA. Bei de Leit aus Mëttel- a Südamerika (4.962; 0,8%) sinn d'Brasilianer mat 2.859 déi Meescht. 245 (0,0%) Australier oder Neiséilänner wunnen am Land.&lt;ref name=zielung21/&gt;

Am Laf vum Joer 2009 ass d'Zuel vun enger hallwer Millioun Awunner iwwerschratt ginn. Vun 1995 bis 2010 ass d'Wunnbevëlkerung, bannent 15 Joer, ëm ronn 100.000 Leit gewuess; vum Enn vum Zweete Weltkrich bis 2016 souguer ëm 286.000, wat praktesch eng Verdueblung bannent eppes iwwer 70 Joer ass.

De Bevëlkerungswuesstem geet zum groussen Deel op den Zouzuch vu Leit aus dem Ausland zeréck, déi op Lëtzebuerg schaffe kommen: D'Zuel vun den Aarbechtsplazen ass vun 197.500 am Joer 1995 iwwer 307.700 am Joer 2005 op p 418.400 am Joer 2016 geklommen.&lt;ref name=travail2016&gt;[http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12951&amp;IF_Language=fra&amp;MainTheme=2&amp;FldrName=3 &quot;Vue d'ensemble du marché du travail (en 1 000 personnes) 2000 - 2016&quot;] op statistique.publc.lu.&lt;/ref&gt;. Dës héich Zuel vun Aarbechtsplaze bréngt och mat sech, datt déi zu engem ëmmer méi groussen Deel vu sougenannte [[Frontalier]]e besat ginn. Hir Zuel ass vu 56.100 am Joer 1995 iwwer 119.700 am Joer 2005 op 173.800 am Joer 2015 geklommen. 2016 waren et der 180.900.&lt;ref name=travail2016 /&gt;
--&gt;
Op den 1. Januar 2024 hat Lëtzebuerg 672.050 Awunner, 1,7&amp;nbsp;% méi wéi am Joer virdrun. D'Bevëlkerung ass manner gewuess wéi am Joer 2022 (Erhéijung vun 2,4&amp;nbsp;%), dat Joer dat vun der Arrivée vun [[ukrain]]esche Krichsflüchtlinge markéiert war. Den Taux vun 1,7&amp;nbsp;% ass ee vun de niddregste Wuesstemstauxe vum leschte Joerzéngt (wou en tëscht 2,0 an 2,5&amp;nbsp;% louch), mat der Ausnam vun de [[COVID-19-Pandemie|COVID-19]]-Joren (Wuesstem 2020 an 2021 vun nëmmen 1,4 an 1,7&amp;nbsp;%). Den Zouwuess vun der Bevëlkerung geet haaptsächlech op d'[[Migratioun zu Lëtzebuerg|Migratioun]] zeréck: 26.964 Migrante sinn 2023 am Land ukomm a 16.588 sinn der fortgaangen.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/actualite/2024/stn16-pop-2024/stn16-2024-population-2024-v20.pdf|Titel=STATNEWS N° 16 – Une croissance démographique réduite en 2023|Gekuckt=01.11.2024|Datum=18.04.2024|Editeur=statistiques.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

Vun der Gesamtbevëlkerung am Grand-Duché (1. Januar 2024) waren 317.678 Leit Auslänner (42,72&amp;nbsp;%), vun deenen der 12,4&amp;nbsp;% zu Lëtzebuerg gebuer sinn. 77,3&amp;nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg kommen aus Staate vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] (-1,1&amp;nbsp;% am Verglach mat 2023). Am Joer 1981 hunn déi aktuell 27 Memberstaate souguer 91,5&amp;nbsp;% vun der auslännescher Bevëlkerung zu Lëtzebuerg ausgemaach. D'Diversifikatioun vun der Immigratioun bréngt mat sech, datt den Undeel vun den Auslänner, déi keng EU-Nationalitéit hunn, eropgeet. Mat 90.915 Awunner sinn d'[[Portugal|Portugisen]] déi gréisst auslännesch Communautéit am Land, virun de [[Frankräich|Fransousen]] (49.234) an den [[Italien|Italieener]] (25.116).&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/dam-assets/catalogue-publications/en-chiffres/2024/population-chiffres-2024.pdf|Titel=La démographie luxembourgeoise en chiffres|Gekuckt=01.11.2024|Auteur=François PELTIER, Charlie KLEIN|Datum=23.10.2024|Wierk=|Editeur=statistiques.public.lu|Säiten=p. 12|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;

D'Ukrainer waren am Joer 2022 déi gréisst Immigratiounsgemeinschaft, awer hir Zuel ass 2023 staark gefall a goung vu 4.268 op 807 Immigranten (-81,1&amp;nbsp;%) erof. 2023 hu 570 Ukrainer de Lëtzebuerger Territoire verlooss, am Verglach zu just 32 Leit am Joer 2022.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Am Joer 2023 goufe 6.320 [[Puppelchen|Puppelcher]] gebuer, dat waren der 175 manner wéi 2022. De konjunkturellen Indicateur vun der [[Fruchtbarkeet]] läit bei 1,25 Kanner pro Fra, en Taux deen an de leschte puer Joerzéngten nach ni sou niddereg war. Am Joer 2023 si 4.431 Leit gestuerwen, 18 Doudesfäll manner wéi 2022.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

D'[[Liewenserwaardung]] bei der Gebuert läit bei 85 Joer fir d'Fraen an 81 Joer fir d'Männer. Am Laf vum Joer 2023 louch d'[[natierlech Bevëlkerungsentwécklung]] (Gebuerten - Doudesfäll) bei 1.889 Leit, iwwerdeems de Migratiounsbilan (Arrivéeën - Departen) bei 10.376 Leit louch.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Den Duerchschnëttsalter vun der Bevëlkerung läit bei 40,6 Joer fir d'Fraen an 39,2 Joer fir d'Männer. D'Auslänner sinn däitlech méi jonk wéi d'Lëtzebuerger. Den Duerchschnëttsalter fir d'Lëtzebuerger Frae läit bei 42,2 Joer am Verglach zu 38,7 Joer fir d'auslännesch Fraen. Bei de lëtzebuergesche Männer ass den Duerchschnëttsalter 40,0 Joer géintiwwer 38,4 Joer fir d'auslännesch Männer.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Déi meescht Auslänner déi sech 2023 zu Lëtzebuerg niddergelooss hunn, waren d'Portugisen (3.638 Immigranten), virun de Fransousen (3.145 Immigranten) an den Italieener (1.947 Immigranten). Ënnert den Emigranten, d.&amp;nbsp;h. deene Leit, déi vu Lëtzebuerg an en anert Land gaange sinn, waren et haaptsächlech Lëtzebuerger (3.102 Emigranten), Portugisen (3.091 Emigranten) a Fransousen (2.159 Emigranten).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===Entwécklung vun der Awunnerzuel===

&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:900 height:550
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:700000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:100000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:50000 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1821 text:1821
 bar:1831 text:
 bar:1841 text:
 bar:1851 text:1851
 bar:1861 text:
 bar:1871 text:1871
 bar:1880 text:1880
 bar:1890 text:1890
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1922 text:1922
 bar:1935 text:1935
 bar:1947 text:1947
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1990 text:1990
 bar:2000 text:2000
 bar:2010 text:2010
 bar:2020 text:2020
 bar:2025 text:2025

PlotData=
 color:d width:25 align:left

 bar:1821 from:0 till: 134082
 bar:1831 from:0 till: 0
 bar:1841 from:0 till: 0
 bar:1851 from:0 till: 194719
 bar:1861 from:0 till: 0
 bar:1871 from:0 till: 204028
 bar:1880 from:0 till: 210507
 bar:1890 from:0 till: 211481
 bar:1900 from:0 till: 236125
 bar:1910 from:0 till: 259027
 bar:1922 from:0 till: 261643
 bar:1935 from:0 till: 296913
 bar:1947 from:0 till: 290992
 bar:1960 from:0 till: 314889
 bar:1970 from:0 till: 339841
 bar:1981 from:0 till: 364597
 bar:1990 from:0 till: 379300
 bar:2000 from:0 till: 435479
 bar:2010 from:0 till: 502066
 bar:2020 from:0 till: 626108
 bar:2025 from:0 till: 681973

PlotData=

 bar:1821 at: 134082 fontsize:s text: 134.082 shift:(-10,5)
 bar:1851 at: 194719 fontsize:s text: 194.719 shift:(-15,5)
 bar:1871 at: 204028 fontsize:s text: 204.028 shift:(-15,5)
 bar:1880 at: 210507 fontsize:s text: 210.507 shift:(-15,5)
 bar:1890 at: 211481 fontsize:s text: 211.481 shift:(-15,5)
 bar:1900 at: 236125 fontsize:s text: 236.125 shift:(-15,5)
 bar:1910 at: 259027 fontsize:s text: 259.027 shift:(-15,5)
 bar:1922 at: 261643 fontsize:s text: 261.643 shift:(-15,5)
 bar:1935 at: 296913 fontsize:s text: 296.913 shift:(-15,5)
 bar:1947 at: 290992 fontsize:S text: 290.992 shift:(-15,5)
 bar:1960 at: 314889 fontsize:S text: 314.889 shift:(-15,5)
 bar:1970 at: 339841 fontsize:S text: 339.841 shift:(-15,5)
 bar:1981 at: 364597 fontsize:S text: 364.597 shift:(-15,5)
 bar:1990 at: 379300 fontsize:S text: 379.300 shift:(-15,5)
 bar:2000 at: 435479 fontsize:S text: 435.479 shift:(-15,5)
 bar:2010 at: 502066 fontsize:S text: 502.066 shift:(-15,5)
 bar:2020 at: 626108 fontsize:S text: 626.108 shift:(-15,5)
 bar:2025 at: 681973 fontsize:S text: 681.973 shift:(-15,5)

&lt;/timeline&gt;
{{Clearleft}}


===Alterspyramid===
[[Fichier:Population pyramid of Luxembourg 2024 (lb).png|zentréiert|450x450px|Alterspyramid vun der Bevëlkerung vu Lëtzebuerg am Joer 2024]]

== Kultur ==
Lëtzebuerg war bis elo dräimol [[Europäesch Kulturhaaptstad]]: [[1995]] (Stad Lëtzebuerg), [[2007]] (mat der [[Groussregioun]]) an 2022 ([[Esch-Uelzecht]], zesumme mat Gemenge vum Syndikat [[PRO-SUD]] a vun der franséischer [[Communauté de Communes du Pays-Haut Val d'Alzette]]).

{{Méi Info 1|Kultur zu Lëtzebuerg}}

== Audiovisuell ==
Lëtzebuerg huet joerzéngtelaang eng Pionéierroll a punkto europawäite kommerzielle Radio- (zanter [[1929]]) an Televisiounsprogrammer (zanter [[1954]]) gespillt. Haut nach huet d'[[RTL Group]] hei hire Sëtz. [[1988]] gouf deen éischte Lëtzebuerger Televisiounssatellit, [[Astra 1A]] op Orbit geschéckt; eng sëllege koumen der no, déi vun der [[SES (Entreprise)|SES]], déi hire Sëtz zu [[Betzder]] huet, bedriwwe ginn.

An deene leschte 2 Joerzéngten huet och d'[[Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer|Lëtzebuerger Filmproduktioun]] en Opschwong erlieft, ongeféier 40 [https://web.archive.org/web/20060213084441/http://www.cna.public.lu/1 Produktiounsfirmaen] gëtt et am Land.

== Literatur ==
* [[Michel Pauly|Pauly, M.]], 2011. ''Geschichte Luxemburgs''. Verlag C.H. Beck, München, 128 S. ISBN 978-3-406-62225-0
* [[Alex Storoni|Storoni, A.]], 2010. ''Les Paysages Géologiques du Luxembourg.'' 57 S. Éditions Schortgen, Esch-Uelzecht. ISBN 978-2-87953-096-3
* Bousch, P., T. Chilla, P. Gerber, O. Klein, C. Schulz, C. Sohn &amp; D. Wiktorin (Koord.), 2009. Der Luxemburg Atlas. Atlas du Luxembourg. 224 S. emons: (=Hermann-Josef Emons Verlag). ISBN 978-3-89705-692-3 (D'Artikele sinn zu engem Deel op Franséisch, déi aner op Däitsch geschriwwen).
* [[Jean-Mathias Goerens|Goerens, Jean-Mathias]], [[Jean-Claude Muller]], Yves Robert, Gian Giuseppe Simeone, [[Gilbert Trausch]], [[Danièle Wagner]] &amp; [[Frank Wilhelm]], 1995. Grand-duché de Luxembourg. Le guide. Éditions Saint-Paul. 239 S. ISBN 2-87963-206-4. (En Iwwerbléck iwwer d'Geschicht, d'Geographie an d'Ekonomie vum Land).
* [[Gilbert Trausch|Trausch, Gilbert]] (sous la direction de), 2003. Histoire du Luxembourg. Le destin européen d'un &lt;!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal	{mso-style-parent:&quot;&quot;;	margin:0cm;	margin-bottom:.0001pt;	mso-pagination:widow-orphan;	font-size:11.0pt;	font-family:Arial;	mso-fareast-font-family:&quot;Times New Roman&quot;;}@page Section1	{size:595.3pt 841.9pt;	margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt;	mso-header-margin:35.4pt;	mso-footer-margin:35.4pt;	mso-paper-source:0;}div.Section1	{page:Section1;}--&gt;« petit pays ». Éditions Privat, Toulouse. 33 S. ISBN 2-7089-4773-7

== Kuckt och ==
{{Méi Info 1|Portal:Lëtzebuerg}}
* [[Benelux]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.gouvernement.lu Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Regierung]
* [http://www.etat.lu/ Haaptsäit vun der Lëtzebuerger Administratioun]
* [https://web.archive.org/web/20190129153624if_/https://www.kulturgeschicht.lu/#10 Kulturgeschicht vu Lëtzebuerg]
* [https://web.archive.org/web/20100121110946/http://www.promoteluxembourg.lu/ ''Is it true what they say about… Luxembourg?'', 10 Kuerzfilmer iwwer Lëtzebuerg] {{en}}
* [https://5minutes.rtl.lu/actu/luxembourg/a/1535002.html Comment le Luxembourg a évolué au fil du temps] mat engem Video: L'histoire du Grand-Duché en 2 minutes, op RTL 5 minutes, gekuckt den 23. Juni 2020
* [[Michel Pauly]],  [https://science.lu/de/geschichte-luxemburgs/schritt-fuer-schritt-zur-unabhaengigkeit-wie-luxemburg-zum-staat-wurde Schritt für Schritt zur Unabhängigket: Wie Luxemburg zum Staat wurde], op science.lu, 19.06.2026, gekuckt den 23.06.2026

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Navigatioun NATO}}
{{LinkPortalLëtzebuerg}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Lëtzebuerg| ]]
[[Kategorie:Karlspräis]]</text>
      <sha1>0mnysjt5aru2vqq17nv9qtv3s5nfbxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1989</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2418</id>
    <revision>
      <id>2703794</id>
      <parentid>2667193</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */ [[:Jean Hientgen]]</comment>
      <origin>2703794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17427" sha1="sspl9uz8kib0hhoiw9n2d7125kyf7or" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}
D'Joer '''1989''' huet op engem [[Sonndeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]].

== Evenementer ==
=== Europa ===
* {{6. Februar}}: ''[[Ronnen Dësch]]'' a [[Polen]]; [[Solidarność]] soll nees zougelooss ginn, d'Zensur ofgeschaf, an eng zweet Kummer, de Senat, dee fräi gewielt soll ginn, soll geschaf ginn.
* {{2. Mee}}: [[Ungarn]] fänkt domat un, d'Grenzspären no Éisträich ofzebauen.
* {{8. Mee}}: Éischt Nummer vun der ''[[Gazeta Wyborcza]]'', der éischter legaler Oppositiounszeitung am [[Ostblock]].
* {{9. Mee}}: De [[Slobodan Milošević]] gëtt Staatspresident vu [[Serbien]].
* {{4. Juni}}: Demokratesch Parlamentswalen a Polen: '''Solidaritéit'' kritt 99 vun 100 Sëtz am Senat.
* {{7. Juli}}: De Sommet vum [[Warschauer Pakt]] zu [[Bukarest]] decidéiert d'&quot;Recht vun all Vollek op Selbstbestëmmung&quot;.
* [[19. Juli]]: De [[Wojciech Jaruzelski]] gëtt mat just enger Stëmm Majoritéit zum Staatspresident a Pole gewielt, den [[Tadeusz Mazowiecki]] (Solidarność) gëtt de [[24. August]] den éischten net-kommunistische Ministerpresident.
* [[19. August]]: Beim &quot;Paneuropäesche Picknick&quot; zu [[Sopron]] an Ungarn maache sech Honnerte vun DDR-Bierger iwwer d'Grenz an Éisträich.
* [[23. August]]: Iwwer 1 Millioun Leit maachen eng Mënschekette vu 560&amp;nbsp;km op der ''Via Baltica'' tëscht [[Vilnius]] a [[Lettland]] an [[Tallinn]] an [[Estland]].
* {{7. Oktober}}: D'Ungaresch Sozilistesch Aarbechterpartei nennt sech an Ungaresch Sozialitesch Partei ëm an entmuecht sech gréisstendeels.
* {{9. Oktober}}: Zu [[Leipzig]] gi bei der &quot;Montagsdemonstration&quot; trotz Verbuet 70.000 Leit op d'Strooss fir fir Reformen a Fräiheet ze demonstréieren; déi Woch drop sinn et der 120.000, nach eng méi spéit 300.000.
* [[18. Oktober]]: Den [[Erich Honecker]] trëtt als President vum Staatsrot vun der [[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] zeréck, den [[Egon Krenz]] gëtt säin Nofollger.
* [[23. Oktober]]: An [[Ungarn]] trëtt déi nei Constitutioun a Kraaft: Ungarn ass eng Republik a keng &quot;Volleksrepublik&quot; méi.
[[Fichier:Bundesarchiv Bild 183-1989-1110-018, Berlin, Checkpoint Charlie, Nacht des Mauerfalls.jpg|thumb|180px|Den Checkpoint Charlie zu Berlin, an der Nuecht op den 10. November]]
* {{4. November}}: Eng hallef Millioun Leit manifestéieren zu [[Ost-Berlin]] fir Reformen, Demokratie a Fräiheet.
* {{9. November}}: D'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] mécht d'Grenzen zu [[Westdäitschland]] op. Honnertdausende vu Leit kënne fir d'éischt Kéier no 28 Joer an de Westen.
* [[10. November]]: De [[Bulgarien|bulgaresche]] Staats- a Parteichef [[Todor Schivkov]] gëtt gestierzt.
* [[13. November]]: De Prënz [[Hans-Adam II. vu Liechtenstein]] gëtt Staatschef vu [[Liechtenstein]].
* [[17. November]]: Zu [[Prag]] gëtt e Commémoratiounscortège vun der Police auserneegebeetscht; Ufank vun der ''[[Samette Revolutioun|Samettener Revolutioun]]''.
* [[18. November]]: Den [[Hans Modrow]] gëtt neie Ministerpresident vun der DDR.
* [[25. Dezember]]: De gestierzte [[Rumänien|rumäneschen]] Diktator [[Nicolae Ceausescu|Nicolae Ceauşescu]] a seng Fra Elena ginn higeriicht.
* [[29. Dezember]]: A [[Polen]] gëtt d'Constitutioun geännert.
* [[29. Dezember]]: Als Suite vun der ''[[Samette Revolutioun|Samettener Revolutioun]]'' gëtt de [[Václav Havel]] President vun der [[Tschechoslowakei]].

==== Lëtzebuerg ====
* [[18. Juni]]: [[Chamberwale vum 18. Juni 1989|Chamber-]] an [[Wale fir d'Europäescht Parlament 1989 (Lëtzebuerg)|Europawalen]]. Bei de Chamberwale kritt d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 22 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] der 18, d'[[Demokratesch Partei|DP]] der 11, d'[[GLEI]] an d'[[GAP]] der jee 2, den [[ADR|Aktiounskomitee 5/6]] der 4 an d'[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] 1. Bei den Europawale ginn 3 Sëtz un d'CSV, 2 un d'LSAP an 1 un d'DP.
* [[14. Juli]]: D'[[Regierung Santer-Poos II]], eng [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-Koalitioun, gëtt vereedegt.
* ? Prozess ëm d'[[Waldbëlleger Affär]].

&lt;gallery&gt;
Fichier:Composition Chambre des députés du Luxembourg 18-06-1989.svg|Sëtzverdeelung no de Chamberwale vum 18. Juni
File:Santer Poos EP 1989.jpg|[[Jacques Santer]] a [[Jacques Poos]]&lt;/gallery&gt;

=== Afrika ===
* [[13. September]]: De [[Frederik de Klerk]] gëtt President vu [[Südafrika]] a leet Schrëtter an, fir d'[[Apartheid]] ofzeschafen.
=== Amerika ===
==== USA ====
* {{1. Januar}}: E Fräihandelsofkommes tëscht den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a [[Kanada]] trëtt a Kraaft.
* [[24. Mäerz]]: De [[Äerdueleg|Pëtrol]]stanker ''Exxon Valdez'' leeft am ''Prince William Sound'' virun der Küst vun [[Alaska]] aus; zegdausend Tonne [[Äerdueleg|Pëtrol]] verknaschten eng 2000 Kilometer Côte.

==== Mëttel- a Südamerika ====
* {{3. Februar}}: Am [[Paraguay]] gëtt den Diktator [[Alfredo Stroessner]] ofgesat.
* [[20. Dezember]]: [[Panama]]: Ufank vun enger militärescher Invasioun duerch d'USA, fir den Diktator [[Manuel Noriega]] gefaangen ze huelen.

=== Asien ===
* [[14. Abrëll]]: D'sowjetesch Truppen zéie sech aus dem [[Afghanistan]] zeréck.
* {{4. Juni}}: [[China]]: Massaker op der &quot;[[Plaz vum Himmlesche Fridden]]&quot; zu [[Peking]].

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===
* {{4. Juni}}: [[Iran]]: Doud vum [[Ruhollah Chomeini|Ayatollah Khomeini]]. Den [[Seyyed Ali Chamene'i|Ayatollah Chamene'i]] gëtt säin Nofollger.

== Konscht a Kultur ==
* [[29. Mäerz]]: D'Pyramid vum [[Louvre]] gëtt zu Paräis ageweit.
* [[13. Juli]]: D'[[Opéra de la Bastille]] gëtt zu Paräis ageweit.

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===
* {{6. Mee}}: D'Grupp [[Riva]] gewënnt fir [[Jugoslawien]] mam Lidd ''[[Rock Me]]'' de [[Eurovision Song Contest 1989|34. Eurovision Song Contest]] zu [[Lausanne]].

=== Film ===
* ''[[Driving Miss Daisy]]'' kritt den Oscar fir de beschte Film.
* ''[[Sex, lies and videotapes]]'' kritt d'Gëlle Palm zu Cannes.
* ''[[Camille Claudel (Film)|Camille Claudel]]'' kritt de César fir de beschte Film.

==== Lëtzebuerg ====
* ''[[A Wopbopaloobop A Lopbamboom]]'' vum [[Andy Bausch]].
* ''[[Mumm Sweet Mumm]]'' vum [[Paul Scheuer]], [[Georges Fautsch]] a [[Maisy Hausemer]].
* ''[[De falschen Hond]]'' vum [[Menn Bodson]], [[Gast Rollinger]] a [[Marc Olinger]].

== Wëssenschaft an Technik ==

== Sport ==
* [[1. Juli|1.]]-[[3. Juli]]: De Prolog, déi 1. an déi 2. Etapp, souwéi den Depart vun der 3. Etapp vum [[Tour de France 1989|Tour de France]] sinn zu Lëtzebuerg. De [[Greg LeMond]] gewënnt am Generalklassement 8 Sekonne virum [[Laurent Fignon]].
===Fousball===
* {{9. Mee}}: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Prag]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1990]], 0:4 géint Tschechoslowakei.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=9061 D'Detailer vum Foussballlännermatch Tschechoslowakei-Lëtzebuerg den 9. Mee 1989 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* {{1. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Lille]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1990, 0:5 géint Belsch.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=9177 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 1. Juni 1989 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[11. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Saarbrécken]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1990, 0:3 géint Portugal.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=9126 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Portugal den 11. Oktober 1989 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[25. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Bréissel]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1990, 1:1 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Guy Hellers]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=9120 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg de 25. Oktober 1989 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[15. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[St. Gallen]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1990]], 1:2 géint Schwäiz. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Théo Malget]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=9149 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schwäiz-Lëtzebuerg de 15. November 1989 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
* {{1. Januar}}: [[Tornike Sanikidse]], georgesche Schachgroussmeeschter.
* [[10. Januar]]: [[Fiona Steil-Antoni]], lëtzebuergesch Schachspillerin.
* [[13. Januar]]: [[Claire Delcourt]], lëtzebuergesch Politikerin.
* [[19. Januar]]:[[Sven Clement]], lëtzebuergesche Politiker.
* 19. Januar: [[Nick Clesen (Vëlossportler)|Nick Clesen]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[16. Mäerz]]: [[Gabriel Attal]], franséische Politiker.
* [[31. Mäerz]]: [[Gilles Bettmer]], lëtzebuergesch Foussballspiller.
* 31. Mäerz: [[Samanta Tīna]], lettesch Sängerin.
* [[21. Abrëll]]: [[Anouk Wagener (Basketballspillerin)|Anouk Wagener]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* {{1. Mee}}: [[Charlotte Bettendorf]], lëtzebuergesch Reiderin.
* [[19. Juni]]: [[Samirah Frisch]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[20. Juni]]: [[Pitt Koster]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* [[21. Juni]]: [[Kevin Krecke]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* [[29. Juni]]: [[Thierry Hensen]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* {{2. Juli}}: [[Michel Kettenmeyer]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{5. Juli}}: [[Janine Hansen]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[16. Juli]]: [[Gilles Mangen]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* [[23. Juli]]: [[Daniel Radcliffe]], englesche Schauspiller.
* [[24. Juli]]: [[Frantizek Vosahlo]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* {{2. August}}: [[Nacer Chadli]], belsch-marokkanesche Foussballspiller.
* [[28. August]]: [[Claude Mossong]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* 30. August: [[Danira Mustafić]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* {{2. September}}: [[Andy May]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[28. September]]: [[Raul Birenbaum]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* {{7. Oktober}}: [[Erik Akkersdijk]], hollännesche Champion am Rubik's Cube.
* [[14. Oktober]]: [[Mia Wasikowska]], australesch Schauspillerin.
* [[17. Oktober]]: [[Laurent Carnol]], lëtzebuergesche Schwëmmer.
* [[13. November]]: [[Ben Polidori]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker
* [[18. November]]: [[Eric Schroeder]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[19. November]]: [[Amel Cosic]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[21. November]]: [[Maxime Chanot]], franséisch-lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{8. Dezember}}: [[Noémie Raths]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[13. Dezember]]: [[Taylor Swift]], US-amerikanesch Sängerin.
* [[27. Dezember]]: [[Kateryna Lahno]], ukrainesch Schachspillerin.
* [[28. Dezember]]: [[Salvador Sobral]], portugisesche Sänger.

== Gestuerwen ==
* {{Eidelt Joer}}[[Theo Makowsky]], däitschen Jazzbatteur.
* {{7. Januar}}: Keeser [[Hirohito]] vu Japan.
* [[13. Januar]]: [[Joe Spinell]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[20. Januar]]: [[Wenzel Profant]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.
* [[23. Januar]]: [[Salvador Dalí]], spuenesche Moler a Schrëftsteller (''Surrealismus'').
* [[24. Januar]]:  [[Suzet Maïs]], franséisch Schauspillerin.
* {{3. Februar}}: [[John Cassavetes]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur.
* {{6. Februar}}: [[André Cayatte]], Filmregisseur.
* {{0}}6. Februar: [[Jean-Pierre Koltz]], lëtzebuergeschen Historiker.
* [[12. Februar]]: [[Thomas Bernhard]], éisträichesche Schrëftsteller.
* [[14. Februar]]: [[James Bond (Ornitholog)|James Bond]], US-amerikaneschen Ornitholog.
* [[25. Februar]]: [[Margo Lion]], franséisch Schauspillerin.
* [[20. Februar]]: [[Betty Mars]], franséisch Sängerin.
* [[27. Februar]]: [[Konrad Lorenz]], éisträichesche Verhalensfuerscher an Nobelpräisdréier.
* 27. Februar: [[Christiane Schlechter-Wirtz]], lëtzebuergesch Kabarettistin.
* 27. Februar: [[Paul Oswald Ahnert]], däitschen Astronom
* {{5. Mäerz}}: [[Arsène Soreil]], belsche Schrëftsteller a Journalist.
* {{6. Mäerz}}: [[Harry Andrews]], englesche Schauspiller.
* [[21. Mäerz]]: [[Fernand Schons]], lëtzebuergesche Wënzer a Moler.
* [[29. Mäerz]]: [[Bernard Blier]], franséische Schauspiller.
* {{4. Abrëll}}: [[Jean Meylender]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[10. Abrëll]]: [[Joan Barry]], englesch Schauspillerin.
* [[12. Abrëll]]: [[Tilda Thamar]], argentinesch Schauspillerin.
* [[15. Abrëll]]: [[Charles Vanel]], franséische Schauspiller.
* [[18. Abrëll]]: [[Jean Hientgen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[19. Abrëll]]: [[Daphne du Maurier]], brittesch Schrëftstellerin.
* [[23. Abrëll]]: [[Marcel Schumann]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* [[25. Abrëll]]: [[Ernie Reitz]], lëtzebuergesch Resistenzlerin.
* [[26. Abrëll]]: [[Lucille Ball]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* 26. Abrëll: [[Judith Dornys]], kanadesch Schauspillerin.
* [[28. Abrëll]]: [[Géza von Cziffra]], ungaresche Filmregisseur an (Dréibuch)auteur.
* [[30. Abrëll]]: [[Sergio Leone]], italieenesche Filmregisseur.
* [[17. Mee]]: [[Walter Gross]], däitsche Schauspiller, Kabarettist a Synchronspriecher.
* [[20. Mee]]: [[Anton Diffring]], däitsche Schauspiller.
* [[22. Mee]]: [[Gerd Oswald]], däitsch-US-amerikanesche Filmregisseur, Filmproduzent an Dréibuchauteur.
* {{3. Juni}}: Ayatollah [[Ruhollah Khomeini]], iranesche Reliounschef.
* {{5. Juni}}: [[André Michel]], franséische Filmregisseur.
* {{9. Juni}}: [[Antoine Bommertz]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[16. Juni]]: [[Antonio Román]], spuenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[26. Juni]]: [[François Mergen]], lëtzebuergesche Bësch-Expert.
* [[27. Juni]]: [[Michele Lupo]], italieenesche Filmregisseur.
* {{2. Juli}}: [[Franklin J. Schaffner]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* {{6. Juli}}: [[János Kádár]], ungaresche Politiker.
* {{0}}6. Juli: [[Jean Bouise]], franséische Schauspiller.
* {{7. Juli}}: [[Félix Unden]], lëtzebuergesche Waasserballspiller an Olympionik.
* [[10. Juli]]: [[Andrex]], franséische Schauspiller a Sänger.
* [[11. Juli]]: [[Laurence Olivier]], brittesche Schauspiller a Regisseur.
* [[13. Juli]]: [[Thers Bodé]], lëtzebuergesch Journalistin, Psychologin, Politikerin a Fraerechtlerin.
* [[16. Juli]]: [[Herbert von Karajan]], éisträichesche Dirigent.
* [[18. Juli]]: [[René Kohn]], lëtzebuergesche Schwëmmer an Olympionik.
* [[19. Juli]]: [[Carl-Heinz Schroth]], àisträichesch-däitsche Schauspiller a Regisseur.
* [[30. Juli]]: [[Evy Friedrich]], lëtzebuergesche Cinéast a Filmkritiker.
* [[16. August]]: [[Jemp Michels]], lëtzebuergeschen Architekt, Moler a Sculpteur.
* [[25. August]]: [[Jacques Castelot]], belsch-franséische Schauspiller.
* {{4. September}}: [[Georges Simenon]], belsche Schrëftsteller.
* {{0}}4. September: [[Colin Clark]], engleschen Ekonomist.
* {{5. September}}: [[Lily Unden]], lëtzebuergesch Molerin, Schrëftstellerin a Resistenzlerin.
* [[14. September]]: [[Pérez Prado]], kubanesche Museker a Komponist.
* [[17. September]]: [[Marie-Louise Tidick-Ulveling]], lëtzebuergesch Autorin.
* [[26. September]]: [[Albert Hames]], lëtzebuergesche Sculpteur.
* [[28. September]]: [[Francis Claude]], franséische Schauspiller.
* 28. September: [[Ferdinand Marcos]], President vun de Philippinnen.
* [[29. September]]: [[Edmond Cigrang]], lëtzebuergesche Komponist a Musekpedagog.
* {{4. Oktober}}: [[Graham Chapman]], englesche Komiker.
* {{0}}4. Oktober: [[Noël-Noël]], franséische Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* {{6. Oktober}}: [[Bette Davis]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* {{0}}6. Oktober: [[Jacques Doniol-Valcroze]], Filmregisseur.
* {{9. Oktober}}: [[Fernand Ciatti]], lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.
* [[16. Oktober]]: [[Cornel Wilde]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur.
* [[20. Oktober]]: [[Anthony Quayle]], englesche Schauspiller.
* [[21. Oktober]]: [[Solange Frégnac]], franséisch-lëtzebeurgesch Molerin.
* {{4. November}}: [[Robert Dupont]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{6. November}}: [[Margarete Buber-Neumann]], däitsch Publizistin a Schrëftstellerin.
* {{6. Dezember}}: [[Joseph Herr]], lëtzebuergesche Politiker an Historiker.
* {{9. Dezember}}: [[R. G. Springsteen]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[14. Dezember]]: [[Andrei Sacharow]], russesche Friddensnobelpräisdréier a Physiker.
* [[16. Dezember]]: [[Lee Van Cleef]], amerikanesche Schauspiller.
* 16. Dezember: [[Silvana Mangano]], italieenesch Schauspillerin.
* [[17. Dezember]]: [[Luciano Salce]], italieenesche Filmregisseur.
* [[18. Dezember]]: [[Norbert Staudt]], lëtzebuergesche Waasserballspiller an Olympionik.
* 18. Dezember: [[Jean Strauss]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik.
* [[22. Dezember]]: [[Samuel Beckett]], iresche Schrëftsteller an Nobelpräisdréier.
* 22. Dezember: [[Massimo Serato]], italieenesche Schauspiller.
* [[24. Dezember]]: [[Roger Pigaut]], franséische Schauspiller a Regisseur.
* [[25. Dezember]]: [[Nicolae Ceausescu]], rumäneschen Diktator.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>sspl9uz8kib0hhoiw9n2d7125kyf7or</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1891</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2492</id>
    <revision>
      <id>2703797</id>
      <parentid>2701191</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T22:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */ [[:Joseph Faber (Foussballspiller)]]</comment>
      <origin>2703797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6650" sha1="ncpf2dn0ho1uixvz3gqce9okb7mv92p" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

== Evenementer ==

=== Lëtzebuerg ===
* [[22. Juli]]: De Groussherzog [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Adolphe]] keeft dem [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]] säi Privatdomän zu [[Colmer-Bierg]].
* 22.-[[29. Juli]]: International Aker- a Gaardebau-Ausstellung zu Lëtzebuerg.
* {{1. Oktober}}: D'Sektioun Rëmeleng gëtt vun der [[Gemeng Keel]] ofgetrennt fir d'[[Gemeng Rëmeleng]] ze ginn.
* [[24. November]]: Offiziell Aweiung vun der [[Eisebunnsstreck Ettelbréck-Waasserbëlleg|Eisebunnslinn Waasserbëlleg-Gréiwemaacher]].

=== Europa ===

=== Afrika ===

=== Amerika ===

==== USA ====

==== Südamerika ====

=== Asien ===

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===

== Wëssenschaft an Technik ==

== Gebuer ==
*{{1. Januar}}: [[Charles Bickford]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[29. Januar]]: [[Archie Mayo]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[31. Januar]]: [[Nicolas Kreins]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{1. Februar}}: [[Alexander Kipnis]], ukrainesch-US-amerikanesche Basssänger.
* [[14. Februar]]: [[Erich Engel]], däitsche Film- an Theaterregisseur.
* [[19. Februar]]: [[Jean Majerus (1891)|Jean Majerus]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik.
* {{6. Mäerz}}: [[René Leclère]], lëtzebuergesche Filmregisseur.
* {{9. Mäerz}}: [[Jean-Pierre Bausch]], Biergaarbechter a Politiker.
* [[15. Mäerz]]: [[Joseph Zuang]], lëtzebuergeschen Turner.
* [[21. Mäerz]]: [[Joseph Keup]], lëtzebuergesche Paschtouer an Dichter.
* [[22. Mäerz]]: [[Henriette Besseling]], lëtzebuergesch Auteurin a Léierin.
* [[26. Mäerz]]: [[Jean Jacoby]], lëtzebuergesche Moler.
* {{2. Abrëll}}: [[Max Ernst]], däitsch-franséische Moler.
* [[14. Abrëll]]: [[Bhimrao Ramji Ambedkar]], indesche Politiker.
* [[20. Abrëll]]: [[Joseph Faber (Foussballspiller)|Joseph Faber]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[17. Abrëll]]: [[Franz Binsfeld]], lëtzebuergeschen Auteur an Enseignant.
* [[19. Abrëll]]: [[Françoise Rosay]], franséisch Schauspillerin.
* {{0}}[[9. Mee]]: [[Adolphe Faber]], lëtzebuergeschen Aendokter.
* [[13. Mee]]: [[Fritz Rasp]], däitsche Schauspiller.
* {{9. Juni}}: [[Cole Porter]], US-amerikanesche Komponist.
* [[20. Juni]]: [[Jos Hermes]], lëtzebuergeschen Auteur a Resistenzler.
* [[24. Juni]]: [[Irving Pichel]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* 24. Juni: [[Philippe Richard]], franséische Schauspiller.
* [[28. Juni]]: [[Paul Noesen]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Schrëftsteller.
* {{2. Juli}}: [[Nicolas Schumacher (Turner)|Nicolas Schumacher]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* {{8. Juli}}: [[Oscar Stumper]], lëtzebuergesche Philolog a Philosoph.
* [[13. Juli]]: [[Fréhel (Sängerin)|Fréhel]], franséisch Sängerin a Schauspillerin.
* [[12. August]]: [[Jean-Pierre Glesener (Politiker I)|Jean-Pierre Glesener]], lëtzebuergeschen Aarbechter a Politiker.
* [[13. August]]: [[Alexandre Ryder]], franséisch-polnesche Filmregisseur.
* {{2. September}}: [[Victor Prost]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{6. September}}: [[Yrjö Väisälä]], finneschen Astronom a Physiker.
* [[15. September]]:[[Eugène Nickels]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[16. September]]: [[Karl Dönitz]], däitsche Groussadmirol.
* [[18. September]]: [[Thérèse Dorny]], franséisch Schauspillerin.
* [[19. September]]: [[Willy Birgel]], däitsche Schauspiller.
* [[22. September]]: [[Hans Albers]], däitsche Schauspiller a Sänger.
* [[28. September]]: [[Bernard Herschbach]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[14. Oktober]]: [[Alphonse Weicker]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[20. Oktober]]: [[James Chadwick]], brittesche Physiker an Nobelpräisdréier.
* [[26. Oktober]]: [[Marcel Langsam]], lëtzebuergeschen Turner a Konschtschmadd.
* [[14. November]]: [[Frederick Banting]], kanadesche Medezinner an Nobelpräisdréier.
* [[15. November]]: [[Erwin Rommel]], däitsche Militär.
* [[29. November]]: [[Hubert Schlechter]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{2. Dezember}}: [[Otto Dix]], däitsche Moler an Zeechner.
* {{6. Dezember}}: [[Jean-Pierre Assa]], lëtzebuergesche Lycéesprofesser a Politiker.
* {{7. Dezember}}: [[Alex Werné]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker.
* [[10. Dezember]]: [[Nelly Sachs]], däitsch-jiddesch Schrëftstellerin a Lyrikerin.
* [[26. Dezember]]: [[Henry Miller]], US-amerikanesche Schrëftsteller.
* [[29. Dezember]]: [[George Marshall (Filmregisseur)|George Marshall]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

== Gestuerwen ==
* [[20. Januar]]: [[David Kalakaua I.]], leschte Kinnek vun Hawaii.
* [[26. Januar]]: [[Nikolaus Otto]], däitsche Maschinnebauingenieur an Erfinder.
* [[11. Januar]]: [[Georges Eugène Haussmann]], franséische Prefet, huet d'Ëmbauaarbechten zu Paräis geleet.
* [[10. Abrëll]]: [[John Adams Whipple]], US-amerikaneschen Astronom, Fotograf a Pionéier.
* [[24. Abrëll]]: [[Helmuth Karl Bernhard von Moltke]], preisesche Militär.
* [[30. Abrëll]]: [[Joseph Leidy]], US-amerikaneschen Dokter (Medezin), Zoolog a Paleontolog.
* {{1. Mee}}: [[Eduard Schönfeld]], däitschen Astronom.
* [[10. Mee]]: [[Carl Wilhelm von Nägeli]], Schwäizer Botaniker.
* [[15. Mee]]: [[Théophile Picard]], lëtzebuergesche Geeschtlechen.
* {{5. Juni}}: [[Lambert Picard]], Dokter mat lëtzebuergeschen Originnen.
* [[23. Juni]]: [[Norman Robert Pogson]], engleschen Astronom.
* [[24. Juni]]: [[Edmond de la Fontaine]], lëtzebuergesche Schrëftsteller, Operette-Librettist a Soefuerscher.
* [[20. August]]: [[Franz Friedrich Ernst Brünnow]], däitschen Astronom.
* [[23. August]]: [[Joseph Conzemius]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{5. September}}: [[Antoine Hartmann]], lëtzebuergeschen Architekt.
* {{9. September}}: [[Jules Grévy]], President vun der franséischer Republik.
* [[26. September]]: [[Bernard-Hubert Neuman]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[28. September]]: [[Herman Melville]], US-amerikanesche Schrëftsteller an Essayist.
* [[24. Oktober]]: [[Joseph Robert Lenné]], däitschen Agronom.
* [[27. Oktober]]: [[Michel Servais]], lëtzebuergesche Agronom, Gierwer a Politiker.
* {{6. Dezember}}: [[Jean-Charles Alphand]],franséischen Ingenieur.
* [[10. November]]: [[Arthur Rimbaud]], franséischen Dichter.
* [[25. November]]: [[Gian Fadri Caderas]], Schwäizer Dichter an Iwwersetzer.
* [[20. Dezember]]: [[Charles Mathias André]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[20. Dezember]]: [[George Bassett Clark]], US-amerikaneschen Astronom an Teleskopebauer.
* {{6. Dezember}}: [[Jean-Charles Alphand]],franséischen Ingenieur.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}</text>
      <sha1>ncpf2dn0ho1uixvz3gqce9okb7mv92p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1959</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2554</id>
    <revision>
      <id>2703767</id>
      <parentid>2702364</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T16:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2703767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16345" sha1="n4et3uugx7i9v9j1jm23t07q7z0skhs" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

== Evenementer ==
=== Europa ===
* {{8. Januar}}: [[Frankräich]]: De [[Charles de Gaulle]] gëtt President vun der [[Frankräich|franséischer Republik]].
* {{5. Juli}}: ''Tag X'' am [[Saarland]]: zweeanhalleft Joer nom Bäitrëtt zu der Bundesrepublik geet d'Zoll- a Wärungsunioun mat Frankräich op en Enn; amplaz vum [[Franséische Frang]] gëtt d'[[Däitsch Mark|D-Mark]] déi offiziell Wärung.
* [[11. Juli]]: Ofkommes tëscht der [[Däitschland|Bundesrepublik Däitschland]] a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] iwwer [[Krichsentschiedegung]] vum [[Zweete Weltkrich]].
* [[20. Juli|20.]]/[[21. Juli]]: 7 Länner decidéieren, eng Europäesch Fräihandelsassociatioun ([[EFTA]]) ze grënnen.
* {{2. Dezember}}: De Barrage vu [[Malpasset]] (Süd[[frankräich]]) bascht. Zirka 421 Mënsche stierwen duerch d'Waassermassen.

==== Lëtzebuerg ====
* {{1. Februar}}: Bei de [[Chamberwale vum 1. Februar 1959|Chamberwale]] kritt d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 21 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] der 17, d'[[Demokratesch Partei|DP]] der 11 an d'[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] der 3.
* {{2. Mäerz}}: D'[[Regierung Werner-Schaus I]], eng Koalitioun aus CSV an DP, gëtt vereedegt; de [[Pierre Werner]] gëtt, nom stënterlechen Doud vum [[Pierre Frieden]], neie Premierminister.
* [[19. Oktober]]: Éischt deeglech Emissioun vum [[RTL Radio Lëtzebuerg|lëtzebuergesche Programm vun RTL]] op UKW, 92,5 Megahertz am Kanal 18.

=== Afrika ===
* {{1. Mee}}: De [[Félix Houphouët-Boigny]] gëtt Premierminister an der [[Côte d'Ivoire]].
* {{0}}1. Mee: De [[Philibert Tsiranana]] gëtt President a [[Madagaskar]].

=== Amerika ===
==== USA ====
* {{3. Januar}}: [[Alaska]] gëtt den 49. Bundesstaat vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]].
* [[21. August]]: [[Hawaii]] gëtt de 50. Bundesstaat vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]].
[[Fichier:Fidel Castro - MATS Terminal Washington 1959.jpg|thumb|180px|De [[Fidel Castro]] 1959]]
==== Mëttel- a Südamerika ====
* {{1. Januar}}: De [[kuba]]neschen Diktator [[Fulgencio Batista]] flücht an d'Ausland.
* {{2. Januar}}: Den [[Che Guevara]] an de [[Camilo Cienfuegos]] réckele mat hire Revolutiounstruppen ''Beweegung vum 26. Juli'' ([[M-26-7]]) zu [[Havanna]] an. De [[Fidel Castro]] kënnt den [[8. Januar]] no.
* [[13. Februar]]: De Fidel Castro gëtt Ministerpresident vu Kuba.

=== Asien ===
* [[Volleksrepublik China|China]] annektéiert den [[Tibet]], de 14. [[Dalai Lama]] geet an [[Indien]] an den Exil.

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===
* [[Edmond Dune]], ''Recontres du veilleur''.

=== Musek ===
* [[11. Mäerz]]: D'[[Teddy Scholten]] gewënnt fir [[Holland]] mam Lidd ''[[Een beetje]]'' de [[Eurovision Song Contest 1959|4. Eurovision Song Contest]] zu [[Cannes]].

=== Kino ===
* ''[[Battle of the Coral Sea]]'' vum [[Paul Wendkos]].
* ''[[Ballada o soldate]]'' (''Ballad of a soldier'') vum [[Grigori Chukra]].
* ''[[Die Brücke]]'' vum [[Bernhard Wicki]].
* ''[[La vache et le prisonnier]]'' vum [[Henri Verneuil]].
* ''[[Babette s'en va-t-en guerre]]'' vum [[Christian-Jacque]].

== Wëssenschaft an Technik ==
* [[13. September]]: Déi sowjetesch ''[[Lunik 2]]'' erreecht de [[Äerdmound|Mound]].

[[Fichier:Jacques Anquetil and Charly Gaul 1959.jpg|thumb|De [[Jacques Anquetil]] an de [[Charly Gaul]] beim [[Giro d'Italia 1959|Giro d'Italia]].]]
== Sport ==
*{{7. Juni}}: De [[Charly Gaul]] gewënnt den [[Giro d'Italia 1959|Giro d'Italia]].
===Foussball===
* D'[[Jeunesse Esch]] gëtt nationale Champion, d'[[Union Lëtzebuerg]] gewënnt d'Coupe du Luxembourg am Foussball.
* [[26. Abrëll]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 2:0 géint Schwäiz. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[François Konter]] an [[Albert Schaack]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=174 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz de 26. Abrëll 1959 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[13. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [['s-Hertogenbosch]] 0:4 géint Holland.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=175 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg den 13. Mee 1959 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[24. Mee]]:Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], an engem Jubileeëmsmatch fir 50 Joer [[FLF]], 3:1 géint England. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den [[Henri Cirelli]] a [[Léon Letsch]] (2) geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=176 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-England de 24. Mee 1959 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[17. Juni]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Oslo]] 0:1 géint Norwegen.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=15028 D'Detailer vum Foussballlännermatch Norwegen-Lëtzebuerg de 17. Juni 1959 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[30. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Aalst]] 1:2 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Camille Dimmer]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=177 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg den 30. September 1959 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* {{4. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 1:3 géint Holland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Camille Dimmer geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=178 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Holland de 4. Oktober 1959 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[11. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Dijon]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Olympesch Summerspiller 1960]], 0:1 géint Frankräich.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=235 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg den 11. November 1959 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
* {{1. Januar}}: [[Michel Onfray]], franséischer Philosoph.
* {{0}}1. Januar: [[Serge de Waha]], lëtzebuergesche Fotokënschtler a Konschterzéier.
* {{4. Januar}}: [[Georges Wolff]], lëtzebuergesche Basketballspiller.
* [[22. Januar]]: [[Linda Blair]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[30. Januar]]: [[Alex Hyde-White]], brittesch-US-amerikanesche Schauspiller.
* {{1. Februar}}: [[Barbara Auer]], däitsch Schauspillerin.
* {{3. Februar}}: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker.
* {{8. Februar}}: [[Mauricio Macri]], argentineschen Entreprener a Politiker, Staatspresident.
* {{9. Februar}}: [[Ali Bongo]], Politiker aus Gabun, Staatspresident.
* [[16. Februar]]: [[John McEnroe]], US-amerikaneschen Tennisspiller.
* [[20. Februar]]: [[Henri Bossi]], lëtzebuergesch Foussballspiller an -trainer.
* [[22. Februar]]: [[Kyle MacLachlan]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{5. Mäerz}}: [[Talia Balsam]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* {{0}}5. Mäerz: [[Jacques Prange]], Schrëftsteller.
* [[13. Mäerz]]: [[Luc Ewen]], lëtzebuergesche Fotograf.
* [[16. Mäerz]]: [[Gary Basaraba]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 16. Mäerz: [[Flavor Flav]], US-amerikanesche Museker, Rapper a Schauspiller.
* 16. Mäerz: [[Jens Stoltenberg]], norwegesche Politiker a Staatsminister.
* [[18. Mäerz]]: [[Luc Besson]], franséische Filmregisseur.
* 18. Mäerz: [[Irene Cara]], US-amerikanesch Sängerin a Schauspillerin.
* {{1. Abrëll}}: [[Claude Mousel]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{2. Abrëll}}: [[Alberto Ángel Fernández]], argentinesche Politiker.
* {{4. Abrëll}}: [[Victoria Abril]], spuenesch Schauspillerin a Sängerin.
* [[12. Abrëll]]: [[Andy Bausch]], lëtzebuergesche Filmregisseur.
* [[15. Abrëll]]: [[Emma Thompson]], brittesch Schauspillerin.
* [[16. Abrëll]]: [[Tung-Wen Margue]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.
* [[17. Abrëll]]: [[Jean Ravelonarivo]], Politiker aus Madagaskar.
* [[20. Abrëll]]: [[Wim Hof]], hollännesche Motivatiounstrainer an Extreemsportler.
* [[27. Abrëll]]: [[Sheena Easton]], brittesch Sängerin.
* [[30. Abrëll]]: [[Stephen Harper]], kanadesche Politiker.
* {{4. Mee}}: [[Paul Diederich]], lëtzebuergesche Mathematiksprofesser a Mykolog.
* {{0}}4. Mee: [[Inger Nilsson]], schweedesch Schauspillerin.
* {{9. Mee}}: [[János Áder]], ungaresche Politiker a Staatspresident.
* [[12. Mee]]: [[Ramon Kirsch]], lëtzebuergesche Radiosanimateur.
* [[14. Mee]]: [[Patrick Bruel]], franséische Sänger a Schauspiller.
* [[17. Mee]]: [[Janez Drnovšek]], sloweenesche Politiker.
* [[18. Mee]]: [[Ranga Yogeshwar]], lëtzebuergesche Physiker an Televisiouns-Presentateur vu Wëssenschaftssendungen.
* [[19. Mee]]: [[Andreas Wirsching]], däitschen Historiker.
* [[21. Mee]]: [[Abdulla Yameen]], maledivesche Politiker.
* [[22. Mee]]: [[André Roeltgen]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler.
* [[22. Mee]]: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[26. Mee]]: [[Ole Bornedal]], Filmregisseur.
* [[29. Mee]]: [[Rupert Everett]], englesche Schauspiller.
* {{6. Juni}}: [[Rainer Kaufmann]], däitsche Filmregisseur.
* {{7. Juni}}: [[Mike Pence]], US-amerikanesche Politiker.
* [[10. Juni]]: [[Fränk Arndt]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker.
* [[13. Juni]]: [[Bojko Borissow]], bulgaresche Politiker.
* 13. Juni: [[Klaus Iohannis]], rumänesche Politiker.
* [[18. Juni]]: [[Viveca Sten]], schweedesch Schrëftstellerin.
* [[19. Juni]]: [[Christian Wulff]], däitsche Politiker.
* 19. Juni: [[Romain Mancinelli]], lëtzebuergeschen Offizéier a Chef d'État Major vun der Lëtzebuerger Arméi.
* [[21. Juni]]: [[Carmen Heyar]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin, Journalistin a Bibliothecairin.
* [[24. Juni]]: [[Gianni Di Pentima]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[27. Juni]]: [[Arny Schmit]], lëtzebuergesche Moler.
* [[30. Juni]]: [[Daniel Goldhagen]], US-amerikanesche Soziolog a Politolog.
* {{2. Juli}}: [[Iris Radisch]], däitsch Journalistin an Tëlees-Moderatorin.
* {{6. Juli}}: [[Octav Firulescu]], rumänesche Komponist.
* {{9. Juli}}: [[Alain Zeimet]], lëtzebuergesche Medezinner an Onkolog.
* [[11. Juli]]: [[Suzanne Vega]], US-amerikanesch Liddermécherin.
* [[12. Juli]]: [[Tupou VI.]], Kinnek vun Tonga.
* [[15. Juli]]: [[Anne Fontaine (Schauspillerin)|Anne Fontaine]], franséisch Schauspillerin, Regisseurin an Dréibuchauteur.
* [[26. Juli]]: [[Kevin Spacey]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[10. August]]: [[Rosanna Arquette]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[17. August]]: [[Nico Bremer]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[22. September]]: [[Mohamed Ben Abdallah Dionne]], senegaleesesche Politiker.
* [[28. September]]: [[Michel Margue]], lëtzebuergeschen Historiker.
* [[30. September]]: [[Xiomara Castro]], honduranesch Politikerin.
* 30. September: [[Fernand Kartheiser]], lëtzebuergesche Politiker, Militärwëssenschaftler an Auteur.
* {{1. Oktober}}: [[Youssou N'Dour]], senegaleesesche Sänger.
* {{4. Oktober}}: [[Romain Nati]], lëtzebuergesche Pneumolog a Member vum Staatsrot.
* {{6. Oktober}}: [[Lai Ching-te]], taiwaneesesche Politiker.
* {{8. Oktober}}: [[Claude Michely]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* {{0}}8. Oktober: [[Carlo Schmitz]], lëtzebuergesche satireschen Zeechner a Graphiker.
* [[23. Oktober]]: [[Weird Al Yankovic]], US-amerikanesche Komiker, Museker a Schauspiller.
* [[26. Oktober]]: [[Evo Morales]], bolivianesche Politiker a President.
* [[29. Oktober]]: [[John Magufuli]], Politiker aus Tansania.
* {{5. November}}: [[Bryan Adams]], kanadesche Sänger a Komponist.
* {{6. November}}: [[Josée Kirps]], lëtzebuergesch Historikerin a Linguistin.
* [[20. November]]: [[Sean Young]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[21. November]]: [[Rol Gelhausen]], lëtzebuergeschen Auteur vu Kabaretsprogrammer.
* [[22. November]]: [[Jean-Marie Majerus (Historiker)|Jean-Marie Majerus]], lëtzebuergeschen Historiker a Publizist.
* {{6. Dezember}}: [[Satoru Iwata]], japanesche Videospillentwéckler a Firmechef.
* {{7. Dezember}}: [[Guy Back]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[12. Dezember]]: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller.
* [[14. Dezember]]: [[Hubert Meunier]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[15. Dezember]]: [[Pascale Bailly]], franséisch Filmregisseurin an Dréibuchautorin.
* [[20. Dezember]]: [[Kazimierz Marcinkiewicz]], polnesche Politiker.
* [[21. Dezember]]: [[Florence Griffith-Joyner]], US-amerikanesch Liichtathleetin an Olympiagewënnerin.
* [[31. Dezember]]: [[Val Kilmer]], US-amerikanesche Schauspiller.

== Gestuerwen ==
* [[Angélina Drumaux]], belsch Molerin.
* [[21. Januar]]: [[Cecil B. DeMille]], Schauspiller a Filmregisseur.
* [[31. Januar]]: [[Paul Fournelle]], lëtzebuergesche Sportler.
* {{2. Februar}}: [[Alexander Rueb]], hollännesche Schachspiller.
* {{3. Februar}}: [[Buddy Holly]], Museker
* {{0}}3. Februar: [[Ritchie Valens]], mexikanesche Museker
* {{0}}3. Februar: [[The Big Bopper]], US-amerikaneschen Discjockey a Museker.
* [[20. Februar]]: [[Otto Bartning]], däitschen Architekt.
* [[22. Februar]]: [[Louis Pesch]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik.
* [[23. Februar]]: [[Pierre Frieden]], lëtzebuergesche Politiker a Schrëftsteller.
* am Mäerz: [[Léon Schaack]], lëtzebuergesche Magistrat.
* {{3. Mäerz}}: [[Lou Costello]], US-amerikanesche Schauspiller a Komiker.
* {{6. Mäerz}}: [[Guido Brignone]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[15. Mäerz]]: [[Jean Claus]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* 15. Mäerz: [[Lester Young]], US-amerikaneschen Tenorsaxophonist, Klarinettist a Komponist.
* [[26. Mäerz]]: [[Raymond Chandler]], US-amerikanesche Schrëftsteller.
* [[30. Mäerz]]: [[Léon Muller (Architekt)|Léon Muller]], lëtzebuergeschen Architekt.
* {{9. Abrëll}}: [[Frank Lloyd Wright]], US-amerikaneschen Architekt.
* [[14. Mee]]: [[Sidney Bechet]], kreoleschen Jazz-Saxophonist.
* [[24. Mee]]: [[John Foster Dulles]], US-amerikanesche Politiker, Ausseminister.
* [[25. Mee]]: [[Albert Elter]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{4. Juni}}: [[Charles Vidor]], ungaresch-US-amerikanesche Filmregisseur.
* {{7. Juni}}: [[Victor Prost]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[21. Juni]]: [[Jean-Pierre Molitor]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalhistoriker.
* [[23. Juni]]: [[Boris Vian]], franséische Schrëftsteller, Ingenieur, Schauspiller an Iwwersetzer.
* {{6. Juli}}: [[George Grosz]], däitsche Moler a Graphiker.
* {{8. Juli}}: [[Jean-René Legrand]], franséische Filmregisseur.
* [[14. Juli]]: [[Grock]], Schwäizer Clown.
* [[17. Juli]]: [[Billie Holiday]], US-amerikanesch Jazzsängerin.
* [[22. Juli]]: [[Robert Bruch]], lëtzebuergesche Sproochhistoriker a Linguist.
* [[28. August]]: [[Bohuslav Martinů]], tschechesche Komponist.
* {{6. September}}: [[Edmund Gwenn]], brittesche Schauspiller.
* {{8. September}}: [[Gabrielle Fontan]], franséisch Schauspillerin.
* [[14. September]]: [[Wayne Morris (Amerikanesche Schauspiller)|Wayne Morris]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[24. September]]: [[Jean Schaack]], lëtzebuergesche Moler.
* [[26. September]]: [[Ernest Hamélius]], lëtzebuergesche Banquier a Politiker.
* {{7. Oktober}}: [[Mario Lanza]], US-amerikanesche Sänger (Tenor).
* [[14. Oktober]]: [[Errol Flynn]], australesch-US-amerikanesche Filmschauspiller.
* [[16. Oktober]]: [[George C. Marshall]], US-amerikanesche Generol.
* [[28. Oktober]]: [[Camilo Cienfuegos]], kubanesche Revolutionär.
* {{6. November}}: [[Camille Welter]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[25. November]]: [[Jean Grémillon]], franséische Filmregisseur.
* 25. November: [[Gérard Philipe]], franséische Schauspiller.
* [[26. November]]: [[Albert Ketèlbey]], englesche Komponist.
* {{2. Dezember}}: [[Leo Müller (Politiker)|Leo Müller]], lëtzebuergesche Journalist, Editeur a Politiker.
* {{4. Dezember}}: [[Jean-Pierre Ries]], lëtzebuergesche Paschtouer.
* {{7. Dezember}}: [[Yves Deniaud (Schauspiller)|Yves Deniaud]], franséische Schauspiller.
* [[10. Dezember]]: [[Henri Vidal]], franséische Schauspiller.
* [[28. Dezember]]: [[Ante Pavelić]], kroatesche Politiker.
* [[31. Dezember]]: [[Aimé Clariond]], franséische Schauspiller.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>n4et3uugx7i9v9j1jm23t07q7z0skhs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1906</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3004</id>
    <revision>
      <id>2703791</id>
      <parentid>2668916</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */ [[:Jean Hientgen]]</comment>
      <origin>2703791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8654" sha1="b84ew84vd25kgnkq5jvqegbxdbnj9tn" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

== Evenementer ==

=== Europa ===
==== Lëtzebuerg ====
* {{3. September}}: De [[William Frederick Cody]], genannt &quot;Buffalo Bill&quot;, gëtt 2 Virstellunge mat senger Wildwestshow zu Lëtzebuerg.
* {{9. Dezember}}: Den éischte lëtzebuergesche [[Foussball]]veräin, d'''Football and Lawn Tennis Association'', haut [[CS Fola Esch]], gëtt gegrënnt.

=== Afrika ===

=== Amerika ===

==== USA ====

==== Südamerika ====

=== Asien ===

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===

== Wëssenschaft an Technik ==
* [[20. Mee]]: Zu [[Brig]] gëtt den [[Simplon-Tunnel]] tëscht [[Italien]] an der [[Schwäiz]] ageweit.
* [[30. Juli]]: De [[Gabriel Lippmann]] presentéiert e Procedé fir faarweg Fotoen ze reproduzéieren.

== Gebuer ==
*{{eidelt Joer}}?: [[Jacques Hoffmann (Politiker)|Jacques Hoffmann]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{eidelt Joer}}?: [[Julio Salvador]], spuenesche Filmregisseur.

* {{3. Januar}}: [[William Wilson Morgan]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[11. Januar]]: [[Albert Hofmann]], Schwäizer Cheemiker.
* [[12. Januar]]: [[Emmanuel Lévinas]], jiddesche franséische Philosoph.
* [[17. Januar]]: [[Pierre Schaack (Architekt)|Pierre Schaack]], lëtzebuergeschen Architekt.
* [[27. Januar]]: [[Joseph Berchem]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{4. Februar}}: [[Clyde William Tombaugh]], US-amerikaneschen Astronom.
* {{5. Februar}}: [[John Carradine]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{7. Februar}}: [[Colette Darfeuil]], franséisch Schauspillerin.
*{{0}}7. Februar: [[Pu-Yi]], leschte Keeser vu China.
* {{8. Februar}}: [[Albert Bousser]], lëtzebuergeschen Eisebunner, Gewerkschaftler a Politiker.
* [[11. Februar]]: [[Gusty Laurent]], lëtzebuergesche Boxer.
* [[24. Februar]]: [[Fritz Rasqué]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* [[26. Februar]]: [[Madeleine Carroll]], US-amerikanesch-englesch Schauspillerin.
* [[11. Mäerz]]: [[Beppo Brem]], däitsche Schauspiller.
* [[13. Mäerz]]: [[Oscar Nemon]], Sculpteur.
* [[15. Mäerz]]: [[Auguste Schleck]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[17. Mäerz]]: [[Brigitte Helm]], däitsch Schauspillerin.
* [[29. Mäerz]]: [[James Bausch]], US-amerikanesche Sportler.
* {{1. Abrëll}}: [[Jemp Michels]], lëtzebuergeschen Architekt, Moler a Sculpteur
* {{9. Abrëll}}: [[Victor Vasarely]], franséische Moler a Graphiker.
* [[13. Abrëll]]: [[Samuel Beckett]], iresche Schrëftsteller a Literaturnobelpräisdréier.
* [[17. Abrëll]]: [[Rudolf Schündler]], däitsche Schauspiller a Regisseur.
* [[22. Abrëll]]: [[Eddie Albert]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[28. Abrëll]]: [[Bart J. Bok]], US-amerikaneschen Astronom.
* 28. Abrëll: [[Mathias Kesseler]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{2. Mee}}: [[Henri Koch-Kent]], lëtzebuergesche Journalist an Auteur.
* {{3. Mee}}: [[Mary Astor]], US-amerikanesch Schauspillerin an Autorin.
* {{4. Mee}}: [[Esmond Knight]], englesche Schauspiller.
* {{8. Mee}}: [[Roberto Rossellini]], italieenesche Filmregisseur.
* [[20. Mee]]: [[René Jayet]], franséische Filmregisseur a Filmproduzent.
* [[28. Mee]]: [[Wolf Albach-Retty]], éisträichesche Schauspiller.
* 28. Mee: [[Robert van Hulle]], lëtzebuergeschen Diplom-Ingenieur, Urbanist an Architekt.
* [[29. Mee]]: [[Simone Lutgen]], Sculptrice, Graphikerin an Dekoratrice.
* {{3. Juni}}: [[Josephine Baker]], US-amerikanesch/franséisch Dänzerin, Schauspillerin, Sängerin a Resistenzlerin.
* {{6. Juni}}: [[Richard Pottier]], franséische Filmregisseur.
* {{7. Juni}}: [[Fritz Hartmann (Gestapo)|Fritz Hartmann]], däitsche Krichsverbriecher, Chef vun der Gestapo zu Lëtzebuerg.
* [[10. Juni]]: [[Jos Kirpes]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[16. Juni]]: [[Paolo Stoppa]], italieenesche Schauspiller.
* [[20. Juni]]: [[Edmond T. Gréville]], franséisch Filmregisseur.
* [[12. Juni]]: [[Norbert Droessaert]], Direkter vun der Administration des douanes et accises a Member vum Staatsrot.
* [[15. Juni]]: [[Léon Degrelle]], belsche Politiker a Kollaborateur.
* [[22. Juni]]: [[Billy Wilder]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[23. Juni]]: [[Albert Lieven]], däitsche Schauspiller.
* [[30. Juni]]: [[Anthony Mann]], US-amerikanesche Filmregisseur
* {{2. Juli}}: [[Hans Bethe]], US-amerikanesche Physiker.
* {{3. Juli}}: [[George Sanders]], brittesche Schauspiller.
* {{8. Juli}}: [[Primo Zeglio]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[10. Juli]]: [[Édouard Widung]], lëtzebuergeschen Apdikter.
* [[17. Juli]]: [[Kurt Zillmann]], däitsche Kriminalpolizist an SS-Kommandant.
* [[20. Juli]]: [[Robert Theissen]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[21. Juli]]: [[Tony Krier]], lëtzebuergesche Fotograf a Journalist.
* [[28. Juli]]: [[Gottlob Frick]], däitsche Bass-Sänger.
* {{2. August}}: [[Bernhard Sticker]], däitschen Astronom a Wëssenschaftshistoriker.
* {{3. August}}: [[John H. Auer]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* {{5. August}}: [[John Huston]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* {{6. August}}: [[Robert Dupont]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{9. August}}: [[Nicolas Wolff (1906)|Nicolas Wolff]], lëtzebuergeschen Affekot a Resistenzler.
* [[18. August]]: [[Marcel Carné]], franséische Regisseur.
* 18. August: [[Ladislao Vajda]], ungaresche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[26. August]]: [[Albert Sabin]], US-amerikanesche Virolog, Erfinder vun der Polio-''Schluckimpfung''.
* {{4. September}}: [[Max Delbrück]], däitsch-US-amerikanesche Biophysiker a Genetiker, Nobelpräisdréier.
* {{9. September}}: [[Pietro Francisci]], italieenesche Filmregisseur.
* [[21. September]]: [[Théophile Becker]], lëtzebuergesche Paschtouer a Resistenzler.
* 21. September: [[Derrick De Marney]], englesche Schquspiller.
* [[25. September]]: [[Dmitri Schostakowitsch]], sowjetrussesche Komponist.
* {{9. Oktober}}: [[Léopold Senghor]], senegaleesesche Schrëftsteller a Politiker.
* {{0}}9. Oktober: [[Wolfgang Staudte]], däitsche Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[12. Oktober]]: [[Virginie Rausch]], lëtzebuergesch Schwëmmerin.
* [[14. Oktober]]: [[Hannah Arendt]], däitsch/US-amerikanesch Philosophin a Politologin.
* [[19. Oktober]]: [[Aloyse Bové]], lëtzebuergesche Moler a Bannenarchitekt.
* [[26. Oktober]]: [[Dante Donzelli]], italieenesch/franséische Moler a Sculpteur.
* {{2. November}}: [[Bengt Edlén]], schweedeschen Astrophysiker.
* {{0}}2. November: [[Luchino Visconti]], italieeneschen Theater- a Filmregisseur, Auteur a Choreograph.
* {{5. November}}: [[Fred Whipple]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[11. November]]: [[Georges Combret]], franséische Filmregisseur.
* [[14. November]]: [[Louise Brooks]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[18. November]]: [[Klaus Mann]], däitsch-US-amerikanesche Schrëftsteller.
* [[30. November]]: [[Hélène Tossy]], franséisch Schauspillerin.
* {{3. Dezember}}: [[Pierre Bommertz]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{7. Dezember}}: [[Erika Fuchs]], däitsch Iwwersetzerin.
* {{9. Dezember}}: [[Menotti Pozzacchio]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik.
* [[10. Dezember]]: [[Jean Hientgen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[11. Dezember]]: [[Ferdinand Wirtgen]], lëtzebuergesche Jurist a President vum Staatsrot.
* [[13. Dezember]]: [[Georges Miller]], lëtzebuergesche Ringer an Olympionik.
* [[19. Dezember]]: [[Leonid Iljitsch Brejnew]], sowjetesche Staats- a Parteichef.
* [[28. Dezember]]: [[Duilio Coletti]], italieenesche Filmregisseur.
* [[30. Dezember]]: [[Carol Reed]], brittesche Filmregisseur a -produzent.

== Gestuerwen ==
* [[23. Januar]]: [[Théophile Funck-Brentano]], lëtzebuergesche Soziolog an Dokter.
* [[25. Februar]]: [[Johann Schweisthal]], lëtzebuergesche Geeschtlechen.
* [[19. Abrëll]]: [[Pierre Curie]], franséische Physiker an Nobelpräisdréier.
* [[24. Abrëll]]: [[Georges Montefiore-Levy]], belschen Ingenieur
* [[23. Mee]]: [[Henrik Ibsen]], norwegesche Schrëftsteller.
* {{6. Juni}}: [[Michel Heiter]], lëtzebuergesche Moler.
* [[14. Juni]]: [[Georges Rayet]], franséischen Astronom.
* [[18. August]]: [[Dominique-Joseph Hoferlin]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[20. August]]: [[Jean-Pierre Scholtes]], lëtzebuergesche Politiker an Dokter.
* [[13. September]]: [[Pierre Linster]], lëtzebuergesche Glaskënschtler.
* [[17. Oktober]]: [[Dominique-Alexis Brasseur]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* [[22. Oktober]]: [[Paul Cézanne]], franséische Moler.

== Literatur zum Theema ==
* [[Alain Fux]]: ''1906. Zwischen Belle Époque und Moderne.'' Ipso Facto, München 2021, ISBN 978-3-948404-24-6.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}</text>
      <sha1>b84ew84vd25kgnkq5jvqegbxdbnj9tn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1940</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3029</id>
    <revision>
      <id>2703783</id>
      <parentid>2703021</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */ [[:Louis Letsch]]</comment>
      <origin>2703783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25175" sha1="gc0n720xuz98ebi6e6vv6g7abomcbqb" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}
[[Fichier:Bundesarchiv Bild 101I-126-0347-09A, Paris, Deutsche Truppen am Arc de Triomphe.jpg|thumb|300px|D'Wehrmacht besetzt Paräis]]
== Evenementer ==
=== Europa ===
* {{8. Februar}}: D'[[Ghetto Łódź]] (méi spéit &quot;Litzmannstadt&quot; genannt), gëtt ageriicht.
* [[12. Mäerz]]: De [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] ass eriwwer. [[Friddenstraité vu Moskau]] verzicht [[Finnland]] op [[Karelien]], bleift awer ee souveräne Staat. Vum [[22. Juni]] [[1941]] un zéien d'Finne mat den däitschen Zaldote géint d'[[Sowjetunioun]] an de Krich.
* [[18. Mäerz]]: Den [[Adolf Hitler]] an de [[Benito Mussolini]] begéine sech um [[Brennerpass]] an den [[Alpen]] a grënnen eng Allianz géint [[Frankräich]] a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]].
* [[27. Mäerz]]: Den [[Heinrich Himmler]], &quot;Reichsführer SS&quot;, gëtt den Uerder d'[[KZ Auschwitz]] opzeriichten.
* Mäerz/Abrëll: [[Massaker vu Katyn]]: Unitéite vum sowjetesche Geheimdéngscht NKWD ermuerde bei [[Smolensk]] e puer dausend polnesch Offizéier an Zivilisten.
* {{9. Abrëll}}: ''[[Unternehmen Weserübung]]'': Däitsch Truppen iwwerfalen déi [[Neutralitéit (International Politik)|neutral]] Länner [[Dänemark]] an [[Norwegen]].
* [[12. Abrëll]]: Brittesch Truppe besetzen d'[[Färöer]]inselen, déi zu Dänemark gehéieren.
* [[10. Mee]]: Däitsch Truppe marschéieren an [[Holland]], der [[Belsch]] an a [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] an. De [[Westfeldzuch]] huet ugefaangen.
* [[10. Mee]]: A Groussbritannien trëtt d'[[Arthur Neville Chamberlain|Regierung Chamberlain]] zeréck, de [[Winston Churchill]] iwwerhëlt d'Féierung vun enger Krichskoalitiounsregierung.
* [[12. Mee]]: Ufank vum &quot;[[Blitzkrieg]]&quot; géint Frankräich.
* [[13. Mee]]: Den Churchill hält seng bekannt ''Blood-Sweat-and-Tears''-Ried virum brittesche Parlament.
* [[14. Mee]]: [[Rotterdam]] gëtt bombardéiert.
* [[15. Mee]]: D'Hollännesch Regierung kapituléiert (bis op d'[[Provënz Zeeland]]).
* [[16. Mee]]: Ufank vun der ''[[AB-Aktion]]'' am [[Generalgouvernement]], bei där polnesch Resistenzler virun e Standgeriicht kommen an higeriicht ginn
* [[26. Mee]]: Ufank vun der [[Schluecht vun Dunkerque]]; 340.000 alliéiert Zaldote ginn doropshin an England evakuéiert.
* [[28. Mee]]: De [[Leopold III. vun der Belsch|Leopold III.]] kapituléiert mat sengen Truppe géintiwwer dem Däitsche Räich, iwwerdeems seng Regierung zu London am Exil ass.
* {{4. Juni}}: Bekannt Ried vum Churchill ''We Shall Fight on the Beaches'' virum Parlament.
* [[10. Juni]]: Nodeem déi franséisch an englesch Truppen [[Norwegen|Norwege]] verlooss hunn, kapituléiert Norwege virun der däitscher Arméi.
* [[10. Juni]]: [[Italien]] erkläert Frankräich Groussbritannien de Krich.
* [[14. Juni]]: Däitsch Truppe besetze [[Paräis]].
* 14. Juni: D'[[KZ Auschwitz]] gëtt a Betrib geholl.
* [[15. Juni|15.]]–[[17. Juni]]: D'[[Sowjetunioun]] besetzt [[Estland]], [[Lettland]] a [[Litauen]].
* [[18. Juni]]: ''Appel&lt;!-- sic, 't ass e franséischen Ausdrock --&gt; du 18 juin'' vum Generol [[Charles de Gaulle]] vu London aus; hie stellt de ''Comité national français'' als provisoresch Exilregierung op.
* [[22. Juni]]: Zu [[Compiègne]] gëtt am selwechte Waggon wéi [[1918]] de Waffestëllstand tëscht Frankräich an Däitschland ënnerschriwwen.
* [[28. Juni]]: D'[[Rout Arméi]] besetzt [[Bessarabien]], déi nërdlech [[Bukowina]] an den Territoir vun [[Herza]].
* {{3. Juli}}: ''[[Operation Catapult]]'' - D'Britte versenken zu [[Mers-el-Kébir]] e groussen Deel vun der franséischer Flott (a mat hir 1300 Mann Besatzung), fir dass se net an d'Hänn vun den Däitsche gerode soll.
* [[10. Juli]]: Déi franséisch [[Nationalversammlung (Frankräich)|Nationalversammlung]] stëmmt fir d'Ofschafe vun der [[Drëtt Republik (Frankräich)|Drëtter Republik]] an iwwerdréit dem [[Philippe Pétain]] d'Vollmuechten. Ufank vum [[Vichy-Regime]].
* {{6. August}}: [[Estland]] gëtt gezwongen, der Sowjetunioun bäizetrieden.
* [[13. August]]: Ufank vun der Loftschluecht ëm England; d'däitsch ''Luftwaffe'' bombardéiert Ariichtunge vund er [[Royal Air Force]].
* [[30. August]]: Däitschland an Italien erméiglechen et [[Ungarn]], dat nërdlecht [[Transsylvanien]], dat zu Rumänie gehéiert, z'annektéieren.
* {{6. September}}: De Kinnek [[Carol II. vu Rumänien]] dankt zu Gonschte vu sengem Jong [[Michael I. vu Rumänien|Michael I.]] of.
* [[27. September]]: Den [[Dräimächtepakt]] tëscht dem Däitsche Räich, Italien an dem [[Japan|Japanesche Keeserräich]] gëtt zui Berlin ënnerschriwwen.
* {{2. Oktober}}: Zu [[Warschau]] mussen ewell déi ronn 400.000 [[Juddentum|Judden]] an engem [[Ghetto]] liewen.
* [[28. Oktober]]: De griichesche President [[Ioannis Metaxas]] refüséiert, den Italieener Stëtzpunkten a Griicheland z'accordéieren. Italieenesch Truppe fänken doropshi vun [[Albanien]] aus un, Griicheland ze besetzen.
* [[20. November|20.]]–[[24. November]]: [[Ungarn]] (20.), [[Rumänien]] (23.) an d'[[Slowakei]] (24.) trieden dem [[Dräimächtepakt]] bäi.

