Wikipedia lbwiki https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Spezial Diskussioun Benotzer Benotzer Diskussioun Wikipedia Wikipedia Diskussioun Fichier Fichier Diskussioun MediaWiki MediaWiki Diskussioun Schabloun Schabloun Diskussioun Hëllef Hëllef Diskussioun Kategorie Kategorie Diskussioun TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussioun Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 1493 2704316 2666405 2026-09-08T09:39:50Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2704316 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''16. [[Juli]]''' ass den 197. Dag vum Joer (198. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[622]]: Den [[islam]]esche Prophéit [[Mohammed]] kënnt zu [[Medina]] un; Ufank vun der islamescher Zäitrechnung. * [[1789]]: [[Frankräich]]: Den [[Jacques Necker|Necker]] gëtt nees zeréck a säin Amt gesat. * [[1791]]: [[Frankräich]]: Déi moderéiert ''[[Club des Feuillants|Feuillants]]'' trieden aus dem [[Jakobiner]]klub aus. * [[1942]]: ''[[Rafle du Vélodrome d'hiver]]'' zu Paräis; iwwer 13.000 Judde gi vun der franséischer Police zesummegedriwwen a vun do aus a Konzentrations- a Vernichtungslager deportéiert. * [[1945]]: Déi éischt [[Atombomm]] explodéiert fir en Test an [[New Mexico]] ([[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]). * [[1965]]: De [[Mont-Blanc-Tunnel]] tëscht Frankräich an Italie geet op. * [[1969]]: Start vun [[Apollo 11]]. * [[1979]]: De [[Saddam Hussein]] gëtt irakesche President. === Lëtzebuerg === * [[1926]]: D'[[Regierung Bech]] gëtt vereedegt. * [[1973]]: D'Regierung ënnerschreift e Memeorandum of Understanding mat der RWE Essen, fir de Bau vun enger [[Atomzentral vu Remerschen (Projet)|Atomzentral zu Remerschen]] ze plangen an dann duerchzeféieren. * [[1979]]: D'[[Regierung Werner-Thorn]] gëtt vereedegt. ==Sport== * [[1952]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt op den [[Olympesch Summerspiller 1952|Olympesche Summerspiller]] zu [[Lahti]] 5:3 géint Groussbritannien. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jos Roller (Foussballspiller)|Jos Roller]] (3), [[Léon Letsch]] a [[Jules Gales]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=14297 D'Detailer vum Foussballlännermatch Groussbritannien-Lëtzebuerg de 16. Juli 1952 op der Websäit vum European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Joshua Reynolds Self Portrait.jpg|Joshua Reynolds Fichier:Nlc amundsen.jpg|Roald Amudsen Fichier:Trygve Lie 1938.jpg|Trygve Lie Fichier:Ginger Rogers - Tender Comrade.jpg|Ginger Rogers Fichier:Henri Losch.jpg|Henri Losch Fichier:Grethen Henri w 285.jpg|Henri Grethen </gallery> * [[1723]]: [[Joshua Reynolds]], englesche Moler. * [[1746]]: [[Giuseppe Piazzi]], italieenesche Mathematiker, Astronom an Theolog. * [[1854]]: [[Joseph-Alexandre Muller]], lëtzebuergesche Komponist. * [[1868]]: [[Felix Gredt]], lëtzebuergesche Jurist an Auteur. * [[1872]]: [[Roald Amundsen]], norwegesche Polarfuerscher. * [[1879]]: [[Michel Meylender]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1880]]: [[Walthère Dewé]], belsche Resistenzler. * [[1894]]: [[Aloyse Hentgen]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1896]]: [[Trygve Lie]], norwegesche Politiker an UNO-Generalsekretär. * [[1898]]: [[Raoul Weckbecker]], lëtzebuergesche Bobsportler a Schileefer. * [[1907]]: [[Barbara Stanwyck]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1911]]: [[Ginger Rogers]], US-amerikanesch Dänzerin a Schauspillerin. * [[1913]]: [[Peter van Eyck]], hollännesch-amerikanesch-däitsche Museker a Schauspiller. * [[1926]]: [[F. C. Gundlach]], däitsche Fotograf. * [[1927]]: [[Annette Schwall-Lacroix]], lëtzebuergesch Juristin. * [[1930]]: [[Guy Béart]], franséische Sänger a Komponist. * [[1931]]: [[Henri Losch]], Lëtzebuerger Auteur a Schauspiller. * [[1933]]: [[Brad Harris]], US-amerikanesche Bodybuilder a Schauspiller. * [[1934]]: [[George Hilton]], uruguayesche Schauspiller. * [[1939]]: [[Ruth Perry (Politikerin)|Ruth Perry]], liberianesch Politikerin. * 1939: [[Nicolas Ribowski]], franséische Filmregisseur. * [[1946]]: [[Wladimir Alexandrowitsch Astapowski]], russesche Foussballspiller * [[1950]]: [[Henri Grethen]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1964]]: [[Miguel Indurain]], spuenesche Cyclist. * [[1967]]: [[Will Ferrell]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1969]]: [[Paul Kirps]], lëtzebuergesche Graphiker a Multimediakënschtler. * [[1968]]: [[Larry Sanger]], US-amerikanesche Philosophie-Professer a Matgrënner vun der Wikipedia. * [[1970]]: [[Pjotr Alexandrowitsch Klimow]], russesche Komponist an Dichter. * [[1979]]: [[Joé Flick]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1982]]: [[André Greipel]], däitsche Vëlossportler. * [[1986]]: [[Paulina Dąbrowska]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[1989]]: [[Gilles Mangen]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller. * [[1990]]: [[Cathy Schmit]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. == Gestuerwen == * [[1342]]: [[Károly I. vun Ungarn|Károly I.]], Kinnek vun Ungarn. * [[1664]]: [[Andreas Gryphius]], däitschen Dichter. * [[1893]]: [[Auguste Fischer (Affekot)|Auguste Fischer]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker. * [[1899]]: [[Jean-Pierre Paquet]], lëtzebuergesche Gierwer a Politiker. * [[1918]]: [[Nikolai II. vu Russland|Nikolai II.]], Zar vu Russland. * [[1932]]: [[Mathias Cungs]], lëtzebuergeschen Handwierker. * [[1974]]: [[Menotti Pozzacchio]], lëtzebuergesche Gewiichtshiewer an Olympionik. * [[1979]]: [[Alfred Deller]], englesche Kontertenor. * 1979: [[Joseph Thorn (Foussballspiller)|Joseph Thorn]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1982]]: [[Patrick Dewaere]], franséische Schauspiller. * [[1985]]: [[Heinrich Böll]], däitsche Schrëftsteller a Literatur-Nobelpräisdréier. * [[1989]]: [[Herbert von Karajan]], éisträichesche Dirigent. * [[2001]]: [[Morris (Auteur)|Morris]], belsche Comic-Zeechner (''[[Lucky Luke (Comicsserie)|Lucky Luke]]''). * [[2005]]: [[Camille Felgen]], lëtzebuergesche Sänger, Radios- an Tëleesanimateur, Schlagertextschreiwer a Schauspiller. * [[2010]]: [[James Gammon]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2012]]: [[Jon Lord]], brittesche Museker a Komponist. * 2012: [[John Castegnaro]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[2014]]: [[Johnny Winter]], US-amerikanesche Blues-Gittarist. * [[2017]]: [[George A. Romero]], US-amerikanesche Regisseur. * [[2019]]: [[Johnny Clegg]] südafrikanesche Museker an Anthropolog. * [[2023]]: [[Jane Birkin]]: englesch Schauspillerin a Sängerin. * 2023: [[Christian Quadflieg]], däitsche Schauspiller. * [[2025]]: [[Connie Francis]], US-amerikanesch Sängerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|16 July|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Juli| 16]] flnd2wi4egh62pbbge6437rlne2c17p 0 1596 2704290 2677294 2026-09-07T20:37:53Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2704290 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''20. [[Februar]]''' ass den 51. Dag vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1437]]: Den [[James I. vu Schottland|James I.]], Kinnek vu [[Schottland]] gëtt ermuert. * [[1472]]: [[Orkney]] an d'[[Shetlandinselen|Shetlandinsele]] gi vun der schottescher Kroun annektéiert. * [[1547]]: Den [[Edward VI.]] gëtt zum Kinnek vun [[England]] gekréint. '''Lëtzebuerg''' * [[1885]]: D'[[Regierung Thilges]] gëtt vereedegt. == Gebuer == <gallery> Fichier:Munkácsy-önarckép-1881.jpg|Mihály Munkácsy Fichier:Bim Diederich (1952).jpg|Bim Diederich Fichier:Sidney Poitier 2009.jpg|Sidney Poitier Fichier:Claude Miller Cannes.jpg|Claude Miller Fichier:Rihanna2012.jpg|Rihanna </gallery> * [[1523]]: [[Jan Blahoslav]], tschecheschen Humanist, Grammatiker a Komponist. * [[1763]]: [[Michel Krips]], lëtzebuergesche Mëller a Buergermeeschter zu Diddeleng. * [[1795]]: [[Gabriel de Marie]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker. * [[1802]]: [[Théodore Wurth]], lëtzebuergesche Dokter a Politiker. * [[1812]]: [[Charles Lambert (Industriellen)|Charles Lambert]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[1820]]: [[Lewis A. Swift]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1834]]: [[Jean Soupert]], lëtzebuergesche Rousenziichter. * [[1844]]: [[Mihály Munkácsy]], ungaresche Moler. * [[1888]]: [[Georges Bernanos]], franséische Schrëftsteller. * [[1902]]: [[Ansel Adams]], US-amerikanesche Fotograf. * [[1909]]: [[Heinz Erhardt]], däitsche Komiker, Museker, Entertainer, Acteur an Dichter. * [[1910]]: [[André Michel]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[1913]]: [[Abd ar-Rahman