====Lëtzebuerg====
[[File:Germans invade Luxembourg.jpg|thumb|100px|Däitsch Invasioun vu Lëtzebuerg]]
* {{8. Januar}}: Déi lescht Ausgab vun der Lëtzebuerger Zäitschrëft ''[[L'Action féminine]]'' gëtt publizéiert.
* [[10. Mee]]: Nom Iwwerfall vun der Wehrmacht flüchten d'[[Charlotte vu Lëtzebuerg|Groussherzogin Charlotte]] an d'[[Exilregierung|Regierung]] a Frankräich, a vun do aus weider iwwer Portugal an d'USA, Kanada a Groussbritannien.
* [[11. Mee]]: D'[[Chamber|lëtzebuergesch Deputéiert]] protestéiert géint déi däitsch Invasioun. Den [[Albert Wehrer]] gëtt zum Mëttelsmann fir de Kontakt mat der däitscher Militärverwaltung designéiert.
* [[16. Mee]]: D'Chamber erdeelt der [[Verwaltungskommissioun]] (President: Albert Wehrer) d'Vollmacht, quasi als Regierung ze fungéieren.
* [[24. Juni]]: D'Groussherzogin an d'Regierungsmembere kommen, net zulescht dank engem Visum vum portugisesche Konsul zu [[Bordeaux]], dem [[Aristides de Sousa Mendes]], zu [[Lissabon]] un.
* [[29. Juli]]: De [[Gau Moselland|Gauleiter]] [[Gustav Simon]] gëtt zum [[Chef vun der Zivilverwaltung]] (CdZ) zu Lëtzebuerg ernannt.
* {{6. August}}: De Gauleiter Simon zitt mat 800 Polizisten a Lëtzebuerg an; hien hält seng éischt Ried op der [[Plëss d'Arem]]. Den éischten Dekreet vun him gëtt publizéiert, eng ''Sprachverordnung'', déi [[Däitsch]] als eenzeg offiziell Sprooch zu Lëtzebuerg aféiert an d'[[Franséisch]] verbitt.
* [[10. August]]: 4 ''[[Kreisleiter]]'' gi fir déi 4 [[Lëtzebuerger Distrikter]] ernannt.
* [[14. August]]: Aus Protest géint deen neien Här a Meeschter fänke vill Leit un, patriotesch Symboler un hir Kleeder ze spéngelen; wat spéiderhin ''[[Spéngelskrich]]'' genannt gëtt.
* [[15. August]]: Lëtzebuerg gëtt Deel vum däitschen [[Douane]]s-Raum.
* [[16. August]]: D'''[[Einsatzkommando der Sicherheitspolizei und des Sicherheitsdienstes|Einsatzkommando der Sicherheitspolizei]]'' (Sipo) ''und des Sicherheitsdienstes'' (SD) installéiere sech an der [[Villa Pauly]] an der Stad.
* [[20. August]]: E ''Sondergericht'' gëtt opgesat.
* [[23. August]]: All lëtzebuergesch [[politesch Partei]]e ginn opgeléist a verbueden.
* [[26. August]]: D'[[Reichsmark]] gëtt offiziell Wärung, bis den 29. Januar 1941 parallel zum [[Belsche Frang|Belsch]]-[[Lëtzebuerger Frang]], duerno eleng.
* [[31. August]]: D'Nazi-Manifest &quot;''[[Heim ins Reich]]''&quot; gëtt am gläichgeschalten [[Tageblatt]] a [[Luxemburger Wort|Wort]] publizéiert.
* {{5. September}}: D'Groussherzogin Charlotte riicht sech eng éischt Kéier iwwer d'[[BBC]] un d'Lëtzebuerger Bevëlkerung.
* {{0}}5. September: D'''[[Nürnberger Gesetzer]]'' gëlle vun elo un och zu Lëtzebuerg.
* {{3. Oktober}}: D'Groussherzogin Charlotte kënnt zu [[New York City|New York]] un.
* [[21. Oktober]]: D'Monument un déi Lëtzebuerger Gefalen an der franséischer Friemelegioun am Éischte Weltkrich, d'[[Gëlle Fra]], gëtt zerstéiert.
* [[22. Oktober]]: D'[[Chamber]] an de [[Staatsrot (Lëtzebuerg)|Staatsrot]] ginn opgeléist an ofgeschaaft.
* {{4. Dezember}}: D'Zaldote vun der [[Lëtzebuerger Fräiwëllegekompagnie|Lëtzebuerger Fräiwëllegekompanie]] ginn op [[Weimar]] deportéiert.
* [[23. Dezember]]: D'[[Verwaltungskommissioun]] gëtt opgeléist.

=== Afrika ===
* {{3. Juli}}: ''[[Operation Catapult]]'': Brittesch Fligere versenken en Deel vun der franséischer Flott bei [[Mers-el-Kebir]], fir datt se net an d'Hänn vun den Däitsche soll falen; 1.297 Marinn-Zaldote kommen ëm d'Liewen.
* [[13. September]]: Ufank vun der Italieenescher Invasioun vun [[Egypten]].
* {{9. Dezember}}: Ufank vun der ''Operation Compass'', enger brittescher Offensiv géint d'Italieener an Egypten.

=== Amerika ===
* [[13. November]]: Zu [[Montréal]] a [[Kanada]] forméiert d'Groussherzogin [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] vu Lëtzebuerg eng [[Lëtzebuerger Exilregierung|Exilregierung]].

==== USA ====
* [[15. Mee]]: Déi éischt [[Nylonsstrëmp]] kommen an [[Vereenegt Staate vun Amerika|Amerika]] op de Maart.
* {{5. November}}: De [[Franklin D. Roosevelt|Roosevelt]] gëtt fir déi drëtt Kéier amerikanesche President.

==== Südamerika ====

=== Asien ===

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===

=== Kino ===
* [[28. Mäerz]]: Dem [[Alfred Hitchcock]] säi [[Film]] ''[[Rebecca (Film 1940)|Rebecca]]'' feiert zu [[New York City|New York]] Première.
* [[15. Oktober]]: Dem [[Charly Chaplin]] säi Film ''[[The Great Dictator]]'' leeft un.
* [[13. November]]: De Film ''[[Fantasia]]'' vum [[Walt Disney]] kennt eraus.

== Wëssenschaft an Technik ==
* De russesche [[Pilot]] [[Igor Sikorsky]] erfënnt den [[Helikopter]].
* {{7. Mäerz}}: D'[[Passagéierschëff|Luxuspassagéierschëff]] [[RMS Queen Elizabeth|Queen Elizabeth]] leeft um Enn vu senger [[Jungfernfahrt]] zu [[New York City|New York]] an den Hafen eran.
* [[31. Mäerz]]: Zu [[New York City|New York]] gëtt dee modernste [[Fluchhafen|Fluchhafe]] vun der Welt, de [[La Guardia]] Airport opgemaach.

== Sport ==
* [[10. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 3:4 géint Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Gusty Kemp]] (2) a [[Paul Feller (1918)|Paul Feller]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=99 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 10. Mäerz 1940 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[31. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Rotterdam]] 5:4 géint Holland. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Gusty Kemp (2), [[Ernest Mengel]], Paul Feller an [[Emile Everard]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=6251 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg den 31. Mäerz 1940 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* {{7. Abrëll}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Bréissel]] 1:1 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den Ernest Mengel geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=100 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg de 7. Abrëll 1940 op der Websäit vum European Football]&lt;/ref&gt;
* [[21. Abrëll]]: Den [[Tour de France]] gëtt ofgesot.
* {{3. Mee}}: Den [[IOC]] annuléiert d'[[Olympesch Spiller]].

== Gebuer ==
* {{0}}?: [[Peter Mutharika]], Politiker aus Malawi.
* {{0}}?: [[Silvia Torres-Peimbert]], mexikanesch Astronomin a Physikerin.
* {{2. Januar}}: [[Saud ibn Faisal]], saudesche Politiker.
* {{4. Januar}}: [[Gao Xingjian]], franséischen Auteur.
* {{5. Januar}}: [[Pim de la Parra]], hollännesche Filmregisseur.
* {{6. Januar}}: [[Olga Georges-Picot]], franséisch Schauspillerin.
* [[11. Januar]]: [[Jean Christophe]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[12. Januar]]: [[Matthias Habich]], däitsche Schauspiller.
* [[17. Januar]]: [[Mircea Snegur]], moldawesche Politiker.
* [[20. Januar]]: [[Georges Poujouly]], franséische Schauspiller.
* [[22. Januar]]: [[John Hurt]], brittesche Schauspiller.
* [[24. Januar]]: [[Joachim Gauck]], däitsche Paschtouer, Publizist a Staatsmann (11. Bundespresident).
* [[27. Januar]]: [[Harry Kümel]], belschen Dréibuchauteur, Schauspiller a Filmregisseur.
* [[28. Januar]]: [[Guido Bachmann]], schwäizeresche Schrëftsteller.
* {{1. Februar}}: [[Jean-Marie Périer]], franséische Fotograf a Filmregisseur. 
* {{4. Februar}}: [[Kent Broadhurst]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{0}}4. Februar: [[George A. Romero]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* {{5. Februar}}: [[Hansruedi Giger]], Schwäizer Graphiker.
* {{7. Februar}}: [[Toshihide Masukawa]], japanesche Physiker.
* {{9. Februar}} [[J. M. Coetzee]], südafrikanesche Schrëftsteller.
* {{0}}9. Februar: [[Marcel Theis]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[10. Februar]]: [[Rainer Holbe]], däitsche Radios- an Tëleesanimateur.
* [[16. Februar]]: [[Fernand Théato]], lëtzebuergesche Lokalhistoriker.
* [[19. Februar]]: [[Saparmyrat Nyyazow]], turkmeeneschen Diktator.
* 19. Februar: [[Smokey Robinson]], US-amerikanesche Sänger.
* [[21. Februar]]: [[Peter McEnery]], brittesche Schauspiller.
* [[23. Februar]]: [[Peter Fonda]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur.
* [[24. Februar]]: [[Blanche Weicherding-Goergen]], lëtzebuergesch Konschthistorikerin, Restauratorin.
* [[29. Februar]]: [[Margit Carstensen]], däitsch Schauspillerin.
* {{2. Mäerz}}: [[Jon Finch]], brittesche Schauspiller.
* {{0}}2. Mäerz: [[Mamnoon Hussain]], pakistanesche Geschäftsmann, Staatspresident.
* {{0}}2. Mäerz: [[Lothar de Maizière]], däitsche Politiker, 1990 Ministerpresident vun der DDR.
* {{5. Mäerz}}: [[François Colling]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.
* {{7. Mäerz}}: [[Rudi Dutschke]], däitsche Studenteleader, Dissident.
* {{8. Mäerz}}: [[Susan Clark]], kanadesch Schauspillerin.
* [[10. Mäerz]]: [[Christian Gion]], franséische Filmregisseur.
* 10. Mäerz: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Schauspiller a Karateweltmeeschter.
* [[11. Mäerz]]: [[Aly Knepper]], lëtzebuergesche Schéisser.
* [[12. Mäerz]]: [[Claude Fontaine]], lëtzebuergesche Graphiker a Moler.
* 12. Mäerz: [[Al Jarreau]], US-amerikaneschen Jazz-, Pop- an R &amp; B-Sänger a Songauteur.
* [[13. Mäerz]]: [[Jacqueline Sassard]], franséisch Schauspillerin.
* [[15. Mäerz]]: [[Hans Hirschmüller]], Regisseur, Auteur a Schauspiller.
* [[20. Mäerz]]: [[Silvia Solar]], franséisch Schauspillerin.
* [[21. Mäerz]]: [[Solomon Burke]], US-amerikanesche Museker.
* [[23. Mäerz]]: [[Boramy Tioulong]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.
* [[26. Mäerz]]: [[James Caan]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[27. Mäerz]]: [[June Wilkinson]], englesch Schauspillerin.
* [[30. Mäerz]]: [[Astrud Gilberto]], US-amerikanesch Sängerin a Komponistin.
* {{1. Abrëll}}: [[Wangari Maathai]], kenianesch Wëssenschaftlerin, Aktivistin a Friddensnobelpräisdréierin.
* {{2. Abrëll}}: [[Norbert Haupert]], lëtzebuergesche Politiker, Sportler a Sportsfonktionnär.
* {{7. Abrëll}}: [[René Pütz]], lëtzebuergesche Schauspiller.
* [[12. Abrëll]]: [[Herbie Hancock]], US-amerikaneschen Jazz-Pianist a Komponist
* [[13. Abrëll]]: [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], franséische Schrëftsteller.
* [[13. Abrëll]]: [[Vladimir Cosma]], rumänesche/franséische Filmmusekkomponist.
* [[14. Abrëll]]: [[Julie Christie]], brittesch Filmschauspillerin.
* [[15. Abrëll]]: [[Sabine Sun]], franséisch Schauspillerin.
* [[16. Abrëll]]: [[Margrethe II. vun Dänemark|Margrethe II.]], Kinnigin vun Dänemark.
* [[17. Abrëll]]: [[Claire Bretécher]], franséisch Zeechnerin.
* 17. Abrëll: [[Henri Wehenkel]], lëtzebuergeschen Historiker a Politiker.
* [[18. Abrëll]]: [[Ira von Fürstenberg]], Schauspillerin.
* [[20. Abrëll]]: [[James Gammon]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[22. Abrëll]]: [[Marie-José Nat]], franséisch Schauspillerin.
* [[24. Abrëll]]: [[Sue Grafton]], US-amerikanesch Schrëftstellerin.
* 24. Abrëll: [[Michael Parks]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[25. Abrëll]]: [[Michèle Frank]], Molerin a Schrëftstellerin.
* 25. Abrëll: [[Al Pacino]], US-amerikanesche Schauspiller, Regisseur a Filmproduzent.
* [[26. Abrëll]]: [[Giorgio Moroder]], italieenesche Produzent a Komponist.
* [[30. Abrëll]]: [[Burt Young]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{6. Mee}}: [[Emil Angel]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* {{8. Mee}}: [[John Michael Talbot]], US-amerikanesche Sänger, Gittarist, a Komponist.
* [[25. Mee]]: [[Roger Kieffer]], lëtzebuergesche Moler.
* [[29. Mee]]: [[Faruk Ahmad Khan Leghari]], pakistanesche Staatspresident.
*{{1. Juni}}: [[René Auberjonois]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{2. Juni}}: [[Konstantinos II. vu Griicheland|Konstantinos II.]], leschte Kinnek vu Griicheland.
* {{6. Juli}}: [[Nursultan Nasarbajew]], kasachesche Politiker a Staatspresident.
* {{7. Juni}}: [[Tom Jones]], brittesche Pop-Sänger.
* {{8. Juni}}: [[Nancy Sinatra]], US-amerikanesch Sängerin a Schauspillerin.
* [[11. Juni]]: [[Georges Welbes]], lëtzebuergesche Schwëmmer.
* [[19. Juni]]: [[Pit Weyer]], lëtzebuergesche Graphiker an Zeechner.
* [[22. Juni]]: [[Abbas Kiarostami]], iranesche Filmregisseur a Lyriker.
* [[28. Juni]]: [[Muhammad Yunus]], bangladescheschen Ekonomist.
* [[29. Juni]]: [[Bill Napier]], schotteschen Astronom an Auteur.
* {{3. Juli}}: [[Fontella Bass]], US-amerikanesch R&amp;B- a Soul-Sängerin, Pianistin a Komponistin.
* {{0}}3. Juli: [[Jerzy Buzek]], polnesche Politiker.
* {{0}}3. Juli: [[Peer Raben]], däitsche Filmregisseur, Produzent, Dréibuchauteur, Schauspiller a Komponist.
* {{7. Juli}}: [[Ringo Starr]], brittesche Museker.
* [[14. Juli]]: [[Alphonse Pelles]], lëtzebuergeschen Naturfuerscher.
* [[15. Juli]]: [[Denis Héroux]], kanadesche Filmregisseur a Filmproduzent. 
* [[22. Juli]]: [[Vera Tschechowa]], däitsch Schauspillerin.
* [[24. Juli]]: [[Fausti|Faustino Cima]] (''Fausti''), lëtzebuergeschen Entertainer.
* [[27. Juli]]: [[Pina Bausch]], däitsch Dänzerin a Choreographin.
* {{2. August}}: [[Don LaFontaine]], US-amerikanesche Stëmm-Schauspiller.
* {{3. August}}: [[Martin Sheen]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{4. August}}: [[Abdurrahman Wahid]], indoneesesche Politiker, President.
* {{7. August}}: [[Jean-Luc Dehaene]], belsche Politiker.
* {{8. August}}: [[Just Jaeckin]], franséische Filmregisseur a Fotograf.
* [[10. August]]: [[Marie Versini]], franséisch Schauspillerin.
* [[17. August]]: [[Ady Schmit]], lëtzebuergesche Foussballspiller a Foussballtrainer.
* [[19. August]]: [[Nicolas Hoffmann]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[20. August]]: [[Hannelore Hoger]], däitsch Schauspillerin.
* [[23. August]]: [[Émile Braas]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[24. August]]: [[Roger Andrieux]], franséische Filmregisseur.
* [[25. August]]: [[José van Dam]], belsche Bass-Baritonsänger.
* [[28. August]]: [[Philippe Léotard]], franséische Schauspiller a Sänger.
* 28. August: [[Roger Pingeon]], franséische Vëlossportler.
* {{3. September}}: [[Pauline Collins]], brittesch Schauspillerin.
*{{0}}3. September: [[Eduardo Galeano]], uruguayesche Schrëftsteller.
* {{0}}3. September: [[Macha Méril]], franséisch Schauspillerin.
* {{5. September}}: [[Raquel Welch]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* {{0}}5. September: [[Romaine Berens]], lëtzebuergesch Romanistin a Konschthistorikerin.
* {{7. September}}: [[Dario Argento]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{0}}7. September: [[Simone Theis]], lëtzebuergesch Schwëmmerin.
* [[11. September]]: [[Brian De Palma]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[13. September]]: [[Óscar Arias Sánchez]], President vu Costa Rica, Friddensnobelpräisdréier.
* 13. September: [[Frank Wolff (Veterinär)|Frank Wolff]], lëtzebuergesche Veterinär a Politiker.
* [[15. September]]: [[Roby Hentges]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[17. September]]: [[Heidelinde Weis]], éisträichesch Schauspillerin.
* 17. September: [[Lorella De Luca]], italieenesch Schauspillerin.
* [[18. September]]: [[Frankie Avalon]], US-amerikanesche Sänger a Schauspiller. 
* [[19. September]]: [[Karin Baal]], däitsch Schauspillerin.
* [[20. September]]: [[Marco Pico]], franséische Filmregisseur.
* [[22. September]]: [[Anna Karina]], dänesch Schauspillerin.
* [[27. September]]: [[Roger Van Hool]], belsche Schauspiller.
* [[28. September]]: [[Léandre Spartz]], lëtzebuergesche Veterinär.
* {{1. Oktober}}: [[Jean-Luc Bideau]], Schwäizer Schauspiller.
* {{5. Oktober}}: [[Joseph Kohnen]], lëtzebuergesche Literaturfuerscher a -kritiker.
* {{7. Oktober}}: [[Fernand Rau]], lëtzebuergeschen Ekonomist a Politiker.
* {{9. Oktober}}: [[John Lennon]], brittesche Museker, Komponist an Auteur.
* [[14. Oktober]]: [[Cliff Richard]], brittesche Popstar.
* [[17. Oktober]]: [[Marion Michael]], däitsch Schauspillerin.
* [[19. Oktober]]: [[Michael Gambon]]: brittesch-iresche Schauspiller.
* [[21. Oktober]]: [[Manfred Mann]], südafrikanesch-brittesche Rockmuseker.
* [[23. Oktober]]: [[Pelé]], brasilianesche Foussballspiller.
* [[26. Oktober]]: [[Tilo Prückner]], däitsche Schauspiller.
* [[28. Oktober]]: [[Paul Helminger]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{1. November}}: [[Louis Letsch]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Missionnaire.
* {{2. November}}: [[Gigi Proietti]], italieenesche Schauspiller.
* {{4. November}}: [[Marlène Jobert]], franséisch Schauspillerin.
* {{0}}4. November: [[Cristina Gaioni]], italieenesch Schauspillerin.
* {{5. November}}: [[Elke Sommer]], däitsch Schauspillerin, Schlagersängerin a Molerin.
* {{8. November}}: [[Charles Thomas Kowal]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[11. November]]: [[Louis Pilot]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[15. November]]: [[Sam Waterston]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[18. November]]: [[Qabus ibn Said]], Sultan vun Oman.
* 18. November: [[Jean Lanners]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[20. November]]: [[Helma Sanders-Brahms]], däitsch Filmregisseurin.
* [[22. November]]: [[Terry Gilliam]], US-amerikanesche Komiker, Regisseur an Zeechner.
* 22. November: [[Andrzej Żuławski]], polnesche Filmregisseur.
* [[27. November]]: [[Bruce Lee]], Schauspiller vu Martial-Arts-Filmer.
* 27. November: [[Charles Reiff]], lëtzebuergesche Boxer.
* {{6. Dezember}}: [[Ray Hack]], lëtzebuergesche Landesmeeschter am Boxen.
* {{7. Dezember}}: [[Pierre Hannick]], belschen Historiker.
* [[12. Dezember]]: [[Dionne Warwick]], US-amerikanesch Sängerin an Tëleesmoderatorin.
* [[14. Dezember]]: [[Paul Reiles]], lëtzebuergesche Jurist.
* [[15. Dezember]]: [[Barbara Valentin]], éisträichesch Schauspillerin.
* [[17. Dezember]]: [[Édika]], franséische Comiczeechner.
* [[20. Dezember]]: [[Nicolas Strotz]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.
* [[21. Dezember]]: [[Frank Zappa]], US-amerikanesche Museker a Komponist.
* [[25. Dezember]]: [[Norbert Stomp]], lëtzebuergesche Biolog, Professer a Muséesdirekter.
* [[28. Dezember]]: [[Dany Jacquet]], franséisch Schauspillerin.
* [[29. Dezember]]: [[Brigitte Kronauer]], däitsch Schrëftstellerin.

== Gestuerwen ==
* [[Johny Grün]], lëtzebuergesche Gewiichtshiewer.
* [[20. Januar]]: [[Joseph Gredt]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Philosoph.
* [[25. Januar]]: [[Nicolas Klees]], lëtzebuergeschen Apdikter.
* [[28. Februar]]: [[Lise Rischard]], lëtzebuergesch Spiounin.
* [[29. Februar]]: [[Aage vun Dänemark|Aage]], Prënz vun Dänemark.
* [[24. Mäerz]]: [[Édouard Branly]], franséische Physiker.
* [[16. Mäerz]]: [[Selma Lagerlöf]], schweedesch Schrëftstellerin, Nobelpräisdréiesch.
* [[26. Abrëll]]: [[Auguste Wirion]], lëtzebuergesche Moler.
* [[14. Mee]]: [[Emma Goldman]], litauesch-US-amerikanesch Anarchistin, Feministin an Auteur.
* [[16. Mee]]: [[Numa Charlier]], belschen Offizéier a leschte Kommandant vum Fort de Boncelles.
* {{3. Juni}}: [[Pierre Medinger]], lëtzebuergesche Cheemiker a Forensiker.
* [[24. Juni]]: [[Alfred Fowler]], engleschen Astronom.
* [[29. Juni]]: [[Paul Klee]], däitsche Moler.
* {{1. Juli}}: [[Ben Turpin]], US-amerikanesche Stommfilmkomiker.
* {{4. Juli}}: [[Mathias Schaffner]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[21. August]]: [[Leo Trotzki]], russesche Revolutionär.
* [[31. August]]: [[Raymond Smith Dugan]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[20. September]]: [[Nicolas Sinner]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[26. September]]: [[Walter Benjamin]], däitsche Philosoph a Literaturkritiker.
* [[13. Oktober]]: [[Léon Moutrier]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[17. Oktober]]: [[Lucien Linden]], belsche Botaniker.
* {{8. November}}: [[Arthur Vierendeel]], belsche Bauingenieur.
* {{9. November}}: [[Neville Chamberlain]], brittesche Politiker.
* {{2. Dezember}}: [[Nikolaus Warker]], lëtzebuergeschen Erzéier, Seeërchessammler a Schrëftsteller.
* {{4. Dezember}}: [[Ferd Schuman]], lëtzebuergeschen Apdikter a Lokalpolitiker.
* [[15. Dezember]]: [[Batty Weber]], lëtzebuergesche Journalist, Feuilletonist a Schrëftsteller.
* [[21. Dezember]]: [[Francis Scott Fitzgerald]], US-amerikanesche Schrëftsteller.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Referenzen}}</text>
      <sha1>gc0n720xuz98ebi6e6vv6g7abomcbqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1956</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3042</id>
    <revision>
      <id>2703799</id>
      <parentid>2703378</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T22:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */ [[:Joseph Faber (Foussballspiller)]]</comment>
      <origin>2703799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17683" sha1="7opz6re6nea2q86s89jbfsj9mrcqynl" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

== Evenementer ==

=== Europa ===
[[Fichier:Poznan 1956.jpg|thumb|180px|Opstand zu Poznán]]
* {{1. Februar}}: De [[Guy Mollet]] gëtt Premierminister a [[Frankräich]] (bis den 21. Mee 1957).
* [[13. Mee]]: Parlamentswalen an [[Éisträich]], d'[[ÖVP]] mam [[Bundeskanzler (Éisträich)|Bundeskanzler]] [[Julius Raab]] kritt déi meescht Stëmmen.
* [[28. Juni]]: Opstand zu [[Poznán]] a [[Polen]].
* {{1. August}}: D'[[Belsch]] féiert - als lescht europäescht Land - d'[[Fürerschäin]]-Flicht an.
* {{8. August}}: Bei engem Feier an der Kuelegrouf um [[Bois du Cazier]] zu [[Marcinelle]], an der Belsch, stierwen 262 Grouwenaarbechter.
* [[19. Oktober]]: De [[Wladislaw Gomulka]] gëtt Éischte Sekretär vun der Vereenter Polnescher Aarbechterpartei.
* [[23. Oktober]]: An [[Ungarn]] fänkt de [[Ungaresche Volleksopstand|Volleksopstand]] un.
* [[27. Oktober]]: Am [[Lëtzebuerger Traité]] gëtt festgehalen, datt d'[[Saarland]] den 1. Januar 1957 der Bundesrepublik Däitschland bäitrëtt.
* {{1. November}}: [[Ungarn]] erkläert ënner der revolutionärer Regierung vum [[Imre Nagy]] säin Austrëtt aus dem [[Warschauer Pakt]].
* {{5. November}}: [[Sowjetunioun|Sowjetesch]] Panzere falen an Ungarn an a fänken un, den [[Ungaresche Volleksopstand]] nidderzeschloen.
* [[22. November]]: Den ofgesaten ungaresche Ministerpresident [[Imre Nagy]] gëtt vum sowjetesche [[KGB]] verhaft an a Rumänien verschleeft.

====Lëtzebuerg====
* Mat ënner -20° dee keelste Wanter vum 20. Joerhonnert.
* [[17. Mee]]: De [[Märchepark Beetebuerg]] mécht seng Dieren op.
* [[27. Juli]], [[25. Oktober]] an [[2. November]]: Verfassungsännerunge leeën d'Mandat fir all Deputéiert op 5 Joer fest an erméiglechen en et, Deeler vun der Souveränitéit un international Institutiounen ze iwwerdroen (Art. 49 bis).
* {{3. September}}: Per Gesetz gëtt eng Pensiounskeess fir Baueren agefouert.
* [[22. September]] dee leschte [[Minettstram]] fiert vu Keel op Esch. Ewell gi vum [[TICE]] just nach Bussen agesat.
* [[29. September]]: D'Elektrifikatioun vun den [[CFL]]-Zuchstrecken [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Klengbetten|Arel-Lëtzebuerg]] an [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg Grenz|Diddenuewen-Lëtzebuerg]] gëtt offiziell vun der Grande-Duchesse Charlotte ageweit&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/qm7mpmxf0/pages/8/articles/DIVL510|Titel=Feierliche Eröffnung einst u. heute.|Gekuckt=12.03.2025|Datum=29.09.1956|Editeur=Luxemburger Wort, 109. Jg., n° 273/274, p. 8.|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;.
* {{6. November}}: Honnerte vu Leit protestéiere géint d'Nidderschloe vum [[Ungaresche Volleksopstand]]; dobäi gëtt d'[[sowjetunioun|sowjetesch]] [[Beggener Schlass|Ambassade zu Beggen]] gestiermt an d'Ariichtung deelweis zerstéiert.
* [[25. November]]: Éischte vun en puer autofräie Sonndeger, fir Pëtrol ze spueren, well gefaart gouf wéinst der Suezkris géif et es net genuch.

=== Afrika ===
* {{1. Januar}}: [[Sudan]] gëtt onofhängeg vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] an [[Egypten]].
* {{2. Mäerz}}: [[Marokko]] gëtt vu [[Frankräich]] onofhängeg.
* [[20. Mäerz]]: [[Tunesien]] gëtt vu Frankräich onofhängeg.

=== Amerika ===
==== USA ====
* {{6. November}}: Den US-President [[Dwight David Eisenhower]] gëtt mat iwwer 57&amp;nbsp;% vun de Stëmme géint den [[Demokratesch Partei (USA)|Demokrat]] [[Adlai Ewing Stevenson]] erëmgewielt.
* [[13. November]]: Dat [[Supreme Court of the United States|Iewescht Geriicht vun den USA]] erkläert Rassen-[[Segregatioun]] a Busser als net konform zu der Verfassung.

==== Südamerika ====
* [[31. Januar]]: De [[Juscelino Kubitschek de Oliveira]] gëtt President a [[Brasilien]].
* [[28. Juli]]: De [[Manuel Prado Ugarteche]] gëtt President am [[Peru]] (bis 1962).
* {{6. August}}: Den [[Hernán Siles Zuazo]] gëtt President a [[Bolivien]] (bis 1960).
* {{1. September}}: De [[Camilo Ponce Enríquez]] gëtt President an [[Ecuador]] (bis 1960).

=== Asien ===
* [[23. Mäerz]]: [[Pakistan]] proklaméiert d'[[islamesch Republik]].

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt an Noen Osten ===
* [[31. Oktober]] – [[6. November]]: [[Suezkris]]: Brittesch-franséisch Loftoffensiv géint Egypten, iwwerdeems israeelesch Truppen op der [[Sinai-Hallefinsel]] virumarschéieren.

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===
* [[24. Mee]]: D'[[Lys Assia]] gewënnt fir d'[[Schwäiz]] mam Lidd ''[[Refrain]]'' den [[Eurovision Song Contest 1956|1. Eurovision Song Contest]] zu [[Lugano]].

== Wëssenschaft an Technik ==

== Sport ==
* [[Stade Diddeleng]] gewënnt d'Championnat am Foussball{{Wéini?}}.
* [[26. Januar]]: Zu [[Cortina d'Ampezzo]] fänken d'[[Olympesch Wanterspiller 1956|Olympesch Wanterspiller]] un.
* [[25. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 0:2 géint Frankräich.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=160 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich de 25. Mäerz 1956 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[30. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Wien]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1958]] 0:7 géint Éisträich.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=14729 D'Detailer vum Foussballlännermatch Éisträich-Lëtzebuerg den 30. September 1956 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[14. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 6:4 géint Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den [[Henri Cirelli]], ee belsche Spiller (Selbstgol), [[Léon Letsch]], [[Albert Schaack]] (2) an [[Nicolas Kettel]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=161 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch de 14. Oktober 1956 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[11. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu Esch-Uelzecht 4:1 géint Schwäiz. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den Henri Cirelli, [[Léon Letsch]], [[François Konter]] a [[Johny Halsdorf]] (2) geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=162 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz den 11. November 1956 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[22. November]] bis [[8. Dezember]]: [[Olympesch Summerspiller 1956|XVI. Olympesch Summerspiller]] zu [[Melbourne]], [[Australien]]
* [[23. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Kortrijk]] 0:1 géint Belsch.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=163 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg den 23. Dezember 1956 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
* [[Robert McNaught]], australeschen Astronom.
* [[Malou Thill]],  lëtzebuergesch Kraaftsportlerin.

* {{1. Januar}}: [[Sergei Wassiljewitsch Awdejew]], russesche Kosmonaut.
*{{0}}1. Januar: [[Christine Lagarde]], franséisch Politikerin a Juristin.
* {{3. Januar}}: [[Mel Gibson]], australesche Schauspiller.
* {{5. Januar}}: [[Frank-Walter Steinmeier]], däitsche Politiker, 12. Bundespresident.
* [[22. Januar]]: [[Jean-Claude Finck]], lëtzebuergeschen Ekonomist.
* [[26. Januar]]: [[Lis Prüssen]], lëtzebuergesch Molerin.
* [[27. Januar]]: [[Irène Pissinger-Engelmann]], lëtzebuergesch Journalistin.
* 27. Januar: [[Mimi Rogers]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[31. Januar]]: [[Wera Witaljewna Glagolewa]], russesch Schauspillerin a Regisseurin.
* 31. Januar: [[Carlo Schneider]], lëtzebuergesche Karikaturist.
* {{1. Februar}}: [[André Reichling]], lëtzebuergesche Komponist an Dirigent.
*{{0}}1. Februar: [[Marc Romersa]], lëtzebuergesche Liichtathleet.
* {{4. Februar}}: [[John Peters (Basketballspiller)|John Peters]], lëtzebuergesche Basketballspiller
* {{8. Februar}}: [[Antoinette Lorang]], lëtzebuergesch Konschthistorikerin.
* [[11. Februar]]: [[Didier Lockwood]], franséischen Jazz-Violonist.
* [[14. Februar]]: [[Martin Crimp]], engleschen Theaterschrëftsteller.
* [[18. Februar]]: [[Bidsina Iwanischwili]], georgesch-franséische Geschäftsmann a Politiker.
* [[19. Februar]]: [[Romain Fehlen]], lëtzebuergesche Radiosspeaker.
* [[26. Februar]]: [[Milan Babić]], serbesche Politiker.
* {{1. Mäerz}}: [[Dalia Grybauskaitė]], litauesch Politikerin.
* {{7. Mäerz}}: [[Félix Steichen]], lëtzebuergesche Paschtouer.
* {{8. Mäerz}}: [[Jean-Claude Muller]], lëtzebuergesche Linguist a Kulturwëssenschaftler.
* [[10. Mäerz]]: [[Gérard Claude]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.
* [[15. Mäerz]]: [[Marco Serafini]], lëtzebuergesche Filmregisseur.
* [[20. Mäerz]]: [[Catherine Ashton]], brittesch Politikerin.
* [[22. Mäerz]]: [[Maria Teresa Mestre]], Fra vum Groussherzog [[Henri vu Lëtzebuerg|Henri]]; Grande-Duchesse vu Lëtzebuerg.
* [[23. Mäerz]]: [[José Manuel Barroso]], portugisesche Politiker.
* [[24. Mäerz]]: [[Francis Kremer]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 24. Mäerz: [[Tamás Sulyok]], ungaresche Magistrat a Politiker.
* [[28. Mäerz]]: [[Evelin Jahl]], däitsch Diskuswërferin.
* [[30. Mäerz]]: [[Christian Bourkel]], lëtzebuergesche Schrëftsteller, Journalist an Antiquaire.
* {{4. Abrëll}}: [[Charles Margue]], lëtzebuergesche Soziolog a Meenungsfuerscher.
*{{0}}4. Abrëll: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Brietspiller-Autuer.
* {{5. Abrëll}}: [[Danièle Wagener]], lëtzebuergesch Konschthistorikerin a Conservatrice.
* {{7. Abrëll}}: [[Ralph Hoffelt]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.
* {{8. Abrëll}}: [[Christine Boisson]], franséisch Schauspillerin.
* [[12. Abrëll]]: [[Herbert Grönemeyer]], däitsche Museker a Schauspiller.
* 12. Abrëll: [[Andy Garcia]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[18. Abrëll]]: [[Henry Wickens]], engleschen Iwwersetzer.
* [[19. Abrëll]]: [[Edmée Engel]], lëtzebuergesch Biologin.
* [[23. Abrëll]]: [[Raymond Cordy]], franséische Schauspiller.
* [[30. Abrëll]]: [[Lars von Trier]], dänesche Filmregisseur.
* 30. Abrëll: [[Danielle Grosbusch]], lëtzebuergesch Graveuse a Molerin.
* {{1. Mee}}: [[Catherine Frot]], franséisch Schauspillerin.
* {{7. Mee}}: [[Jan Peter Balkenende]], hollännesche Politiker, Ministerpresident.
* [[15. Mee]]: [[Mirek Topolánek]], tschechesche Politiker.
* [[27. Mee]]: [[Giuseppe Tornatore]], italieenesche Filmregisseur.
* [[30. Mee]]: [[Katerina Sakellaropoulou]], griichesch Juristin a Staatspresidentin.
* {{6. Juni}}: [[Björn Borg]], schweedeschen Tennis-Spiller.
* [[10. Juni]]: [[Rolandas Paksas]], President vu Litauen.
* [[26. Juni]]: [[Véronique Genest]], franséisch Schauspillerin.
* [[22. Juni]]: [[Jean-Paul Defrang]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[28. Juni]]: [[Marie-Paule Schroeder]], lëtzebuergesch Molerin a Professesch.
* [[29. Juni]]: [[Pedro Santana Lopes]], portugisesche Politiker, Premierminister.
* 29. Juni: [[Claire Lesbros]], Choreographin, Dänzerin a Fotografin.
* {{5. Juli}}: [[Horacio Cartes]], paraguayesche Geschäftsmann a Politiker.
* {{9. Juli}}: [[Tom Hanks]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[11. Juli]]: [[Robin Renucci]], franséische Schauspiller.
* [[13. Juli]]: [[Günther Jauch]], däitschen Televisiounsjournalist a -moderator.
* 13. Juli: [[Eben Moglen]], Unisprofesser a Matgrënner vun der [[GNU General Public License]].
* [[31. Juli]]: [[Patricia Lippert]], lëtzebuergesch Kënschtlerin.
* {{5. August}}: [[Martine Farenzena]], lëtzebuergesch Alpinistin
* [[12. August]]: [[Georges Hellinghausen]], lëtzebuergesche Geeschtlechen, Theolog a Kierchenhistoriker.
* [[13. August]]: [[Gast Waltzing]], lëtzebuergesche Museksprofesser, Trompettist, Dirigent a Komponist.
* [[19. August]]: [[Nico Ney]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[21. August]]: [[Laura Morante]], italieenesch Schauspillerin a Filmregisseurin.
* [[28. August]], [[Jiří David]], tschechesche Kënschtler.
* [[30. August]]: [[Martine Mergen]], lëtzebuergesch Politikerin.
* {{5. September}}: [[Marianne Majerus]], lëtzebuergesch Fotografin.
* [[13. September]]: [[Lucien Lux]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[14. September]]: [[Kostas Karamanlis]], griichesche Politiker, Ministerpresident.
* 14. September: [[Nathalie Roussel]], franséisch Schauspillerin.
* [[16. September]]: [[David Copperfield (Zauberkënschtler)|David Copperfield]], US-amerikaneschen Zauberkënschtler.
* [[28. September]]: [[Camille Neumann]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{1. Oktober}}: [[Andrus Ansip]], estesche Politiker.
* {{0}}1. Oktober: [[Albert Graff]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{0}}1. Oktober: [[Theresa May]], brittesch Politikerin.
* {{6. Oktober}}: [[Adrien Koster]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[13. Oktober]]: [[Martin Linster]], lëtzebuergesche Fotograf
* [[16. Oktober]]: [[François Bausch]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[18. Oktober]]: [[Martina Navrátilová]], Tennisspillerin.
* [[20. Oktober]]: [[Danny Boyle]], brittesche Regisseur.
* [[21. Oktober]]: [[Carrie Fisher]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[23. Oktober]]: [[Katrin Saß]], däitsch Schauspillerin.
* [[28. Oktober]]: [[Mahmud Ahmadinedschad]], iranesche Politiker.
* {{3. November}}: [[Emilio Garcia]], spuenesche Boxer
* {{6. November}}: [[Marc Dutroux]], belsche Seriemäerder.
* [[12. November]]: [[Marc Eicher]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[14. November]]: [[Peter R. de Vries]], hollännesche Journalist.
* [[15. November]]: [[Linda Musin]], belsch Politikerin.
* [[17. November]]: [[Angelika Machinek]], däitsch Seegelfligerpilotin.
* 17. November: [[Gaston Reinig]], lëtzebuergeschen Offizéier a Chef d'État Major vun der Lëtzebuerger Arméi.
* [[21. November]]: [[Nick Clesen (Politiker)|Nick Clesen]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{1. Dezember}}: [[Germain Wagner]], lëtzebuergesche Schauspiller.
* {{3. Dezember}}: [[Ewa Kopacz]], polnesch Doktesch a Politikerin.
* {{6. Dezember}}: [[Randy Rhoads]], US-amerikanesche Gittarist.
* {{7. Dezember}}: [[Iveta Radičová]], slowakesch Politikerin.
* [[16. Dezember]]: [[Catherine Jacob]], franséisch Schauspillerin.
* [[18. Dezember]]: [[Schelte John Bus]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[20. Dezember]]: [[Mohamed Ould Abdel Aziz]], mauretanesche Militär a Staatschef.
* [[21. Dezember]]: [[Bady Minck]], Kënschtlerin.
* [[22. Dezember]]: [[Philippe Harel]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.

== Gestuerwen ==
* {{5. Januar}}: [[Mistinguett]] (Jeanne Bourgeois), franséisch Sängerin an Dänzerin.
* [[13. Januar]]: [[Lyonel Feininger]], Zeechner a Moler.
* [[17. Januar]]: [[Egide Petges]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker.
* [[24. Januar]]: [[Willy Dumont]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* [[31. Januar]]: [[Alan Alexander Milne]], englesche Schrëftsteller.
* [[13. Mäerz]]: [[Albert Simon]], lëtzebuergesche Cartoonist a Karikaturist.
* [[16. Mäerz]]: [[Pierre Braun]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[23. Mäerz]]: [[Adolf Berens]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* [[13. Abrëll]]: [[Emil Nolde]], däitschen expressionistesche Moler.
* [[20. Abrëll]]: [[Charles Schwall]], lëtzebuergesche Geschäftsmann.
* [[26. Abrëll]]: [[Adolphe Kunnen]], lëtzebuergesche Magistrat a Member vum Staatsrot.
* [[30. Abrëll]]: [[Alben W. Barkley]], US-amerikanesche Politiker.
* {{1. Mee}}: [[Jean-Pierre Hoffmann (Lokalpolitiker Réiser)|Jean-Pierre Hoffmann]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{2. Mee}}: [[Pol Michels]], lëtzebuergesche Jurist an Auteur.
* [[11. Mee]]: [[Walter Sydney Adams]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[15. Mee]]: [[Jacques Delahaye]], lëtzebuergesche Riichter a Member vum Staatsrot.
* [[20. Mee]]: [[André Charlot]], franséischen Impresario, Filmregisseur a Schauspiller.
* [[24. Mee]]: [[Jean Gehret]], Schwäizer Filmregisseur a Schauspiller.
* 24. Mee: [[Jean-Pierre Wilhelm]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[11. Juni]]: [[Ralph Morgan]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{1. Juli}}: [[Tony Schmit]], lëtzebuergesche Bauer an Deputéierten.
* {{5. August}}: [[Franz Binsfeld]], lëtzebuergeschen Auteur an Enseignant.
* {{8. August}}: [[August Donnen]], lëtzebuergesche Schauspiller, Regisseur an Auteur.
* [[11. August]]: [[Jackson Pollock]], US-amerikanesche Moler.
* [[14. August]]: [[Bertolt Brecht]], däitsche Schrëftsteller.
* [[16. August]]: [[Bela Lugosi]], ungaresche Schauspiller.
* [[25. August]]: [[Alfred Charles Kinsey]], US-amerikanesche Sexualfuerscher.
* [[29. August]]: [[Roland Tual]], franséische Filmregisseur a Filmproduzent.
* [[10. September]]: [[Robert Julius Trumpler]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[23. September]]: [[Max Duchscher]], lëtzebuergeschen Auteur an Industriellen.
* {{1. Oktober}}: [[Stan Ockers]], belsche Vëlossportler.
* {{6. Oktober}}: [[Josy Imdahl]], lëtzebuergeschen Theaterschrëftsteller.
* [[10. Oktober]]: [[David Seymour]], Fotograf.
* [[21. Oktober]]: [[Joseph Laurent Philippe]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Bëschof.
* 21. Oktober: [[Marcel Reuland]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* [[30. Oktober]]: [[Pío Baroja]], spueneschen Auteur.
* {{5. November}}: [[Art Tatum]], US-amerikaneschen Jazz-Pianist.
* {{9. November}}: [[Jack Müller]], lëtzebuergeschen Erfinder, Entreprener a Moler.
* [[18. November]]: [[Joseph Faber (Foussballspiller)|Joseph Faber]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[19. November]]: [[Victor Schlentz]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{6. Dezember}}: [[Bhimrao Ramji Ambedkar]], indesche Politiker.
* [[11. Dezember]]: [[Nicolas Braunshausen]], lëtzebuergesche Professer fir Psychologie a Politiker.
* [[26. Dezember]]: [[Preston Tucker]], US-amerikaneschen Autosdesigner a -fabrikant.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>7opz6re6nea2q86s89jbfsj9mrcqynl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2001</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3082</id>
    <revision>
      <id>2703786</id>
      <parentid>2682143</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:30:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */ [[:Louis Letsch]]</comment>
      <origin>2703786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15662" sha1="7kuuwehgu83spqiy1gyoyrloqyobwvm" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}
D'Joer '''2001''' huet op engem [[Méindeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]].

== Evenementer ==
=== Europa ===
* {{1. Januar}}: [[Griicheland]] trëtt der Wirtschafts- a Wärungsunioun bäi.
* [[14. Januar]]: De [[Jorge Sampaio]] gëtt als Staatspresident a [[Portugal]] erëmgewielt.
* [[19. Februar]]: Ukënnegung vum Zesummeschloss vun der [[Arbed]], der [[Usinor]] an der [[Aceralia]] zum weltgréisste [[Stol]]konzern.
* [[26. Februar]]: Den [[Traité vun Nice]] gëtt ënnerschriwwen.
* [[25. Mäerz]]: D'[[Schengener Ofkommes]] trëtt fir [[Dänemark]], [[Finnland]] a [[Schweden]], an och d'Net-EU-Staaten [[Island]] an [[Norwegen]], a Kraaft.
* [[30. Mäerz]]: Déi franséisch regional Fluchgesellschaft [[Régional]] gëtt gegrënnt.&lt;ref name=history&gt;regional.com: [https://web.archive.org/web/20120227135819/http://uk.regional.com/About-REGIONAL/History ''About REGIONAL - History''] (Internet Archive vum 27. Februar 2012)&lt;/ref&gt;
* [[7. Juni]]: Den [[Tony Blair]] gëtt als Premierminister vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] erëmgewielt.
* [[24. Juni]]: Den [[Ilir Meta]] gëtt Regierungschef an [[Albanien]].
* [[28. Juni]]: De fréiere [[Jugoslawien|jugoslawesche]] President [[Slobodan Milosevic]] gëtt dem [[Internationale Strofgeriichtshaff]] ausgeliwwert.
* [[24. Juli]]: De fréieren Zar [[Simeon Sakskoburggotski|Simeon II.]] gëtt zum Ministerpresident vu [[Bulgarien|Bulgarie]] gewielt.
* [[21. September]]: Den [[Arnold Rüütel]] gëtt Staatspresident an [[Estland]].
* [[19. Oktober]]: De [[Leszek Miller]] gëtt Regierungschef a [[Polen]].

==== Lëtzebuerg ====
[[6. Abrëll]]: Feierlechkeete fir d'Trounbesteigung vum [[Henri vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Henri]].

=== Afrika ===
* [[26. Januar]]: De [[Joseph Kabila]] gëtt Staatspresident vun der [[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]].
* {{2. Februar}}: De [[José Maria Neves]] gëtt Premierminister vum [[Kap Verde]].
* [[25. Februar]]: De [[Pedro Pires]] gëtt Staatspresident vum Kap Verde.
* [[29. Abrëll]]: Parlamentswalen am [[Senegal]].

=== Amerika ===
==== Nordamerika ====
* [[20. Januar]]: Den [[George W. Bush]] gëtt als neie President vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] vereedegt.
* [[11. September]]: Bei [[Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA|Terrorattacken]] mat entfouerte Fligeren op de [[World Trade Center]] zu [[New York City|New York]] an de Pentagon zu [[Washington D.C.|Washington]] (dee 4. Fliger fält bei [[Pittsburgh]] erof) kommen ëm déi 3000 Leit ëm d'Liewen.
* {{2. Dezember}}: Faillite (déi gréisst iwwerhaapt) vum Energiekonzern [[Enron]].

==== Südamerika ====
* [[28. Juli]]: Den [[Alejandro Toledo Manrique]] gëtt Staatspresident am [[Peru]].

=== Asien ===
* [[26. Januar]]: Äerdbiewe vun der Stäerkt 7,7 an [[Indien]], zirka 20.000 Doudeger.
* [[26. Abrëll]]: De [[Juichiro Koizumi]] gëtt Premierminister vu [[Japan]].
* {{1. Juni}}: Am [[Nepal]] bréngt e Jong vum Kinnek [[Birendra]] dësen, sou gutt wéi seng ganz Famill, an da sech selwer ëm.
* {{8. Juni}}: De [[Mohammad Chatemi]] gëtt zum Staatspresident am [[Iran]] erëmgewielt.
* [[20. Juni]]: De [[Pervez Musharraf]] gëtt Staatschef am [[Pakistan]].
* [[23. Juli]]: D'[[Megawati Soekarnoputri]] gëtt Presidentin vun [[Indonesien]].
* {{6. Oktober}}: Am [[Afghanistan]] fänkt d'US-amerikanesch Arméi un, Loftattacken ze féieren, mam deklaréierten Zil, den [[Osama Bin Laden]] ze kréien. Dausende kommen derbäi ëm d'Liewen.
* [[11. Dezember]]: [[China]] trëtt der Welthandelsorganisatioun [[Welthandelsorganisatioun|WTO]] bäi.

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt an Noen Osten ===
* {{7. Februar}}: Den [[Ariel Sharon]] gëtt Ministerpresident vun [[Israel]].

== Konscht a Kultur ==
* Mee-Juni: D'[[Lady Rosa of Luxembourg]], eng verfriemte Kopie vun der [[Gëlle Fra|Gëllener Fra]], suergt fir zolidd Poleemik.
=== Molerei ===

=== Literatur ===
* [[Servais-Präis]]: [[Roland Harsch]] fir ''Laub und Nadel''.

=== Musek ===
* [[12. Mee]]: D'Grupp [[Tanel Padar]], [[Dave Benton]] &amp; [[Soul Militia|2XL]] gewënnt fir [[Estland]] mam Lidd ''[[Everybody]]'' de [[Eurovision Song Contest 2001|46. Eurovision Song Contest]] zu [[Kopenhagen]].

=== Kino ===
* ''[[La stanza del mio figlio]]'' vum [[Nanno Moretti]] gewënnt d'Gëlle Palm vu Cannes.
* ''[[Gladiator (Film)|Gladiator]]'' vum [[Ridley Scott]] kritt den Oscar fir de beschte Film.

== Wëssenschaft an Technik ==
* [[15. Januar]]: D'[[Wikipedia]] geet online.

=== Astronomie a Raumfaart===
* [[23. Mäerz]]: D'[[Mir (Raumstatioun)|Raumstatioun Mir]], déi net méi gebraucht gëtt, gëtt kontrolléiert an d'Äerdatmosphäer gesteiert, wou se vergloust.
* [[22. September]]: D'amerikanesch Raumsond [[Deep Space 1]] erfuerscht de periodesche Koméit [[19P/Borrelly]].

== Sport ==
* Den [[F91 Diddeleng]] gewënnt d'Championat am Foussball, d'[[FC Etzella Ettelbréck|Etzella Ettelbréck]] d'Coupe de Luxembourg.
* [[28. Februar]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:1 géint Finnland.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=600 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Finnland den 28. Februar 2001 op der Websäit vun European Football.info]&lt;/ref&gt;
* [[24. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2002]], 0:2 géint Färoer Inselen.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=601 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Färoer Inselen de 24. Mäerz 2001 op der Websäit vun European Football.info]&lt;/ref&gt;
* [[28. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Zürich]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 0:5 géint Schwäiz.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=26063 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schwäiz-Lëtzebuerg den 28. Mäerz 2001 op der Websäit vun European Football.info]&lt;/ref&gt;
* [[22. Mee]]: De [[Philippe Perlia]] war ass als zweete Lëtzebuerger op der Spëtzt vum [[Mount Everest]].
* {{2. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Ljubljana]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 0:2 géint Slowenien.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=25834 D'Detailer vum Foussballlännermatch Slowenien-Lëtzebuerg den 2. Juni 2001 op der Websäit vun European Football.info]&lt;/ref&gt;
* {{6. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 1:2 géint Russland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Sacha Schneider]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=25744 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Russland de 6. Juni 2001 op der Websäit vun European Football.info]&lt;/ref&gt;
* [[15. August]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Monnerech]] 0:3 géint Georgien.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=25466 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Georgien de 15. August 2001 op der Websäit vun European Football.info]&lt;/ref&gt;
* {{1. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Toftir]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 0:1 géint Färoer Inselen.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=25423 D'Detailer vum Foussballlännermatch Färoer Inselen-Lëtzebuerg den 1. September 2001 op der Websäit vun European Football.info]&lt;/ref&gt;
* {{5. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 0:3 géint Schwäiz.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=25449 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz de 5. September 2001 op der Websäit vun European Football.info]&lt;/ref&gt;
* {{6. Oktober}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Belgrad]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2002, 2:6 géint Jugoslawien. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[René Peters]] a [[Marcel Christophe]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=25417 D'Detailer vum Foussballlännermatch Jugoslawien-Lëtzebuerg de 6. Oktober 2001 op der Websäit vun European Football.info]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
* [[14. Mäerz]]: [[Emie Tarantini]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* {{5. Abrëll}}: [[Maëlle Dickhoff]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* {{3. August}}: [[Nina Berton]], lëtzebuergesch Vëlossportlerin.
* {{9. Oktober}}: [[Yana Feller]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[25. Oktober]]: [[Elisabeth vun der Belsch (2001)|Elisabeth vun der Belsch]], Krounprinzessin.
* {{3. November}}: [[Liane Freymann]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* {{7. Dezember}}: [[Laura Miller]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[31. Dezember]]: [[Sixo]], lëtzebuergesche Rapper.

== Gestuerwen ==
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1 = Charles Trenet - 1951 - 1 (cropped).jpg
 | Text1 = Charles Trenet
 | Bild2 = Anthony Quinn around the 1960s.jpg
 | Text2 = Anthony Quinn
 | Bild3= John Lee Hooker.jpg
 | Text3= John Lee Hooker
 | Bild4= Jack Lemmon - 1968.jpg
 | Text4= Jack Lemmon
 | Bild5= Melanie Thornton at Leipzig, Germany, November 2001.jpg
 | Text5= Melanie Thornton
 | Bild6= JeanRichard-1949-Harcourt.png
 | Text6= Jean Richard
 | Bild7= Stefan Heym (1982).jpg
 | Text7= Stefan Heym
 | Bild8= Becaud-Rome-1958.png
 | Text8= Gilbert Becaud
 | Bild9= Léopold Senghor, Pic, 5 (cropped).jpg
 | Text9= Léopold Senghor
 }}
* {{1. Januar}}: [[Madeleine Barbulée]], franséisch Schauspillerin.
* {{9. Januar}}: [[Paul Vanden Boeynants]], belsche Politiker a Regierungschef.
* [[10. Januar]]: [[Jacques Marin]], franséische Schauspiller.
* [[23. Januar]]: [[Norbert Etringer]], lëtzebuergeschen Douanier, Lokalhistoriker an Auteur. 
* [[25. Januar]]: [[Guy Tréjan]], franséische Schauspiller.
* [[27. Januar]]: [[Valentino Orsini]], italieenesche Filmregisseur.
* [[29. Januar]]: [[Jean-Pierre Aumont]], franséische Schauspiller.
* [[30. Januar]]: [[O. Winston Link]], US-amerikanesche Fotograf.
* 30. Januar: [[Claude Beylie]], franséische Filmkritiker a Filmhistoriker.
* {{5. Februar}}: [[Jean Davy]], franséische Schauspiller.
* [[10. Februar]]: [[René Schroeder]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* [[19. Februar]]: [[Charles Trenet]], franséische Sänger, Komponist, Dichter a Moler.
* [[23. Februar]]: [[Robert Enrico]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[24. Februar]]: [[Joseph Moscardo]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{6. Mäerz}}: [[Nane Germon]], franséisch Schauspillerin.
* {{9. Mäerz}}: [[André Roilgen]], lëtzebuergeschen Neurochirurg.
* [[13. Mäerz]]: [[Jean Bretonnière]], franséische Schauspiller a Sänger.
* [[20. Mäerz]]: [[Nicolas Hommel]], lëtzebuergeschen Diplomat.
* [[24. Mäerz]]: [[Karl Schönböck]], éisträichesche Schauspiller.
* [[31. Mäerz]]: [[Jean-Marc Bory]], Schwäizer Schauspiller.
* {{1. Abrëll}}: [[Nicolas Kremer]], lëtzebuergesche Vëlossportler, Olympionik, Politiker an Auteur.
* {{2. Abrëll}}: [[Francis Gelhausen]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* {{4. Abrëll}}: [[Liisi Oterma]], finnesch Astronomin.
* [[10. Abrëll]]: [[Jean-Gabriel Albicocco]], franséische Filmregisseur.
* [[15. Abrëll]]: [[Joseph Petit]], lëtzebuergeschen Auteur a Publizist.
* [[16. Abrëll]]: [[Giacomo Gentilomo]], italieenesche Filmregisseur.
* [[21. Abrëll]]: [[Joseph Theis (1916)|Joseph Theis]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[28. Abrëll]]: [[Ken Hughes]], brittesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* {{4. Mee}}: [[Arne Sucksdorff]], schweedesche Fotograf, Regisseur an Dréibuchauteur.
* {{0}}4. Mee: [[René Weiss]], lëtzebuergesche Cheemiker.
* {{5. Mee}}:[[Simon Slåttvik]], norwegesche Schileefer a Weltmeeschter an der Nordescher Kombinatioun.
* [[11. Mee]]: [[Douglas Adams]], brittesche Schrëftsteller.
* [[14. Mee]]: [[Mauro Bolognini]], italieenesche Filmregisseur.
* [[26. Mee]]: [[Alberto Korda]], kubanesche Fotograf.
* {{3. Juni}}: [[Anthony Quinn]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 12. Juni: [[Mara Boly]], lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* [[16. Juni]]: [[Janine Crispin]], franséisch Schauspillerin.
* [[20. Juni]]: [[Maria Vincent]], franséisch Schauspillerin.
* [[21. Juni]]: [[John Lee Hooker]], US-amerikanesche Bluesmuseker.
* [[25. Juni]]: [[Kurt Hoffmann]], däitsche Filmregisseur, Filmproduzent an Dréibuchauteur.
* [[26. Juni]]: [[Will Bertrand]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Buergermeeschter vu Biermereng
* [[27. Juni]]: [[Tove Jansson]], finnesch Schrëftstellerin, Graphikerin a Molerin.
* 27. Juni: [[Jack Lemmon]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[16. Juli]]: [[Morris (Auteur)|Morris]], belsche Comicauteur an -zeechner.
* [[26. Juli]]: [[Rudolf Nussgruber]], éisträichesche Filmregisseur.
* {{3. August}}: [[Hans Holt]], éisträichesche Schauspiller.
* {{4. August}}: [[Edouard Thibold]], lëtzebuergesche Moler a Prehistoriker.
* [[13. August]]: [[Josy Greisen]], lëtzebuergeschen Dekorateur a Karikaturist
* 13. August: [[René Berthier]], franséische Schauspiller.
* [[14. August]]: [[Ferd Medinger]], lëtzebuergesche Moler.
* [[15. August]]: [[Philippe Perlia]], lëtzebuergeschen Alpinist.
* [[19. August]]: [[Donald Woods]], südafrikanesche Journalist a Biergerrechtler.
* [[24. August]]: [[Jane Greer]]. US-amerikanesch Filmschauspillerin.
* [[25. August]]: [[Philippe Léotard]], franséische Schauspiller.
* [[27. August]]: [[Dirk Spierenburg]], hollännesche Politiker, Diplomat an Ekonomist.
* 27. August: [[Gustave Zanter]], lëtzebuergesche Glas- a Mosaikkënschtler.
* [[29. August]]: [[Francisco Rabal]], spuenesche Schauspiller.
* {{2. September}}: [[Christiaan Barnard]], südafrikaneschen Häerzchirurg.
* {{3. September}}: [[Pauline Kael]], US-amerikanesch Filmkritikerin.
* {{5. September}}: [[Tamara Michailowna Smirnowa]], russesch Astronomin.
* [[13. September]]: [[Charles Regnier]], däitsche Schauspiller a Regisseur.
* [[18. September]]: [[Philippe Clévenot]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur.
* [[22. September]]: [[Isaac Stern]], russesch-amerikanesche Violonist.
* {{8. Oktober}}: [[Willy Dondelinger]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[27. Oktober]]: [[Gaby Basset]], franséisch Schauspillerin.
* {{2. November}}:  [[Andrée Servilange]],  franséisch Schauspillerin.
* {{5. November}}: [[Roy Boulting]], englesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{0}}5. November: [[Louis Letsch]], lëtzebuergesche Geeschtlechen a Missionnaire.
* [[10. November]]: [[Ken Kesey]], US-amerikanesche Schrëftsteller.
* [[13. November]]: [[Babik Reinhardt]], Jazz-Gittarist.
* [[24. November]]: [[Mett Clemens]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 24. November: [[Melanie Thornton]], US-amerikanesch Sängerin.
* [[29. November]]: [[Budd Boetticher]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 29. November: [[George Harrison]], brittesche Museker. (''[[The Beatles]]'').
* {{9. Dezember}}: [[Josy Kraus]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[12. Dezember]]: [[Jean Richard]], franséische Schauspiller.
* [[16. Dezember]]: [[Stefan Heym]], däitsche Schrëftsteller.
* [[18. Dezember]]: [[Gilbert Bécaud]], franséische Chansonnier.
* [[20. Dezember]]: [[Léopold Sédar Senghor]], senegaleeseschen Dichter a Politiker.
*[[24. Dezember]]: [[Joseph Schumacher]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalhistoriker.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>7kuuwehgu83spqiy1gyoyrloqyobwvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biwels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4786</id>
    <revision>
      <id>2703763</id>
      <parentid>2690594</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T15:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Christian Ries</username>
        <id>92</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geschicht */ Link</comment>
      <origin>2703763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12678" sha1="ijdmmfozb21s14tuoa7n6r2ntpt5xrm" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm = Biwels
 | Bild = Bivels Gesamtansicht.jpg
 | Bildtext = Vue op Biwels 
 | Numm (Franséisch) = Bivels 
 | Numm (Däitsch) = Bivels
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Veianen}}
 | Gemeng = {{Pëtschent}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Pëtschent}}
 | Fläch =
 | Koordinaten = {{coor dms|49|57|33|N|06|11|30|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
'''Biwels''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Pëtschent]].

==Toponymie==
Den Numm Biwels gëtt follgendermoosse gedeit:
* Meyers (1932: 81): Biwels = Beim Floss: ''bi'' = ëm, ronderëm (de:um, herum) a ''vliez'' = Floss.
* Besch (2018: 206): Biwels = Beim Fiels (de: Ort beim Felsen; Das Wort Fels wird zwischen zwei Vokalen auf &lt;(w)els&gt; abgeschwächt).

An alen Dokumenter fënnt ee follgend Nummvarianten: ''Bivels'' (1310)&lt;ref name=&quot;Wampach 1935-1955&quot;&gt;Cf. Wampach 1935-1955 an der Literatur.&lt;/ref&gt;, ''Biweilz'' (1332)&lt;ref name=&quot;Meyers 1932:81&quot;&gt;Cf. Meyers 1932: 81 an der Literatur.&lt;/ref&gt;, ''Byueltz'' (1364)&lt;ref name=&quot;Meyers 1932:81&quot; /&gt;, ''Bevelis'' (1529), ''Bieffelles'' (1541)&lt;ref name=&quot;Meyers 1932:81&quot; /&gt;, ''Byvels'' (1552)&lt;ref name=&quot;Meyers 1932:81&quot; /&gt;, ''Bivels'' (1616)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot;&gt;Cf. Majerus 1955-1963 an der Literatur.&lt;/ref&gt;, ''Bivelisz'' (1635)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Biewels'' (1635)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Bivels'' (1681)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Bivel'' (1683)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Bivers'' (1683)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Bivels'' (1759)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Bivels'' (1778)&lt;ref name=&quot;Ferraris 1771-1778&quot;&gt;Cf. Ferraris 1771-1778 an der Literatur.&lt;/ref&gt;, ''Biwels'' (1790)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;.

==Geographie==
Biwels, e klengt Duerf am [[Naturpark Our]], läit eng 3&amp;nbsp;km nërdlech vu [[Veianen]] um [[Stauséi Our|Stauséi]] vun der [[Our (Sauer)|Our]].
Dëst fréiert Bauerenduerf, dat emol eng Kéier als äermst Duerf vum Land ugesi gouf, huet sech zu engem klenge Bijou verwandelt. Wéi d'[[Pompelspäicherwierk Veianen|Dallspär]] Enn vun den 1950er an Ufank vun den 1960er Jore gebaut gouf, ass een Deel vum Duerf op engem kënschtlesche Plateau nei opgeriicht ginn. Déi nei Haiser an d'Kierch leien elo um Bord vun engem 150 m breede Stauséi, mat gréngen Hiwwele ronderëm.

Déi fréier Duerfschoul gouf 1996 zu engem ''Gîte rural'' ëmgebaut, dee sowuel Wandergruppen an Touristen, wéi och kleng Seminairen a Familljefeieren empfänke kann.

===Stroossen zu Biwels===
*Am Gaart
*Dittegaass
*Op der Millen
*Rue du Cimetière
*Rue du Lac&lt;ref&gt;Virum bau vun der Talspärr an dem Ëmbau vun Deeler vum Duerf (1958-1962) huet den ieweschten Deel vun der haiteger Rue du Lac &quot;Ieweschtgaass&quot; geheescht, den ënneschten &quot;Ënneschtgaass&quot;.&lt;/ref&gt;

==Geschicht==
Bis 1867 huet een nach säi Liewe riskéiert, wann ee vu Veianen oder Stolzebuerg aus op Biwels wollt goen. Bis dohi gouf et just en einfache Wee, deen dacks d'Our passéiert huet.

Bis zur [[Franséisch Revolutioun|franséischer Revolutioun]] huet Biwels deels dem Grof vu [[Buerg Falkesteen|Falkesteen]], deels dem Grof vu Veiane gehéiert. Wéi 1816 nom [[Wiener Kongress]] déi Uertschafte lénks vun der Our däitsch goufen, gouf Biwels an d'Gemeng [[Stolzebuerg]] opgeholl. Wéi d'[[Gemeng Pëtschent]] 1826 geschaf gouf, gouf aus Biwels eng vu senge 7 Sektiounen. Biwels hat deemools nach 175 Awunner, dat sinn der Honnert méi wéi haut.

Biwels hat eng Millen, déi zanter dem Bau vum Barrage verschwonnen ass. Déi Mille war schonn den 12. Mäerz 1876 eng Kéier komplett vun engem [[Orkan]] zerstéiert ginn. Déi ganz Uertschaft hat och ferm ënner deem Orkan gelidden, dee véier Stonne gedauert hat.&lt;ref&gt;Luxemburger Wort Nr. 63 vum 15. Mäerz 1876.&lt;/ref&gt; Haut ass d'[[Biwelsser Millen]] e Camping, knapps 1 [[Kilometer|km]] a Richtung Veianen.

Bis 1962 krut Biwels säin [[Drénkwaasser]] aus Däitschland. De [[Siphon]] vun der [[Waasserleitung]] ënner der Our erduerch war um Floss-km 14,785, net wäit vun der aler Bréck, do wou d'[[Albicherbaach]]&lt;ref&gt;D'Albicherbaach leeft vis-à-vis vun der Rue du cimetière op däitscher Säit an d'Our an huet hir Quell westlech vu [[Bauler (Neierbuerg)|Bauler]] ([[Rheinland-Pfalz]]).&lt;/ref&gt; an d'Our leeft.

1978 huet den [[Adrien Ries]] a sengem [[Bivelser Tagebuch]]&lt;ref&gt;Cf. Ries 1978 &amp; Raus 1978 an der Literatur.&lt;/ref&gt; de Portrait vu sengem Heemechtsduerf an hiren Awunner gezeechent.

==Naturwëssenschaftleches==
===Biologie===
Zu Biwels huet de lëtzebuergesche Lichenolog [[Paul Diederich]] den 31. Juli 2005 déi nei Pilzaart ''Taeniolella diploschistis'' fonnt, déi op der Flecht ''Diploschistes scruposus'' lieft. Duerno gouf déi Aart och nach op der [[Kasselslay]] fonnt, zu [[Menton]] a [[Frankräich]] an an de Byrranga-Bierger a [[Russland]].&lt;ref&gt;Cf. Heuchert et al. an der Literatur&lt;/ref&gt;

===Mineralogie===
[[Fichier:Bivels baryte outcrop 20210109 160349.jpg|thumb|250px|right|De Barytgank vu Biwels (wäisse Fleck an der Schiferwand).]]
Zwee bemierkenswäert [[Mineralogie|Mineraler]] goufe bei Biwels fonnt.

====Baryt====
De [[Baryt]]gank vu Biwels ass laanscht d'Strooss, déi d'[[Biwelsser Millen]] un d'Duerf Biwels laanscht de Séi verbënnt (Gauss Lëtzebuerg 81829-113362). De [[Michel Lucius]] beschreift 1948 déi éischt Versich am Joer 1857, fir dee Gestengsgank um Niveau vun der Our ze lokaliséieren, dat ouni Erfolleg.&lt;ref&gt;Lucius 1948 an der Literatur: « La même année [1857] des recherches furent faites à Bivels, au niveau de l'Our, pour atteindre un filon, dont on voyait l'affleurement à la surface de la montagne; ces recherches aussi ne donnèrent aucun résultat »&lt;/ref&gt; Den ongeféier 1 Meter décken Opschloss respektiv Urass vum Barytgank erschéngt als wäisse Fleck op ronn 10 Meter Héicht um [[Schifer]]fiels direkt nieft der Strooss. Et ass deen déckste Barytgank an der Regioun.&lt;ref&gt;Cf. Philippo et al. 2007: 61, 64, 67 an der Literatur&lt;/ref&gt; D'Mineraliséierung weist e Sträiche vu 70°/235°N op a besteet haaptsächlech aus Plätterchersbaryt mat Presenz vu [[Quaarz (Mineral)|Quaarz]], [[Siderit]] a [[Chalcopyrit]]. Fluoreszenzanalysen hunn Undeeler vun 90,2&amp;nbsp;% BaSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; a 5,61&amp;nbsp;% SrSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; erginn.&lt;ref&gt;Cf. Bornain 1999 an der Literatur&lt;/ref&gt; Et gëtt ugeholl, datt de Barytgank vu Biwels duerch déi selwecht mineralogesch Ereegnesser entstanen ass, déi d'[[Koffergrouf vu Stolzebuerg|Koffergänk an der Regioun]] ervirbruecht hunn.&lt;ref&gt;Cf. Philippo et al. 2007: 95 an der Literatur&lt;/ref&gt;

====Luxembourgit====
D'[[Luxembourgit]] (AgCuPbBi&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;) gouf uganks 2012 bei Biwels, bei Buerunge fir en neie Schacht vun der [[SEO]] vun engem wëssenschaftleche Mataarbechter vum [[Nationalmusée fir Naturgeschicht|Naturmusée]], dem Jean-Baptiste Burnet, entdeckt. 2019 huet d'[[IMA]] confirméiert, datt dat neit Mineral ënnert dem proposéierten Numm ''Luxembourgite'' unerkannt gi wier. Den Naturmusée versuergt e Referenz-Stuel ([[Holotyp]]).&lt;ref&gt;Cf. Philippo et al. 2019 an der Literatur&lt;/ref&gt;

==Kuckeswäertes==
* Vun der Loch aus ([[Nationalstrooss 10|N10]]): schéine Panorama op den Ourdall mat der [[Buerg Falkesteen]] am Hannergrond;
* ''Point de vue [[Victor Hugo]]'' um Läichewee a Richtung iewescht Basengen um [[Niklosbierg]];
* Schéi Wanderunge ronderëm de Stauséi vun der Our, ë.&amp;nbsp;a. d'[[Ourdallpromenad]]&lt;ref&gt;Cf. https://web.archive.org/web/20230325104336/https://www.visit-eislek.lu/de/fiche/walking/ourdall-promenade.&lt;br&gt;Cf. Tonino 2015 an der Literatur.&lt;/ref&gt; an d'Wandercircuiten [[Nat'Our Route 4]]&lt;ref&gt;Cf. https://web.archive.org/web/20230325104334/https://www.visit-eislek.lu/de/fiche/walking/naturwanderpark-delux-natour-route-4&lt;/ref&gt; an [[Nat'Our Route 5]]&lt;ref&gt;Cf. https://web.archive.org/web/20230325101323/https://www.visit-eislek.lu/de/fiche/walking/naturwanderpark-delux-natour-route-5&lt;/ref&gt;.
* D'[[Foussgängerbréck zu Biwels]]

==Spréch==
* &quot;''Biwels, Biwels, hanner Juck, Falkesteen läit uewen drop''&quot; &amp;ndash; Sproch mat deem d'[[Stolzebuerg|Stolzber]] Awunner fréier déi Biwelsser provozéiert hunn.

==Bibliographie==
* [[Denise Besch|Besch, D.]], 2018. Vu villa bis Weiler, vu fréier bis haut  : Suffixe der Luxemburger Ortsnamen. ''Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde'' Nr. XXXVIII. Luxembourg: Institut Grand-Ducal - Section de Linguistique, d'Ethnologie et d'Onomastique. 470 S.
* Bornain, S., 1999. Étude de la minéralisation filonienne de cuivre de Stolzembourg (Vianden, Grand-Duché de Luxembourg). Mémoire de licence, Université catholique de Louvain, 100 pp.
* [[Joseph de Ferraris|Ferraris, de, J.]], 1771-1778. Carte de cabinet des Pays-Bas autrichiens. http://g-o.lu/421hp
* Heuchert, B., Diederich, P., Zhurbenko, M. P. &amp; Braun, U. 2019. ''Taeniolella diploschistis'' sp. nov. – a new lichenicolous fungus on ''Diploschistes scruposus''. – ''Herzogia'' 32: 94 –100.
* [[Lex Jacoby|Jacoby, Lex]], 1999. Bivels-unter-der-Our. In: ''Lëtzebuerger Almanach vum Joerhonnert'', S.378-389. Ed. Guy Binsfeld, Luxembourg.
* [[Léon Kugener|Kugener, Léon]], 1987. Bivels, Verträumtes Dorf vor einem Lokalerreignis. ''Luxemburger Wort'' 19.06.1987: 16.
* [[Michel Lucius|Lucius, M.]], 1948. Les gîtes métallifères de l'Oesling. ''Revue technique'' 4/48, 41 pp.
* [[Nicolas Majerus (Geeschtlechen)|Majerus, N.]], 1955-1963. Die Luxemburger Gemeinden nach den Weistümern, Lehenserklärungen und Prozessen. Publ. litt. et scientifiques du Ministère de l'éducation nationale du G.-D. de Luxembourg. Luxembourg: Editions Saint-Paul.
* [[Paul-Maria Meier|Meier, Paul-Maria]], 1993. Bivels. 228 S. Ed. Borschette, Christnach.
* [[Joseph Meyers|Meyers, J.]], 1932. Studien zur Siedlungsgeschichte Luxemburgs. ''Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde'' Nr. V. Hrsg.: Die Luxemburgische Sprachgesellschaft. Berlin: Walter de Gruyter &amp; Co. 217 S.
* [[Jean Milmeister|Milmeister, Jean]], 1966. Schloss Bivels, verschwunden oder erfunden? Revue Jg. 22, Nr. 21: 14-18 &amp; Nr. 24:79. Luxembourg.
* [[Jean Milmeister|Milmeister, Jean]], 1974. Verlassen, versunken, verschwunden: untergegangene Dörfer in Luxemburg. Revue Jg. 29, Nr. 6: 26-30. Luxembourg.
* Philippo S., I. Hoffmann, A. Faber, G. Heinen, J. Schoellen, N. Schroeder, L. Blom &amp; S. Bornain, 2007. La minéralisation en cuivre de Stolzembourg. ''Ferrantia'' 49. 
* Philippo, S., Hatert, F., Bruni, J. &amp; Vignola, P., 2019. « Luxembourgite. IMA 2018-154 ». ''Mineralogical Magazine'' 83: 323-328.
* [[Michel Raus|Raus, M.]], 1978. Böll zum Beispiel. &quot;Bivelser Tagebuch&quot; von Adrien Ries. In: d'[https://www.autorenlexikon.lu/page/document/164/16455/1/DEU/index.html Lëtzebuerger Land 1978.04.14]
* [[Adrien Ries|Ries, Adrien]], 1978. Bivelser Tagebuch. 127 S., Sankt-Paulus Druckerei, Luxemburg.
* Ries, Adrien, 1988. Die Sprengung der Bivelser Ourbrücke am 25. September 1939. ''Veiner Geschichtsfrënn'' Nr. 6 Mäerz 1988.
* Tonino, C., 2015. Die &quot;Ourdallpromenade&quot; Vianden-Stolzemburg. ''De Stolzebuerger Pannewippchen'', Sondernummer Februar 2015: 52-57. https://www.stolzembourg.lu/files/70433.pdf
* [[Camille Wampach|Wampach, C.]], 1935-1955. Urkunden- und Quellenbuch zur Geschichte der altluxemburgischen Territorien bis zur burgundischen Zeit. Luxemburg: Sankt-Paulus-Druckerei.
* [[Heinrich Theodor Weber|Weber, Heinrich Theodor]], 1997. Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0.

==Biller==
&lt;gallery&gt;
Bivels Luxembourg openstreetmap 01.png|Kaart vu Biwels.
Biwelser_millen_lamboray.jpg|''Vallée de l'Our'' - 1931&lt;br&gt;Uelegbild, [[Jean-Pierre Lamboray]]&lt;ref&gt;Den Tableau war e Bäitrag vum Lamboray fir d'''Exposition internationale'' vun 1937 zu [[Paräis]]. Vir an der Mëtt ass d'[[Biwelsser Millen]], am Hannergrond Biwels an uewe riets d'[[Buerg Falkesteen]]. D'Bild ass an de Sammlunge vum MNHA.&lt;/ref&gt;
Klopp_Route_à_Bievels_1930.JPG|D'Biwelsser Ënneschtgaass 1930, Uelegbild vum [[Nico Klopp]]
Bivels Gesamtansicht.jpg|Biwels vun der Loch aus gesinn
Luxembourg Bivels op der Loch monument.jpg|Monument um Lieu-dit 'op der Loch'.
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
{{Div col}}
* [[Biwelsser Millen]]
* [[Pompelspäicherwierk Veianen]]
* [[Foussgängerbréck zu Biwels]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
{{Div col end}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Bivels|Biwels}}
* [http://www.putscheid.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Pëtschent]
* [http://www.putscheid.lu/la-commune-se-presente/les-localites/bivels Biwels op der Websäit vun der Gemeng]
* [http://www.bivels.lu/ Websäit vum Gîte rural vu Biwels]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Biwels}}
[[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>ijdmmfozb21s14tuoa7n6r2ntpt5xrm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703764</id>
      <parentid>2703763</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T15:51:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Baryt */ .....</comment>
      <origin>2703764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12679" sha1="by0g4glpsg2yn8zdq0grhb4z64azs93" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm = Biwels
 | Bild = Bivels Gesamtansicht.jpg
 | Bildtext = Vue op Biwels 
 | Numm (Franséisch) = Bivels 
 | Numm (Däitsch) = Bivels
 | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]
 | Kanton = {{Kanton Veianen}}
 | Gemeng = {{Pëtschent}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Pëtschent}}
 | Fläch =
 | Koordinaten = {{coor dms|49|57|33|N|06|11|30|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
'''Biwels''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Pëtschent]].

==Toponymie==
Den Numm Biwels gëtt follgendermoosse gedeit:
* Meyers (1932: 81): Biwels = Beim Floss: ''bi'' = ëm, ronderëm (de:um, herum) a ''vliez'' = Floss.
* Besch (2018: 206): Biwels = Beim Fiels (de: Ort beim Felsen; Das Wort Fels wird zwischen zwei Vokalen auf &lt;(w)els&gt; abgeschwächt).

An alen Dokumenter fënnt ee follgend Nummvarianten: ''Bivels'' (1310)&lt;ref name=&quot;Wampach 1935-1955&quot;&gt;Cf. Wampach 1935-1955 an der Literatur.&lt;/ref&gt;, ''Biweilz'' (1332)&lt;ref name=&quot;Meyers 1932:81&quot;&gt;Cf. Meyers 1932: 81 an der Literatur.&lt;/ref&gt;, ''Byueltz'' (1364)&lt;ref name=&quot;Meyers 1932:81&quot; /&gt;, ''Bevelis'' (1529), ''Bieffelles'' (1541)&lt;ref name=&quot;Meyers 1932:81&quot; /&gt;, ''Byvels'' (1552)&lt;ref name=&quot;Meyers 1932:81&quot; /&gt;, ''Bivels'' (1616)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot;&gt;Cf. Majerus 1955-1963 an der Literatur.&lt;/ref&gt;, ''Bivelisz'' (1635)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Biewels'' (1635)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Bivels'' (1681)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Bivel'' (1683)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Bivers'' (1683)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Bivels'' (1759)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;, ''Bivels'' (1778)&lt;ref name=&quot;Ferraris 1771-1778&quot;&gt;Cf. Ferraris 1771-1778 an der Literatur.&lt;/ref&gt;, ''Biwels'' (1790)&lt;ref name=&quot;Majerus 1955-1963&quot; /&gt;.

==Geographie==
Biwels, e klengt Duerf am [[Naturpark Our]], läit eng 3&amp;nbsp;km nërdlech vu [[Veianen]] um [[Stauséi Our|Stauséi]] vun der [[Our (Sauer)|Our]].
Dëst fréiert Bauerenduerf, dat emol eng Kéier als äermst Duerf vum Land ugesi gouf, huet sech zu engem klenge Bijou verwandelt. Wéi d'[[Pompelspäicherwierk Veianen|Dallspär]] Enn vun den 1950er an Ufank vun den 1960er Jore gebaut gouf, ass een Deel vum Duerf op engem kënschtlesche Plateau nei opgeriicht ginn. Déi nei Haiser an d'Kierch leien elo um Bord vun engem 150 m breede Stauséi, mat gréngen Hiwwele ronderëm.

Déi fréier Duerfschoul gouf 1996 zu engem ''Gîte rural'' ëmgebaut, dee sowuel Wandergruppen an Touristen, wéi och kleng Seminairen a Familljefeieren empfänke kann.

===Stroossen zu Biwels===
*Am Gaart
*Dittegaass
*Op der Millen
*Rue du Cimetière
*Rue du Lac&lt;ref&gt;Virum bau vun der Talspärr an dem Ëmbau vun Deeler vum Duerf (1958-1962) huet den ieweschten Deel vun der haiteger Rue du Lac &quot;Ieweschtgaass&quot; geheescht, den ënneschten &quot;Ënneschtgaass&quot;.&lt;/ref&gt;

==Geschicht==
Bis 1867 huet een nach säi Liewe riskéiert, wann ee vu Veianen oder Stolzebuerg aus op Biwels wollt goen. Bis dohi gouf et just en einfache Wee, deen dacks d'Our passéiert huet.

Bis zur [[Franséisch Revolutioun|franséischer Revolutioun]] huet Biwels deels dem Grof vu [[Buerg Falkesteen|Falkesteen]], deels dem Grof vu Veiane gehéiert. Wéi 1816 nom [[Wiener Kongress]] déi Uertschafte lénks vun der Our däitsch goufen, gouf Biwels an d'Gemeng [[Stolzebuerg]] opgeholl. Wéi d'[[Gemeng Pëtschent]] 1826 geschaf gouf, gouf aus Biwels eng vu senge 7 Sektiounen. Biwels hat deemools nach 175 Awunner, dat sinn der Honnert méi wéi haut.

Biwels hat eng Millen, déi zanter dem Bau vum Barrage verschwonnen ass. Déi Mille war schonn den 12. Mäerz 1876 eng Kéier komplett vun engem [[Orkan]] zerstéiert ginn. Déi ganz Uertschaft hat och ferm ënner deem Orkan gelidden, dee véier Stonne gedauert hat.&lt;ref&gt;Luxemburger Wort Nr. 63 vum 15. Mäerz 1876.&lt;/ref&gt; Haut ass d'[[Biwelsser Millen]] e Camping, knapps 1 [[Kilometer|km]] a Richtung Veianen.

Bis 1962 krut Biwels säin [[Drénkwaasser]] aus Däitschland. De [[Siphon]] vun der [[Waasserleitung]] ënner der Our erduerch war um Floss-km 14,785, net wäit vun der aler Bréck, do wou d'[[Albicherbaach]]&lt;ref&gt;D'Albicherbaach leeft vis-à-vis vun der Rue du cimetière op däitscher Säit an d'Our an huet hir Quell westlech vu [[Bauler (Neierbuerg)|Bauler]] ([[Rheinland-Pfalz]]).&lt;/ref&gt; an d'Our leeft.

1978 huet den [[Adrien Ries]] a sengem [[Bivelser Tagebuch]]&lt;ref&gt;Cf. Ries 1978 &amp; Raus 1978 an der Literatur.&lt;/ref&gt; de Portrait vu sengem Heemechtsduerf an hiren Awunner gezeechent.

==Naturwëssenschaftleches==
===Biologie===
Zu Biwels huet de lëtzebuergesche Lichenolog [[Paul Diederich]] den 31. Juli 2005 déi nei Pilzaart ''Taeniolella diploschistis'' fonnt, déi op der Flecht ''Diploschistes scruposus'' lieft. Duerno gouf déi Aart och nach op der [[Kasselslay]] fonnt, zu [[Menton]] a [[Frankräich]] an an de Byrranga-Bierger a [[Russland]].&lt;ref&gt;Cf. Heuchert et al. an der Literatur&lt;/ref&gt;

===Mineralogie===
[[Fichier:Bivels baryte outcrop 20210109 160349.jpg|thumb|250px|right|De Barytgank vu Biwels (wäisse Fleck an der Schiferwand).]]
Zwee bemierkenswäert [[Mineralogie|Mineraler]] goufe bei Biwels fonnt.

====Baryt====
De [[Baryt]]gank vu Biwels ass laanscht d'Strooss, déi d'[[Biwelsser Millen]] mam d'Duerf Biwels laanscht de Séi verbënnt (Gauss Lëtzebuerg 81829-113362). De [[Michel Lucius]] beschreift 1948 déi éischt Versich am Joer 1857, fir dee Gestengsgank um Niveau vun der Our ze lokaliséieren, dat ouni Erfolleg.&lt;ref&gt;Lucius 1948 an der Literatur: « La même année [1857] des recherches furent faites à Bivels, au niveau de l'Our, pour atteindre un filon, dont on voyait l'affleurement à la surface de la montagne; ces recherches aussi ne donnèrent aucun résultat »&lt;/ref&gt; Den ongeféier 1 Meter décken Opschloss respektiv Urass vum Barytgank erschéngt als wäisse Fleck op ronn 10 Meter Héicht um [[Schifer]]fiels direkt nieft der Strooss. Et ass deen déckste Barytgank an der Regioun.&lt;ref&gt;Cf. Philippo et al. 2007: 61, 64, 67 an der Literatur&lt;/ref&gt; D'Mineraliséierung weist e Sträiche vu 70°/235°N op a besteet haaptsächlech aus Plätterchersbaryt mat Presenz vu [[Quaarz (Mineral)|Quaarz]], [[Siderit]] a [[Chalcopyrit]]. Fluoreszenzanalysen hunn Undeeler vun 90,2&amp;nbsp;% BaSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; a 5,61&amp;nbsp;% SrSO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; erginn.&lt;ref&gt;Cf. Bornain 1999 an der Literatur&lt;/ref&gt; Et gëtt ugeholl, datt de Barytgank vu Biwels duerch déi selwecht mineralogesch Ereegnesser entstanen ass, déi d'[[Koffergrouf vu Stolzebuerg|Koffergänk an der Regioun]] ervirbruecht hunn.&lt;ref&gt;Cf. Philippo et al. 2007: 95 an der Literatur&lt;/ref&gt;

====Luxembourgit====
D'[[Luxembourgit]] (AgCuPbBi&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;Se&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;) gouf uganks 2012 bei Biwels, bei Buerunge fir en neie Schacht vun der [[SEO]] vun engem wëssenschaftleche Mataarbechter vum [[Nationalmusée fir Naturgeschicht|Naturmusée]], dem Jean-Baptiste Burnet, entdeckt. 2019 huet d'[[IMA]] confirméiert, datt dat neit Mineral ënnert dem proposéierten Numm ''Luxembourgite'' unerkannt gi wier. Den Naturmusée versuergt e Referenz-Stuel ([[Holotyp]]).&lt;ref&gt;Cf. Philippo et al. 2019 an der Literatur&lt;/ref&gt;

==Kuckeswäertes==
* Vun der Loch aus ([[Nationalstrooss 10|N10]]): schéine Panorama op den Ourdall mat der [[Buerg Falkesteen]] am Hannergrond;
* ''Point de vue [[Victor Hugo]]'' um Läichewee a Richtung iewescht Basengen um [[Niklosbierg]];
* Schéi Wanderunge ronderëm de Stauséi vun der Our, ë.&amp;nbsp;a. d'[[Ourdallpromenad]]&lt;ref&gt;Cf. https://web.archive.org/web/20230325104336/https://www.visit-eislek.lu/de/fiche/walking/ourdall-promenade.&lt;br&gt;Cf. Tonino 2015 an der Literatur.&lt;/ref&gt; an d'Wandercircuiten [[Nat'Our Route 4]]&lt;ref&gt;Cf. https://web.archive.org/web/20230325104334/https://www.visit-eislek.lu/de/fiche/walking/naturwanderpark-delux-natour-route-4&lt;/ref&gt; an [[Nat'Our Route 5]]&lt;ref&gt;Cf. https://web.archive.org/web/20230325101323/https://www.visit-eislek.lu/de/fiche/walking/naturwanderpark-delux-natour-route-5&lt;/ref&gt;.
* D'[[Foussgängerbréck zu Biwels]]

==Spréch==
* &quot;''Biwels, Biwels, hanner Juck, Falkesteen läit uewen drop''&quot; &amp;ndash; Sproch mat deem d'[[Stolzebuerg|Stolzber]] Awunner fréier déi Biwelsser provozéiert hunn.

==Bibliographie==
* [[Denise Besch|Besch, D.]], 2018. Vu villa bis Weiler, vu fréier bis haut  : Suffixe der Luxemburger Ortsnamen. ''Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde'' Nr. XXXVIII. Luxembourg: Institut Grand-Ducal - Section de Linguistique, d'Ethnologie et d'Onomastique. 470 S.
* Bornain, S., 1999. Étude de la minéralisation filonienne de cuivre de Stolzembourg (Vianden, Grand-Duché de Luxembourg). Mémoire de licence, Université catholique de Louvain, 100 pp.
* [[Joseph de Ferraris|Ferraris, de, J.]], 1771-1778. Carte de cabinet des Pays-Bas autrichiens. http://g-o.lu/421hp
* Heuchert, B., Diederich, P., Zhurbenko, M. P. &amp; Braun, U. 2019. ''Taeniolella diploschistis'' sp. nov. – a new lichenicolous fungus on ''Diploschistes scruposus''. – ''Herzogia'' 32: 94 –100.
* [[Lex Jacoby|Jacoby, Lex]], 1999. Bivels-unter-der-Our. In: ''Lëtzebuerger Almanach vum Joerhonnert'', S.378-389. Ed. Guy Binsfeld, Luxembourg.
* [[Léon Kugener|Kugener, Léon]], 1987. Bivels, Verträumtes Dorf vor einem Lokalerreignis. ''Luxemburger Wort'' 19.06.1987: 16.
* [[Michel Lucius|Lucius, M.]], 1948. Les gîtes métallifères de l'Oesling. ''Revue technique'' 4/48, 41 pp.
* [[Nicolas Majerus (Geeschtlechen)|Majerus, N.]], 1955-1963. Die Luxemburger Gemeinden nach den Weistümern, Lehenserklärungen und Prozessen. Publ. litt. et scientifiques du Ministère de l'éducation nationale du G.-D. de Luxembourg. Luxembourg: Editions Saint-Paul.
* [[Paul-Maria Meier|Meier, Paul-Maria]], 1993. Bivels. 228 S. Ed. Borschette, Christnach.
* [[Joseph Meyers|Meyers, J.]], 1932. Studien zur Siedlungsgeschichte Luxemburgs. ''Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde'' Nr. V. Hrsg.: Die Luxemburgische Sprachgesellschaft. Berlin: Walter de Gruyter &amp; Co. 217 S.
* [[Jean Milmeister|Milmeister, Jean]], 1966. Schloss Bivels, verschwunden oder erfunden? Revue Jg. 22, Nr. 21: 14-18 &amp; Nr. 24:79. Luxembourg.
* [[Jean Milmeister|Milmeister, Jean]], 1974. Verlassen, versunken, verschwunden: untergegangene Dörfer in Luxemburg. Revue Jg. 29, Nr. 6: 26-30. Luxembourg.
* Philippo S., I. Hoffmann, A. Faber, G. Heinen, J. Schoellen, N. Schroeder, L. Blom &amp; S. Bornain, 2007. La minéralisation en cuivre de Stolzembourg. ''Ferrantia'' 49. 
* Philippo, S., Hatert, F., Bruni, J. &amp; Vignola, P., 2019. « Luxembourgite. IMA 2018-154 ». ''Mineralogical Magazine'' 83: 323-328.
* [[Michel Raus|Raus, M.]], 1978. Böll zum Beispiel. &quot;Bivelser Tagebuch&quot; von Adrien Ries. In: d'[https://www.autorenlexikon.lu/page/document/164/16455/1/DEU/index.html Lëtzebuerger Land 1978.04.14]
* [[Adrien Ries|Ries, Adrien]], 1978. Bivelser Tagebuch. 127 S., Sankt-Paulus Druckerei, Luxemburg.
* Ries, Adrien, 1988. Die Sprengung der Bivelser Ourbrücke am 25. September 1939. ''Veiner Geschichtsfrënn'' Nr. 6 Mäerz 1988.
* Tonino, C., 2015. Die &quot;Ourdallpromenade&quot; Vianden-Stolzemburg. ''De Stolzebuerger Pannewippchen'', Sondernummer Februar 2015: 52-57. https://www.stolzembourg.lu/files/70433.pdf
* [[Camille Wampach|Wampach, C.]], 1935-1955. Urkunden- und Quellenbuch zur Geschichte der altluxemburgischen Territorien bis zur burgundischen Zeit. Luxemburg: Sankt-Paulus-Druckerei.
* [[Heinrich Theodor Weber|Weber, Heinrich Theodor]], 1997. Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0.

==Biller==
&lt;gallery&gt;
Bivels Luxembourg openstreetmap 01.png|Kaart vu Biwels.
Biwelser_millen_lamboray.jpg|''Vallée de l'Our'' - 1931&lt;br&gt;Uelegbild, [[Jean-Pierre Lamboray]]&lt;ref&gt;Den Tableau war e Bäitrag vum Lamboray fir d'''Exposition internationale'' vun 1937 zu [[Paräis]]. Vir an der Mëtt ass d'[[Biwelsser Millen]], am Hannergrond Biwels an uewe riets d'[[Buerg Falkesteen]]. D'Bild ass an de Sammlunge vum MNHA.&lt;/ref&gt;
Klopp_Route_à_Bievels_1930.JPG|D'Biwelsser Ënneschtgaass 1930, Uelegbild vum [[Nico Klopp]]
Bivels Gesamtansicht.jpg|Biwels vun der Loch aus gesinn
Luxembourg Bivels op der Loch monument.jpg|Monument um Lieu-dit 'op der Loch'.
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
{{Div col}}
* [[Biwelsser Millen]]
* [[Pompelspäicherwierk Veianen]]
* [[Foussgängerbréck zu Biwels]]
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
{{Div col end}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Bivels|Biwels}}
* [http://www.putscheid.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Pëtschent]
* [http://www.putscheid.lu/la-commune-se-presente/les-localites/bivels Biwels op der Websäit vun der Gemeng]
* [http://www.bivels.lu/ Websäit vum Gîte rural vu Biwels]

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Biwels}}
[[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>by0g4glpsg2yn8zdq0grhb4z64azs93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1862</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6174</id>
    <revision>
      <id>2703778</id>
      <parentid>2656513</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */ [[:Jean Peschong]]</comment>
      <origin>2703778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3914" sha1="8ertyqs4y3fn1hx1e45xq8eiw2xvkxs" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

== Evenementer ==

=== Europa ===

=== Afrika ===

=== Amerika ===

==== USA ====

==== Südamerika ====

=== Asien ===

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===

== Wëssenschaft an Technik ==
=== Astronomie ===
* [[31. Januar]]: Den [[Alvan Graham Clark]] entdeckt de β Sirius e [[Stär|Begleetstär]] vum [[Sirius (Stär)|Sirius]].

== Gebuer ==
* {{0}}{{0}} [[Auguste Schumacher]], lëtzebuergeschen Dokter.

* [[17. Januar]]: [[Louis Capazza]], franséischen Erfinder a Loftfaartpionéier.
* [[19. Januar]]: [[Peter Kohn]], lëtzebuergesche Moler.
* [[23. Januar]]: [[David Hilbert]], däitsche Mathematiker.
* {{5. Mäerz}}: [[Siegbert Tarrasch]], däitsche Schachgroussmeeschter.
* [[10. Mäerz]]: [[Nicolas Wagner (Lokalpolitiker)|Nicolas Wagner]], lëtzebuegresche Lokalpolitiker.
* [[14. Mäerz]]: [[Vilhelm Bjerknes]], norwegesche Geophysiker.
* [[20. Mäerz]]: [[Fritz Mersch]], lëtzebuergeschen Affekot, Politiker an Distriktskommissär.
* [[28. Mäerz]]: [[Aristide Briand]], franséische Jurist a Politiker.
* {{1. Abrëll}}: [[Carl Charlier]], schweedeschen Astronom.
* {{0}}1. Abrëll: [[Mary Proctor (Astronomin)|Mary Proctor]], US-amerikanesch Astronomin an Autorin.
* [[11. Abrëll]]: [[William Wallace Campbell]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[20. Abrëll]]: [[Nicolas Weirich (1862)|Nicolas Weirich]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* [[17. Mee]]: [[Joseph Glesener]], lëtzebuergeschen Industriellen.
* [[28. Mee]]: [[Guido Oppenheim]], lëtzebuergesche Moler.
* [[15. Juni]]: [[Frantz Funck-Brentano]], lëtzebuergeschen Historiker.
* {{2. Juli}}: [[François de Colnet d'Huart]], lëtzebuergesche Physiker a Mathematiker.
* {{4. Juli}}: [[Marguerite Thyes]], lëtzebuergesch Molerin.
* [[14. Juli]]: [[Gustav Klimt]], éisträichesche Kënschtler.
* {{9. August}}: [[Maurice Barrès]], franséische Schrëftsteller a Politiker.
* [[22. August]]: [[Claude Debussy]], franséische Komponist.
* [[25. August]]: [[Cipri Adolf Bermann]], däitsche Sculpteur.
* [[10. September]]: [[Frank Muller (Astronom)]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[12. September]]: [[Jacques Meyers (Auteur)|Jacques Meyers]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* [[25. September]]: [[Léon Boëllmann]], franséischen Organist a Komponist.
* [[10. Oktober]]: [[Émile Mayrisch]], lëtzebuergesche Schmelz-Entreprener.
* [[15. Oktober]]: [[Joseph Faber (Ingenieur)|Joseph Faber]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.
* [[19. Oktober]]: [[Auguste Lumière]], franséischen Entreprener an Erfinder.
* {{2. November}}: [[Warren G. Harding]], 29. President vun den USA.
* [[15. November]]: [[Gerhart Hauptmann]], däitsche Schrëftsteller.
* [[16. November]]: [[François Gérard]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[23. November]]: [[Théo Van Rysselberghe]], belsche Moler.
* [[19. Dezember]]: [[Jean Peschong]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[23. Dezember]]: [[Henri Pirenne]], belschen Historiker.

== Gestuerwen ==
* [[18. Januar]]: [[John Tyler]], 10. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.
* {{3. Februar}}: [[Jean-Baptiste Biot]], franséische Physiker, Mathematiker, Astronom a Geodet.
* {{1. Mäerz}}: [[Peter Barlow]]. brittesche Mathematiker a Physiker.
* [[19. Mäerz]]: [[Jacques Schmit]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{5. Abrëll}}: [[Barend Cornelis Koekkoek]], hollännesche Moler.
* [[24. Juli]]: [[Martin Van Buren]], 8. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.
* [[29. August]]: [[Francesco Carlini]], italieeneschen Astronom a Geodet.
* [[15. Oktober]]: [[Hans Daniel Hassenpflug]], däitsche Jurist a Staatsmann.
* [[21. Dezember]]: [[Karl Rümker]], däitschen Astronom.
* [[25. Dezember]]: [[Ferdinand Pescatore]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker.
** [[Hilaire-Antoine Kreins]], Zeechner a Graveur.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}</text>
      <sha1>8ertyqs4y3fn1hx1e45xq8eiw2xvkxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703779</id>
      <parentid>2703778</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */ [[:Auguste Schumacher]]</comment>
      <origin>2703779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3920" sha1="o0czprbod22p4c3stx2zcbjmgn1kzc9" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

== Evenementer ==

=== Europa ===

=== Afrika ===

=== Amerika ===

==== USA ====

==== Südamerika ====

=== Asien ===

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt ===

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===

== Wëssenschaft an Technik ==
=== Astronomie ===
* [[31. Januar]]: Den [[Alvan Graham Clark]] entdeckt de β Sirius e [[Stär|Begleetstär]] vum [[Sirius (Stär)|Sirius]].

== Gebuer ==
* [[17. Januar]]: [[Louis Capazza]], franséischen Erfinder a Loftfaartpionéier.
* [[19. Januar]]: [[Peter Kohn]], lëtzebuergesche Moler.
* [[23. Januar]]: [[David Hilbert]], däitsche Mathematiker.
* {{5. Mäerz}}: [[Siegbert Tarrasch]], däitsche Schachgroussmeeschter.
* [[10. Mäerz]]: [[Nicolas Wagner (Lokalpolitiker)|Nicolas Wagner]], lëtzebuegresche Lokalpolitiker.
* [[14. Mäerz]]: [[Vilhelm Bjerknes]], norwegesche Geophysiker.
* [[20. Mäerz]]: [[Fritz Mersch]], lëtzebuergeschen Affekot, Politiker an Distriktskommissär.
* [[28. Mäerz]]: [[Aristide Briand]], franséische Jurist a Politiker.
* {{1. Abrëll}}: [[Carl Charlier]], schweedeschen Astronom.
* {{0}}1. Abrëll: [[Mary Proctor (Astronomin)|Mary Proctor]], US-amerikanesch Astronomin an Autorin.
* [[11. Abrëll]]: [[William Wallace Campbell]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[20. Abrëll]]: [[Nicolas Weirich (1862)|Nicolas Weirich]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* [[17. Mee]]: [[Joseph Glesener]], lëtzebuergeschen Industriellen.
* [[28. Mee]]: [[Guido Oppenheim]], lëtzebuergesche Moler.
* [[15. Juni]]: [[Frantz Funck-Brentano]], lëtzebuergeschen Historiker.
* {{2. Juli}}: [[François de Colnet d'Huart]], lëtzebuergesche Physiker a Mathematiker.
* {{4. Juli}}: [[Marguerite Thyes]], lëtzebuergesch Molerin.
* [[14. Juli]]: [[Gustav Klimt]], éisträichesche Kënschtler.
* {{9. August}}: [[Maurice Barrès]], franséische Schrëftsteller a Politiker.
* [[22. August]]: [[Claude Debussy]], franséische Komponist.
* [[25. August]]: [[Cipri Adolf Bermann]], däitsche Sculpteur.
* [[10. September]]: [[Frank Muller (Astronom)]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[12. September]]: [[Jacques Meyers (Auteur)|Jacques Meyers]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* [[25. September]]: [[Léon Boëllmann]], franséischen Organist a Komponist.
* [[10. Oktober]]: [[Émile Mayrisch]], lëtzebuergesche Schmelz-Entreprener.
* [[15. Oktober]]: [[Joseph Faber (Ingenieur)|Joseph Faber]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.
* [[19. Oktober]]: [[Auguste Lumière]], franséischen Entreprener an Erfinder.
* {{2. November}}: [[Warren G. Harding]], 29. President vun den USA.
* [[15. November]]: [[Gerhart Hauptmann]], däitsche Schrëftsteller.
* [[16. November]]: [[François Gérard]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[23. November]]: [[Théo Van Rysselberghe]], belsche Moler.
* [[19. Dezember]]: [[Jean Peschong]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[23. Dezember]]: [[Henri Pirenne]], belschen Historiker.
* [[26. Dezember]]: [[Auguste Schumacher]], lëtzebuergeschen Dokter.

== Gestuerwen ==
* [[18. Januar]]: [[John Tyler]], 10. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.
* {{3. Februar}}: [[Jean-Baptiste Biot]], franséische Physiker, Mathematiker, Astronom a Geodet.
* {{1. Mäerz}}: [[Peter Barlow]]. brittesche Mathematiker a Physiker.
* [[19. Mäerz]]: [[Jacques Schmit]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{5. Abrëll}}: [[Barend Cornelis Koekkoek]], hollännesche Moler.
* [[24. Juli]]: [[Martin Van Buren]], 8. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.
* [[29. August]]: [[Francesco Carlini]], italieeneschen Astronom a Geodet.
* [[15. Oktober]]: [[Hans Daniel Hassenpflug]], däitsche Jurist a Staatsmann.
* [[21. Dezember]]: [[Karl Rümker]], däitschen Astronom.
* [[25. Dezember]]: [[Ferdinand Pescatore]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker.
** [[Hilaire-Antoine Kreins]], Zeechner a Graveur.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}</text>
      <sha1>o0czprbod22p4c3stx2zcbjmgn1kzc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reichsmark</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10941</id>
    <revision>
      <id>2703773</id>
      <parentid>2673303</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T19:07:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dewilda</username>
        <id>51264</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reichsmark &lt;&gt; Mark aus dem Keeserräich</comment>
      <origin>2703773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1084" sha1="b5ctt0d2b9mm6khg0nsmeq9324jbva6" xml:space="preserve">{{Infobox Wärung}}
D''''Reichsmark''' (Ofkierzung: ''''RM'''') war vum [[30. August]] [[1924]] bis den [[20. Juni]] [[1948]] déi offiziell däitsch [[Wärung]] an der [[Weimarer Republik]] an am nationalsozialisteschen [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Däitsche Räich]]. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] gouf se och am besaten an dunn annektéierte Lëtzebuerg als offiziell Wärung agefouert. D'Reichsmark ass dobäi net mat der fréierer &quot;Mark&quot; (der sougenannter Goldmark) aus der Zäit vum Däitsche Keeserräich ze verwiesselen.

== Geldschäiner ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:20 Reichsmark 1924 Deutsche Reichsbank.png|20 RM, 1924
Fichier:50 Reichspfennig 1938-1945.png|50 Rpf, 1938–1945
Fichier:1 Reichsmark 1938-1945.png|1 RM, 1938–1945
Fichier:2 Reichsmark 1938-1945.png|2 RM, 1938–1945
Fichier:5 Reichsmark 1938-1945.png|5 RM, 1938–1945
Fichier:20 Reichsmark 1938-1945.png|20 RM, 1938–1945
Fichier:50 Reichsmark 1938-1945.png|50 RM, 1938–1945
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

[[Kategorie:Fréier Wärungen]]
[[Kategorie:Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich]]</text>
      <sha1>b5ctt0d2b9mm6khg0nsmeq9324jbva6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zitratzyklus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11058</id>
    <revision>
      <id>2703761</id>
      <parentid>2277046</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T14:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPeBot</username>
        <id>65660</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ortho (via JWB)</comment>
      <origin>2703761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2079" sha1="26curct1kk7z455qwvpiidcw83iqo8g" xml:space="preserve">Den '''Zitratzyklus''' ass e [[Stoffwiesselwee]] bei der [[Oxidatioun]] vu Brennstoffmoleküllen. Et ass déi lescht a gemeisam Etapp vum [[Katabolismus]] vu [[Kuelenhydrat]]er, [[Lipid]]en an [[Aminosaier]]en. Déi Molekülle ginn an den Etappe virdrun an [[Actyl-CoA]] verwandelt, deen dann dem Zyklus zougefouert gëtt. An den Eukaryote leeft den Zyklus an de [[Mitochondrie]]n of, anescht wéi bei der [[Glykolys]], déi sech am [[Zytosol]] ofspillt.

== Synonymmen ==
* Citratzyklus
* Zitrounesaierzyklus
* Trikarbonsaierzyklus
* Krebs-Zyklus

== Wat beim Zitratzyklus geschitt ==
Eng Verbindung mat am Ganze 4 Kuelestoffatomer ([[Oxaloacetat]]) kondenséiert mam Acetylgrupp vum Acetyl-CoA, déi aus zwéi Kuelestoffatomer besteet a fabrizéiert am deem Moment eng Tricarbonsaier mat am Ganze 6 C-Atomer ([[Zitrat]], dohier den Numm vun dësem Zyklus). Doropshi gëtt een [[Isomer]] vum Zitrat oxidativ dekarboxyléiert. Déi C5-Eenheet, déi doraus entstanen ass, gëtt duerch déi oxidativ Dekarboliséierung a Succinat ëmgewandelt, aus deem spéider erëm Oxalacetat entsteet.

Wärend dem Zyklus entsteet also CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; als Offallprodukt, awer et entsteet och gläichzäiteg reduzéierten [[NAD|NADH, H+]] also eng héichenergetesch Verbindung déi duerno an der [[oxydativ Phosphoryléierung|oxydativer Phosphoryléierung]] zur Produktioun vun [[Adenosintriphosphat|ATP]] benotzt gëtt.

== Divers ==
De wäit verbreeten Numm ''Krebszyklus'' berifft sech op den Entdecker vun dësem Zyklus an huet näischt mat der Krankheet [[Kriibs (Krankheet)|Kriibs]] ze dinn. De Fait datt ''Krebs'' op Däitsch zweedeiteg ass an datt och d'Wuert &quot;Zitrat&quot; am Spill ass, huet an den 1980er Joren zur ''urban legend'' geféiert datt de wäitverbreete [[Liewensmëttelzousätz|Liewesmëttelzousatz]] E330 (Zitrat, Zitrounesaier) kriibserregend wier, wat natierlech net richteg ass.

== Um Spaweck ==
* [http://www.science.smith.edu/departments/Biology/Bio231/krebs.html Eng engleschsprocheg Animatioun vum Zitratzyclus]

{{Commonscat|Citric acid cycle}}

[[Kategorie:Biochimie]]</text>
      <sha1>26curct1kk7z455qwvpiidcw83iqo8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Racing FC Union Lëtzebuerg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20829</id>
    <revision>
      <id>2703775</id>
      <parentid>2615268</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T20:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2840" sha1="nkp734yks18wuwixpeq5xq44wlhol8r" xml:space="preserve">{{skizzSport}}
{{Infobox Foussballclub
 | Numm = Racing FC Union Lëtzebuerg
 | Logo = [[Fichier:Rfcul logo.png‎|150px|RFCU Lëtzebuerg]]
 | Offiziellen Numm = Racing FC Union Lëtzebuerg
 | Spëtznumm = Racing-Union
 | Grënnung = [[12. Mee]] [[2005]]
 | Veräinsfaarwen = Hellblo-Wäiss
 | Opgeléist =
 | Stadion = [[Stade Achille Hammerel]],&lt;br&gt; [[Verluerekascht (Stad Lëtzebuerg)|Verluerekascht]]
 | Plazen = 5 814
 | President = {{LUX-f}} Karine Reuter
 | Trainer = Yannick Kakoko
 | Liga = [[BGL Ligue|Nationaldivisioun]]
 | Saison = 2024/25
 | Positioun = 4. Plaz

 | pattern_la1 =
 | pattern_b1 =
 | pattern_ra1 =
 | leftarm1 = 8AD0FF 
 | body1 = 8AD0FF 
 | rightarm1 = 8AD0FF 
 | shorts1 = ffffff
 | socks1 = ffffff
 | pattern_la2 =
 | pattern_b2 =
 | pattern_ra2 =
 | Leftarm2 = ffffff
 | body2 = FFC0CB
 | rightarm2 = FFC0CB 
 | shorts2 = ffffff
 | socks2 = ffffff
|leftarm2=FFC0CB|body3=32CD32|leftarm3=32CD32|rightarm3=32CD32}}

De '''Racing F.C. Union Lëtzebuerg''' (kuerz: RFCUL / Spëtznumm: Racing-FC, d'Unioun) ass e Foussballclub aus der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. De Veräin ass den [[12. Mee]] [[2005]] aus der Fusioun vun den dräi Stater Stammveräiner [[CA Spora Lëtzebuerg]] (dofir steet den Numm ''Racing''), [[Union Lëtzebuerg]] (dofir steet ''Union'') an [[CS Alliance 01|CS Alliance 01 Lëtzebuerg]] (dee selwer eng Fusioun war vum [[FC Aris Bouneweg]] mam klenge [[CS Hollerech]]; dofir steet ''FC'' am Numm) entstanen.

== Erfolleger ==

=== Racing FC Union Lëtzebuerg ===

* Pokalgewënner: 2018, 2022

=== [[C.A. Spora Lëtzebuerg|Spora Lëtzebuerg]] ===
* Meeschter: 1925, 1928, 1929, 1934, 1935, 1936, 1938, 1949, 1956, 1961, 1989 (1910 als Racing Lëtzebuerg, souwéi 1911 an 1919 als Sporting Club Lëtzebuerg)
* Pokalgewënner: 1928, 1932, 1940, 1950, 1957, 1965, 1966, 1980 (1922 als Racing Luxemburg)

=== [[Union Lëtzebuerg]] ===
* Meeschter: 1927, 1962, 1971, 1990, 1991, 1992 (1912, 1914, 1915, 1916, 1917 als US Hollerich/Bouneweg)
* Pokalgewënner: 1947, 1959, 1963, 1964, 1969, 1970, 1986, 1989, 1991, 1996

=== [[FC Aris Bouneweg]] ===
* Meschter: 1964, 1966, 1972
* Pokalgewënner: 1967

Historesch gesinn huet de Racing FC Union Lëtzebuerg mat senge Virgängerveräiner domat 28-mol d'Lëtzebuergesch Meeschterschaft (geneesou dacks wéi d'[[Jeunesse Esch]]) an 22-mol d'[[Coupe de Luxembourg (Foussball)|Coupe de Luxembourg]] (véiermol méi dacks wéi den [[FC Déifferdeng 03]]) gewonnen.

== Um Spaweck ==

{{fr}} [https://web.archive.org/web/20180717015255/https://www.racing-union.lu/ Websäit vum RFCUL]

&lt;div style=&quot;clear:both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;

{{Navigatioun lëtzebuergesch Foussballnationaldivisioun}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Foussballclibb|Letzebuerg]]
[[Kategorie:Stad Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Veräiner an der lëtzebuergescher Foussballnationaldivisioun]]</text>
      <sha1>nkp734yks18wuwixpeq5xq44wlhol8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uergelmanufakturen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21674</id>
    <revision>
      <id>2703803</id>
      <parentid>2609468</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T00:57:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4296" sha1="h22bw2pr7y86qeavvgh4l8cd2z5fsyr" xml:space="preserve">'''Uergelmanufakturen'''

== Australien ==
* [[Uergelmanufaktur W.J. Simon Pierce Pipe Organ Builder]]

== Belsch ==
*[[Uergelmanufaktur Andriessen Orgelbouw Anneessens bvba]] vu [[Menen]] [https://web.archive.org/web/20111121030204/http://www.andriessenorgelbouw.be/ Websäit]
*[[Uergelmanufaktur Belmans BVBA]] vu [[Kersbeek-Miskom]] [https://web.archive.org/web/20060118130943/http://www.organpipes.com/ Websäit]
*[[Uergelmanufaktur Etienne De Munck Orgelmaker cv]]
*[[Uergelmanufaktur Bert De Vylder]]
*[[Uergelmanufaktur Orgues Letourneau Ltée.]]
*[[Uergelmanufaktur Nijs &amp; Zonen b.v.b.a.]]
*[[Uergelmanufaktur Pels-D'Hondt Orgelbouw bvba]]
*[[Guido Schumacher|Uergelmanufaktur Orgelbau Schumacher GmbH]]
*[[Uergelmanufaktur Thomas|Uergelmanufaktur S.P.R.L. Manufacture d'orgues Thomas]]
*[[Uergelmanufaktur Thunus]]

== Däitschland ==
* [[Uergelmanufaktur Jürgen Ahrend]] vu [[Leer-Loga]]
* [[Uergelmanufaktur Jörg Bente]] vun [[Helsinghausen]]
* [[Uergelmanufaktur Eisenbarth]] vu [[Passau]]
* [[Uergelmanufaktur Hey]] vun [[Urspringen]] a [[Bayern]], [http://www.hey-orgelbau.com]
* [[Uergelmanufaktur Martin Gegenbauer]] vu [[Wielazhofen]] bei [[Leitkirch]] [https://web.archive.org/web/20080118093219/http://www.orgelbau-gegenbauer.de/]
* [[Uergelmanufaktur Henny Jahn]] zu [[Dortmund]], [http://www.jahn-orgelbau.de/]
* [[Uergelmanufaktur Thomas Jann]] ''Thomas Jann Orgelbau GmbH'' vu [[Laberweinting]] (keng Websäit]
* [[Uergelmanufaktur Klais]] vu [[Bonn]]
* [[Uergelmanufaktur Bridder Link]] vu [[Giengen]]
* [[Uergelmanufaktur Ulrich Lohmann]] vun [[Hamm (NRW)|Hamm]] a Westfalen
* [[Uergelmanufaktur Hugo Mayer]] vun [[Heusweiler]]
* [[Uergelmanufaktur Bridder Oberlinger]] vu [[Windesheim]]
* [[Uergelmanufaktur Rudolf Oehms]] 
* [[Uergelmanufaktur Gerhard Schmid]] vu [[Kaufbeuren]]
* [[Uergelmanufaktur Karl Schuke]] vu [[Berlin]]
* [[Uergelmanufaktur Romanus Seifert &amp; Sohn]] vu [[Kevelaer]] [http://www.orgelbau-seifert.de/de/index.html]
* [[Uergelmanufaktur Späth (Freiburg)]]
* [[Uergelmanufaktur Georg Stahlhuth]] vun [[Oochen]]
* [[Uergelmanufaktur Vleugels]]
* [[Uergelmanufaktur Rudolf von Beckerath]] vun [[Hamburg]] [http://www.beckerath.com/]
* [[Uergelmanufaktur Weimbs]] vun [[Hellenthal]] an der [[Äifel]]

== Dänemark ==
*[[Uergelmanufaktur Marcussen &amp; Son]]

== Éisträich ==
*[[Uergelmanufaktur Christoph Allgäuer Orgelbau]] vu [[Würflach]] [https://web.archive.org/web/20061027191947/http://www.pipeorganbuilder.com/ Websäit]
*[[Uergelmanufaktur Pflüger Orgelbau GmbH]]

== Estland ==
*[[Uergelmanufaktur Kriisa]]

== Finnland ==
*[[Uergelmanufaktur Sotkamon Urkurakentajat Oy]]

== Frankräich ==
*[[Uergelmanufaktur Freddy Bauer]] zu [[Sarralbe]] am [[Departement Moselle]]
*[[Uergelmanufaktur Atelier Bertrand Cattiaux]]
*[[Uergelmanufaktur Koenig]] S.A. vu [[Sarre-Union]]
*[[Uergelmanufaktur Dalstein &amp; Haerpfer]] vu [[Boulay-Moselle]]

==Holland==
*[[Uergelmanufaktur Vermeulen (Weert)]]

== Kanada ==
*[[Uergelmanufaktur Casavant Frères L.P.]]

== Kolumbien ==
* [[Uergelmanufaktur J. Carlos Angel G. Organero]]

== Lëtzebuerg ==

*[[Uergelmanufaktur Georg Westenfelder|Uergelmanufaktur vu Lëntgen]] (Manufacture d'orgues luxembourgeoise s.à.r.l.)
*[[Uergelmanufaktur vu Lëntgen (Stahlhuth)]] (Orgelbauanstalt Georg Stahlhuth)

==Schwäiz==

*[[Uergelmanufaktur Späth (Rapperswil)|Uergelmanufaktur Späth]] zu Rapperswil - Haldenstrasse 13

== Schweden ==

*[[Uergelmanufaktur Lars Norgren Åkerman &amp; Lund Orgelbyggeri AB]] vu [[Knivsta]] [https://web.archive.org/web/20110112204955/http://www.orgel.nu/akerman.html]
*[[Uergelmanufaktur Ålems Orgelverkstad AB]] vu [[Blomstermåla]]
*[[Uergelmanufaktur Mats Arvidsson Orgel &amp; Cembalobyggere AB]] vu [[Stallarholmen]]
*[[Uergelmanufaktur Grönlund]] vu [[Gammelstad]] [http://www.gronlunds-orgelbyggeri.se/]

== Spuenien ==
* [[Uergelmanufaktur Carlos M. Alvarez Ramirez S. L.]] vun [[Teruel]] [https://web.archive.org/web/20060108034101/http://www.calvarez-organeros.com/ Websäit]
*[[Uergelmanufaktur Taller de Organeria Acitores S. L.]] vun [[Torquemada (Palencia)|Torquemada]] [http://www.orgacitores.com/ Websäit]

== U.S.A ==
*[[Uergelmanufaktur Andover Organ Co. Inc.]] vu [[Methuen (MA)|Methuen]] [http://www.andoverorgan.com Websäit]

[[Kategorie:Uergelmanufakturen|!]]</text>
      <sha1>h22bw2pr7y86qeavvgh4l8cd2z5fsyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Service de renseignement de l'État</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26478</id>
    <revision>
      <id>2703801</id>
      <parentid>2702030</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T22:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14491" sha1="36go6p4obg1110ggjo43dfo7grqi83w" xml:space="preserve">{{Infobox Verwaltung
|Adress = 207-211 route d'Esch&lt;br&gt;L-1471 Lëtzebuerg}}
De '''Service de renseignement de l'État''' (bis 2004: Service de renseignements, an der Méizuel), als [[Akronym]] gëtt meeschtens '''SREL''' gebraucht, am Volleksmond och alt ''Spëtzeldéngscht'' genannt, ass de [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]er Inland-[[Geheimdéngscht]].

== Roll ==
Seng Funktioune sinn duerch d'Gesetz vum 5. Juli 2016 gereegelt&lt;ref&gt;[https://sre.gouvernement.lu/lb/service.html D'Attributioune vum SREL op der Websäit vun der Regierung]&lt;/ref&gt;. En ënnersteet deem Minister, deen de Staatsrenseignement a sengen Attributiounen huet&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2016/07/05/n8/jo#art_2 Autoritéit vum Geheimdéngscht]&lt;/ref&gt;, an deemno am Moment dem [[Premierminister (Lëtzebuerg)|Premierminister]]&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/2015/01/28/n1/jo#art_1er Constitutioun vum Staatsministère]&lt;/ref&gt;.

De Service soll vun enger ''Chamberkommissioun kontrolléiert'' ginn, déi aus de Fraktiounspresidente besteet an déi sech zanter dem Abrëll 2005 reegelméisseg trëfft. D'Kommissioun kann déi generell Aktivitéiten vum SRE kontrolléieren a spezifesch Dossieren ënner d'Lupp huelen. Zu dësem Zweck huet d'Chamberkommissioun d'Recht iwwer alles informéiert ze ginn an huet Zougrëff op all Dokumenter, déi hir an der Ausübung vun hire Missioune wichteg erschéngen, mat Ausnam vun deenen Dokumenter, déi kéinten d'Identitéit vun enger Source vum Service de renseignement bekannt ginn oder déi enger Drëttpersoun kéinte schueden.

D'Publikatioun vun engem ''alljärleche Rapport iwwer d'Aktivitéite vun der Kontrollkommissioun'' sollt fir méi Transparenz suergen.

Am Gesetz vum 15. Juni 2004 war festgehale ginn datt de Service de renseignement maximal 60 fest Mataarbechter sollt hunn&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/06/15/n4/jo. Loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de Renseignement de l'Etat. Chapitre 4- Du personnel du Service de Renseignement]&lt;/ref&gt;, an am Gesetz vun 2016 geet vu kenger Mataarbechterzuel méi rieds.  

Aus ''Preventiounsgrënn'' huet de Service de renseignement haaptsächlech als Missioun all Aktivitéiten ze recherchéieren, z'analyséieren an nozegoen, déi d'Sécherheet vu Lëtzebuerg kéinte kompromettéieren. Dat gëllt och wann d'Sécherheet vun engem Staat a Gefor ass, un dee Lëtzebuerg duerch en Accord am Kader vun enger gemeinsamer Verdeedegungspolitik gebonnen ass. Dëst trëfft och bei internationalen Organisatiounen zou, déi hire Sëtz zu Lëtzebuerg hunn oder hir Missioune vu Lëtzebuerg aus leeden, sou wéi och am Kader vun internationale Relatiounen oder vu wëssenschaftlechem oder ekonomeschem Potenzial vum Groussherzogtum.

Mam Begrëff „Aktivitéit déi d'Sécherheet vum Land kompromettéiert“ si virun allem déi Aktivitéite gemengt, déi kéinten ''am Zesummenhang mat Spionage'', mam ''Amësche vun enger auslännescher Muecht a Staatsaffären'', mat ''[[Terrorismus]]'', mat der ''Verbreedung vun net konventionelle Waffesystemer'' an den dozou gehéierenden Technologien oder mat der ''organiséierter Kriminalitéit'', an deem Mooss, wou se sech am uewegenannte Kader beweegt, ze dinn hunn.

Doriwwer eraus ass de Service de renseignement domat beoptraagt, ''d'Sécherheet vun de klassifizéierten Dokumenter ze sécheren'' a fir d'Sécherheetsermëttlungen duerchzeféieren, déi vum Gesetz virgesi sinn oder déi duerch internationaalt Recht ofgeleet sinn. De Service besteet aus véier Departementer: Renseignement, Administratioun, Technik, National Autoritéit fir Sécherheet.

Dem Service seng offiziell Adress ass de Bâtiment St Louis, 207-211 op der [[Route d'Esch (Stad Lëtzebuerg)|Escher Strooss]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]]&lt;ref&gt;Ministère d'État: [http://www.gouvernement.lu/ministeres/ministere-etat/sre/index.html &lt;nowiki&gt;Service de renseignements [''sic''] de l'État&lt;/nowiki&gt;], [http://web.archive.org/web/20131010144617/http://www.gouvernement.lu/ministeres/ministere-etat/sre/index.html archivéiert]&lt;/ref&gt;.

== Direkteren ==
Lëscht vun den Direktere vum SRE, vun den ''Entrée en vigueur'' vum Gesetz vun 1960 un&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://sre.gouvernement.lu/fr/histoire.html|Titel=Histoire|Gekuckt=25.07.2021|Datum=21.08.2018|Wierk=Directeurs à la tête du Service de renseignement|Editeur=sre.gouvernement.lu|Sprooch=fr|archivedate=2021-07-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210727004206/https://sre.gouvernement.lu/fr/histoire.html}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Direkter
!vun
!bis
|-
|Jean-Pierre Brasseur
|30.07.1960
|28.02.1962
|-
|Roger Hoffmann
|09.03.1962
|17.03.1978
|-
|Eugène Schockmel
|01.08.1978
|30.04.1985
|-
|Charles Hoffmann
|26.04.1985
|01.12.2003
|-
|[[Marco Mille]]
|17.12.2003
|28.02.2010
|-
|[[Patrick Heck]]
|01.03.2010
|31.12.2015
|-
|[[Doris Woltz]]
|01.01.2016
|31.05.2024
|-
|[[Jeanne Schumacher]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/politik/der-staatliche-geheimdienst-hat-eine-neue-chefin/9288335.html|Titel=Der staatliche Geheimdienst hat eine neue Chefin|Gekuckt=13.03.2024|Datum=13.03.2024|Wierk=luxemburger-wort-online|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2024/03-mars/13-conseil-gouvernement.html|Titel=Résumé des travaux du 13 mars 2024|Gekuckt=13.03.2024|Datum=13.03.2024|Wierk=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
|01.06.2024
|
|}

== Dysfonctionnementer ==
Am November 2012 ass de Service de renseignement am Zesummenhang mat der [[Bommeleeër|Bommeleeër-Affär]] duerch verschidden Aussoe vu sengem fréiere Chef Marco Mille an d'Schlagzeile komm&lt;ref&gt;Wort.lu: [https://web.archive.org/web/20121204164037/http://www.wort.lu/de/view/srel-affaere-bausch-entsetzt-juncker-bedeckt-50b8f8d0e4b03af1ce8273f9 SREL-Affäre: Bausch entsetzt – Juncker bedeckt]&lt;/ref&gt;.

Eng parlamentaresch Enquête-Kommissioun gouf doropshin opgesat, déi déi jorelaang Mëssstänn bannent dem SREL, déi am Wochentakt vun der Press opgedeckt goufen, an d'politesch Responsabilitéit dofir, opgeschafft huet.

=== Ofschlossrapport vun der SREL-Enquêtekommissioun ===
Den Ofschlossrapport gouf de 5. Juli 2013 virgeluecht an den 10. Juli an der Chamber debattéiert&lt;ref&gt;[http://chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=6565 Den Text vum Rapport and'Rieden an der Chamber dozou] op chd.lu.&lt;/ref&gt;. Doropshin huet de Premierminister [[Jean-Claude Juncker]] ([[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]) festgestallt, datt souwuel déi meescht Oppositiounsparteie wéi och de Koalitiounspartner [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] sech fir Neiwalen ausgeschwat hunn, an huet ugekënnegt, de Grand-Duc deen Dag drop doriwwer z'informéieren.

Mëssstänn, déi am Rapport ervirgehuewe goufen:

{{Kapitel Info feelt}}
* ...

== Literatur ==
* [[Romain Hilgert]]: [https://web.archive.org/web/20160304200145/http://www.land.lu/2012/12/21/ein-dienst-mit-tradition/print/ &quot;Ein Dienst mit Tradition&quot;.] ''Lëtzebuerger Land'' 21.12.2012. [https://web.archive.org/web/20200815201836/https://www.webcitation.org/6DwolSSMz archivéiert]
* Eric Hamus &amp; Steve Remesch: ''Jetzt ist der Schaden angerichtet.'' ''[[Luxemburger Wort]]'' Nr. 283 vum 4. Dezember 2012, S. 2-3 (Interview mam Charles Hoffmann)
* Stefan Kunzmann &amp; Laurent Graaff: ''Lauschangriff auf die Demokratie.'' ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]'' Nr. 49 vum 5. Dezember 2012, S. 12-22.

== Um Spaweck ==
[https://sre.gouvernement.lu/lb/service.html De Site vum Service de renseignement de l'État]
* [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2016/07/05/n8/jo Gesetz vum 5. Juli 2016 ''Loi du 5 juillet 2016 portant réorganisation du Service de renseignement de l'État'']
&lt;!--- * [http://www.chd.lu/servlet/Merge?lot=J-2005-O-0722&amp;lib=chdl Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire conformément à l'article 15 (8) de la loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de Renseignement de l'Etat - Année 2005] ---&gt;
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=5771 5771 - Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire conformément à l'article 15(8) de la loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de renseignement de l'Etat - Année 2006]
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=6050 6050 - Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire conformément à l'article 15(8) de la loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de Renseignement de l'Etat - Année 2007]
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=6051 6051 - Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire conformément à l'article 15(8) de la loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de Renseignement de l'Etat - Année 2008]
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=6150 6150 - Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire conformément à l'article 15(8) de la loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de Renseignement de l'Etat - Année 2009]
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=6300 6300 - Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire conformément à l'article 15(8) de la loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de Renseignement de l'Etat - Année 2010]
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=6425 6425 - Rapport d'activités de la Commission de Contrôle parlementaire conformément à l'article 15(8) de la loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de Renseignement de l'Etat - Année 2011]
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=6570 6425 - Rapport d'activités de la Commission de Contrôle parlementaire conformément à l'article 15(8) de la loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de Renseignement de l'Etat - Année 2012]
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=6676 6676 - Rapport d'activités de la Commission de Contrôle parlementaire conformément à l'article 15(8) de la loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de Renseignement de l'Etat - Année 2013]
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=6776 6425 - Rapport d'activités de la Commission de Contrôle parlementaire conformément à l'article 15(8) de la loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de Renseignement de l'Etat - Année 2014]
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=6876 6876 - Rapport d'activités de la Commission de Contrôle parlementaire conformément à l'article 15(8) de la loi du 15 juin 2004 portant organisation du Service de Renseignement de l'Etat - Année 2015]
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=7070 7070 - Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire du Service de renseignement de l'État conformément à l'article 24, paragraphe 7 de la loi du 5 juillet 2016 portant réorganisation du Service de renseignement de l'État - 2016]
* [https://www.chd.lu/wps/portal/public/Accueil/TravailALaChambre/Recherche/RoleDesAffaires?action=doDocpaDetails&amp;backto=/wps/portal/public/Accueil/Actualite&amp;id=7227 7227 - Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire du Service de renseignement de l'État conformément à l'article 24, paragraphe 7 de la loi du 5 juillet 2016 portant réorganisation du Service de renseignement de l'État - année 2017]
* [https://wdocs-pub.chd.lu/docs/Dossiers_parlementaires/7400/20250514_Dep%C3%B4t.pdf 7400 Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire du Service de renseignement de l'État conformément à l'article 24, paragraphe 7 de la loi modifiée du 5 juillet 2016 portant réorganisation du Service de renseignement de l'État - 2018]
* [https://wdocs-pub.chd.lu/docs/Dossiers_parlementaires/7515/20250514_Dep%C3%B4t.pdf 7515 Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire du Service de renseignement de l'État conformément à l'article 24, paragraphe 7 de la loi modifiée du 5 juillet 2016 portant réorganisation du Service de renseignement de l'État - 2019]
* [https://wdocs-pub.chd.lu/docs/Dossiers_parlementaires/7782/20250514_Dep%C3%B4t.pdf 7782 Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire du Service de renseignement de l'État conformément à l'article 24, paragraphe 7 de la loi modifiée du 5 juillet 2016 portant réorganisation du Service de renseignement de l'État - 2020]
* [https://wdocs-pub.chd.lu/docs/Dossiers_parlementaires/7997/20250514_Dep%C3%B4t.pdf 7997 Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire du Service de renseignement de l'État conformément à l'article 24, paragraphe 7 de la loi modifiée du 5 juillet 2016 portant réorganisation du Service de renseignement de l'État - 2021]
* [https://wdocs-pub.chd.lu/docs/Dossiers_parlementaires/8141/20250514_Dep%C3%B4t.pdf 8141 Rapport d'activités de la Commission de contrôle parlementaire du Service de renseignement de l'État conformément à l'article 24, paragraphe 7 de la loi modifiée du 5 juillet 2016 portant réorganisation du Service de renseignement de l'État - 2022]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Geheimdéngschter]]
[[Kategorie:Lëtzebuerger Verwaltungen]]</text>
      <sha1>36go6p4obg1110ggjo43dfo7grqi83w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Our-Stauséi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28075</id>
    <revision>
      <id>2703769</id>
      <parentid>2294114</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T17:14:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2703769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1301" sha1="k9xkewsehs09r79re9jkrukblilkf35" xml:space="preserve">{{Infobox Séi
| Bild = Bréck vum Stauséi-Our.jpg
| Bildtext = Bréck bei der [[Biwelsser Millen]]
| Géigend = [[Éislek]]
| Maximaldéift = 25 m
| Baseng = [[Rhäin]]
| Zoufloss = [[Our (Sauer)|Our]]&lt;br&gt;[[Reutersbach]]&lt;br&gt;[[Aalbischer Bach]]&lt;br&gt;[[Bousterbaach]]
| Ausfloss = [[Our (Sauer)|Our]]
| Längt = 7.930 m
| Zweck = Stroumproduktioun
}}
Den '''Our-Stauséi''' ass e Stauséi am enke mat Bësch bewuessenem [[Éislek]]er [[Our (Sauer)|Ourdall]] tëscht [[Stolzebuerg]] a [[Veianen]]. E gëtt vum [[Barrage Veianen|Barrage op der Loumille]] bei [[Veianen]] gestaut. De Stauséi ass den ënneschte Baseng vum [[Pompelspäicherwierk Veianen]], dat zu de gréisste vun där Zort an [[Europa (Kontinent)|Europa]] zielt.

Ufanks vun den [[1960]]er Jore beim Uleeë vum Stauséi huet en Deel vun der Uertschaft [[Biwels]] missen op e kënschtleche Plateau verluecht ginn. Den 8&amp;nbsp;km laange Stauséi bedeckt eng Fläch vu ronn 100 ha an huet e Fassungsverméige vun zirka 10 Millioune Kubikmeter. Flossop vun der Staumauer steet op der Héicht vu [[Stolzebuerg]]-[[Keppeshausen]] e [[Bréck vu Stolzebuerg|Virwier mat Bréck]].

== Kuckt och ==
* [[Naturpark Our]]

[[Kategorie:Stauséien|Our]]
[[Kategorie:Séien zu Lëtzebuerg|Our]]
[[Kategorie:Gemeng Veianen]]
[[Kategorie:Gemeng Pëtschent]]</text>
      <sha1>k9xkewsehs09r79re9jkrukblilkf35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 604</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32721</id>
    <revision>
      <id>2703765</id>
      <parentid>2559779</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T16:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3818" sha1="tslnhvw1l4f290t98m7lpo4k5md29ne" xml:space="preserve">{{Infobox NGC
| Numm = [[H-II-Gebitt]] NGC 604
| Bild = Nursery of New Stars - GPN-2000-000972.jpg
| Bildbeschreiwung = NGC 604, opgeholl mat der Kamera ''WFPC 2'' vum [[Hubble-Weltraumteleskop]].
| Stärebild = {{Triangulum}} 
| Rektaszensioun = 1h 34m 33s
| Deklinatioun = + 30°47' 0”
| Hubble-Typ = 
| Visuell Magnitude = 
| Visuell Magnitude B-Band = 
| Wénkelduerchmiesser = 1,2' × 1,9'
| Flächenhellegkeet mag/arcmin = 
| Gehéiert zu = 
| Distanz Liichtjoer = 3 Mio Lj /&lt;br&gt;ca. 900 kpc
| Routverrécklung = 
| Radialvitess = 
| Absolut Hellegkeet = 
| Absolutten Duerchmiesser = 1500
| Mass =
| Entdecker = [[Wilhelm Herschel]]
| Entdeckungsdatum = [[11. September]] [[1784]]
| IRAS = 01317+3031
| NGC = 604
}}
Den '''NGC 604''' ass en [[H-II-Gebitt]] an der Galaxie [[Messier 33]] am [[Stärebild]] [[Triangulum (Stärebild)|Triangulum]]. Hien huet eng Wénkelgréisst vu ronn 1',9&amp;nbsp;×&amp;nbsp;1',2 a gouf den [[11. September]] [[1784]] vum [[Wilhelm Herschel]] entdeckt. Et ass eent vun de gréisste bekannte H-II-Gebidder.

Den NGC 604 läit an engem Spiralarm vun der Galaxie M33, déi och als &quot;Dräiecksniwwel&quot; bekannt ass. Mat enger Distanz vun 2,8 Millioune [[Liichtjoer]] ass eis den M33 zimmlech no; si ass e Member vun der [[Lokal Grupp|Lokaler Grupp]], där och eis [[Mëllechstrooss]] ugehéiert. Den M33 huet nach weider H-II-Regiounen, wéi z.&amp;nbsp;B. den [[NGC 595]] an den [[NGC 592]].

Den NGC 604 ass eent vun de gréisste Stäregenesisgebidder, déi Astronomen an eise direkten Noperschaftgalaxië fonnt hunn. D'Gebitt huet eng Gréisst vu ronn 1300 Liichtjoer an huet méi wéi 200 jonk a ganz waarm Stären (der héijer Temperatur entspriechend bloelzeg gefierft), déi eréischt an de leschten dräi Millioune Joer entstane sinn.&lt;ref&gt;Pressematdeelung vum [[Space Telescope Science Institute]] vum [[4. Dezember]] [[2003]]: [http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2003/30/image/a/ Firestorm of Star Birth Seen in a Local Galaxy].&lt;/ref&gt; [[Astrospektroskopie|Spektralanalyse]] soen, datt d'Regioun ongeféier sou vill aktiv, masseräich [[Wolf-Rayet-Stär]]e wéi blo Stären huet. Ronn 50 dovun hu sech wärend enger eenzeger Phas vun enger grousser Stäregenesis viru ronn 4 Millioune Joer gebilt.&lt;ref&gt;S. Dodorico und M. Rosa: [https://web.archive.org/web/20200408193109/https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1981ApJ...248.1015D ''Wolf-Rayet stars in the giant H II region NGC&amp;nbsp;604'']. In: ''Astrophysical Journal'', Bd.&amp;nbsp;248, 1981, S. 1015–1020.&lt;/ref&gt;

Den [[Interstellar Matière|interstellare Medium]] am NGC&amp;nbsp;604 huet komplex Blosestrukturen a Filamenter. No haitegem Wësse sinn déi Strukturen engersäits duerch de staarke [[Sonnewand|Stärewand]] vun de jonken, waarme Stären, anerersäits duerch [[Supernova]]-Explosiounen entstanen.&lt;ref&gt;Hui Yang et al.: [https://web.archive.org/web/20200408193105/https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1996AJ....112..146Y ''The Violent Interstellar Medium of NGC&amp;nbsp;604'']. In: ''Astronomical Journal'' Bd. 112, 1996, S. 146.&lt;/ref&gt;

[[Fichier:Nursery of New Stars - GPN-2000-000972.jpg|thumb|220px|left|Kompositioun vun e puer Fotoe mat der Kamera ''WFPC 2'' vum Hubble Space Telescope]]
[[Fichier:Ngc604 hst.jpg|thumb|220px|center|NGC 604 Foto vun der Kamera ''WFPC 2'' [[Hubble-Weltraumteleskop|Hubble Space Telescope]]]]

== Kuckt och ==
{{Kuckt och NGC-Messier}}
* [[Lëscht vun diffusen Niwwelen]]
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|NGC 604}}
* http://www.seds.org/messier/more/m033_n604.html
{{Referenzen}}
{{Navigatioun NGC|604}}

[[Kategorie:NGC-Objete vu 501 bis 1000|NGC 0604]]
[[Kategorie:Astronomesch Niwwelen|NGC 0604]]
[[Kategorie:Emissiounsniwwelen am NGC-Katalog|NGC 0604]]
[[Kategorie:H-II-Gebidder]]
[[Kategorie:Stärebild Triangulum|NGC 0604]]
[[Kategorie:Astronomesch Objeten, déi 1784 entdeckt goufen]]</text>
      <sha1>tslnhvw1l4f290t98m7lpo4k5md29ne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koordinaten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32732</id>
    <revision>
      <id>2703738</id>
      <parentid>2636977</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T12:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>eendäiteg → eendeiteg</comment>
      <origin>2703738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1520" sha1="jz0jdv8shi3eu8fytvtgcfk4ge8npij" xml:space="preserve">{{SkizzMathe}}[[Fichier:Koordinatesystemer.png|thumb|500px|Verschidden Zorte vu Koordinatesystemer]]

'''Koordinate''' sinn do fir Positioune vu [[Punkt (Geometrie)|Punkten]] am [[Raum]] festzehalen oder ze bestëmmen.

D'Positioun am Raum gëtt an de Koordinatesystemer mat Zuelewäerter, de '''Koordinaten''', eendeiteg bestëmmt.

Duerch d'Zesummestelle vun eenzele Punkten, loosse sech da mat ville Punkte bestëmmt Objeten, wéi [[Wee (Mathematik)|Linnen]], [[Wee (Mathematik)|Kurven]], [[Ofstand|Ofstänn]], [[Fläch]]en, a [[Kierper (Geometrie)|Kierperen]] uginn.

D'Zuel vun de Wäerter, déi noutwenneg si fir en Objet ze bestëmmen, entsprécht der [[Dimensioun (Mathematik)|Dimensioun]] vum Raum (dacks als ''n'' ofgekierzt). Et hëlt een dann d'Koordinate vun engem ''n''-dimensionale Raum dann och als en [[Tupel|''n''-Tupel]] vu Koordinaten op.

Den [[Nullpunkt]], bei deem all Koordinaten de Wäert 0 unhuelen, nennt een d'''Origine''.

De Koordinatesystem deen am meeschte gebraucht gëtt – dat gëllt besonnesch fir d'[[Schoulmathematik]] - ass de [[Kartesesche Koordinatesystem]].

== Kuckt och ==
* [[Geographesch Koordinaten]]
* [[Galaktesch Koordinaten]]

== Um Spaweck ==
* http://www.mathe-online.at/mathint/zeich/i.html - Einfach a verständlech Erklärung 
* http://mo.mathematik.uni-stuttgart.de/lexikon/K/koordinatensystem.html - Mathematesch exakt Definitiounen (mat Formelen)
{{Commonscat|Coordinate systems}}

[[Kategorie:Geometrie]]

[[ta:பகுமுறை வடிவியல்]]</text>
      <sha1>jz0jdv8shi3eu8fytvtgcfk4ge8npij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dunlop-Katalog</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38677</id>
    <revision>
      <id>2703742</id>
      <parentid>1700777</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T12:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>.....</comment>
      <origin>2703742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1150" sha1="dc9i5azcq3f0nal6c82wjgzmoqxk3a6" xml:space="preserve">Mat '''Dunlop-Katalog''' ginn zwéi [[Astronomesch Katalogen|Stärekatalog]]e vum [[James Dunlop]] bezeechent: den Duebelstärekatalog ''Brisbane Catalog'' an den Niwwel-Katalog ''A Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars in the Southern Hemisphere observed in New South Wales''

== Brisbane Katalog ==

Am Joer [[1826]] gouf de ''Brisbane Catalog'' publizéiert, dee 7835 [[Duebelstär]]en oplëscht.

== A Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars in the Southern Hemisphere observed in New South Wales ==

Am Joer [[1828]] gouf dunn den ''A Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars in the Southern Hemisphere observed in New South Wales'' publizéiert, dee 629 nei entdeckten [[Niwwel (Astronomie)|niwwleg Objeten]] opzielt.

== Editiounen ==
James Dunlop: ''A Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars in the Southern Hemisphere, Observed at Paramatta in New South Wales'', in: ''Philosophical Transactions of the Royal Society of London'', Volume 118, Säiten 113-151, 1828.

== Kuckt och ==
* [[Astronomesch Katalogen]]

== Um Spaweck ==
* {{en}} http://www.seds.org/messier/xtra/similar/dunlop.html

[[Kategorie:Astronomesch Katalogen]]</text>
      <sha1>dc9i5azcq3f0nal6c82wjgzmoqxk3a6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acte unique</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45208</id>
    <revision>
      <id>2703744</id>
      <parentid>2264219</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T12:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>...</comment>
      <origin>2703744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2642" sha1="2f0478z6qxew7e1sto7j2nlyh6a9h0g" xml:space="preserve">Den '''Acte unique''', och '''Eenheetlechen Europäeschen Akt''' ('''EEA'''), mam ganzen Numm ''Acte unique européen'', ass en [[Europäesch Traitéen|Europäeschen Traité]], deen de [[17. Februar]] [[1986]] vun 9 vun den deemools 12 Staate vun der [[Europäesch Gemeinschaft|Europäescher Gemeinschaft]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] ënnerschriwwe gouf (déi aner 3 koume kuerz duerno no) an deen den [[1. Juli]] [[1987]] a Kraaft getrueden ass. Et war dëst e wichtege Schrëtt um Wee an d'[[Europäesch Unioun]].

Den Acte unique huet d'Decisioune vun der [[Regierungskonferenz]] vum [[Europäesche Conseil]] vu [[Mailand]] rechtlech 'verklausuléiert'. Decidéiert war ginn, e [[Bannemaart]] ze realiséieren, d'Funktionéiere vun den [[Institutioune vun der Europäescher Unioun|Europäeschen Institutiounen]] ze vereinfachen, nei Politikberäicher der Communautéit z'iwwerdroen an der [[Europäesch Politesch Zesummenaarbecht|Europäescher Politescher Zesummenaarbecht]] eng rechtlech Grondlag ze ginn.

Am Acte Unique gouf dunn och de Bannemaart fir d'éischt Kéier definéiert (d'fräi Zirkulatioun vu Wueren, Servicer, Persounen a Kapital) an déi 282 Rechtsakten opgezielt, déi néideg waren, fir e bis den [[1. Januar]] [[1993]] ze realiséieren. D'Roll vum [[Europäescht Parlament|Europäesche Parlament]] ass gestäerkt ginn (et krut mam [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Ministesch-Conseil]] dat sougenannt &quot;Codecisiounsrecht&quot; bei enger ganzer Rëtsch Politikberäicher) an et gouf festgehalen, datt am Conseil Decisiounen zu Bannemaartpolitike mat qualifizéierter Majoritéit, an net méi mat Unanimitéit, geholl kënne ginn.

Ausserdeem gouf der Communautéit d'Zoustännegkeet iwwer déi heite Politikberäicher iwwerdroen: [[Wärung]]spolitik, [[Sozialpolitik]], wirtschaftlech a sozial Kohesioun, Fuerschung an technologesch Entwécklung an [[Ëmwelt]]politik. D'Memberstaate blouwen awer weiderhin eleng zoustänneg fir Decisiounen a Saache [[Steieren]], fräi Zirkulatioun vun Aarbechter an d'Rechter vun den Employéen an Aarbechter.

Ënner anerem gouf och festgehalen, eng Organisatioun ze grënnen, fir datt d'Memberstaate besser am Strofrechtlechen Domaine zesummeschaffe kéinten.

== Um Spaweck ==
* [https://www.cvce.eu/obj/acte_unique_europeen_luxembourg_17_fevrier_et_la_haye_28_fevrier_1986-fr-972ccc77-f4b8-4b24-85b8-e43ce3e754bf.html Den Text vum Acte unique op Franséisch]
* [http://europa.eu/scadplus/treaties/singleact_de.htm Erklärungen dozou]

{{Navigatioun Geschicht Europäesch Unioun}}

{{LinkPortalEU}}

[[Kategorie:Traitéë vun der Europäescher Unioun]]
[[Kategorie:1987]]</text>
      <sha1>2f0478z6qxew7e1sto7j2nlyh6a9h0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haaptsäit/WDS-Spënnchen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45363</id>
    <revision>
      <id>2703772</id>
      <parentid>2702924</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T19:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wousst Dir schonn datt… */</comment>
      <origin>2703772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32868" sha1="h46saz3hzang4pcfids0og5dqz5bqdq" xml:space="preserve">{|
|bgcolor=#FFFFEE|
&lt;br&gt;'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;365 Sätz a Biller dohigesat ginn.

Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]].

Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn.
|}
----

== Wousst Dir schonn datt… ==
* … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war?
* …d '&quot;[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]&quot; eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass?
* … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten? 
* … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertotiéiert sinn, no him genannt ass?
* … 6 Joer no der Aféierung vum Systeem vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréifer ouni dee Code verschéckt goufen?
* … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf?
*  … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass?
* … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn?
* … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt?
* … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen  d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch  him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen? 
* … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1?
* … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit  als Quartier ''Universitéit''?
* … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn? 

=== 150 ===
* … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë.&amp;nbsp;a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf?
* … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn?
* … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf?
* … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt? 
* … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war?
* … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''?
*  … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Adler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen?
* … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut?
* … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat?
* … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel?
* …  de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass?
* … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn?
* … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf?
* … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]?
* … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert?
* … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt?
* … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass?
* … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass?
* … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat?
* … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat?
* … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt?
* … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet?
* … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war? 
* … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféiere war, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf?
* … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt? 
* … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen?
* … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat?
* … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnunng vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet?
* … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn?
* … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf?
* … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet?
* … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämmlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''?
* … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass?
* … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass?
* … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee &quot;kuerzen, maansen, angelsächseschen Numm&quot; vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet?
* … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf? 
* … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen?
* … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist?
* … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass?
* … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet?
* … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass?
* … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat?
* … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt?
* … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? 
* … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass?
* … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn?
* … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen?
* … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval?
* … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen?
* … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit?

===100 ===
* … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn?
* … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, &quot;[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg&quot;, hire Grënner?
* … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt?
* … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit?
* … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf?
* … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf?
* … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass?
* … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut?
* … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass?
* … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass?
* … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war?
* … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet?
* … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet?
* … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet?
* … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet?
* … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat?
* … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren?
* … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen?
* … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren?
* … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf?
* … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat?
* … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen?
* … am [[Ancien Régime]] den Emfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen?
* … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war?
* … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen?
* … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf?
* … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen?
* … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass?
* … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit?
* … een um &quot;[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]&quot; sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum?
* … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war?
* … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut?
* … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren?
* … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass?
* … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht?
* … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen?
* … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? 
* … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn?
* … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf?
* … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war?
* … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war?
* … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt?
* … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass?
* … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? 
* … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass?
* … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier?
* … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]?
* … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn?
* … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass?
* … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn?

===50===
* … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf?
* … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war?
* … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf?
* … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf?
* … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat?
* … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf?
* … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen?
* … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf?
* … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen?
* … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf?
* … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert?
* … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen?
* … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn?
* … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war?
* … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit?
* … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren?
* … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf?
* … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''&quot;erstaunleche Publikumserfolleg&quot;'' war, absënns ënnert de ''&quot;virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' &quot;''? 
* … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf?
* … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum?
* … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut?
* … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass?
* … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt?
* … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet?
* … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren?
* … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen?
* … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet?
* … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn?
* … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut&lt;!-- Stand 2023--&gt; just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält?
* … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert?
[[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] 
* … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren?
* … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass?
* … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?&lt;!-- Stand Nov. 2022--&gt;
* … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf?
* … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn?
* … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf?
* … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]?
* … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf?
* ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt?
* … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen?
* … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? 
* … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt?
* … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass?
* … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt?
* … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war?
* … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll?
* … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung?
* … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&amp;nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet?
* … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass?
* … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]?


===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''===
* ...  d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft? 
* ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren?
* ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn?
* ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass?
* ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren?
* ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''&quot;eng kleng Uertschaft&quot;'' ass?
* … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]])
* … an Däitschland zwéi Beem – d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn?
* … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet?
* … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn?
* … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]?
* … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf?
* … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn?
* … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war?
*… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? 
* … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn?
* … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war?
* … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit?
* … de Markennumm [[Elle &amp; Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt?
* … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat?
* … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war?
* … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf?
* … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war?
* … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen?
* … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]?
* … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? 
* … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees?
* … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war?
* … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat?
* … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn?
* … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen?
* … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen?
* … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Apéritif [[Kir]] den Numm ginn huet?
[[Kategorie:WDS]]</text>
      <sha1>h46saz3hzang4pcfids0og5dqz5bqdq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703789</id>
      <parentid>2703772</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:35:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wousst Dir schonn datt… */</comment>
      <origin>2703789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33037" sha1="asl1hmdwkfom7lefr7aqi2wwsp5fqm6" xml:space="preserve">{|
|bgcolor=#FFFFEE|
&lt;br&gt;'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2&amp;nbsp;x&amp;nbsp;365 Sätz a Biller dohigesat ginn.

Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]].

Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn.
|}
----

== Wousst Dir schonn datt… ==
* … d'[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] 1981, zesumme mat am Ganzen 200 Beem vun dëser Aart, der Stad Lëtzebuerg vum Yoshiyuki Urata geschenkt goufen?
* … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war?
* …d '&quot;[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]&quot; eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass?
* … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten? 
* … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertotiéiert sinn, no him genannt ass?
* … 6 Joer no der Aféierung vum Systeem vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréifer ouni dee Code verschéckt goufen?
* … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf?
*  … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass?
* … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn?
* … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt?
* … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen  d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch  him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen? 
* … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1?
* … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit  als Quartier ''Universitéit''?
* … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn? 

=== 150 ===
* … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë.&amp;nbsp;a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf?
* … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn?
* … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf?
* … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt? 
* … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war?
* … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''?
*  … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Adler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen?
* … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut?
* … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat?
* … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel?
* …  de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass?
* … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn?
* … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf?
* … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]?
* … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert?
* … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt?
* … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass?
* … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass?
* … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat?
* … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat?
* … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt?
* … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet?
* … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war? 
* … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféiere war, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf?
* … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt? 
* … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen?
* … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat?
* … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnunng vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet?
* … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn?
* … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf?
* … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet?
* … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämmlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''?
* … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass?
* … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass?
* … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee &quot;kuerzen, maansen, angelsächseschen Numm&quot; vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet?
* … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf? 
* … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen?
* … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist?
* … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass?
* … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet?
* … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass?
* … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat?
* … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt?
* … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat? 
* … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass?
* … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn?
* … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen?
* … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval?
* … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen?
* … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit?

===100 ===
* … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn?
* … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, &quot;[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg&quot;, hire Grënner?
* … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt?
* … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit?
* … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf?
* … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf?
* … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass?
* … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut?
* … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass?
* … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass?
* … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war?
* … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet?
* … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet?
* … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet?
* … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet?
* … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat?
* … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren?
* … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen?
* … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren?
* … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf?
* … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat?
* … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen?
* … am [[Ancien Régime]] den Emfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen?
* … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war?
* … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen?
* … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf?
* … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen?
* … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass?
* … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit?
* … een um &quot;[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg]]&quot; sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum?
* … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war?
* … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut?
* … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren?
* … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass?
* … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht?
* … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen?
* … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? 
* … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn?
* … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf?
* … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war?
* … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war?
* … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt?
* … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass?
* … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? 
* … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass?
* … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsett wier?
* … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]?
* … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn?
* … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass?
* … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn?

===50===
* … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf?
* … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war?
* … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf?
* … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf?
* … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat?
* … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf?
* … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen?
* … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatiouna am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf?
* … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen?
* … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf?
* … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert?
* … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen?
* … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn?
* … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war?
* … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit?
* … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren?
* … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf?
* … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''&quot;erstaunleche Publikumserfolleg&quot;'' war, absënns ënnert de ''&quot;virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' &quot;''? 
* … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf?
* … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum?
* … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut?
* … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass?
* … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt?
* … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet?
* … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren?
* … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen?
* … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet?
* … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn?
* … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut&lt;!-- Stand 2023--&gt; just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält?
* … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert?
[[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]] 
* … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren?
* … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass?
* … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?&lt;!-- Stand Nov. 2022--&gt;
* … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf?
* … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn?
* … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf?
* … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]?
* … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf?
* ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt?
* … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen?
* … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? 
* … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt?
* … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass?
* … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt?
* … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war?
* … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll?
* … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung?
* … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&amp;nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet?
* … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass?
* … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]?