al-Bazzaz]], irakesche Regierungsbeamten a Politiker. * [[1915]]: [[Hans Christian Blech]], däitsche Schauspiller. * [[1921]]: [[Irène Nadler]], lëtzebuergesch Molerin. * [[1922]]: [[Bim Diederich]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1924]]: [[Jean Goldschmit]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1925]]: [[Robert Altman]], US-amerikanesche Regisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[1927]]: [[Ibrahim Ferrer]], kubanesche Sänger. * [[1927]]: [[Sidney Poitier]], bahamesch-US-amerikanesche Schauspiller a Regisseur. * [[1930]]: [[Gianfranco Parolini]], italieenesche Filmregisseur, Filmproduzent, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[1931]]: [[Arnold R. Klemola]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1933]]: [[Bonifatius Stirnberg]], däitsche Sculpteur. * [[1935]]: [[Bitzi Konter]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1937]]: [[Teresa del Río]], spuenesch Schauspillerin. * [[1939]]: [[Hilda Rau-Scholtus]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[1942]]: [[Claude Miller]], franséische Regisseur an Dréibuchauteur. * [[1943]]: [[Yvan-Chrysostome Dolto]], franséische Sänger. * [[1946]]: [[J. Geils]], US-amerikanesche Museker. * [[1948]]: [[Andrew Fabian]], britteschen Astronom an Astrophysiker. * [[1951]]: [[Gordon Brown]], brittesche Politiker. * [[1959]]: [[Henri Bossi]], lëtzebuergesch Foussballspiller an -trainer. * [[1966]]: [[Cindy Crawford]], US-amerikanesche Mannequin. * [[1967]]: [[Kurt Cobain]], US-amerikanesche Museker (''Nirvana''). * [[1968]]: [[Josée Hansen]], lëtzebuergesch Journalistin. * [[1980]]: [[Simone Schneider (Botanikerin)|Simone Schneider]], däitsch-lëtzebuergesch, Ëmweltwëssenschaftlerin a Botanikerin. * [[1983]]: [[Nathalie Oberweis]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[1988]]: [[Rihanna]], barbadesch Sängerin. * [[2003]]: [[Olivia Rodrigo]], US-amerikanesch Schauspillerin a Sängerin. == Gestuerwen == * [[1778]]: [[Laura Bassi]], italieenesch Philologin. * [[1790]]: [[Joseph II. (HRR)|Joseph II.]], Keeser vum Hellege Réimesche Räich (1765-1790). * [[1880]]: [[Guillaume-Mathias Augustin]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * [[1884]]: [[Jean-Théodore Laurent]], apostoulesche Vikar vu Lëtzebuerg. * [[1908]]: [[François-Ernest Vannérus]], lëtzebuergesch-belschen Industriellen a Politiker. * [[1928]]: [[Antonio Abetti]], italieeneschen Astronom. * [[1959]]: [[Otto Bartning]], däitschen Architekt. * [[1961]]: [[Jean Lutz]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1966]]: [[Chester W. Nimitz]], US-amerikaneschen Admirol, Commandant-en-chef vun der alliéierter Marinn. * [[1976]]: [[René Cassin]], franséische Politiker (''Friddensnobelpräis 1968''). * [[1982]]: [[Karl Heinrich Fielitz]], däitsche Jurist an am 2. Weltkrich "Landrat" zu Lëtzebuerg. * [[1987]]: [[E. P. Jacobs]], belschen Zeechner vu Bande-dessinéeën. * [[1989]]: [[Betty Mars]], franséisch Sängerin a Schauspillerin. * [[1994]]: [[Marino Girolami]], italieenesche Filmregisseur, -schauspiller, -produzent an Dréibuchauteur. * [[2003]]: [[Ulrich Roski]], däitsche Lidder-Mécher. * [[2005]]: [[Sandra Dee]], US-amerikanesch Filmschauspillerin. * [[2005]]: [[Hunter S. Thompson]], US-amerikanesche Journalist a Schrëftsteller. * [[2008]]: [[Osvaldo Civirani]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[2012]]: [[Imanuel Geiss]], däitschen Historiker. * [[2013]]: [[Jean Ley]], eelste Lëtzebuerger. * [[2015]]: [[Sandy Whitelaw]], brittesche Filmproduzent, Filmregisseur Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[2019]]: [[Chelo Alonso]], kubanesch Dänzerin a Filmschauspillerin. * 2019: [[Claude Goretta]], Schwäizer Filmregisseur an Dréibuchauteur. *[[2021]]: [[Fausti]], lëtzebuergesche Museker an Entertainer. *[[2026]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|20 February|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Februar| 20]] pv6x5lrkxpzq2grvodqx2rhlnkrdf0x 0 1708 2704278 2661057 2026-09-07T19:15:18Z Seven 7 Spheres 73046 2704278 wikitext text/x-wiki {{short description|Triple star system in the constellation Taurus}} {{Starbox begin | name = λ Tauri }} {{Starbox image | image= {{Location mark |image=Taurus constellation map.svg|alt=|float=center|width=260 |label=|position=right |mark=Red circle.svg|mark_width=10|mark_link=λ Tau |x=738|y=650 }} |caption=Location of λ Tauri (circled) }} {{Starbox observe | epoch = [[J2000.0]] | ra = {{RA|04|00|40.81572}}<ref name=aaa474_2_653/> | dec = {{DEC|+12|29|25.2259}}<ref name=aaa474_2_653/> | appmag_v = +3.37 (- 3.54) - 3.91<ref name=gcvs/> | constell = [[Taurus (constellation)|Taurus]] }} {{Starbox character | class = {{nowrap|B3 V + A4 IV}}<ref name=an331_4_349/> | b-v = −0.12<ref name=aaass34_1/> | u-b = −0.62<ref name=aaass34_1/> | variable = [[Algol variable|Algol]]<ref name=gcvs/> }} {{Starbox astrometry | radial_v = +17.8<ref name=rgcrv/> | prop_mo_ra = −8.02<ref name=aaa474_2_653/> | prop_mo_dec = −14.42<ref name=aaa474_2_653/> | parallax = 6.74 | p_error = 0.17 | parallax_footnote = <ref name=aaa474_2_653/> | absmag_v = −2.45<ref name=Anderson2012/> }} {{Starbox orbit | reference = <ref name=apj1_263_289/> | primary = λ Tau A | name = λ Tau B | period_unitless = 3.9529552&nbsp;days | axis_unitless = {{Solar radius|21.91}}<ref name=aj121_5_2723/> | eccentricity = {{val|0.025|0.015}} | inclination = {{val|76|1|2}}<ref name=aaa611_a69/> | node = {{val|15|2}} or {{val|195|2}}<ref name=aaa611_a69/> | periastron = {{val|2,444,667.3|2.1|u=HJD|fmt=commas}} | periarg = <!--Argument of periastron (in degrees), secondary --> | periarg_primary = <!--Argument of periastron (in degrees), primary --> | k1 = {{val|56.9|0.6}} | k2 = {{val|215.6|0.7}} }} {{Starbox detail | component1 = λ Tau A | mass = 7.18<ref name=mnras406_2_1071/> | radius = 6.40<ref name=mnras406_2_1071/> | metal_fe = | gravity = 3.38<ref name=aaa202_1_101/> | age_myr = {{val|33.2|3.9}}<ref name=mnras410_1_190/> | luminosity = 5,801<ref name=an331_4_349/> | temperature = 18,700<ref name=an331_4_349/> | rotational_velocity = 85<ref name=aj121_5_2723/> | component2 = λ Tau B | mass2 = 1.89<ref name=mnras406_2_1071/> | radius2 = 5.30<ref name=mnras406_2_1071/> | luminosity2 = 128<ref name=an331_4_349/> | temperature2 = 8,405<ref name=an331_4_349/> | rotational_velocity2 = 76<ref name=aj121_5_2723/> }} {{Starbox catalog | names = {{odlist | name=Bibing | B=λ Tau | F=35 Tau | BD=+12 539 | FK5=150 | HD=25204 | HIP=18724 | HR=1239 | SAO=93719}}<ref name=SIMBAD/> }} {{Starbox reference | Simbad = lam+Tau }} {{Starbox end}} '''Lambda Tauri''', [[Romanization of Greek|Latinized]] from λ Tauri formally named '''Bibing''',<ref name=IAU-CSN/> is a [[triple star system]] in the [[constellation]] [[Taurus (constellation)|Taurus]]. In 1848, the light from this system was found to vary periodically and it was determined to be an [[eclipsing binary]] system—the third such discovered.<ref name=apj1_263_289/> The components of this system have a combined [[apparent visual magnitude]] of +3.37 at its brightest, making it one of the [[List of stars in Taurus|brighter members]] of the constellation. Based upon [[parallax]] measurements from the [[Hipparcos]] mission, the distance to this system is approximately {{Convert|480|ly|pc|abbr=off|lk=on}}.<ref name=aaa474_2_653/> == Nomenclature == ''Lambda Tauri'' ([[Romanization of Greek|Latinized]] from λ Tauri, abbreviated λ Tau) is the star's [[Bayer designation]]. In the ''Calendarium of Al Achsasi Al Mouakket'', this star was designated ''Sadr al Tauri'', which was translated into [[Latin]] as ''Pectus Tauri'', meaning "the bull chest".<ref name=mnras55_429/> In [[Chinese astronomy]], this star is part of the constellation Bi ({{lang|zh|畢}}, [[Net (Chinese constellation)|Net]]), one of the [[Twenty-Eight Mansions|lunar mansions]]; it is named Bibing ({{lang|zh|畢柄}}), the handle of the net. The [[IAU Working Group on Star Names]] adopted the name Bibing for λ Tauri Aa on 17 May 2026.<ref name=IAU-CSN/> == System == [[File:LambdaTauLightCurve.png|thumb|left|A [[light curve]] for Lambda Tauri, plotted from ''[[Transiting Exoplanet Survey Satellite|TESS]]'' data<ref name=MAST/>]] The inner pair of this triple star system, Lambda Tauri AB, orbit around each other with a [[orbital period|period]] of 3.95&nbsp;days and a low [[orbital eccentricity|eccentricity]] of about 0.025.<ref name=apj1_263_289/> Their [[Orbital plane (astronomy)|orbital plane]] is inclined by around 76° to the line of sight from the Earth,<ref name=mnras406_2_1071/> so it is being viewed from nearly edge on and the two stars form an [[Algol]]-like [[eclipsing binary]] system. The combined brightness of the pair varies from magnitude +3.37 to +3.91 as first one star and then the other pass in front of its companion. The primary member, λ Tau A, undergoes a decrease of {{val|0.435|0.050}} in magnitude during an eclipse, while the secondary component, λ Tau B, decreases by 0.09–0.10 in magnitude.<ref name=aaa42_2_229/> The mean physical separation between these two stars is estimated at 21.91 times the radius of the Sun, or {{val|0.1|ul=Astronomical Units}}.<ref name=aj121_5_2723/> The primary component has a [[stellar classification]] of B3&nbsp;V, making this a massive [[B-type main sequence star]]. It has over seven times the [[mass of the Sun]]<ref name=aaa42_2_229/> and 6.4 times the [[Sun's radius]].<ref name=aj121_5_2723/> This star is the brightest member of the system, radiating about 5,801<ref name=an331_4_349/> times the [[luminosity of the Sun]] from its outer envelope at an [[effective temperature]] of {{val|18,700|ul=K|fmt=commas}}, which gives it a blue-white hue common to the B-type stars.<ref name=csiro/> Lambda Tauri A is rotating rapidly with a [[projected rotational velocity]] of {{val|85|u=km/s}}.<ref name=aj121_5_2723/> It, along with [[Delta Librae|δ Librae]], were the first stars on which rotational line broadening was observed, by [[Frank Schlesinger]] in 1909.<ref name=mnras71_719/> The third component, λ Tau C, is orbiting the inner pair over a 33.025 day period with an [[orbital eccentricity|eccentricity]] of roughly 0.15. The orbital plane of this component is nearly coplanar with the orbit of Lambda Tauri AB, differing by no more than 7°. It has about half the mass of the Sun.<ref name=aaa42_2_229/> The orbit of this star causes perturbation effects on the orbit of the AB pair, resulting in periodic changes in their orbital eccentricity and other [[orbital elements]].<ref name=apj1_263_289/> == Physical characteristics == The spectrum of Lambda Tauri A shows an under abundance of carbon relative to the norm for this category of star. A possible explanation for this is a loss of mass by the star some time in the past. An inner region of the star became depleted by the conversion of carbon into nitrogen during the nuclear fusion process, and this region was later exposed when the outer envelope of the star was lost. Alternatively, the star may have undergone a period of convective mixing, bringing the carbon-depleted material to the surface. However, the cause of such a fully convective behavior in a [[main sequence]] star of this mass is unclear.<ref name=aaa202_1_101/> The secondary companion has a stellar classification of A4&nbsp;IV,<ref name=an331_4_349/> suggesting that it is a [[subgiant star]] that has nearly exhausted the supply of hydrogen at its core and is in the process of [[stellar evolution|evolving]] into a [[giant star]]. It has nearly 1.9 times the mass of the Sun, 5.3 times the Sun's radius,<ref name=aj121_5_2723/> and is radiating 128 times the Sun's luminosity at an effective temperature of {{val|8,405|u=K|fmt=commas}}.<ref name=an331_4_349/> As with the primary, this star is spinning rapidly with a projected rotational velocity of {{val|76|u=km/s}}.<ref name=aj121_5_2723/> The side of the secondary facing the more massive star is being heated by an additional {{val|1,440|u=K|fmt=commas}}, which produces a rotational effect that causes the strength of the secondary's [[spectral line]]s to vary over the course of its orbit.<ref name=apj1_263_289/> A conundrum with this system is the large radius of the secondary star. In [[stellar evolution]]ary terms, the more massive primary should be the first to reach the subgiant stage. Hence the enlarged radius of the secondary must be caused by a means other than the star's age. This suggests that the pair Lambda Tauri AB form a [[semidetached binary]] with the secondary filling its [[Roche lobe]], giving it a distorted shape.<ref name=apj1_263_289/> ==References== {{Reflist|30em|refs= <ref name=aaa474_2_653>{{citation | last1=van Leeuwen | first1=F. | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 |date=November 2007 | pages=653–664 | doi=10.1051/0004-6361:20078357 | bibcode=2007A&A...474..653V | arxiv=0708.1752 | s2cid=18759600 }}</ref> <ref name=Anderson2012>{{citation | title=XHIP: An extended hipparcos compilation | last1=Anderson | first1=E. | last2=Francis | first2=Ch. | journal=Astronomy Letters | volume=38 | issue=5 | page=331 | year=2012 | bibcode=2012AstL...38..331A | doi=10.1134/S1063773712050015 | arxiv=1108.4971 | s2cid=119257644 | postscript=. }}</ref> <ref name=rgcrv>{{citation | last=Evans | first=D. S. | date=June 20–24, 1966 | editor1-last=Batten | editor1-first=Alan Henry | editor2-last=Heard | editor2-first=John Frederick | contribution=The Revision of the General Catalogue of Radial Velocities | volume=30 | page=57 | title=Determination of Radial Velocities and their Applications, Proceedings from IAU Symposium no. 30 | location=University of Toronto | publisher=[[International Astronomical Union]] | bibcode=1967IAUS...30...57E }}<!--| access-date=2009-09-10 --></ref> <ref name=MAST>{{cite web |title=MAST: Barbara A. Mikulski Archive for Space Telescopes |url=https://mast.stsci.edu/portal/Mashup/Clients/Mast/Portal.html |publisher=Space Telescope Science Institute |access-date=8 December 2021}}</ref> <ref name=aaass34_1>{{cite journal | last1=Nicolet | first1=B. | title=Catalogue of homogeneous data in the UBV photoelectric photometric system | journal=Astronomy and Astrophysics Supplement Series | volume=34 | pages=1–49 |date=October 1978 | bibcode=1978A&AS...34....1N }}</ref> <ref name=aaa42_2_229>{{citation | last1=Soderhjelm | first1=S. | title=The three-body problem and eclipsing binaries – Application to algol and lambda Tauri | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=42 | issue=2 | pages=229–236 |date=August 1975 | bibcode=1975A&A....42..229S }}</ref> <ref name=an331_4_349>{{citation | last1=Hohle | first1=M. M. | last2=Neuhäuser | first2=R. | last3=Schutz | first3=B. F. | title=Masses and luminosities of O- and B-type stars and red supergiants | journal=Astronomische Nachrichten | volume=331 | issue=4 | pages=349–360 |date=April 2010 | doi=10.1002/asna.200911355 | bibcode=2010AN....331..349H |arxiv = 1003.2335 | s2cid=111387483 }}</ref> <ref name=SIMBAD>{{citation | title=HD 25204 -- Eclipsing binary of Algol type | work=SIMBAD Astronomical Database | url=http://simbad.u-strasbg.fr/sim-id.pl?protocol=html&Ident=lambda+tauri | access-date=2007-01-26 }}</ref> <ref name=mnras55_429>{{citation | last1=Knobel | first1=E. B. | title=Al Achsasi Al Mouakket, on a catalogue of stars in the Calendarium of | journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] | volume=55 | pages=429–438 |date=June 1895 | issue=8 | bibcode=1895MNRAS..55..429K | doi=10.1093/mnras/55.8.429| doi-access=free }}</ref> <ref name=mnras71_719>{{citation | first1=Frank | last1=Schlesinger | title=Rotation of Stars about their Axes | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=71 | issue=9 | page=719 | bibcode=1911MNRAS..71..719S | doi = 10.1093/mnras/71.9.719 | year=1911 | doi-access=free }}</ref> <ref name=aaa202_1_101>{{citation | last1=Cugier | first1=H. | last2=Hardorp | first2=J. | title=Carbon abundance in Beta Persei and Lambda Tauri | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=202 | issue=1–2 | pages=101–108 |date=August 1988 | bibcode=1988A&A...202..101C }}</ref> <ref name=aj121_5_2723>{{citation | last1=Vesper | first1=David | last2=Honeycutt | first2=Kent | last3=Hunt | first3=Thomas | title=Survey of Hα Mass Transfer Structures in Classical Algol-Type Binaries | journal=The Astronomical Journal | volume=121 | issue=5 | pages=2723–2736 |date=May 2001 | doi=10.1086/320381 | bibcode=2001AJ....121.2723V | doi-access= }}</ref> <ref name=mnras406_2_1071>{{citation | last1=Dervişoğlu | first1=A. | last2=Tout | first2=Christopher A. | last3=Ibanoğlu | first3=C. | title=Spin angular momentum evolution of the long-period Algols | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=406 | issue=2 | pages=1071–1083 |date=August 2010 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.16732.x | doi-access=free | bibcode=2010MNRAS.406.1071D |arxiv = 1003.4392 | s2cid=119198387 }}</ref> <ref name=apj1_263_289>{{citation | last1=Fekel | first1=F. C. Jr. | last2=Tomkin | first2=J. | title=Secondaries of eclipsing binaries. IV - The triple system Lambda Tauri | journal=Astrophysical Journal, Part 1 | volume=263 | pages=289–301 |date=December 1982 | doi=10.1086/160503 | bibcode=1982ApJ...263..289F | hdl=2152/34674 | hdl-access=free }}</ref> <ref name=aaa611_a69>{{citation |last1=Berdyugin |first1=A. |last2=Piirola |first2=V. |last3=Sakanoi |first3=T. |last4=Kagitani |first4=M. |last5=Yoneda |first5=M. |title=High-precision broad-band linear polarimetry of early-type binaries: II. Variable, phase-locked polarization in triple Algol-type system λ Tauri |journal=Astronomy & Astrophysics |date=March 2018 |volume=611 |doi=10.1051/0004-6361/201732163 |doi-access=free |bibcode=2018A&A...611A..69B |id=A69|url=https://www.utupub.fi/bitstream/10024/153303/1/aa32163-17.pdf }}</ref> <ref name=csiro>{{citation|title=The Colour of Stars |date=December 21, 2004 |work=Australia Telescope, Outreach and Education |publisher=Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation |url=http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |access-date=2012-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318151427/http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |archive-date=March 18, 2012 }}</ref> <ref name=mnras410_1_190>{{citation | last1=Tetzlaff | first1=N. | last2=Neuhäuser | first2=R. | last3=Hohle | first3=M. M. | title=A catalogue of young runaway Hipparcos stars within 3 kpc from the Sun | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=410 | issue=1 | pages=190–200 |date=January 2011 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.17434.x | doi-access=free | bibcode=2011MNRAS.410..190T |arxiv = 1007.4883 | s2cid=118629873 }}</ref> <ref name=gcvs>{{citation |bibcode=2017ARep...61...80S |title=General catalogue of variable stars: Version GCVS 5.1 |last1=Samus' |first1=N. N. |last2=Kazarovets |first2=E. V. |last3=Durlevich |first3=O. V. |last4=Kireeva |first4=N. N. |last5=Pastukhova |first5=E. N. |journal=Astronomy Reports |year=2017 |volume=61 |issue=1 |page=80 |doi=10.1134/S1063772917010085 |s2cid=125853869 }}</ref> <ref name=IAU-CSN>{{cite web |title=IAU Catalog of Star Names |url=https://exopla.net/star-names/modern-iau-star-names/ |access-date=18 May 2026}}</ref> }} {{Stars of Taurus}} [[Category:Algol variables]] [[Category:Bayer objects|Tauri, Lambda]] [[Category:B-type main-sequence stars]] [[Category:Taurus (constellation)]] [[Category:Triple star systems]] [[Category:A-type subgiants]] [[Category:Flamsteed objects|Tauri, 035]] [[Category:Hipparcos objects|018724]] [[Category:Bright Star Catalogue objects|1239]] [[Category:Henry Draper Catalogue objects|025204]] [[Category:Durchmusterung objects|BD+12 0539]] [[Category:Stars with proper names|Bibing]] {{short description|Triple star system in the constellation Taurus}} {{Starbox begin | name = λ Tauri }} {{Starbox image | image= {{Location mark |image=Taurus constellation map.svg|alt=|float=center|width=260 |label=|position=right |mark=Red circle.svg|mark_width=10|mark_link=λ Tau |x=738|y=650 }} |caption=Location of λ Tauri (circled) }} {{Starbox observe | epoch = [[J2000.0]] | ra = {{RA|04|00|40.81572}}<ref name=aaa474_2_653/> | dec = {{DEC|+12|29|25.2259}}<ref name=aaa474_2_653/> | appmag_v = +3.37 (- 3.54) - 3.91<ref name=gcvs/> | constell = [[Taurus (constellation)|Taurus]] }} {{Starbox character | class = {{nowrap|B3 V + A4 IV}}<ref name=an331_4_349/> | b-v = −0.12<ref name=aaass34_1/> | u-b = −0.62<ref name=aaass34_1/> | variable = [[Algol variable|Algol]]<ref name=gcvs/> }} {{Starbox astrometry | radial_v = +17.8<ref name=rgcrv/> | prop_mo_ra = −8.02<ref name=aaa474_2_653/> | prop_mo_dec = −14.42<ref name=aaa474_2_653/> | parallax = 6.74 | p_error = 0.17 | parallax_footnote = <ref name=aaa474_2_653/> | absmag_v = −2.45<ref name=Anderson2012/> }} {{Starbox orbit | reference = <ref name=apj1_263_289/> | primary = λ Tau A | name = λ Tau B | period_unitless = 3.9529552&nbsp;days | axis_unitless = {{Solar radius|21.91}}<ref name=aj121_5_2723/> | eccentricity = {{val|0.025|0.015}} | inclination = {{val|76|1|2}}<ref name=aaa611_a69/> | node = {{val|15|2}} or {{val|195|2}}<ref name=aaa611_a69/> | periastron = {{val|2,444,667.3|2.1|u=HJD|fmt=commas}} | periarg = <!--Argument of periastron (in degrees), secondary --> | periarg_primary = <!--Argument of periastron (in degrees), primary --> | k1 = {{val|56.9|0.6}} | k2 = {{val|215.6|0.7}} }} {{Starbox detail | component1 = λ Tau A | mass = 7.18<ref name=mnras406_2_1071/> | radius = 6.40<ref name=mnras406_2_1071/> | metal_fe = | gravity = 3.38<ref name=aaa202_1_101/> | age_myr = {{val|33.2|3.9}}<ref name=mnras410_1_190/> | luminosity = 5,801<ref name=an331_4_349/> | temperature = 18,700<ref name=an331_4_349/> | rotational_velocity = 85<ref name=aj121_5_2723/> | component2 = λ Tau B | mass2 = 1.89<ref name=mnras406_2_1071/> | radius2 = 5.30<ref name=mnras406_2_1071/> | luminosity2 = 128<ref name=an331_4_349/> | temperature2 = 8,405<ref name=an331_4_349/> | rotational_velocity2 = 76<ref name=aj121_5_2723/> }} {{Starbox catalog | names = {{odlist | name=Bibing | B=λ Tau | F=35 Tau | BD=+12 539 | FK5=150 | HD=25204 | HIP=18724 | HR=1239 | SAO=93719}}<ref name=SIMBAD/> }} {{Starbox reference | Simbad = lam+Tau }} {{Starbox end}} '''Lambda Tauri''', [[Romanization of Greek|Latinized]] from λ Tauri formally named '''Bibing''',<ref name=IAU-CSN/> is a [[triple star system]] in the [[constellation]] [[Taurus (constellation)|Taurus]]. In 1848, the light from this system was found to vary periodically and it was determined to be an [[eclipsing binary]] system—the third such discovered.<ref name=apj1_263_289/> The components of this system have a combined [[apparent visual magnitude]] of +3.37 at its brightest, making it one of the [[List of stars in Taurus|brighter members]] of the constellation. Based upon [[parallax]] measurements from the [[Hipparcos]] mission, the distance to this system is approximately {{Convert|480|ly|pc|abbr=off|lk=on}}.<ref name=aaa474_2_653/> == Nomenclature == ''Lambda Tauri'' ([[Romanization of Greek|Latinized]] from λ Tauri, abbreviated λ Tau) is the star's [[Bayer designation]]. In the ''Calendarium of Al Achsasi Al Mouakket'', this star was designated ''Sadr al Tauri'', which was translated into [[Latin]] as ''Pectus Tauri'', meaning "the bull chest".<ref name=mnras55_429/> In [[Chinese astronomy]], this star is part of the constellation Bi ({{lang|zh|畢}}, [[Net (Chinese constellation)|Net]]), one of the [[Twenty-Eight Mansions|lunar mansions]]; it is named Bibing ({{lang|zh|畢柄}}), the handle of the net. The [[IAU Working Group on Star Names]] adopted the name Bibing for λ Tauri Aa on 17 May 2026.<ref name=IAU-CSN/> == System == [[File:LambdaTauLightCurve.png|thumb|left|A [[light curve]] for Lambda Tauri, plotted from ''[[Transiting Exoplanet Survey Satellite|TESS]]'' data<ref name=MAST/>]] The inner pair of this triple star system, Lambda Tauri AB, orbit around each other with a [[orbital period|period]] of 3.95&nbsp;days and a low [[orbital eccentricity|eccentricity]] of about 0.025.<ref name=apj1_263_289/> Their [[Orbital plane (astronomy)|orbital plane]] is inclined by around 76° to the line of sight from the Earth,<ref name=mnras406_2_1071/> so it is being viewed from nearly edge on and the two stars form an [[Algol]]-like [[eclipsing binary]] system. The combined brightness of the pair varies from magnitude +3.37 to +3.91 as first one star and then the other pass in front of its companion. The primary member, λ Tau A, undergoes a decrease of {{val|0.435|0.050}} in magnitude during an eclipse, while the secondary component, λ Tau B, decreases by 0.09–0.10 in magnitude.<ref name=aaa42_2_229/> The mean physical separation between these two stars is estimated at 21.91 times the radius of the Sun, or {{val|0.1|ul=Astronomical Units}}.<ref name=aj121_5_2723/> The primary component has a [[stellar classification]] of B3&nbsp;V, making this a massive [[B-type main sequence star]]. It has over seven times the [[mass of the Sun]]<ref name=aaa42_2_229/> and 6.4 times the [[Sun's radius]].<ref name=aj121_5_2723/> This star is the brightest member of the system, radiating about 5,801<ref name=an331_4_349/> times the [[luminosity of the Sun]] from its outer envelope at an [[effective temperature]] of {{val|18,700|ul=K|fmt=commas}}, which gives it a blue-white hue common to the B-type stars.<ref name=csiro/> Lambda Tauri A is rotating rapidly with a [[projected rotational velocity]] of {{val|85|u=km/s}}.<ref name=aj121_5_2723/> It, along with [[Delta Librae|δ Librae]], were the first stars on which rotational line broadening was observed, by [[Frank Schlesinger]] in 1909.<ref name=mnras71_719/> The third component, λ Tau C, is orbiting the inner pair over a 33.025 day period with an [[orbital eccentricity|eccentricity]] of roughly 0.15. The orbital plane of this component is nearly coplanar with the orbit of Lambda Tauri AB, differing by no more than 7°. It has about half the mass of the Sun.