===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''===
* ...  d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft? 
* ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren?
* ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn?
* ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass?
* ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren?
* ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''&quot;eng kleng Uertschaft&quot;'' ass?
* … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]])
* … an Däitschland zwéi Beem – d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn?
* … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet?
* … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn?
* … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]?
* … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf?
* … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn?
* … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war?
*… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? 
* … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn?
* … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war?
* … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit?
* … de Markennumm [[Elle &amp; Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt?
* … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat?
* … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war?
* … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf?
* … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war?
* … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen?
* … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]?
* … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? 
* … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees?
* … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war?
* … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat?
* … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn?
* … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen?
* … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen?
* … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Apéritif [[Kir]] den Numm ginn huet?
[[Kategorie:WDS]]</text>
      <sha1>asl1hmdwkfom7lefr7aqi2wwsp5fqm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Vëlossportler no Nationalitéit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>50478</id>
    <revision>
      <id>2703825</id>
      <parentid>1517854</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Nationalitéit]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="lv0emv3vv9rt6kkkj89ijqwhz7f05oz" xml:space="preserve">{{Commonscat|Cyclists by country}}

[[Kategorie:Vëlossportler| Nationaliteit]]
[[Kategorie:Kategorien no Nationalitéit]]</text>
      <sha1>lv0emv3vv9rt6kkkj89ijqwhz7f05oz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hunneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53426</id>
    <revision>
      <id>2703751</id>
      <parentid>2659439</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T14:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juan Emilio Prades Bel</username>
        <id>68462</id>
      </contributor>
      <origin>2703751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="fdp2iwnd72gaupolikpdzhfu5uf76ta" xml:space="preserve">[[Fichier:Runny hunny.jpg|thumb|250px|Hunneg a [[Bréidercher]].]]
[[Fichier:Miel en su panal.jpg|miniatur|Hunneg]]
'''Hunneg''' ass e [[Liewensmëttel]], dat vun den [[Hunnegbei]]e gemaach gëtt, fir Iessensreserve fir iwwer de [[Wanter]] ze hunn. Si sammelen dofir [[Nektar]] vu verschiddene [[Bléi]]en oder [[Hunnegda]], déi béid virun allem aus [[Saccharos|Zocker]], [[Mineral]]er a [[Spuerenelement]]er bestinn. Béides verwandele se an Hunneg, andeems se eegen [[Enzym]]er derbäiginn, an iwwerflëssegt Waasser verdonsten doen.

De Goût, de Geroch an d'Faarf vum Hunneg hänken dovun of, vu wat fir Bléien den Nektar oder vu wat fir Beem den Hunnegda dofir geholl gouf.

== Kuckt och ==
* [[Sbiten]] – e waarme Getränk aus Hunneg

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|honey|Hunneg}}

[[Kategorie:Liewensmëttel]]
[[Kategorie:Déiereprodukter]]</text>
      <sha1>fdp2iwnd72gaupolikpdzhfu5uf76ta</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703753</id>
      <parentid>2703751</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T14:16:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Upassungen</comment>
      <origin>2703753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="861" sha1="c7watpcerbvk5ief5v0yoolfwu344bn" xml:space="preserve">[[Fichier:Runny hunny.jpg|thumb|250px|Hunneg a [[Scone]]s.]]
[[Fichier:Miel en su panal.jpg|miniatur|Hunneg an der [[Wab]].]]
'''Hunneg''' ass e [[Liewensmëttel]], dat vun den [[Hunnegbei]]e gemaach gëtt, fir Iessensreserve fir iwwer de [[Wanter]] ze hunn. Si sammelen dofir [[Nektar]] vu verschiddene [[Bléi]]en oder [[Hunnegda]], déi béid virun allem aus [[Saccharos|Zocker]], [[Mineral]]er a [[Spuerenelement]]er bestinn. Béides verwandele s'an Hunneg, andeems se eegen [[Enzym]]er derbäiginn, an iwwerflëssegt Waasser verdonsten doen.

De Goût, de Geroch an d'Faarf vum Hunneg hänken dovun of, vu wat fir Bléien den Nektar oder vu wat fir Beem den Hunnegda dofir geholl gouf.

== Kuckt och ==
* [[Sbiten]] – e waarmt Gedrénks aus Hunneg

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|honey|Hunneg}}

[[Kategorie:Liewensmëttel]]
[[Kategorie:Déiereprodukter]]</text>
      <sha1>c7watpcerbvk5ief5v0yoolfwu344bn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703756</id>
      <parentid>2703753</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T14:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2703756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="868" sha1="6l7bm2d6p8n72qlbvv8mk20i9fyhrea" xml:space="preserve">[[Fichier:Runny hunny.jpg|thumb|250px|Hunneg a [[Scone]]s.]]
[[Fichier:Miel en su panal.jpg|miniatur|Ofschnëtt vun enger [[Wab]].]]
'''Hunneg''' ass e [[Liewensmëttel]], dat vun den [[Hunnegbei]]e gemaach gëtt, fir Iessensreserve fir iwwer de [[Wanter]] ze hunn. Si sammelen dofir [[Nektar]] vu verschiddene [[Bléi]]en oder [[Hunnegda]], déi béid virun allem aus [[Saccharos|Zocker]], [[Mineral]]er a [[Spuerenelement]]er bestinn. Béides verwandele s'an Hunneg, andeems se eegen [[Enzym]]er derbäiginn, an iwwerflëssegt Waasser verdonsten doen.

De Goût, de Geroch an d'Faarf vum Hunneg hänken dovun of, vu wat fir Bléien den Nektar oder vu wat fir Beem den Hunnegda dofir geholl gouf.

== Kuckt och ==
* [[Sbiten]] – e waarmt Gedrénks aus Hunneg

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|honey|Hunneg}}

[[Kategorie:Liewensmëttel]]
[[Kategorie:Déiereprodukter]]</text>
      <sha1>6l7bm2d6p8n72qlbvv8mk20i9fyhrea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panelux</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56758</id>
    <revision>
      <id>2703770</id>
      <parentid>2573498</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T18:42:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2406" sha1="47xnp5oe6ebhyjdq2l63nqeyewg76up" xml:space="preserve">{{Infobox Entreprise 
| Numm = Panelux S.A.
| Logo = 
| Typ = Aktiegesellschaft&lt;ref&gt;Panelux S.A. bei [https://web.archive.org/web/20150318192422/http://guide.paperjam.lu/ingenierie-services-et-grande-distribution/panelux-4130 Paperjam Business zu Lëtzebuerg] (gekuckt den 13. Mee 2015)&lt;/ref&gt;
| Slogan = 
| Grënnungsdatum = 
| Sëtz = Zone Industrielle Rothoicht, [[Rued-Sir]], {{LUX}}
| Leedung = 
| Mataarbechter = 930 &lt;small&gt;(2013)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Paperjam (online): [https://web.archive.org/web/20160306021410/http://paperjam.lu/news/55-du-chiffre-lexportation ''«55% du chiffre à l'exportation»''] (7. Juni 2013)&lt;/ref&gt;
| Branche = Liewensmëttelindustrie
| Produit = Bäckereiprodukter
| Ëmsaz = 
| Homepage = [http://www.panelux.lu/ www.panelux.lu]&lt;br&gt;[http://lu.fischer1913.com/ www.fischer1913.lu]
}}
'''Panelux''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Grouss[[bäckerei]] zu [[Rued-Sir]].

Si produzéiert [[Brout]], [[Kaffiskichelchen|Kaffiskichelcher]] a [[Pâtisserie]], mä och halleffäerdeg oder déifgefruere Produkter, zum Deel fir aner Clienten, zum Deel, fir se iwwer hiert Filialnetz (&quot;'''Fischer'''&quot;) ze verkafen. Et gëtt eng 80 Filiale vu Fischer, 12 dovun an den Nopeschlänner vu Lëtzebuerg.

D'Panelux gouf [[1965]] gegrënnt, an huet [[1971]] mat zwou anere Bäckereien, der ''Boulangerie industrielle de Gilsdorf S.A. anc. Joe Fischer'', an der FAPRAL S.A. fusionéiert.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.panelux.lu/mmp/online/website/content/history/18/index_FR.html |Titel=Den Historique vu Panelux op hirer Websäit |Gekuckt=17.07.2011 |Archiv-Datum=10.12.2011 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20111210124345/http://www.panelux.lu/mmp/online/website/content/history/18/index_FR.html }}&lt;/ref&gt;

Panelux beschäftegt ronn 1000 Leit, 450 dovun an der Produktioun, a verschafft pro Dag 110 Tonnen [[Deeg]].

[[2007]] louch hire Chiffre d'affaires bei 55 Mio Euro, iwwer 40% dovu gouf baussent Lëtzebuerg realiséiert.

De [[Jacques Linster]] war vun [[1990]] bis Enn [[2013]] Generaldirekter vu Panelux.&lt;ref&gt;Lëtzebuerger Land (online): [https://web.archive.org/web/20160304201605/http://www.land.lu/2014/01/17/la-famille%E2%80%A9/ ''La famille ''] (17. Januar 2014)&lt;/ref&gt;

== Um Spaweck ==
* [https://web.archive.org/web/20060525180048/http://www.panelux.lu/ Websäit vu Panelux]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Entreprisen]]
[[Kategorie:Bäckereien]]</text>
      <sha1>47xnp5oe6ebhyjdq2l63nqeyewg76up</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kosovo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58709</id>
    <revision>
      <id>2703793</id>
      <parentid>2690096</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:49:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2703793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5762" sha1="2epz6hqza84xxexsulp4uwe2akm3tn4" xml:space="preserve">{{skizzGeoEUR}}{{Infobox Land
| Numm =Republika e Kosovës&lt;br&gt;Република Косово / Republika Kosovo&lt;br&gt;Republik Kosovo&lt;br&gt; 
| Fändel =Flag of Kosovo.svg 
| Fändel Bildbreet=
| Fändel Artikel =Fändel vum Kosovo
| Wopen =Emblem of the Republic of Kosovo.svg 
| Wope Breet = 100px
| Wopen Artikel =Wope vum Kosovo
| National Devise = 
| Kaart= Europe-Republic of Kosovo.svg
| Kaart Breet =
| Offiziell Sprooch = [[Albanesch]], [[Serbesch]]&lt;ref&gt;[http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/01-Laender/Kosovo.html Lännerinformatioun Kosovo vum Auswärtegen Amt Däitschland] (Zougrëffsdatum 23. Februar 2008)&lt;/ref&gt; 
| Haaptstad = 
| Haaptstad Awunner =
| Haaptstad Koordinaten =
| Staatsform =
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch=
| Fläch Plaz = 
| Waasserfläch = 
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz =
| Bevëlkerungsdicht =159,3 
| Onofhängegkeet = [[17. Februar]] [[2008]] 
| Nationalfeierdag = 
| Nationalhymn =''[[Evropa]]'' 
| Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]] 
| Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
| Internet TLD = [[.xk]]&lt;ref&gt;gouf temporär vum UN-Sécherheetsrot verginn&lt;/ref&gt;
| Telefonsprefix =
| Notizen =
| Extra Bild =
| Extra Bild2 =
}}
De '''Kosovo''' (op Albanesch: ''Kosova''; op Serbesch: ''Косово'' / ''Kosovo'') ass en deelweis unerkannte Staat am Südoste vun Europa, deen am Februar 2008 seng Onofhängegkeet vu [[Serbien]] als '''Republik Kosovo''' erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen '''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien'''.

==Geographie==
Kosovo huet keen Accès zum Mier a läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]]. D'Haaptstad a gréisste Stad ass [[Pristina]]. E grenzt un [[Albanien]] an [[Nordmazedonien]] am Süden, u [[Montenegro]] am Westen an u Serbien am Norden an Osten.

==Geschicht==
An der [[Antiquitéit]] waren an där Regioun d'Kinnekräich [[Dardania]] an déi spéider réimesch Provënz Dardania. Am Mëttelalter war s'en Deel vu Serbien éier se vum 15. bis an d'fréit 20. Joerhonnert en Deel vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] war. Enn des 19. Joerhonnert gouf de Kosovo den Zentrum vun der albanescher Onofhängegkeetsbeweegung mat der [[Liga vu Prizren]]. Als Resultat vun der Defaite vum Osmanesche Räich am [[Balkankricher|éischte Balkankrich]] (1912-1913) gouf et an d'Kinnekräich Serbien integréiert. No enger Vereenegungsperiod am Kinnekräich vu [[Jugoslawien]] gouf an der jugoslawescher Verfassung nom [[Zweete Weltkrich]] déi Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien als Deel vun der jugoslawescher Deelrepublik Serbie geschaf.

Laang undauernd ethnesch Spannungen tëscht dem Kosovo senger albanescher a senger serbescher Bevëlkerung huet de Kosovo ethnesch dividéiert gelooss, wat zu interethnescher Gewalt gefouert huet, dorënner dem Kosovokrich (1998-99). De Krich ass mat enger Militärinterventioun vun der [[NATO]] zu Enn gaangen, déi d'Bundesrepublik Jugoslawien dozou gezwongen huet hir Truppen aus dem Kosovo zeréckzezéien. De Kosovo ass doropshin en [[Vereent Natiounen|UN]]-[[Protektorat]] ginn. De 17. Februar 2008 huet dem Kosovo säi Parlament d'Onofhängegkeet erkläert. D'Republik Kosovo gëtt diplomatesch als eegene Staat vun 96 UN-Memberstate unerkannt. Serbie weigert sech, de Kosovo als Staat unzeerkennen, obwuel et mam Accord vu Bréissel 2013 d'Legitimitéit vun de kosovareschen Institutiounen an dem Territoire säi spezielle Status a Serbien unerkannt huet. Am Accord steet, datt déi ëffentlech Institutiounen am Kosovo vun der Regierung vu Pristina an net vu [[Belgrad]] aus operéiert ginn.

De Kosovo ass zanter Juni 2009 Member beim [[Internationale Wärungsfong]] a bei der [[Weltbank]], an zanter 2012 och bei der [[Europäesch Bank fir Neiopbau an Entwécklung|Europäescher Bank fir Neiopbau an Entwécklung]]. 22 vun de 27 [[EU]]-Memberstaten hunn d'Onofhängegkeet vum Kosovo unerkannt; [[Zypern]], [[Griicheland]], [[Rumänien]], d'[[Slowakei]] a [[Spuenien]] hunn et net.

== Wirtschaft ==
=== Wärung ===
Nom [[Kosovokrich]], hat d'[[UNO]] d'[[Däitsch Mark|D-Mark]] als offiziell Wärung agefouert, déi sech dunn als Bezuelmëttel och sou duerchgesat huet. Zanter datt et den [[Euro]] gëtt, gëtt am Kosovo domat bezuelt. De Kosovo gehéiert awer net zur [[Europäesch Wirtschafts- a Wärungsunioun|Europäescher Wärungsunioun]]. A verschiddene serbeschen [[Enklav]]e gëtt mam [[Serbeschen Dinar]] bezuelt.

==Administrativ Andeelung==
De Kosovo ass an 38 Gemengen agedeelt, déi sech aus de grousse Stied an den Dierfer an hirer Ëmgéigend zesummesetzen.
===Déi gréisst Gemengen===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
! Rang !! Numm {{small|(albanesch / serbesch) !! Awunner}}&lt;ref&gt;Schätzung vun der kosovarescher Agence fir Statistik fir den 31. Dezember 2012 (Quell: [https://web.archive.org/web/20141029225836/https://ask.rks-gov.net/ENG/pop/tables ask.rks-gov.net] &quot;ESTIMATED DATA FOR 2012 BY MUNICIPALITY.xls&quot;)&lt;/ref&gt;
|- class=&quot;hintergrundfarbe8&quot;
| 1. || [[Pristina|Prishtina / Priština]] || 205.133
|-
| 2. || [[Prizren|Prizren / Prizren]] || 181.756
|-
| 3. || [[Ferizaj|Ferizaj / Uroševac]] || 111.141
|-
| 4. || [[Peja|Peja / Peć]] || 98.237
|-
| 5. || [[Gjakova|Gjakovë / Đakovica]] || 96.071
|-
| 6. || [[Gjilan|Gjilani / Gnjilane]] || 91.413
|-
| 7. || [[Podujeva|Podujeva / Podujevo]] || 89.185 
|-
| 8. || [[Mitrovica|Mitrovica / Kosovska Mitrovica]] || 73.160
|-
| 9. || [[Vushtrria|Vushtrria / Vučitrn]] || 71.042
|-
| 10. || [[Suhareka|Suharekë / Suva Reka]] || 61.190
|}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kosovo| ]]</text>
      <sha1>2epz6hqza84xxexsulp4uwe2akm3tn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Motor Development International</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59168</id>
    <revision>
      <id>2703762</id>
      <parentid>2681210</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T15:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7540" sha1="dzupnreepei0522qwsfmntd2fh3bpas" xml:space="preserve">{{Infobox Verwaltung}}
'''Motor Development International S.A.''' (MDI) ass eng [[Frankräich|franséisch]]-[[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Entreprise, déi Autoe mat [[Drockloftmotor]] entwéckelt.
 
Lëtzebuergesch ass awer just d'S.A., die aus steierlechen Ursaache gegrënnt gouf. D'Firma an all d'Mataarbechter sëtzen zu [[Carros]] a [[Frankräich]].

== Geschicht an Objet vun MDI ==
MDI gouf Enn 1991 vum [[Guy Nègre]] zesumme mat enger 160 Investisseure gegrënnt. Si huet haut eng 300 Privataktionären a beschäftegt eng 30 Ingenieuren, haaptsächlech um Recherchesite zu Carros bei [[Nice]]. {{Source?}}

De Konzept vun MDI ëmfaasst eng ganz Gamme vu Gefierer: MiniCATs fir Kuerzstrecken, CityCATs fir den urbane Raum, MultiCATs fir den Transport vu Leit oder Gidder, a OneCATs als Spuerversioun fir Entwécklungslänner.

Geplangt sinn och Minifabrécke fir déi dezentral Produktioun vu Loftdrockautoen. Allerdéngs huet MDi säit Joerzéngten ëmmer nees Verspriechunge gemaach, déi ni ageléist goufen.

=== Kooperatioun mat Tata Motors ===
MDI huet am Januar 2007 en Accord mat der indescher Firma [[Tata Motors]] ofgeschloss fir d'Lizenzproduktioun an de Verkaf vun Autoen an [[Indien]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.tatamotors.com/media/press-releases.php?id=281 |Titel=Medienzentrum vun Tata Motors |Gekuckt=17.07.2011 |Archiv-Datum=02.02.2014|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20140202170135/http://www.tatamotors.com/media/press-releases.php?id=281 }}&lt;/ref&gt;.

Tata Motors huet allerdéngs 2009 annoncéiert, datt déi prinzipiell Problemer vu Loftdrockmotoren net an de Grëff ze kréie sinn, dorënner virun allem de Veräisungsproblem.&lt;ref&gt;[http://www.dnaindia.com/money/report_tamo-s-ambitious-air-car-faces-starting-trouble_1316093 Artikel op DNA India]&lt;/ref&gt; D'Drockloft muss komplett entfiicht sinn, bis -50 Grad, déi entspriechend Entfiichtung op Kompressionssäit ass opwenneg an energeetesch erëm nees fir de Prozess verluer. Duerno sinn all Artikelen a Linken zu MDI vun den Tata-Websäite verschwonnen.

=== Kritik um Geschäftsmodell ===
Och ass et net ausgeschloss datt dat Ganzt e Bedruchsmodell ass, wat awer schwéier noweisbar ass. Et ass net verbuede fir Verspriechungen ze maachen, déi net agehale kënne ginn.
&lt;ref&gt;[http://www.dailymotion.com/video/x7603o_complement-denquete-voiture-a-air_auto Video ''Complément d'enquête''] ab Minutt 15: dem Guy an och dem Cyril Nègre hir Aussoe si bezeechnend&lt;/ref&gt; Sämtlech Partner aus de leschten 10 Joer déi d'MDI Produkter ënner Lizenz wollten hierstellen ([[Mexiko]], [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], Indien, Frankräich, [[Andorra]], [[Australien]]...) sinn ofgesprongen, am Januar 2011 och Catecar s.a. aus der [[Schwäiz]].&lt;ref&gt;[http://www.catecar.ch/de_news.html Communiqué vu Catecar]&lt;/ref&gt;
Wéi liicht sech MDI an de Guy Nègre domat di fir Verspriechungen ze maachen déi ni agehale ginn ass hei ze gesinn (Video vun 2007): http://www.dailymotion.com/video/xt5o3v_lancement-de-la-minicat-voiture-a-air-comprime-pour-3500-euros_webcam#.UO3Uro4_fYE

Et gouf och nach ni en onofhängegen Test vu sengen annoncéierte Performancen, an dobäi ass dat den Haaptpunkt vun de Kriticken u sengen Aussoen. Wann et sou wier wéi MDI behaapt, wier een eenzegen Test vun onofhängeger Säit an de leschten 10 Joer duergaange vir all déi Kritiker liicht zum Verstommen ze bréngen.

== Technik an Thermodynamik vum Drockloftmotor ==
Virausgesat datt et sou Pompele gëtt, kann den Drockloftreservoir op Tankstellen opgefëllt ginn oder och duerch e Kompresser am Auto wann een dee fir 3-6 Stonnen un eng 230V [[Steckdous]] uschléisst. De Betrib u sech ass schuedstoffräi, wéi et mam Elektresch fir d'Kompressioun steet, ass eng aner Saach.

D'Virgabe vun MDI sinn awer physikalesch net ze halen: fir op 300 [[Bar (Eenheet)|bar]] ze kompriméiere brauch een 63kw/m3/min&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100216021537/http://www.druckluft-effizient.de/ &quot;Druckluft effizient&quot;] um Site vum Fraunhofer Institut&lt;/ref&gt;. Kompresseren am Industrieberäich déi déi Performance hunn, weien iwwer 400&amp;nbsp;kg, also souvill oder méi wéi den Auto. Schlëmmer nach ass d'Tatsaach, datt dem Nègre säi Motor nëmme mat 20 bar funktionéiert; d'Entspanung vun 300 bar op 20 bar geschitt duerch en einfacht [[Reduzéierventil]] an ass domat fir d'Energiebilanz verluer. Alles an allem kommen nom System MDI un de Rieder net méi wéi maximal 2-3 kWh vun den theoreetesche 14,3 kWh un. Et ass och net virstellbar datt Privatleit doheem Installatioune fir 300 bar benotzen, well dat extreem geféierlech ass an déi ganz Installatiounen ëmmer nees gepréift musse ginn, wat deier gëtt. (Ee Lach vu Spéngelsgréisst an engem Schlauch an d'Fangere wiere propper ofgetrennt.)

Als Beispill fir den energeeteschen Opwand fir Drockloft hierzestellen, kann een normal Kompressere fir den Hausgebrauch erunzéien. Sou brauch een z.&amp;nbsp;B. mat dësem Modell&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.guede.com/sys/dl/p50013_de.pdf |Titel=Archive copy |Gekuckt=21.06.2011 |Archiv-Datum=17.06.2012 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20120617060104/http://www.guede.com/sys/dl/p50013_de.pdf }}&lt;/ref&gt; fir 90 m3 Loft op nëmmen 10 bar (!) ze kompriméieren 9.91 kWh, an dëst stëmmt änlech och fir aner Modeller. Et ass also net virstellbar, wéi MDI behaapt, 90 m3 Loft op 300 bar ze kompriméiere mat nëmmen ëm déi 20 kWh an engem eestufege Kompressor. Industriell Kompresseren hunn zwar en (theoreetesch) besseren thermodynamesche Wierkungsgrad bedéngt duerch 3 oder 4stufeg Kompressioun, mä dat geet awer zesumme mat extreem héijem Gewiicht (200–450&amp;nbsp;kg) a méi héijer Reiwung. Ausserdeem ass dobäi déi noutwendeg komplett Entfiichtung vun der Drockloft nach net mat agerechent - an déi ass zwéngend noutwendeg well soss de Motor am Betrib direkt veräist.

De Virdeel par Rapport zu Elektroautoen ass datt d'Produktioun méi bëlleg wier (dofir bräicht et awer änlech héich Stéckzuelen) an datt et keng Problemer mam [[Recycling]] vu Batterië gëtt. Den Nodeel besteet am Energieverloscht duerch d'Hëtzt déi bei der Kompressioun vun der Loft entsteet. Ausserdeem misst d'Elektrizitéit fir d'Kompresseren integral aus erneierbare Quelle komme well soss d'Primärenergiebilanz &quot;well-to-wheel&quot; katastrophal gëtt&lt;ref&gt;[http://spectrum.ieee.org/energy/environment/deflating-the-air-car/4]&lt;/ref&gt;

Nach ass d'Entwécklung vun den Drockloftautoen awer net ofgeschloss, mä dat gëllt och fir aner Konzepter. Kritiker gleewen net un déi annoncéiert Performancë vun den Drockloftmotoren a suerge sech ëm d'Anhale vu Sécherheetsnormen, wärend de Guy Nègre dogéinthält et géife keng sou Problemer ginn. Bis elo gouf säin Airpod nëmmen zu Lëtzebuerg homologéiert (Fréijoer 2011), mä just ënner der Norm vun Dräirieder ënner 40&amp;nbsp;km/h.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20110225104729/http://mdi.lu/ Offiziell Websäit vun MDI]
* [http://cair.wikia.com/wiki/Compressed_air_energy_storage Compressed air energy storage]
* [http://www.dnaindia.com/money/report_tamo-s-ambitious-air-car-faces-starting-trouble_1316093 TaMo's ambitious 'Air Car' faces starting trouble]
* [http://iopscience.iop.org/1748-9326/4/4/044011/fulltext/ Economic and environmental evaluation of compressed-air cars]
* [https://web.archive.org/web/20130219013931/http://www.lejeudi.lu/Finance/3324.html Kriteschen Artikel am LeJeudi]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lëtzebuergesch Entreprisen]]</text>
      <sha1>dzupnreepei0522qwsfmntd2fh3bpas</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Péil Schlechter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60527</id>
    <revision>
      <id>2703733</id>
      <parentid>2703717</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T12:02:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vaskaya</username>
        <id>72150</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Huet sai doud geschriewen an de infobox</comment>
      <origin>2703733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5664" sha1="eizs7bn1uacj7hh4wir49hm3ibd4fqu" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie|Gestuerwen=2. September 2026, Lëtzebuerg}}
De '''Paul''' Marie Jean Pierre &quot;'''Péil'''&quot; (oder an eegener Schreifweis: &quot;'''Pe'l'''&quot;) '''Schlechter''', gebuer als  den [[20. Abrëll]] [[1921]] am Quartier [[Lampertsbierg]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-897V-32NS?wc=9RTB-FM9%3A130045801%2C132838901%26cc%3D1709358&amp;cc=1709358&amp;lang=de&amp;i=617 Gebuertsakt Nr. 161] vum 21. Abrëll 1921 vun der Stad Lëtzebuerg&lt;/ref&gt;, a gestuerwen den oder virum 2. September [[2026]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/de-bd-kenschtler-a-schreftsteller-pel-schlechter-ass-dout-626697691|Titel=En ass 105 Joer al ginn: De BD-Kënschtler a Schrëftsteller Pe'l Schlechter ass dout|Gekuckt=2026-09-02|Auteur=|Datum=2026-09-02|Wierk=RTL Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéierten]]&lt;ref&gt;[http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/detail/schlechter-paul De Paul Schlechter op der Websäit vun der Fédération des Enrôles de Force]&lt;/ref&gt;, [[Architektur|Architekt]] a [[Graphiker]].

Hien ass de Lëtzebuerger duerch seng verschidde graphesch Aarbechten ([[Plakat]]er, Illustratiounen, [[Bande dessinée]]ën, [[Timber]]en, [[Exlibris]], Placketten a Mënzen) awer och duerch seng Gedichter, Geschichten, Texter an Artikele gutt bekannt.

A senger Chronik iwwer [[Comics|Comicken]] zu Lëtzebuerg bezeechent de [[Luke Haas]] hien als de Pionéier vun der lëtzebuergescher [[Bande dessinée]], dee sech mat engem minimalisteschen Zeechestil als éischte Lëtzebuerger op &quot;de Comic-Parkett&quot; gewot huet. Dem ''Pe'l'' Schlechter seng Comicken a [[Karikatur]]e sinn ënner anerem an de Wochenzeitungen ''[[d'Lëtzebuerger Land]]'' a ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]'' erauskomm.

Säi Comic ''De Bim an de Jopi'' ass am [[Oktober]] [[1948]] an der ''Revue'' ugelaf an huet no zwou Geschichten (49 Fortsetzungen) am Oktober [[1952]] opgehalen. [[1964]] huet de ''Pe'l'' Schlechter mat dem Zeechne vu Comics opgehalen.

Tëscht 1974 an 1976 gouf dem ''Pe'l'' Schlechter seng éischt Geschicht iwwer &quot;De véiereckege Rondel&quot; an der ''[[Revue de la Jeunesse]]'' nach eng Kéier opgeluecht.

2012 huet hie mat ''De Pol muss an de Krich'' seng Erënnerunge virun allem aus der Zäit vum Zweete Weltkrich publizéiert, woufir en dat Joer drop de [[Lëtzebuerger Buchpräis]] krut. 2013 koum ''Wéini kënnt fréier erëm?'' no, iwwer seng Kandheetsperiod virum Krich. 

Nach am héijen Alter huet hie ''Reimereien'' (2024) a ''Fabelen'' (2025) erausbruecht. 

== Soss ==
1970 war de  Péil Schlechter ee vun de Matgrënner vum ''Aikido Club Luxembourg''.

Hie war de Jong vum [[Demy Schlechter]], de Brudder vum [[Ger Schlechter]], de Monni vum [[Lambert Schlechter]]&lt;ref&gt;Braun F. 2026&lt;/ref&gt; an de Papp vum [[Pit Schlechter (Auteur)|Pit Schlechter]].

== Wierker ==
* ''Einfach esou. E Grapp erfonnte Geschichen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2023, ISBN 978-2-
* ''Wéini kënnt fréier erëm? Et kann net ëmmer Krich sinn.'' Éditions Guy Binsfeld, 2013, ISBN 978-2-87954-276-8
* ''De Pol muss an de Krich. Erënnerongen an Niewesaachen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2012, ISBN 978-2-87954-259-1
* ''De Bim an de Jopi'' - (De véiereckege Rondel / De bloen Hari), Ed. Saint-Paul, 1993, Zack Publications

== Kuckt och ==
* [[Comics]]

== Literatur ==
* [[Frédéric Braun|Braun, F.]], 2026. ''De Carlo war e Knéckjang. Aus senger Fieder stammt deen alleréischte Layout vum ''Land'': 105 Joer ass de Grafiker, Zeechner a Schrëftsteller Pe'l Schlechter dësen Abrëll ginn. Mir waren op Besuch.'' [[D'Lëtzebuerger Land]],  05.06.2026, S. 18-19. [Interview mam Péil Schlechter bei der Geleeënheet vu sengem 105. Gebuertsdag. Mam ''Carlo'' ass de [[Carlo Hemmer]] gemengt].
* Thill, M., 2021. ''Künstlerischer Tausendsassa wird hundert. Der Grafiker, Designer, Dichter und Comic-Zeichner hat Luxemburg auf mannigfaltige Weise geprägt.'' [[Luxemburger Wort]] vum 20. Abrëll, S. 19.
* ''Comics in, aus und über Luxemburg'' - Luke Haas - Éditions Schortgen - 2007 (S. 128-133)
* ''Crayon - Plume - Pinceau. Hommage à Pe'l Schlechter.'' - Luxembourg: Société des Foires Internationales de Luxembourg, 1996.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Pe'l Schlechter|{{PAGENAME}}}}
* Nora Schloesser, Marc Thill, [https://www.wort.lu/kultur/zum-tod-von-pe-l-schlechter-ein-kuenstlerischer-tausendsassa/160897262.html Zum Tod von Pe‘l Schlechter: Ein künstlerischer Tausendsassa], wort.lu, 02.09.2026, gekuckt den 03.09.2026
* [https://www.wort.lu/kultur/mit-dem-zeichenstift-durch-ein-jahrhundert-pe-l-schlechter-wird-105/146205039.html Mit dem Zeichenstift durch ein Jahrhundert: Pe‘l Schlechter wird 105], op wort.lu, 20.4.2026 an am Luxemburger Wort, 20.4.2026, S. 44-45
* [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1708398.html De Pe'l Schlechter kritt 100 Joer] op rtl.lu den 20. Abrëll 2021
* [https://web.archive.org/web/20210420090718/https://www.wort.lu/de/kultur/die-ikonische-plakatkunst-des-pe-l-schlechter-607e63e0de135b9236d41f52 Die ikonische Plakatkunst des Pe'l Schlechter] op wort.lu an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] ënnert dem Titel „Künstlerischer Tausendsassa wird hundert“ den 20. Abrëll 2021, S. 19

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Schlechter Pel}}
[[Kategorie:Gebuer 1921]]
[[Kategorie:Zwangsrekrutéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Comicszeechner]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Graphiker]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Éiereplack Dicks-Rodange-Lentz]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Honnertjäreg]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2026]]</text>
      <sha1>eizs7bn1uacj7hh4wir49hm3ibd4fqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703737</id>
      <parentid>2703733</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T12:17:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2703737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5622" sha1="spy43w6ftbnb24wfo70wfcvf8727kx5" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Paul''' Marie Jean Pierre &quot;'''Péil'''&quot; (oder an eegener Schreifweis: &quot;'''Pe'l'''&quot;) '''Schlechter''', gebuer als  den [[20. Abrëll]] [[1921]] am Quartier [[Lampertsbierg]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-897V-32NS?wc=9RTB-FM9%3A130045801%2C132838901%26cc%3D1709358&amp;cc=1709358&amp;lang=de&amp;i=617 Gebuertsakt Nr. 161] vum 21. Abrëll 1921 vun der Stad Lëtzebuerg&lt;/ref&gt;, a gestuerwen den oder virum 2. September [[2026]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/de-bd-kenschtler-a-schreftsteller-pel-schlechter-ass-dout-626697691|Titel=En ass 105 Joer al ginn: De BD-Kënschtler a Schrëftsteller Pe'l Schlechter ass dout|Gekuckt=2026-09-02|Auteur=|Datum=2026-09-02|Wierk=RTL Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéierten]]&lt;ref&gt;[http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/detail/schlechter-paul De Paul Schlechter op der Websäit vun der Fédération des Enrôles de Force]&lt;/ref&gt;, [[Architektur|Architekt]] a [[Graphiker]].

Hien ass de Lëtzebuerger duerch seng verschidde graphesch Aarbechten ([[Plakat]]er, Illustratiounen, [[Bande dessinée]]ën, [[Timber]]en, [[Exlibris]], Placketten a Mënzen) awer och duerch seng Gedichter, Geschichten, Texter an Artikele gutt bekannt.

A senger Chronik iwwer [[Comics|Comicken]] zu Lëtzebuerg bezeechent de [[Luke Haas]] hien als de Pionéier vun der lëtzebuergescher [[Bande dessinée]], dee sech mat engem minimalisteschen Zeechestil als éischte Lëtzebuerger op &quot;de Comic-Parkett&quot; gewot huet. Dem ''Pe'l'' Schlechter seng Comicken a [[Karikatur]]e sinn ënner anerem an de Wochenzeitungen ''[[d'Lëtzebuerger Land]]'' a ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]'' erauskomm.

Säi Comic ''De Bim an de Jopi'' ass am [[Oktober]] [[1948]] an der ''Revue'' ugelaf an huet no zwou Geschichten (49 Fortsetzungen) am Oktober [[1952]] opgehalen. [[1964]] huet de ''Pe'l'' Schlechter mat dem Zeechne vu Comics opgehalen.

Tëscht 1974 an 1976 gouf dem ''Pe'l'' Schlechter seng éischt Geschicht iwwer &quot;De véiereckege Rondel&quot; an der ''[[Revue de la Jeunesse]]'' nach eng Kéier opgeluecht.

2012 huet hie mat ''De Pol muss an de Krich'' seng Erënnerunge virun allem aus der Zäit vum Zweete Weltkrich publizéiert, woufir en dat Joer drop de [[Lëtzebuerger Buchpräis]] krut. 2013 koum ''Wéini kënnt fréier erëm?'' no, iwwer seng Kandheetsperiod virum Krich. 

Nach am héijen Alter huet hie ''Reimereien'' (2024) a ''Fabelen'' (2025) erausbruecht. 

== Soss ==
1970 war de  Péil Schlechter ee vun de Matgrënner vum ''Aikido Club Luxembourg''.

Hie war de Jong vum [[Demy Schlechter]], de Brudder vum [[Ger Schlechter]], de Monni vum [[Lambert Schlechter]]&lt;ref&gt;Braun F. 2026&lt;/ref&gt; an de Papp vum [[Pit Schlechter (Auteur)|Pit Schlechter]].

== Wierker ==
* ''Einfach esou. E Grapp erfonnte Geschichen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2023, ISBN 978-2-
* ''Wéini kënnt fréier erëm? Et kann net ëmmer Krich sinn.'' Éditions Guy Binsfeld, 2013, ISBN 978-2-87954-276-8
* ''De Pol muss an de Krich. Erënnerongen an Niewesaachen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2012, ISBN 978-2-87954-259-1
* ''De Bim an de Jopi'' - (De véiereckege Rondel / De bloen Hari), Ed. Saint-Paul, 1993, Zack Publications

== Kuckt och ==
* [[Comics]]

== Literatur ==
* [[Frédéric Braun|Braun, F.]], 2026. ''De Carlo war e Knéckjang. Aus senger Fieder stammt deen alleréischte Layout vum ''Land'': 105 Joer ass de Grafiker, Zeechner a Schrëftsteller Pe'l Schlechter dësen Abrëll ginn. Mir waren op Besuch.'' [[D'Lëtzebuerger Land]],  05.06.2026, S. 18-19. [Interview mam Péil Schlechter bei der Geleeënheet vu sengem 105. Gebuertsdag. Mam ''Carlo'' ass de [[Carlo Hemmer]] gemengt].
* Thill, M., 2021. ''Künstlerischer Tausendsassa wird hundert. Der Grafiker, Designer, Dichter und Comic-Zeichner hat Luxemburg auf mannigfaltige Weise geprägt.'' [[Luxemburger Wort]] vum 20. Abrëll, S. 19.
* ''Comics in, aus und über Luxemburg'' - Luke Haas - Éditions Schortgen - 2007 (S. 128-133)
* ''Crayon - Plume - Pinceau. Hommage à Pe'l Schlechter.'' - Luxembourg: Société des Foires Internationales de Luxembourg, 1996.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Pe'l Schlechter|{{PAGENAME}}}}
* Nora Schloesser, Marc Thill, [https://www.wort.lu/kultur/zum-tod-von-pe-l-schlechter-ein-kuenstlerischer-tausendsassa/160897262.html Zum Tod von Pe‘l Schlechter: Ein künstlerischer Tausendsassa], wort.lu, 02.09.2026, gekuckt den 03.09.2026
* [https://www.wort.lu/kultur/mit-dem-zeichenstift-durch-ein-jahrhundert-pe-l-schlechter-wird-105/146205039.html Mit dem Zeichenstift durch ein Jahrhundert: Pe‘l Schlechter wird 105], op wort.lu, 20.4.2026 an am Luxemburger Wort, 20.4.2026, S. 44-45
* [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1708398.html De Pe'l Schlechter kritt 100 Joer] op rtl.lu den 20. Abrëll 2021
* [https://web.archive.org/web/20210420090718/https://www.wort.lu/de/kultur/die-ikonische-plakatkunst-des-pe-l-schlechter-607e63e0de135b9236d41f52 Die ikonische Plakatkunst des Pe'l Schlechter] op wort.lu an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] ënnert dem Titel „Künstlerischer Tausendsassa wird hundert“ den 20. Abrëll 2021, S. 19

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Schlechter Pel}}
[[Kategorie:Gebuer 1921]]
[[Kategorie:Zwangsrekrutéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Comicszeechner]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Graphiker]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Éiereplack Dicks-Rodange-Lentz]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Honnertjäreg]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2026]]</text>
      <sha1>spy43w6ftbnb24wfo70wfcvf8727kx5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703750</id>
      <parentid>2703737</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T13:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2703750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5625" sha1="ebrk7xbo62ecoffk4hyql708lvqakxk" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Paul''' Marie Jean Pierre „'''Péil'''“ (oder an eegener Schreifweis: „'''Pe'l'''“) '''Schlechter''', gebuer den [[20. Abrëll]] [[1921]] am Quartier [[Lampertsbierg]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-897V-32NS?wc=9RTB-FM9%3A130045801%2C132838901%26cc%3D1709358&amp;cc=1709358&amp;lang=de&amp;i=617 Gebuertsakt Nr. 161] vum 21. Abrëll 1921 vun der Stad Lëtzebuerg&lt;/ref&gt;, a gestuerwen den oder virum 2. September [[2026]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/de-bd-kenschtler-a-schreftsteller-pel-schlechter-ass-dout-626697691|Titel=En ass 105 Joer al ginn: De BD-Kënschtler a Schrëftsteller Pe'l Schlechter ass dout|Gekuckt=2026-09-02|Auteur=|Datum=2026-09-02|Wierk=RTL Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéierten]]&lt;ref&gt;[http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/detail/schlechter-paul De Paul Schlechter op der Websäit vun der Fédération des Enrôles de Force]&lt;/ref&gt;, [[Architektur|Architekt]] a [[Graphiker]].

Hien ass de Lëtzebuerger duerch seng verschidde graphesch Aarbechten ([[Plakat]]er, Illustratiounen, [[Bande dessinée]]ën, [[Timber]]en, [[Exlibris]], Placketten a Mënzen) awer och duerch seng Gedichter, Geschichten, Texter an Artikele gutt bekannt.

A senger Chronik iwwer [[Comics|Comicken]] zu Lëtzebuerg bezeechent de [[Luke Haas]] hien als de Pionéier vun der lëtzebuergescher [[Bande dessinée]], dee sech mat engem minimalisteschen Zeechestil als éischte Lëtzebuerger op &quot;de Comic-Parkett&quot; gewot huet. Dem ''Pe'l'' Schlechter seng Comicken a [[Karikatur]]e sinn ënner anerem an de Wochenzeitungen ''[[d'Lëtzebuerger Land]]'' a ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]'' erauskomm.

Säi Comic ''De Bim an de Jopi'' ass am [[Oktober]] [[1948]] an der ''Revue'' ugelaf an huet no zwou Geschichten (49 Fortsetzungen) am Oktober [[1952]] opgehalen. [[1964]] huet de ''Pe'l'' Schlechter mat dem Zeechne vu Comics opgehalen.

Tëscht 1974 an 1976 gouf dem ''Pe'l'' Schlechter seng éischt Geschicht iwwer &quot;De véiereckege Rondel&quot; an der ''[[Revue de la Jeunesse]]'' nach eng Kéier opgeluecht.

2012 huet hie mat ''De Pol muss an de Krich'' seng Erënnerunge virun allem aus der Zäit vum Zweete Weltkrich publizéiert, woufir en dat Joer drop de [[Lëtzebuerger Buchpräis]] krut. 2013 koum ''Wéini kënnt fréier erëm?'' no, iwwer seng Kandheetsperiod virum Krich. 

Nach am héijen Alter huet hie ''Reimereien'' (2024) a ''Fabelen'' (2025) erausbruecht. 

== Soss ==
1970 war de  Péil Schlechter ee vun de Matgrënner vum ''Aikido Club Luxembourg''.

Hie war de Jong vum [[Demy Schlechter]], de Brudder vum [[Ger Schlechter]], de Monni vum [[Lambert Schlechter]]&lt;ref&gt;Braun F. 2026&lt;/ref&gt; an de Papp vum [[Pit Schlechter (Auteur)|Pit Schlechter]].

== Wierker ==
* ''Einfach esou. E Grapp erfonnte Geschichen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2023, ISBN 978-2-
* ''Wéini kënnt fréier erëm? Et kann net ëmmer Krich sinn.'' Éditions Guy Binsfeld, 2013, ISBN 978-2-87954-276-8
* ''De Pol muss an de Krich. Erënnerongen an Niewesaachen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2012, ISBN 978-2-87954-259-1
* ''De Bim an de Jopi'' - (De véiereckege Rondel / De bloen Hari), Ed. Saint-Paul, 1993, Zack Publications

== Kuckt och ==
* [[Comics]]

== Literatur ==
* [[Frédéric Braun|Braun, F.]], 2026. ''De Carlo war e Knéckjang. Aus senger Fieder stammt deen alleréischte Layout vum ''Land'': 105 Joer ass de Grafiker, Zeechner a Schrëftsteller Pe'l Schlechter dësen Abrëll ginn. Mir waren op Besuch.'' [[D'Lëtzebuerger Land]],  05.06.2026, S. 18-19. [Interview mam Péil Schlechter bei der Geleeënheet vu sengem 105. Gebuertsdag. Mam ''Carlo'' ass de [[Carlo Hemmer]] gemengt].
* Thill, M., 2021. ''Künstlerischer Tausendsassa wird hundert. Der Grafiker, Designer, Dichter und Comic-Zeichner hat Luxemburg auf mannigfaltige Weise geprägt.'' [[Luxemburger Wort]] vum 20. Abrëll, S. 19.
* ''Comics in, aus und über Luxemburg'' - Luke Haas - Éditions Schortgen - 2007 (S. 128-133)
* ''Crayon - Plume - Pinceau. Hommage à Pe'l Schlechter.'' - Luxembourg: Société des Foires Internationales de Luxembourg, 1996.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Pe'l Schlechter|{{PAGENAME}}}}
* Nora Schloesser, Marc Thill, [https://www.wort.lu/kultur/zum-tod-von-pe-l-schlechter-ein-kuenstlerischer-tausendsassa/160897262.html Zum Tod von Pe‘l Schlechter: Ein künstlerischer Tausendsassa], wort.lu, 02.09.2026, gekuckt den 03.09.2026
* [https://www.wort.lu/kultur/mit-dem-zeichenstift-durch-ein-jahrhundert-pe-l-schlechter-wird-105/146205039.html Mit dem Zeichenstift durch ein Jahrhundert: Pe‘l Schlechter wird 105], op wort.lu, 20.4.2026 an am Luxemburger Wort, 20.4.2026, S. 44-45
* [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1708398.html De Pe'l Schlechter kritt 100 Joer] op rtl.lu den 20. Abrëll 2021
* [https://web.archive.org/web/20210420090718/https://www.wort.lu/de/kultur/die-ikonische-plakatkunst-des-pe-l-schlechter-607e63e0de135b9236d41f52 Die ikonische Plakatkunst des Pe'l Schlechter] op wort.lu an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] ënnert dem Titel „Künstlerischer Tausendsassa wird hundert“ den 20. Abrëll 2021, S. 19

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Schlechter Pel}}
[[Kategorie:Gebuer 1921]]
[[Kategorie:Zwangsrekrutéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Comicszeechner]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Graphiker]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Éiereplack Dicks-Rodange-Lentz]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Honnertjäreg]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2026]]</text>
      <sha1>ebrk7xbo62ecoffk4hyql708lvqakxk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703809</id>
      <parentid>2703750</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T07:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sultan Edijingo</username>
        <id>1468</id>
      </contributor>
      <comment>/* Um Spaweck */ LW 04.09.26</comment>
      <origin>2703809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6027" sha1="eb5659toqcypc6md4qft0iz9w2zikin" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Paul''' Marie Jean Pierre „'''Péil'''“ (oder an eegener Schreifweis: „'''Pe'l'''“) '''Schlechter''', gebuer den [[20. Abrëll]] [[1921]] am Quartier [[Lampertsbierg]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-897V-32NS?wc=9RTB-FM9%3A130045801%2C132838901%26cc%3D1709358&amp;cc=1709358&amp;lang=de&amp;i=617 Gebuertsakt Nr. 161] vum 21. Abrëll 1921 vun der Stad Lëtzebuerg&lt;/ref&gt;, a gestuerwen den oder virum 2. September [[2026]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/de-bd-kenschtler-a-schreftsteller-pel-schlechter-ass-dout-626697691|Titel=En ass 105 Joer al ginn: De BD-Kënschtler a Schrëftsteller Pe'l Schlechter ass dout|Gekuckt=2026-09-02|Auteur=|Datum=2026-09-02|Wierk=RTL Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéierten]]&lt;ref&gt;[http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/detail/schlechter-paul De Paul Schlechter op der Websäit vun der Fédération des Enrôles de Force]&lt;/ref&gt;, [[Architektur|Architekt]] a [[Graphiker]].

Hien ass de Lëtzebuerger duerch seng verschidde graphesch Aarbechten ([[Plakat]]er, Illustratiounen, [[Bande dessinée]]ën, [[Timber]]en, [[Exlibris]], Placketten a Mënzen) awer och duerch seng Gedichter, Geschichten, Texter an Artikele gutt bekannt.

A senger Chronik iwwer [[Comics|Comicken]] zu Lëtzebuerg bezeechent de [[Luke Haas]] hien als de Pionéier vun der lëtzebuergescher [[Bande dessinée]], dee sech mat engem minimalisteschen Zeechestil als éischte Lëtzebuerger op &quot;de Comic-Parkett&quot; gewot huet. Dem ''Pe'l'' Schlechter seng Comicken a [[Karikatur]]e sinn ënner anerem an de Wochenzeitungen ''[[d'Lëtzebuerger Land]]'' a ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]'' erauskomm.

Säi Comic ''De Bim an de Jopi'' ass am [[Oktober]] [[1948]] an der ''Revue'' ugelaf an huet no zwou Geschichten (49 Fortsetzungen) am Oktober [[1952]] opgehalen. [[1964]] huet de ''Pe'l'' Schlechter mat dem Zeechne vu Comics opgehalen.

Tëscht 1974 an 1976 gouf dem ''Pe'l'' Schlechter seng éischt Geschicht iwwer &quot;De véiereckege Rondel&quot; an der ''[[Revue de la Jeunesse]]'' nach eng Kéier opgeluecht.

2012 huet hie mat ''De Pol muss an de Krich'' seng Erënnerunge virun allem aus der Zäit vum Zweete Weltkrich publizéiert, woufir en dat Joer drop de [[Lëtzebuerger Buchpräis]] krut. 2013 koum ''Wéini kënnt fréier erëm?'' no, iwwer seng Kandheetsperiod virum Krich. 

Nach am héijen Alter huet hie ''Reimereien'' (2024) a ''Fabelen'' (2025) erausbruecht. 

== Soss ==
1970 war de  Péil Schlechter ee vun de Matgrënner vum ''Aikido Club Luxembourg''.

Hie war de Jong vum [[Demy Schlechter]], de Brudder vum [[Ger Schlechter]], de Monni vum [[Lambert Schlechter]]&lt;ref&gt;Braun F. 2026&lt;/ref&gt; an de Papp vum [[Pit Schlechter (Auteur)|Pit Schlechter]].

== Wierker ==
* ''Einfach esou. E Grapp erfonnte Geschichen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2023, ISBN 978-2-
* ''Wéini kënnt fréier erëm? Et kann net ëmmer Krich sinn.'' Éditions Guy Binsfeld, 2013, ISBN 978-2-87954-276-8
* ''De Pol muss an de Krich. Erënnerongen an Niewesaachen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2012, ISBN 978-2-87954-259-1
* ''De Bim an de Jopi'' - (De véiereckege Rondel / De bloen Hari), Ed. Saint-Paul, 1993, Zack Publications

== Kuckt och ==
* [[Comics]]

== Literatur ==
* [[Frédéric Braun|Braun, F.]], 2026. ''De Carlo war e Knéckjang. Aus senger Fieder stammt deen alleréischte Layout vum ''Land'': 105 Joer ass de Grafiker, Zeechner a Schrëftsteller Pe'l Schlechter dësen Abrëll ginn. Mir waren op Besuch.'' [[D'Lëtzebuerger Land]],  05.06.2026, S. 18-19. [Interview mam Péil Schlechter bei der Geleeënheet vu sengem 105. Gebuertsdag. Mam ''Carlo'' ass de [[Carlo Hemmer]] gemengt].
* Thill, M., 2021. ''Künstlerischer Tausendsassa wird hundert. Der Grafiker, Designer, Dichter und Comic-Zeichner hat Luxemburg auf mannigfaltige Weise geprägt.'' [[Luxemburger Wort]] vum 20. Abrëll, S. 19.
* ''Comics in, aus und über Luxemburg'' - Luke Haas - Éditions Schortgen - 2007 (S. 128-133)
* ''Crayon - Plume - Pinceau. Hommage à Pe'l Schlechter.'' - Luxembourg: Société des Foires Internationales de Luxembourg, 1996.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Pe'l Schlechter|{{PAGENAME}}}}
* Nora Schloesser, [https://www.wort.lu/kultur/er-ist-mir-irgendwann-unsterblich-vorgekommen-weggefaehrten-gedenken-pel-schlechter/160906041.html Luxemburgs Kulturszene in Trauer, Nachruf: „Er ist mir irgendwann unsterblich vorgekommen“: Weggefährten gedenken Pe’l Schlechter], wort.lu, 03.09.2026, gekuckt de 04.09.2026, Luxemburger Wort, 04.09.2026, S. 39

* Nora Schloesser, Marc Thill, [https://www.wort.lu/kultur/zum-tod-von-pe-l-schlechter-ein-kuenstlerischer-tausendsassa/160897262.html Zum Tod von Pe‘l Schlechter: Ein künstlerischer Tausendsassa], wort.lu, 02.09.2026, gekuckt den 03.09.2026, Luxemburger Wort, 04.09.2026, S.38
* [https://www.wort.lu/kultur/mit-dem-zeichenstift-durch-ein-jahrhundert-pe-l-schlechter-wird-105/146205039.html Mit dem Zeichenstift durch ein Jahrhundert: Pe‘l Schlechter wird 105], op wort.lu, 20.4.2026 an am Luxemburger Wort, 20.4.2026, S. 44-45
* [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1708398.html De Pe'l Schlechter kritt 100 Joer] op rtl.lu den 20. Abrëll 2021
* [https://web.archive.org/web/20210420090718/https://www.wort.lu/de/kultur/die-ikonische-plakatkunst-des-pe-l-schlechter-607e63e0de135b9236d41f52 Die ikonische Plakatkunst des Pe'l Schlechter] op wort.lu an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] ënnert dem Titel „Künstlerischer Tausendsassa wird hundert“ den 20. Abrëll 2021, S. 19

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Schlechter Pel}}
[[Kategorie:Gebuer 1921]]
[[Kategorie:Zwangsrekrutéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Comicszeechner]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Graphiker]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Éiereplack Dicks-Rodange-Lentz]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Honnertjäreg]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2026]]</text>
      <sha1>eb5659toqcypc6md4qft0iz9w2zikin</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703810</id>
      <parentid>2703809</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T07:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>méi blo [[:Revue (Zäitschrëft)]]</comment>
      <origin>2703810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6053" sha1="8m8azoo1x2lb6opwkdl5j1aojd9twlz" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Paul''' Marie Jean Pierre „'''Péil'''“ (oder an eegener Schreifweis: „'''Pe'l'''“) '''Schlechter''', gebuer den [[20. Abrëll]] [[1921]] am Quartier [[Lampertsbierg]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]&lt;ref&gt;[https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-897V-32NS?wc=9RTB-FM9%3A130045801%2C132838901%26cc%3D1709358&amp;cc=1709358&amp;lang=de&amp;i=617 Gebuertsakt Nr. 161] vum 21. Abrëll 1921 vun der Stad Lëtzebuerg&lt;/ref&gt;, a gestuerwen den oder virum 2. September [[2026]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/de-bd-kenschtler-a-schreftsteller-pel-schlechter-ass-dout-626697691|Titel=En ass 105 Joer al ginn: De BD-Kënschtler a Schrëftsteller Pe'l Schlechter ass dout|Gekuckt=2026-09-02|Auteur=|Datum=2026-09-02|Wierk=RTL Lëtzebuerg|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergeschen [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Zwangsrekrutéierten]]&lt;ref&gt;[http://www.ons-jongen-a-meedercher.lu/archives/personnes/detail/schlechter-paul De Paul Schlechter op der Websäit vun der Fédération des Enrôles de Force]&lt;/ref&gt;, [[Architektur|Architekt]] a [[Graphiker]].

Hien ass de Lëtzebuerger duerch seng verschidde graphesch Aarbechten ([[Plakat]]er, Illustratiounen, [[Bande dessinée]]ën, [[Timber]]en, [[Exlibris]], Placketten a Mënzen) awer och duerch seng Gedichter, Geschichten, Texter an Artikele gutt bekannt.

A senger Chronik iwwer [[Comics|Comicken]] zu Lëtzebuerg bezeechent de [[Luke Haas]] hien als de Pionéier vun der lëtzebuergescher [[Bande dessinée]], dee sech mat engem minimalisteschen Zeechestil als éischte Lëtzebuerger op &quot;de Comic-Parkett&quot; gewot huet. Dem ''Pe'l'' Schlechter seng Comicken a [[Karikatur]]e sinn ënner anerem an de Wochenzeitungen ''[[d'Lëtzebuerger Land]]'' a ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]'' erauskomm.

Säi Comic ''De Bim an de Jopi'' ass am [[Oktober]] [[1948]] an der ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]'' ugelaf an huet no zwou Geschichten (49 Fortsetzungen) am Oktober [[1952]] opgehalen. [[1964]] huet de ''Pe'l'' Schlechter mat dem Zeechne vu Comics opgehalen.

Tëscht 1974 an 1976 gouf dem ''Pe'l'' Schlechter seng éischt Geschicht iwwer &quot;De véiereckege Rondel&quot; an der ''[[Revue de la Jeunesse]]'' nach eng Kéier opgeluecht.

2012 huet hie mat ''De Pol muss an de Krich'' seng Erënnerunge virun allem aus der Zäit vum Zweete Weltkrich publizéiert, woufir en dat Joer drop de [[Lëtzebuerger Buchpräis]] krut. 2013 koum ''Wéini kënnt fréier erëm?'' no, iwwer seng Kandheetsperiod virum Krich. 

Nach am héijen Alter huet hie ''Reimereien'' (2024) a ''Fabelen'' (2025) erausbruecht. 

== Soss ==
1970 war de  Péil Schlechter ee vun de Matgrënner vum ''Aikido Club Luxembourg''.

Hie war de Jong vum [[Demy Schlechter]], de Brudder vum [[Ger Schlechter]], de Monni vum [[Lambert Schlechter]]&lt;ref&gt;Braun F. 2026&lt;/ref&gt; an de Papp vum [[Pit Schlechter (Auteur)|Pit Schlechter]].

== Wierker ==
* ''Einfach esou. E Grapp erfonnte Geschichen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2023, ISBN 978-2-
* ''Wéini kënnt fréier erëm? Et kann net ëmmer Krich sinn.'' Éditions Guy Binsfeld, 2013, ISBN 978-2-87954-276-8
* ''De Pol muss an de Krich. Erënnerongen an Niewesaachen.'' Éditions Guy Binsfeld, 2012, ISBN 978-2-87954-259-1
* ''De Bim an de Jopi'' - (De véiereckege Rondel / De bloen Hari), Ed. Saint-Paul, 1993, Zack Publications

== Kuckt och ==
* [[Comics]]

== Literatur ==
* [[Frédéric Braun|Braun, F.]], 2026. ''De Carlo war e Knéckjang. Aus senger Fieder stammt deen alleréischte Layout vum ''Land'': 105 Joer ass de Grafiker, Zeechner a Schrëftsteller Pe'l Schlechter dësen Abrëll ginn. Mir waren op Besuch.'' [[D'Lëtzebuerger Land]],  05.06.2026, S. 18-19. [Interview mam Péil Schlechter bei der Geleeënheet vu sengem 105. Gebuertsdag. Mam ''Carlo'' ass de [[Carlo Hemmer]] gemengt].
* Thill, M., 2021. ''Künstlerischer Tausendsassa wird hundert. Der Grafiker, Designer, Dichter und Comic-Zeichner hat Luxemburg auf mannigfaltige Weise geprägt.'' [[Luxemburger Wort]] vum 20. Abrëll, S. 19.
* ''Comics in, aus und über Luxemburg'' - Luke Haas - Éditions Schortgen - 2007 (S. 128-133)
* ''Crayon - Plume - Pinceau. Hommage à Pe'l Schlechter.'' - Luxembourg: Société des Foires Internationales de Luxembourg, 1996.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Pe'l Schlechter|{{PAGENAME}}}}
* Nora Schloesser, [https://www.wort.lu/kultur/er-ist-mir-irgendwann-unsterblich-vorgekommen-weggefaehrten-gedenken-pel-schlechter/160906041.html Luxemburgs Kulturszene in Trauer, Nachruf: „Er ist mir irgendwann unsterblich vorgekommen“: Weggefährten gedenken Pe’l Schlechter], wort.lu, 03.09.2026, gekuckt de 04.09.2026, Luxemburger Wort, 04.09.2026, S. 39

* Nora Schloesser, Marc Thill, [https://www.wort.lu/kultur/zum-tod-von-pe-l-schlechter-ein-kuenstlerischer-tausendsassa/160897262.html Zum Tod von Pe‘l Schlechter: Ein künstlerischer Tausendsassa], wort.lu, 02.09.2026, gekuckt den 03.09.2026, Luxemburger Wort, 04.09.2026, S.38
* [https://www.wort.lu/kultur/mit-dem-zeichenstift-durch-ein-jahrhundert-pe-l-schlechter-wird-105/146205039.html Mit dem Zeichenstift durch ein Jahrhundert: Pe‘l Schlechter wird 105], op wort.lu, 20.4.2026 an am Luxemburger Wort, 20.4.2026, S. 44-45
* [https://www.rtl.lu/kultur/news/a/1708398.html De Pe'l Schlechter kritt 100 Joer] op rtl.lu den 20. Abrëll 2021
* [https://web.archive.org/web/20210420090718/https://www.wort.lu/de/kultur/die-ikonische-plakatkunst-des-pe-l-schlechter-607e63e0de135b9236d41f52 Die ikonische Plakatkunst des Pe'l Schlechter] op wort.lu an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] ënnert dem Titel „Künstlerischer Tausendsassa wird hundert“ den 20. Abrëll 2021, S. 19

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Schlechter Pel}}
[[Kategorie:Gebuer 1921]]
[[Kategorie:Zwangsrekrutéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Comicszeechner]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Graphiker]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren]]
[[Kategorie:Éiereplack Dicks-Rodange-Lentz]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Honnertjäreg]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2026]]</text>
      <sha1>8m8azoo1x2lb6opwkdl5j1aojd9twlz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Äerdnoen Objet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65207</id>
    <revision>
      <id>2703746</id>
      <parentid>2687526</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T13:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>eendäiteg → eendeiteg</comment>
      <origin>2703746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6259" sha1="j6r4xi46noxavb8bgns0yb1l266t87c" xml:space="preserve">En '''Äerdnoen Objet''' (engl. ''Near-Earth object''; NEO), ass en [[Asteroid]], [[Koméit]] oder grousse [[Meteoroid]] deen op senger [[Ëmlaffbunn|Bunn]] ronderëm d'[[Sonn]], d'[[Äerd]]bunn kräizt an doduerch eng Kollisiounsgefor ass. Fir där Gefor aus de Féiss kënnen ze goen, si genee Kenntnesser iwwer déi Objeten noutwendeg.

== Klassifikatioun vun äerdnoen Objeten ==
No Aart a Gréisst ginn dës Objeten ënnerdeelt an:
* [[Meteoroid]]e mat manner wéi 50 m Duerchmiesser
* [[Asteroid]]e mat méi wéi 50 m Duerchmiesser
* [[Koméit]]en

Meteoroide si méi grouss wéi den interplanetare Stëbs, mä méi kleng wéi Asteroiden, woubäi et awer weeder vun der Gréisst nach vun der Zesummesetzung hier eng eendeiteg an eenheetlech Grenz tëscht de béiden Objetaarte gëtt.

D'Asteroiden a Meteoroiden zielen zesumme mat de Koméiten zu de [[Klengkierper (Astronomie)|Klengkierper]] vum [[Sonnesystem]].

== Himmelsiwwerwachung ==
Nom Aschlag vum Koméit [[Shoemaker-Levy 9]] [[1994]] um [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] krut d'[[NASA]] vum [[Kongress vun de Vereenegte Staaten|amerikanesche Kongress]] den Optrag, all d'Objeten, déi méi wéi 1&amp;nbsp;km Duerchmiesser hunn, an déi Äerdbunn kräizen ze katalogiséieren. Dëst soll duerch speziell Programmer fir d'Himmelsiwwerwaachung, wéi [[Lincoln Near Earth Asteroid Research|LINEAR]], [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]], [[Near Earth Asteroid Tracking|NEAT]] oder [[Spacewatch]], erreecht ginn. Den [[Impakt|Aschlag]] vun engem [[Meteorit]] vun där Gréisstenuerdnung wier lokal eng Katastroph an hätt och global eescht Auswierkungen. Am Moment si ronn 500 Objete vun där Gréisst bekannt. No der Meenung vun Experten ass dat awer nëmmen d'Hallschent vun den äerdnoen Objete vun där Gréisst.

Um Projet [[Spaceguard-Programm|Spaceguard]] schaffen am Moment d'USA an déi [[Europäesch Unioun]] zesummen. Mat Abannung vun engem [[Australien|australeschen]] [[Teleskop]] gouf d'Iwwerwaachung op de kompletten Himmel ausgebreet. Mat der europäescher [[OCA-DLR Asteroid Survey|ODAS]]-Himmelsiwwerwaachung huet missen [[1999]] wéinst finanzielle Kierzungen opgehale ginn.

== Risikoofschätzung ==
Et gëtt zwou Andeelunge fir d'Klassifizéierung vum Aschlagsrisiko:
* déi einfach [[Turiner Skala]]
* déi komplex [[Palermo-Skala|Palermoskala]]

=== Turiner Skala ===
[[2003]] gouf fir déi zwéin [[Äerdnoen Asteroid|äerdno Asteroiden]] ''[[2003 QQ47|2003 QQ&lt;sub&gt;47&lt;/sub&gt;]]'' an ''[[1997 XR2|1997 XR&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;]]'' e Risiko festgestallt deen iwwer Null läit. Alle béid sinn an der Geforestuf 1 ageschriwwen. No méi geneeë Bunnmiessungen am Joer [[2005]] krut dem Objet ''[[Apophis (Asteroid)|(99942) Apophis]]'' (2004 MN&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) als éischten eng Risikostuf vun iwwer 1 zougewisen, kuerzfristeg war den Asteroid souguer an den Niveau 4 opgeholl ginn. Tëscht Februar a Mee [[2006]] gouf [[2004 VD17|2004&amp;nbsp;VD&lt;sub&gt;17&lt;/sub&gt;]] op der Turiner Skala mat 2 agestuuft, hie war domat eréischt den zweeten Asteroid, deen e Wäert vun iwwer 1 op der Turiner Skala erreecht huet.

=== Palermoskala ===
Bis elo ass een äerdnoen Objet mat engem Risiko méi grouss wéi Null bekannt; fir den [[1950 DA|(29075) 1950 DA]] gëtt en enke Rendez-vous am Joer [[2880]] virausgesot. Wann et zu engem Aschlag vun dësem Objet sollt kommen, da kéint e [[Massenausstierwen|Massestierwen]] d'Folleg sinn, bei deem déi meescht [[Liewen]]sformen op der Äerd ausgeläscht géifen.

== Nooste Rendez-vous ==
* Den Objet, deen eis bis elo am nooste koum, war [[2004 FU162|2004&amp;nbsp;FU&lt;sub&gt;162&lt;/sub&gt;]]. Dat war den [[31. Mäerz]] [[2004]] mat nëmme 6.500&amp;nbsp;km Ofstand zu eiser Äerd, huet awer keng Gefor duergestallt, well den 2004 FU&lt;sub&gt;162&lt;/sub&gt; een Duerchmiesser vu ronn 6&amp;nbsp;m huet.
* Deen zweetnooste war den [[19. Dezember]] [[2004]] mam [[2004 YD5|2004 YD&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;]] (5&amp;nbsp;m Duerchmiesser) op enger Distanz vu 35.000&amp;nbsp;km.
* Den [[18. Mäerz]] [[2004]] ass um 23:08 Auer &amp;nbsp;MEZ den Asteroid [[2004 FH|2004&amp;nbsp;FH]] passéiert, e Fielsbatz mat ronn 30 Meter Duerchmiesser, säin Ofstand zu de Äerd war nëmmen 43.000 Kilometer.
* Den [[2. Mäerz]] an den [[18. Mäerz]] [[2009]] um 13:17&amp;nbsp;Auer&amp;nbsp;MEZ hunn d'Asteroiden ''2009&amp;nbsp;DD&lt;sub&gt;45&lt;/sub&gt;'' (21–47&amp;nbsp;m Durchmesser) resp. ''2009&amp;nbsp;FH'' (13–29&amp;nbsp;m) d'Äerd op enger Distanz vun nëmme 70.000 resp. 80.000&amp;nbsp;km passéiert. Déi béid Asteroide goufen eréischt een Dag virdrun entdeckt.
* Den [[13. Abrëll]] [[2029]] passéiert deen 270&amp;nbsp;m groussen [[Apophis (Asteroid)|(99942)&amp;nbsp;Apophis]] (2004&amp;nbsp;NM&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) d'Äerd op enger Distanz vun ongeféier 30.000&amp;nbsp;km.

== Kuckt och ==
* [[Asteroid]]
* [[Äerdnoen Asteroid]]
* [[Lëscht vun den Asteroiden]]
* [[Lëscht vun äerdnoen Asteroiden]]
* [[Tunguska-Ereignis]]

== Literatur ==
* Andrea Milani: ''Near earth objects, our celestial neighbors - opportunity and risk.'' Cambridge Univ. Press, Cambridge 2007, ISBN 978-0-521-86345-2
* John L. Remo: '' Near-earth objects - the United Nations international conference.'' New York Acad. of Sciences, New York 1997, ISBN 1-57331-041-7

== Um Spaweck ==
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20100618122317/http://unicorn.eis.uva.es/neodys/ NeoDys Near Earth Objects - Dynamic Site]
* {{en}} [http://neo.jpl.nasa.gov NASA Near Earth Object Program]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20100209074053/http://impact.arc.nasa.gov/ Asteroid And Comet Impact Hazards]
* {{en}} [http://www.esa.int/SPECIALS/NEO/SEMS58OVGJE_0.html The Spaceguard Central Node]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20100611110447/http://www.b612foundation.org/about/welcome.html b612 Foundation]
* {{de}} [http://www.heise.de/tp/r4/artikel/24/24679/1.html Forderung nach einem UN-Abkommen zur Abwehr von Asteroiden] – Artikel vun [[Telepolis]], vum 19. Februar 2007
* {{de}} [http://www.nzz.ch/nachrichten/wissenschaft/ein_schwer_berechenbarer_kleinplanet_1.647684.html Thorsten Dambeck in Neue Zürcher Zeitung NZZ, 9.1.2008, S. B2: „Ein schwer berechenbarer Kleinplanet. Neue Erkenntnisse zu den Begegnungen von Apophis mit der Erde“]

{{DEFAULTSORT:Aerdno Objeten}}
[[Kategorie:Sonnesystem]]
[[Kategorie:Asteroiden]]
[[Kategorie:Meteoroiden]]
[[Kategorie:Koméiten]]</text>
      <sha1>j6r4xi46noxavb8bgns0yb1l266t87c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703747</id>
      <parentid>2703746</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T13:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2703747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6196" sha1="fudpbygv5zx6rt8p9m2ur50srimfips" xml:space="preserve">En '''Äerdnoen Objet''' (engl. ''Near-Earth object''; NEO), ass en [[Asteroid]], [[Koméit]] oder grousse [[Meteoroid]] deen op senger [[Ëmlaffbunn|Bunn]] ronderëm d'[[Sonn]], d'[[Äerd]]bunn kräizt an doduerch eng Kollisiounsgefor ass. Fir där Gefor aus de Féiss kënnen ze goen, si genee Kenntnesser iwwer déi Objeten noutwendeg.

== Klassifikatioun vun äerdnoen Objeten ==
No Aart a Gréisst ginn dës Objeten ënnerdeelt an:
* [[Meteoroid]]en 
* [[Asteroid]]en 
* [[Koméit]]en

Meteoroide si méi grouss wéi den interplanetare Stëbs, mä méi kleng wéi Asteroiden, woubäi et awer weeder vun der Gréisst nach vun der Zesummesetzung hier eng eendeiteg an eenheetlech Grenz tëscht de béiden Objetaarte gëtt.

D'Asteroiden a Meteoroiden zielen zesumme mat de Koméiten zu de [[Klengkierper (Astronomie)|Klengkierpere]] vum [[Sonnesystem]].

== Himmelsiwwerwachung ==
Nom Aschlag vum Koméit [[Shoemaker-Levy 9]] [[1994]] um [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] krut d'[[NASA]] vum [[Kongress vun de Vereenegte Staaten|amerikanesche Kongress]] den Optrag, all d'Objeten, déi méi wéi 1&amp;nbsp;km Duerchmiesser hunn, an déi Äerdbunn kräizen ze katalogiséieren. Dëst soll duerch speziell Programmer fir d'Himmelsiwwerwaachung, wéi [[Lincoln Near Earth Asteroid Research|LINEAR]], [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]], [[Near Earth Asteroid Tracking|NEAT]] oder [[Spacewatch]], erreecht ginn. Den [[Impakt|Aschlag]] vun engem [[Meteorit]] vun där Gréisstenuerdnung wier lokal eng Katastroph an hätt och global eescht Auswierkungen. Am Moment si ronn 500 Objete vun där Gréisst bekannt. No der Meenung vun Experten ass dat awer nëmmen d'Hallschent vun den äerdnoen Objete vun där Gréisst.

Um Projet [[Spaceguard-Programm|Spaceguard]] schaffen am Moment d'USA an déi [[Europäesch Unioun]] zesummen. Mat Abannung vun engem [[Australien|australeschen]] [[Teleskop]] gouf d'Iwwerwaachung op de kompletten Himmel ausgebreet. Mat der europäescher [[OCA-DLR Asteroid Survey|ODAS]]-Himmelsiwwerwaachung huet missen [[1999]] wéinst finanzielle Kierzungen opgehale ginn.

== Risikoofschätzung ==
Et gëtt zwou Andeelunge fir d'Klassifizéierung vum Aschlagsrisiko:
* déi einfach [[Turiner Skala]]
* déi komplex [[Palermo-Skala|Palermoskala]]

=== Turiner Skala ===
[[2003]] gouf fir déi zwéin [[Äerdnoen Asteroid|äerdno Asteroiden]] ''[[2003 QQ47|2003 QQ&lt;sub&gt;47&lt;/sub&gt;]]'' an ''[[1997 XR2|1997 XR&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;]]'' e Risiko festgestallt deen iwwer Null läit. Alle béid sinn an der Geforestuf 1 ageschriwwen. No méi geneeë Bunnmiessungen am Joer [[2005]] krut dem Objet ''[[Apophis (Asteroid)|(99942) Apophis]]'' (2004 MN&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) als éischten eng Risikostuf vun iwwer 1 zougewisen, kuerzfristeg war den Asteroid souguer an den Niveau 4 opgeholl ginn. Tëscht Februar a Mee [[2006]] gouf [[2004 VD17|2004&amp;nbsp;VD&lt;sub&gt;17&lt;/sub&gt;]] op der Turiner Skala mat 2 agestuuft, hie war domat eréischt den zweeten Asteroid, deen e Wäert vun iwwer 1 op der Turiner Skala erreecht huet.

=== Palermoskala ===
Bis elo ass een äerdnoen Objet mat engem Risiko méi grouss wéi Null bekannt; fir den [[1950 DA|(29075) 1950 DA]] gëtt en enke Rendez-vous am Joer [[2880]] virausgesot. Wann et zu engem Aschlag vun dësem Objet sollt kommen, da kéint e [[Massenausstierwen|Massestierwen]] d'Folleg sinn, bei deem déi meescht [[Liewen]]sformen op der Äerd ausgeläscht géifen.

== Nooste Rendez-vous ==
* Den Objet, deen eis bis elo am nooste koum, war [[2004 FU162|2004&amp;nbsp;FU&lt;sub&gt;162&lt;/sub&gt;]]. Dat war den [[31. Mäerz]] [[2004]] mat nëmme 6.500&amp;nbsp;km Ofstand zu eiser Äerd, huet awer keng Gefor duergestallt, well den 2004 FU&lt;sub&gt;162&lt;/sub&gt; een Duerchmiesser vu ronn 6&amp;nbsp;m huet.
* Deen zweetnooste war den [[19. Dezember]] [[2004]] mam [[2004 YD5|2004 YD&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;]] (5&amp;nbsp;m Duerchmiesser) op enger Distanz vu 35.000&amp;nbsp;km.
* Den [[18. Mäerz]] [[2004]] ass um 23:08 Auer &amp;nbsp;MEZ den Asteroid [[2004 FH|2004&amp;nbsp;FH]] passéiert, e Fielsbatz mat ronn 30 Meter Duerchmiesser, säin Ofstand zu de Äerd war nëmmen 43.000 Kilometer.
* Den [[2. Mäerz]] an den [[18. Mäerz]] [[2009]] um 13:17&amp;nbsp;Auer&amp;nbsp;MEZ hunn d'Asteroiden ''2009&amp;nbsp;DD&lt;sub&gt;45&lt;/sub&gt;'' (21–47&amp;nbsp;m Durchmesser) resp. ''2009&amp;nbsp;FH'' (13–29&amp;nbsp;m) d'Äerd op enger Distanz vun nëmme 70.000 resp. 80.000&amp;nbsp;km passéiert. Déi béid Asteroide goufen eréischt een Dag virdrun entdeckt.
* Den [[13. Abrëll]] [[2029]] passéiert deen 270&amp;nbsp;m groussen [[Apophis (Asteroid)|(99942)&amp;nbsp;Apophis]] (2004&amp;nbsp;NM&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) d'Äerd op enger Distanz vun ongeféier 30.000&amp;nbsp;km.

== Kuckt och ==
* [[Asteroid]]
* [[Äerdnoen Asteroid]]
* [[Lëscht vun den Asteroiden]]
* [[Lëscht vun äerdnoen Asteroiden]]
* [[Tunguska-Ereignis]]

== Literatur ==
* Andrea Milani: ''Near earth objects, our celestial neighbors - opportunity and risk.'' Cambridge Univ. Press, Cambridge 2007, ISBN 978-0-521-86345-2
* John L. Remo: '' Near-earth objects - the United Nations international conference.'' New York Acad. of Sciences, New York 1997, ISBN 1-57331-041-7

== Um Spaweck ==
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20100618122317/http://unicorn.eis.uva.es/neodys/ NeoDys Near Earth Objects - Dynamic Site]
* {{en}} [http://neo.jpl.nasa.gov NASA Near Earth Object Program]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20100209074053/http://impact.arc.nasa.gov/ Asteroid And Comet Impact Hazards]
* {{en}} [http://www.esa.int/SPECIALS/NEO/SEMS58OVGJE_0.html The Spaceguard Central Node]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20100611110447/http://www.b612foundation.org/about/welcome.html b612 Foundation]
* {{de}} [http://www.heise.de/tp/r4/artikel/24/24679/1.html Forderung nach einem UN-Abkommen zur Abwehr von Asteroiden] – Artikel vun [[Telepolis]], vum 19. Februar 2007
* {{de}} [http://www.nzz.ch/nachrichten/wissenschaft/ein_schwer_berechenbarer_kleinplanet_1.647684.html Thorsten Dambeck in Neue Zürcher Zeitung NZZ, 9.1.2008, S. B2: „Ein schwer berechenbarer Kleinplanet. Neue Erkenntnisse zu den Begegnungen von Apophis mit der Erde“]

{{DEFAULTSORT:Aerdno Objeten}}
[[Kategorie:Sonnesystem]]
[[Kategorie:Asteroiden]]
[[Kategorie:Meteoroiden]]
[[Kategorie:Koméiten]]</text>
      <sha1>fudpbygv5zx6rt8p9m2ur50srimfips</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lars Løkke Rasmussen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68969</id>
    <revision>
      <id>2703740</id>
      <parentid>2677402</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T12:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dann noenee Innen-      →  dunn noeneen Innen-</comment>
      <origin>2703740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1044" sha1="f96kdjbpzvgiwwr6jv6luwwmyze3lyf" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
De '''Lars Løkke Rasmussen''', gebuer de [[15. Mee]] [[1964]] zu [[Vejle]] an [[Dänemark]], ass en dänesche Politiker. Hie war vum [[28. Juni]] [[2015]] bis de 27. Juni 2019 Premierminister vun enger minoritärer rietsliberaler Regierung.

Hie war schonn eng Kéier, tëscht dem Abrëll [[2009]] a September 2011, Premierminister vun Dänemark. Virdru war hie vun 1998 bis 2001 Buergermeeschter vu [[Frederiksborg Amt]], a gouf dunn noeneen Innen-, Gesondheets- a Finanzminister an de Regierungen ënner dem Premier [[Anders Fogh Rasmussen]]. Wéi deen zum Nato-Generalsekretär ernannt gouf, gouf de Lars Løkke Rasmussen a senger Plaz zum Premierminister ernannt.

De Lars Løkke Rasmussen war vun 1998 bis 2009 Vizepresident a gouf 2009 President vun der rietsliberaler Partei [[Venstre (Dänemark)|Venstre]].

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Premierministere vun Dänemark}}

{{DEFAULTSORT:Rasmussen Lars Lokke}}
[[Kategorie:Politiker (Dänemark)]]
[[Kategorie:Gebuer 1964]]</text>
      <sha1>f96kdjbpzvgiwwr6jv6luwwmyze3lyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Colmer-Bierg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73176</id>
    <revision>
      <id>2703806</id>
      <parentid>2693195</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T06:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lulaci</username>
        <id>61160</id>
      </contributor>
      <comment>/* Uertschaften */</comment>
      <origin>2703806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12180" sha1="da2ia2r77v4m238nvg2mdzyspvjo6ip" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Numm (Franséisch) = Colmar-Berg 
 | Numm (Däitsch) = Colmar-Berg
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Colmer-Bierg}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|48|42|N|06|05|32|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' (virun 1991: '''Gemeng Bierg'''&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;) ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}}.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

==Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Colmer-Bierg
 | nord =  [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]]
 | nord-est = [[Gemeng Schieren|Schieren]]
 | est =  [[Gemeng Noumer|Noummer]]
 | sud-est = [[Gemeng Miersch|Miersch]]
 | sud= 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Biissen|Biissen]]
 | ouest =  [[Gemeng Viichten|Viichten]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Mäerzeg|Mäerzeg]]
}}

== Uertschaften a [[Lieu-dit]]en an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Bierg (Colmer-Bierg)|Bierg]]
* [[Colmer]]
* [[Welsdref]]

=== Lieu-diten an Häff ===
* [[Brongeschhaff]]
* [[Brosiushaff]]
* [[Karelshaff]]
* [[Lellerhaff]]

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum [[25. Mäerz]] [[1991]] gouf den Numm vun der Gemeng vu ''Berg'' op ''Colmar-Berg'' geännert&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1991/03/25/n3/jo|Titel=Loi du 25 mars 1991 portant modification du nom de la commune de Berg en celui de Colmar-Berg|Gekuckt=19.07.2020|Datum=30.04.1991|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

===Häre vu Bierg===
Am [[16. Joerhonnert]] gouf et zu Bierg en ettlech grouss Proprietéite mat Schlässer. De gréissten Deel dovu war an den Hänn vun der Famill ''Von der Horst'', déi ëm [[1615]] der Koppel ''Von Heisgen-Woordt'' alles verkaaft huet. Deenen hiert Kandskand de Johann Gerhard von Heisgen huet nach en ettlech Terrainen derbäikaaft. Him ass d'[[Kierch Colmer-Bierg|Parkierch]], déi 1744 gebaut gouf, ze verdanken. Deemools huet Bierg zur [[Par]] [[Biissen]] gehéiert, bis et 1803 eng eege Par gouf.

De Johann von Heisgen a seng Fra d'Marie-Anne de Moreau haten zwee Meedercher, d'Maria Klara Gisberta (*1719) an d'Maria Gisberta Johanna (*1722).

D'Maria Klara hat sech mat engem franséische Kapitän, dem Antoine Leclerc de Vrainville aus dem [[Herzogtum Bar]] a [[Loutrengen]] bestuet. Si hat d'Herrschaft Bierg geierft, an d'Gisberta déi sech mat dem Jean-Baptiste Thierry de Saint-Baussant bestuet huet, hat [[Folkendeng]] kritt hat.

Den de Vrainville huet op groussem Fouss gelieft, a lues a lues d'Verméige verpolvert an nach e Pak Schold derbäigemaach. Besonnesch vill Schold hat hie bei der Maria Gisberta vu Blochausen, der Besëtzerin vun der [[Colmer Schmelz]]. [[1764]] koum sou déi ganz Proprietéit an d'Hänn vun der Famill vu Blochausen.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms colmar-berg luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 39}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''D'argent à l'aigle de sable accompagnée en chef, aux flancs et en pointe de cinq trèfles de sinople posés 2-2-1; au chef d'azur chargé d'une couronne grand-ducale d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[15. Dezember]] [[1988]] &lt;!--- [[Arrêté ministériel|A.M.]] - Mémorial B 19.., Säit ... - --&gt;Projet: Marcel Lenertz 1983}}

Am Feld vum Gemengewopen ass de Wope vun der Famill ''Berg'', mat den dräibliederege [[Kléiblat|Kléiblieder]] vun der Famill ''Heisgen''; de [[Chef (Heraldik)|Chef]] bezitt sech op d'groussherzoglech Residenz, souwuel duerch d'Kroun wéi och duerch säin [[Email (Heraldik)|Email]] (''azur'', blo) deen den Haaptemail vum Wope vum Haus ''Nassau'' ass (''d'azur billeté d'or au lion du même'').
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
{{Kapitel Info feelt}}
* 1815-1821: Jean-Baptiste Papier&lt;ref&gt;Buch &quot;La famille PAPIER, Famille de Mme de MUNKACSY&quot; vum Dr. Jean-Claude Loutsch&lt;/ref&gt;
* 1844: Mathias Maillet&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* ...
* 1994-2011: [[Fernand Diederich]]
* 2011-2017: [[Gast Jacobs]]
* 2017-2023: [[Christian Miny]]
* zanter 2023: [[Mandy Arendt]] ([[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]])

== Ekonomie ==
En Ofleeër vum amerikanesche Pneuefabrikant [[Goodyear Tire &amp; Rubber Company]], d'[[Goodyear-Dunlop Colmar-Berg]], gehéiert mat 3.570 Aarbechter zu de gréisste Patronen zu Lëtzebuerg.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://statistiques.public.lu/catalogue-publications/luxembourg-en-chiffres/2021/statec_lux_en_chiffres_2021FR.pdf|Titel=Luxembourg en chiffres 2021|Gekuckt=21 November 2021|Editeur=STATEC|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; Zanter [[1957]] huet d'Goodyear zu Colmer-Bierg en ''Technical Center'', dee virun allem [[Pneu]]e fir den europäesche Maart entwéckelt. Donieft ginn zu Colmer-Bierg an der [[Goodyear-Dunlop Tire Plant Colmar-Berg|Pneuefabréck]] och nach Camionspneuen a Sécherheetspneue produzéiert.

== Infrastrukturen ==
Zu den Infrastrukture vu Colmer-Bierg zielen:
{{Div col}}
* e Centre culturel
* eng Sportshal
* 3 Foussballsterrainen
* 5 Tennisterrainen (5-mol [[Clay Court|French Court]])
* en ëffentleche Park
* eng Gare (d'[[Gare Colmer-Bierg]])
* e Scoutschalet
* eng Kierch
* eng Post
{{Div col end}}
* eng Schoul
:Colmer-Bierg huet ee [[Précoce]], eng Spillschoul, eng [[Grondschoul (Lëtzebuerg)|Grondschoul]] an eng [[Maison relais pour enfants|Maison relais]]. [[2005]] gouf de Bau vun engem neie Schoulkomplex mat 4 Klassesäll fir d'Spillschoul, 2 Klassesall fir de Précoce an engem Schoulrestaurant beschloss. Dëse Schoulkomplex, deen 6.429.475 € kascht huet, gouf fir d'Rentrée 2008/2009 fäerdeg.
* eng Schwämm
:D'Schwämm ''[https://nordpool.lu/ Nordpool]'' vu Colmer-Bierg huet een Haaptbaseng vun 25x10m an een Niewebaseng vun 10x10m. D'Schwämm war tëscht August [[2009]] a Mëtt [[2011]] zou well en neie Komplex mat Wellness-Beräich bäigebaut an den alen Deel komplett renovéiert gouf. Den Devis gouf op 11.319.816 € chiffréiert, wouvun de Sportsministère 4,5 Millioune bezuele sollt, a Colmer-Bierg 850.000 €. Der Rescht vun de Käschte gouf op déi aner 7 Gemenge verdeelt, deenen hir Schoulklasse vun der Schwämm profitéieren, an zwar am Verhältnes zu de Stonnen déi se fir sech reservéiert hunn. D'Soumissioun fir d'Aarbechte gouf den 21. Juni 2010 op der Colmer Gemeng opgemaach.

== Verkéier ==
=== Stroosseverkéier ===
Colmer-Bierg ass un de Stroosseverkéier ugeschloss iwwer d'Autobunn [[Autobunn A7 (Lëtzebuerg)|A7]], d'[[Schnellstrooss B7 (Lëtzebuerg)|Schnellstrooss B7]], d'Nationalstroossen [[Nationalstrooss 7|N7]] an [[Nationalstrooss 22|N22]], an d'[[Chemin repris]]en [[CR345]] an [[CR123]].

=== Ëffentlechen Transport ===
==== Eisebunn ====
Duerch d'[[Gare Colmer-Bierg|Colmer Gare]] fiert d'CFL-Linn 1 [[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen|Lëtzebuerg-Ëlwen]].

Et gëtt nach eng Eisebunnslinn vun [[Eisebunnsstreck Ettelbréck-Biissen|Ettelbréck iwwer Colmer bis op Biissen]], déi fréier zu der [[Atertlinn]] gehéiert huet. Dës Linn gëtt nëmmen nach geleeëntlech fir Giddertransport benotzt.

==== Bussen ====
Colmer gëtt och vun enger Rëtsch [[RGTR]]-Buslinnen &lt;!-- Linne stëmmen net méi [[RGTR-400|400]], [[RGTR-508|508]], [[RGTR-510|510]], [[RGTR-511|511]], [[RGTR-515|515]], [[RGTR-517|517]], [[RGTR-518|518]], [[RGTR-752|752]], [[RGTR-800|800]], [[RGTR-803|803]], [[RGTR-805|805]], [[RGTR-808|808]], [[RGTR-810|810]], [[RGTR-812|812]], [[RGTR-815|815]], [[RGTR-817|817]], [[RGTR-819|819]], [[RGTR-820|820]], [[RGTR-822|822]], [[RGTR-825|825]], [[RGTR-834|834]], [[RGTR-840|840]], [[RGTR-842|842]], [[RGTR-848|848]] an [[RGTR-946|946]]--&gt; ugefuer.

=== Duuss Mobilitéit ===
Ënnert der Uelzechtbréck (N7) kräize sech d'Vëlospist [[Vëlospist PC15|PC15]], déi [[Bäreldeng]] mat [[Ettelbréck]] verbënnt, souwéi d'[[Vëlospist PC12|PC12]], déi sech Richtung Westen (zu [[Näerden]]) mat der [[Vëlospist PC17|PC17]] kräizt.

== Veräiner ==
Colmer-Bierg huet 18 Veräiner, dorënner 6 Sportsveräiner:
{{Div col|cols=3}}
* Action catholique des femmes du Luxembourg
* Association des parents
* Chorale St. Cécile
* Club des jeunes
* Croix-Rouge
* Football ASC
* Frënn vum Velo Colmar-Berg
* Goodyear Fëscherclub
* Goodyear Photoclub Colmar-Bierg
* Harmonie grand-ducale Orania
* Indiaca
* Seniorenclub 2006 asbl Colmar-Berg
* Service d'incendie de la commune de Colmar-Berg
* Société gymnastique Alouette
* Supporterclub ASC
* Syndicat d'initiative
* Tennis Club
{{Div col end}}
== Partnerstad ==
Zanter 2004 ass Colmer-Bierg d'Partnerstad vu [[Weilburg]] an Däitschland. Colmer-Bierg ass d'Residenz vum Lëtzebuerger Herrscherhaus, dat vu Weilburg kënnt.

== Perséinlechkeeten aus der Gemeng Colmer-Bierg ==
* Prinzessin [[Alix vu Lëtzebuerg]] (1929-2019),
* [[Frantz Heldenstein]] (1892-1975), Sculpteur an Innenarchitekt,
* [[Henri vu Lëtzebuerg|Groussherzog]] [[Jean vu Lëtzebuerg]] (1921-2019),
* Prënz [[Charles vu Lëtzebuerg (1927)|Charles vu Lëtzebuerg]] (1927-1977),
* Groussherzogin [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] (1896-1985),
* Prinzessin [[Élisabeth vu Lëtzebuerg (1922-2011)|Élisabeth vu Lëtzebuerg]] (1922-2011),
* Prinzessin [[Hilda vu Lëtzebuerg]] (1897-1979),
* Groussherzogin [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adélaïde]] (1894-1924),
* Prinzessin [[Marie-Gabrielle vu Lëtzebuerg]] (1925-2023),
* Prinzessin [[Sophie vu Lëtzebuerg]] (1902-1941),
* Prinzessin [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg (1924-2007)|Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg]] (1924-2007).

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col}}
* DEA, 
* [[Syndicat de communes ayant pour objet la construction, l'entretien et l'exploitation d'un crématoire sur base intercommunale|SICEC]],
* [[SICONA-Centre|SICONA-CENTRE]], 
* [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets provenant de la région de Diekirch, Ettelbruck et Colmar-Berg|SIDEC]], 
* [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires du Nord|SIDEN]], 
* [[Syndicat intercommunal de gestion informatique|SIGI]], 
* [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]], 
* [[ZANO]].
{{Div col end}}

== Kuckeswäertes ==
* [[Schlass Bierg]]
* [[Kierch Colmer-Bierg]]
* De Park

== Fotoalbum ==
&lt;gallery&gt;
Image:Colmar_Berg_03_town_hall_Luxembourg.jpg|Gemengenhaus
Image:Colmar_Berg_04_park_Luxembourg.jpg|De Park
Image:Colmar_Berg_06_river_Alzette_Luxembourg.jpg|D'Uelzecht beim Park
Image:Colmar_Berg_05_grand_duke_castle_Luxembourg.jpg|[[Schlass Bierg]]
Image:Colmar_Berg_railway_station_01_Luxembourg.jpg|[[Gare Colmer-Bierg]]
Image:Colmar_Berg_07_railway_goodyear_Luxembourg.jpg|D'[[Atertlinn]]
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.colmar-berg.lu/ Offiziell Websäit vun der Gemeng Colmer-Bierg]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/colmar-berg D'Gemeng Colmer-Bierg op der Websäit vum Syvicol]

{{Referenzen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Colmer-Bierg]]
[[Kategorie:Gemeng Colmer-Bierg| ]]</text>
      <sha1>da2ia2r77v4m238nvg2mdzyspvjo6ip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg (D)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83354</id>
    <revision>
      <id>2703826</id>
      <parentid>2686834</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T09:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>Plack um Diddelenger Stadhaus</comment>
      <origin>2703826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8811" sha1="a9japftnol9zvwaao8auwczozwzdhrk" xml:space="preserve">{{Navigatioun Monumenter 2. Weltkrich}}
{| class=&quot;wikitable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Numm
! Plaz
! Uertschaft
! Ageweit
! width=&quot;12%&quot;|Koordinaten
! Bild
|-
| [[Monument aux morts Déifferdeng|Monument aux morts]] || Avenue Charlotte || [[Déifferdeng]] ||1957 || || 
|-
|[[Streikmonument Déifferdeng]] || Eck Avenue Charlotte/rue Pasteur || [[Déifferdeng]] || 1958 ||{{coor dms|49|31|07.90|N|05|53|18.89|O}} || 
|-
|[[Monument aux morts Déifferdenger Schmelz]] || rue Emile Mark || [[Déifferdeng]] || || ||
|-
|[[Zwangsrekrutéierte Monument]]||Place des Enrôlés de Force || [[Déifferdeng]] || || ||[[Fichier:Zwangsrekrutéierte-Monument Déifferdeng-101.jpg|70px|center]]
|-
|[[Passeurs-Monument Déifferdeng|Passeurs-Monument]] || Place de France&lt;br&gt;Kräizung r. de Hussigny,&lt;br&gt; r. de la Montagne &lt;br&gt; a rue de Lasauvage || [[Déifferdeng]] || 1965 ||{{Coor dms|49|31|13.46|N|05|52|55.78|O}} || [[Fichier:Deifferdengerpasseuredenkmal1.jpg|70px|center]]
|-
|Erënnerungsplack fir de [[PI-Men]] [[Gunther Schumacher]],&lt;br&gt; den 3. August 1944 vun der Gestapo ëmbruecht. || 24, avenue de la Liberté || [[Déifferdeng]] || ||{{Coor dms|49|31|26.64|N|05|53|21.05|O}} || [[Fichier:Gunther Schumacher, PI-MEN.jpg |70px|center]]
|-
|38 ''[[Stolpersteine]]''|| 38 Stolpersteng op&lt;br&gt;14 verschiddene Plazen&lt;ref&gt;{{Méi Info 1|Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg#Déifferdeng{{!}}Stolpersteng zu Déiferdeng}}&lt;/ref&gt; || [[Déifferdeng]] || 28. Oktober 2014, &lt;br&gt;5. November 2015 || || [[Fichier:Stolpersteng_Famill_Finkelstein,_33,_rue_%C3%89mile_Mark,_D%C3%A9ifferdeng.jpg|100px|center]]
|-
|[[Gedenksteen Déiljen|Gedenksteen]] || op der Kierch || [[Déiljen]] || || {{Coor dms|50|03|43.2|N|5|57|16.1|O}} || [[Fichier:Gedenksteen Déiljen.jpg|100px]]
|-
|Gedenksteen 80th Infantery Division|| laanscht d'N10, bei der Sauer || [[Déiljen]] || || {{Coor dms|49|51|25.2|N|6|18|57.7|O}} || [[File:80th US Infantry Division Sauer Crossing.jpg|100px]]
|- 
|Erënnerungs- an Infomatiounspanneau fir follgend amerikanesch Unitéiten: 28th Infantry Division, 3rd Armored Field Artillery Battalion, 60th Armored Infantry Battalion, Combat Command A, 9th Armored Division||laanscht den [[CR364]] || Déiljen || || 
|-
|Monument aux morts:&lt;br&gt;''Pro Patria 1940 - 1945&lt;br&gt;Vergiest ons net'' + 11 Nimm || bei der [[Kierch Diänjen|Kierch]] || [[Diänjen]] || 1949 || {{Coor dms|49|51|09.42|N|6|19|06.85|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts Doennange 01.jpg|100px]]
|-
|Erënnerungsplack:&lt;br&gt; ''Mort pour la patrie à Tambow &lt;br&gt;LAMBERT HASTERT - 1922-1944'' ||un der [[Kierch Dickweiler|Kierch]] || [[Dickweiler]]|| ||{{Coor dms|49|47|0.9|N|06|28|17.6|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts Dickweiler 01.jpg|70px|center]]
|-
|[[Monument aux morts Diddeleng|Monument aux morts]] ||beim 'Ale Kierfecht' || [[Diddeleng]]|| || {{coor dms|49|28|59|N|06|04|56.1|O}} || [[Fichier:Monument aux morts Diddeleng.JPG|100px]]
|-
|[[Place de la résistance (Diddeleng)|Place de la résistance]]||am Brill||[[Diddeleng]]|| || {{coor dms|49|29|2.49|N|06|05|4.16|O}} ||[[Fichier:Place de la Resistance Diddeleng.JPG|100px]]
|-
|Erënnerungsplack 3. Amerikanesch Arméi || am Greisendall || [[Diddeleng]]|| || {{coor dms|49|27|39.7|N|06|04|52|O}} || [[Fichier:Erënnerungsplack Diddeleng.JPG|100px]]
|-
|[[Monument an Nekropol fir d'franséisch Zaldoten]] || Um 'Neie Kierfecht' (Rellent) || [[Diddeleng]] || [[1955]] || {{coor dms|49|29|11.00|N|06|04|48.50|O}} || [[Fichier:Necropole Diddeleng.JPG|100px]]
|-
|Erënnerungsplack un déi 188 Diddelenger Naziaffer || Un der Entrée vun der [[Kierch Diddeleng|Kierch]] || [[Diddeleng]] || [[1995]] || {{coor dms|49|28|46.9|N|06|05|9.16|O}} || [[Fichier:188 Naziaffer Diddeleng.JPG|80px|center]]
|-
|Zwangsrekrutéiertemonument || Place des enrôlés de force || [[Diddeleng]] || || {{coor dms|49|28|47.72|N|06|05|7.6|O}} || [[Fichier:MonumentEnrolDiddeleng.JPG|70px|center]]
|-
|Plack mat den Nimm vun 187 Diddelenger Naziaffer || An der Morgue um 'Ale Kierfecht'|| [[Diddeleng]] || || {{coor dms|49|29|06.94|N|06|04|53.79|O}} || [[Fichier:D'Heemecht vergësst Iech net, Diddeleng-101.jpg|70px|center]]
|-
|Plack als Erënnerung un déi 6 Leit, déi den 1. Sept. 1944 vun der SS erschoss goufen, an déi 4, déi den Dag drop festgeholl an an den Deeg dono an däitsche Prisongen ëmbruecht goufen || Mauer vum Stadhaus, Stadhausplaz || [[Diddeleng]] || || erneiert 2026 || 
|-
|Monument aux Morts 1940-1945 ||  place des Récollets || [[Dikrech]]|| 1955 || {{coor dms|49|52|11.6|N|06|09|328.37|O}} || [[File:Diekirch, monument aux morts, 2023.jpg|100px]]
|-
|[[Befreiungsmonument Dikrech]] || || [[Dikrech]]|| ||{{coor dms|49|51|54.64|N|06|09|30.64|O}} || [[Fichier:Dikrech (Monument Befreiung 44).jpg|100px]]
|-
|[[Kräizwee vun den Zwangsrekrutéierten]], 14 Statiounen&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240628222746/https://diekirch.lu/fileadmin/user_upload/Calvaire_Enr%C3%B4l%C3%A9s_de_Force_-_14_stations.pdf Le Calvaire des Enrôlés de Force à Diekirch] diekirch.lu, nogekuckt 25.09.2024.&lt;/ref&gt; || laanscht d'[[Vëlospist PC16]]|| [[Dikrech]]|| 1981 |||| [[File:Calvaire des Enrôlés de Force 1940-1945 Diekirch 2024-09.jpg|100px]]
|-
|Monument aux Evadés 1940-1945&lt;br&gt;vum [[Wenzel Profant]]|| Stadpark || [[Dikrech]]|| 1981 ||{{Coor dms|49|51|59.11|N|06|09|237.9|O}} || 
|-
|Monument aux morts:&lt;br&gt;''Honneur aux morts pour la patrie + Nimm&lt;br&gt;A nos disparus + Nimm'' || Kräizung:&lt;br&gt;[[CR331]] - ''Op der Heckt''|| [[Dol]] || 1950 || {{Coor dms|49|56|20.1|N|05|58|21.6|O}} || [[Fichier:Luxembourg Dahl World War II Memorial.jpg|100px]]
|-
|Monument fir déi 80. Infantriedivisioun:&lt;br&gt;''In Honor to the soldiers of the 80th infantry division fighting with endeavor&lt;br&gt;in this area in January 1945. May their sacrifice not have been in vain.&lt;br&gt;On the 50th anniversary of the battle of the ardennes.'' || Kräizung:&lt;br&gt;[[CR331]] - ''Op der Heckt'' || [[Dol]] || 1995 || {{Coor dms|49|56|20.1|N|05|58|21.6|O}} || [[Fichier:Luxembourg Dahl World War II plaque inf.jpg|100px]]
|-
|Monument fir de Staff-Sergeant Day G. Turner (Co B, 319th Rgt, 80th Division)&lt;br&gt; Wéinst sengem Asaz den 8. Januar 1945 zu Dol krut hie posthum déi héchst US-amerikanesch Arméiauszeechung, d'Medal of Honor:&lt;br&gt;{{small|''He commanded a 9-man squad with the mission of holding a critical flank position. When overwhelming numbers of the enemy attacked under cover of withering artillery, mortar, and rocket fire, he withdrew his squad into a nearby house, determined to defend it to the last man. The enemy attacked again and again and were repulsed with heavy losses. Supported by direct tank fire, they finally gained entrance, but the intrepid sergeant refused to surrender although 5 of his men were wounded and 1 was killed. He boldly flung a can of flaming oil at the first wave of attackers, dispersing them, and fought doggedly from room to room, closing with the enemy in fierce hand-to-hand encounters. He hurled handgrenade for handgrenade, bayoneted 2 fanatical Germans who rushed a doorway he was defending and fought on with the enemy's weapons when his own ammunition was expended. The savage fight raged for 4 hours, and finally, when only 3 men of the defending squad were left unwounded, the enemy surrendered. Twenty-five prisoners were taken, 11 enemy dead and a great number of wounded were counted. Sgt. Turner's valiant stand will live on as a constant inspiration to his comrades. His heroic, inspiring leadership, his determination and courageous devotion to duty exemplify the highest tradition of the military service.''}}&lt;br&gt;Eee Mount drop, den 8. Februar 1945 ass hien zu [[Wallenborn]] gefall. Säi Graf ass um [[Amerikaneschen Zaldotekierfecht zu Hamm]]. || Beim Haus Nr 5 am Aastert || Dol || || {{Coor dms|49|56|09.05|N|05|58|48.15|O}} || [[Fichier:Monument Day G. Turner, Dol-102.jpg|100px]]
|-
|Eng Erënnerungsplack vum CEBA fir de selwechten Zaldot || Um Haus N° 5 am Aastert || Dol || || {{Coor dms|49|56|09.04|N|05|58|48.83|O}} || [[Fichier:Plaque CEBA, Day G. Turner, Dol-101.jpg|100px]]
|-
|[[US-Monument op der Doosber Bréck]]|| ||[[Doosber]] || || {{Coor dms|50|02|58.45|N|06|07|36.68|O}} ||
[[Fichier:Plackett Dasburg.JPG|100px]]
|-
|Erënnerungsplack:&lt;br&gt;''Gestuerwe fir d'Hemecht&lt;br&gt;Aloyse Schmitz'' || Nieft der [[Kapell Duelem (Garnech)|Kapell]] || [[Duelem (Garnech)]]|| || {{Coor dms|49|36|05.9|N|05|56|49.0|O}} ||
[[Fichier:Memorial Dahlem 01.jpg|100px]]
|-
|Monument aux Morts:&lt;br&gt;''Dahlheim • Filsdorf • Welfrange • 1940-1945&lt;br&gt;À la gloire de nos enfants'' || Bei der [[Kierch Duelem (Réimech)|Kierch]] || [[Duelem (Réimech)]] || || {{coor dms|49|32|29.2|N|06|15|34.6|O}} || [[Fichier:WW II Duelem.JPG|100px]] 
|}
&lt;references /&gt;
{{Kuckt och Krichsmonumenter}}

[[Kategorie:Lëschte vun de Krichsmonumenter zu Lëtzebuerg|D]]</text>
      <sha1>a9japftnol9zvwaao8auwczozwzdhrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usbeekesch Kichen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84580</id>
    <revision>
      <id>2703804</id>
      <parentid>2422431</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T01:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1156" sha1="gummyg8mb8ataqxoyf0624gjoiqcomg" xml:space="preserve">[[Fichier:Plov.jpg|200px|thumb|right|Plow]]
[[Fichier:Lepjoschka.jpg|200px|thumb|right|Lepjoschka]]
Déi '''Usbeekesch Kichen''' ass vun de lokale landwirtschaftleche Produite beaflosst, wéi bei deene meeschten Natiounen. Et gëtt vill Kärefelder an [[Usbekistan]], dofir ass d'Kiche räich u Brout an Nuddelen. Schofsfleesch fënnt een och ganz dacks a Rezepter.

Iwwerhaapt charakteriséiert sech déi usbeekesch Kichen duerch seng Abberzuel u Rezepter a Variatioune vun engem an deemselwechte Plat.

Als traditionelle Kascht gëllt virun allem:
* [[Plow]]
* [[Lepjoschka]]
* [[Lagman]]
* [[Lawasch]]
* [[Manti]]

Gedronk gëtt absënns gréngen a schwaarzen [[Téi]]. Alkohol fënnt kee groussen Zousproch, ausser [[Wäin]], vun deem fir en haaptsächlech mosleemescht Land relativ vill gedronk gëtt. [[Béier (Gedrénks)|Béier]] gëtt meeschtens importéiert, absënns [[Baltika]] an [[Heineken]], lokal gëtt [[Sarbast]] gebraut.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Cuisine of Uzbekistan|{{PAGENAME}}}}
* [https://web.archive.org/web/20110721073949/http://www.orexca.com/cuisine.shtml Usbeekesch Kichen op OrexCA.com]

[[Kategorie:Usbeekesch Kichen| ]]</text>
      <sha1>gummyg8mb8ataqxoyf0624gjoiqcomg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paul Fournelle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85588</id>
    <revision>
      <id>2703754</id>
      <parentid>2533800</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T14:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lulaci</username>
        <id>61160</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata</comment>
      <origin>2703754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1033" sha1="hdkv5yl6o9febajxsk6urkdy0lfmxtq" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie (Sportler)}}
De '''Paul Fournelle''' oder '''Paul Fornelle''', gebuer den [[11. Oktober]] [[1884]] zu [[Colmer-Bierg]], a gestuerwen den [[31. Januar]] [[1959]] zu [[Paräis]], war e lëtzebuergesche Wäitsprénger an [[Olympionik]].&lt;ref&gt;[http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/fo/paul-fournelle-1.html De Paul Fournelle op der Websäit vu sports-reference.com]&lt;/ref&gt;

Hien huet Lëtzebuerg op den [[Olympesch Summerspiller 1912|Olympesche Summerspiller 1912]] zu [[Stockholm]] vertrueden.&lt;ref&gt;[http://www.cosl-alo.org/alo_olyinf.php?oly=393 De Paul Fournell um site vun der 'Association Luxembourgeoise des Olympiens']&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal Sport}}

{{Referenzen}}
{{Naviblock
|Navigatioun Lëtzebuergesch Turner Olympesch Summerspiller 1912
|Navigatioun Lëtzebuerger Turner Weltmeeschterschaft 1903
}}

{{DEFAULTSORT:Fournelle Paul}}
[[Kategorie:Gebuer 1884]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1959]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Wäitsprénger]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Olympionicken]]</text>
      <sha1>hdkv5yl6o9febajxsk6urkdy0lfmxtq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703757</id>
      <parentid>2703754</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T14:32:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>+Ref.</comment>
      <origin>2703757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1540" sha1="oduqcu3qsoo025vlgtgxcpsillk97ub" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie (Sportler)}}
De '''Pierre Nicolas Paul Fournelle'''&lt;!--  oder '''Paul Fornelle''' Quell?--&gt;, gebuer den [[11. Oktober]] [[1884]] zu [[Colmer-Bierg]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://archives.services-publics.lu/viewer/descriptions/707294/55022?|Titel=Gebuertsakt 22|Gekuckt=03.09.2026|Datum=12.10.1884|Wierk=archives.services-publics.lu|Säiten=Akt 22, S. 30|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;, a gestuerwen den [[31. Januar]] [[1959]] zu [[Paräis]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://de.geneanet.org/auswertungen/view/190452/12?individu_filter=54980138|Titel=19D 327 - Paris 19 (Paris, Frankreich) - Personenstand (Todesfälle) {{!}} 02/01/1959 - 09/03/1959|Gekuckt=2026-09-03|Wierk=Geneanet|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergesche Wäitsprénger an [[Olympionik]].&lt;ref&gt;[http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/fo/paul-fournelle-1.html De Paul Fournelle op der Websäit vu sports-reference.com]&lt;/ref&gt;

Hien huet Lëtzebuerg op den [[Olympesch Summerspiller 1912|Olympesche Summerspiller 1912]] zu [[Stockholm]] vertrueden.&lt;ref&gt;[http://www.cosl-alo.org/alo_olyinf.php?oly=393 De Paul Fournell um site vun der 'Association Luxembourgeoise des Olympiens']&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal Sport}}

{{Referenzen}}
{{Naviblock
|Navigatioun Lëtzebuergesch Turner Olympesch Summerspiller 1912
|Navigatioun Lëtzebuerger Turner Weltmeeschterschaft 1903
}}

{{DEFAULTSORT:Fournelle Paul}}
[[Kategorie:Gebuer 1884]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1959]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Wäitsprénger]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Olympionicken]]</text>
      <sha1>oduqcu3qsoo025vlgtgxcpsillk97ub</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703758</id>
      <parentid>2703757</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T14:35:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Prezisioun</comment>
      <origin>2703758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1596" sha1="s495fl1nzjlhmeickj2twclxqvehnuf" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie (Sportler)}}
De '''Pierre Nicolas Paul Fournelle'''&lt;!--  oder '''Paul Fornelle''' Quell?--&gt;, gebuer den [[11. Oktober]] [[1884]] zu [[Colmer-Bierg]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://archives.services-publics.lu/viewer/descriptions/707294/55022?|Titel=Gebuertsakt 22|Gekuckt=03.09.2026|Datum=12.10.1884|Wierk=archives.services-publics.lu|Säiten=Akt 22, S. 30|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;, a gestuerwen den [[31. Januar]] [[1959]] am [[19. Arrondissement vu Paräis|19. Arrondissement]] vu [[Paräis]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://de.geneanet.org/auswertungen/view/190452/12?individu_filter=54980138|Titel=19D 327 - Paris 19 (Paris, Frankreich) - Personenstand (Todesfälle) {{!}} 02/01/1959 - 09/03/1959|Gekuckt=2026-09-03|Wierk=Geneanet|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;, war e lëtzebuergesche Wäitsprénger an [[Olympionik]].&lt;ref&gt;[http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/fo/paul-fournelle-1.html De Paul Fournelle op der Websäit vu sports-reference.com]&lt;/ref&gt;

Hien huet Lëtzebuerg op den [[Olympesch Summerspiller 1912|Olympesche Summerspiller 1912]] zu [[Stockholm]] vertrueden.&lt;ref&gt;[http://www.cosl-alo.org/alo_olyinf.php?oly=393 De Paul Fournell um site vun der 'Association Luxembourgeoise des Olympiens']&lt;/ref&gt;

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal Sport}}

{{Referenzen}}
{{Naviblock
|Navigatioun Lëtzebuergesch Turner Olympesch Summerspiller 1912
|Navigatioun Lëtzebuerger Turner Weltmeeschterschaft 1903
}}

{{DEFAULTSORT:Fournelle Paul}}
[[Kategorie:Gebuer 1884]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1959]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Wäitsprénger]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Olympionicken]]</text>
      <sha1>s495fl1nzjlhmeickj2twclxqvehnuf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>RT-70</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89387</id>
    <revision>
      <id>2703774</id>
      <parentid>2666558</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T20:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1780" sha1="4ydrdua40l2h67bjlg6xetxufqwohmi" xml:space="preserve">[[Fichier:70-м антенна П-2500 (РТ-70).jpg|thumb|70&amp;nbsp;m-Teleskop P-2500 (RT-70 Radioteleskop) zu [[Jewpatorija]].]]
'''RT-70''' ass d'Bezeechnung vun dräi [[Radioteleskop]]en a Länner, déi fréier en Deel vun der [[UdSSR]] waren. Allen dräi hunn 70&amp;nbsp;m Reflekterduerchmiesser a schaffen am Frequenzberäich 5–300&amp;nbsp;GHz. Déi dräi Teleskope sinn:

* De ''Jewpatorija RT-70 Radioteleskop'' am ''Center for Deep Space Communications'', [[Jewpatorija]] op der Krim an der [[Ukrain]]
{{Coordinate|name=Jewpatorija RT-70 Radioteleskop|text=DM|NS=45/11/20.65/N|EW=33/11/14.49/E|type=landmark|region=UA}}
* De ''Galenki RT-70 Radioteleskop'' am ''East Center for Deep Space Communications'' zu [[Galenki]], no bei [[Ussurisk]] a [[Russland]]
{{Coordinate|name=Galenki RT-70 Radioteleskop|text=DM|NS=44/01/28/N|EW=131/45/26/E|type=landmark|region=RU}}
* De ''Suffa RT-70 Radioteleskop'', am ''Suffa-Radioobservatorium'' um [[Suffa-Plateau]] am [[Usbekistan]]
{{Coordinate|name=Suffa RT-70 Radioteleskop|text=DM|NS=39/37/27/N|EW=68/26/52/E|type=landmark|region=UZ}}

D'Teleskope vu Jewpatorija a Galenki ware fir d'Kommunikatioun mat sowjetesche [[Raumsond]]en. D'Teleskop zu Jewpatorija gouf och als [[Radar]]teleskop fir d'Observatioun vu [[Weltraumschrott]] an [[Asteroid]]en agesat.

== Um Spaweck ==
* {{ru}} [http://lfvn.astronomer.ru/optic/evpatoria/rt70/index.htm Jewpatorija RT-70 Radioteleskop] (Russesch)
* {{ru}} [https://web.archive.org/web/20111222175132/http://radioastron.ru/?dep=16 Suffa RT-70 Radioteleskop] (Russesch)
* [http://journals.cambridge.org/production/action/cjoGetFulltext?fulltextid=1286120 Status vum Suffa-Observatoriums 2006]

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal:Astronomie}}

[[Kategorie:Radioastronomie]]
[[Kategorie:Teleskopen]]</text>
      <sha1>4ydrdua40l2h67bjlg6xetxufqwohmi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Vulkaner no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>97610</id>
    <revision>
      <id>2703820</id>
      <parentid>2413795</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="0cmj5xn3tx8waqlny1ljeo3yvgg6rmk" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial|[[Vulkan]]er no Kontinent}}
{{Commonscat|Volcanoes by continent|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Vulkaner| ]]
[[Kategorie:Bierger no Kontinent| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>0cmj5xn3tx8waqlny1ljeo3yvgg6rmk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Hydrographie no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>101114</id>
    <revision>
      <id>2703813</id>
      <parentid>2163536</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="4z7u94qosvx1ahd5zwry6vaqikx9zqo" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial}}

[[Kategorie:Hydrographie| ]]
[[Kategorie:Geographie no Kontinent| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>4z7u94qosvx1ahd5zwry6vaqikx9zqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Waasserleef no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>101124</id>
    <revision>
      <id>2703818</id>
      <parentid>2163451</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="202" sha1="c1ygpwx7wpb9y2b7l2guswp5gnel46m" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial|Waasserleef no Kontinent}}
{{Commonscat|Rivers by continent|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Waasserleef| ]]
[[Kategorie:Hydrographie no Kontinent| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>c1ygpwx7wpb9y2b7l2guswp5gnel46m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Séien no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>101130</id>
    <revision>
      <id>2703817</id>
      <parentid>2413352</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="8armqteox4dq0uhed5y3s3768fhkzlw" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial|[[Séi]]en no Kontinent}}
{{Commonscat|Lakes by continent|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Séien| ]]
[[Kategorie:Hydrographie no Kontinent| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>8armqteox4dq0uhed5y3s3768fhkzlw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Bëscheef no Nationalitéit</title>
    <ns>14</ns>
    <id>101755</id>
    <revision>
      <id>2703824</id>
      <parentid>2610730</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Nationalitéit]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="5y3gftl5dv041uwn36gm1ytpwbz0ew3" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial|[[Bëschof|Bëscheef]] no Nationalitéit}}
{{Commonscat}}

{{DEFAULTSORT:Bescheef no Nationaliteit}}
[[Kategorie:Bëscheef| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Nationalitéit]]</text>
      <sha1>5y3gftl5dv041uwn36gm1ytpwbz0ew3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stadion Op der Grenz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103915</id>
    <revision>
      <id>2703802</id>
      <parentid>2695289</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T23:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2597" sha1="4n53cd9ycvb8xqsmfh69nrr7q9r3g2o" xml:space="preserve">{{Infobox Stadion
|Bild = Jeunesse Stadion 1.jpg
|Bildtext = Stadion Op der Grenz
|Plaz = 4304 Esch-Uelzecht
|Adress = 40 rue Renaudin
|Baujoer = 1920
|Koordinaten = {{coor dms|49|29|09.3|N|5|58|37.1|O|Haaptkoordinaten=jo}}
|Veräin = [[Jeunesse Esch]]
|Capacitéit = 
|Total = 5.400
|Sëtzplazen = 1.200
|Éierentribün = 
|Press = 
|Dimensiounen =  
|Ënnergrond = 
|Wuessheizung =
|Pist =
}}
[[File:Portail Stade op der Grenz Esch-sur-Alzette 2021-05.jpg|thumb|260px|D'Entréesportal.]]
De '''Stadion Op der Grenz''' (''Stade de la Frontière'') ass e [[Foussball|Foussballstadion]] an der [[Hiehl]], am Quartier [[Grenz (Esch-Uelzecht)|Grenz]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.topographie.esch.lu/|Titel=Stade de la Frontière|Gekuckt=24.09.2025|Wierk=sport et loisirs - stade de football|Editeur=topographie.esch.lu|Sprooch=fr|archivedate=2025-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250924103807/http://www.topographie.esch.lu/}}&lt;/ref&gt; zu [[Esch-Uelzecht]]. E läit an der Rue Renaudin an huet ronn 5.400 Plazen, dovun 1.200 Sëtzplazen.&lt;ref&gt;Presentatioun vum Stadion op der Websäit vun der [https://web.archive.org/web/20230907074738/https://www.jeunesse-esch.lu/page/stadion-600 Jeunesse Esch]&lt;/ref&gt;

Et ass den Heemstadion vun der [[Jeunesse Esch]], a gëtt dofir och dacks einfach ''Jeunesse-Terrain'' genannt.

== Baugeschicht ==
{{Kapitel Info feelt}}
Nodeems d'Jeunesse vun 1907 bis 1920 op verschiddene Plazen zu Esch gespillt huet (um ''Kazebierg'', zu [[Lalleng]], …), krut se 1920 hiren eegene feste Stadion op der Grenz.&lt;ref&gt;Georges Buchler et al., Esch/Alzette - Geschichte und Architektur Stadtführer, Mersch, Capybarabooks, 2021, S. 172-173.&lt;/ref&gt;

An den 1930er Jore gouf d'hëlze Palissad mat enger Zillemauer ersat, d'[[Gradin|Gradine]] goufe vergréissert, an an der ''Renaudinstroosss'' gouf e Portal am Stil vum [[Modernismus]]&lt;nowiki/&gt;opgeriicht, dat vum [[Christian Scholl]] entworf gi war; et gouf 1970 nees ofgerappt.

1937 krut de Stadion Op der Grenz, als éischten am Land, eng „Flutliicht-Anlag“&lt;ref&gt;&quot;Un témoin de modernisme.&quot; In: ''[[Den Escher]]'' 30 (2016), S.14-15.&lt;/ref&gt;.

1970 gouf de Stadion nei gebaut an den 2. August mat engem Match géint [[Ipswich Town FC|Ipsich Town]] ageweit. Pläng aus den 1990er fir de Stadion grondleeënd z'erneiere goufen net realiséiert.&lt;ref&gt;Georges Buchler et al., Esch/Alzette - Geschichte und Architektur Stadtführer, Mersch, Capybarabooks, 2021, S. 176.&lt;/ref&gt; 

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Foussballsstadionen zu Lëtzebuerg|Op der Grenz]]
[[Kategorie:Bauwierker 1920]]
[[Kategorie:Grenz (Esch-Uelzecht)]]</text>
      <sha1>4n53cd9ycvb8xqsmfh69nrr7q9r3g2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Wüsten no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>103962</id>
    <revision>
      <id>2703822</id>
      <parentid>2413765</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:42:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Geographie no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="m67owp1r6ly5qw3fxl0jp1spffn4nui" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial|[[Wüst]]en no Kontinent}}
{{Commonscat|Deserts by continent|{{PAGENAME}}}}

{{DEFAULTSORT:Wusten no Kontinent}}
[[Kategorie:Wüsten| ]]
[[Kategorie:Geographie no Kontinent]]</text>
      <sha1>m67owp1r6ly5qw3fxl0jp1spffn4nui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703823</id>
      <parentid>2703822</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="231" sha1="rxj93kc3cgkco0mzmpm2gscmzfi0lcj" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial|[[Wüst]]en no Kontinent}}
{{Commonscat|Deserts by continent|{{PAGENAME}}}}

{{DEFAULTSORT:Wusten no Kontinent}}
[[Kategorie:Wüsten| ]]
[[Kategorie:Geographie no Kontinent]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>rxj93kc3cgkco0mzmpm2gscmzfi0lcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zweet Republik (Frankräich)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117993</id>
    <revision>
      <id>2703743</id>
      <parentid>2374566</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T12:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>...</comment>
      <origin>2703743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3335" sha1="4n6sfarqmg07eacrgsbppa1mf2zzzsg" xml:space="preserve">Déi '''Zweet Franséisch Republik''' (''Deuxième République française'') war eng [[republik]]anesch Staatsform a [[Frankräich]], déi tëscht 1848 an 1852 existéiert huet.

Si goung ervir aus der [[Februarrevolution 1848|Februarrevolution]], bei där de [[Louis-Philippe I. vu Frankräich|Louis-Philippe]] gestierzt gouf, a gouf de [[26. Februar]] [[1848]] ausgeruff. Den [[Alphonse de Lamartine]] war deen éischte provisoresche Premierminister. No enger kuerzer Period, wou déi lénk an déi liberal Kräften nieftenaner existéiert hunn (de 4. Mäerz 1848 gouf, als éischt Land an Europa, dat [[allgemengt Walrecht]] fir Männer agefouert), hu sech, virun allem no der Junirevolt 1848 déi moderéiert Liberal duerchgesat. Wéi am Dezember 1848 de [[Napoleon III. vu Frankräich|Louis Napoleon Bonaparte]] d'Presidentschaftswale gewonnen huet, hu sech déi antirevolutionär Tendenzen nach eng Kéier gestäerkt. Enn Oktober 1849 huet hien d'Regierung entlooss an duerch Leit ersat, déi him trei waren. Ufanks 1850 gouf e konservatiivt Schoulgesetz agefouert, mat deem d'Roll vun der Kierch däitlech gestäerkt gouf. D'Symboler vun der Revolutioun wéi d'[[Fräiheetsbam|Fräiheetsbeem]], hu missen ewechgemaach ginn. Am Mee 1850 gouf dunn och nach d'Walrecht nees duerch en Zensus staark limitéiert.
[[Fichier:France, 5 franc (Ceres), 1850 - Second Republic.jpg|thumb|5 Frang vun der Zweet Republik, 1850, [[Sëlwer]].]]

Den 2. Dezember 1851 (dem Joresdag vun der [[Schluecht vun Austerlitz]] an der Kréinung zum Keeser vum [[Napoleon Bonaparte]]) huet de Louis Napoleon strateegesch Punkten zu Paräis duerch d'Militär besetze gelooss, Membere vum Parlament verhafte gelooss, d'Parlament opgeléist an de [[Belgarungszoustand]] ausgeruff. No deem [[Staatsstreech]] koum et am Januar zu déifgräifenden Ännerunge vun der Verfassung, mat deenen d'Muecht vum President gestäerkt gouf. Zënterhier huet d'Republik praktesch just nach um Pabeier bestanen; de Louis Napoleon huet sech ewell ''Prince-Président'' nenne gelooss. Ee Joer dropp, den [[2. Dezember]] [[1852]] ass dunn och dat [[Second Empire|zweet Keeserräich]] proklaméiert ginn, mam Louis Napoleon als ''Napoléon III.'' un der Spëtzt.

== Verfassung vun der Zweeter Republik ==
D'Verfassung vum 4. November 1848 erkläert zu enger demokratescher Republik an huet sech zu de Prinzipie vun der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] &quot;[[Liberté, égalité, fraternité]]&quot; bekannt. D'[[Doudesstrof]] gouf ofgeschaaft a Gratis-Grondschoulënnericht fir jiddereen garantéiert. Nieft dësen [[Emanzipatioun|emanzipatoreschen]] Elementer hat se och méi [[Konservatismus|konservativer]]: Sou goufe Famill, Aarbecht, Eegentum an d'ëffentlech Uerdnung zu de Grondprinzipie vun der Republik deklaréiert.

== Literatur ==
* Heinz-Gerhard Haupt: ''Von der französischen Revolution bis zum Ende der Julimonarchie''. In: Ernst Hinrichs (Hrsg.): ''Kleine Geschichte Frankreichs.'' Bundeszentrale für Politische Bildung, Bonn 2005, ISBN 3-89331-663-9, S. 255–310.
* Charlotte Tacke: ''Von der Zweiten Republik bis zum Ersten Weltkrieg.'' In: Ernst Hinrichs (Hrsg.): ''Kleine Geschichte Frankreichs.'' Bundeszentrale für politische Bildung, Bonn 2005, ISBN 3-89331-663-9, S. 311–360.

[[Kategorie:1848]]
[[Kategorie:Geschicht vu Frankräich]]</text>
      <sha1>4n6sfarqmg07eacrgsbppa1mf2zzzsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Genesis (Sond)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119839</id>
    <revision>
      <id>2703748</id>
      <parentid>2492555</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T13:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>eendäiteg → eendeiteg</comment>
      <origin>2703748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5257" sha1="9ag2y4ezsvfnp2juemy8bv919nk2qzy" xml:space="preserve">[[Fichier:Genesis.jpg|thumb|Genesis wärend der Prouwesammlung (Zeechnung, [[NASA]])]]
[[Fichier:Genesis_training.jpg|thumb|D'Genesissond sollt den [[8. September]] [[2004]] vum Helikopter mat engem Krop agefaange ginn, ...&lt;br&gt;(Foto vun enger Übung)]]
[[Fichier:Genesis_first.jpg|thumb|... awer de Bremsschierm hat sech net opgemaach. D'Sond war ongebremst op d'Äerd gefall, wéi d'Bild vun der Opschlagplaz weist.]]
D'[[Raumsond]] '''Genesis''' (genannt nom éischte Buch vun der [[Bibel]]) ass eng [[NASA]]-Missioun fir d'Erfuersche vum [[Sonnewand]]. Si gouf den [[8. August]] [[2001]] mat enger [[Delta II|Delta-II-Rakéit]] gestart. Si hat hir Schlusspositioun, de [[Lagrange-Punkt]] L&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; vum [[Sonn]]-[[Äerd]]-System am November [[2001]] erreecht.

== Bordinstrumenter ==
U Bord vun der Sond ware véier Instrumenter:
* Dräi ganz reng Kollektereien, déi ënner anerem aus [[Gold]], [[Saphir]], [[Silizium]] an [[Diamant]] bestoungen. Si hunn tëscht dem [[3. Dezember]] [[2001]] an dem [[1. Abrëll]] [[2004]] Deelercher vum [[Sonnenwand]] opgefaangen. Dobäi gouf jiddwer Rei engem vun den dräi ënnerschiddleche Sonnewandregimer ausgesat. Déi Reie goufen an enger Proufkapsel op d'Äerd zeréckbruecht, woubäi si allerdéngs duerch den ongebremsten Opschlag beschiedegt a kontaminéiert goufen. 
* E Ionendetekter, deen d'Vitess, Dicht, Temperatur an déi ongeféier Zesummesetzung vun der Ionekomponent bestëmmt.
* En Elektronemonitor, deen d'Energie an d'Dicht vun den Elektrone bestëmmt.
* E Ionekonzentrater, deen Elementer wéi Sauerstoff a Stéckstoff erausfiltert an op e spezielle Kollekter leet.

== Missiounsverlaf ==
Nom Aussetze vun der Kapsel mat de Prouwe gouf d'Genesis-Mammesond an eng Ëmlafbunn ëm d'Sonn bruecht.

Den [[8. September]] [[2004]] war d'Kapsel mat de Kollekteren an d'Wüst bei [[Salt Lake City]] gefall, ouni datt d'[[Fallschierm]]er opgaange waren. En Helikopter hätt d'Proufkapsel an der Loft opfänken a sécher op d'Äerd brénge sollen.

D'Proufkapsel war no bei engem Stëtzpunkt vun der US-Arméi (Utah Test and Training Range) opgeschloen. D'Asatzkräfte konnten doduerch d'Kapsel séier ënnersichen. D'Kollekteren, mat den opgefaangene Sonnewandpartikelen, si méiglecherweis zerstéiert respektiv duerch déi ierdesch [[Atmosphär]] a Stëbs kontaminéiert ginn, well déi hermetesch Versigelung vun der Kapsel nom Opschlag futti war.

== Fuerschungsresultater ==

No offizieller Ausso vun der NASA sinn Deeler vun de Kollekteren intakt bliwwen. Déi gebuerge Reschter vum Kollekter-Tank goufen an engem stëbsfräie Raum mat verschiddene Methoden ënnersicht. Als problematesch hate sech dobäi déi kleng Deeler (zirka 3–4 Mikrogramm) an d'Déift vum Andrénge vun den agefaangene Sonnepartikelen erwisen.

D'Andréngdéift ass typescherweis nëmmen 10 Nanometer. Trotzdeem konnte schonn Deelercher vum Sonnewand eendeiteg isoléiert ginn, well den Dreck nëmmen d'Uewerfläch betrëfft. 15.000 Fragmenter konnte gebuerge ginn. Hir Gréisst ass op d'mannst 3 Millimeter an nëmmen e puer hunn ëmmerhin en Zentimeter. 16 Laboratoirë ware bei den Ënnersich bedeelegt.

D'Atomer vun der Sonn konnten an der Tëschenzäit (Juni [[2011]]) vum ierdesche Stëbs getrennt ginn a beweisen, datt d'Sonn – wéi d'Gasplanéiten – eng däitlech aner Isotopeverdeelung huet wéi déi bannenzeg Planéiten.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/wissenschaft/weltall/0,1518,770338,00.html Christoph Seidler: ''Aufbau des Sonnensystems, Crash-Sonde &quot;Genesis&quot; gibt ihre Geheimnisse preis'' in Spiegel Online], Gekuckt: [[24. Juni]] [[2011]].&lt;/ref&gt;

== Onglécksënnersich ==

Fir d'Versoe vun de Landefallschiermer opzeklären, gouf vun der NASA eng Kommissioun fir d'Ënnersich ageriicht. D'Resultater dovu beaflossen d'Sécherheetsiwwerleeunge fir déi änlech ugeluecht [[Stardust (Sond)|Stardust-Missioun]] an d'Plange vun neie „Sample-Return“-Missiounen. Éischt Undeitungen hunn op en technescht Versoe vun de Steierungsmechanisme vun der Sond higewisen. Dat virleefegt Resultat vun der Kommissioun deit op en Designfeeler vun den [[Accelleratiounsmiesser]] hin, déi feelerhaft agebaut goufen. Mam Ofschloss vun der Analys no bal zwee Joer huet sech d'Meenung bestätegt: E Sensor fir d'Moosse vun der [[Schwéiereaccelleratioun]], deen d'Bremsschiermer ausléise sollt, war falsch gedréit agebaut ginn. Wéinst dem Zäitdrock beim Bau vun der 260 Milliounen Dollar deirer Sond hat de Fabrikant [[Lockheed Martin]] op en ausféierlechen Test verzicht, bei deem dëst opgefall wier.

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal:Astronomie}}
* [[Lëscht vun onbemannte Raumfaartmissiounen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Genesis (spacecraft)|Genesis (Sond)}}
* {{en}} [http://genesismission.jpl.nasa.gov NASA – JPL]
* [http://www.bernd-leitenberger.de/genesis.shtml Detailléiert Beschreiwung vun der Genesis-Missioun]
* [https://web.archive.org/web/20160419150340/http://www.astris.de/raumfahrt/genesis.html extrasolar-planets.com – Genesis Missioun]
* [http://anon.nasa-global.speedera.net/anon.nasa-global/genesis/genesis.mov Video vum Opschlag] ([[QuickTime]], 6,1&amp;nbsp;MiB)
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Raumsonden]]
[[Kategorie:Sonn]]
[[Kategorie:NASA]]
[[Kategorie:Raumfaartmissiounen 2001]]</text>
      <sha1>9ag2y4ezsvfnp2juemy8bv919nk2qzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëscht vun de Stolpersteine zu Lëtzebuerg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123189</id>
    <revision>
      <id>2703741</id>
      <parentid>2700770</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T12:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136531" sha1="8tz6a4blbess5qtjh19kd0yfcbpn7g7" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:Lëscht vun de ''Stolpersteine'' zu Lëtzebuerg}}
[[Fichier:Stolpersteng_Déifferdeng%2C_30%2C_avenue_de_la_Liberté-010.jpg|thumb|De G. Demnig setzt ee vu senge ''Stolpersteine'' zu Déifferdeng.]]
[[Fichier:Stolpersteen Hélène Salomon, 25, rue Michel-Rodange, Déifferdeng.jpg|thumb|Ee Steen, ier e gesat gëtt.]]
An dëser '''Lëscht vun de ''Stolpersteine'' zu Lëtzebuerg''' stinn all d'''[[Stolpersteine]]'', déi am Kader vum Konschtprojet mam selwechten Numm vum [[Gunter Demnig]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] geluecht goufen. D'Stolpersteng erënneren u Mënschen, déi an der Zäit vum [[Nationalsozialismus]], zu [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|Lëtzebuerg wärend der däitscher Occupatioun]] (1940-44/45) verfollegt, ermuert oder an de Suizid gedriwwe goufen.

Si gi wann ëmmer méiglech virun deem Haus, wou déi Persoun fir d'lescht fräi gelieft huet am Kader vun enger klenger Zeremonie vum Demnig an den Trëttoir gesat.

Zu Lëtzebuerg goufe bis ewell an 10 Uertschaften am Ganzen 165 ''Stolpersteine'', an an enger Uertschaft eng ''Stolperschwelle'' geluecht (Stand: Oktober 2021).

== ''Stolpersteine ''==
=== Bieles ===
Zu [[Bieles]] gouf de 6. November 2015 den éischte Stolpersteen an der [[Gemeng Suessem]] geluecht. Dëst goung zeréck op déi lokal Asbl CRIAJ (Centre de rencontre, d'information et d'animation pour jeunes), déi Ufank 2015 am Kader vu Recherchen iwwer de Faschismus sech och mam Lous vu fréiere jiddesche Bierger aus der Gemeng beschäftegt huet.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Numm
! class=&quot;unsortable&quot;|Liewensdaten
! Plaz
! class=&quot;unsortable&quot;|Bild
! class=&quot;unsortable&quot; width=&quot;110px&quot;|Geokoordinaten
! Datum vun der Pose
|-
| data-sort-value=&quot;Koppel Sigmund&quot; | Siegmund oder Sigismund Koppel
| geb. 1890 zu Trittenheim am Landkrees Tréier-Saarburg; gest. September 1942 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Siegmund oder Sigismund Koppel war Véihändler an huet mat senger Fra Lina a sengem Jong Yvan zu Bieles an der Bréckestrooss, haut 35, rue des Alliés, gewunnt. Den 10. Mee 1940, beim Iwwerfall vun den däitschen Truppen, flüchte si a Frankräich. Bis op de Siegmund verléiert sech do hir Spuer. Geséchert ass just datt si net erëmkomm sinn. De Siegmund Koppel gëtt am Camp vun Drancy internéiert, vu wou hien de 7. September 1942 op Auschwitz deportéiert an do ëmbruecht gouf.&lt;/div&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/lokal/gemeng/sanem/fotoen/24751/photo/#p6 D'Usprooch vum Suessemer Schäffe Marco Goelhausen] [https://web.archive.org/web/20210507020012/https://www.webcitation.org/6e2QGwgDn archivéiert]&lt;/ref&gt;
| 35, rue des Alliés 
| [[Fichier:Stolperstee Siegmund Koppel, 35 rue des Alliés, Bieles-103.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|33.4|N|05|55|29.3|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-11-06 &quot;|6. November 2015 
|}
{{Commonscat|Stolpersteine in Sanem|Stolpersteng zu Bieles}}

=== Déifferdeng ===
[[Fichier:Stolpersteng Isabelle a Joseph Cahen, 12, avenue de la Liberté, Déifferdeng-001.jpg|thumb|Stolpersteng fir d'Famill Cahen, den Dag vun der Pose]]
Den 28. Oktober 2014 goufen zu Déifferdeng am Kader vun der Ausstellung ''Quand Differdange devint &quot;judenrein&quot;. Le jour où nos chemins se séparèrent'' 15 Stolpersteng geluecht.

De 5. November 2015 koumen der 23 neier derbäi.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/kultur/729682.html &quot;23 'Stolpersteine' fir d'Erënnerung.&quot;] rtl.lu, 05.11.2015, 18:30:52.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;D'Liewensdate vun den Affere berouen op de Recherche vum Historiker Cédric Faltz, déi hien 2014 am Optrag vun der Stad Déifferdeng, zesumme mat de Geschichstfrënn Déifferdeng fir d'Ausstellung «Quand Differdange devint &quot;judenrein&quot;. Le jour où nos chemins se séparèrent» gemaach huet.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Numm
! class=&quot;unsortable&quot;|Liewensdaten
! Plaz
! class=&quot;unsortable&quot;|Bild
! class=&quot;unsortable&quot; width=«110px»|Geokoordinaten
! Datum vun der Pose
|-
| data-sort-value=&quot;Cahen Isabelle&quot; | Isabelle Rose Cahen geb. Reh
| geb. 5. September 1880; gest. 1942 zu Belzec&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Op Nummer 12, avenue de la Liberté huet déi deemools 62 Joer al Isabelle Cahen gewunnt. Wéi si am Abrëll 1942 den Deportatiounsuerder krut, wollt hire Fils Joseph Cahen se net eleng an den &quot;Oste&quot; goe loossen. Hien ass du fräiwëlleg mat senger Mamm an den Zuch fir an de Ghetto Izbica geklomm. D'Isabelle an de Joseph goufen zu Belzec ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 12, Avenue de la Liberté 
| [[Fichier:Stolperstein für Isabelle Rose Cahen (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|25.13|N|05|53|20.19|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Cahen Joseph&quot; | Joseph Cahen
| geb. 1. Juni 1902 ; gest. 1942 zu Belzec&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Joseph Cahen war bestuet mat der Gertrud an hat véier Kanner. Wéi seng Mamm am Abrëll 1942 den Deportatiounsuerder krut, wollt hie se net eleng an den &quot;Oste&quot; goe loossen. Hien ass du fräiwëlleg mat senger Mamm an den Zuch no dem Ghetto Izbica geklommen an huet seng Fra Gertrud a Kanner zu Déifferdeng gelooss. D'Isabelle an de Joseph goufen zu Belzec ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 12, Avenue de la Liberté 
| [[Fichier:Stolperstein für Josef Andre Cahen (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|25.13|N|05|53|20.19|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Wolff Gustav&quot; | Gustav Wolff
| geb. 26. Mäerz 1887; gest. 1943 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Gustave Wolf hat op där Adress säi Geschäft d'&quot;Maison Moderne&quot;, dat en 1938 vum Émile Lazard iwwerholl hat. De Gustave Wolf gouf de 6. Juni 1943 a Frankräich verhaft an an d'Internéierungslager zu Drancy bei Paräis verschleeft. Vun do koum hien am November mam &quot;63. Ostransport&quot; op Auschwitz wou hien ëmbruecht gouf.&lt;/div&gt;
| 30, Avenue de la Liberté 
| [[Fichier:Stolperstein für Gustave Wolf (Differdingen).jpg |120px]]
| {{Coor dms|49|31|27.46|N|05|53|22.91|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Finkelstein Jakob&quot; |Jakob Joseph Finkelstein
| geb. 3. Abrëll 1904; gest. Mee 1942 zu Chełmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Op Nummer 33, rue Émile Mark hat de Jakob Finkelstein e Coifferssalon. Hei huet hien och gewunnt, zesumme mat senger Mamm Esther, senger Fra Perla a senge Kanner Rachel a Julius. Déi ganz Famill koum de 16. Oktober 1941 am éischten &quot;Osttransport&quot; an de Ghetto op Łódź (Litzmannstadt). D'Groussmamm Esther huet de Ghetto net iwwerlieft, de Rescht vun der Famill gouf am Mee 1942 am Vernichtungslager Chełmno ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 33, rue Emile Mark 
| [[Fichier:Stolperstein für Jakob Josef Finkelstein (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|22.3|N|05|53|22.2|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Finkelstein Esther&quot; |Esther Rosa Finkelstein geb.Schutzmann
| geb. 12. Juli 1866 ; gest. 16.4.1942 zu Łódź&lt;br&gt;
| 33, rue Emile Mark 
| [[Fichier:Stolperstein für Esther Rosa Finkelstein (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|22.3|N|05|53|22.2|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Finkelstein Perla&quot; |Perla Finkelstein geb. Langwajz
| geb. 12. November 1903; gest. Mee 1942 zu Chełmno&lt;br&gt;
| 33, rue Emile Mark 
| [[Fichier:Stolperstein für Perla Finkelstein (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|22.3|N|05|53|22.2|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Finkelstein Julius&quot; |Julius Isidor Finkelstein
| geb. 13. Mäerz 1935; gest. Mee 1942 zu Chełmno&lt;br&gt;
| 33, rue Emile Mark 
| [[Fichier:Stolperstein für Julius Isidor Finkelstein (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|22.3|N|05|53|22.2|O}}
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Finkelstein Rachel&quot; |Rachel Roma Finkelstein 
| geb. 1. Januar 1932 ; gest. Mee 1942 zu Chełmno&lt;br&gt;
| 33, rue Emile Mark 
| [[Fichier:Stolperstein für Rachel Roma Finkelstein (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|22.3|N|05|53|22.2|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Salomon Helene&quot; |Hélène Salomon geb. Wolff
| geb. 12. Juni 1875 ; gest. September 1943 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Hélène Salomon huet bis den 28. Juli 1942 op Nummer 25, rue Michel-Rodange zu Déifferdeng gewunnt. Du gouf déi 67 Joer al Fra op Terezín (Theresienstadt) an d'Konzentratiounslager deportéiert, wou si ënner schreckleche Konditiounen iwwer ee Joer iwwerlieft huet. Schliisslech gouf si am September 1943 op Auschwitz transferéiert an do vergaast.&lt;/div&gt;
| 25, rue Michel Rodange
| [[Fichier:Stolperstein für Helene Salomon (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|27.1|N|05|53|27.3|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Aronow Girsch&quot; |Girsch (&quot;Gerson&quot;) Aronow
| geb. 2. Februar 1888 a Russland; gest. Abrëll 1943 am Ghetto zu Łódź&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Gerson (Girsch) Aronow hat no der [[russesch Revolutioun|Russescher Revolutioun]] vun 1917 säi Land verlooss. Mat senger Fra Sophie Hertz hu si op der haiteger 42, rue J.-F- Kennedy 1937 d'&quot;Confiserie de la Place du Marché&quot; opgemaach. D'Koppel gouf de 16. Oktober 1941 mam éischten &quot;Osttransport&quot; an de Ghetto op Łódź (Litzmannstadt) verschleeft. Do goufe se warscheinlech getrennt. De Gerson dierft nach bis an den Abrëll 1943 am Ghetto zu Łódź aarmséileg iwwerlieft hunn.&lt;/div&gt;
| 42, rue J. F. Kennedy
| [[Fichier:Stolperstein für Girsch Aronow (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|21.2|N|05|53|13.6|O}}
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Aronow Sophie&quot; |Sophie Aronow geb. Herz
| geb. 11. Juli 1897 zu Miedernach; gest. Oktober 1942 zu Chełmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; D'Sophie Hertz war vu Miedernach, wou seng Famill sech schonn am 19. Joerhonnert néiergelooss hat. 1937 huet si mat hirem Mann Gerson Aronow d'&quot;Confiserie de la Place du Marché&quot; opgemaach. D'Koppel gouf de 16. Oktober 1941 mam éischten &quot;Osttransport&quot; an de Ghetto op Łódź (Litzmannstadt) verschleeft. Do goufe se warscheinlech getrennt: d'Sophie koum am Fréijoer 1942 an d'Vernichtungslager zu Chełmno wou se am September 1942 ëmbruecht gouf.&lt;/div&gt;
| 42, rue J. F. Kennedy
| [[Fichier:Stolperstein für Sophie Aronow (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|21.2|N|05|53|13.6|O}}
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Lazard Isidor&quot; |Isidor Lazard 
| geb. 26. Oktober 1884; gest. November 1942 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Isidor Lazard war, wéi säi Brudder Sigismond, Véihändler a Metzler. Se hunn an der Rue Saint-Nicolas gewunnt. Nom däitschen Iwwerfall 1940 huet d'Famill zu [[Poitiers]] gelieft. 1942 gouf hien, zesumme mat Brudder a Schwéiesch an der Géigend vu [[Verteuil]] verhaft an den 3. November 1942 via Drancy op Auschwitz deportéiert, wou se warscheinlech direkt vergaast goufen.&lt;/div&gt;
| 11, rue Saint Nicolas
| [[Fichier:Stolperstein für Isidor Lazard (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|19|N|05|53|14.2|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Lazard Sigismond&quot; |Sigismond Lazard
| geb. 17. November 1886; gest. November 1942 Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Sigismond Lazard war, wéi säi Brudder Isidor, Véihändler a Metzler. Se hunn an der Rue Saint-Nicolas gewunnt. De Sigismond war mat der Berthe Mayer bestuet, si haten eng Duechter, d'Renée. Nom däitschen Iwwerfall 1940 huet d'Famill zu [[Poitiers]] gelieft. 1942 gouf hien, zesumme mat Fra a Brudder, an der Géigend vu [[Verteuil]] verhaft an den 3. November 1942 via Drancy op Auschwitz deportéiert, wou se warscheinlech direkt vergaast goufen.&lt;/div&gt;
| 11, rue Saint Nicolas
| [[Fichier:Stolperstein für Siegmund Lazard (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|19|N|05|53|14.2|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Lazard Berthe&quot; |Berthe Lazard geg. Mayer
| geb. 11. Januar 1902; gest. November 1942 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Berte LaZard-Mayer war d'Fra vum Sigismond Lazard, si haten eng Duechter, d'Renée. Nom däitschen Iwwerfall 1940 huet d'Famill zu [[Poitiers]] gelieft. 1942 gouf si, zesumme mat Mann a Schwoer an der Géigend vu [[Verteuil]] verhaft an den 3. November 1942 via Drancy op Auschwitz deportéiert, wou se warscheinlech direkt vergaast goufen.&lt;/div&gt;
| 11, rue Saint Nicolas
| [[Fichier:Stolperstein für Berthe Lazard (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|19|N|05|53|14.2|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Lazard Renee&quot; |Renée Jeanne Lazard
| geb. 6. Mee 1928; gest. 14. Januar 1942 zu Poitiers&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; D'Renée Latard, ''Renéechen'' genannt, war d'Duechter vum Sigismond Lazard a senger Fra Berthe Mayer. Hatt ass am Januar 1942 am Alter vun 13 Joer am Exil zu Poitiers un enger Blinddarmentzündung gestuerwen.&lt;/div&gt; 
| 11, rue Saint Nicolas
| [[Fichier:Stolperstein für Renee Jeanne Lazard (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|19|N|05|53|14.2|O}} 
| data-sort-value=&quot;2014-10-28 &quot;|28. Oktober 2014 
|-
| data-sort-value=&quot;Lehmann Christine&quot; |Christine Lehmann
| geb. 18. Dezember 1920; gest. Auschwitz&lt;br&gt; &lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Christine Lehmann gouf den 29. Juli 1943 op Auschwitz verschleeft, wou si den 28. Mäerz 1944 ëmkoum. Och hir zwéi kleng Bouwen, den Egon an de Robert, goufen do ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 18, rue du Verger
| [[Fichier:Stolperstein für Christine Lehmann (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|01|N|05|53|29.7|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Lehmann Egon&quot; | Egon Karl Lehmann
| geb. 1. Januar 1939; gest. Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Egon Karl Lehmann war der Christine Lehmann hire Jong.Hie gouf mat sengem Bridderche Robert de 7. Mäerz 1944 an d'&quot;Zigeunerlager&quot; op Auschwitz wou en d'Nummer Z-9319 krut. Seng Spuer verleeft sech do, 't ass awer kaum unzehuelen, datt hien iwwerlieft huet.&lt;/div&gt;
| 18, rue du Verger
| [[Fichier:Stolperstein für Egon Karl Lehmann (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|01|N|05|53|29.7|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Lehmann Robert&quot; | Robert Georg Lehmann
| geb. 24. Mäerz 1942; gest. Abrëll 1944 Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Robert Georg Lehmann war der Christine Lehmann hire Jong. Hie koum de 7. Mäerz 1944 mat sengem Brudder Egon an d'&quot;Zigeunerlager&quot; op Auschwitz, wou en d'Nummer Z-9320 krut. Hien ass do ee Mount drop gestuerwen.&lt;/div&gt;
| 18, rue du Verger
| [[Fichier:Stolperstein für Robert Georg Lehmann (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|01|N|05|53|29.7|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Bornstein Salomon&quot; | Salomon Bornstein
| geb. 5. Juni 1896; gest. 21. Mee 1940 [[Wolz]].&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Salomon Bornstein war Aarbechter op der HADIR. Hie stierft den 21. Mee 1940 an der Evakuatioun zu Wolz.&lt;/div&gt;
| 96 Avenue Charlotte
| [[Fichier:Stolperstein für Salomon Bornstein (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|04.765|N|05|53|23.89|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Bornstein Golda&quot; | Golda Bornstein, geb. Furleiser
| geb. 23. August 1896; gest. Mee 1942 zu Chełmo&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Golda Furleiser war d'Fra vum Salomon Bornstein, deen am Mee 1940 an der Evakuation zu Wolz gestuerwen ass, soudatt si ewell eleng an ouni Akommes mat den dräi Kanner Dina (gebuer 1924), Esther (gebuer 1926) a Rachmil (gebuer 1935) do stoung. De 16. Oktober 1941 goufe se alle véier mat deem éischten Deportatiounszuch dee vu Lëtzebuerg op Łódź (Litzmannstadt) an de Getto goung, deportéiert an am Mee 1942 zu Chełmo ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 96 Avenue Charlotte
| [[Fichier:Stolperstein für Golda Bornstein (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|04.76|N|05|53|23.89|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Bornstein Rachmil&quot; | Rachmil Bornstein
| geb. 28. September 1935; gest. Mee 1942 zu Chełmo&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Rachmil Bornstein war d'Kand vun der Golda Furleiser an dem Salomon Bornstein. De Papp ass am Mee 1940 an der Evakuation zu Wolz gestuerwen. Zesumme mat senge Schwësteren Dina (gebuer 1924) an Esther (gebuer 1926) goufen si mat hirer Mamm de 16. Oktober 1941 mat deem éischten Deportatiounszuch, dee vu Lëtzebuerg op Łódź (Litzmannstadt) an de Getto goung, deportéiert an am Mee 1942 zu Chełmo ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 96 Avenue Charlotte
| [[Fichier:Stolperstein für Rachmil Bornstein (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|04.76|N|05|53|23.89|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Bornstein Dina&quot; | Dina Bornstein
| geb. 03. August 1924; gest. Mee 1942 zu Chełmo&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Dina Bornstein war d'Kand vun der Golda Furleiser an dem Salomon Bornstein. De Papp ass am Mee 1940 an der Evakuatioun zu Wolz gestuerwen. Zesumme mat senge Gesëschter Rachmil (gebuer 1935) an Esther (gebuer 1926) goufen si mat hirer Mamm de 16. Oktober 1941 mat deem éischten Deportatiounszuch, dee vu Lëtzebuerg op Łódź (Litzmannstadt) an de Getto goung, deportéiert an am Mee 1942 zu Chełmo ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 96 Avenue Charlotte
| [[Fichier:Stolperstein für Dina Bornstein (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|04.76|N|05|53|23.89|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Bornstein Esther&quot; | Esther Bornstein
| geb. 2. Februar 1926; gest. Mee 1942 zu Chełmo&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Esther Bornstein war d'Kand vun der Golda Furleiser an dem Salomon Bornstein. De Papp ass am Mee 1940 an der Evakuatioun zu Wolz gestuerwen. Zesumme mat senge Gesëschter Rachmil (gebuer 1935) an Dina (gebuer 1924) goufen si mat hirer Mamm de 16. Oktober 1941 mat deem éischten Deportatiounszuch, dee vu Lëtzebuerg op Łódź (Litzmannstadt) an de Getto goung, deportéiert an am Mee 1942 zu Chełmo ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 96, Avenue Charlotte
| [[Fichier:Stolperstein für Esther Bornstein (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|04.76|N|05|53|23.89|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Furleiser Bella&quot; | Feige Bella Furleiser, geb. Vogelbaum
| geb. 14. Juli 1864; gest. Mee 1942 op der [[Pafemillen]]&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Bella Furleiser, geb. Vogelbaum war d'Mamm vun der Golda Furleiser an huet zu Déifferdeng am Stot vun der Famill Bornstein gelieft. Wéi Déifferdeng nom Däitschen Iwwerfall am Mee 1940 evakuéiert gouf, konnt si duerch een Dokteschattest am Spidol zu Déifferdeng bleiwen a war um Enn déi leschte Jiddin zu Déifferdeng, bis si am Juli 1942 op d'Pafemillen verschleeft gouf an do den 8. Dezember 1942 gestuerwen ass.&lt;/div&gt;
| 96, Avenue Charlotte
| [[Fichier:Stolperstein für Feige Bella Furleiser (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|04.76|N|05|53|23.89|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Cahen Georges&quot; | Georges Cahen
| geb. 6. Juli 1883 zu Lëtzebuerg; gest. Mee 1942 zu Chełmo&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Georges Cahen war Schlässer. Zesumme mat senger Fra Thérèse Isaak vun Düsseldorf huet hien an der Wisestrooss gewunnt. De 16. Oktober 1941 goufen déi béid an de Getto op Łódź (Litzmannstadt) deportéiert an am Mee 1942 zu Chełmo ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 8, rue des Prés
| [[Fichier:Stolperstein für Georg Cahen (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|28.77|N|05|53|28.14|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Cahen Therese&quot; | Theresia &quot;Thérèse&quot; Cahen, geb. Isaak
| geb. 14. Mäerz 1890 zu Düsseldorf; gest. Mee 1942 zu Chełmo&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Theresia (Thérèse) Isaak ass zu Düsseldorf gebuer an huet no hirem Bestietnes mat hirem Mann Georges Cahen an der Wisestrooss gewunnt. De 16. Oktober 1941 goufen déi béid an de Getto op Łódź (Litzmannstadt) deportéiert an am Mee 1942 zu Chełmo ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 8, rue des Prés
| [[Fichier:Stolperstein für Thereisa Cahen (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|28.77|N|05|53|28.14|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Goldmann Emile&quot; | Émile Goldmann
| geb. 4. Juli 1922 ; huet iwwerlieft&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Beim Iwwerfall vun Nazi-Däitschland op Lëtzebuerg flücht d'Famill Goldmann-Taler a Süd-Frankräich. Den Émile, hire Jong geet 1942 an de Maquis wou en ë.&amp;nbsp;a. u Sabotageaktioune géint däitsch Kommunikatiounsariichtunge bedeelegt ass. Beim Versuch d'Alliéiert Truppen an England ze erreechen, gëtt hien an de Pyrenäe gepëtzt an no Däitschland verschleeft. Hien iwwerlieft verschidden Aarbechts- a Konzentratiounslager a kënnt 1944 op Auschwitz. Do gëtt hien de 27. Januar 1945 vun der Rouder Arméi befreit. Den Émile Goldmann ass deen eenzegen Déifferdenger Judd deen e Vernichtungslager iwwerlieft huet.&lt;/div&gt;
| 20, rue Dalscheidt
| [[Fichier:Stolperstein für Emile Goldmann (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|29.9|N|05|53|36.66|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Kaufmann Alfred&quot; | Alfred Kaufmann
| geb. 28. Dezember 1895; gest. Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Alfred Kaufmann, vu Beruff Véihändler, kënnt am Januar 1939 mat senger Fra Caroline, geb. Bonem, a senger Duechter Rosel, op Déifferdeng, wou se an der Famill vu sengem Schwoer Levy-Bonem opgeholl ginn. Si hu missen hir Heemecht zu Winnenden bei Stuttgart verloossen nodeems en &quot;Arier&quot; sech hir Wunneng ënner den Nol gerappt hat an dem Alfred Kaufmann mam Aarbechtslager gedreet gouf, sollt hien net stante pede Däitschland verloossen. D'Friemepolice zu Lëtzebuerg ass net grad begeeschtert iwwer hir Demande sech hei néierzeloossen, a verlaangt mol gläich eng Bankgarantie vun 104.000,- Frang. Dem Alfred Kaufmann seng Demande fir e klenge Bauerenhaff ze pachte gëtt vum Ministère de la justice refuséiert. Den 10. Mee 1940, beim Iwwerfall vun Nazi-Däitschland op Lëtzebuerg, flücht d'Famill a Südfrankräich wou se ënner Hausarrest gestallt gëtt. Den 28. August 1942 gi se bei enger Groussrazzia vun der Vichy-Police festgeholl. Iwwer de Camp vun Drancy gi si den 2. September 1942 op Auschwitz verschleeft wou se ëmbruecht ginn.&lt;/div&gt;
| 3, rue de Hussigny
| [[Fichier:Stolperstein für Alfred Kaufmann (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|12.4|N|05|52|56.1|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Kaufmann Caroline&quot; | Caroline Kaufmann, geb. Bonem
| geb. 16. Mäerz 1899; gest. Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Caroline Kaufmann kënnt am Januar 1939 mat hirem Mann, dem Véihändler Alfred Kaufmann, an hirer Duechter Rosel, Joergang 1927, op d'Déifferdeng, wou hien an der Famill vu sengem Schwoer Levy-Bonem opgeholl gëtt. Si hu missen hir Heemecht zu Winnenden bei Stuttgart verloossen, nodeems en &quot;Arier&quot; sech hir Wunneng ënner den Nol gerappt hat an dem Alfred Kaufmann mam Aarbechtslager gedreet gouf, sollt hien net stante pede Däitschland verloossen. Den 10. Mee 1940, beim Iwwerfall vun Nazi-Däitschland op Lëtzebuerg, flücht d'Famill a Südfrankräich wou se ënner Hausarrest gestallt gëtt. Den 28. August 1942 gi se bei enger Groussrazzia vun der Vichy-Police festgeholl. Iwwer de Camp vu Drancy gi si den 2. September 1942 op Auschwitz verschleeft wou se ëmbruecht ginn.&lt;/div&gt;
| 3, rue de Hussigny
| [[Fichier:Stolperstein für Caroline Kaufmann (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|12.4|N|05|52|56.1|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Kaufmann Rosel&quot; |Rosel Kaufmann
| geb. 8. Abrëll 1927 ; gest. Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Rosel Kaufmann war d'Duechter vun der Koppel Caroline an Alfrd Kaufmann-Bonem. Mat hiren Elteren ass si den 10. Mee 1940, beim Iwwerfall vun Nazi-Däitschland op Lëtzebuerg, a Südfrankräich geflücht, wou d'Famill ënner Hausarrest gestallt gëtt. Den 28. August 1942 gi se bei enger Groussrazzia vun der Vichy-Police festgeholl. Iwwer de Camp vu Drancy gi si den 2. September 1942 op Auschwitz verschleeft wou se ëmbruecht ginn.&lt;/div&gt;
| 3, rue de Hussigny
| [[Fichier:Stolperstein für Rosel Kaufmann (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|12.4|N|05|52|56.1|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Fenechel David&quot; |David Lieber Fenechel
| geb. 24. September 1901 a Polen; gest. Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Schonghändler David Fenechel huet mat senger Fra Nicha Stockmann an hirer gemeinsamer Duechter Malvy zënter 1931 an der Wierkstrooss (haut Rue Michel-Rodange) gewunnt. Den 10. Mee 1940, beim Iwwerfall vun Nazi-Däitschland op Lëtzebuerg, goufe si a Frankräich evakuéiert. Am September 1942 zu [[Herment]] am [[Puy-de-Dôme]] verhaft, gouf d'ganz Famill iwwer d'Sammellager Drancy op Auschwitz deportéiert, wou d'Fra an d'Kand am September 1942 direkt no der Arrivée vergaast goufen. Och den David Fenechel huet Auschwitz net iwwerlieft.&lt;/div&gt;
| 41, rue Michel-Rodange
| [[Fichier:Stolperstein für David Lieber Fenechel (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|24.27|N|05|53|27.97|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Fenechel Nicha&quot; |Nicha Fenechel, geb. Stockmann.
| geb. 30. Oktober 1903 a Polen ; gest. September 1942 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Nicha Fenechel, geb. Stockmann, war d'Fra vum Schonghändler David Fenechel. Si haten eng Duechter, d'Malvy. D'Famill koum 1931 op Déifferdeng, wou s'an der Wierkstrooss (haut Rue Michel-Rodange) gewunnt hunn. Den 10. Mee 1940, beim Iwwerfall vun Nazi-Däitschland op Lëtzebuerg, goufe si a Frankräich evakuéiert. Am September 1942 gouf d'ganz Famill zu Herment am Puy-de-Dôme verhaft an iwwer d'Sammellager Drancy op Auschwitz deportéiert, wou d'Nicha Fenechel, gradewéi hir Duechter, am September 1942 direkt no der Arrivée vergaast goufen. Och den David Fenechel huet Auschwitz net iwwerlieft.&lt;/div&gt;
| 41, rue Michel-Rodange
| [[Fichier:Stolperstein für Nicha Fenechel (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|24.27|N|05|53|27.97|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Fenechel Malvy&quot; |Malvy Fenechel
| geb. 7. Juni 1932 zu Tréier ; gest. September 1942 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Malvy Fenechel war d'Duechter vun der Nicha Fenechel, geb. Stockmann an hirem Mann, dem Schonghändler David Fenechel. D'Famill huet zu Déifferdeng an der Wierkstrooss (haut Rue Michel-Rodange) gewunnt. Den 10. Mee 1940, beim Iwwerfall vun Nazi-Däitschland op Lëtzebuerg, goufe si a Frankräich evakuéiert. Am September 1942 gouf d'ganz Famill zu Herment am Puy-de-Dôme verhaft an iwwer d'Sammellager Drancy op Auschwitz deportéiert, wou d'Malvy Fenechel, gradewéi hir Mamm, am September 1942 direkt no der Arrivée vergaast goufen. Och hire Papp David Fenechel huet Auschwitz net iwwerlieft.&lt;/div&gt;
| 41, rue Michel-Rodange
| [[Fichier:Stolperstein für Malvy Fenechel (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|24.27|N|05|53|27.97|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Levy Michel&quot; |Michel Levy
| geb. 6. Abrëll 1889 ; gest. Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Michel Levy war Véihändler. Hie war 9 Méint op der Pafemillen internéiert a gouf den 12. Juli 1942 op Auschwitz deportéiert an do ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 96, rue Dicks-Lentz
| [[Fichier:Stolperstein für Michel Levy (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|07.44|N|05|53|45.75|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Levy Berthe&quot; |Berthe Levy, geb. Bonem
| geb. 25. Juni 1900 ; gest. Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Berthe Levy war d'Fra vum Véihändler Michel Levy. Si war 9 Méint op der Pafemillen internéiert a gouf den 12. Juli 1942 op Auschwitz deportéiert an do ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 96, rue Dicks-Lentz
| [[Fichier:Stolperstein für Berthe Levy (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|07.44|N|05|53|45.75|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Levy Roger&quot; |Roger Levy
| geb. 21. Mäerz 1926 ; gest. Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Roger Levy war de Jong vun der Berthe Levy, geb, Bonem an dem Michel Levy. Hie war mat sengen Eltere 9 Méint op der Pafemillen internéiert a gouf den 12. Juli 1942 op Auschwitz deportéiert an do ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 96, rue Dicks-Lentz
| [[Fichier:Stolperstein für Roger Joseph Levy (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|07.44|N|05|53|45.75|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Goldschmidt Alfons&quot; |Alfons Goldschmidt
| geb. 25. Mäerz 1906 zu [[Hannover]]; gest. 1943 zu Sobibór&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Alfons Golschmidt vun Hannover fënnt, zesumme mat senger Fra Erna, gebueren Hollstein, a senger Duechter Marlene, am Juni 1939 Refuge bei sengem Brudder Karl zu Déifferdeng, deen do an der Rue du Parc Gerlache zesumme mat senger Fra Alma, gebuere Polak, a senger Duechter Ellen wunnt. Nom Iwwerfall vun Nazi-Däitschland op Lëtzebuerg flüchten déi zwou Famillen op Paräis, wou sech hir Weeër trennen. D'Erna Goldschmidt, déi evangeelesch ass, decidéiert mat hirer Duechter zeréck op Déifferdeng an d'Wunneng vum Schwoer ze zéien. Och d'Alma iwwerlieft den Holocaust. Am Géigesaz zu hirer Famill hunn d'Bridder de Krich net iwwerlieft. Den Alfons Goldschmidt gëtt de 4. Mäerz 1943 bei enger Razzia festgeholl an op Drancy iwwerféiert. Vun do gëtt hien op Majdanek deportéiert a gëtt 1943 zu Sobibór ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 17 rue de la Grève nationale
| [[Fichier:Stolperstein für Alfons Goldschmidt (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|26.02|N|05|53|21.27|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|-
| data-sort-value=&quot;Goldschmidt Karl&quot; |Karl Goldschmidt
| geb. 14. Januar 1900 zu [[Hannover]]; gest. 1942 Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Karl Goldschmidt huet an der Rue du Parc Gerlache zesumme mat senger Fra Alma, gebuere Polak, a senger Duechter Ellen gewunnt. Nom Iwwerfall vun Nazi-Däitschland op Lëtzebuerg flüchten si zesumme mat der Famill vu sengem Brudder Alfons, déi 1939 aus Däitschland bei him ënnerkomm waren, op Paräis, wou sech hir Weeër trennen. D'Alma an d'Ellen iwwerliewen den Holocaust. De Karl Goldschmidt gëtt de 26. August 1942 bei enger Razzia festgeholl an op Drancy iwwerféiert. Hie gëtt vun do op Auschwitz deportéiert, wou en ëmbruecht gëtt.&lt;/div&gt;
| 17 rue de la Grève nationale
| [[Fichier:Stolperstein für Karl Goldschmidt (Differdingen).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|31|26.02|N|05|53|21.27|O}} 
| data-sort-value=&quot;2015-11-05&quot;|5. November 2015
|}

{{Commonscat| Stolpersteine in Differdange|Stolpersteng zu Déifferdeng}}

[[Fichier:Stolpersteine für Familie Freymann (Esch-sur-Alzette) 01.jpg|thumb|upright|An der [[Uelzechtstrooss]], fir d'Famill Freymann.]]