<ref name=aaa42_2_229/> The orbit of this star causes perturbation effects on the orbit of the AB pair, resulting in periodic changes in their orbital eccentricity and other [[orbital elements]].<ref name=apj1_263_289/> == Physical characteristics == The spectrum of Lambda Tauri A shows an under abundance of carbon relative to the norm for this category of star. A possible explanation for this is a loss of mass by the star some time in the past. An inner region of the star became depleted by the conversion of carbon into nitrogen during the nuclear fusion process, and this region was later exposed when the outer envelope of the star was lost. Alternatively, the star may have undergone a period of convective mixing, bringing the carbon-depleted material to the surface. However, the cause of such a fully convective behavior in a [[main sequence]] star of this mass is unclear.<ref name=aaa202_1_101/> The secondary companion has a stellar classification of A4&nbsp;IV,<ref name=an331_4_349/> suggesting that it is a [[subgiant star]] that has nearly exhausted the supply of hydrogen at its core and is in the process of [[stellar evolution|evolving]] into a [[giant star]]. It has nearly 1.9 times the mass of the Sun, 5.3 times the Sun's radius,<ref name=aj121_5_2723/> and is radiating 128 times the Sun's luminosity at an effective temperature of {{val|8,405|u=K|fmt=commas}}.<ref name=an331_4_349/> As with the primary, this star is spinning rapidly with a projected rotational velocity of {{val|76|u=km/s}}.<ref name=aj121_5_2723/> The side of the secondary facing the more massive star is being heated by an additional {{val|1,440|u=K|fmt=commas}}, which produces a rotational effect that causes the strength of the secondary's [[spectral line]]s to vary over the course of its orbit.<ref name=apj1_263_289/> A conundrum with this system is the large radius of the secondary star. In [[stellar evolution]]ary terms, the more massive primary should be the first to reach the subgiant stage. Hence the enlarged radius of the secondary must be caused by a means other than the star's age. This suggests that the pair Lambda Tauri AB form a [[semidetached binary]] with the secondary filling its [[Roche lobe]], giving it a distorted shape.<ref name=apj1_263_289/> ==References== {{Reflist|30em|refs= <ref name=aaa474_2_653>{{citation | last1=van Leeuwen | first1=F. | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 |date=November 2007 | pages=653–664 | doi=10.1051/0004-6361:20078357 | bibcode=2007A&A...474..653V | arxiv=0708.1752 | s2cid=18759600 }}</ref> <ref name=Anderson2012>{{citation | title=XHIP: An extended hipparcos compilation | last1=Anderson | first1=E. | last2=Francis | first2=Ch. | journal=Astronomy Letters | volume=38 | issue=5 | page=331 | year=2012 | bibcode=2012AstL...38..331A | doi=10.1134/S1063773712050015 | arxiv=1108.4971 | s2cid=119257644 | postscript=. }}</ref> <ref name=rgcrv>{{citation | last=Evans | first=D. S. | date=June 20–24, 1966 | editor1-last=Batten | editor1-first=Alan Henry | editor2-last=Heard | editor2-first=John Frederick | contribution=The Revision of the General Catalogue of Radial Velocities | volume=30 | page=57 | title=Determination of Radial Velocities and their Applications, Proceedings from IAU Symposium no. 30 | location=University of Toronto | publisher=[[International Astronomical Union]] | bibcode=1967IAUS...30...57E }}<!--| access-date=2009-09-10 --></ref> <ref name=MAST>{{cite web |title=MAST: Barbara A. Mikulski Archive for Space Telescopes |url=https://mast.stsci.edu/portal/Mashup/Clients/Mast/Portal.html |publisher=Space Telescope Science Institute |access-date=8 December 2021}}</ref> <ref name=aaass34_1>{{cite journal | last1=Nicolet | first1=B. | title=Catalogue of homogeneous data in the UBV photoelectric photometric system | journal=Astronomy and Astrophysics Supplement Series | volume=34 | pages=1–49 |date=October 1978 | bibcode=1978A&AS...34....1N }}</ref> <ref name=aaa42_2_229>{{citation | last1=Soderhjelm | first1=S. | title=The three-body problem and eclipsing binaries – Application to algol and lambda Tauri | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=42 | issue=2 | pages=229–236 |date=August 1975 | bibcode=1975A&A....42..229S }}</ref> <ref name=an331_4_349>{{citation | last1=Hohle | first1=M. M. | last2=Neuhäuser | first2=R. | last3=Schutz | first3=B. F. | title=Masses and luminosities of O- and B-type stars and red supergiants | journal=Astronomische Nachrichten | volume=331 | issue=4 | pages=349–360 |date=April 2010 | doi=10.1002/asna.200911355 | bibcode=2010AN....331..349H |arxiv = 1003.2335 | s2cid=111387483 }}</ref> <ref name=SIMBAD>{{citation | title=HD 25204 -- Eclipsing binary of Algol type | work=SIMBAD Astronomical Database | url=http://simbad.u-strasbg.fr/sim-id.pl?protocol=html&Ident=lambda+tauri | access-date=2007-01-26 }}</ref> <ref name=mnras55_429>{{citation | last1=Knobel | first1=E. B. | title=Al Achsasi Al Mouakket, on a catalogue of stars in the Calendarium of | journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] | volume=55 | pages=429–438 |date=June 1895 | issue=8 | bibcode=1895MNRAS..55..429K | doi=10.1093/mnras/55.8.429| doi-access=free }}</ref> <ref name=mnras71_719>{{citation | first1=Frank | last1=Schlesinger | title=Rotation of Stars about their Axes | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=71 | issue=9 | page=719 | bibcode=1911MNRAS..71..719S | doi = 10.1093/mnras/71.9.719 | year=1911 | doi-access=free }}</ref> <ref name=aaa202_1_101>{{citation | last1=Cugier | first1=H. | last2=Hardorp | first2=J. | title=Carbon abundance in Beta Persei and Lambda Tauri | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=202 | issue=1–2 | pages=101–108 |date=August 1988 | bibcode=1988A&A...202..101C }}</ref> <ref name=aj121_5_2723>{{citation | last1=Vesper | first1=David | last2=Honeycutt | first2=Kent | last3=Hunt | first3=Thomas | title=Survey of Hα Mass Transfer Structures in Classical Algol-Type Binaries | journal=The Astronomical Journal | volume=121 | issue=5 | pages=2723–2736 |date=May 2001 | doi=10.1086/320381 | bibcode=2001AJ....121.2723V | doi-access= }}</ref> <ref name=mnras406_2_1071>{{citation | last1=Dervişoğlu | first1=A. | last2=Tout | first2=Christopher A. | last3=Ibanoğlu | first3=C. | title=Spin angular momentum evolution of the long-period Algols | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=406 | issue=2 | pages=1071–1083 |date=August 2010 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.16732.x | doi-access=free | bibcode=2010MNRAS.406.1071D |arxiv = 1003.4392 | s2cid=119198387 }}</ref> <ref name=apj1_263_289>{{citation | last1=Fekel | first1=F. C. Jr. | last2=Tomkin | first2=J. | title=Secondaries of eclipsing binaries. IV - The triple system Lambda Tauri | journal=Astrophysical Journal, Part 1 | volume=263 | pages=289–301 |date=December 1982 | doi=10.1086/160503 | bibcode=1982ApJ...263..289F | hdl=2152/34674 | hdl-access=free }}</ref> <ref name=aaa611_a69>{{citation |last1=Berdyugin |first1=A. |last2=Piirola |first2=V. |last3=Sakanoi |first3=T. |last4=Kagitani |first4=M. |last5=Yoneda |first5=M. |title=High-precision broad-band linear polarimetry of early-type binaries: II. Variable, phase-locked polarization in triple Algol-type system λ Tauri |journal=Astronomy & Astrophysics |date=March 2018 |volume=611 |doi=10.1051/0004-6361/201732163 |doi-access=free |bibcode=2018A&A...611A..69B |id=A69|url=https://www.utupub.fi/bitstream/10024/153303/1/aa32163-17.pdf }}</ref> <ref name=csiro>{{citation|title=The Colour of Stars |date=December 21, 2004 |work=Australia Telescope, Outreach and Education |publisher=Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation |url=http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |access-date=2012-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318151427/http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |archive-date=March 18, 2012 }}</ref> <ref name=mnras410_1_190>{{citation | last1=Tetzlaff | first1=N. | last2=Neuhäuser | first2=R. | last3=Hohle | first3=M. M. | title=A catalogue of young runaway Hipparcos stars within 3 kpc from the Sun | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=410 | issue=1 | pages=190–200 |date=January 2011 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.17434.x | doi-access=free | bibcode=2011MNRAS.410..190T |arxiv = 1007.4883 | s2cid=118629873 }}</ref> <ref name=gcvs>{{citation |bibcode=2017ARep...61...80S |title=General catalogue of variable stars: Version GCVS 5.1 |last1=Samus' |first1=N. N. |last2=Kazarovets |first2=E. V. |last3=Durlevich |first3=O. V. |last4=Kireeva |first4=N. N. |last5=Pastukhova |first5=E. N. |journal=Astronomy Reports |year=2017 |volume=61 |issue=1 |page=80 |doi=10.1134/S1063772917010085 |s2cid=125853869 }}</ref> <ref name=IAU-CSN>{{cite web |title=IAU Catalog of Star Names |url=https://exopla.net/star-names/modern-iau-star-names/ |access-date=18 May 2026}}</ref> }} {{Stars of Taurus}} [[Category:Algol variables]] [[Category:Bayer objects|Tauri, Lambda]] [[Category:B-type main-sequence stars]] [[Category:Taurus (constellation)]] [[Category:Triple star systems]] [[Category:A-type subgiants]] [[Category:Flamsteed objects|Tauri, 035]] [[Category:Hipparcos objects|018724]] [[Category:Bright Star Catalogue objects|1239]] [[Category:Henry Draper Catalogue objects|025204]] [[Category:Durchmusterung objects|BD+12 0539]] [[Category:Stars with proper names|Bibing]] {{short description|Triple star system in the constellation Taurus}} {{Starbox begin | name = λ Tauri }} {{Starbox image | image= {{Location mark |image=Taurus constellation map.svg|alt=|float=center|width=260 |label=|position=right |mark=Red circle.svg|mark_width=10|mark_link=λ Tau |x=738|y=650 }} |caption=Location of λ Tauri (circled) }} {{Starbox observe | epoch = [[J2000.0]] | ra = {{RA|04|00|40.81572}}<ref name=aaa474_2_653/> | dec = {{DEC|+12|29|25.2259}}<ref name=aaa474_2_653/> | appmag_v = +3.37 (- 3.54) - 3.91<ref name=gcvs/> | constell = [[Taurus (constellation)|Taurus]] }} {{Starbox character | class = {{nowrap|B3 V + A4 IV}}<ref name=an331_4_349/> | b-v = −0.12<ref name=aaass34_1/> | u-b = −0.62<ref name=aaass34_1/> | variable = [[Algol variable|Algol]]<ref name=gcvs/> }} {{Starbox astrometry | radial_v = +17.8<ref name=rgcrv/> | prop_mo_ra = −8.02<ref name=aaa474_2_653/> | prop_mo_dec = −14.42<ref name=aaa474_2_653/> | parallax = 6.74 | p_error = 0.17 | parallax_footnote = <ref name=aaa474_2_653/> | absmag_v = −2.45<ref name=Anderson2012/> }} {{Starbox orbit | reference = <ref name=apj1_263_289/> | primary = λ Tau A | name = λ Tau B | period_unitless = 3.9529552&nbsp;days | axis_unitless = {{Solar radius|21.91}}<ref name=aj121_5_2723/> | eccentricity = {{val|0.025|0.015}} | inclination = {{val|76|1|2}}<ref name=aaa611_a69/> | node = {{val|15|2}} or {{val|195|2}}<ref name=aaa611_a69/> | periastron = {{val|2,444,667.3|2.1|u=HJD|fmt=commas}} | periarg = <!--Argument of periastron (in degrees), secondary --> | periarg_primary = <!--Argument of periastron (in degrees), primary --> | k1 = {{val|56.9|0.6}} | k2 = {{val|215.6|0.7}} }} {{Starbox detail | component1 = λ Tau A | mass = 7.18<ref name=mnras406_2_1071/> | radius = 6.40<ref name=mnras406_2_1071/> | metal_fe = | gravity = 3.38<ref name=aaa202_1_101/> | age_myr = {{val|33.2|3.9}}<ref name=mnras410_1_190/> | luminosity = 5,801<ref name=an331_4_349/> | temperature = 18,700<ref name=an331_4_349/> | rotational_velocity = 85<ref name=aj121_5_2723/> | component2 = λ Tau B | mass2 = 1.89<ref name=mnras406_2_1071/> | radius2 = 5.30<ref name=mnras406_2_1071/> | luminosity2 = 128<ref name=an331_4_349/> | temperature2 = 8,405<ref name=an331_4_349/> | rotational_velocity2 = 76<ref name=aj121_5_2723/> }} {{Starbox catalog | names = {{odlist | name=Bibing | B=λ Tau | F=35 Tau | BD=+12 539 | FK5=150 | HD=25204 | HIP=18724 | HR=1239 | SAO=93719}}<ref name=SIMBAD/> }} {{Starbox reference | Simbad = lam+Tau }} {{Starbox end}} '''Lambda Tauri''', [[Romanization of Greek|Latinized]] from λ Tauri formally named '''Bibing''',<ref name=IAU-CSN/> is a [[triple star system]] in the [[constellation]] [[Taurus (constellation)|Taurus]]. In 1848, the light from this system was found to vary periodically and it was determined to be an [[eclipsing binary]] system—the third such discovered.<ref name=apj1_263_289/> The components of this system have a combined [[apparent visual magnitude]] of +3.37 at its brightest, making it one of the [[List of stars in Taurus|brighter members]] of the constellation. Based upon [[parallax]] measurements from the [[Hipparcos]] mission, the distance to this system is approximately {{Convert|480|ly|pc|abbr=off|lk=on}}.<ref name=aaa474_2_653/> == Nomenclature == ''Lambda Tauri'' ([[Romanization of Greek|Latinized]] from λ Tauri, abbreviated λ Tau) is the star's [[Bayer designation]]. In the ''Calendarium of Al Achsasi Al Mouakket'', this star was designated ''Sadr al Tauri'', which was translated into [[Latin]] as ''Pectus Tauri'', meaning "the bull chest".<ref name=mnras55_429/> In [[Chinese astronomy]], this star is part of the constellation Bi ({{lang|zh|畢}}, [[Net (Chinese constellation)|Net]]), one of the [[Twenty-Eight Mansions|lunar mansions]]; it is named Bibing ({{lang|zh|畢柄}}), the handle of the net. The [[IAU Working Group on Star Names]] adopted the name Bibing for λ Tauri Aa on 17 May 2026.<ref name=IAU-CSN/> == System == [[File:LambdaTauLightCurve.png|thumb|left|A [[light curve]] for Lambda Tauri, plotted from ''[[Transiting Exoplanet Survey Satellite|TESS]]'' data<ref name=MAST/>]] The inner pair of this triple star system, Lambda Tauri AB, orbit around each other with a [[orbital period|period]] of 3.95&nbsp;days and a low [[orbital eccentricity|eccentricity]] of about 0.025.<ref name=apj1_263_289/> Their [[Orbital plane (astronomy)|orbital plane]] is inclined by around 76° to the line of sight from the Earth,<ref name=mnras406_2_1071/> so it is being viewed from nearly edge on and the two stars form an [[Algol]]-like [[eclipsing binary]] system. The combined brightness of the pair varies from magnitude +3.37 to +3.91 as first one star and then the other pass in front of its companion. The primary member, λ Tau A, undergoes a decrease of {{val|0.435|0.050}} in magnitude during an eclipse, while the secondary component, λ Tau B, decreases by 0.09–0.10 in magnitude.<ref name=aaa42_2_229/> The mean physical separation between these two stars is estimated at 21.91 times the radius of the Sun, or {{val|0.1|ul=Astronomical Units}}.<ref name=aj121_5_2723/> The primary component has a [[stellar classification]] of B3&nbsp;V, making this a massive [[B-type main sequence star]]. It has over seven times the [[mass of the Sun]]<ref name=aaa42_2_229/> and 6.4 times the [[Sun's radius]].<ref name=aj121_5_2723/> This star is the brightest member of the system, radiating about 5,801<ref name=an331_4_349/> times the [[luminosity of the Sun]] from its outer envelope at an [[effective temperature]] of {{val|18,700|ul=K|fmt=commas}}, which gives it a blue-white hue common to the B-type stars.<ref name=csiro/> Lambda Tauri A is rotating rapidly with a [[projected rotational velocity]] of {{val|85|u=km/s}}.<ref name=aj121_5_2723/> It, along with [[Delta Librae|δ Librae]], were the first stars on which rotational line broadening was observed, by [[Frank Schlesinger]] in 1909.<ref name=mnras71_719/> The third component, λ Tau C, is orbiting the inner pair over a 33.025 day period with an [[orbital eccentricity|eccentricity]] of roughly 0.15. The orbital plane of this component is nearly coplanar with the orbit of Lambda Tauri AB, differing by no more than 7°. It has about half the mass of the Sun.<ref name=aaa42_2_229/> The orbit of this star causes perturbation effects on the orbit of the AB pair, resulting in periodic changes in their orbital eccentricity and other [[orbital elements]].<ref name=apj1_263_289/> == Physical characteristics == The spectrum of Lambda Tauri A shows an under abundance of carbon relative to the norm for this category of star. A possible explanation for this is a loss of mass by the star some time in the past. An inner region of the star became depleted by the conversion of carbon into nitrogen during the nuclear fusion process, and this region was later exposed when the outer envelope of the star was lost. Alternatively, the star may have undergone a period of convective mixing, bringing the carbon-depleted material to the surface. However, the cause of such a fully convective behavior in a [[main sequence]] star of this mass is unclear.<ref name=aaa202_1_101/> The secondary companion has a stellar classification of A4&nbsp;IV,<ref name=an331_4_349/> suggesting that it is a [[subgiant star]] that has nearly exhausted the supply of hydrogen at its core and is in the process of [[stellar evolution|evolving]] into a [[giant star]]. It has nearly 1.9 times the mass of the Sun, 5.3 times the Sun's radius,<ref name=aj121_5_2723/> and is radiating 128 times the Sun's luminosity at an effective temperature of {{val|8,405|u=K|fmt=commas}}.<ref name=an331_4_349/> As with the primary, this star is spinning rapidly with a projected rotational velocity of {{val|76|u=km/s}}.