=== Esch-Uelzecht ===
Zu [[Esch-Uelzecht]] goufen den 22. Oktober 2013 14 &quot;Stolpersteine&quot; vum Gunter Demnig, virun den Haiser vun den Affer, wou si fir d'lescht gewunnt hunn, geluecht. Den 23. Abrëll 2021 koumen der nach en Kéier 17 bäi.&lt;ref name=eschundschifflingen&gt;[https://www.tageblatt.lu/headlines/neue-stolpersteine-gegen-das-vergessen-kurzbiografie-der-opfer/ &quot;Esch und Schifflingen - Neue Stolpersteine gegen das Vergessen: Kurzbiografie der Opfer.&quot;] tageblatt.lu, 24.04.2021.&lt;/ref&gt; Wéinst de Restriktiounen an der [[COVID-19-Pandemie zu Lëtzebuerg|Covid-19-Pandemie]] konnt den Demnig déi Kéier net derbäi sinn.

Déi meescht vun den Escher Stolpersteng erënneren un Affer vun der [[Shoah zu Lëtzebuerg|Shoah]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131025035548/http://www.wort.lu/de/view/stolpersteine-in-esch-alzette-verlegt-5266d3b0e4b0b743e97f446b &quot;Stolpersteine in Esch/Alzette verlegt.&quot;] wort.lu, 23.10.13 07:07; Nicolas Anen, Steine zum Stolpern und zum Nachdenken, [[Luxemburger Wort]], 23.10.2013, S. 20-21.&lt;/ref&gt;, ma och aner Nazi-Affer, déi hiert Engagement mat hirem Liewe bezuelen hu missen, goufen esou geéiert.&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;

Virum [[Zweete Weltkrich]] hu ronn 380 [[Juddentum zu Lëtzebuerg|Judden]] zu Esch gelieft. Wann och zwee Drëttel vun hinne virun den Nazie flüchte konnten, sou sinn der awer iwwer 100 [[Deportatioun|deportéiert]] ginn. Nëmmen dräi vun deenen hunn iwwerlieft.&lt;ref&gt;Paul Cerf, Isi Finkelstein: ''Les Juifs d'Esch - Déi Escher Judden. Chroniques de la communauté juive de 1837 à 1999.'' Éditions Les Cahiers Luxembourgesois, S.58.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Numm
! class=&quot;unsortable&quot;|Liewensdaten
! Plaz
! class=&quot;unsortable&quot;|Bild
! class=&quot;unsortable&quot; width=&quot;110px&quot; width=«110px»|Geokoordinaten
! Datum vun der Pose
|-
| data-sort-value=&quot;Adler Leon&quot; |Léon Adler 
| geb. 1886 a Polen; gest. Aug 1942 (?) Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; De Léon Adler a seng Fra Léonie Einhorn hu sech virum Éischte Weltkrich zu Esch niddergelooss. Si krute 6 Kanner. Zu Esch hu s'e Schongbuttek opgemaach, deen 1929 an d'Brillstrooss verluecht gouf. D'Famill Adler ass no der Evakuatioun, als Folleg vum däitschen Amarsch, 1940 a Frankräich bliwwen. D'Geschäft gouf confisquéiert. Si hunn zu Signac ([[Dapartement Hérault|Hérault]]) an zu [[Amiens]] gelieft. De Léon Adler koum 1942 mam Transport Nr. 21 vun [[Drancy]] op [[KZ Auschwitz|Auschwitz]], wou en ëmbruecht gouf, gradewéi säi Jong Léon Mar a seng Duechter Irma (kuckt ënnen).&lt;/div&gt;&lt;ref name=Projekt&gt;''Proje(k)t Stolperstein.'' (Broschür). Frënn vum Resistenzmusée, Resistenzmusée a Stad Esch, [2013].&lt;/ref&gt;
| Brillstrooss 38
| [[Fichier:Stolperstein für Leon Adler (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|29.9|N|05|58|42.6|O}}
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-

| data-sort-value=&quot;Adler Leon Marc&quot; |Léon Marc Adler 
| geb. 1911 ; gest. August 1942 Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; De Léon Marc Adler war de Jong vum Léon Adler a seng Fra Léonie Einhorn. Vun 1931 un huet hien zu Paräis fir Ingenieur studéiert. Hien huet dono ë.&amp;nbsp;a. zu [[Amiens]] gelieft. De Léon Marc Adler koum 1942 zesumme mat sengem Papp mam Transport Nr. 21 vun [[Drancy]] op [[KZ Auschwitz|Auschwitz]], wou en ëmbruecht gouf.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Brillstrooss 38
| [[Fichier:Stolperstein für Leon Marc Adler (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|29.9|N|05|58|42.6|O}}
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-

| data-sort-value=&quot;Adler Maria Helena&quot; |Maria Helena &quot;Irma&quot; Adler 
| geb. 1915 ; gest. Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; D'Maria Helena genannt Irma Adler war d'Duechter vum Léon Adler a seng Fra Léonie Einhorn. Si ass mat hirer Famill no der Evakuatioun, als Folleg vum däitschen Amarsch, 1940 a Frankräich bliwwen. Si hunn zu Signac ([[Dapartement Hérault|Hérault]]) an zu [[Amiens]] gelieft. Der Irma Adler hir Spuer verléiert sech do; warscheinlech gouf se mat hirem Papp an hirem Brudder op Auschwitz deportéiert. Si huet de Krich net iwwerlieft.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Brillstrooss 38
| [[Fichier:Stolperstein für Maria Helena Adler (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|29.9|N|05|58|42.6|O}}
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-

| data-sort-value=&quot;Cahen Ferdinand&quot; |Ferdinand Cahen
| geb. 26. Abrëll 1888 zu [[Iewerleng]] ; gest. 27. Abrëll 1944 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Ferdinand Cahen war mat der Lucie Kahn bestuet. Si haten ee Jong, deen 1926 gebuer ass. Hien hat fir d'éischt e Lieder- a Sportartikelbuttek zu Déifferdeng, ier e sech den 3. Oktober 1924 zu Esch néiergelooss huet, wou en och e Geschäft geleet huet. Nom däitschen Iwwerfall gouf hie mat senger Famill op [[Saint-Léonard-de-Noblat]] evakuéiert, wou hien op engem Bauerenhaff geschafft huet. De 17. November 1943 gouf hie verhaft an an d'Gefaangelager Drancy bruecht. Vun do gouf hie mam Transport Nr.64 op Auschwitz bruecht, wou en de 27. Abrëll 1944 gestuerwen ass. Seng Fra a säi Jong sinn nom Krich op Esch zeréckgaangen an hunn d'Geschäft nees opgebaut.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Avenue de la Gare 24 
| [[Fichier:Stolperstein für Ferdinand Cahen (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|40.0|N|05|58|58.9|O}} 
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-
| data-sort-value=&quot;Cerf Julien&quot; |Julien Cerf
| geb. 24. Abrëll 1897 zu Esch/Uelzecht ; gest. 7. Abrëll 1944 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Julien Cerf war mat der Camille Bonem bestuet, si kruten zwéi Jongen, de Georges an de [[Paul Cerf]]. Op Nr 57 an der Uelzechtstrooss hat hien e Geschäft, an en huet och d'Comptabilitéit vu sengem Brudder sengem Kleederbuttek ''Maison Sylvain'' gemaach. Nom däitschen Iwwerfall gouf hie mat senger Famill op [[Montpellier]] evakuéiert. Hien huet sech do der Resistenz ugeschloss. Seng Grupp gouf vun engem Marcel Reuter verroden an de Julien Cerf gouf de 17. Dezember 1943 an d'Gefaangenelager Drancy bruecht. Vun do gouf hie mam Transport Nr.63 op Auschwitz bruecht, wou en de 7. Abrëll 1944 gestuerwen ass&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Uelzechtstrooss 57
| [[Fichier:Stolperstein für Julien Cerf (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|39.4|N|05|58|55.8|O}} 
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-
| data-sort-value=&quot;Freymann Frieda&quot; |Frieda Freymann geb. Gallar 
| geb. 18. Mäerz 1890 Warschau ; gest. 28. September 11942 Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; D'Frieda Freymann-Gallar war d'Fra vum Abraham Freymann. Zesumme si si 1911 op Lëtzebuerg komm an 1924 op Esch wunne gaangen, wou s'um Eck Dicks- an Uelzechtstrooss e Geschäft, d'''Freymanns Verkaufshalle'' opgemaach hunn. 1932 huet den Abraham wéinst enger ''Faillite frauduleuse'' missen d'Land verloossen. D'Frieda ass mat hire 5 Kanner zu Esch bliwwen an huet d'Geschäft zesumme mat hirer Duechter Rose, déi 1914 zu Hollerech gebuer gouf, weidergefouert. D'Frieda Freymann ass no der Evakuatioun, als Folleg vum däitschen Amarsch, 1940 a Frankräich, zu Bouliac ([[Departement Gironde|Gironde]]), bliwwen. Ier se festgeholl gouf, gouf se vun hire jéngste Kanner Minna Sara an Heinrich getrennt. Den 23. September 1942 gouf si iwwer Drancy mam Transport Nr.36 op Auschwitz bruecht, wou se den 28. September 1942 vergaast gouf.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Uelzechtstrooss 119
| [[Fichier:Stolperstein für Frieda Freymann (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|34.4|N|05|58|43.6|O}} 
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-
| data-sort-value=&quot;Freymann Heinrich&quot; |Heinrich Freymann 
| geb. 20. Februar 1927 zu Esch-Uelzecht ; gest. Juli 1942 Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; Den Heinrich Freymann war dat jéngste Kand vum Abraham a vun der Frieda Freymann-Gallar. No der Evakuatioun vun Esch, als Folleg vum däitschen Amarsch, 1940 a Frankräich, gouf hie mat senge Gesëschter vu senger Mamm getrennt. Mat senger Schwëster Minna huet hien zu [[Saint-Sauvant]] (Vienne) an zu [[Angers]] gelieft. Déi zwee sinn ënner den 824 Judde, déi de 15.-20. Juli 1942 am Departement Maine-et-Loire an an Ostfrankräich verhaft goufen. Den 20. Juli goufe si mam Transport Nr.8 vun Angers op Auschwitz bruecht, wou se direkt ëmbruecht goufen.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Uelzechtstrooss 119
| [[Fichier:Stolperstein für Heinrich Freymann (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|34.4|N|05|58|43.6|O}} 
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-
| data-sort-value=&quot;Freymann Sarah Minna&quot; |Sara Minna Freymann 
| geb. 16. Juli 1925 zu Esch-Uelzecht ; gest. Juli 1942 Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; D'Sarah Minna Freymann war dat zweetjéngst Kand vum Abraham a vun der Frieda Freymann-Gallar. No der Evakuatioun vun Esch, als Folleg vum däitschen Amarsch, 1940 a Frankräich, gouf hatt mat senge Gesëschter vu senger Mamm getrennt. Mat sengem Brudder Heinrich huet hatt zu Saint Sauvant (Vienne) an Angers gelieft. Déi zwee sinn ënner den 824 Judde, déi de 15.-20. Juli 1942 am Departement Maine-et-Loire an an Ostfrankräich verhaft goufen. Den 20. Juli goufe si mam Transport Nr.8 vun Angers op Auschwitz bruecht, wou se direkt ëmbruecht goufen.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Uelzechtstrooss 119
| [[Fichier:Stolperstein für Minna Sarah Freymann (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|34.4|N|05|58|43.6|O}} 
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-
| data-sort-value=&quot;Nathan Leopold&quot; |Léopold Nathan
| geb. 6. September 1884 zu Dippech ; gest. November 1942 Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Léopold Nathan ass ee vun de 5 Jonge vum Véihändler Michel Nathan a senger Fra Rosa Herz vun [[Dippech]]. 1907 huet hie sech mat der Agathe Moyse bestuet. 1918 huet hien zu Esch an der Neistrooss (haut Liberatiounsstrooss) etaléiert, wou hie mat Päerd gehandelt huet. Nom däitschen Iwwerfall, den 10. Mee 1940, gouf hie mat senger Famill, sou wéi och seng zwéi Bridder mat hire Famillen, a Südfrankräich evakuéiert. Si hu sech do zu [[Verteuil]] an der [[Departement Charente|Charente]] niddergelooss. Nodeems se vun engem Dokter Viguier verrode gi waren, goufen déi 9 Familljememberen den 28. Oktober 1942 vun der Gendarmerie verhaft an an den Deeg dono iwwer Drancy mam Transport Nr.40 op Auschwitz bruecht, wou se direkt ëmbruecht goufen.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Liberatiounsstrooss 8
| [[Fichier:Stolperstein für Leopold Nathan (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|35.4|N|05|58|55.1|O}} 
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-

| data-sort-value=&quot;Nathan Agathe&quot; |Agathe Nathan-Moyse
| geb. 1895 (?); gest. November 1942 Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Agathe Nathan-Moyse, gebuer 1895 (? - sou steet um Steen, ma da wier se mat 12 Joer bestuet ginn) zu [[Verny]] ([[Departement Moselle|Moselle]]) war zënter dem 26. Dezember 1907 d'Fra vum Päerdshändler Léopold Nathan. Nom däitschen Iwwerfall gouf si mat hirer Famill, sou wéi och der Famill vu hire Schweeër, a Südfrankräich evakuéiert. Si hu sech do zu [[Verteuil]] an der [[Departement Charente|Charente]] niddergelooss. Nodeems se vun engem Dokter Viguier verrode gi waren, goufen déi 9 Familljememberen den 28. Oktober 1942 vun der Gendarmerie verhaft an an den Deeg dono iwwer Drancy mam Transport Nr.40 op Auschwitz bruecht, wou se direkt ëmbruecht goufen.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Liberatiounsstrooss 8
| [[Fichier:Stolperstein für Agathe Nathan (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|35.4|N|05|58|55.1|O}} 
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-

| data-sort-value=&quot;Nathan Sylvain&quot; |Sylvain Roger Nathan
| geb. 1921 zu Esch/Uelzecht ; gest. November 1942 Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Sylvain Roger Nathan ass de Jong vum Päerdshändler Léopold Nathan a senger Fra Agathe Moyse. Nom däitschen Iwwerfall gouf hie mat senger Famill, sou wéi och d'Famill vu sengem Papp senge Bridder, a Südfrankräich evakuéiert. Si hu sech do zu [[Verteuil]] an der [[Departement Charente|Charente]] niddergelooss. Nodeems se vun engem Dokter Viguier verrode gi waren, goufen déi 9 Familljememberen den 28. Oktober 1942 vun der Gendarmerie verhaft an an den Deeg dono iwwer Drancy mam Transport Nr.40 op Auschwitz bruecht, wou se direkt ëmbruecht goufen.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Liberatiounsstrooss 8
| [[Fichier:Stolperstein für Sylvain Roger Nathan (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|35.4|N|05|58|55.1|O}} 
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-

| data-sort-value=&quot;Wachenheimer Karoline&quot; |Karoline Wachenheimer geb. Dreifuss
| geb. 10. Juli 1860 zu Schmieheim (Baden); gest. 9. Abrëll 1943 zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; D'Karoline Wachenheimer-Dreifuss ass d'Wittfra vum Moses Wacheheimer a Mamm vun der Sophie Wachenheimer, sou wéi och vun der Ida Wachenheimer an der Thekla (genannt Dora), der Fra vum Eugen Marx. Den 29. Juni 1938 ass si virun der antisemittescher Politik an Däitschland bei hir Duechter Sophie op Esch geflücht, wou och schonn d'Ida an d'Thekla waren. D'Thekla verléisst 1939 mat hirer Duechter Ingeborg Europa a fiert op Philadelphia. Nom däitschen Iwwerall am Mee 1940, an der Evakuatioun, koum d'Karoline Wachenheimer mam Sophie a mam Ida Enn Juli 1940 zeréck op Esch. Wéi d'Sophie do hir Aarbecht verluer huet, si si Enn Oktober 1940 zesummen an d'Stad geplënnert. Den 28. Juli 1942 gouf si, mat hiren zwou Duechteren, mam Transport Nr.5 an d'Ghetto Theresienstadt bruecht. Den 23. Januar 1943 gouf si vun do, mat 2000 anere Judden, op Auschwitz transportéiert, wou se vergaast gouf, soubal se do waren.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Uelzechtstrooss 23
| [[Fichier:Stolperstein für Karoline Wachenheimer (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|42.4|N|05|59|02.5|O}} 
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-

| data-sort-value=&quot;Wachenheimer Sophie&quot; |Sophie Wachenheimer
| geb. 15. November 1885 zu Schmieheim (Baden); gest. Januar 1943 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; D'Sophie Wachenheimer ass 1901 op Lëtzebuerg geplënnert, wou s'an der Stad am Geschäft ''Rosenstiel &amp; Schwarz'' geschafft huet. Den 11. Mäerz 1921 koum si op Esch wunnen, wou se Gérante vum Rosenstiel senger Succursale gouf. Si koum no der Evakuatioun 1940, nom däitschen Iwwerall, Enn Juli 1940 zeréck op Esch, huet awer geschwënn dono, wéi d'Geschäft confisquéiert gouf, entlooss. Den 29. Oktober 1940 ass si an d'Stad geplënnert, fir d'éischt an d'Lonkecher Strooss 59, dono an de Millewee 80. Den 28. Juli 1942 gouf si mam Transport Nr.5 an d'Ghetto Theresienstadt bruecht. Den 23. Januar 1943 gouf si vun do, mat 2000 anere Judden, op Auschwitz transportéiert, wou se vergaast gouf soubal se do waren.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Uelzechtstrooss 23
| [[Fichier:Stolperstein für Sophie Wachenheimer (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|42.4|N|05|59|02.5|O}} 
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-

| data-sort-value=&quot;Blank Ida&quot; |Ida Blank geb. Wachenheimer
| geb. 15. Dezember 1887 zu Schmieheim (Baden); gest. 19. Januar 1943 zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Ida Blank, gebuer Wachenheimer huet vun hirem Mann getrennt gelieft. Si ass de 14. Juni 1939 virun der antisemittescher Politik an Däitschland geflücht bei hir Schwëster Sophie an dat vermeintlecht séchert Lëtzebuerg. Nom däitschen Iwwerall am Mee 1940, an no der Evakuatioun, koum si mam Sophie an hirer Mamm Karoline Enn Juli 1940 zeréck op Esch. Wéi d'Sophie do hir Aarbecht verluer huet, si si Enn Oktober 1940 zesummen an d'Stad geplënnert. Den 28. Juli 1942 gouf si, mat hiren zwou Duechteren, mam Transport Nr.5 an d'Ghetto Theresienstadt bruecht. Den 23. Januar 1943 gouf si vun do, mat 2000 anere Judden, op Auschwitz transportéiert, wou se vergaast gouf, soubal se do waren.&lt;/div&gt;&lt;ref name=&quot;Projekt&quot;/&gt; 
| Uelzechtstrooss 23
| [[Fichier:Stolperstein für Ida Blank (Esch-sur-Alzette).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|42.4|N|05|59|02.5|O}} 
| data-sort-value=&quot;2013 10 22&quot; |22. Oktober 2013.
|-

| data-sort-value=&quot;Lukmanski Arno&quot; |Arno Lukmanski
| geb. 1889 ; gest. Mee 1942 zu Chelmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Arno Lukmanski koum 1921 mat senger Fra Frieda a sengen dräi Kanner Claire, Henri a Jeanne op Esch wunnen, wou en e Molerbuttek hat. D'Koppel an hir jéngst Duechter Jeanne ginn am Mee 1940 no Frankräich evakuéiert, a koumen dono, trotz Verbuet, op Lëtzebuerg zeréck. De 16. Oktober 1941 ginn déi 3 op Litzmannstadt deportéiert an am Mee 1942 zu Chelmno vergaast.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;
| Brillstrooss 88
| [[Fichier:Stolperstein Arno Lukmanski Esch-Alzette, 88 rue du Brill 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|37.6|N|05|58|33.3|O}} 
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Lukmanski-Lebenstein Frieda&quot; |Frieda Lukmanski-Lebenstein
| geb. 1888 ; gest. Mee 1942 zu Chelmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Frieda Lukmanski, gebuer Lebenstein koum 1921 mat hirem Mann Arno a hiren dräi Kanner Claire, Henri a Jeanne op Esch wunnen, wou den Arno e Molerbuttek hat. D'Koppel an hir jéngst Duechter Jeanne ginn am Mee 1940 no Frankräich evakuéiert, a koumen dono, trotz Verbuet, op Lëtzebuerg zeréck. De 16. Oktober 1941 ginn déi 3 op Litzmannstadt deportéiert an am Mee 1942 zu Chelmno vergaast.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;
| Brillstrooss 88
| [[Fichier:Stolperstein Frieda Lukmanski-Liebenstein Esch-Alzette, 88 rue du Brill 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|37.6|N|05|58|33.3|O}} 
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Lukmanski Jeanne&quot; |Jeanne Lukmanski
| geb. 1920 ; gest. Mee 1942 zu Chelmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Jeanne Lukmanski war d'Duechter vum Arno an der Frieda Lukmanski. Si war [[Coiffeuse]]. Am Mee 1940 gouf si zesumme mat hiren Elteren no Frankräich evakuéiert; si koumen dono, trotz Verbuet, op Lëtzebuerg zeréck. De 16. Oktober 1941 gëtt se mat hiren Elteren op Litzmannstadt deportéiert an am Mee 1942 zu Chelmno vergaast.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt; 
| Brillstrooss 88
| [[Fichier:Stolperstein Jeanne Lukmanski Esch-Alzette, 88 rue du Brill 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|37.6|N|05|58|33.3|O}} 
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Nussbaum Heinrich&quot; |Heinrich Nussbaum
| geb. 1903 zu Kyllburg ; gest. September 1942 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Heinrich Nussbaum war dat 3. vu 4 Kanner vum GEschäftsmann a Véihändler Hermann Nussbaum a senger Fra Helena Michel. Hien huet eng Metzleschléier gemaach. No kuerze Statiounen zu Mamer an an der Stad Lëtzebuerg koum hien am September 1928 op Esch, wou e bei sengem Konseng, dem Metzlermeeschter Vohs-Seckle geschafft huet. 1931 huet hie sech mat der Johanna Schmitz bestuet, an hir Dot vu 15.000 Frang huet et erméiglecht, datt hien d'[[Metzlerei]] op Nummer 48 an der Other Strooss (haut: Bd. J.-F. Kennedy) iwwerholl huet. Geschwënn dono huet hien d'Meeschterprüfung gemaach. 1932 koum säi Jong Bernard Marcel op d'Welt, an d'Famill ass vun der Other Strooss an d'Kuelestrooss geplënnert. Am Mee 1940 gouf d'Famill a Frankräich evakuéiert. Do koum se an d'Internéierungslager zu Gurs, a méi spéit op [[Frespech]] am [[Departement Lot-et-Garonne]], wou de Heinrich Nussbaum als Bauer geschafft huet. Den 9. September 1942 gouf e mat Fra a Kand mam Convoi Nr. 30 vun [[Drancy]] op Auschwitz deportéiert, wou se warscheinlech direkt nom Ukommen ermuert goufen.&lt;/div&gt;&lt;ref name=nussbaum&gt;[https://www.volksfreund.de/region/bitburg-pruem/johanna-und-heinrich-nussbaum-wurden-von-den-nazis-ermordet_aid-57483177 &quot;Erinnerung an Johanna und Heinrich Nussbaum: Der Weg nach Auschwitz war ihr letzter.&quot;] volksfreund.de, 22. April 2021.&lt;/ref&gt;
| 43, rue des Charbons
| [[Fichier:Stolperstein Heinrich Nussbaum Esch-Alzette, 43 rue des Charbons 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|45.5|N|05|58|36.8|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Nussbaum-Schmitz Johanna&quot; |Johanna Nussbaum-Schmitz
| geb. 1895 zu Alflen; gest. September 1942 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Johanna Schmitz ass 1895 als véiert vun eelef Kanner vum Metzler Bernhard Schmitz a senger Fra Caroline Wolff op d'Welt komm. Döi lescht 10 Joer virun hirem Bestietnes mam Heinrich Nussbaum, 1931, huet si an hirem Heemechtsduerf Alflen bei Ulmen gewunnt. Dono huet si mat hirem Mann fir d'éischt an der Metzlerei op Nummer 48 an der Other Strooss, dono op 34 an der Kuelestrooss gewunnt. 1932 koum hire Jong Bernard Marcel op d'Welt, Am Mee 1940 gouf d'Famill a Frankräich evakuéiert. Do koum se an d'Internéierungslager zu Gurs, a méi spéit op [[Frespech]] am [[Departement Lot-et-Garonne]]. Den 9. September 1942 gouf se mat hirem Mann an hirem Jong mam Convoi Nr. 30 vun [[Drancy]] op Auschwitz deportéiert, wou se warscheinlech direkt nom Ukommen ermuert goufen.&lt;/div&gt;&lt;ref name=nussbaum/&gt;
| 43, rue des Charbons
| [[Fichier:Stolperstein Johanna Nussbaum-Schmitz Esch-Alzette, 43 rue des Charbons 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|45.5|N|05|58|36.8|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Nussbaum- Bernard Marcel&quot; |Bernard Marcel Nussbaum
| geb. 1932 zu Esch-Uelzecht; gest. September 1942 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Bernard Marcel Nussbaum war de Jong vum Metzlermeeschter Heinrich Nussbaum a senger Fra Johanna Schmitz. Am Mee 1940 gouf d'Famill a Frankräich evakuéiert. Do koum se an d'Internéierungslager zu Gurs, a méi spéit op [[Frespech]] am [[Departement Lot-et-Garonne]]. Den 9. September 1942 gouf de Marcel mat sengen Eltere mam Convoi Nr. 30 vun [[Drancy]] op Auschwitz deportéiert, wou se warscheinlech direkt nom Ukommen ermuert goufen.&lt;/div&gt;&lt;ref name=nussbaum/&gt;
| 43, rue des Charbons
| [[Fichier:Stolperstein Bernard Nussbaum Esch-Alzette, 43 rue des Charbons 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|45.5|N|05|58|36.8|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Feiner Henri&quot; |Henri Feiner
| geb. 1878; gest. 6. September 1943 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Henri Feiner, gebuer 1878, war Aarbechter op [[Arbed Terres Rouges]]. Zesumme mat senger Fra Sophie Simon (1877) haten se zwee Kanner: d'Rosa (1913) an den Albert (1915). Den Henri an d'Sophie goufe fir d'éischt op der [[Pafemillen]] internéiert a vun do den 28. Juli 1942 op Theresienstadt deportéiert. Déi zwee goufen de 6. September 1943 zu Auschwitz ermuert.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;
| 49, rue Léon Weirich (deemools rue Gelsenkirchen)
| [[Fichier:Stolperstein Henri Feiner Esch-Alzette, 49 rue Léon Weirich 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|53.1|N|05|58|32.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Feiner-Simon Sophie&quot; |Sophie Feiner-Simon
| geb. 1877; gest. 6. September 1943 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Sophie Simon, gebuer 1877, war d'Fra vum Schmelzaarbechter Henri Feiner. Si haten zesummen zwee Kanner: d'Rosa (1913) an den Albert (1915). Den Henri an d'Sophie goufe fir d'éischt op der [[Pafemillen]] internéiert a vun do den 28. Juli 1942 op Theresienstadt deportéiert. Déi zwee goufen de 6. September 1943 zu Auschwitz ermuert.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;
| 49, rue Léon Weirich (deemools rue Gelsenkirchen)
| [[Fichier:Stolperstein Sophie Feiner-Simon Esch-Alzette, 49 rue Léon Weirich 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|53.1|N|05|58|32.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Feiner Albert&quot; |Albert Feiner
| geb. 1915; gest. Mee 1942 zu Chelmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Albert Feiner, gebuer 1915, war de Jong vum Arno a der Sophie Feiner-Simon. Hien huet huet bei sengen Elteren an der Gelsenkirchener Strooss (haut Léon-Weirichstrooss) gewunnt. De 16. Oktober 1941 gouf hien, zesumme mat senger Sëschter Rosa Bobrowsky-Feiner, sengem Schwoer Arno Bobrowsky, deem senger Mamm Flora a senger Niëss Ruth an d'Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert an am Mee 1942 zu Chelmno vergaast. D'Ruth hat 3 Joer.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;
| 49, rue Léon Weirich (deemools rue Gelsenkirchener)
| [[Fichier:Stolperstein Albert Feiner Esch-Alzette, 49 rue Léon Weirich 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|53.1|N|05|58|32.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Bobrowsky-Feiner Rosa&quot; |Rosa Bobrowsky-Feiner
| geb. 19. August 1913 zu [[Arel]]; gest. Mee 1942 zu Chelmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Rosa Feiner, gebuer 1913, war d'Duechter vum Henri Feiner a senger Fra Sophie Feiner-Simon. Si huet sech den 20/23. Mee 1938 mam Musikant Arno Bobrowsky (1905) bestuet. Mat hirer Duechter Ruth (1939) an dem Arno senger Mamm Flora (1883) si se aus finanzieller Nout an d'Gelsenkirchener Stross (haut Léon-Weirichstrooss) wunne gaangen. D'Rosa an den Arno, d'Ruth, and d'Flora, an och dem Rosa säi Brudder Albert goufen de 16. Oktober 1941 an d'Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert an am Mee 1942 zu Chelmno vergaast.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;
| 49, rue Léon Weirich (deemools rue Gelsenkirchen)
| [[Fichier:Stolperstein Rosa Bobrowsky-Feiner Esch-Alzette, 49 rue Léon Weirich 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|53.1|N|05|58|32.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Bobrowsky Arno&quot; |Arno Bobrowsky
| geb. 15. Februar 1905 zu Koenigshütte, [[Uewerschlesien]]; gest. Mee 1942 zu Chelmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Arno Bobrowsky, gebuer 1905, war e Musikant. Den 20/23. Mee 1938 huet hie sech mat der Rosa Feiner bestuet. Mat hirer Duechter Ruth (1939) an dem Arno senger Mamm Flora (1883) si se aus finanzieller Nout an d'Gelsenkirchener Strooss (haut Léon-Weirichstrooss) bei der Rosa hir Eltere wunne gaangen. D'Rosa an den Arno, d'Ruth, an d'Flora, an och dem Rosa säi Brudder Albert goufen de 16. Oktober 1941 an d'Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert an am Mee 1942 zu Chelmno vergaast.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;
| 49, rue Léon Weirich (deemools rue Gelsenkirchen)
| [[Fichier:Stolperstein Arno Bobrowsky Esch-Alzette, 49 rue Léon Weirich 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|53.1|N|05|58|32.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021
|-

| data-sort-value=&quot;Bobrowsky Ruth&quot; |Ruth Bobrowsky
| geb. 10. Februar 1939 zu Esch-Uelzecht; gest. Mee 1942 zu Chelmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Ruth Bobrowsky, gebuer 1939, war d'Duechter vum Arno a der Rosa Bobrowsky-Feiner. Mat hiren Elteren an dem Arno senger Mamm Flora (1883) huet d'Famill aus finanzieller Nout an d'Gelsenkirchener Stross (haut Léon-Weirichstrooss) bei hirer Mamm hiren Eltere gewunnt. D'Ruth, seng Mamm Rosa, säi Papp Arno, seng Bomi Flora a säi Monni Albert goufen de 16. Oktober 1941 an d'Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert an am Mee 1942 zu Chelmno vergaast. D'Ruth hat 3 Joer.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;
| 49, rue Léon Weirich (deemools rue Gelsenkirchen)
| [[Fichier:Stolperstein Ruth Bobrowsky Esch-Alzette, 49 rue Léon Weirich 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|53.1|N|05|58|32.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021
|-

| data-sort-value=&quot;Bobrowsky-Markiewicz Flora&quot; |Flora Bobrowsky-Markiewicz
| geb. 1883; gest. Mee 1942 zu Chelmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Flora Bobrowsky-Markiewicz, gebuer 1883, war d'Mamm vum Museker Arno Bobrowsky. Si ass mat hirem Jong, deem senger Fra Rosa an hirem Kand Ruth bei hirer Schnauer hir Elteren an d'Gelsenkirchener Strooss (haut Léon-Weirichstrooss) geplënnert. D'Flora, hire Jong Arno, hir Schnauer Rosa, deenen hir Duechter Ruth and der Rosa hire Brudder Albert goufen de 16. Oktober 1941 an d'Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert an am Mee 1942 zu Chelmno vergaast.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;
| 49, rue Léon Weirich (deemools rue Gelsenkirchen)
| [[Fichier:Stolperstein Flora Bobrowsky-Markiewicz Esch-Alzette, 49 rue Léon Weirich 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|53.1|N|05|58|32.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021
|-

| data-sort-value=&quot;Schlang Tobias&quot; |Tobias Schlang
| geb. 1902; gest. 1943 zu Majdanek&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Tobias Schlang, gebuer 1902 a Polen, ass 1922 mat senger Fra Anna Glaser (1895) op Lëtzebuerg geplënnert, wou e bei der Arbed geschafft huet. 1930 koumen s'op Esch wunnen. Si haten 2 Kanner, d'Sophie (1922) an de Joseph (&quot;Josy&quot;, 1924). No der Evakuatioun a Frankräich, am Mee 1940, koum d'Famill, obwuel et verbuede war, nees op Lëtzebuerg hannescht. Den Tobias an d'Anna Schlang goufe wéinst däitschfeindlecher Agitatioun festgeholl a mësshandelt. Dono gouf d'ganz Famill de 16. Oktober 1941 op Litzmannstadt deportéiert. Den Tobias gouf, gradewéi seng Fra Anna an hir Duechter Sophie, 1943 am Vernichtungslager Majdanek ermuert.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;
| 60, rue Léon Weirich (deemools rue Gelsenkirchen)
| [[Fichier:Stolperstein Tobias Schlang Esch-Alzette, 60 rue Léon Weirich 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|54.7|N|05|58|29.8|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021
|-

| data-sort-value=&quot;Schlang-Glaser Anna&quot; |Anna Schlang-Glaser
| geb. 1895; gest. 1943 zu Majdanek&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Anna Glaser, gebuer 1895 a Polen, ass 1922 mat hirem Mann Tobias Schlang (1902) op Lëtzebuerg geplënnert. 1930 koumen s'op Esch wunnen. Si haten 2 Kanner, d'Sophie (1922) an de Joseph (&quot;Josy&quot;, 1924). No der Evakuatioun a Frankräich, am Mee 1940, koum d'Famill, obwuel et verbuede war, nees op Lëtzebuerg hannescht. Der Anna Schlang-Glaser an hire Mann Tobias goufe wéinst däitschfeindlecher Agitatioun festgeholl a mësshandelt. Dono gouf d'ganz Famill de 16. Oktober 1941 op Litzmannstadt deportéiert. Den Tobias gouf, gradewéi seng Fra Anna an hir Duechter Sophie, 1943 am Vernichtungslager Majdanek ermuert.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;
| 60, rue Léon Weirich (deemools rue Gelsenkirchen)
| [[Fichier:Stolperstein Anna Schlang-Glaser Esch-Alzette, 60 rue Léon Weirich 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|54.7|N|05|58|29.8|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Schlang Sophie&quot; |Sophie Schlang
| geb. 1922; gest. 1943 zu Majdanek&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Sophie Schlang, gebuer 1922, war d'Duechter vun der Koppel Anna an Tobias Schlang-Glaser. De 16. Oktober 1941 gouf si mat hiren Elteren an hirem Brudder Josy op Litzmannstadt deportéiert. D'Sophie Schlang gouf, gradewéi hir Elteren, 1943 am Vernichtungslager Majdanek ermuert. Eenzeg de Josy huet dräianenhalleft Joer a verschiddene Konzentratiounslager, dorënner Auschwitz a Mauthausen, iwwerlieft.&lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt; {{Méi Info 1|Josy Schlang}}
| 60, rue Léon Weirich (deemools rue Gelsenkirchen)
| [[Fichier:Stolperstein Sophie Schlang Esch-Alzette, 60 rue Léon Weirich 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|54.7|N|05|58|29.8|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-

| data-sort-value=&quot;Adam Heinrich&quot; |Heinrich/Henri (&quot;Hans&quot;) Adam
| geb. 23. Februar 1894 zu Anspach am Taunus; gest. 11. September 1942 zu Köln&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; Den Heinrich, spéider Henri, genannt Hams Adam, gebuer den 23. Februar 1894 zu Anspach am Taunus, war zanter 1912 en Aarbechter op der Schëfflenger Schmelz. Hie war aktiv als Gewerkschaftler an huet bei verschiddene Streiker matgemaach. 1933 ass e mat senger Famill vu Schëffleng op Esch geplënnert. Den 31. August 1942 war hien am [[Streik vun 1942|Streikkommittee]], dee sech forméiert hat, nodeem de Gauleiter [[Gustav Simon]] den [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|Anzoch vun de Joergäng 1920 bis 1924 an d'Wehrmacht proklaméiert]] hat. Et war hien deen um 18.02 Auer d'Streiksignal ginn huet, andeems en de &quot;Bier&quot;, Sireen op der Schmelz, tute gelooss huet. Hie gouf vun der Gestapo festgeholl an huet seng &quot;Dot&quot; ënner Folter zouginn. Den 10. September 1942 gouf e vun engem &quot;Sondergericht&quot; zum Doud verurteelt an deen Dag drop am Prisong [[Klingelpütz]] zu Köln gekäppt. &lt;/div&gt;&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt; {{Méi Info 1|Hans Adam}}
| 61, rue Michel Rodange 
| [[Fichier:Stolperstein Heinrich Adam Esch-Alzette, 61 rue Michel Rodange 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|29|55.8|N|05|58|32.6|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 24&quot; |24. Abrëll 2021.
|-
|}

{{Commonscat| Stolpersteine in Esch-sur-Alzette|Stolpersteng zu Esch}}

=== Gréiweknapp ===
Um [[Gréiweknapp]] ([[Gemeng Helperknapp]]) goufen de 4. Mäerz 2019 zwéi Stolpersteng vum Gunter Demnig geluecht.&lt;ref&gt;[http://www.tageblatt.lu/headlines/eine-mahnung-in-messing-gemeisselt-in-helperknapp-wurden-stolpersteine-verlegt/ &quot;Eine Mahnung in Messing gestanzt: In Helperknapp werden Stolpersteine verlegt.&quot;] tageblatt.lu, 6. März 2019. 10:49 Uhr - Akt: 6. März 2019. 17:09 Uhr.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Numm
! class=&quot;unsortable&quot;|Liewensdaten
! Plaz
! class=&quot;unsortable&quot;|Bild
! class=&quot;unsortable&quot; width=«110px»|Geokoordinaten
! Datum vun der Pose
|-
| data-sort-value=&quot;Bertemes Willy&quot; | Willy Bertemes
| geb. 1909 ; gest. 4. September 1944 zu Aansebuerg&lt;!-- &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Vita&lt;/div&gt;--&gt;
| Haaptstrooss Nr. 8
| [[Fichier:blank.png|120px]]
| {{Coor dms|49|45|43|N|06|01|58.6|O}}
| data-sort-value=&quot;2017-03-10 &quot;| 4. Mäerz 2019
|-
| data-sort-value=&quot;Ginter Jean&quot; |Jean Ginter
| geb. 1897 ; gest. 26. Februar 1945 zu Buchenwald&lt;!-- &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Vita&lt;/div&gt;--&gt;
| um [[Bill]]
| [[Fichier:blank.png|120px]]
| {{Coor dms|49|45|49.8|N|06|02|23.3|O}}
| data-sort-value=&quot;2017-03-10 &quot;| 4. Mäerz 2019
|-
|}
&lt;!--{{Commonscat|Stolpersteine in Grevelsknapp|Stolpersteng um Gréiwelsknapp}}--&gt;

=== Gréiwemaacher ===

Zu [[Gréiwemaacher]] goufen den 10. Mäerz 2017 siwe Stolpersteng vum Gunter Demnig, als Erënnerung u jiddesch Affer, déi &quot;an den Osten&quot; deportéiert an do ermuert goufen, geluecht.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170701191424/http://www.grevenmacher.lu/fr/Documents/bulletin_2017-01_web.pdf Maacher erënnert sech.] Bulletin 1/2017, S.36-37.&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Numm
! class=&quot;unsortable&quot;|Liewensdaten
! Plaz
! class=&quot;unsortable&quot;|Bild
! class=&quot;unsortable&quot; width=«110px»|Geokoordinaten
! Datum vun der Pose
|-

| data-sort-value=&quot;Bonem Max&quot; |Max Bonem
| geb. 26. Abrëll 1893; gest. 10. Mäerz 1943 zu [[Sobibór]]&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Max Bonem war, wéi scho seng Virfaren, vu Beruff Véihändler. Hie war mat der Simone Israel vu [[Koenigsmacker]] (Loutrengen) bestuet. Nom däitschen Iwwerfall op Lëtzebuerg huet hien net méi dierfe schaffen. Sengem Jong vu 17 Joer gouf et am September 1940 verbueden, weider an den Iechternacher Lycée ze goen, sou datt d'Famill alles hannert sech gelooss huet an a Frankräich an d'Géigend vu [[Mâcon]] geflücht ass. Do huet hien, wéi säi Papp, an de Wéngerte geschafft, a war ëmmer nees Frechheeten an Erniddregungen ausgesat. Wéi e sech eng Kéier gewiert huet, gouf e verroden a festgeholl. E koum fir d'éischt an d'[[Lager vu Gurs|Gefaangelager Gurs]], dono an d'[[Sammellager Drancy]], a vun do mam Transport Nr. 51 op Sobibór, wou en den 10. Mäerz 1943 ëmbruecht gouf. Nom Krich koum seng Wittfra Simone Bonem-Israel, zesumme mat hirem Jong a senger Mamm, zeréck an hiert Heemechtshaus.&lt;/div&gt;
| Rue de Luxembourg, 25
| [[Fichier:Stolperstein für Max Bonem (Grevenmacher).jpg|120px]]
| {{Coor dms|50|02|11.6|N|06|04|38.1|O}}
| data-sort-value=&quot;2017-03-10 &quot;| 10. Mäerz 2017
|-

| data-sort-value=&quot;Cahen Raphael&quot; |Raphael Cahen
| geb. 27. Juli 1895 zu ; gest. 1943 zu [[Majdanek]] &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Raphael Cahen gouf zu [[Sierck-les-Bains]] gebueren. 1926 ass hien op Gréiwemaacher geplënnert, wou en am August d'Berthe Wolf, d'Duechter vum Hermann Wolf-Bonem, bestuet huet. Bis zum däitschen Iwwerfall op Lëtzebuerg huet hien al Véihändler geschafft. Nodeems hie seng aarbechtserlabnes ewechgeholl kritt hat, gouf och der Famill hiert Haus konfiszéiert, fir dodran d'''Feldgendarmerie'' anzequartéieren. Zesumme matt der Famill Wolf-Bonem huet hien a seng Famill mussen an d'Haus vun der Famill Bonem-Israël wunne goen. De 26. Februar 1941 gouf och dëst Haus geraumt an all d'Bewunner si mam Bus op Dijon bruecht ginn, a vun do mach Zuch op Mâcon. De Raphael Cahen ass do an der Géigend, zu [[La Chaise-Dieu]] (Auvergne) ënnerdaach komm. Ma hie gouf verroden a festgeholl. E gouf am Sammellager Drancy internéiert, vu wou aus en, gradewéi de Max Bonem, an  d'Vernichtungslager Sobibor deportéiert gouf, wou seng Spur sech verluer huet. Seng Fra Berthe huet de Krich iwwerlieft a koum als eng vun aacht jiddesche Bierger vu Gréiwemaacher zeréck dohinner, an huet dann do mat hirer Mamm eng Epicerie gefouert
&lt;/div&gt;.
| Rue Sainte-Catherine, 38
| [[Fichier:Stolperstein für Raphael Cahen (Grevenmacher).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|40|52.34|N|06|26|30.61|O}} 
| data-sort-value=&quot;2017-03-10 &quot;|10. Mäerz 2017 
|-

| data-sort-value=&quot;Hayum Félix&quot; |Félix Hayum
| geb. 30. September 1893 zu ; gest. 3. Mäerz 1942 zu [[Łódź|Łódź/Litzmannstadt]]&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Felix Hayum war de Brudder vum Siegmund a vum Oskar Hayum, bei deem en zu Maacher gewunnt huete. Mëtte September 1941 gouf en zesumme mam Siegmund  a sengem Neveu Fernand Hayum aus aus hirem Haus zu Gréiwemaacher verdriwwen an zu  gedoen, op Manternach wunnen ze goen. Vun do goufen s'all de 16. Oktober 1940 mam éischte vu siwen Transporter an d'Ghetto Lodz/Litzmannstadt deportéiert. Hie gouf do den 3. Mäerz 1942 ermuert.&lt;/div&gt;
| Rue de Trèves, 33
| [[Fichier:Stolperstein für Felix Hayum (Grevenmacher).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|40|48.86|N|06|26|40.03|O}} 
| data-sort-value=&quot;2017-03-10 &quot;|10. Mäerz 2017 
|-

| data-sort-value=&quot;Hayum Fernand&quot; |Fernand Hayum
| geb. 21. Abrëll 1924 zu ; gest. 24. Mee 1942 zu [[Łódź|Łódź/Litzmannstadt]]&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Fernand Hayum war de Jong vum  Oskar Hayum a senger Fra Gerda Magdalena Dahl. Nom däitschen Iwwerfall op Lëtzebuerg, am Mee 1940, goufen do vum September 1940 un d'''[[Nürnberger Gesetzer]]'' agefouert. De Fernand huet net méi dierfen an d'Schoul goen, ma gouf fir Zwangsaarbechte beim Bau vun der Autobunn bei [[Wittlich]] (haut [[Bundesautobahn 1]]) agesat. Mëtt September 1941 gouf hie mat sengen zwéi Monnie Felix a Siegmund Hayum aus hirem Haus zu Maacher verdriwwen an zwangsweis zu Manternach aquqrtéiert. Vun do goufen s'allen dräi de  16. Oktober 1940 mam éischte vu siwen Transporter an d'Ghetto Lodz/Litzmannstadt deportéiert. Hie gouf do de 24. Mee 1942 ermuert.
&lt;/div&gt;
| Rue de Trèves, 33
| [[Fichier:Stolperstein für Fernand Hayum (Grevenmacher).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|40|48.86|N|06|26|40.03|O}} 
| data-sort-value=&quot;2017-03-10 &quot;|10. Mäerz 2017 
|-

| data-sort-value=&quot;Hayum Oskar&quot; |Oskar Hayum
| geb. 15. Juli 1887 zu ; gest. 1942 zu [[Izbica]]&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Oskar Hayum huet zanter 1924 zu Maacher gewunnt an am Februar dat Joer d'Gerda Magdalena Dahl bestuet. Hie war Véihändler vu Beruff. Hie war ënnert den éischten 20  Judden, déi Enn Juli 1941 an dat sougenannt ''Jiddescht Altersheem'' op d'[[Pafemillen]] internéiert gouf. Den 23. Abrëll 1942 gouf hie mam zweeten Transport aus Lëtzebuerg an d'Ghetto Izbica deportéiert. En ass warscheinlech do gestuerwen.&lt;/div&gt;
| Rue de Trèves, 33
| [[Fichier:Stolperstein für Oskar Hayum (Grevenmacher).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|40|48.86|N|06|26|40.03|O}}
| data-sort-value=&quot;2017-03-10 &quot;|10. Mäerz 2017 
|-

| data-sort-value=&quot;Hayum Siegmund&quot; |Siegmund Hayum
| geb. 6. Mäerz 1891 zu ; gest. 21. Mee 1942 zu [[Łódź|Łódź/Litzmannstadt]]&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Siegmund Hayum war ee vun dem Oskar Hayum senge Bridder, bei deem en zu Maacher gewunnt huet. Mëtt September 1941 gouf hie mat sengem BrudderFelix Hayum a sengem Neveu Fernand Hayum aus hirem Haus zu Maacher verdriwwen an zu Manternach zwangsweis aquartéiert. Vun do goufen s'allen dräi de 16. Oktober 1940 mam éischte vu siwen Transporter an d'Ghetto op Lodz/Litzmannstadt deportéiert. Hien ass do de 25. Mee 1942 ermuert ginn.&lt;/div&gt;
| Rue de Trèves, 33
| [[Fichier:Stolperstein für Siegmund Hayum (Grevenmacher).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|40|48.86|N|06|26|40.03|O}} 
| data-sort-value=&quot;2017-03-10 &quot;|10. Mäerz 2017

|-
| data-sort-value=&quot;Sommer-Bonem, Selma&quot; |Selma Sommer-Bonem
| geb. 15. August 1885 zu ; gest. 1942 zu [[Auschwitz]]&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Selma Sommer, geb. Bonem, zass am Ufank vum 20. Jh. mat hirer Famill op Maacher geplënnert déi do 1916 op Nr.15 an der Groussgaass eng Epicerie opgemaach huet. D'Selma Bonem huet sech mam Jonas Julius Sommer an huet 1923 d'Geschäft vun hiren Elteren iwwerholl. Dës sinn, nodeems hir 4 Kanner bersuet waren, nees aus Gréiwemaacher fortgeplënnert. Nom däitschen Iwwerfall op Lëtzebuerg, 1940, huet si miisen hiert Geschäft opginn. Am Dezember 1941 gouf d'Selma Sommer-Bonem – hire Mann war mëttlerweil getuerwen – bei der Bertha Bonem-Triefus zwangsweis internéiert an déi zwou Damme goufen ënner Polizeikontroll gestallt. De 16. Mäerz 1942 gouf d'Selma Bonnem an d'Internéierungslager op d'Pafemillen deportéiert, vu wou aus s'am selwechten Transport wéi den Oskar Hayum op Izbica verschleeft gouf. Si gouf 1942 zu Auschwitz ermuert.&lt;/div&gt;
| Grand-Rue, 19
| [[Fichier:Stolperstein für Selma Sommer (Grevenmacher).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|40|45.05|N|06|26|28.87|O}} 
| data-sort-value=&quot;2017-03-10 &quot;|10. Mäerz 2017 
|}

{{Commonscat| Stolpersteine in Grevenmacher|Stolpersteng zu Gréiwemaacher}}

=== Iechternach ===
[[File:Echternach Stolpersteine zum Andenken an Herbert Kerngut und Berthold Kahn; Rue du Pont; Stolpersteine in Echternac,, July 2024 Luxembourg photographs.jpg|thumb|upright|2 Stolpersteng an der Bréckestrooss.]]
De 27. Juni 2019 goufen zu Iechternach als Ofschloss vun enger Rëtsch Manifestatioune mam Theema „Judeum Epternacum – Erinnerungen an die jüdische Geschichte Echternachs“ 20 Stolpersteng geluecht&lt;ref&gt;Anne-Aymone Schmitz, ''Mahnmal im Bürgersteig'', Luxemburger Wort vum 29./30. Juni 2019, S. 48&lt;/ref&gt;; den 11. Juni 2021 koumen der nach eng Kéier siwen derbäi&lt;ref&gt;Volker Bingenheimer, „Innehalten und nachdenken“, Luxemburger Wort 16.06.2021, S. 27&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240711223452/https://www.memoshoah.lu/wpmsl/wp-content/uploads/2023/05/Buch-Judeum-Epternacum-Erinnerungen-an-die-judische-Geschichte-Echternachs.pdf ''Judeum Epternacum. Erinnerungen an die jüdische Geschichte Echternachs.''] Echternach 2021.&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Numm
! class=&quot;unsortable&quot;|Liewensdaten&lt;ref&gt;D'Liewensdate vun den Iechternacher Affer stame vum Depliant „[https://web.archive.org/web/20190825211820/https://www.echternach.lu/fr/Documents/Judeum%2520%25202019_Stolpersteinverlegung.pdf Ablauf der Stolpersteinverlegung am Donnerstag, den 27. Juni 2019 in Echternach]“ op echternach.lu&lt;/ref&gt;
! Plaz
! class=&quot;unsortable&quot;|Bild
! class=&quot;unsortable&quot; width=«110px»|Geokoordinaten
! Datum vun der Pose
|-

| data-sort-value=&quot;Gottlieb-Callmann Berthe&quot; |Berthe Gottlieb, geb. Callmann
| geb. 20. August 1878 zu xxx; gest. 1. August 1943 zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Spuere vun der Famill Gottlieb ginn zeréck bis op Bosen am [[Honsréck]]. Zanter dem [[19. Joerhonnert]] huet sech dunn d'Famill zu Iechternach néiergelooss. Virum Krich huet de Joseph Gottlieb zesumme mat senger Fra Berthe, déi vun [[Irrel]] op Iechternach koum, e Café mat Hotel op der Kräizung tëschent der Rue Maximilien an der Rue de la Montagne bedriwwen. Dem Joseph seng Schwëster Josephine an der Koppel hir Duechter Alma hunn am Betrib eng Hand mat ugepaakt. Nom däitschen Amarsch wollten d'Berthe an de Joseph wéinst hirem héijen Alter zu Iechternach bleiwen, obwuel déi ëmmer méi streng Oplage vun de Besatzer d'Liewe fir d'Famill ëmmer méi schwéier gemaach hunn. 1942 huet d'Famill dunn awer an d'Altersheem op [[Pafemillen|Fünfbrunnen]] missen, wou déi verbleiwend Judde regroupéiert goufen. De 6. Abrëll ass d'Famill vun do a Richtung Theresienstadt deportéiert ginn, wou d'Berthe den 1. August 1943 ëmkoum. D'Alma an d'Josephine goufe kuerz duerno zu Auschwitz ëmbruecht. Vun der Famill huet eleng de Joseph Gottlieb iwwerlieft.&lt;/div&gt;
| 39 rue de la Montagne
| [[Fichier:Stolperstee Berthe Gottlieb, 39, Rue de la Montagne, Iechternach-101.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|42.5|N|06|25|24.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Gottlieb Josephine&quot; |Josephine Gottlieb
| geb. 15. Mäerz 1884 zu xxx; gest. ca. August 1943 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;''(kuckt d'Vita bei der Berthe Gottlieb)''&lt;/div&gt;
| 39 rue de la Montagne
| [[Fichier:Stolperstee Josephine Gottlieb, 39, Rue de la Montagne, Iechternach-101.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|42.5|N|06|25|24.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Gottlieb Alma&quot; |Alma Gottlieb
| geb. 23. Mäerz 1906 zu xxx; gest. ca. August 1943 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;''(kuckt d'Vita bei der Berthe Gottlieb)''&lt;/div&gt;
| 39 rue de la Montagne
| [[Fichier:Stolpersteen Alma Gottlieb, 39, Rue de la Montagne, Iechternach-101.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|42.5|N|06|25|24.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Meyer Delphine&quot; |Delphine Meyer
| geb. 28. Abrëll 1875 zu xxx; gest. xxx zu xxx&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;No der ''[[Saargebitt|Saarabstimmung]]'', mat där 1935 d'[[Saarland]] an d'[[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtt Räich]] agegliddert gouf, hunn d'Geschwëster Meyer Spiesen verlooss, wou si duerch de Verkaf vun hirer Wunneng genuch Sue kruten, fir sech zu Iechternach néierzeloossen ze kënnen. Well d'Geschwëster schonn zum Zäitpunkt vun hirer Umeldung eeler waren an dowéinst no de Lëtzebuerger Autoritéiten net méi dovun auszegoe war, datt se am Grand-Duché enger Aarbecht géifen nogoen, goufen se trotz hirer relativer Aarmut an d'Land eragelooss. Vun de Geschwëster war eleng de Mathias bestuet, deen zu dësem Zäitpunkt awer scho Wittmann war. Säi Fils, den Alfred, krut 1936 eng kuerz Openthaltsgeneemegung, mee huet Iechternach 1937 erëm verlooss, fir sech a Palestina néierzeloossen. Well hir Geschwëster gesondheetlech ugeschloe waren, huet d'Delphine d'Besatzungsmuecht gebieden, d'Famill virun all Expulsioun ze verschounen. Den 28. Juli 1942 goufen se trotzdeem op Theresienstadt deportéiert, wou de Mathias 1943 ëmkomm ass. Déi verbleiwend Schwëstere goufen 1943 weider op eng onbekannt Destinatioun virun deportéiert.&lt;/div&gt;
| 24 rue de la Montagne
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Meyer Delphine.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|44.3|N|06|25|19.6|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Meyer Flora&quot; |Flora Meyer
| geb. 14. Juni 1872 zu xxx; gest. xxx zu xxx&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita bei der Delphine Meyer)&lt;/div&gt;
| 24 rue de la Montagne
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Meyer Flora.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|44.3|N|06|25|19.6|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Meyer Rebecca&quot; |Rebecca Meyer
| geb. 28. Abrëll 1864 zu xxx; gest. xxx zu xxx&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita bei der Delphine Meyer)&lt;/div&gt;
| 24 rue de la Montagne
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Meyer Rebecca.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|44.3|N|06|25|19.6|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Meyer Mathias&quot; |Mathias Meyer
| geb. 06. Dezember 1862 zu xxx; gest. 1943 zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita bei der Delphine Meyer)&lt;/div&gt;
| 24 rue de la Montagne
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Meyer Mathias.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|44.3|N|06|25|19.6|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Plonsker-Steinberger Erna&quot; |Erna Plonsker geb. Steinberger
| geb. 30. Abrëll 1908 zu xxx; gest. xxx zu xxx&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita beim Herbert Plonsker)&lt;/div&gt;
| 15 route de Luxembourg
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Plonsker-Steinberger Erna.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|42.2|N|06|25|09.2|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Plonsker Herbert&quot; |Herbert Plonsker
| geb. 2. Januar 1898 zu xxx; gest. xxx zu xxx&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Herbert koum 1934 vu Köln op Iechternach. Nodeem sech d'Erna Steinberger d'Joer duerno an der Abteistad niddergelooss huet, hunn déi zwee sech zu Iechternach bestuet. Vu Beruff war den Herbert [[Huttmécher]] an huet zu Iechternach eng Ustellung an der „Chappellerie Huby et frères“ kritt, wou besonnesch vill Refugiéen aus Däitschland eng Plaz fonnt hunn. Den Herbert huet et do bis op de Poste vum Expeditiounsleeder bruecht an ass berufflech virun allem an déi däitschsproocheg [[Belsch]] gereest. Am Rapport vun der Friemepolice steet, datt duerch den Herbert d'Chapellerie ugefaangen huet, och Dammenhitt ze produzéieren. 1939 sinn der Erna hir Elteren, den Adolf an d'Marianne Steinberger-Lévy, bei hirem Eedem ënnerkomm. De 16. Oktober 1941 ass d'Koppel Plonsker-Steinberger mam éischten Transport an de Ghetto vu Łódz (Litzmannstadt) deportéiert ginn. Den 28. Juli 1942 hunn den Adolf an d'Marianne Steinberger missen Iechternach a Richtung Theresienstadt verloossen, vu wou se net méi erëmkomme sollten.&lt;/div&gt;
| 15 route de Luxembourg
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Plonsker Herbert.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|42.2|N|06|25|09.2|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Steinberger Adolf&quot; |Adolf Steinberger
| geb. 10. Januar .1876 zu xxx; gest. xxx zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita beim Herbert Plonsker)&lt;/div&gt;
| 15 route de Luxembourg
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Steinberger Adolf.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|42.2|N|06|25|09.2|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Steinberger-Levy Marianne&quot; |Marianne Steinberger geb. Levy
| geb. 28. Mee 1874 zu xxx; gest. xxx zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita beim Herbert Plonsker)&lt;/div&gt;
| 15 route de Luxembourg
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Steinberger-Levy Marianne.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|42.2|N|06|25|09.2|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Nussbaum-Israel Fanny&quot; |Fanny Nussbaum geb. Israel
| geb. 20. Oktober 1892 zu xxx; gest. xxx zu xxx&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita beim Gustave Nussbaum)&lt;/div&gt;
| 15 route de Luxembourg
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Nussbaum Fanny.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|42.2|N|06|25|09.2|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Nussbaum Gustave&quot; |Gustave Nussbaum
| geb. 20. Juni 1886 zu xxx; gest. xxx zu Chelmo&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Gustave Nussbaum gouf 1886 zu [[Malberg]] an der [[Äifel]] gebuer. Schonn uganks vum [[19. Joerhonnert|Joerhon­nert]] huet sech d'Famill zu Iechter­nach néiergelooss, wou se sech séier integréiert huet. Zanter den 1920er Joren huet de Gustave Nussbaum e klenge Café an der Abteistad bedriwwen. Zu Iechternach huet en d'Fanny Israel bestuet an 1922 ass hiert Meedche Renée op d'Welt komm. 1933 krut de Gustave d'lëtzebuergesch Natio­nalitéit accordéiert. Wärend dem Krich huet d'Famill d'Wunneng zu Iechternach verloos­se missen, well se vun de Besatzer confisquéiert gouf. Nodeem se sech fir e puer Wochen zu [[Steenem]] hu missen néierloossen, ass déi ganz Famill mam Transport vum 16. Oktober 1941 op Łódz (Litzmannstadt) deportéiert ginn. De Gustave Nussbaum huet eng Zäitlaang do als Aarbechter am ''Zentrallager für Eisen- und Metall'' geschafft. De 26. Juni 1944 gouf hien zesum­me mat sengem Meedchen an d'Ver­nichtungslager Chelmno deportéiert. D'Schicksal vum Fanny Nussbaum konnt bis haut net gekläert ginn.&lt;/div&gt;
| 15 route de Luxembourg
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Nussbaum Gustave.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|42.2|N|06|25|09.2|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Nussbaum Renée&quot; |Renée Nussbaum
| geb. 11. Februar 1922 zu xxx; gest. xxx zu xxx&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita beim Gustave Nussbaum)&lt;/div&gt;
| 15 route de Luxembourg
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Nussbaum Renée.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|42.2|N|06|25|09.2|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Kahn Adeline&quot; |Adeline Kahn
| geb. 19. Juni 1877 zu xxx; gest. xxx zu xxx&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita beim Max Kahn)&lt;/div&gt;
| 21 rue Maximilien
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Kahn Adeline.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|48.9|N|06|25|00.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Kahn Hugo&quot; |Hugo Kahn
| geb. 31. Dezember 1920 zu xxx; gest. xxx zu Chelmno (warscheinlech)&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita beim Max Kahn)&lt;/div&gt;
| 21 rue Maximilien
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Kahn Hugo.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|48.9|N|06|25|00.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Kahn Max&quot; |Max Kahn
| geb. 3. Abrëll .1877 zu xxx; gest. xxx zu xxx&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Famill Kahn koum vun Iechternach, wou de Max schonn 1877 gebuere gouf. Zesumme mat senger Fra Adeline hat en dräi Kanner: de Sylvain, d'Rose an den Hugo. De Sylvain ass de 17. Sep­tember 1941 am ''Reichsautobahn'' Aarbechtslager zu [[Greimerath]] internéiert ginn. Déi ganz Famill koum dunn de 17. Oktober 1941 an de Ghetto op Łódz (Litzmannstadt). Vun do aus sinn si dann op Chelmno deportéiert ginn an entweeder do oder zu Auschwitz ëmbruecht ginn. Nach virun der Deportatioun huet de Max Kahn probéiert, an engem Bréif vum 14. Mee 1942 un d'Ghettoverwaltung vu Łódz, eng „Aussiidlung“ verhënneren ze kënnen. E schreift, datt hien an d'Adeline ze krank wiere fir virun transportéiert ze ginn a hir Kanner alleguerte bannent dem Ghetto eng Aarbecht fonnt hätten. Dëse Bréif ass awer ze spéit an der Ver­waltung ukomm, well de selwechten Dag sinn d'Eltere mam eelste Jong Sylvain deportéiert ginn. Iwwert d'Schicksaler vum Rose a vum Hugo ginn et keng weider Tra­cen, mee et ass unzehuelen, datt si an d'Vernichtungslager Chelmno de­portéiert gi sinn an do ëmbruecht goufen.&lt;/div&gt;
| 21 rue Maximilien
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Kahn Max.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|48.9|N|06|25|00.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Kahn Rose &quot; |Rose Kahn
| geb. 27. Oktober 1914 zu xxx; gest. xxx zu Chelmno (warscheinlech)&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita beim Max Kahn)&lt;/div&gt;
| 21 rue Maximilien
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Kahn Rose.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|48.9|N|06|25|00.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019

|-
| data-sort-value=&quot;Kahn Sylvain &quot; |Sylvain Kahn
| geb. 13. Mee 1911 zu xxx; gest. xxx zu xxx&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;(kuckt d'Vita beim Max Kahn)&lt;/div&gt;
| 21 rue Maximilien
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Kahn Sylvain.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|48.9|N|06|25|00.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019
|-
| data-sort-value=&quot;Joseph Maurice&quot; |Maurice Joseph
| geb. 30. Dezember 1906 zu Bollenduerf; gest. xxx zu xxx&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Maurice Joseph gouf 1906 zu [[Bollenduerf]] gebuer a war vu Beruff Polsterer. Am Juli 1934 koum en op Iechternach a krut eng Handelsermächtegung, fir am Land weiderhi schaffen ze däerfen. Zu Iechternach huet en d'Léonie Kahn bestuet, déi d'Lëtzebuerger Nationa­litéit hat. 1935 ass hir gemeinsam Duechter Jeannette op d'Welt komm. Nom däitschen Amarsch huet d'Jeannette net méi däerfen an d'Primärschoul zu Iechternach goen. De 5. Dezember 1940 gouf d'Famill vun der SS vun doheem ofgeholl an nach den Dag selwer mat engem Convoi a Frankräich expulséiert. Se si schlussendlech an d'Lager op [[Rivesaltes]] age­liwwert ginn, wou d'Léonie fir d'SS am Lager huet kache missen. No zwee Joer Openthalt ass de Maurice Enn 1942 op Auschwitz komm, wou e warschein­lech méi spéit op dem Transport vun Auschwitz op Buchenwald ëmkomm ass. D'Léonie an d'Jeannette sinn hirer­säits iwwert Gurs an d'Lager Reillanne (Basse-Alpes) komm. Si hunn de Krich iwwerlieft.&lt;/div&gt;
| 21 rue Maximilien
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Joseph Maurice.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|48|48.9|N|06|25|00.0|O}}
| data-sort-value=&quot;2019 06 27&quot; |27. Juni 2019
|-
| data-sort-value=&quot;Mayer Pauline&quot; |Pauline Mayer geb. Stern
| geb. 10. Juni 1876 gest. zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Pauline Stern war d'Fra vum Simon Mayer. 1934 sinn déi twéin aus Hofheim an Däitschland geflücht an hu sech zu Iechternach néiergelooss. Hire Fils Jules Mayer huet scho méi laang do gewunnt a war mat enger Lëtzebuergerin bestuet. D'Famill ass 1943 op Theresienstadt deportéiert ginn an ass do gestuerwen.&lt;/div&gt;
|15 rue Ermesinde
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Mayer-Stern Pauline.jpg|120px]]
| &lt;!--{{Coor dms|49|48|00.0|N|06|25|00.0|O}}--&gt;
| data-sort-value=&quot;2021 06 11&quot; |11. Juni 2021
|-
| data-sort-value=&quot;Mayer Simon&quot; |Simon Mayer
| geb. 29. Abr. 1875, gest. zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;
De Simon Mayer ass 1934 mat senger Fra Pauline Stern vun Hofheim an  Däitschland  geflücht an hu sech zu Iechternach néiergelooss. Hire Fils Jules Mayer huet scho méi laang do gewunnt a war mat enger Lëtzebuergerin bestuet. De Simon Mayer war vun 1942 u Mëttelsmann tëschent dem Consistoire israélite an den Iechternacher Judden.  D'Famill ass 1943 op Theresienstadt deportéiert ginn an ass do gestuerwen.&lt;/div&gt;
|15 rue Ermesinde
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Mayer Simon.jpg|120px]]
| &lt;!--{{Coor dms|49|48|00.0|N|06|25|00.0|O}}--&gt;
| data-sort-value=&quot;2021 06 11&quot; |11. Juni 2021
|-
| data-sort-value=&quot;Levy Fanny&quot; |Fanny Levy geb. Nussbaum
| geb. 04. Juli 1879, déportéiert 16. Okt. 1941 op Litzmannstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;
D’Fanny Nussbaum gouf de 4. Juli 1879 zu Malberg gebuer. Beim däitschen Iwwerfall 1940 huet si zesumme mat hirem Mann, dem Lëtzebuerger Albert Levy zu Iechternach gewunnt. Déi Zwéin hu virum Krich den Hotel Prince Henri zu Iechternach bedriwwen. D’Fanny huet sech missen ëm hire Mann këmmeren, dee schwéier häerzkrank war. Si ass den 16. Oktober 1941 op Litzmannstadt deportéiert ginn, vu wou se net méi erëm komm ass. Den Albert ass nach zu Iechternach u sengem Häerzleide gestuerwen.&lt;/div&gt;
|15 rue Ermesinde
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Levy-Nussbaum Fanny.jpg|120px]]
| &lt;!--{{Coor dms|49|48|00.0|N|06|25|00.0|O}}--&gt;
| data-sort-value=&quot;2021 06 11&quot; |11. Juni 2021
|-
| data-sort-value=&quot;Kahn Berthold&quot; |Berthold Kahn
| geb. 03. Mee 1911 zu [[Commern]], gest. 04. Sept. 1942&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; 
De Berthold Kahn koum 1935 op Lëtzebuerg an huet sech ë.a. zu Biwer, Groussbus, Manternach an zulescht zu Iechternach opgehalen, wou en 1937 d’Ida Kahn bestuet huet. De Berthold huet als landwirtschaftleche Kniecht geschafft. Den 4. Dezember 1940 sinn hien a seng Fra mam éischten Transport a Frankräich expulséiert ginn. 1942 ass de Berthold zu Montélimar verhaft ginn an no engem kuerzen Openthalt zu Drancy den 2.9.1942 op Auschwitz deportéiert ginn, wou en, nodeems en ukoum ëmbruecht gouf. Seng Fra Ida huet den Holocaust iwwerlieft.&lt;/div&gt;
|2 rue du Pont
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Kahn Berthold.jpg|120px]]
| &lt;!--{{Coor dms|49|48|00.0|N|06|25|00.0|O}}--&gt;
| data-sort-value=&quot;2021 06 11&quot; |11. Juni 2021
|-
| data-sort-value=&quot;Kerngut Herbert&quot; |Herbert Kerngut
| geb. 22. Feb. 1900, gest. den 22. September 1941 zu Mauthausen&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;
Den Herbert Kerngut huet mat senger Fra a véier Kanner zu Iechternach gewunnt. Och wann e sech kathoulesch deefe gelooss huet, gouf hien no den [[Nürnberger Rassegesetzer]] als Judd agestuuft an huet seng Aarbecht als Comptabel net méi dierfen ausüben. Nodeems hie fir d'Zwangsaarbecht an de Steebroch zu Nenneg agezu gi war, koum hie wéinst &quot;''Arbeitsverweigerung''&quot; fir d'éischt an d'[[Villa Pauly]], ier en dunn den  8. Juli 1941 an d'[[SS-Sonderlager Hinzert]] an dunn de 25. August 1941 an d'KZ Mauthausen deportéiert gouf, wou hien den 22. September 1941 ëmbruecht gouf.&lt;/div&gt;
|2 rue du Pont
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Kerngut Herbert.jpg|120px]]
| &lt;!--{{Coor dms|49|48|00.0|N|06|25|00.0|O}}--&gt;
| data-sort-value=&quot;2021 06 11&quot; |11. Juni 2021
|-
| data-sort-value=&quot;Wolf Simon&quot; |Simon Wolf
| geb. 06.03.1875 zu [[Wawern]], gest. 31.10.1942 zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Simon Wolf, gebierteg aus Wawern, huet zanter uganks vum Joerhonnert zu Iechternach gewunnt a war mam Malvine Gottlieb, Schwëster vum Joseph Gottlieb, bestuet. Hien huet zu Iechternach e Schonggeschäft bedriwwen, dat en 1940 huet missen un e kommissaresche Verwalter ofginn. Hire Fils Nathan huet Lëtzebuerg zur Zäit verloosse kënnen. 1942 sinn de Simon an d'Malvine op Theresienstadt deportéiert ginn, wou de Simon den 31. Oktober 1942 ëmbruecht gouf.&lt;/div&gt;
|2 rue Sainte-Irmine
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Wolf Simon.jpg|120px]]
| &lt;!--{{Coor dms|49|48|00.0|N|06|25|00.0|O}}--&gt;
| data-sort-value=&quot;2021 06 11&quot; |11. Juni 2021
|-
| data-sort-value=&quot;Wolf Malvine&quot; |Malvine Wolf geb. Gottlieb
| geb. 06.12.1877, gest. 20.06.1943 zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Malvine Gottlieb war d'Schwëster vum Joseph Gottlieb. Wéi si sech mam Simon Wolff bestuet huet, huet si hir Lëtzebuerger Nationalitéit verluer a war säitdeem staatelos. Hire Jong Nathan huet Lëtzebuerg zur Zäit verlooss. 1942 sinn d'Malvine an de Simon op Theresienstadt deportéiert ginn. D'Malvine, ass do den 20. Juni 1943 ëmkomm.&lt;/div&gt;
|2 rue Sainte-Irmine
| [[Fichier:Echternach, Stolperstein Wolf Malvine.jpg|120px]]
| &lt;!--{{Coor dms|49|48|00.0|N|06|25|00.0|O}}--&gt;
| data-sort-value=&quot;2021 06 11&quot; |11. Juni 2021
|}

{{Commonscat|Stolpersteine in Echternach|Stolpersteng zu Iechternach}}

=== Jonglënster ===
Den 12. September 2021 goufe 15 Stolpersteng zu Jonglënster als Undenken un Zwangsrekrutéiert, déi am Krich ëmkoumen, an un ermuerte Judde verluecht.&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/tele/de-journal-vun-der-tele/v/3250801.html &quot;Stolpersteng zu Jonglënster&quot;]. De Journal vun der Télé, rtl.lu, 28. Juni 2021.&lt;/ref&gt; De Fait datt souwuel zwangsrekrutéiert Zaldoten, wéi och Judden e Gedenkstee gesat kruten, huet deelweis fir Kontrovers gesuergt: Membere vum [[Consistoire israélite]] hu bedauert, datt Afferkategorien ondifferenzéiert vermëscht géifen, well d'Judden net wéinst hiren Handlungen, mä eenzeg an aleng wéinst deem, wat s'an den Ae vun den Nazië waren, doutgemaach goufen. Och vu Säite vun der Associatioun [[MemoShoah]] housch et, d'Leide vu verschiddene Gemeinschaften dierft ni gläichgesat ginn. Iwwerdeems huet e Comitésmember vun der Fédération des Enrôlés de force gemengt, hie kéint net novollzéien, firwat déi eng méi Affer gewiescht wiere wéi déi aner. D'Zwangsrekrutéierung wier e Krichsverbriechen un der Lëtzebuerger Jugend gewiescht.&lt;ref&gt;Janina Strötgen: [https://www.reporter.lu/luxemburg-kontroverse-erinnerungskultur-die-steine-des-anstosses/ &quot;Kontroverse Erinnerungskultur: Die Steine des Anstoßes.&quot;] reporter.lu, 10.09.2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=volker&gt;Volker Bingenheimer: [https://web.archive.org/web/20210913195233/https://www.wort.lu/de/lokales/rechercheprojekt-des-lenster-lycee-gedenken-an-ns-opfer-steine-die-spalten-613b80a5de135b9236544c0e &quot;Gedenken an NS-Opfer: Steine, die spalten.&quot;] wort.lu, 11.09.2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jochen Zenthöfer: [https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/debatten/warum-in-luxemburg-ueber-stolpersteine-gestritten-wird-17531246.html &quot;Debatte in Luxemburg: Wer verdient den Stolperstein?&quot;] faz.net, 11.09.2021.&lt;/ref&gt; An der Press goufen et och vill Lieserbréiwer zu dëser Kontrovers.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Numm
! class=&quot;unsortable&quot;|Liewensdaten
! Plaz
! class=&quot;unsortable&quot;|Bild
! class=&quot;unsortable&quot; width=«110px»|Geokoordinaten
! Datum vun der Pose
|-
| data-sort-value=&quot;Leib Irma&quot; |Irma Leib
| geb. 1903 zu Jonglënster; gest. Okt. 1944 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Irma Leib koum 1903 an enger jiddescher Famill zu Lënster op d'Welt. Hire Papp Moritz war Metzler. Mat 28 Joer huet si sech mam Mathias Wilhelm Vorkötter bestuet., engem däitsche Staatsbeamte vu Bochum.Vun 1937 gouf hie gedirengelt, sech vu senger Fra scheeden ze loossen, anescht géif e seng Plaz verléieren. 1940 huet d'Koppel dem Drock noginn a sech scheede geloss, an d'Irma koum hannescht op Lënster. 1941 gouf si zesumme mat hirem Papp an d'&quot;jiddescht Altersheim&quot; op d'Pafemillen (Cinqfontqines) bruecht. Vun do goufen s'op Theresienstadt deportéiert, an eppes méi spéit op Auschwitz, wou d'Irma Leib am Oktober 1944 vergaast gouf. De Papp Moritz huet den Holocaust iwwerlieft an ass nom Krich op Lënster hannescht gaangen.&lt;ref name=volker/&gt;&lt;/div&gt;
| rue ...
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Rischard Berthe&quot; | Berthe Rischard
| geb. 1881; gest. 6. Sept. 1943 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Joseph Bernard&quot; |Bernard Joseph
| geb. 1904; gest. 1943 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Joseph Isidore&quot; |Isidore Joseph
| geb. 1868; gest. 21. Juni 1943 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;&quot; | Aloyse Jentges
| geb. ; gest. &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;&quot; | Michel Demoulling
| geb. ; gest. &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;&quot; | Hermann Meyers
| geb. 12. Dez. 1926 zu Eupen; gest. 1945 zu Berlin (?)&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;&quot; | Jean Ruffenach
| geb. 22. Nov. 1920 zu Jonglënster; gest. 1944&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;&quot; |Paul Weymeschkirch
| geb. 26. Jan. 1920 zu Jonglënster; gest. 4. Sept. 1943 zu Serdina Buda&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;&quot; | René Meyers
| geb. 2. Abr. 1924 zu Joglënster; gest. 7. Nov. 1943 a Wäissrussland&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;&quot; | Jean Kieffer
| geb. 1923 ; gest. 1944&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;&quot; | Marcel Glesener
| geb. 1920; gest. 1944&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;&quot; | Robert Hinger
| geb. ; gest. &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;&quot; | François Wehr
| geb. ; gest. 23. Mee 1944&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Fränz Wehr ass, wéi en hätt sollen agezu ginn, ënnergedaucht. De 14. Mee 1944 gouf everhaft, koum op Frankfurt am Main an de Prisong a gouf do den 23. Mee 1944 erschoss.&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;&quot; | Joseph Wecker
| geb. ; gest. &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| rue
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 09 12&quot; |12. September 2021.
|}

=== Munneref ===
De 6. November 2015 huet d'Gemeng Munneref, als ofschléissend Aktioun am Kader vu &quot;Mémoires communes - verfollegt, verdrängt, vergiess&quot;, eelef Stolpersteng vum däitsche Kënschtler Gunter Demnig verleeë gelooss.&lt;ref&gt;Guy Schadeck, Daniel Thilman, Roland Schumacher: ''Stolpersteine. Commune de Mondorf-les-Bains''; Broschür, 23 S. Oktober 2015&lt;/ref&gt; 18 Lokalassociatiounen hunn de Parrainage iwwerholl. Zu Munneref goufen dann och zu Lëtzebuerg, mat de Steng fir d'Marie Faber-Siebenaler an de Bernard Weber, déi éischt Stolpersteng fir [[Resistenz zu Lëtzebuerg|Resistenzler]] geluecht.&lt;ref&gt;Liewensdate vun de Munnerëffer Affer baséieren op verschidden Aarbechte vum Historiker Daniel Thilman.&lt;/ref&gt; Denn 1. Oktober 2021 goufen der eng weider 15 geluecht&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/1795795.html &quot;Erënnerung un d'Affer vun der Nazi-Deportatioun.&quot;] rtl.lu, 01.10.2021.&lt;/ref&gt;, dovunner zwéin zu [[Mondorff]], déisäit der Grenz&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240710222730/https://www.mondorff.fr/wp-content/uploads/sites/364/2021/12/bulletin-decembre-2021.pdf &quot;Devoir de mémoire - Stolpersteine&quot;] Mondorff Infos, décembre 2021, p.4.&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Numm
! class=&quot;unsortable&quot;|Liewensdaten
! Plaz
! class=&quot;unsortable&quot;|Bild
! class=&quot;unsortable&quot; width=«110px»|Geokoordinaten
! Datum vun der Pose
|-

| data-sort-value=&quot;Weber Bernard&quot; |Bernard Weber
| geb. 15. Oktober 1890 zu [[Haler]]; gest. 25. November 1943 zu [[Hinzert]] &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Bernard Weber huet mat senger Fra, der Louise Molitor, an der Ellenger Strooss (haut rue John-Grün) zu Munneref gewunnt. D'Koppel hat ee Jong, de Roger, gebuer de 16. Abrëll 1923, wouduerch hien zu der Altersklass gehéiert huet déi als éischt zwangsrekrutéiert gouf. Am Éischte Weltkrich huet de Bernard Weber an der franséischer Friemelegioun gekämpft, woufir hien 1922 mat der Médaille militaire ausgezeechent gouf. De Bernard Weber war ee vun de Käpp an der Munnerëffer Resistenz. Den 22. Oktober 1943 gouf hie vun der Gestapo verhaft an an de Prisong am Gronn agespaart. Vu do gouf hien den 2. November 1943 an d'[[KZ Hinzert]] verschleeft, wou hin duerch d'sadistesch Brutalitéit vun den SS-Verbriecher de 25. November 1943 ëmkomm ass. De 24. Oktober 1944, op der éischter Gemengerotssëtzung no der Liberatioun, gouf op Propositioun vun der Unio'n decidéiert d'&quot;Place Flesgin&quot; (Grous Plaz) a &quot;Place Bernard-Weber&quot; ëmzebenennen. De 25. November gouf d'Plaz feierlech ageweit. Seng stierflech Iwwerreschter goufen am September 1946 um Munnerëffer Kierfecht begruewen. De Bernard Weber gouf posthum mam Ordre de la Résistance ausgezeechent.&lt;/div&gt;
| 25 rue John-Grün
| [[Fichier:Stolpersteine Mondorf-les-Bains, 25 rue John Grün 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|26.7|N|06|16|25.7|O}}
| data-sort-value=&quot;2015 11 06&quot; |6. November 2015.

|-
| data-sort-value=&quot;Faber Marie&quot; |Marie Faber geb. Siebenaler 
| geb. 12. Januar 1878 zu [[Elleng]]; gest. 8. November 1944 zu [[Ravensbrück]] &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; D'Marie Si(e)benaler huet mat hirem Mann, dem Jean-Mathias Faber, op Nr 16 am Millewee zu Munneref gewunnt. Am Krich huet d'Famill d'Refractairen ënnerstëtzt. Op eng Denonciatioun vun der Frëndin vun hirem Jong hi gouf si, a fënnef aner Resistenzler, 1944 vun der Gestapo verhaft an an de Prisong am Gronn agespaart. Vun do koum si iwwer verschidden aner Lager an d'[[KZ Ravensbrück]], wou si den 8. November 1944 gestuerwen ass. Si gouf posthum mam Ordre de la Résistance ausgezeechent.&lt;/div&gt; 
| 16-18 rue du Moulin
| [[Fichier:Stolpersteine Mondorf-les-Bains, 16-18 rue du Moulin 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|18.2|N|06|16|02.8|O}}
| data-sort-value=&quot;2015 11 06&quot; |6. November 2015.

|-
| data-sort-value=&quot;Herschtritt Oskar&quot; |Oskar &quot;Osias&quot; Herschtritt 
| geb. 25. September 1869 zu [[Radekhiv|Radziechów]]; gest. 28. Juli 1942 zu Lëtzebuerg&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Oskar &quot;Osias&quot; Herschtritt, hat e Miwwelgeschäft zu Berlin. Am Juni 1939 ass hie mat senger Fra, der Bertha Spiegel op Munneref geflücht, wou si a verschiddenen Hotelle gewunnt hunn. Ënner der däitscher Besatzung vu Munneref war d'Koppel der permanenter Gewalt an den Humiliatioune vun den Nazien ausgesat. Dem Herschtritt seng Fra gouf de 16. September 1941 op der [[Pafemillen]] internéiert, vu wou si den 28. Juli 1942 an d'KZ Theresienstadt transportéiert gouf. Do ass si den 13. Februar 1943 ëmkomm. Ier den Oskar Herschtritt och op d'Pafemille sollt verschleeft ginn, huet hie sech den 28. Juli 1942 d'Liewe geholl. Hien ass um Kierfecht Bellevue um Lampertsbierg begruewen.&lt;/div&gt;
| 6 Place Bernard Weber
| [[Fichier:Stolpersteine Mondorf-les-Bains, 6 Place Bernard Weber 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|18.4|N|06|16|14.2|O}}
| data-sort-value=&quot;2015 11 06&quot; |6. November 2015.
|-

| data-sort-value=&quot;Bonem Mayer&quot; |Mayer Bonem 
| geb. 1863 [[Konz|Könen]]; gest. 26. November 1942 zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; De Mayer Bonem ass 1938 mat senge Gesëschter Albert a Pauline vun Tréier op Munneref geflücht wou si am deemolegen Hotel Belvédère am Millewee, e puer Schrëtt vis-à-vis vun der Synagog, ënnerkoumen. Den 28. Juli 1942 goufe si op Theresienstadt deportéiert - vun deem Dag u gouf Munneref als definitiv &quot;''judenfrei''&quot; betruecht. De Mayer Bonem gëtt 1942 zu Theresienstadt ëmbruecht, seng Geschwëster 1943.&lt;/div&gt; 
| 42, Millewee
| [[Fichier:Stolpersteine Mayer Bonem Mondorf-les-Bains, 42 rue du Moulin 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|16.89|N|06|15|55.81|O}}
| data-sort-value=&quot;2015 11 06&quot; |6. November 2015.
|-

| data-sort-value=&quot;Bonem Albert&quot; |Albert Bonem 
| geb. 1872 [[Konz|Könen]]; gest. 2. Abrëll 1943 zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; Den Albert Bonem ass 1938 mat senge Gesëschter Mayer a Pauline vun Tréier op Munneref geflücht wou si am deemolegen Hotel Belvédère am Millewee, e puer Schrëtt vis-à-vis vun der Synagog, ënnerkoumen. Den 28. Juli 1942 goufe si op Theresienstadt deportéiert - vun deem Dag u gouf Munneref als definitiv &quot;''judenfrei''&quot; betruecht. Den Albert Bonem gëtt, wéi seng Schwëster Pauline 1943 zu Theresienstadt ëmbruecht, säi Brudder Mayer war do schonn 1942 doutgemaach ginn.&lt;/div&gt; 
| 42, Millewee 
| [[Fichier:Stolpersteine Albert Bonem Mondorf-les-Bains, 42 rue du Moulin 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|16.89|N|06|15|55.81|O}}
| data-sort-value=&quot;2015 11 06&quot; |6. November 2015.
|-

| data-sort-value=&quot;Bonem Pauline&quot; |Pauline Bonem 
| geb. 1875 [[Konz|Könen]]; gest. 13. Januar 1943 zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Pauline Bonem ass 1938 mat hire Bridder Mayer an Albert vun Tréier op Munneref geflücht wou si am deemolegen Hotel Belvédère am Millewee, e puer Schrëtt vis-à-vis vun der Synagog, ënnerkoumen. Den 28. Juli 1942 goufen si op Theresienstadt deportéiert a vun deem Dag u gouf Munneref als definitiv &quot;''judenfrei''&quot; betruecht. D'Pauline Bonem gëtt, wéi hire Brudder Albert, 1943 zu Theresienstadt ëmbruecht, de Mayer war do schonn 1942 doutgemaach ginn.&lt;/div&gt; 
| 42, Millewee 
| [[Fichier:Stolpersteine Pauline Bonem Mondorf-les-Bains, 42 rue du Moulin 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|16.89|N|06|15|55.81|O}}
| data-sort-value=&quot;2015 11 06&quot; |6. November 2015.
|-

| data-sort-value=&quot;Kinman Joseph&quot; |Joseph Kinman 
| geb. 15. Dezember 1906 zu [[Warschau]] ; gest. 18. Mee 1944 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Joseph Kinman huet seng Heemecht 1923 verlooss a koum 1927 op Munneref, nodeem hie virdrun zu Paräis an zu Bréissel geschafft hat. De 25. Mäerz 1928 bestit hien d'Jeanne d'Probst. 1935 associéiert säi Schwéierpapp, den Adolphe Probst hien un der Gérance vum Hotel Bristol, deen d'Famill Probst-Seckler kuerz virdrun iwwerholl hat. Wéi de Familljebetrib du richteg prosperéiert huet, war dat net zur Freed vun der Konkurrenz. Et goung sou wäit dat d'Gendarmerie obligéiert war eng Enquête ze maachen, woubäi awer näischt Negatives iwwer de Probst oder de Kinman erauskoum. An hirem Rapport hunn d'Gendaarme awer missen antisemittesch Aussoen notéiere wéi &quot;Wie ist es nur möglich, dass so einem polnischen Juden hier der Betrieb eines Hotels gestattet wird?&quot; Beim Iwwerfall vun den däitschen Truppe flücht d'Famill Kinman-Probst a Frankräich wou se an der Géigend vun Nice ënnerkommen. 1943 wunne se ënner falschen Nimm zu Valence, wou si de 24. Dezember 1943 vun der Gestapo festgeholl gi wéinst &quot;activité au profit de la résistance française, fabrication de fausses cartes d'identité pour les réfractaires du STO et pour les hommes du maquis&quot;. De Joseph Kinman kënnt an de Camp vun Drancy, vu wou hien de 27. Mäerz an d'KZ Auschwitz deportéiert gëtt. Ënner der Nummer 176258 gëtt hien engem &quot;Arbeitskommando&quot; zougedeelt. Hie stierft den 18. Mee 1944 - &quot;tödlich verunglückt&quot;&lt;/div&gt;. 
| 4, Avenue Dr. Klein
| [[Fichier:Stolpersteine Joseph Kinman Mondorf-les-Bains, 4 avenue Dr. Klein 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|14.36|N|06|16|48.29|O}}
| data-sort-value=&quot;2015 11 06&quot; |6. November 2015.
|-

| data-sort-value=&quot;Hayum Jakob&quot; |Jakob &quot;Jacques&quot; Hayum 
| geb. 19. Juli 1908 zu Könen, haut e Staddeel vu Konz; gest. 1943 zu [[Majdanek]] &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Jakob Hayum gouf 1935 beschëllegt, eng Falschausso an engem Prozess gemaach ze hunn a gouf wéinst falschem Eed zu engem Joer an 9 Méint Prisong condamnéiert, déi hien zu Tréier, Münster an Herford ofgesat huet. Den 21. Juni 1938 koum hien als &quot;Häftling 3823&quot; an d'KZ Sachsenhausen, wou hien als &quot;arbeitsscheuer Jude&quot; agedroe gouf. Dunn huet säi Cousin Sylvain Hayum, Directeur adjoint beim Comptoir des fers et métaux, sech dofir agesat, datt hien e Permis de séjour fir Lëtzebuerg sollt kréien. Sou krut hien eng Openthaltserlabnes fir zwéi Méint a koum den 28. September 1938 iwwer de Prisong vun Tréier op Lëtzebuerg. Well seng Pläng fir no Iwwerséi z'emigréieren awer kee Succès haten, huet hie gefrot fir de Permis prolongéiert ze kréien. Ënner der Conditioun op Munneref wunnen ze goen ass dat du geschitt. Hien huet sech am jiddeschen Hotel Hemmendinger ugemellt a schéngt am Hotel Bristol bei der Famill Probst-Seckler geschafft ze hunn. 1939 huet de Jacques (wéi hie sech lo genannt huet) Hayum d'däitsch Nationalitéit verluer a krut provisoresch lëtzebuergesch Pabeieren. Kuerz virum Amarsch vun den däitschen Truppen ass hien zesumme mat der Famill Probst a Süd-Frankräich geflücht, wou hien deenen hir jéngst Duechter d'Relly bestuet huet. De 7. Abrëll koum hir Duechter Paulette zu Montpellier op d'Welt. Zu [[Pierrefiche]], wou hie bei engem Bauer geschafft huet, gouf den Hayum bei enger Razzia opgegraff a koum de 25. Februar 1943 an de [[Camp vu Gurs]], an den Dag drop an de [[Camp vun Drancy]]. Mam &quot;Convoi 50&quot; gouf hien de 4. Mäerz an d'[[KZ Lublin-Majdanek|KZ Majdanek]] deportéiert, vu wou hien net méi zeréckkoum. Seng Fra Relly, seng Duechter an d'Schwéiereltere konnten de 4. Mäerz 1943 an d'Schwäiz flüchten an hunn de 15. Juni 1945 d'Heemrees op Lëtzebuerg ugetrueden. Vum Hayum senger Famill huet just eng Schwëster an e Brudder den Holocaust iwwerlieft.&lt;/div&gt;
| 4, Avenue Dr. Klein
| [[Fichier:Stolpersteine Jakob Hayum Mondorf-les-Bains, 4 avenue Dr. Klein 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|14.36|N|06|16|48.29|O}}
| data-sort-value=&quot;2015 11 06&quot; |6. November 2015.
|-

| data-sort-value=&quot;Cerf Colette&quot; |Colette Cerf 
| geb. 18. Februar 1922 zu Munneref ; gest. 15. Februar 1943 zu Auschwitz &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; D'Colette Cerf war d'Duechter vum Sylvain Cerf a senger Fra Rose, geb. Levy. De 17. Oktober 1939 mellt d'Famill sech vu Munneref no [[Mondorff]] of. Wéinst der Krichsgefor gëtt d'Uertschaft kuerz drop evakuéiert an d'Famill kënnt zu [[Melun]] an der Seine-et-Marne ënner. Den 13. Februar 1943 gi se aus dem Camp de Drancy an d'KZ op Auschwitz deportéiert, wou si de 15. Februar 1943 ukommen an allen dräi direkt vergaast ginn.&lt;/div&gt; 
| Allée Jean Linster 
| [[Fichier:Stolpersteine Colette Cerf Mondorf-les-Bains, Allée Jean Linster 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|22.46|N|06|16|16.03|O}}
| data-sort-value=&quot;2015 11 06&quot; |6. November 2015.
|-

| data-sort-value=&quot;Cerf Sylvain&quot; |Sylvain Cerf 
| geb. 30. Mee 1881 zu [[Puttelange-lès-Thionville|Pëttleng]] ; gest. 15. Februar 1943 zu Auschwitz &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Sylvain Cerf huet sech den 29. Januar 1913 mam Rose Levy bestuet. Vu September 1913 bis an d'Joer 1918 hu si zu Munneref gewunnt, bis se op Metz geplënnert sinn. D'Koppel kënnt awer schonn am Juni 1920 zeréck op Munneref, wou si um Schoulbierg (Allée Jean-Linster) wunnen an de Sylvain Cerf sengem Beruff als Véihändler nogeet. 1922 gëtt do hir Duechter Colette gebuer. De 17. Oktober 1939 mellt d'Famill sech no [[Mondorff]] of. Wéinst der Krichsgefor gëtt d'Uertschaft kuerz drop evakuéiert an d'Famill kënnt zu [[Melun]] an der Seine-et-Marne ënner. Den 13. Februar 1943 gi se aus dem Camp vun Drancy an d'KZ op Auschwitz deportéiert, wou si de 15. Februar 1943 ukommen an allen dräi direkt vergaast ginn.&lt;/div&gt; 
| Allée Jean-Linster
| [[Fichier:Stolpersteine Sylvain Cerf Mondorf-les-Bains, Allée Jean Linster 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|22.46|N|06|16|16.03|O}}
| data-sort-value=&quot;2015 11 06&quot; |6. November 2015.
|-

| data-sort-value=&quot;Cerf Rose&quot; |Rose Cerf, geb. Levy 
| geb. 29. Januar 1892 zu [[Puttelange-aux-Lacs]]; gest. 15. Februar 1943 zu Auschwitz &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Rose Levy huet sech den 29. Januar 1913 mam Sylvain Cerf bestuet. Vu September 1913 bis an d'Joer 1918 hu si zu Munneref gewunnt, bis se op Metz geplënnert sinn. D'Koppel kënnt awer schonn am Juni 1920 zeréck op Munneref, wou si um Schoulbierg (Allée Jean-Linster) wunnen. 1922 gëtt do hir Duechter Colette gebuer. De 17. Oktober 1939 mellt d'Famill sech no [[Mondorff]] of. Wéinst der Krichsgefor gëtt d'Uertschaft kuerz drop evakuéiert an d'Famill kënnt zu [[Melun]] an der Seine-et-Marne ënner. Den 13. Februar 1943 gi se aus dem Camp vun Drancy an d'KZ op Auschwitz deportéiert, wou si de 15. Februar 1943 ukommen an allen dräi direkt vergaast ginn.&lt;/div&gt; 
| Allée Jean-Linster 
| [[Fichier:Stolpersteine Rose Cerf Mondorf-les-Bains, Allée Jean Linster 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|22.46|N|06|16|16.03|O}}
| data-sort-value=&quot;2015 11 06&quot; |6. November 2015.

|-
| data-sort-value=&quot;Cohn Ernest Elias&quot; | Ernest Elias Cohn
| geb. 1887; gest. zu Royan 1940&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Evakuéiert. Op der Flucht zu Royan gestuerwen.&lt;/div&gt;
| 6, av. Dr.Klein
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Joseph Kaufmann
| geb. ; gest.&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| 4,av. Dr. Feltgen
| 
|
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Hedwig Kaufmann geb. Stern
| geb. ; gest. zu &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| 4, av. Dr. Feltgen
| 
|
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Block Maurice&quot; | Maurice Block
| geb. 1890; gest. 15.2.1944 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Stofthändler. Zu Drancy internéiert an 1944 op Auschwitz deportéiert, wou en de 15. Februar 1944 ëmbruecht gouf.&lt;/div&gt;
| Mondorff, 3 rue de Paris
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Moses Bella&quot; | Bella Moses
| geb. 1877; gest. 1944 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Kusinn vum Maurice Block. Hat zu Mondorff eng Epicerie. Gouf zu Drancy internéiert an am Februar 1944 op Auschwitz deportéiert, wou se ëmbruecht gouf&lt;/div&gt;
| Mondorff, 3 rue de Paris
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Flora Heumann
| geb. 1891; gest. 1942 zu &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| 6, av. des Bains
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Julius Heumann
| geb. 1881; gest. 1942
| 6, av. des Bains
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Klementine Heumann geb. Regensteiner
| geb. 1859 ; gest. 1942 zu &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| 6, av. des Bains
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Jean dit Michel Feidt
| geb. ; gest. zu &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| 21, rte. de Remich
| 
| {{Coor dms|49|30|18.6|N|06|16|46.7|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Jean-Pierre Weyland
| geb. ; gest. zu &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| 14, av. Frantz Clément
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Frantz Clément
| geb.1882 zu Munneref; gest. 1942 zu Alkoven (AUT)&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| 2, pl. Bernard Weber
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Friedrich Fink
| geb. ; gest. zu &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| 5, rue du Moulin
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Albert Kronenberger
| geb. 1888 ; gest. 1942 zu &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| 6, allée Jean Linster
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Elise Kronenberger geb. Isaak
| geb. 1892; gest. 1986&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| 6, allée Jean Linster
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
| data-sort-value=&quot;Numm Virnumm&quot; | Ernestine Kronenberger
| geb. 1892 ; gest. 1942 zu &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;...&lt;/div&gt;
| 6, allée Jean Linster
| 
| {{Coor dms|49|||N|06|||O}}
| data-sort-value=&quot;2021 10 01&quot; |1. Oktober 2021.
|-
|}

{{Commonscat|Stolpersteine in Mondorf-les-Bains|Stolpersteng zu Munneref}}

[[Fichier:Stolpersteine in Remich 2.jpg|thumb|upright]]

=== Réimech ===
De 24. Juni 2016 goufen zu [[Réimech]], als ofschléissend Aktioun am Kader vu &quot;Mémoires communes - verfollegt, verdrängt, vergiess&quot;, 17 Stolpersteng vum däitsche Kënschtler Gunter Demnig geluecht. Si erënneren un déi 13 Judden aus Réimech, déi d'Shoah net iwwerlieft hunn, wéi och u 4, déi der Ermuerdung entkomm waren.&lt;ref&gt;[http://visit.remich.lightbulb.lu/wp-content/uploads/sites/2/2016/05/MemoShoah_Artikel.pdf Artikel] an ''De Buet'', Juni/Juli 2016, S.24-25-&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Numm
! class=&quot;unsortable&quot;|Liewensdaten&lt;ref&gt;D'Liewensdate vun de Réimecher Affer baséiere sech op d'Recherche vum Norbert Lindenlaub.&lt;/ref&gt;
! Plaz
! class=&quot;unsortable&quot;|Bild
! class=&quot;unsortable&quot; width=«110px»|Geokoordinaten
! Datum vun der Pose
|-

| data-sort-value=&quot;Deichmann Alice&quot; |Alice-Deichmann-Aron
| geb. 1903 zu Nürnberg; gest. 31.7.1942 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;. D'Alice Deichmann, geb. Aron, ass 1903 zu Nürnberg gebuer. Zesumme mat hirem Mann Kurt Deichmann hu si vun 1934 bis 1938 zu Réimech gewunnt. 1938 huet d'Koppel sech getrennt. Nom preiseschen Iwwerfall op Lëtzebuerg ass d'Alice Deichmann-Aron mat hirer Duechter Marion a Frankräich geflücht. Si gouf do verhaft an am Camp vun Drancy internéiert, vu wou si 1942 op Auschwitz deportéiert an do ëmbruecht gouf. D'Duechter Marion huet, a Frankräich verstoppt, d'Shoah iwwerlieft.&lt;/div&gt; 
| 54, rue de Macher
| [[Fichier:Stolperstein für Alice Deichmann (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|28.3|N|06|21|48.1|O}} 
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Deichmann Kurt&quot; |Kurt Deichmann
| geb. 1907 zu Algrange ; gest. 2000 a Brasilien&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Kurt Deichmann ass 1907 zu Algrange gebuer. 1934 bis 1938 huet hien zesumme mat senger Fra Alice Deichmann-Aron zu Réimech gewunnt. 1938 huet d'Koppel sech getrennt an de Kurt Deichmann ass no Brasilien ausgewandert, wou en 2000 gestuerwen ass.&lt;/div&gt; 
| 54, rue de Macher
| [[Fichier:Stolperstein für Kurt Deichmann (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|28.3|N|06|21|48.1|O}}
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Herrmann Heinrich&quot; |Heinrich Herrmann
| geb. 1879 zu Oberemmel; gest. 1944 zu Theresienstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt; Den Heinrich Herrmann, 1879 zu Oberemmel bei Konz gebuer, huet zu Réimech als Véihändler gewunnt. Hie war de Mann vun der d'Klara Herrmann-Kahn. D'Koppel hat zwéi Jongen. Zesumme mat senger Fra gouf hie fir d'éischt op der [[Pafemillen]] (Cinqfontaines) internéiert an ass duerno op Theresienstadt deportéiert ginn. Hie gouf 1944 ermuert.&lt;/div&gt;
| 4, rue Dauvelt
| [[Fichier:Stolperstein für Heinrich Herrmann (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|44.5|N|06|22|06.3|O}} 
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Herrmann Klara&quot; |Klara Herrmann-Kahn
| geb. 1882 zu Gréiwemaacher; gest. 1944 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Klara Herrmann, geb. Kahn, ass 1882 zu [[Gréiwemaacher]] gebuer. Si war mam Heinrich Herrmann bestuet a Mamm vun zwéi Jongen, dem Myrtil an dem Roger. Zesumme mat hirem Mann gouf si 1941 op der [[Pafemillen]] (Cinqfontaines) internéiert a vun do aus op Theresienstadt, spéider op Auschwitz, verschleeft, wou se 1944 ermuert gouf.&lt;/div&gt; 
| 4, rue Dauvelt
| [[Fichier:Stolperstein für Klara Herrmann-Kahn (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|44.5|N|06|22|06.3|O}}
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Herrmann Myrtil&quot; |Myrtil Herrmann
| geb. 1912 zu Réimech; gest. 1945 zu Bergen-Belsen&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Myrtil Herrmann ass 1912 zu Réimech gebuer an och do an d'Schoul gaangen. Hie gouf de 16.Oktober 1941 mam sougenannte &quot;Luxemburger Transport&quot; an de Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert. 1945, am Abrëll, e puer Deeg vrun der Befreiung duerch d'Rout Arméi, gouf hien am KZ Bergen-Belsen ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 4, rue Dauvelt
| [[Fichier:Stolperstein für Myrtil Herrmann (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|44.5|N|06|22|06.3|O}}
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Herrmann Roger&quot; |Roger Herrmann
| geb. 1920 zu Réimech; gest. 1969 an den USA&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Roger Herrmann, Jong vun der Klara an dem Heinrich Herrmann, ass 1920 zu Réimech gebuer. Hien hat eng Metzleschléier gemaach. Zesummen mat sengem Brudder gouf hien op Litzmannstadt verschleeft. Hien huet den Holocaust iwwerlieft an ass spéider no den USA ausgewandert wou hien 1969 bei engem Accident ëmkoum.&lt;/div&gt;
| 4, rue Dauvelt
| [[Fichier:Stolperstein für Roger Herrmann (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|44.5|N|06|22|06.3|O}}
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Hilb Erna&quot; |Erna Hilb
| geb. 1915 zu Réimech; gest. zu Litzmannstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Erna Hilb, 1915 zu Réimech gebuer an do an d'Schoul gaangen. Wéi och hir Eltere gouf si de 16.Oktober 1941 mam sougenannte &quot;Luxemburger Transport&quot; an de Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert, wou si qualvoll gestuerwen ass.&lt;/div&gt;
| 13, rue Enz
| [[Fichier:Stolperstein für Erna Hilb (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|41.2|N|06|22|03.03|O}}
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Hilb Leopold&quot; |Leopold Hilb
| geb. 1884 zu [[Aufhausen]]; gest. 17.8.1941 zu Litzmannstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Leopold Hilb, 1884 zu Aufhausen an Däitschland gebuer, huet an drëtter Generatioun zu Réimech gelieft. Hien hat do e Konfektiouns- a Schongbuttek. De 16.Oktober 1941 gouf hie mam sougenannte &quot;Luxemburger Transport&quot; an de Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert, wou hien de 17. August qualvoll gestuerwen ass. Um nämmlechten Transport ware seng Fra Regina a seng Duechter Erna.&lt;/div&gt; 
| 13, rue Enz
| [[Fichier:Stolperstein für Leopold Hilb (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|41.2|N|06|22|03.03|O}}
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Hilb Regina&quot; |Regina Hilb-Bonem
| geb. 1886 zu Réimech; gest. zu Chełmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Regina Hilb, geb. Bonem, 1886 zu Réimech gebuer, war d'Fra vum Leopold Hilb. Zesumme mat hirem Mann huet si zu Réimech e Konfektiouns- a Schongbuttek gefouert. De 16.Oktober 1941 gouf si, wéi och hire Mann Leopold an hir Duechter Erna, mam sougenannte &quot;Luxemburger Transport&quot; an de Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert. Vun do koum s'an d'Vernichtungslager Chełmno, wou s'an engem Gascamion ermuert gouf.&lt;/div&gt; 
| 13, rue Enz
| [[Fichier:Stolperstein für Regina Hilb-Bonem (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|41.2|N|06|22|03.03|O}}
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Joseph Heinz&quot; |Heinz Joseph 
| geb. 1925 zu Laufersweiler; gest. 2002 an den USA.&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Heinz Joseph, 1925 zu Laufersweiler am Honsréck gebuer, war en Neveu vum Leo Hayum. Hien ass 1938 op Lëtzebuerg bei d'Famill op Réimech geflücht. De 16. Oktober 1941 gouf hien an de Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert. Hien huet e puer Lageren, ë.&amp;nbsp;a. Auschwitz a Bergen-Belsen iwwerlieft. Den Heinz Joseph ass 2002 an den USA gestuerwen.&lt;/div&gt; 
| 6, rue de la Gare
| [[fichier:Stolperstein für Heinz Joseph (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|43.9|N|06|21|55.0|O}} 
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Marx Emma&quot; |Emma Marx-Nathan
| geb. 1878 zu Gau-Algesheim; gest. zu Izbica, Bełżec oder Sobibor&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Emma Marx, geb. Nathan, gouf 1878 zu Gau-Algesheim an Däitschland gebuer. Si war mam Véihändler a Versécherungsagent Felix Marx bestuet, zesummen haten s'ee Jong, de Gaston. Den 23. Abrëll 1942 gouf si, zesumme mat hirem Mann Felix, op Lublin an de Ghetto Izbica deportéiert. Béid goufen do, oder zu Bełżec oder Sobibor ëmbruecht.&lt;/div&gt;
| 36, rue Neuve
| [[Fichier:Stolperstein für Emma Marx-Nathan (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|42.3|N|06|21|55.4|O}}
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Marx Felix&quot; |Felix Marx
| geb. 1875 zu [[Schwéidsbeng]]; gest. zu Izbica, Bełżec oder Sobibor&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Felix Marx, 1875 zu Schwéidsbeng gebuer, war Véihändler a Versécherungsagent. Den 23. Abrëll 1942 gouf hien, zesumme mat senger Fra Emma, op Lublin an de Ghetto Izbica deportéiert. Béid goufen do, oder zu Bełżec oder Sobibor ëmbruecht.&lt;/div&gt; 
| 36, rue Neuve
| [[Fichier:Stolperstein für Felix Marx (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|42.3|N|06|21|55.4|O}}
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Marx Gaston&quot; |Gaston Marx
| geb. 1909; &lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Gaston Marx, Jong vum Felix an Emma Marx-Nathan, war am Mee 1940, beim preiseschen Iwwerfall op Lëtzebuerg, a Frankräich geflücht an huet als eenzege vun der Famill den Holocaust iwwerlieft. Hien ass an den 1990er Joren a Frankräich, wou seng Duechter lieft, gestuerwen.&lt;/div&gt; 
| 36, rue Neuve
| [[Fichier:Stolperstein für Gaston Marx (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|42.3|N|06|21|55.4|O}}
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Meyer Arthur&quot; |Arthur Meyer
| geb. 1909 zu Réimech; gest. zu Chelmno&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Arthur, 1909 zu Réimech gebuer, war mat der Caroline Kahn vu Miedernach verloobt. Hie gouf de 16.Oktober 1941 zesumme mat senger Mamm a senger Schwëster an de Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert. Duerno koum hien an d'Vernichtungslager Chelmno, wou hien an engem Gascamion ermuert gouf.&lt;/div&gt;
| 6, rue de la Gare
| [[Fichier:Stolperstein für Arthur Meyer (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|43.9|N|06|21|55.0|O}} 
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Meyer Fanny&quot; |Fanny Meyer-Kahn
| geb. 1878 zu [[Bous]]; gest. 1944 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Fanny Meyer, geb. Kahn, 1878 zu Bous gebuer, huet mat hiren dräi Kanner, dem Jules, dem Arthur an dem Renée,zu Réimech gewunnt. Hire Mann, den Herrmann Meyer (gebuer 1870 zu [[Wawern]] bei [[Prüm]]) war schonn 1932 zu Réimech gestuerwen. D'Mme Mayer gouf, zesumme mam Arthur a am Renée, de 16. Oktober 1941 mam sougenannte &quot;Luxemburger Transport&quot; an de Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert. Den Arthur gouf zu Chelmno an engem Gascamion ermuert, d'Fanny an d'Renée sinn op Auschwitz koum, wou si 1944 ermuert goufen (De Jules, 1906 gebuer, war 1927 a Frankräich op [[Vitry-le-François]] ausgewandert an do 1991 gestuerwen).&lt;/div&gt;
| 6, rue de la Gare
| [[Fichier:Stolperstein für Fanny Meyer-Kahn (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|43.9|N|06|21|55.0|O}} 
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Meyer Renee&quot; |Renée Hayum-Meyer
| geb. 1914 zu Réimech; gest. 1944 zu Auschwitz&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Renée Hayum, geb. Meyer, war d'Duechter vun der Koppel Herrmann a Fanny Meyer-Kahn. De 16.Oktober 1941 gouf si zesumme mat hirem Mann, dem Leo Hayum, hirer Mamm an hirem Brudder Arthur an de Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert. Duerno koumen déi zwou Fraen op Auschwitz, wou se 1944 ermuert goufen.&lt;/div&gt; 
| 6, rue de la Gare
| [[Fichier:Stolperstein für Renee Hayum-Meyer (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|43.9|N|06|21|55.0|O}} 
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-

| data-sort-value=&quot;Hayum Leo&quot; |Leo Hayum
| geb.1907 zu [[Kirf]] bei [[Tréier]]; gest. zu Litzmannstadt&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Leo Hayum, 1907 zu Kirf bei Tréier gebuer war mat der Renée Meyer bestuet an hat ee Liederhandel. Och hie gouf de 16. Oktober 1941 an de Ghetto vu Litzmannstadt deportéiert, wou hie qualvoll gestuerwen ass.&lt;/div&gt; 
| 6, rue de la Gare
| [[Fichier:Stolperstein für Leo Hayum (Remich).jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|32|43.9|N|06|21|55.0|O}} 
| data-sort-value=&quot;2016 06 24&quot; |24. Juni 2016.
|-
|}
{{Commonscat|Stolpersteine in Remich|Stolpersteng zu Réimech}}

===Schëffleng===

Den 23. Abrëll 2021 goufen zu Schëffleng 4 ''Stolpersteine'' verluecht; dräi fir d'Famill Cerf, an ee fir de Gewerkschaftler Eugène Biren.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Numm
! class=&quot;unsortable&quot;|Liewensdaten
! Plaz
! class=&quot;unsortable&quot;|Bild
! class=&quot;unsortable&quot; width=«110px»|Geokoordinaten
! Datum vun der Pose
|-

| data-sort-value=&quot;Cerf Salomon&quot; |Salomon Cerf 
| geb. 11. November 1882 zu Schëffleng; gest. 31. Oktober 1941&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;De Salomon Cerf, gebuer 11. November 1882 zu Schëffleng, war e Metzlermeeschter. Hien huet mat senger Fra Eugénie Rheims (1887), déi en 1913 bestuet hat, an Duechter Renée (1915) zu Schëffleng gewunnt. Hien huet 1940, nach virum däitschen Iwwerfall seng Metzlerei verkaaft. Nom Iwwerfall, den 10. Mee goufe si mat den aneren Awunner vu Schëffleng no Frankräich evakuéiert. Am Hierscht 1940 gouf säi Verméige confisquéiert, respektiv ënner Tutelle gesat, an hien hat praktesch keen Akommes méi. D'Resistenzorganisatioun [[Alweraje]] huet der Famill mat Iessensmarke gehollef. Den 31. Oktober 1941 huet de Salomon Cerf sech d'Liewe geholl.&lt;/div&gt;&lt;ref name=schifflingerfamilie&gt;[https://www.tageblatt.lu/headlines/schicksalsweg-einer-juedischen-familie-aus-schifflingen/ Courtoy, Jérôme, &quot;Schicksalsweg einer jüdischen Familie aus Schifflingen.&quot;] tageblatt.lu, 24.04.2021.&lt;/ref&gt;
| 37, avenue de la Libération (deemools: ...)
| [[Fichier:Stolperstein Salomon Cerf Schifflange, 37 rue de la Libération 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|19.1|N|06|00|37.4|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 23&quot; |23. Abrëll 2021
|-

| data-sort-value=&quot;Cerf-Rheims Eugenie&quot; |Eugénie Cerf-Rheims
| geb. den 12. Oktober 1887 zu [[Boulay]]; gest. 1944 am KZ Auschwitz-Birkenau&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Eugénie Rheims, gebuer den 12. Oktober 1887 zu [[Boulay]], war d'Fra vum Metzlermeeschter Salomon Cerf. Si haten eng Duechter, d'Renée (1915). Nom Selbstmord vun hirem Mann gouf si am August 1942 mat hirer Duechter, déi bei hir bleiwe wollt fir hir ze hëllefen, op d'Pafemillen internéiert. Si war du schwéier krank. Vun do goufen zwéin de 6. Abrëll 1943 mam Transport L-06 an d'Ghetto vun Theresienstadt deportéiert. De 6. September 1943 koumen s'op Auschwitz-Bireknau, an dat sougenannt ''Familienlager BIIb'', dat fir Prisonéier aus Theresienstadt ageriicht gi war. Offiziell stoungen dës ënner ''&quot;S[onder]B[ehandlung] mit sechsmonatiger Quarantäne&quot;'', wat heescht, datt se net direkt ermuert goufen, mee do - einstweilen - vergläichsweis besser liewe konnte wéi am Rescht vum Lager. De Grond war, datt d'SS se gebraucht huet, fir se Vertrieder vum Internationale Roude Kräiz oder auslänneschen Diplomate virzeféieren, fir ze weisen, datt et alle gutt géif do goen. Si hunn och dierfe Postkaarten heem schécken, als 'Beweis' datt alles an der Rei wier. Ma no engem hallwe Joer war et eriwwer; si gouf am Mee 1944 vergaast.&lt;ref name=schifflingerfamilie/&gt;&lt;/div&gt;
| 37, avenue de la Libération (deemools: ...)
| [[Fichier:Stolperstein Eugénie Cerf-Rheims Schifflange, 37 rue de la Libération 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|19.1|N|06|00|37.4|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 23&quot; |23. Abrëll 2021
|-

| data-sort-value=&quot;Cerf Renee&quot; |Renée Cerf 
| geb. 1915; gest. 1944 KZ Auschwitz-Birkenau&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;D'Renée Cerf, gebuer 1915, war d'Duechter vun der Koppel Eugénie a Salomon Cerf-Rheims. Nom Selbstmord vun hirem Papp gouf si am August 1942 mat hirer Mamm op der Pafemillen internéiert. Si huet sech do ëm hir Mamm an aner Kranker an Aler gekëmmert. Vun do goufen déi zwee de 6. Abrëll 1943 mam Transport L-06 an de Ghetto vun Theresienstadt deportéiert. Vun do koume s'op Auschwitz-Birekenau, ufanks an d'''Familienlager BIIb'' (kuckt d'Vita vun der Eugénie Cerf). D'Renée gouf do am Juni 1944 vergaast.
&lt;/div&gt;&lt;ref name=schifflingerfamilie/&gt; 
| 37, avenue de la Libération (deemools: ...)
| [[Fichier:Stolperstein Renée Cerf Schifflange, 37 rue de la Libération 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|19.1|N|06|00|37.4|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 23&quot; |23. Abrëll 2021
|-

| data-sort-value=&quot;Biren Eugène&quot; |Eugène Biren 
| geb. 1914; gest. 9. Sept. 1942 zu Hinzert&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;font-size:0.81em&quot;&gt;Den Eugène Biren, gebuer 1914, war Aarbechter op Arbed-Schëffleng. Den 31. August 1942 huet hien, no der Proklamatioun vun der allgemenger Wehrflicht fir d'Joergäng 1920 bis 1924 op der Schmelz e Streikkommitee opgestallt. Ufanks September gouf hien e puermol verhaft a vun der Gestapo brutal mësshandelt. Den 8. September 1942 gouf hie vum Standgeriicht zum Doud verurteelt an een Dag drop beim [[KZ Hinzert]] erschoss. Seng Famill gouf ëmgesidelt.&lt;ref name=eschundschifflingen/&gt;&lt;/div&gt;
| 5, rue Belair 
| [[Fichier:Stolperstein Eugène Biren Schifflange, 5 rue Belair 01.jpg|120px]]
| {{Coor dms|49|30|16.0|N|06|00|41.9|O}}
| data-sort-value=&quot;2021 04 23&quot; |23. Abrëll 2021
|-
|}
{{Commonscat|Stolpersteine in Schifflange|Stolpersteng zu Schëffleng}}

== ''Stolperschwelle'' ==
=== Ettelbréck ===
{{Coor dms1 uewen|49|50|49.20|N|06|05|58.48|O}}
[[Fichier:Ettelbruck_Grand-Rue_Stolperschwelle_1940_1945.jpg|riets|380x380px]]
De 25. Januar 2013 gouf zu [[Ettelbréck]] an der Foussgängerzon eng ''Stolperschwelle'', och vum Demnig, geluecht. Déi ass sou breet wéi 8 Steng an erënnert, am Géigesaz vun de ''Stolpersteine'', net un eenzel Persounen, mä kollektiv un déi 127 Judden aus där Stad, déi deportéiert goufen, a vun deenen an der Folleg der 105 ëm d'Liewe koumen, déi meescht a [[Konzentratiounslager|KZer]].&lt;ref&gt;[http://www.mywort.lu/ettelbruck/news/27583591.html &quot;Stadt Ettelbrück verlegte die landesweit erste „Stolperschwelle“ zu Ehren der Shoah-Opfer.&quot;] mywort.lu, 26.01.2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://issuu.com/jkieffer/docs/reider_57_site|Titel=De Reider 57|Gekuckt=28 November 2021|Auteur=Gemeng Ettelbréck|Datum=Juni 2013|archivedate=28 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211128165220/https://issuu.com/jkieffer/docs/reider_57_site}}&lt;/ref&gt;
{{Commonscat|Stolpersteine in Ettelbruck|Stolpersteng zu Ettelbréck}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Lescht vun de Stolpersteine zu Letzebuerg}}
[[Kategorie:Lëschten (Geschicht)|Stolpersteine zu Letzebuerg]]
[[Kategorie:Lëschten (Lëtzebuerg)|Stolpersteine]]
[[Kategorie:Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich]]
[[Kategorie:Esch-Uelzecht]]
[[Kategorie:Gemeng Déifferdeng]]
[[Kategorie:Gemeng Ettelbréck]]
[[Kategorie:Gemeng Munneref]]
[[Kategorie:Gemeng Réimech]]
[[Kategorie:Gemeng Suessem]]
[[Kategorie:Krichsmonumenter zu Lëtzebuerg (Zweete Weltkrich)]]
[[Kategorie:Gemeng Gréiwemaacher]]
[[Kategorie:Gemeng Schëffleng]]
[[Kategorie:Gemeng Jonglënster]]</text>
      <sha1>8tz6a4blbess5qtjh19kd0yfcbpn7g7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modul:TableTools</title>
    <ns>828</ns>
    <id>123500</id>
    <revision>
      <id>2703745</id>
      <parentid>2181155</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T12:59:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hamish</username>
        <id>46353</id>
      </contributor>
      <comment>Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q15408619|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]]</comment>
      <origin>2703745</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="16577" sha1="4n03zk6kcoeg4gz82mieeh94c1szcjy" xml:space="preserve">------------------------------------------------------------------------------------
--                                   TableTools                                   --
--                                                                                --
-- This module includes a number of functions for dealing with Lua tables.        --
-- It is a meta-module, meant to be called from other Lua modules, and should not --
-- be called directly from #invoke.                                               --
------------------------------------------------------------------------------------

local libraryUtil = require('libraryUtil')

local p = {}

-- Define often-used variables and functions.
local floor = math.floor
local infinity = math.huge
local checkType = libraryUtil.checkType
local checkTypeMulti = libraryUtil.checkTypeMulti

------------------------------------------------------------------------------------
-- isPositiveInteger
--
-- This function returns true if the given value is a positive integer, and false
-- if not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is
-- useful for determining whether a given table key is in the array part or the
-- hash part of a table.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.isPositiveInteger(v)
	return type(v) == 'number' and v &gt;= 1 and floor(v) == v and v &lt; infinity
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- isNan
--
-- This function returns true if the given number is a NaN value, and false if
-- not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is useful
-- for determining whether a value can be a valid table key. Lua will generate an
-- error if a NaN is used as a table key.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.isNan(v)
	return type(v) == 'number' and v ~= v
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- shallowClone
--
-- This returns a clone of a table. The value returned is a new table, but all
-- subtables and functions are shared. Metamethods are respected, but the returned
-- table will have no metatable of its own.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.shallowClone(t)
	checkType('shallowClone', 1, t, 'table')
	local ret = {}
	for k, v in pairs(t) do
		ret[k] = v
	end
	return ret
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- removeDuplicates
--
-- This removes duplicate values from an array. Non-positive-integer keys are
-- ignored. The earliest value is kept, and all subsequent duplicate values are
-- removed, but otherwise the array order is unchanged.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.removeDuplicates(arr)
	checkType('removeDuplicates', 1, arr, 'table')
	local isNan = p.isNan
	local ret, exists = {}, {}
	for _, v in ipairs(arr) do
		if isNan(v) then
			-- NaNs can't be table keys, and they are also unique, so we don't need to check existence.
			ret[#ret + 1] = v
		elseif not exists[v] then
			ret[#ret + 1] = v
			exists[v] = true
		end
	end
	return ret
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- numKeys
--
-- This takes a table and returns an array containing the numbers of any numerical
-- keys that have non-nil values, sorted in numerical order.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.numKeys(t)
	checkType('numKeys', 1, t, 'table')
	local isPositiveInteger = p.isPositiveInteger
	local nums = {}
	for k in pairs(t) do
		if isPositiveInteger(k) then
			nums[#nums + 1] = k
		end
	end
	table.sort(nums)
	return nums
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- affixNums
--
-- This takes a table and returns an array containing the numbers of keys with the
-- specified prefix and suffix. For example, for the table
-- {a1 = 'foo', a3 = 'bar', a6 = 'baz'} and the prefix &quot;a&quot;, affixNums will return
-- {1, 3, 6}.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.affixNums(t, prefix, suffix)
	checkType('affixNums', 1, t, 'table')
	checkType('affixNums', 2, prefix, 'string', true)
	checkType('affixNums', 3, suffix, 'string', true)

	local function cleanPattern(s)
		-- Cleans a pattern so that the magic characters ()%.[]*+-?^$ are interpreted literally.
		return s:gsub('([%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?%^%$])', '%%%1')
	end

	prefix = prefix or ''
	suffix = suffix or ''
	prefix = cleanPattern(prefix)
	suffix = cleanPattern(suffix)
	local pattern = '^' .. prefix .. '([1-9]%d*)' .. suffix .. '$'

	local nums = {}
	for k in pairs(t) do
		if type(k) == 'string' then
			local num = mw.ustring.match(k, pattern)
			if num then
				nums[#nums + 1] = tonumber(num)
			end
		end
	end
	table.sort(nums)
	return nums
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- numData
--
-- Given a table with keys like {&quot;foo1&quot;, &quot;bar1&quot;, &quot;foo2&quot;, &quot;baz2&quot;}, returns a table
-- of subtables in the format
-- {[1] = {foo = 'text', bar = 'text'}, [2] = {foo = 'text', baz = 'text'}}.
-- Keys that don't end with an integer are stored in a subtable named &quot;other&quot;. The
-- compress option compresses the table so that it can be iterated over with
-- ipairs.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.numData(t, compress)
	checkType('numData', 1, t, 'table')
	checkType('numData', 2, compress, 'boolean', true)
	local ret = {}
	for k, v in pairs(t) do
		local prefix, num = mw.ustring.match(tostring(k), '^([^0-9]*)([1-9][0-9]*)$')
		if num then
			num = tonumber(num)
			local subtable = ret[num] or {}
			if prefix == '' then
				-- Positional parameters match the blank string; put them at the start of the subtable instead.
				prefix = 1
			end
			subtable[prefix] = v
			ret[num] = subtable
		else
			local subtable = ret.other or {}
			subtable[k] = v
			ret.other = subtable
		end
	end
	if compress then
		local other = ret.other
		ret = p.compressSparseArray(ret)
		ret.other = other
	end
	return ret
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- compressSparseArray
--
-- This takes an array with one or more nil values, and removes the nil values
-- while preserving the order, so that the array can be safely traversed with
-- ipairs.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.compressSparseArray(t)
	checkType('compressSparseArray', 1, t, 'table')
	local ret = {}
	local nums = p.numKeys(t)
	for _, num in ipairs(nums) do
		ret[#ret + 1] = t[num]
	end
	return ret
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- sparseIpairs
--
-- This is an iterator for sparse arrays. It can be used like ipairs, but can
-- handle nil values.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.sparseIpairs(t)
	checkType('sparseIpairs', 1, t, 'table')
	local nums = p.numKeys(t)
	local i = 0
	local lim = #nums
	return function ()
		i = i + 1
		if i &lt;= lim then
			local key = nums[i]
			return key, t[key]
		else
			return nil, nil
		end
	end
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- size
--
-- This returns the size of a key/value pair table. It will also work on arrays,
-- but for arrays it is more efficient to use the # operator.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.size(t)
	checkType('size', 1, t, 'table')
	local i = 0
	for _ in pairs(t) do
		i = i + 1
	end
	return i
end

local function defaultKeySort(item1, item2)
	-- &quot;number&quot; &lt; &quot;string&quot;, so numbers will be sorted before strings.
	local type1, type2 = type(item1), type(item2)
	if type1 ~= type2 then
		return type1 &lt; type2
	elseif type1 == 'table' or type1 == 'boolean' or type1 == 'function' then
		return tostring(item1) &lt; tostring(item2)
	else
		return item1 &lt; item2
	end
end
------------------------------------------------------------------------------------
-- keysToList
--
-- Returns an array of the keys in a table, sorted using either a default
-- comparison function or a custom keySort function.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.keysToList(t, keySort, checked)
	if not checked then
		checkType('keysToList', 1, t, 'table')
		checkTypeMulti('keysToList', 2, keySort, {'function', 'boolean', 'nil'})
	end

	local arr = {}
	local index = 1
	for k in pairs(t) do
		arr[index] = k
		index = index + 1
	end

	if keySort ~= false then
		keySort = type(keySort) == 'function' and keySort or defaultKeySort
		table.sort(arr, keySort)
	end

	return arr
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- sortedPairs
--
-- Iterates through a table, with the keys sorted using the keysToList function.
-- If there are only numerical keys, sparseIpairs is probably more efficient.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.sortedPairs(t, keySort)
	checkType('sortedPairs', 1, t, 'table')
	checkType('sortedPairs', 2, keySort, 'function', true)

	local arr = p.keysToList(t, keySort, true)

	local i = 0
	return function ()
		i = i + 1
		local key = arr[i]
		if key ~= nil then
			return key, t[key]
		else
			return nil, nil
		end
	end
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- isArray
--
-- Returns true if the given value is a table and all keys are consecutive
-- integers starting at 1.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.isArray(v)
	if type(v) ~= 'table' then
		return false
	end
	local i = 0
	for _ in pairs(v) do
		i = i + 1
		if v[i] == nil then
			return false
		end
	end
	return true
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- isArrayLike
--
-- Returns true if the given value is iterable and all keys are consecutive
-- integers starting at 1.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.isArrayLike(v)
	if not pcall(pairs, v) then
		return false
	end
	local i = 0
	for _ in pairs(v) do
		i = i + 1
		if v[i] == nil then
			return false
		end
	end
	return true
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- invert
--
-- Transposes the keys and values in an array. For example, {&quot;a&quot;, &quot;b&quot;, &quot;c&quot;} -&gt;
-- {a = 1, b = 2, c = 3}. Duplicates are not supported (result values refer to
-- the index of the last duplicate) and NaN values are ignored.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.invert(arr)
	checkType(&quot;invert&quot;, 1, arr, &quot;table&quot;)
	local isNan = p.isNan
	local map = {}
	for i, v in ipairs(arr) do
		if not isNan(v) then
			map[v] = i
		end
	end

	return map
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- listToSet
--
-- Creates a set from the array part of the table. Indexing the set by any of the
-- values of the array returns true. For example, {&quot;a&quot;, &quot;b&quot;, &quot;c&quot;} -&gt;
-- {a = true, b = true, c = true}. NaN values are ignored as Lua considers them
-- never equal to any value (including other NaNs or even themselves).
------------------------------------------------------------------------------------
function p.listToSet(arr)
	checkType(&quot;listToSet&quot;, 1, arr, &quot;table&quot;)
	local isNan = p.isNan
	local set = {}
	for _, v in ipairs(arr) do
		if not isNan(v) then
			set[v] = true
		end
	end

	return set
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- deepCopy
--
-- Recursive deep copy function. Preserves identities of subtables.
------------------------------------------------------------------------------------
local function _deepCopy(orig, includeMetatable, already_seen)
	if type(orig) ~= &quot;table&quot; then
		return orig
	end
	
	-- already_seen stores copies of tables indexed by the original table.
	local copy = already_seen[orig]
	if copy ~= nil then
		return copy
	end
	
	copy = {}
	already_seen[orig] = copy -- memoize before any recursion, to avoid infinite loops
	
	for orig_key, orig_value in pairs(orig) do
		copy[_deepCopy(orig_key, includeMetatable, already_seen)] = _deepCopy(orig_value, includeMetatable, already_seen)
	end
	
	if includeMetatable then
		local mt = getmetatable(orig)
		if mt ~= nil then
			setmetatable(copy, _deepCopy(mt, true, already_seen))
		end
	end
	
	return copy
end

function p.deepCopy(orig, noMetatable, already_seen)
	checkType(&quot;deepCopy&quot;, 3, already_seen, &quot;table&quot;, true)
	return _deepCopy(orig, not noMetatable, already_seen or {})
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- sparseConcat
--
-- Concatenates all values in the table that are indexed by a number, in order.
-- sparseConcat{a, nil, c, d}  =&gt;  &quot;acd&quot;
-- sparseConcat{nil, b, c, d}  =&gt;  &quot;bcd&quot;
------------------------------------------------------------------------------------
function p.sparseConcat(t, sep, i, j)
	local arr = {}

	local arr_i = 0
	for _, v in p.sparseIpairs(t) do
		arr_i = arr_i + 1
		arr[arr_i] = v
	end

	return table.concat(arr, sep, i, j)
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- length
--
-- Finds the length of an array, or of a quasi-array with keys such as &quot;data1&quot;,
-- &quot;data2&quot;, etc., using an exponential search algorithm. It is similar to the
-- operator #, but may return a different value when there are gaps in the array
-- portion of the table. Intended to be used on data loaded with mw.loadData. For
-- other tables, use #.
-- Note: #frame.args in frame object always be set to 0, regardless of  the number
-- of unnamed template parameters, so use this function for frame.args.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.length(t, prefix)
	-- requiring module inline so that [[Module:Exponential search]] which is
	-- only needed by this one function doesn't get millions of transclusions
	local expSearch = require(&quot;Module:Exponential search&quot;)
	checkType('length', 1, t, 'table')
	checkType('length', 2, prefix, 'string', true)
	return expSearch(function (i)
		local key
		if prefix then
			key = prefix .. tostring(i)
		else
			key = i
		end
		return t[key] ~= nil
	end) or 0
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- inArray
--
-- Returns true if searchElement is a member of the array, and false otherwise.
-- Equivalent to JavaScript array.includes(searchElement) or
-- array.includes(searchElement, fromIndex), except fromIndex is 1 indexed
------------------------------------------------------------------------------------
function p.inArray(array, searchElement, fromIndex)
	checkType(&quot;inArray&quot;, 1, array, &quot;table&quot;)
	-- if searchElement is nil, error?

	fromIndex = tonumber(fromIndex)
	if fromIndex then
		if (fromIndex &lt; 0) then
			fromIndex = #array + fromIndex + 1
		end
		if fromIndex &lt; 1 then fromIndex = 1 end
		for _, v in ipairs({unpack(array, fromIndex)}) do
			if v == searchElement then
				return true
			end
		end
	else
		for _, v in pairs(array) do
			if v == searchElement then
				return true
			end
		end
	end
	return false
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- merge
--
-- Given the arrays, returns an array containing the elements of each input array
-- in sequence.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.merge(...)
	local arrays = {...}
	local ret = {}
	for i, arr in ipairs(arrays) do
		checkType('merge', i, arr, 'table')
		for _, v in ipairs(arr) do
			ret[#ret + 1] = v
		end
	end
	return ret
end

------------------------------------------------------------------------------------
-- extend
--
-- Extends the first array in place by appending all elements from the second
-- array.
------------------------------------------------------------------------------------
function p.extend(arr1, arr2)
	checkType('extend', 1, arr1, 'table')
	checkType('extend', 2, arr2, 'table')

	for _, v in ipairs(arr2) do
		arr1[#arr1 + 1] = v
	end
end

return p</text>
      <sha1>4n03zk6kcoeg4gz82mieeh94c1szcjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëscht vun de Lourdes-Grotten zu Lëtzebuerg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125297</id>
    <revision>
      <id>2703771</id>
      <parentid>2684264</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T18:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* D */  nach eng kleng</comment>
      <origin>2703771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26454" sha1="pdn81o21dgpfq96sn3mr54o5lbk1ot3" xml:space="preserve">Dës '''Lëscht vun de [[Grott vu Massabielle|Lourdes-Grotten]] zu Lëtzebuerg''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]].
Se ass nach net komplett.

{{AbcIndex}}
== A ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- 
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Altwis]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || || Virun der [[Kierch Altwis|Kierch]] || {{Coor dms|49|30|38.5|N|6|15|25.6|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Altwies 01.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Lourdes-Grotte Altwies 02.jpg|center|105px]] || 
|}

== B ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Betzder]] || [[Gemeng Betzder|Betzder]] || || [[CR145]], ca 350&amp;nbsp;m vu Betzder || {{Coor dms|49|43|54.1|N|5|53|0.6|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Betzdorf 01.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Lourdes-Grotte Betzdorf 02.jpg|center|105px]] || 
|-
| [[Biekerech]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] ||+/- 1955 || Dikrecher Strooss 9,&lt;br&gt;nieft dem fréiere Paschtoueschhaus || {{Coor dms|49|43|54.1|N|5|53|0.6|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Beckerich 01.jpg|center|105px]] || || 
|-
| [[Biereng (Miersch)|Biereng]]|| [[Gemeng Miersch|Miersch]] ||  || rue Wenzel,&lt;br&gt;virun der Kierch || {{Coor dms|49|45|31.9|N|6|06|54.54|O}} || [[Fichier:Grotte bei Andreaskirche Beringen 01.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Beringen Lourdes-Grotte rue Wenzel 01.jpg|center|105px]] || déi fréier Lourdes-Grott virun der Bierenger Kierch an déi aktuell Nisch mat der Muttergottes.
|}
&lt;!-- == C ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Chrëschtnech]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || || || {{Coor dms|49|47|17.7|N|06|15|56.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Christnach, Réimerwee-Fielserstrooss 01.jpg|center|105px]] || || 
|} --&gt;

== D ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Déifferdeng]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || || am Park vum Fleegeheem || {{Coor dms|49|31|19.3|N|5|52|55.1|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Differdange 01.jpg |center|105px]] || || 
|-
| [[Biereng (Diddeleng)|Biereng]] || [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]] || || kleng Grott am Park vum Altersheem ||  || || || 
|}

== E ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|- 
| [[Esch-Uelzecht]] || [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] || || Ca. 50&amp;nbsp;m vun der Schoul am Neiduerf || {{Coor dms|49|29|38.0|N|5|59|37.3|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Esch-Alzette 01.jpg|center|105px]] || || 
&lt;!--|-  schéngt keng Lourdesgrott ze sinn
|[[Eppelduerf]]
|[[Ärenzdallgemeng|Äerenzdall]]
|
|Ca. 1 km südlech nom Uertsausgang
|{{Coor dms|49|50|06.36|N|6|50|50.28|O}}
|[[Fichier:Grotte Eppelduerf.jpg|zentréiert|105x105px]]
|[[Fichier:Grotte Eppelduerf entry.jpg|zentréiert|rahmenlos|105x105px]]
|--&gt;
|}
== F ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Fiels]] || [[Gemeng Fiels|Fiels]] || || Am Ausgang vun der Fiels a Richtung Miersch; den Accès geet iwwer e klenge Wee dee bei de leschten Haiser an der Mierscherstrooss fortgeet||{{Coor dms|49|47|17.2|N|6|12|32.4|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Larochette 01.jpg|center|105px]] || || D'Grott steet um Wee bis bei [[Rochuskapell an der Fiels|Rochuskapell]]. Laanscht de Wee stinn och 14 a Stee gemeesselt Statioune vum Kräizwee.
|}

== G ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:13%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:20%&quot;| Bemierkungen
|- 
| [[Giischterklaus]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] ||1947&lt;ref&gt;D'Madonna ass uganks August 1947 ageseent ginn (cf [https://persist.lu/ark:70795/49dfr0/pages/6/articles/DTL201?search=Girsterklaus%20grotte Luxemburger Wort 21.08.1947] S.6)&lt;/ref&gt;
| Op der Kräizung, nordëstlech vun der [[Kapell Giischterklaus|Kapell]] || {{Coor dms|49|47|04.60|N|06|29|55.80|O}} || [[Fichier:Rosport-Mompach, Girsterklaus Grotte (102).jpg|center|105px]] || || 
|-
| [[Gilsdref]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || || um Feldwee fir an de ''Bichebësch'' dee vum [[CR356]] am Ausgang vu Gilsdref an Direktioun Brouderbuer lénks fortgeet || {{Coor dms|49|51|35.80|N|06|10|50.30|O}} || || || 
|}

== H ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
|[[Haassel]]
|[[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] 
|1956
|an der Steekaul, op Gemengenterrain, hannert dem Haus 24, rue de Luxembourg, um [[CR162]]
|{{Coor dms|49|33|06.0|N|6|12|07.2|O}}
|[[File:Lourdes-Grott Haassel.jpg|center|105px]]
|
|D'Grott gouf gebaut als Merci un d'[[Muttergottes]], well 12 Jonge vun Haassel am [[Zweete Weltkrich]] verstoppt waren a weeder hinnen, nach engem aneren Awunner e Leed geschitt ass. Vis-à-vis vun der Grott gouf och e [[Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg (H)|Monument aux morts]] opgeriicht. Dës Lourdes-Grott an d'Monument goufen de 14.10.1956 ageweit&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/vrqtvqtnt/pages/6/articles/DIVL415?search=lourdesgrotte%20hassel Einweihung der Lourdesgrotte und des Monument aux Morts in Hassel], Luxemburger Wort, 20.10.1956&lt;/ref&gt;
|-
|[[Haler]]
|[[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]]
|1948&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/jwbtrf/pages/4/articles/DTL175|Titel=Einsegnung der Lourdesgrotte im Bunker „Esselbour&quot;|Gekuckt=07.12.2021|Datum=09.09.1948|Editeur=Luxemburger Wort, 1948. Jg., nº 253|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt;
|am fréiere Bunker ''Esselbuer'', bei der [[Haler Millen]]
||
||[[Fichier:Grotto Esselbuer.jpg|105px]]
||
|-
| [[Hoen]] || [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] || || Nieft der [[Kierch Hoen|Kierch]] an der ''rue de l'École'' || {{Coor dms|49|38|55.6|N|5|55|49.9|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Hagen 01.jpg|center|105px]] || || 
|}

== I ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Ierpeldeng (Bous-Waldbriedemes)|Ierpeldeng]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || || ''rue de Mondorf 20'' || {{Coor dms|49|32|42.1|N|6|19|34.5|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Erpeldange (Bous) 01.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Lourdes-Grott zu Ierpeldeng-102.jpg|center|105px]] || gouf nom [[Éischte Weltkrich]] am Gaart vum P. Kass opgeriicht&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pp|issue:842335|article:DTL153|query:Wegkreuz Landeschronik: Bous] am [[Luxemburger Wort]] vum 16. Februar 1946&lt;/ref&gt;
|-
| [[Izeg]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] || 1958 || ''rue de Contern 20'' || {{Coor dms|49|35|08.84|N|6|10|27.37|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Itzig 01.jpg|center|105px]] || || 
|}
&lt;!-- == J ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Jeanharishaff]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || || || || ||
|} --&gt;

== K ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
|[[Kierchen]]
|[[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]]
|1949
|[[Kierchermillen|Kiercher Millen]]
|{{Coor dms|50|08|19.9|N|5|58|23.7|O}}
|[[Fichier:Basbellain, grotte (102).jpg|center|105px|verweis=Special:FilePath/Basbellain,_grotte_(102).jpg]]
|
|
|-
| [[Konstem]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || ''rue Knupp'' || {{Coor dms|49|58|28.1|N|6|3|7.5|O}} || [[Fichier:Grott Konstem.JPG|center|105px]]|| || 
|}

== L ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|- 
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Léiler]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || UM [[CR338]], ca 220&amp;nbsp;m a Richtung [[Ouren]] || {{Coor dms|50|7|38.6|N|6|7|3.6|O}} || [[Fichier:Lourdes Grotte Lieler 01.jpg|center|105px]] || ||
|-
| [[Léiweng]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || || Nieft der [[Kierch Léiweng|Kierch]] || {{Coor dms|49|31|38.0|N|6|7|8.8|O}} || [[Fichier:Madonna Lourdes bei der Kierch zu Léiweng-101.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Lourdes-Grott Leiweng.jpg|center|105px]] || D'Grott steet widder dem Giewel vum Bauerenhaus niewent der Kierch a gehéiert de Besëtzer.
|-
| [[Hollerech|Lëtzebuerg-Hollerech]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || Escher Strooss 130,&lt;br&gt;nieft dem fréiere Paschtoueschhaus || {{Coor dms|49|35|54.7|N|6|7|3.2|O}} || [[Fichier:Hollerich 130 route d'Esch grotte de Lourdes.jpg|center|105px]] || ||Gouf Enn 2021 ewechgeholl wéinst engem Lotissements-Projet
|}

== M == 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Manternach]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || || am Kiirchewee || {{Coor dms|49|42|28.9|N|6|25|24.7|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Manternach 01.jpg|center|105px]] || || Gouf den 2. Mäerz 2018 zesumme mat der [[Kierch Manternach|Kierch]], dem Kierfecht an dem [[Härenhaus Manternach|Härenhaus]] als nationaalt Monument klasséiert
|-
|[[Miersch]]|| [[Gemeng Miersch|Miersch]] || 1915 || Am Park vum Home Saint-Joseph (37, rue de Colmar-Berg) || {{Coor dms|49|45|10.44|N|6|06|11.92|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Mersch 37 rue de Colmar-Berg 01.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Lourdes-Grotte Mersch 37 rue de Colmar-Berg 02.jpg|center|105px]] || gouf de 6. Dezember 2023 als nationaalt Monument klasséiert 
|}

== N ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Nidderdonwen]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || || Virun der [[Kierch Nidderdonwen|Kierch vun Nidderdonwen]]. || {{Coor dms|49|37|56.5|N|6|24|9.0|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Kirche Niederdonven 01.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Lourdes-Grott bei der Kierch Nidderdonwen-101.jpg|center|105px]] ||
|-
|[[Nidderfeelen]]|| [[Gemeng Feelen|Feelen]]|| ||Bei der Gemeng, den Ufank vun enger Grott.|| {{Coor dms|49|51|13.4|N|6|02|43.83|O}} || [[Fichier:Lourdes-“Grott”, Nidderfeelen-101.jpg|center|105px]] || ||
|-
| [[Nidderpallen]] || [[Gemeng Réiden|Réiden]] || 1961&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/r3w90s13s/pages/15/articles/DIVL901 |Titel=''Die feierliche Einweihung der Lourdesgrotte in Niederpallen am vergangenen Rosenkranzsonntag.'' Luxemburger Wort, 114. Jg., n° 280/281 (07.10.1961), p. 15.|Gekuckt=01.12.2024}}&lt;/ref&gt; || Um Feldwee fir op Réiden am ''Wëldbësch''.|| {{Coor dms|49|45|29.4|N|5|54|41.9|O}} || || 
|-
| [[Nouspelt]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || || An der Weekapell, Rue des Écoles. || {{Coor dms|49|40|30.54|N|6|00|37.69|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Nospelt rue de l'École 01.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Wegkapelle Nospelt rue de l'École 02.jpg|center|105px]] ||
|}

&lt;!-- == O ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Osper]] || [[Gemeng Réiden|Réiden]] || || || {{Coor dms|49|47|1.2|N|05|54|6.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle mit Wegkreuz Ospern 30 rue Principale 01.jpg|center|105px]] || || 
|} --&gt;

== P ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Pafemillen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || Am Park ronderëm d'Klouschter Cinqfontaines ||{{Coor dms|50|6|30.2|N|6|0|20.2|O}} || [[Fichier:Pafemillen Lourdes Grott.jpg|center|105px]] || || 
|}
== R ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Réimech]] || [[Gemeng Réimech|Réimech]] || 1946 || Am Park vum Réimecher Altersheem (Jousefshaus) an der rue de l'Hospice ||{{Coor dms|49|32|34.3|N|6|21|45.6|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grott, Rue de l'Hospice, Réimech-101.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Lourdes-Grott, Rue de l'Hospice, Réimech-103.jpg|center|105px]] || Op [[Léiffrawëschdag|Maria-Himmelfahrtsdag]] geet eng traditionell Pressessioun vun der [[Kierch Réimech|Réimecher Kierch]] bis bei d'Grott&lt;ref&gt;Marc Schoentgen: ''Lichterprozession zur Lourdesgrotte des „Jousefshaus“ '' am [[Luxemburger Wort]] vum 18. August 2016, S.22&lt;/ref&gt;.
|-
| [[Rippweiler]] || [[Gemeng Useldeng|Useldeng]] || 1923 || An der Grottestrooss vis-à-vis vum Waassertuerm ||{{Coor dms|49|44|55.14|N|05|57|27.49|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Rippweiler.jpg|center|105px]] ||  ||All Joers fir Léiffrakrautdag gëtt d'Grottefeier zu Rippweiler gefeiert. No der Mass geet eng Liichterprëssioun zeréck an d'Kierch&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://useldeng.lu/events/grottefeier/ |Titel=Annonce op der Internetsäit vun der Gemeng Useldeng |Gekuckt=20.02.2024 |Archiv-Datum=20.02.2024 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20240220110311/https://useldeng.lu/events/grottefeier/ }}&lt;/ref&gt;.
|-
| [[Rolleng (Miersch)|Rolleng]]|| [[Gemeng Miersch|Miersch]] || 1948 || Am Laangebësch no beim Rollenger Bildchen ||{{Coor dms|49|44|24.6|N|06|08|03.9|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Rollingen 01.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Lourdes-Grotte Rollingen 02.jpg|center|105px]] || 
|}

== S ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Simmer]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || || Iwwert dem Weier || {{Coor dms|49|42|5.4|N|5|57|54.5|O}} || [[Fichier:Muttergottesgrott Simmer.jpg|center|105px]] || || 
|-
| [[Siren]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || || ''Place de l'Église'',&lt;br&gt;nieft der [[Kierch Siren|Kierch]] || {{Coor dms|49|33|51.4|N|6|13|11.6|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grott, Siren.jpg|center|105px]] || || 
|-
| [[Siren]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || || An der Rue de Dalheim || {{Coor dms|49|33|47.37|N|6|13|14.47|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grott, Rue de Dalheim, Siren-101.jpg|center|105px]] || || 
|}

== T ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Tratten]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || Plaz nërdlech vun der [[Kierch Tratten|Kierch]] || {{Coor dms|50|3|49.5|N|5|52|50.6|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Troine 01.jpg|center|105px]] || || 
|}

== U ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Ueschdref]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || Kräizung: ''rue du Lac -&lt;br&gt;rue Jean-Jacques Klein'' || {{Coor dms|49|51|34.8|N|5|50|38.6|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Arsdorf 01.jpg|center|105px]] || || 
|-
| [[Uewerdonwen]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || || Kräizung: ''rue de l'Église -&lt;br&gt;rue de la Moselle'' || {{Coor dms|49|39|2.4|N|6|23|57.2|O}} || [[Fichier:Weekapell, Rue de l'Église, Uewerdonwen-101.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Weekapell, Rue de l'Église, Uewerdonwen-102.jpg|center|105px]] || Mini-Grott déi an enger Weekapell ënnerbruecht ass
|}

== V ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|- 
| [[Viichten]] || [[Gemeng Viichten|Viichten]] || ca 1935|| Um [[CR305]] Richtung [[Méchelbuch]], &quot;um Géiser&quot; || {{Coor dms|49|48|18.2|N|6|0|0.8|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Vichten 01.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Lourdes-Grotte Vichten 02.jpg|center|105px]] || Pressessioun bei d'Grott all Joer op [[Léiffrawëschdag|Maria Himmelfaart]]sdag&lt;ref&gt;[http://www.mywort.lu/vichten/51977102.html Lichterprozession mit Priesterjubiläumsfeier bei der Muttergottesgrotte] op mywort.lu vum 18. August 2016&lt;/ref&gt;.
|}

== W ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
|[[Welleschten]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || ''rue de l'Église'',&lt;br&gt;direkt nieft der [[Kierch Welleschten|Kierch]] || {{Coor dms|49|31|26.6|N|6|20|31.2|O}} || [[Fichier:Lourdes Grott, Wellesteen-101.jpg|center|105px]] || [[Fichier:Wellenstein, Grotte neben der Kirche 01.jpg|center|105px]] ||
|-
|[[Wëntger]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || Bei der [[Kapell Wëntger|Kapell]] || {{Coor dms|50|3|7.4|N|5|55|7.2|O}} || [[Fichier:Lourdes-Grotte Wincrange 01.jpg|center|105px]] || || 
|-
|[[Wuermer]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || 1934&lt;ref&gt;250 Jahre Pfarrei Wormeldingen, S. 48&lt;/ref&gt; || Um Kierfecht, nieft der [[Kierch Wuermer|Kierch]] || {{Coor dms|49|36|39.5|N|6|24|20.3|O}} || [[Fichier:Wormeldange, Grotte neben der Kirche 01.jpg|center|105px]] || || 
|}
&lt;!-- == Z ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Uertschaft !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Gemeng !! bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:6%&quot;| Joer !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:18%&quot;| Plaz !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Koordinaten !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 1 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:10%&quot;| Bild 2 !! class=&quot;unsortable&quot; bgcolor=&quot;#DDEEFF&quot; style=&quot;width:26%&quot;| Bemierkungen
|-
| [[Zolwer]] || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || || || {{Coor dms|49|31|34.2|N|5|56|21.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Zolwer 02.jpg|center|105px]] || ||
|} --&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de Weekräizer zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Weekapellen zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de reliéisen Objeten zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Lourdes Grottoes in Luxembourg|Lourdes-Grotten zu Lëtzebuerg}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Lourdes-Grotten zu Lëtzebuerg| ]]
[[Kategorie:Lëschten (Lëtzebuerg)|Lourdes-Grotten]]
[[Kategorie:Lëschten (Relioun)|Lourdes-Grotten zu Letzebuerg]]</text>
      <sha1>pdn81o21dgpfq96sn3mr54o5lbk1ot3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Länner no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>127971</id>
    <revision>
      <id>2703814</id>
      <parentid>2163537</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174" sha1="1849zxd0qtotk7bvn5uiipbukgj4pbw" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial}}
{{Commonscat|Countries by continent|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Länner| ]]
[[Kategorie:Geographie no Kontinent| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>1849zxd0qtotk7bvn5uiipbukgj4pbw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Janus (Mound)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134939</id>
    <revision>
      <id>2703752</id>
      <parentid>2599379</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T14:12:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>gouf dann eendäiteg   →  gouf dunn eendeiteg</comment>
      <origin>2703752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16229" sha1="es1qmdtccjfpelefnxi5wesj5d9vayc" xml:space="preserve">{{Infobox Mounden
 | Numm = Janus&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Saturn X)&lt;/small&gt;
 | Bild = PIA12714 Janus crop.jpg
 | Bildtext = Janus, Foto: [[Cassini-Huygens]] de [[7. Abrëll]] [[2010]] Distanz zirka 75.000 km.
 | Provisoresch Bezeechnung = 
 | Zentralkierper = [[Saturn (Planéit)|Saturn]]
 | Distanz Jupiter =
 | Distanz Saturn = 
 | Grouss Hallefachs = 151.460 ± 10 km
 | Periapsis = 150.430 km
 | Apoapsis = 152.490 km
 | Exzentrizitéit = 0,0068
 | Ëmlafzäit = 0,694660342 Deeg
 | Ëmlafvitesse = 15,8 km/s
 | Inklinatioun = 0,163 ± 0,004°
 | Duerchmiesser = 178,8 ± 6,0 &lt;br&gt;(193 × 173 × 137) km
 | Mass = 1,912 ± 0,005 • 10&lt;sup&gt;18&lt;/sup&gt; kg
 | Dicht = 0,64 ± 0,06 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
 | Gravitatioun = 0,0180 m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
 | Albedo = 0,71 ± 0,02
 | Visuell Magnitude = 14,0 
 | Entdecker = [[Audouin Dollfus]]
 | Entdeckungsdatum = [[15. Dezember]] [[1966]]
 | Bemierkungen = &lt;small&gt;[[Koorbital Mounde|Koorbitale Mound]] mat [[Epimetheus (Mound)|Epimetheus]]&lt;/small&gt;
}}
[[Fichier:Saturn's Rings PIA03550.jpg|thumb|D'Positioune vun de bannenzege Saturnmounden an de Réng vum Saturn, vu bannen no baussen: Pan, Atlas, Prometheus, Pandora, Janus an Epimetheus, Mimas, Enceladus, Tethys, Dione a Rhea]]

De '''Janus''' (oder ''Saturn X'') ass den néngtgréisste vun den 62 bekannte [[Mound]]e vum [[Planéit]] [[Saturn (Planéit)|Saturn]]. De [[koorbitale Mound]] deelt sech säin Orbit mam [[Epimetheus (Mound)|Epimetheus]], mat deem hien all véier Joer d'Ëmlafbunn tauscht.