<ref name=aj121_5_2723/> The side of the secondary facing the more massive star is being heated by an additional {{val|1,440|u=K|fmt=commas}}, which produces a rotational effect that causes the strength of the secondary's [[spectral line]]s to vary over the course of its orbit.<ref name=apj1_263_289/> A conundrum with this system is the large radius of the secondary star. In [[stellar evolution]]ary terms, the more massive primary should be the first to reach the subgiant stage. Hence the enlarged radius of the secondary must be caused by a means other than the star's age. This suggests that the pair Lambda Tauri AB form a [[semidetached binary]] with the secondary filling its [[Roche lobe]], giving it a distorted shape.<ref name=apj1_263_289/> ==References== {{Reflist|30em|refs= <ref name=aaa474_2_653>{{citation | last1=van Leeuwen | first1=F. | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 |date=November 2007 | pages=653–664 | doi=10.1051/0004-6361:20078357 | bibcode=2007A&A...474..653V | arxiv=0708.1752 | s2cid=18759600 }}</ref> <ref name=Anderson2012>{{citation | title=XHIP: An extended hipparcos compilation | last1=Anderson | first1=E. | last2=Francis | first2=Ch. | journal=Astronomy Letters | volume=38 | issue=5 | page=331 | year=2012 | bibcode=2012AstL...38..331A | doi=10.1134/S1063773712050015 | arxiv=1108.4971 | s2cid=119257644 | postscript=. }}</ref> <ref name=rgcrv>{{citation | last=Evans | first=D. S. | date=June 20–24, 1966 | editor1-last=Batten | editor1-first=Alan Henry | editor2-last=Heard | editor2-first=John Frederick | contribution=The Revision of the General Catalogue of Radial Velocities | volume=30 | page=57 | title=Determination of Radial Velocities and their Applications, Proceedings from IAU Symposium no. 30 | location=University of Toronto | publisher=[[International Astronomical Union]] | bibcode=1967IAUS...30...57E }}<!--| access-date=2009-09-10 --></ref> <ref name=MAST>{{cite web |title=MAST: Barbara A. Mikulski Archive for Space Telescopes |url=https://mast.stsci.edu/portal/Mashup/Clients/Mast/Portal.html |publisher=Space Telescope Science Institute |access-date=8 December 2021}}</ref> <ref name=aaass34_1>{{cite journal | last1=Nicolet | first1=B. | title=Catalogue of homogeneous data in the UBV photoelectric photometric system | journal=Astronomy and Astrophysics Supplement Series | volume=34 | pages=1–49 |date=October 1978 | bibcode=1978A&AS...34....1N }}</ref> <ref name=aaa42_2_229>{{citation | last1=Soderhjelm | first1=S. | title=The three-body problem and eclipsing binaries – Application to algol and lambda Tauri | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=42 | issue=2 | pages=229–236 |date=August 1975 | bibcode=1975A&A....42..229S }}</ref> <ref name=an331_4_349>{{citation | last1=Hohle | first1=M. M. | last2=Neuhäuser | first2=R. | last3=Schutz | first3=B. F. | title=Masses and luminosities of O- and B-type stars and red supergiants | journal=Astronomische Nachrichten | volume=331 | issue=4 | pages=349–360 |date=April 2010 | doi=10.1002/asna.200911355 | bibcode=2010AN....331..349H |arxiv = 1003.2335 | s2cid=111387483 }}</ref> <ref name=SIMBAD>{{citation | title=HD 25204 -- Eclipsing binary of Algol type | work=SIMBAD Astronomical Database | url=http://simbad.u-strasbg.fr/sim-id.pl?protocol=html&Ident=lambda+tauri | access-date=2007-01-26 }}</ref> <ref name=mnras55_429>{{citation | last1=Knobel | first1=E. B. | title=Al Achsasi Al Mouakket, on a catalogue of stars in the Calendarium of | journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] | volume=55 | pages=429–438 |date=June 1895 | issue=8 | bibcode=1895MNRAS..55..429K | doi=10.1093/mnras/55.8.429| doi-access=free }}</ref> <ref name=mnras71_719>{{citation | first1=Frank | last1=Schlesinger | title=Rotation of Stars about their Axes | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=71 | issue=9 | page=719 | bibcode=1911MNRAS..71..719S | doi = 10.1093/mnras/71.9.719 | year=1911 | doi-access=free }}</ref> <ref name=aaa202_1_101>{{citation | last1=Cugier | first1=H. | last2=Hardorp | first2=J. | title=Carbon abundance in Beta Persei and Lambda Tauri | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=202 | issue=1–2 | pages=101–108 |date=August 1988 | bibcode=1988A&A...202..101C }}</ref> <ref name=aj121_5_2723>{{citation | last1=Vesper | first1=David | last2=Honeycutt | first2=Kent | last3=Hunt | first3=Thomas | title=Survey of Hα Mass Transfer Structures in Classical Algol-Type Binaries | journal=The Astronomical Journal | volume=121 | issue=5 | pages=2723–2736 |date=May 2001 | doi=10.1086/320381 | bibcode=2001AJ....121.2723V | doi-access= }}</ref> <ref name=mnras406_2_1071>{{citation | last1=Dervişoğlu | first1=A. | last2=Tout | first2=Christopher A. | last3=Ibanoğlu | first3=C. | title=Spin angular momentum evolution of the long-period Algols | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=406 | issue=2 | pages=1071–1083 |date=August 2010 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.16732.x | doi-access=free | bibcode=2010MNRAS.406.1071D |arxiv = 1003.4392 | s2cid=119198387 }}</ref> <ref name=apj1_263_289>{{citation | last1=Fekel | first1=F. C. Jr. | last2=Tomkin | first2=J. | title=Secondaries of eclipsing binaries. IV - The triple system Lambda Tauri | journal=Astrophysical Journal, Part 1 | volume=263 | pages=289–301 |date=December 1982 | doi=10.1086/160503 | bibcode=1982ApJ...263..289F | hdl=2152/34674 | hdl-access=free }}</ref> <ref name=aaa611_a69>{{citation |last1=Berdyugin |first1=A. |last2=Piirola |first2=V. |last3=Sakanoi |first3=T. |last4=Kagitani |first4=M. |last5=Yoneda |first5=M. |title=High-precision broad-band linear polarimetry of early-type binaries: II. Variable, phase-locked polarization in triple Algol-type system λ Tauri |journal=Astronomy & Astrophysics |date=March 2018 |volume=611 |doi=10.1051/0004-6361/201732163 |doi-access=free |bibcode=2018A&A...611A..69B |id=A69|url=https://www.utupub.fi/bitstream/10024/153303/1/aa32163-17.pdf }}</ref> <ref name=csiro>{{citation|title=The Colour of Stars |date=December 21, 2004 |work=Australia Telescope, Outreach and Education |publisher=Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation |url=http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |access-date=2012-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318151427/http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |archive-date=March 18, 2012 }}</ref> <ref name=mnras410_1_190>{{citation | last1=Tetzlaff | first1=N. | last2=Neuhäuser | first2=R. | last3=Hohle | first3=M. M. | title=A catalogue of young runaway Hipparcos stars within 3 kpc from the Sun | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=410 | issue=1 | pages=190–200 |date=January 2011 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.17434.x | doi-access=free | bibcode=2011MNRAS.410..190T |arxiv = 1007.4883 | s2cid=118629873 }}</ref> <ref name=gcvs>{{citation |bibcode=2017ARep...61...80S |title=General catalogue of variable stars: Version GCVS 5.1 |last1=Samus' |first1=N. N. |last2=Kazarovets |first2=E. V. |last3=Durlevich |first3=O. V. |last4=Kireeva |first4=N. N. |last5=Pastukhova |first5=E. N. |journal=Astronomy Reports |year=2017 |volume=61 |issue=1 |page=80 |doi=10.1134/S1063772917010085 |s2cid=125853869 }}</ref> <ref name=IAU-CSN>{{cite web |title=IAU Catalog of Star Names |url=https://exopla.net/star-names/modern-iau-star-names/ |access-date=18 May 2026}}</ref> }} {{Stars of Taurus}} [[Category:Algol variables]] [[Category:Bayer objects|Tauri, Lambda]] [[Category:B-type main-sequence stars]] [[Category:Taurus (constellation)]] [[Category:Triple star systems]] [[Category:A-type subgiants]] [[Category:Flamsteed objects|Tauri, 035]] [[Category:Hipparcos objects|018724]] [[Category:Bright Star Catalogue objects|1239]] [[Category:Henry Draper Catalogue objects|025204]] [[Category:Durchmusterung objects|BD+12 0539]] [[Category:Stars with proper names|Bibing]] {{short description|Triple star system in the constellation Taurus}} {{Starbox begin | name = λ Tauri }} {{Starbox image | image= {{Location mark |image=Taurus constellation map.svg|alt=|float=center|width=260 |label=|position=right |mark=Red circle.svg|mark_width=10|mark_link=λ Tau |x=738|y=650 }} |caption=Location of λ Tauri (circled) }} {{Starbox observe | epoch = [[J2000.0]] | ra = {{RA|04|00|40.81572}}<ref name=aaa474_2_653/> | dec = {{DEC|+12|29|25.2259}}<ref name=aaa474_2_653/> | appmag_v = +3.37 (- 3.54) - 3.91<ref name=gcvs/> | constell = [[Taurus (constellation)|Taurus]] }} {{Starbox character | class = {{nowrap|B3 V + A4 IV}}<ref name=an331_4_349/> | b-v = −0.12<ref name=aaass34_1/> | u-b = −0.62<ref name=aaass34_1/> | variable = [[Algol variable|Algol]]<ref name=gcvs/> }} {{Starbox astrometry | radial_v = +17.8<ref name=rgcrv/> | prop_mo_ra = −8.02<ref name=aaa474_2_653/> | prop_mo_dec = −14.42<ref name=aaa474_2_653/> | parallax = 6.74 | p_error = 0.17 | parallax_footnote = <ref name=aaa474_2_653/> | absmag_v = −2.45<ref name=Anderson2012/> }} {{Starbox orbit | reference = <ref name=apj1_263_289/> | primary = λ Tau A | name = λ Tau B | period_unitless = 3.9529552&nbsp;days | axis_unitless = {{Solar radius|21.91}}<ref name=aj121_5_2723/> | eccentricity = {{val|0.025|0.015}} | inclination = {{val|76|1|2}}<ref name=aaa611_a69/> | node = {{val|15|2}} or {{val|195|2}}<ref name=aaa611_a69/> | periastron = {{val|2,444,667.3|2.1|u=HJD|fmt=commas}} | periarg = <!