== Entdeckung an Numm ==

De Janus gouf de [[15. Dezember]] [[1966]] vum [[Astronom]] [[Audouin Dollfus]] entdeckt. Et ass allerdéngs net kloer, ob hien de Janus oder den Epimetheus gesinn huet. D'Entdeckung gëtt dem Dollfus zougesprach, obwuel kuerz virdrun, den [[29. Oktober]] [[1966]], de [[Jean Texereau]] den Objet fotografesch festgehalen hat, ouni allerdéngs seng Bedeitung z'erkennen.

Den [[18. Dezember]] [[1966]] huet de [[Richard L. Walker]] en änlechen Objet observéiert, de Mound [[Epimetheus (Mound)|Epimetheus]]. Et war allerdéngs ugeholl ginn, datt de Walker och de Janus gesinn hat.

Den Objet hat allerdéngs ongewéinlech Bunneegenschaften. Am Oktober [[1978]] hunn de [[Stephen M. Larson]] an de [[John W. Fountain]] erausfonnt, datt sech d'Observatiounen am beschten mat der Existenz vun zwéin eenzele Kierper erkläre léisst, déi sech déi selwecht Ëmlafbunn deelen. Trotzdeem war et net einfach, d'Bunne vun de béide Mounden aus den Observatiounsdaten opzeschlësselen.

De Janus gouf vun der Raumsond [[Pioneer 11]] registréiert, wéi se den [[1. September]] [[1979]] laanscht de Saturn geflu ass. Dräi Detekteren hunn als Bewäis energeetesch Partikele vu sengem Schiet opgeholl. De Janus gouf dunn eendeiteg den [[1. Mäerz]] [[1980]] vun der Sond [[Voyager 1]] identifizéiert.

Obwuel den Numm Janus schonn [[1966]] virgeschloen an zanterhir fir de Mound benotzt gouf, gouf déi offiziell Benennung vun der [[International Astronomesch Unioun|I.A.U.]] eréischt den [[30. September]] [[1983]] nogeholl. Bis dohin hat hien déi virleefeg Bezeechnung ''S/1966 S 2'' (→ [[Janus (Mound)#Virleefeg Nummeréierungen|ënnen]]). De Janus ass den 10. entdeckte [[Lëscht vun de Saturnmounden|Mound vum Saturn]].

Genannt gouf de Mound nom [[Janus (Mythologie)|Janus]], dem zweegesiichtege Gott aus der [[Réimesch Mythologie|Réimescher Mythologie]]. Säin Numm gehéiert zu der selwechter Wuertfamill wéi ''ianua'', der laténgescher Bezeechnung fir Dier a ''janus'' fir jiddwer ongespaarte gekrëmmten Duerchgank.

No den Nummkonventioune vun der IAU ginn fir Uewerflächestrukturen op Janus Nimm mat Verbindung zum mytheschen Zwillingspuer [[Dioskuren|Castor a Pollux]] benotzt.&lt;ref&gt;[http://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/Categories Categories for Naming Features on Planets and Satellites] - IAU Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)&lt;/ref&gt;

== Bunneegenschaften ==
[[Fichier:PIA08170 Epimetheus and Janus.jpg|thumb|Foto, zwéi Méint nom Austausch vun den Ëmlafbunnen, aus enger Distanz vu 492.000 km vum Janus (riets) an 452.000 km vum Epimetheus. &lt;small&gt;(Cassini, [[20. Mäerz]] [[2006]])&lt;/small&gt;]]

=== Ëmlafbunn ===

De Janus kreest ëm de Saturn op enger [[Rechtleefeg a réckleefeg|prograder]], bal perfekt kreesfërmeger Ëmlafbunn op enger mëttlerer Distanz vun 151.410&amp;nbsp;km bis 151.460&amp;nbsp;km (zirka 2,512 bis 2,513 Saturnradien) vun hirem Zentrum, also 91.142&amp;nbsp;km bis 91.192&amp;nbsp;km iwwer hirer Wollekenuewergrenz. D'[[Exzentrizitéit (Astronomie)|Bunnexzentrizitéit]] ass 0,0068, d'Bunn läit 0,163° schréi géigeniwwer dem [[Equator]] vum Saturn, läit also bal genee um Equatorplang vum Planéit. Duerch déi niddreg Exzentrizitéit variéiert d'Bunn op der Distanz zum Saturn ëm nëmme ronn 2.000&amp;nbsp;km.

D'Ëmlafbunn vum nächstbannenzege Mound [[Pandora (Mound)|Pandora]] ass an der Moyenne 9.690 respektiv 9.740&amp;nbsp;km vun den Orbits vun Epimetheus a Janus ewech, d'Distanz vun der Bunn vum nächstbaussenzege Mound [[Aegaeon (Mound)|Aegaeon]] ass an der Moyenne ronn 16.000&amp;nbsp;km.

De Janus leeft ëm de Saturn a 16 Stonne, 40 Minutte an 18,7 Sekonnen. Dat entsprécht eppes méi wéi der Ëmlafzäit vum [[Lëscht vun de Jupitermounde|Jupitermound]] [[Thebe (Mound)|Thebe]] a läit tëscht de [[Lëscht vun den Uranusmounde|Uranusmound]]en [[Perdita (Mound)|Perdita]] a [[Puck (Mound)|Puck]]. D'Ëmlafzäite vum Janus an Epimetheus ënnerscheede sech nëmmen ëm 28,1 Sekonnen. De Janus an den Epimetheus brauche fir een Ëmlaf ongeféier 1 Stonn a 34 bis 35 Minutten méi laang wéi de bannenzege Noper Pandora.

==== Bunnverhale vu Janus an Epimetheus ====
De Janus ass [[Koorbitalen Objet|koorbital]] mam Mound [[Epimetheus (Mound)|Epimetheus]], dat heescht, déi béid Mounde lafen op bal de selwechte Bunnen ëm de Saturn. Hir mëttel Ofstänn vum Planéit ënnerscheede sech nëmmen ëm 50&amp;nbsp;km, wat manner ass wéi d'Duerchmiesser vu béide Mounde. Ongeféier all véier Joer kënnt et zu engem enke Rendezvousvun de béide Mounde, déi sech dann duerch hir [[Gravitatioun|Schwéierkraaft]] géigesäiteg beaflossen. No de [[Gesetzer vum Kepler]] gëtt dee bannenzege Mound, deem seng Ëmlafbunn am Ganzen 28,1 Sekonne (deeglech 1/4 Grad) méi séier ass, dobäi acceleréiert an op eng méi héich Ëmlafbunn wandert, wouduerch hien nees ofgebremst gëtt. Dee baussenzege gëtt ofgebremst, wandert op eng méi niddreg Ëmlafbunn a gëtt doduerch acceleréiert. Op déi Aart a Weis tauschen de Janus an den Epimetheus wärend deem ongeféier 100 Deeg dauernde Prozess hir Ëmlafbunne, iwwerhuele sech dobäi awer net a komme sech och ni méi no wéi 15.000&amp;nbsp;km. Well de Janus véiermol méi [[Mass (Physik)|Mass]] wéi den Epimetheus huet, huet hien ëmmer ronn 20 % vun der ganzer Bunnännerung ze droen. Déi orbital Bezéiung vu béide Mounde kann am Kader vum [[Dräikierperproblem]] verstane ginn, dobäi weisen an dësem Fall déi zwee Mounde eng änlech Gréisst op; den drëtte Kierper ass de Saturn. Dëst Verhalen vu béide Mounde ass eenzegaarteg am [[Sonnesystem]].

Déi koorbital Begleeder beschreiwe vum mat der Beweegung vum gréissere Kierper ëm den Zentralstär matbeweegten [[Bezuchssystem]] ausgesinn eng sougenannt [[Huffeisenëmlafbunn]], no där si laanscht der Ëmlafbunn e grousse Bou, deen si periodesch vir an zeréck pendelen. Vum rouende Bezuchssystem ([[Inertialsystem]]) aus gekuckt beschreiwe si awer weider &quot;normal&quot; Ëmlafbunnen.

[[Fichier:Saturn outer rings labeled.jpg|thumb|Foto vum Janus/Epimetheus-Rank an anere nogeleeëner Réng &lt;small&gt;(Cassini, [[15. September]] [[2006]])&lt;/small&gt;]]
Géigewäerteg ass de Janus de bannenzege Mound vun de Béide. Déi lescht Bunnwiessel waren den [[21. Januar]] [[2006]] (dee vun der [[Raumsond]] [[Cassini-Huygens|Cassini]] gutt dokumentéiert gouf), am Januar [[2010]] an am Januar [[2014]], dee nächste ass viraussiichtlech am Januar [[2018]].

==== Janus/Epimetheus-Rank ====
Am Joer [[2006]] gouf en diffuse Stëbsrank entdeckt, deen am Géigeliicht visuell gemaach konnt ginn a sech laanscht d'Ëmlafbunne vum Epimetheus a Janus ëm de Saturn zéien. Dee bis elo sougenannte [[Saturnréng|Janus/Epimetheus-Rank]] huet eng Breet vun ongeféier 5.000&amp;nbsp;km a gläicht vun der Intensitéit hier de [[Jupiter (Planéit)#Ranksystem|Réng vum Jupiter]]. De Rank gëtt duerch Aschléi vu [[Mikrometeorit]]ten op déi béid Mounde gespeist, änlech wéi dat beim [[Enceladus (Mound)|Enceladus]] de Fall ass.

=== Rotatioun ===
D'[[Rotatioun (Physik)|Rotatiounszäit]] ass d'selwecht wéi [[Ëmlafzäit]] an de Janus weist domat, wéi eisen [[Äerdmound]], eng [[Gebonne Rotatioun|synchron Rotatioun]] op, déi sech soumat och banne 16 Stonnen, 40 Minutten a 18,7 Sekonne vollzitt. Seng Rotatiounsachs steet genee senkrecht op senger [[Bunnfläch]]. Seng Dréiachs steet 0,015° schréi géint d'Ëmlafbunn.

[[Fichier:Janus-PIA09872.jpg|thumb|Foto vun der Janus-Südpolregioun &lt;small&gt;(Cassini, [[20. Januar]] [[2008]])&lt;/small&gt;]]

== Physikalesch Eegenschaften ==

=== Gréisst ===
De Janus huet e mëttleren Duerchmiesser vun 178,8&amp;nbsp;km. Op de Fotoe vun der [[Cassini-Huygens|Cassini]]- an de Voyager-[[Raumsond|Sonden]] erschéngt de Janus als en onreegelméisseg geformt, längelzegen Objet mat de Moosse 193 × 173 × 137&amp;nbsp;km, woubäi d'Längsachs op de Saturn ausgeriicht ass. D'Gréisst gëtt och mat 179,2 ± 8,0 (195 × 194 × 152) km uginn;

Vun der Gréisst hier ass de Janus am beschten mam [[Lëscht vun de Jupitermounden|Jupitermound]] [[Himalia (Mound)|Himalia]], den [[Lëscht vun den Uranusmounden|Uranusmounden]] [[Puck (Mound)|Puck]] a [[Sycorax (Mound)|Sycorax]] oder den [[Lëscht vun den Neptunmounde|Neptunmounden]] [[Despina (Mound)|Despina]] an [[Galatea (Mound)|Galatea]] ze vergläichen.

Déi ganz Fläch vum Janus ass ronn 100.400&amp;nbsp;km² grouss, dat ass ze vergläiche mat der Gréisst wéi [[Island]].

[[Fichier:Janus 2006 closeup by Cassini.jpg|thumb|Foto vum Janus virun de Wolleke vum Saturn &lt;small&gt;(Cassini, Januar [[2006]])&lt;/small&gt;]]

=== Bannenzegen Opbau ===
D'[[Dicht]] vum Janus ass mat 0,64&amp;nbsp;g/cm³ vill méi kleng wéi déi vun eiser [[Äerd]] an ass e bëssi méi niddreg wéi d'Dicht vum Saturn; si ass esou niddreg, datt de Janus um Waasser schwamme géif. Dat weist drop hin, datt de Mound haaptsächlech aus [[Äis|Waasseräis]] zesummegesat ass.

Déi niddreg Dicht vum Janus weist drop hin, datt hie méiglecherweis zu de poréise sougenannte [[Rubble Pile]]s gehéiert, déi duerch déi vergläichsweis schwaach Gravitatioun am Zentrum Huelraim opweisen.

=== Uewerfläch ===
{| class=&quot;wikitable float-left&quot; style = &quot;text-align:left;&quot;
|+ Krateren um Janus
|- style=&quot;background:#efefef; font-size: 90%;&quot;
! Krater-&lt;br&gt;name
! Duerchmiesser&lt;br&gt;in km
! Koordi-&lt;br&gt;naten
! Numm-&lt;br&gt;ofstaamung
|- 
| Castor
| ?
| 
| ''[[Dioskuren|Kastor]]'', Zwillingsbrudder vum [[Dioskuren|Pollux]]
|- 
| Idas
| ?
| 
| ''[[Idas (Jong vum Aphareus)|Idas]]'', Jong vum [[Aphareus (Jong vum Perieres)|Aphareus]]
|- 
| Lynceus
| ?
| 
| ''[[Lynkeus (Jong vum Aigyptos)|Lynkeus]]'', Jong vum [[Aigyptos]]
|- 
| Phoibe
| ?
| 
| ''[[Leukippiden|Phoibe]]'', Duechter vum [[Leukippos (Messenien)|Leukippos]]
|}
[[Fichier:PIA10447 Janus.jpg|thumb|Héichopgeléist Foto aus enger Distanz vun 33.000 km {{small|(Cassini, [[20. Januar]] [[2008]])}}]]

D'Uewerfläch vum Janus ass staark vu Kratere gezeechent an huet vill grouss [[Aschlagkrater]] mat Duerchmiesser vun 30&amp;nbsp;km. Seng Uewerfläch erschéngt méi al wéi déi vum Nopeschmound [[Prometheus (Mound)|Prometheus]], mä méi jonk wéi déi vum [[Pandora (Mound)|Pandora]].

D'[[Rampli (Mound)|Rampli]]ë vun ettleche Krater hunn däischtert Material, dat um [[Epimetheus (Mound)|Epimetheus]] besser observéiert an dokumentéiert konnt ginn. Et sinn och Unzeeche vu renge Linne (vläicht [[Stralesystem]]er) um Rampli vun op d'mannst engem Krater entdeckt ginn.

Bis elo krute vun 1982 Januskrateren nëmme véier Krateren offiziell en Numm vun der [[United States Geological Survey|USGS]]-[[Nomenklatur]] wéi déi beim [[Epimetheus (Mound)|Epimetheus]] déi bei der Legend vum [[Dioskuren|Kastor a Pollux]] vun der ([[Griichesch Mythologie|Griichescher Mythologie]]) abgeleet goufen.

De Janus huet eng ganz héich [[Albedo]] vun zirka 0,71, wat bedeit, datt hien eng ganz hell Uewerfläch huet, déi 71 Prozent vum agestralten Sonneliicht [[Reflexioun (Physik)|reflektéiert]]. Op senger Uewerfläch ass d'[[Gravitatiounsacceleratioun]] 0,0137&amp;nbsp;m/s², dat entsprécht ongeféier 0,1 % vun der ierdescher.

== Genesis ==
Wéinst der Kraterdicht vu senger Uewerfläch gëtt ugeholl, datt et sech ëm e relativ alen Himmelskierper handelt. Well den Epimetheus an de Janus koorbital Mounde sinn, geet een dovun aus, datt si méiglecherweis vun engem kollektivem Ufankskierper ofstaamen, déi duerch eng Stéierung, zum Beispill eng Kollisioun mat engem aneren Objet an zwéin Kierper geplatzt war.

== Fuerschung ==
[[Fichier:Janus - Voyager 2.jpg|thumb|Bescht Voyager-2-Foto vum Janus ([[25. August]] [[1981]]).]]

De Janus huet eng [[visuell Magnitude]] vu 15,5&lt;sup&gt;m&lt;/sup&gt;, déi 1:302000 vum Zentralplanéit ass. Zanter der Entdeckung am Joer [[1966]] an der Bestätegung [[1980]] an de ''Voyager''-Laanschtflich gouf de Janus vun äerdgebonnenen Teleskope souwéi och vum [[Hubble-Weltraumteleskop]] ënnersicht. Seng [[Bunnelement|Bunnparameter]] konnten doduerch preziséiert ginn.

De Janus gouf bis elo vun dräi [[Raumsond]]e besicht, de Laanschtfluchsonden [[Voyager 1]] den [[12. November]] [[1980]] a [[Voyager 2]] de [[25. August]] [[1981]] souwéi dem Saturn-[[Orbiter (Raumfaart)|Orbiter]] [[Cassini-Huygens|Cassini]], dee vum [[1. Juli]] [[2004]] bis de [[15. September]] [[2017]] de Saturn ëmkreest huet. De Janus gouf vum Cassini méi dacks an d'Viséier geholl, sou datt seng Gréisst a Form a seng orbital Parameter an der Tëschenzäit ziemlech genee bekannt sinn. Dee nächste Laanschtfluch vum Cassini war beim 74. Ëmlaf ëm de Saturn den [[1. Juni]] [[2008]], wou d'Sond den Epimetheus op enger Distanz vu 14.363&amp;nbsp;km passéiert hat.

&lt;!--Am 2. April 2010 konnte Cassini eine Bedeckung (aus Sicht der Sonde) der führenden Hemisphäre von Janus durch Epimetheus aus einer Distanz von 2,1 Millionen km aufnehmen.--&gt;

=== Virleefeg Nummeréierungen ===
{| class=&quot;wikitable float-right&quot; style = &quot;text-align:left&quot;
|+ Virleefeg Bezeechnunge vum Janus duerch Méifachentdeckungen a -verloschter
|- style=&quot;background:#efefef; font-size: 90%;&quot;
! Bezeechnung
! Datum
! Gemellt duerch
! IAUC
|- 
| ''S/1966 S 2''
| 31. Mäerz 1980 /&lt;br&gt;28. Abrëll 1980
| [[Audouin Dollfus]]
| * [http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/03400/03470.html]
|- 
| ''S/1979 S 2''
| 25. Oktober 1979
| T. Gehrels /&lt;br&gt;J. A. Van Allen et al.
| * [http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/03400/03417.html]
|- 
| ''S/1980 S 1''
| 25. Februar 1980
| Dan Pascu
| * [http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/03400/03454.html]
|- 
| ''S/1980 S 2''
| 29. Februar 1980
| [[Bradford A. Smith]] /&lt;br&gt;[[Harold J. Reitsema]] /&lt;br&gt;[[Stephen M. Larson]]
| * [http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/03400/03456.html]
|- 
| ''S/1980 S 9''
| 31. Mäerz 1980
| A. W. Harris /&lt;br&gt;J. Gibson
| * [http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/03400/03463.html]
|}

Duerch déi komplizéiert Entdeckungsgeschicht vum Janus an Epimetheus hat de Janus vun der [[International Astronomesch Unioun|I.A.U.]] op d'mannst fënnef systematesch Nummeréierungen erhalen, bei deene spéider nogewise konnt ginn, datt et sech ëmmer nees ëm de Janus gehandelt hat.

== Kuckt och ==
{{Kuckt och Portal:Astronomie}}
* [[Lëscht vun de Saturnmounden]]

== Medien ==
{{Commonscat|Janus (moon)|Janus (Mound)}}

== Um Spaweck ==
* Emily Lakdawalla: [http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2006/janus-epimetheus-swap.html ''The Orbital Dance of Epimetheus and Janus''], Beschreiwung vum Bunnaustausch vun Epimetheus a Janus den [[21. Januar]] [[2006]] op www.planetary.org
* [http://planetarynames.wr.usgs.gov/SearchResults?target=JANUS USGS] Lëscht vu benannte Strukturen um Janus
{{Navigatioun Saturnmounden}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Mounde vum Saturn]]
[[Kategorie:Astronomesch Objeten, déi 1966 entdeckt goufen]]</text>
      <sha1>es1qmdtccjfpelefnxi5wesj5d9vayc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Uertschaften no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>145251</id>
    <revision>
      <id>2703816</id>
      <parentid>2618325</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="ki0cw7ktqsqbv4yoklpg0lchval1trn" xml:space="preserve">{{Commonscat}}

[[Kategorie:Uertschaften| ]]
[[Kategorie:Geographie no Kontinent| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>ki0cw7ktqsqbv4yoklpg0lchval1trn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Stied no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>145252</id>
    <revision>
      <id>2703815</id>
      <parentid>2457344</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="201" sha1="9sgqsg0l7i6yz8btul6fyt77ywt93in" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial|[[Stad|Stied]] no [[Kontinent]]}}
{{Commonscat|Cities by continent|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Stied| ]]
[[Kategorie:Geographie no Kontinent| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>9sgqsg0l7i6yz8btul6fyt77ywt93in</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Bierger no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>145253</id>
    <revision>
      <id>2703812</id>
      <parentid>2461716</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:37:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199" sha1="amgm07arlgb690awjm0cvitislu25sl" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial|[[Bierg]]er no Kontinent}}
{{Commonscat|Mountains by continent|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Bierger| ]]
[[Kategorie:Geographie no Kontinent| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>amgm07arlgb690awjm0cvitislu25sl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Collen no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>145256</id>
    <revision>
      <id>2703819</id>
      <parentid>2163608</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="i3ufwhbb4p0x56bm0qby8oeyyooxbii" xml:space="preserve">[[Kategorie:Collen| ]]
[[Kategorie:Bierger no Kontinent| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>i3ufwhbb4p0x56bm0qby8oeyyooxbii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Haaptstied no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>145257</id>
    <revision>
      <id>2703821</id>
      <parentid>2460296</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209" sha1="m0qjefco13ydtv5dqvsnxbwgbo7emhl" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial|[[Haaptstad|Haaptstied]] no Kontinent}}
{{Commonscat|Capitals by continent|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Haaptstied| ]]
[[Kategorie:Stied no Kontinent| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>m0qjefco13ydtv5dqvsnxbwgbo7emhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ënnert den Héichiewen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148129</id>
    <revision>
      <id>2703805</id>
      <parentid>2698573</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T02:54:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2058" sha1="fgiie0g3h0lqddmwgald21agwjedjhw" xml:space="preserve">{{Infobox Strooss
| Titelnumm=Ënnert den Héichiewen
| Numm_fr=
| Numm_lb=
| Bild = Belval 2016-11 --3.jpg
| Bildgréisst=200
| Fréieren Numm_fr =
| Gemeng= [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
| Uertschaft= [[Esch-Uelzecht]]
| Quartier= [[Belval]]
| Postcode= L-4362
| Koordinaten={{coor dms|49|30|06.6|N|05|56|52.3|O|Haaptkoordinaten=jo}}
| Längt_m = ca. 230
| Bemierkung=Foussgängerzon
}}
'''Ënnert den Héichiewen''' ass eng Strooss am Universitéitsquatier, op der Héichuewenterrass um [[Belval]], an der Gemeng [[Esch-Uelzecht]]. Se leeft vun der [[Avenue du Rock'n'roll]] a Richtung Nord-Nordost bis op d'Héicht vun der Entrée vum [[Maison du livre|Luxembourg Learning Centre]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250924103807/http://www.topographie.esch.lu/ topographie.esch.lu].&lt;/ref&gt; Et ass eng Foussgängerzon.
 
D'Strooss féiert ënner de Skippe vun den [[Belval-Héichiewen|Héichiewen A a B]] erduerch an ass eng kamoud Verbindung tëscht der [[Gare Belval-Université]] an der [[Maison du savoir]], dem Haaptgebai vun der [[Uni Lëtzebuerg]].
 
Laanscht d'Gebai vum LLC ass en 'ëmgedréinte Sprangbur' installéiert, wou a reegelméissegen Ofstänn Waasser vun uewen an e Baseng geschott gëtt.
 
==Geschicht==
D'Strooss gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der [[Arbed-Belval|Schmelz um Belval]] urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'[[Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation]] opzebauen.
 
==Gebaier==
*[[Maison du livre]] (Luxembourg Learning Centre)
*[[Belval-Héichiewen|Héichiewen A a B]], mat Empfankshal.

==Biller==
&lt;gallery&gt;
File:Ënnert den Héichiewen 2018-08 --5.jpg
File:Ënnert den Héichiewen 2018-08 --4.jpg
File:Ënnert den Héichiewen 2018-08 --1.jpg
File:LUX Esch-Alzette Belval 036 2016.jpg|[[Humpen (Waggon)|Humpen]]

File:Belval 2016-11 --1.jpg|[[Cowper]]en
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Navigatioun Stroossen a Plazen um Belval}} 
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Stroossen zu Esch-Uelzecht|Ennert]]
[[Kategorie:Belval]]</text>
      <sha1>fgiie0g3h0lqddmwgald21agwjedjhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Route d'Occitanie 2020</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161875</id>
    <revision>
      <id>2703788</id>
      <parentid>2421203</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:34:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1108" sha1="1u0t2pbgv15zdsylp1g027qgi60ylec" xml:space="preserve">{{Cycling race/infobox|Q97761602}}
Déi 44. Editioun vun der '''[[Route d'Occitanie]]''' gouf vum [[1. August]] bis de [[4. August]] [[2020]] an der [[Occitanie]] a 4 Etappe gefuer. Den Depart war zu [[Saint-Affrique]] an d'Arrivée zu [[Rocamadour]] an et goung iwwer eng Streck vu 720 Kilometer.

Se stoung um Kalenner vun der [[UCI Europe Tour 2020]] an der Kategorie 2.1. Ausnamsweis gouf déi 1. Etapp zur [[Coupe de France am Vëlossport 2020|Coupe de France]] gezielt&lt;ref&gt;[https://www.directvelo.com/actualite/82450/coupe-de-france-pro-quatre-nouvelles-epreuves Coupe de France pro : Quatre nouvelles épreuves]&lt;/ref&gt;.
== Etappen ==
{{Cycling race/listofstages|Q97761602}}

== Generalklassement ==
{{Cycling race/generalclassification|Q97761602}}


== Um Spaweck ==
* [https://web.archive.org/web/20230203040755/https://www.laroutedoccitanie.fr/ Websäit vun der Route d'Occitanie]
{{Navigatioun Coupe de France am Vëlossport 2020}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Route d'Occitanie|2020]]
[[Kategorie:Vëlossport 2020]]
[[Kategorie:Coupe de France am Vëlossport 2020]]
[[Kategorie:UCI Europe Tour 2020]]</text>
      <sha1>1u0t2pbgv15zdsylp1g027qgi60ylec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Revolutioun vun 1848 zu Lëtzebuerg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163495</id>
    <revision>
      <id>2703776</id>
      <parentid>2658138</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T20:59:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10013" sha1="8w4o35sksd9xomz2gby4un4vftryocz" xml:space="preserve">{{Navigatioun Geschicht vu Lëtzebuerg}}

D''''Revolutioun vun 1848''' war eng [[Politesch Revolutioun|Revolutioun]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], ënnert der Herrschaft vum [[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II.]], Kinnek vun Holland a [[Groussherzog vu Lëtzebuerg]].

D'Geschicht vum Lëtzebuerger Land ass komplex a vu verschiddene Krise markéiert. Dorënner fält och d'Revolutioun vun 1848 an de Vott vun enger liberaler [[Lëtzebuerger Constitutioun|Verfassung]] am selwechte Joer. En Deel vum Territoire war no der [[Belsch Revolutioun|belscher Revolutioun vun 1830]] un d'[[Belsch]] ofgetruede ginn an e groussen Deel vun der Lëtzebuerger Bevëlkerung huet an Aarmut gelieft an hat nëmme wéineg Fräiheeten.

== D'Situatioun zu Lëtzebuerg ëm 1848 ==
[[File:Ferdinand d'Huart - Portrait du Roi Grand-Duc Guillaume II.png|thumb|upright|De Kinnek-Groussherzog Wëllem II.]]
Et gëtt verschidde Grënn firwat d'europäesch Revolutioun vun 1848 („[[Fréijoer vun de Vëlker]]“) och op Lëtzebuerg iwwergesprongen ass. Déi schlecht Recolten an de Joren 1846 bis 1848 an déi héich Broutpräisser hunn eng Roserei an der Ënner- a Mëttelschicht ausgeléist, besonnesch well se och schonn ënnert engem [[Gesetz]] vun 1845 gelidden hunn, mat deem [[stréi]]en [[Daach|Diech]] wéinst [[Feier]]gefor verbuede gi waren a sech déi aarm Leit keng nei Diech leeschte konnten. Déi onpopulär [[Steier]]en an dem Kinnek seng héich [[Zivillëscht]] hunn och net derzou bäigedroe fir d'Protester kleng ze halen. D'Roserei huet nach weider zougeholl, well d'[[Handwierkergesell]]en an d'[[Déngschtmeedchen|Déngschtmeedercher]] vu [[Paräis]] hu missen heem kommen, well se wéinst den Onrouen do entlooss gi waren. Déi eng hunn d'franséisch [[Fändel]]en opgehaange fir ze weisen, datt se hannert den Idealer vun der Revolutioun stéingen, iwwerdeems anerer de belsche Fändel erausgehaangen hunn, fir un d'belsch Revolutioun vun 1830 z'erënneren.

De [[Jean-Théodore Laurent]], [[Apostoulesche Vikar]] zu Lëtzebuerg, huet déi sozial Fuerderunge vum Vollek ënnerstëtzt an d'[[Pressefräiheet|Presse]]- a [[Versammlungsfräiheet]] gefuerdert. De “progressiv-liberale” biergerleche Camp huet doriwwer eraus eng parlamentaresch Constitutioun gefuerdert. An den Aarbechterquartiere gouf sech fir d'[[allgemengt Walrecht]], eng Schoulausbildung fir jiddereen, staatlech Moossname fir d'[[Aarbechtsbeschafung]], [[Héchstpräis]]ser a [[Soziale Mindestloun|Mindestléin]] agesat. Iwwert d'ganzt Land goufen eng Abberzuel vu [[Petitioun]]en agereecht.

== Den Ausléiser vun der Revolutioun ==
[[Fichier:Constitution du Grand Duché de Luxembourg 1848 Cover page.jpg|thumb|upright|D'handschrëftlecht Deckblat vun der &quot;Verfassung des Grossherzogthums Luxemburg&quot;.]]
Zu [[Ettelbréck]] koum et den 11. Mäerz zu Zesummestéiss mat der [[Gendarmerie grand-ducale|Gendarmerie]]. E puer Fanatiker hunn d'Republik glorifizéiert an d'« [[La Marseillaise|Marseillaise]] » – d'Revolutiounslidd ''par excellence'' – gesongen, sech de Gendaarmen an de Wee gestallt a se provozéiert. Den 20. Mäerz 1848 huet de Groussherzog Wëllem II. dem Drock vum Vollek noginn an d'Pressefräiheet gradewéi eng Revisioun vun der Constitutioun vun de Stänn guttgeheescht.

Fënnef Deeg méi spéit hunn d'Katholicken d'[[Luxemburger Wort]] gegrënnt, eng éischter däitschfrëndlech Zeitung, déi souwuel um Land wéi och am Aarbechtermilieu Uklang fonnt huet. Et ass der konservativer Regierung awer gelongen, dat restriktiivt [[Zensus-Walrecht]] bäizebehalen. Trotzdeem konnt déi liberal Fraktioun duerchsetzen, datt eng Verfassung nom belsche Virbild ausgeschafft gouf. Lëtzebuerg gouf eng [[konstitutionell Monarchie]], ouni datt awer de Prinzip vun der [[Vollekssouveränitéitsprinzip|Souveränitéit vum Vollek]] am Verfassungstext verankert gouf. Eng Léisung fir déi sozial Problemer déi bestoungen, huet d'Parlament awer net fonnt.

D'Revolutioun vun 1848 ass deels e Kulturkampf ginn. Et ass der antiklerikaler Regierung gelongen, den Apostoulesche Vikar Jean-Théodore Laurent ofzesetzen, absënns well se him virgeworf hunn, en ze vill staarke klerikalen Afloss op den Enseignement auszeüben, sech géint d'[[Fräimaurerei zu Lëtzebuerg|Fräimaurer]] anzesetzen a well en eng Demonstratioun géint de liberale Stater [[Buergermeeschter]] [[Ferdinand Pescatore]] soll ugestiwwelt hunn.

== En Uschloss un d'Däitscht Räich? ==
Déi decisiv Fro war awer déi iwwer d'Eegestännegkeet vum Lëtzebuerger [[Staat]]. Als Zeeche géint déi revolutionär franséisch a belsch Fändelen hat d'Regierung den 3. Abrëll nieft dem Lëtzebuerger och nach den däitsche Bundesfändel opzéie gelooss, a follgendes un d'Vollek proklaméiert:
{{Zitat|Diese Fahne ist der Schirm für alle deutschen Nationalitäten. Sie ist das Symbol der Freiheiten und der föderativen Wiedergeburt Deutschlands. … Die innige Vereinigung mit Deutschland ist unser Recht, unsre Pflicht, unser Heil.|lang=de|Quell=|Auteur=Text zitéiert aus: Geschichte Luxemburgs. 2., überarb. Aufl. München: C.H. Beck, 2013. S. 74&lt;ref name=&quot;:Pauly&quot;&gt;Text zitéiert aus: Geschichte Luxemburgs. 2., überarb. Aufl. München: C.H. Beck, 2013. S. 74&lt;/ref&gt;}}
An de Regierungspresident [[Gaspard-Théodore-Ignace de la Fontaine|Ignace de la Fontaine]] huet gemengt: 
{{Zitat|Wir können unsere Natur nicht verleugnen, wir sind Deutsche.|Quelle=Text zitéiert aus: Geschichte Luxemburgs. 2., überarb. Aufl. München: C.H. Beck, 2013. S. 74&lt;ref name=&quot;:Pauly&quot; /&gt;}}
Trotzdeem huet d'Parlament den dräi Lëtzebuerger Vertrieder an der [[Frankfurter Nationalversammlung]] (“''Paulskirchenversammlung''“) de kloren Optrag ginn, fir fir d'[[Onofhängegkeet vu Lëtzebuerg]] anzestoen an all Decisioun der Chamber an dem Kinnek-Groussherzog zur Ratifizéierung virzeleeën. Well et op der Frankfurter Nationalversammlung awer net zu engem vereenegten Däitschland koum, war och d'Fro vum Uschloss vu Lëtzebuerg un d'Däitscht Räich séier vum Dësch. Déi politesch Klass déi am Gaang war z'entstoe war du gezwongen, sech Gedanken iwwer d'Selbstännegkeet vum neie Staat ze maachen.

De Wëllem II. ass 1849 gestuerwen a säi Bouf, de [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]], huet am Kader vun der [[Restauratiounspolitik]] vum [[Däitsche Bond]] nees en autoritäre Regierungsstil agefouert.

== De Staatsstreech vun 1856 an d'Zäit duerno ==
1853 huet de Wëllem III. eng [[Regierung Simons|nei Regierung]] nominéiert, déi der [[Chamber]] 1856 e reforméierte Verfassungstext virgeluecht huet. D'Chamber huet awer refuséiert den neie reaktionären Text unzehuelen an se huet der Regierung hiert Mësstrauen ausgeschwat. De Wëllem III. huet dat als Virwand benotzt fir de 27. November 1856 e [[Staatsstreech vun 1856|Staatsstreech]] ze maachen, andeems en d'Chamber opgeléist an eng nei Constitutioun ordonéiert huet, mat där déi demokratesch Tendenzen aus där vun 1848 ofgeschaaft goufen.

Nodeems den Däitsche Bond 1866 opgeléist gouf, haten eng ganz Partie Bestëmmungen aus der Constitutioun vun 1856 keng Basis méi. Doduerch datt de [[Traité vu London (1867)|Londoner Traité vun 1867]] Lëtzebuerg als onofhängeg an neutral erkläert huet, war et néideg, datt en neie Verfassungstext ausgeschafft géif.

D'Constitutioun vun 1868 huet gréisstendeels d'Texter aus där vun 1848 iwwerholl, mam Ënnerscheed, datt dem neien internationale Statut vum [[Groussherzogtum Lëtzebuerg|Groussherzogtum]] Rechnung gedroe gouf. All fréier Verknëppunge mam Däitsche Bond goufen opgeléist, d'Neutralitéit vum Land gouf festgeschriwwen an de Staatsrot gouf confirméiert.

== Ausstellung ==
Am Kader vum 175-järegen Anniversaire war vum 10. Juli bis den 2. Dezember 2023 eng Ausstellung [https://anlux.public.lu/fr/actualites/2023/exposition-1848.html « 1848 – Revolutioun zu Lëtzebuerg »] an de [[Lëtzebuerger Nationalarchiven]] organiséiert ginn.

== Kuckt och ==
* [[Fréijoer vun de Vëlker]]
* [[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante vun 1848]]
* [[Lëtzebuerger Constitutioun#D'Constitutioun vun 1848|Lëtzebuerger Constitutioun vun 1848]]

== Literatur ==
* [[Albert Calmes|Calmes, Albert]]. ''Histoire contemporaine du Grand-Duché de Luxembourg, Vol. 5: La révolution de 1848 au Luxembourg''. Luxembourg, Imprimere Saint-Paul, 1982. (2e édition)
* [[Denis Scuto|Scuto, Denis]]. ''1848 - Die erste Revolution des industriellen Zeitalters: Zum Geburtsakt der Luxemburger Arbeiterbewegung''. In: forum, No. 185 (Juillet 1998), p.&amp;nbsp;42- 47
* [[Michel Pauly|Pauly, Michel]]. ''Geschichte Luxemburgs''. 2., überarb. Aufl. München: C.H. Beck, 2013. Print.

== Um Spaweck ==

* [[Marc Schoentgen|Schoentgen, Marc]]. ''Die März-Revolution von 1848 in Luxemburg'' [https://archive.wikiwix.com/cache/20140522000000/http://www.forum.lu/pdf/artikel/4032_185_Schoentgen.pdf archivéiert Versioun]. In: forum, No. 185 (Juli 1998), p.&amp;nbsp;21-24
* [[Guy Thewes|Thewes, Guy]]. ''La révolution de 1848: la deuxième'' [https://archive.wikiwix.com/cache/19981130000000/http://www.forum.lu/pdf/artikel/4280_193_Thewes.pdf archivéiert Versioun]. In: forum, No. 193 (Juli 1999), p.&amp;nbsp;80-82
* [[Jacques Maas|Maas, Jacques]]. ''La révolution de 1848 n'a pas eu lieu: L'historiographie de tradition orangiste et l'oeuvre d'Albert Calmes'' [https://archive.wikiwix.com/cache/19981130000000/http://www.forum.lu/pdf/artikel/4040_185_Maas.pdf archivéiert Versioun]. In: ''forum'', No. 185 (Juli 1998), p.&amp;nbsp;52-53
* [[Marie Jacquemin|Jacquemin, Marie]], ''[https://issuu.com/maisonmoderne/docs/city_city2023_09-bd/64 1848, De la Révolution à la Constitution]'', In: [[City (Zäitschrëft)|City]] Septembre 2023 by Maison Moderne - issuu.com, p.&amp;nbsp;64-69

{{Referenzen an Notten}}
* Quell vum Artikel wou net anescht uginn: Pauly, Michel. ''Geschichte Luxemburgs''. (cf. Literatur)

[[Kategorie:Politik zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Geschicht vu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:1848]]</text>
      <sha1>8w4o35sksd9xomz2gby4un4vftryocz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer Diskussioun:Lulaci</title>
    <ns>3</ns>
    <id>166402</id>
    <revision>
      <id>2703760</id>
      <parentid>2519628</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T14:36:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Moien</comment>
      <origin>2703760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="250" sha1="631scw7l56uci240b2ky1yuclhc0rlv" xml:space="preserve">{{Test}} [[Spezial:Kontributiounen/2A02:A03F:A199:6C00:8D46:9EC9:9C26:D79B|2A02:A03F:A199:6C00:8D46:9EC9:9C26:D79B]] 11:02, 17. Mee 2024 (UTC)

{{Moien 2}}[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 14:36, 3. Sep. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>631scw7l56uci240b2ky1yuclhc0rlv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Inselen no Kontinent</title>
    <ns>14</ns>
    <id>166716</id>
    <revision>
      <id>2703811</id>
      <parentid>2539579</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T08:37:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Kategorien no Kontinent]] derbäigesat</comment>
      <origin>2703811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241" sha1="abwwr4tl78d5xh4s2vevzjcpls5mmnb" xml:space="preserve">{{KategorieSpezial|[[Insel]]en no [[Kontinent]]}}
{{Commonscat|Islands by continent|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:Inselen| ]]
[[Kategorie:Hydrographie no Kontinent]]
[[Kategorie:Geographie no Kontinent| ]]
[[Kategorie:Kategorien no Kontinent]]</text>
      <sha1>abwwr4tl78d5xh4s2vevzjcpls5mmnb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Wikifunctions/Newsletter</title>
    <ns>4</ns>
    <id>171989</id>
    <revision>
      <id>2703827</id>
      <parentid>2703165</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T11:00:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>23144</id>
      </contributor>
      <comment>Neien Abschnitt /* Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #263: 5,000 Functions, passing Z40000 */</comment>
      <origin>2703827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54543" sha1="ewwtige7exn0c5dafxaxqb5b2tgshoy" xml:space="preserve">{| class=&quot;hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1&quot; style=&quot;width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;&quot;
|
Op dëser Säit fannt Dir déi aktuell Editioun vum '''Wikifunctions-Newsletter ''Status updates'''''. Méi Detailer fannt Dir op der Wikifunctions-Säit [[wikifunctions:Wikifunctions:Status updates|Wikifunctions:Status updates]].

Wann Dir keng Editioun verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|iwwerwaachen]] oder [[Hëllef:Abonnementer|abonéieren]]. Fir weider Newsletteren, kuckt wgl. [[Wikipedia:Newsletteren]].
|}

[[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]]

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #215 is out: Accessing Wikidata items now possible from embedded function calls; Wikifunctions available on 65 Wikitionaries ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce that it is now possible to access Wikidata items from embedded function calls, we also inform that Wikifunctions is now available on 60 more Wiktionaries, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:57, 29. Aug. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Next Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Volunteers’ Corner is tomorrow! ==

We remind you that our next '''Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Volunteers’ Corner''' will be '''[https://zonestamp.toolforge.org/1757352600 tomorrow, September 8, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Unless you have many questions, we will follow our usual agenda, giving updates on the upcoming plans and recent activities, having plenty of time and space for your questions, and building a Function together.

See you at the Corner! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:39, 7. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #216 is out: Copying function calls from one Wikipedia to another ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-07|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce that it is now possible to use natural languages as a default value in embedded function calls, we discuss the latest news in Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:04, 8. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #217 is out: More than 3,000 functions on Wikifunctions ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it!

In this issue, we celebrate reaching the milestone of 3,000 functions on Wikifunctions, we discuss our upcoming commitments in outreach, we share with you our latest blogpost, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 18:21, 12. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #218 is out: Wikifunctions available on 123 Wiktionary languages ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-19|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it!

In this issue, we update you on the recent Wikifunctions deployment on Wiktionaries, we introduce our new page for requesting cleanups, we update you on what's new on Types, we remind you of the upcoming meetings, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also we remind you that the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1758643200 September 23, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:26, 20. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29289969 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #219 is out: Accessing qualifiers in Wikidata statements ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-26|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it!

In this issue, we introduce the possibility of calling also qualifiers from Wikidata, we update you on the recent  deployments of Wikifunctions and on the Wikifunctions presentations at Wikimedia events, we give you the recent updates on Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:46, 26. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29319712 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #220 is out: Rich text now available in embedded function calls on 148 Wiktionaries and Incubator ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-03|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on the latest functions and types you can create, we announce that functions are now available to call on 152 projects, we talk about our presentations at Wikimedia meetings, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1759771800 October 6, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 08:55, 4. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29367070 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #221 is out: Decision on location for abstract content and Quarterly Planning for October–December ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss our plans and work for the upcoming quarter (October-December 2025), we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:47, 9. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29367070 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #222 is out: Kicking Off the Naming Contest for Abstract Wikipedia; Visualizing functions ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-15|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we kickstart our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we present a beautiful representation of functions by a community member, we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:04, 15. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29444338 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #223 is out: Welcome Zaree and Laura! Naming contest round 1 kicked off ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-23|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we welcome two new additions to the team, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 21:10, 23. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29491948 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #224 is out: Round 1 of “abstract content wiki” naming vote ending Monday; An example of short descriptions ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we announce our first experimentation with short descriptions on Wikidata, we talk about our presentations at the upcoming WikidataCon 2025, and we take a look at the latest Type and software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1762194600 November 3, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:48, 30. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #225 is out: First round of voting for naming the wiki for abstract content closed; Calling for Wiktionary functions; Embedded Wikifunctions on Bengali Wikipedia and seven more Wiktionaries ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-05|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on the closing of the first phase of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we introduce a possible implementation of Wikifunctions for Wiktionaries, we talk about our latest outreach events, and we take a look at the latest Type and software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:06, 6. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #226 is out: Getting ready for second round of voting for naming the wiki with abstract content; Rewriting the backend: Why Rust? ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-13|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we summarise current discussion regarding the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss how we are rewriting the backend, we ask for help in substituting a function, we suggest you the recordings of Wikifunctions-related sessions at the WikidataCon 2025, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also we remind you that the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1763481600 November 18, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:42, 13. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #227 is out: Second round of voting for naming the wiki with language-independent content; Sharing function calls ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-20|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce the start of the second phase of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we share the results of the MacArthur Foundation's 100&amp;Change contest, we share the recording of the last NLG SIG meeting, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:11, 21. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #228 is out: Vote on the new wiki name! Finishing each other’s sentences ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-27|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss our progress on sentence creation with functions, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1762194600 December 1, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:38, 27. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #229 is out: And the name is Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-04|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share the final results of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we share two demos about new Wikifunctions features, we talk about Wikidata components in Wikifunctions, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:02, 4. Dez. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29735279 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #230 is out: How to write better error messages ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-11|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share an essay on how to write better error messages, on improving which we focused in the last months.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:01, 12. Dez. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29735279 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #231 is out: We wish you a happy new Gregorian year! ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-18|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we showcase some templates using Wikifunctions functions on several projects, and we wrap up work for this Gregorian year, wishing you happy holidays.

The updates will resume in the week of January 14, so if you feel like you want more, you can always read the previous updates in [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:01, 18. Dez. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29814552 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #232 is out: 25 years of Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-15|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In the first issue of 2026, we celebrate our incredible milestone of 25 years of Wikipedia and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:04, 16. Jan. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29902635 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #233 is out: Quarterly plan for January–March 2026 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-22|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share our work plans for the quarter that goes from January to March 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:01, 22. Jan. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #234 is out: Integrating Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share our ideas about the integration of Abstract Wikipedia with the existing Wikimedia projects, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:51, 30. Jan. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Next Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Volunteers' Corner will be on February 9 ==

Hi, we remind you that, if you have questions or ideas to discuss about Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia, you can participate to the next '''Volunteers' Corner''', that will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1770661800 February 9, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

We hope to see you there! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 06:23, 6. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #235 is out: Finishing each other sentences: Starting things; Offsite in Istanbul ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-13|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share the results of our recent team offsite (meeting in person) in Istanbul, Türkiye, especially on creating sentence fragments in several languages.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:31, 13. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #236 is out: A sneak preview of Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-20|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share a sneak preview of how Abstract Wikipedia will look like and work, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:15, 20. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #237 is out: Graceful overrides and fallbacks ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-26|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss different patterns in articles about years on different Wikipedias, we present the video of the Wikifunctions presentation by Nicolas Vigneron at the last Celtic Knot, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1772476200 March 2, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:18, 27. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30119120 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #238 is out: Citations and Copy and Paste ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-06|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce the possibility of creating a function that deals with references and a Wikifunctions internal clipboard, where you can temporarily store any piece of code in order to paste it somewhere else, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:28, 6. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30119120 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #239 is out: A new composition language ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we talk about the revamp of the composition language on Wikifunctions, with its potential for further improvements.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:19, 12. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30229736 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #240 is out: Abstract Wikipedia is now in Beta ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-19|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we celebrate the launch of the [https://abstract.wikipedia.org/ preliminary Beta version of Abstract Wikipedia], and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 18:23, 19. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30229736 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #241 is out: First few days of Abstract Wikipedia Beta; Status of Composition Language v2 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss the first early edits on [https://abstract.wikipedia.org/ Abstract Wikipedia], we share the status of Composition Language v2, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:48, 26. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30289284 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #242 is out: Request for Discussion: Syntactic tables ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-02|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce a proposal for Natural Language Generation, we introduce a page for function suggestions from Abstract Wikipedia, we inform you that there will be a presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1776101400 April 13, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:37, 3. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #243 is out: Community proposals for capturing meaning ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-10|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we report on three community proposals on syntactic approaches, we introduce a new Type (Complex numbers), we report on current hiccups on Abstract Wikipedia, we share more information about a presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1776101400 April 13, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:35, 10. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #244 is out: Milestones; Some major issues hopefully resolved ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-16|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we celebrate 4000 functions on Wikifunctions and 1000 abstract articles on Abstract Wikipedia, we announce that we should have fixed some major issues with the websites, we inform you on our latest outreach activities, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:22, 17. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #245 is out: The Foundation's search for the perfect language ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-25|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present an academic paper about Abstract Wikipedia, we discuss our latest Type created, and we take a look at the newest created functions.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:54, 25. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #246 is out: Request for input: what should we count for Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-02|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we ask you what would be the relevant metrics for Abstract Wikipedia, we discuss our latest news on Composition Language v2, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:21, 2. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #247 is out: References from Wikidata now available ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce that is now possible to pass references in Wikidata statements, we introduce the [https://abstract-data.toolforge.org/ Abstract Data dashboard], we report you on the presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1778520600 May 11, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:16, 8. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #248 is out: A higher meaning ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-15|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss functions creating language fragments, we present our latest news in Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:36, 15. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30536976 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #249 is out: Annual plan 2026-2027 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-23|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you the current draft of objectives for Wikifunctions and Abstract Wikipedia in the WMF Annual Plan 2026-2027, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:48, 25. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30536976 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #250 is out: Looking back and forward ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-30|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you a recollection of our work so far, now that we celebrate our 250th newsletter, we share with you a summary of our latest outreach activities, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:04, 1. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30606821 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #251 is out: The illustrated encyclopaedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-05|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce our first function to import images on Abstract Wikipedia, we present our Functions of the Week, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1780939800 June 8, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:14, 5. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30606821 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #252 is out: Improved loading and display of Test results ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-12|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you an improvement in loading and display of Test results, we talk about our next events, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that Denny will lead a discussion on the [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-15#News in Types: way forward for natural language generation types|new NLG types]] in the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''', that will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1781625600 June 16, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 12. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30606821 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #253 is out: The or not the, this is (the?) question ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-19|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you a delicate question regarding grammatical framework, we talk about our next events and about the results of our latest online meetings, we discuss news about Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:34, 19. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30701693 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #254: Working on Functions, together ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-26|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we report on new collaborative patterns emerging in our community, we discuss news in Types, we share some events that relate to Wikifunctions and Abstract Wikipedia at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1783359000 July 6, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:58, 27. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30724999 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #255: Integration on test wiki and annual plan ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-01|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss integration of Abstract Wikipedia in Test Wiki and our objectives for the new Wikimedia Foundation Fiscal Year, we remind you of the Wikifunctions and Abstract Wikipedia events at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1783359000 July 6, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 08:22, 2. Jul. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30755600 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #256: Moving toward our first Abstract Wikipedia integration milestone ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss further our objectives for the new Wikimedia Foundation Fiscal Year, we show the latest community tool, we remind you of the Wikifunctions and Abstract Wikipedia events at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:43, 9. Jul. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30755600 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #257: Beyond syntactic tables ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-16|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss syntactic tables and news in Types, we show some community blogposts and tools, we remind you of the Wikifunctions and Abstract Wikipedia events at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

We also remind you that in the next weeks these newsletter reminders will be paused, and that they will resume in mid-August.

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:55, 17. Jul. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30755600 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #258: Abstract Wikipedia at Wikimania ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss the presentations and workshops at Wikimania, including a features feedback request based on what we heard there, and highlight new features shipped this week including diffs for Wikifunctions. 

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! [[m:user:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] 19:05, 30. Jul. 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message gouf vum User:Quiddity (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30870212 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #259: Congratulations Jules*. An apple is a fruit ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-05|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we congratulate Wikimedian of the Year and we discuss his favourite article in relation to Abstract Wikipedia, we introduce a new Type of function on Wikifunctions, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

We also remind you that in the next weeks these newsletter reminders will be paused, and that they will resume in mid-August.

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:19, 10. Aug. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30870212 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #260: Shoutout to User:99of9 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-13|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we congratulate our own User:99of9 for his extensive work with the Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia communities, we discuss what happened at Wikimania, we introduce a document for interested communities to join Abstract Wikipedia, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:55, 13. Aug. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30870212 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #261: Mayors and the North ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-20|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we have an essay from Denny about accidental gaps in languages, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:41, 21. Aug. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30928401 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #262: Wikifunctions Object Reference ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-28|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss a new Type implemented after a community request, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:31, 28. Aug. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30951652 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #263: 5,000 Functions, passing Z40000 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-09-03|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we mark the 5,000th function on Wikifunction, we explore a new Type for functions, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1788802200 September 7, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:00, 4. Sep. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30951652 benotzt huet--&gt;</text>
      <sha1>ewwtige7exn0c5dafxaxqb5b2tgshoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jean Peschong</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173268</id>
    <revision>
      <id>2703780</id>
      <parentid>2703468</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Robby</username>
        <id>393</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Doudesplaz elo och nees am Text</comment>
      <origin>2703780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1487" sha1="bit5xwj1gn3pwfecanjabh6q846s761" xml:space="preserve">{{SkizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
Den '''Jean Peschong''', gebuer den [[19. Dezember]] [[1862]] zu  [[Nidderkäerjeng]]&lt;ref&gt;De [https://www.luxracines.lu/gen/getperson.php?personID=I623756&amp;tree=jacoby Jean Peschong] op www.luxracines.lu&lt;/ref&gt;, an do gestuerwen den [[21. Juni]] [[1934]]&lt;ref name=rip&gt;[https://persist.lu/ark:70795/847cgv/pages/8/articles/DTL706 Avis Mort. 7 Page 8.] In: Luxemburger Wort, 1934. Jg., nº 173&amp;174 (23.06.1934), p. 8 [Digitised by the National Library of Luxembourg]&lt;/ref&gt;, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Politiker|Lokalpolitiker]].

Hie war am [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengerot]] vun der [[Gemeng Nidderkäerjeng]] a vun 1918 bis 1928 [[Buergermeeschter]] vun där Gemeng. Hie war och Member vun der [[Landwirtschaftskammer]]&lt;ref name=rip/&gt;.

Fir un hien z'erënneren huet d'Käerjenger Gemeng eng Strooss no him genannt, d'Rue Jean Peschong.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://map.geoportail.lu/addresses/Bascharage/Rue%20Jean%20Peschong/?lang=lb|Titel=Bascharage : Rue Jean Peschong|Gekuckt=2026-09-01|Wierk=map.geoportail.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;

== Gielchen &lt;ref name=rip/&gt;==
* {{OCCMV}}

{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Peschong Jean}}
[[Kategorie:Gebuer 1862]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1934]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]]
[[Kategorie:Buergermeeschtere vun Nidderkäerjeng]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]
[[Kategorie:Médaille en vermeil de l'ordre de la couronne de chêne]]</text>
      <sha1>bit5xwj1gn3pwfecanjabh6q846s761</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mamer Schlass</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175795</id>
    <revision>
      <id>2703749</id>
      <parentid>2679007</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T13:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2703749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3362" sha1="pxnunjuk7adnnh4olwl3a1vhp9smpf6" xml:space="preserve">{{Infobox Gebai}}
D''''Mamer Schlass''' ass e [[Schlass (Gebai)|Schlass]] zu [[Mamer]]; et ass zënter dem 1. Mäerz 2002 d'[[Märei]] vun der [[Gemeng Mamer]].

==Geschicht==
D'Originne vum Schlass Mamer gi wäit an d'Vergaangenheet zeréck.

Am Joer 960 huet d'Gräfin [[Liutgardis]] d'Duerf Mamer der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Abtei Sankt Maximäin]] vun [[Tréier]] geschenkt. Deemools muss et schonn e Gebai op der Plaz vum haitege Schlass ginn hunn. 1796, an der Zäit vun der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Revolutioun]], koum d'[[Ruin|ruinéiert]] Mamer Schlass mat all den Dependancen, sou wéi et fir all d'Gebaier vun de reliéise Gemeinschafte gegollt huet, an de Staatsbesëtzt.

Den Domän ass 1798 a véier Lousen opgedeelt a versteet ginn. Den [[Thierry vu Baaschtnech|Thierry]] [[Thierry vu Baaschtnech|vu Baaschtnech]] huet d'Schlass kaaft. 1830 huet de [[Frédéric François (Distriktkommissär)|Frédéric François]], deemolegen [[Lëtzebuerger Distrikter|Distriktskommissär]] a méi spéit Generalrecever, d'Schlass a senger haiteger Form nei opbaue gelooss. Ëm säi ganze Besëtz am Zentrum vu Mamer gouf eng Mauer vun op d'mannst 2 Meter Héicht gebaut an en huet e [[Weier (Waasserfläch)|Weier]] vu 25 Hektar am ''Brill'' uleeë gelooss.

Säin Urenkel, de [[Georges Ulveling (1892)|Georges Ulveling]], deen am Schlass gewunnt huet, gouf 1919 Deputéierte fir de [[Kanton Capellen]]. 1934 hunn de Jacques Fischer an d'Julie Kremer d'Schlass zesumme mat engem Terrain vun 172 Hektar kaaft, fir e [[Bauerenhaff]] ze bedreiwen. 

1995 gouf d'Schlass vun der Gemeng Mamer iwwerholl, an de [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengerot]] huet de 4. Juni 1997 eestëmmeg decidéiert, d'Mamer Schlass ze restauréieren. D'Aarbechten hunn am September 1999 ugefaangen a waren Enn Februar 2002 fäerdeg.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.mamer.lu/la-commune/la-maison-communale/|Titel=La Maison communale|Gekuckt=19.05.2026|Wierk=mamer.lu|Sprooch=fr|Archiv-URL=https://archive.wikiwix.com/cache/20220721212651/http://www.mamer.lu/la-commune/la-maison-communale/|Archiv-Datum=2022-07-21}}&lt;/ref&gt;

==Beschreiwung==
De Komplex vum Mamer Schlass besteet aus véier Gebaier mat engem Park ronderëm. Hannert dem Haaptgebai steet eng Skulptur, déi un zwéi [[Sport|Sportler]] vu Mamer erënnert: den [[Nicolas Frantz]], zweemolege Gewënner vum [[Tour de France]], an de [[Josy Barthel]], Olympiagewënner iwwer 1.500 Meter zu [[Olympesch Summerspiller 1952|Helsinki am Joer 1952]].

Am Rez-de-chaussée vum Haaptgebai sinn d'Receptioun a véier Büroen, um éischte Stack d'Gemengesekretariat an den [[État civil]]. Um zweete Stack sinn d'Büroe vum [[Schäfferot]].

Am Gebai riets vum Haaptgebai sinn de Populatiounsbüro an den Hochzäitssall. Am lénkse Gebai sinn de Sall vum Gemengerot an en Empfangssall. Et gëtt och e Multifunktionsraum mat Plaz fir knapp 250 Leit.

Am fréiere Schofsstall op der anerer Säit vum Haaptgebai gouf um éischte Stack eng Galerie fir Ausstellungen amenagéiert. D'Haaptgebai ass mat Verrièrë mat den Annexe verbonnen.

==Kuckt och==
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}
{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Buergen a Schlässer zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Mamer]]
[[Kategorie:Märeien zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Bauwierker 1830]]</text>
      <sha1>pxnunjuk7adnnh4olwl3a1vhp9smpf6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vuelta a España 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176158</id>
    <revision>
      <id>2703768</id>
      <parentid>2702068</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T17:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>pour mémoire</comment>
      <origin>2703768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="952" sha1="7hzr3j90tb0lqtorvms6rlgv0wup5u3" xml:space="preserve">{{Cycling race/infobox|Q136763413}}
D''''Vuelta a España 2026''' ass déi 81. Editioun vun der [[Vuelta a España]] fir Hären op der Strooss. Den Depart ass den 22. August 2026 zu [[Monte-Carlo]] an d'Arrivée den 13. September zu [[Granada]].

Dräi Coureuren aus Lëtzebuerg si mat derbäi: De [[Mats Wenzel]], den [[Arthur Kluckers]]&lt;!--opginn an der 12. Etapp--&gt; an den [[Alex Kirsch]].&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/sport/velossport/news/drai-letzebuerger-um-depart-beim-drette-groussen-tour-vun-der-saison-1552763195&quot;Vuelta a España: Dräi Lëtzebuerger um Depart beim drëtte groussen Tour vun der Saison.&quot;] rtl.lu, 19.08.2026.&lt;/ref&gt;

== Etappen ==
{{Cycling race/listofstages|Q136763413}}

== Generalklassement ==
{{Cycling race/generalclassification|Q136763413}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Vuelta a España}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Vëlossport 2026]]
[[Kategorie:Vuelta a España|2026]]
[[Kategorie:UCI World Tour 2026]]</text>
      <sha1>7hzr3j90tb0lqtorvms6rlgv0wup5u3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kimi Ga Yo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177012</id>
    <revision>
      <id>2703781</id>
      <parentid>2703524</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:20:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2703781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="909" sha1="td3m6so89w9ygmm6bjnns1u8cqq64tq" xml:space="preserve">{{Skizz}}{{Iwwerschaffen|nach net vill besser a schlecht Iwwersetzung aus dem Däitschen}}                                     
{{Infobox Lidd}}
'''Kimi Ga Yo''' (『'''君が代』''') ass d'[[Nationalhymn]] vu [[Japan]].

== Text ==
&lt;poem style=&quot;float:left;&quot;&gt;'''Original'''
君が代は
千代に
八千代に
細石の
巌となりて
苔の生すまで&lt;/poem&gt;
&lt;poem style=&quot;margin-left:1em; float:left;&quot;&gt;'''Hepburn-Transkriptioun'''
''kimi ga yo wa''
''chi-yo ni''
''yachi-yo ni''
''sazare ishi no''
''iwao to narite''
''koke no musu made''&lt;/poem&gt;
&lt;poem style=&quot;margin-left:1em; float:left;&quot;&gt;'''Lëtzebuergesch Iwwersetzung'''
Är Herrschaft soll 
dausend, 
aachtdausend Generatiounen daueren,
bis e Stengche
zu engem Fiels gëtt,
op deem Moos wiisst.&lt;/poem&gt;
{{clear}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Nationalhymnen|Japan]]
[[Kategorie:Japan]]
[[Kategorie:Musek 1880]]</text>
      <sha1>td3m6so89w9ygmm6bjnns1u8cqq64tq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703785</id>
      <parentid>2703781</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T21:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>e puer sätz vun en: iwwesat</comment>
      <origin>2703785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1463" sha1="nqlpmr79vs7nsg522wv9q5y3bgp7xih" xml:space="preserve">                                    {{Infobox Lidd}}
'''Kimi Ga Yo''' (『'''君が代』''') ass d'[[Nationalhymn]] vu [[Japan]]. Den Text ass vun engem Waka-Gedicht vun engem onbekannten Auteru aus der  Heian Period (794–1185), an domat deen eelsten Text vun enger Nationalhymn, déi haut nach a Gebrauch ass.

Déi haiteg Melodie ass vun 1880, an ersetzt eng aner, déi 1869 vum  John William Fenton komponéiert gi war, mä onpopulär war.  Den Titel heescht souvill wéi &quot;de Règne vun Hirer Majestéit&quot;

Vun 1888 bis 1945 war Kimi Ga Yo d'Nationalhymn vum japanesche Keeserräich. Och nom Zweete Weltkrich blouf d'Lidd d'De-facto-Nationalhymn. Eréischt 1999 gouf et duerch d'Gesetz iwwer den [[Fändel vu Japan|Nationalfändel]] an d'Nationalhymn offiziell unerkannt. 
== Text ==
&lt;poem style=&quot;float:left;&quot;&gt;'''Original'''
君が代は
千代に
八千代に
細石の
巌となりて
苔の生すまで&lt;/poem&gt;
&lt;poem style=&quot;margin-left:1em; float:left;&quot;&gt;'''Hepburn-Transkriptioun'''
''kimi ga yo wa''
''chi-yo ni''
''yachi-yo ni''
''sazare ishi no''
''iwao to narite''
''koke no musu made''&lt;/poem&gt;
&lt;poem style=&quot;margin-left:1em; float:left;&quot;&gt;'''Lëtzebuergesch Iwwersetzung'''
Är Herrschaft soll 
dausend, 
aachtdausend Generatiounen daueren,
bis e Stengche
zu engem Fiels gëtt,
op deem Moos wiisst.&lt;/poem&gt;
{{clear}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Nationalhymnen|Japan]]
[[Kategorie:Japan]]
[[Kategorie:Musek 1880]]</text>
      <sha1>nqlpmr79vs7nsg522wv9q5y3bgp7xih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703808</id>
      <parentid>2703785</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T07:10:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/*  */  [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]]</comment>
      <origin>2703808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1467" sha1="20x522kz5kcgh1huan9u1nugtdwj9ar" xml:space="preserve">                                    {{Infobox Lidd}}
'''Kimi Ga Yo''' (『'''君が代』''') ass d'[[Nationalhymn]] vu [[Japan]]. Den Text ass vun engem Waka-Gedicht vun engem onbekannten Auteur aus der  [[Heian]] Period (794–1185), an domat deen eelsten Text vun enger Nationalhymn, déi haut nach a Gebrauch ass.

Déi haiteg Melodie ass vun 1880, an ersetzt eng aner, déi 1869 vum  John William Fenton komponéiert gi war, mä onpopulär war.  Den Titel heescht souvill wéi &quot;de Règne vun Hirer Majestéit&quot;

Vun 1888 bis 1945 war Kimi Ga Yo d'Nationalhymn vum japanesche Keeserräich. Och nom Zweete Weltkrich blouf d'Lidd d'De-facto-Nationalhymn. Eréischt 1999 gouf et duerch d'Gesetz iwwer den [[Fändel vu Japan|Nationalfändel]] an d'Nationalhymn offiziell unerkannt. 
== Text ==
&lt;poem style=&quot;float:left;&quot;&gt;'''Original'''
君が代は
千代に
八千代に
細石の
巌となりて
苔の生すまで&lt;/poem&gt;
&lt;poem style=&quot;margin-left:1em; float:left;&quot;&gt;'''Hepburn-Transkriptioun'''
''kimi ga yo wa''
''chi-yo ni''
''yachi-yo ni''
''sazare ishi no''
''iwao to narite''
''koke no musu made''&lt;/poem&gt;
&lt;poem style=&quot;margin-left:1em; float:left;&quot;&gt;'''Lëtzebuergesch Iwwersetzung'''
Är Herrschaft soll 
dausend, 
aachtdausend Generatiounen daueren,
bis e Stengche
zu engem Fiels gëtt,
op deem Moos wiisst.&lt;/poem&gt;
{{clear}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Nationalhymnen|Japan]]
[[Kategorie:Japan]]
[[Kategorie:Musek 1880]]</text>
      <sha1>20x522kz5kcgh1huan9u1nugtdwj9ar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer:Vaskaya</title>
    <ns>2</ns>
    <id>177026</id>
    <revision>
      <id>2703734</id>
      <timestamp>2026-09-03T12:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vaskaya</username>
        <id>72150</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2703734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="o091q7oco213p9jlk0aw2o96fwtcrmm" xml:space="preserve">Fand mech op de englishen wiki!!!</text>
      <sha1>o091q7oco213p9jlk0aw2o96fwtcrmm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703735</id>
      <parentid>2703734</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T12:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>....</comment>
      <origin>2703735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="58phlzi90zry1i2cnf0jgy1baay4z47" xml:space="preserve">{{Info Benotzersäit}}</text>
      <sha1>58phlzi90zry1i2cnf0jgy1baay4z47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer Diskussioun:Vaskaya</title>
    <ns>3</ns>
    <id>177027</id>
    <revision>
      <id>2703736</id>
      <timestamp>2026-09-03T12:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <comment>...</comment>
      <origin>2703736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="g4k5ku10jl3zu3gs7n3uyrygjhbh2pa" xml:space="preserve">{{Moien 2}} [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 12:13, 3. Sep. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>g4k5ku10jl3zu3gs7n3uyrygjhbh2pa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2703739</id>
      <parentid>2703736</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T12:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vaskaya</username>
        <id>72150</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Äntweren</comment>
      <origin>2703739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="237" sha1="8d24eqtgytu0g8d9mw8ynqlc2cpbfib" xml:space="preserve">{{Moien 2}} [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 12:13, 3. Sep. 2026 (UTC)

:Hey Hey!!! Merci!!! :) [[Benotzer:Vaskaya|Vaskaya]] ([[Benotzer Diskussioun:Vaskaya|Diskussioun]]) 12:23, 3. Sep. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8d24eqtgytu0g8d9mw8ynqlc2cpbfib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer Diskussioun:Juan Emilio Prades Bel</title>
    <ns>3</ns>
    <id>177028</id>
    <revision>
      <id>2703755</id>
      <timestamp>2026-09-03T14:18:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Moien</comment>
      <origin>2703755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="af1hvpbtbxwhswepa3lihms1yxa3lg6" xml:space="preserve">{{Moien 2}}[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 14:18, 3. Sep. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>af1hvpbtbxwhswepa3lihms1yxa3lg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer:Lulaci</title>
    <ns>2</ns>
    <id>177029</id>
    <revision>
      <id>2703759</id>
      <timestamp>2026-09-03T14:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Info Benotzersäit</comment>
      <origin>2703759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="58phlzi90zry1i2cnf0jgy1baay4z47" xml:space="preserve">{{Info Benotzersäit}}</text>
      <sha1>58phlzi90zry1i2cnf0jgy1baay4z47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kimigayo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177030</id>
    <redirect title="Kimi Ga Yo" />
    <revision>
      <id>2703787</id>
      <timestamp>2026-09-03T21:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>Virugeleet op [[Kimi Ga Yo]]</comment>
      <origin>2703787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="jewm6hr54xcebgxqnoocmos04d0falj" xml:space="preserve">#VIRULEEDUNG [[Kimi Ga Yo]]</text>
      <sha1>jewm6hr54xcebgxqnoocmos04d0falj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modul:Exponential search</title>
    <ns>828</ns>
    <id>177031</id>
    <revision>
      <id>2703800</id>
      <timestamp>2026-09-03T22:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hamish</username>
        <id>46353</id>
      </contributor>
      <comment>[IPE-NEXT] Quick edit imported from [[:w:en:Module:Exponential search]]</comment>
      <origin>2703800</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="1092" sha1="jqqi8l27tb73lglksbukg2g3bzt3fmv" xml:space="preserve">-- This module provides a generic exponential search algorithm.
require[[strict]]

local checkType = require('libraryUtil').checkType
local floor = math.floor

local function midPoint(lower, upper)
	return floor(lower + (upper - lower) / 2)
end

local function search(testFunc, i, lower, upper)
	if testFunc(i) then
		if i + 1 == upper then
			return i
		end
		lower = i
		if upper then
			i = midPoint(lower, upper)
		else
			i = i * 2
		end
		return search(testFunc, i, lower, upper)
	else
		upper = i
		i = midPoint(lower, upper)
		return search(testFunc, i, lower, upper)
	end
end

return function (testFunc, init)
	checkType('Exponential search', 1, testFunc, 'function')
	checkType('Exponential search', 2, init, 'number', true)
	if init and (init &lt; 1 or init ~= floor(init) or init == math.huge) then
		error(string.format(
			&quot;invalid init value '%s' detected in argument #2 to &quot; ..
			&quot;'Exponential search' (init value must be a positive integer)&quot;,
			tostring(init)
		), 2)
	end
	init = init or 2
	if not testFunc(1) then
		return nil
	end
	return search(testFunc, init, 1, nil)
end</text>
      <sha1>jqqi8l27tb73lglksbukg2g3bzt3fmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer Diskussioun:Hamish</title>
    <ns>3</ns>
    <id>177032</id>
    <revision>
      <id>2703807</id>
      <timestamp>2026-09-04T07:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Volvox</username>
        <id>4050</id>
      </contributor>
      <comment>Neien Abschnitt /* Moien */</comment>
      <origin>2703807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="8pxuxs2u42xx0rekafms5w1lzhra03m" xml:space="preserve">== Moien ==

{{Moien}} --[[Benotzer:Volvox|Volvox]] ([[Benotzer Diskussioun:Volvox|Diskussioun]]) 07:09, 4. Sep. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8pxuxs2u42xx0rekafms5w1lzhra03m</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>