--Argument of periastron (in degrees), secondary --> | periarg_primary = <!--Argument of periastron (in degrees), primary --> | k1 = {{val|56.9|0.6}} | k2 = {{val|215.6|0.7}} }} {{Starbox detail | component1 = λ Tau A | mass = 7.18<ref name=mnras406_2_1071/> | radius = 6.40<ref name=mnras406_2_1071/> | metal_fe = | gravity = 3.38<ref name=aaa202_1_101/> | age_myr = {{val|33.2|3.9}}<ref name=mnras410_1_190/> | luminosity = 5,801<ref name=an331_4_349/> | temperature = 18,700<ref name=an331_4_349/> | rotational_velocity = 85<ref name=aj121_5_2723/> | component2 = λ Tau B | mass2 = 1.89<ref name=mnras406_2_1071/> | radius2 = 5.30<ref name=mnras406_2_1071/> | luminosity2 = 128<ref name=an331_4_349/> | temperature2 = 8,405<ref name=an331_4_349/> | rotational_velocity2 = 76<ref name=aj121_5_2723/> }} {{Starbox catalog | names = {{odlist | name=Bibing | B=λ Tau | F=35 Tau | BD=+12 539 | FK5=150 | HD=25204 | HIP=18724 | HR=1239 | SAO=93719}}<ref name=SIMBAD/> }} {{Starbox reference | Simbad = lam+Tau }} {{Starbox end}} '''Lambda Tauri''', [[Romanization of Greek|Latinized]] from λ Tauri formally named '''Bibing''',<ref name=IAU-CSN/> is a [[triple star system]] in the [[constellation]] [[Taurus (constellation)|Taurus]]. In 1848, the light from this system was found to vary periodically and it was determined to be an [[eclipsing binary]] system—the third such discovered.<ref name=apj1_263_289/> The components of this system have a combined [[apparent visual magnitude]] of +3.37 at its brightest, making it one of the [[List of stars in Taurus|brighter members]] of the constellation. Based upon [[parallax]] measurements from the [[Hipparcos]] mission, the distance to this system is approximately {{Convert|480|ly|pc|abbr=off|lk=on}}.<ref name=aaa474_2_653/> == Nomenclature == ''Lambda Tauri'' ([[Romanization of Greek|Latinized]] from λ Tauri, abbreviated λ Tau) is the star's [[Bayer designation]]. In the ''Calendarium of Al Achsasi Al Mouakket'', this star was designated ''Sadr al Tauri'', which was translated into [[Latin]] as ''Pectus Tauri'', meaning "the bull chest".<ref name=mnras55_429/> In [[Chinese astronomy]], this star is part of the constellation Bi ({{lang|zh|畢}}, [[Net (Chinese constellation)|Net]]), one of the [[Twenty-Eight Mansions|lunar mansions]]; it is named Bibing ({{lang|zh|畢柄}}), the handle of the net. The [[IAU Working Group on Star Names]] adopted the name Bibing for λ Tauri Aa on 17 May 2026.<ref name=IAU-CSN/> == System == [[File:LambdaTauLightCurve.png|thumb|left|A [[light curve]] for Lambda Tauri, plotted from ''[[Transiting Exoplanet Survey Satellite|TESS]]'' data<ref name=MAST/>]] The inner pair of this triple star system, Lambda Tauri AB, orbit around each other with a [[orbital period|period]] of 3.95&nbsp;days and a low [[orbital eccentricity|eccentricity]] of about 0.025.<ref name=apj1_263_289/> Their [[Orbital plane (astronomy)|orbital plane]] is inclined by around 76° to the line of sight from the Earth,<ref name=mnras406_2_1071/> so it is being viewed from nearly edge on and the two stars form an [[Algol]]-like [[eclipsing binary]] system. The combined brightness of the pair varies from magnitude +3.37 to +3.91 as first one star and then the other pass in front of its companion. The primary member, λ Tau A, undergoes a decrease of {{val|0.435|0.050}} in magnitude during an eclipse, while the secondary component, λ Tau B, decreases by 0.09–0.10 in magnitude.<ref name=aaa42_2_229/> The mean physical separation between these two stars is estimated at 21.91 times the radius of the Sun, or {{val|0.1|ul=Astronomical Units}}.<ref name=aj121_5_2723/> The primary component has a [[stellar classification]] of B3&nbsp;V, making this a massive [[B-type main sequence star]]. It has over seven times the [[mass of the Sun]]<ref name=aaa42_2_229/> and 6.4 times the [[Sun's radius]].<ref name=aj121_5_2723/> This star is the brightest member of the system, radiating about 5,801<ref name=an331_4_349/> times the [[luminosity of the Sun]] from its outer envelope at an [[effective temperature]] of {{val|18,700|ul=K|fmt=commas}}, which gives it a blue-white hue common to the B-type stars.<ref name=csiro/> Lambda Tauri A is rotating rapidly with a [[projected rotational velocity]] of {{val|85|u=km/s}}.<ref name=aj121_5_2723/> It, along with [[Delta Librae|δ Librae]], were the first stars on which rotational line broadening was observed, by [[Frank Schlesinger]] in 1909.<ref name=mnras71_719/> The third component, λ Tau C, is orbiting the inner pair over a 33.025 day period with an [[orbital eccentricity|eccentricity]] of roughly 0.15. The orbital plane of this component is nearly coplanar with the orbit of Lambda Tauri AB, differing by no more than 7°. It has about half the mass of the Sun.<ref name=aaa42_2_229/> The orbit of this star causes perturbation effects on the orbit of the AB pair, resulting in periodic changes in their orbital eccentricity and other [[orbital elements]].<ref name=apj1_263_289/> == Physical characteristics == The spectrum of Lambda Tauri A shows an under abundance of carbon relative to the norm for this category of star. A possible explanation for this is a loss of mass by the star some time in the past. An inner region of the star became depleted by the conversion of carbon into nitrogen during the nuclear fusion process, and this region was later exposed when the outer envelope of the star was lost. Alternatively, the star may have undergone a period of convective mixing, bringing the carbon-depleted material to the surface. However, the cause of such a fully convective behavior in a [[main sequence]] star of this mass is unclear.<ref name=aaa202_1_101/> The secondary companion has a stellar classification of A4&nbsp;IV,<ref name=an331_4_349/> suggesting that it is a [[subgiant star]] that has nearly exhausted the supply of hydrogen at its core and is in the process of [[stellar evolution|evolving]] into a [[giant star]]. It has nearly 1.9 times the mass of the Sun, 5.3 times the Sun's radius,<ref name=aj121_5_2723/> and is radiating 128 times the Sun's luminosity at an effective temperature of {{val|8,405|u=K|fmt=commas}}.<ref name=an331_4_349/> As with the primary, this star is spinning rapidly with a projected rotational velocity of {{val|76|u=km/s}}.<ref name=aj121_5_2723/> The side of the secondary facing the more massive star is being heated by an additional {{val|1,440|u=K|fmt=commas}}, which produces a rotational effect that causes the strength of the secondary's [[spectral line]]s to vary over the course of its orbit.<ref name=apj1_263_289/> A conundrum with this system is the large radius of the secondary star. In [[stellar evolution]]ary terms, the more massive primary should be the first to reach the subgiant stage. Hence the enlarged radius of the secondary must be caused by a means other than the star's age. This suggests that the pair Lambda Tauri AB form a [[semidetached binary]] with the secondary filling its [[Roche lobe]], giving it a distorted shape.<ref name=apj1_263_289/> ==References== {{Reflist|30em|refs= <ref name=aaa474_2_653>{{citation | last1=van Leeuwen | first1=F. | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 |date=November 2007 | pages=653–664 | doi=10.1051/0004-6361:20078357 | bibcode=2007A&A...474..653V | arxiv=0708.1752 | s2cid=18759600 }}</ref> <ref name=Anderson2012>{{citation | title=XHIP: An extended hipparcos compilation | last1=Anderson | first1=E. | last2=Francis | first2=Ch. | journal=Astronomy Letters | volume=38 | issue=5 | page=331 | year=2012 | bibcode=2012AstL...38..331A | doi=10.1134/S1063773712050015 | arxiv=1108.4971 | s2cid=119257644 | postscript=. }}</ref> <ref name=rgcrv>{{citation | last=Evans | first=D. S. | date=June 20–24, 1966 | editor1-last=Batten | editor1-first=Alan Henry | editor2-last=Heard | editor2-first=John Frederick | contribution=The Revision of the General Catalogue of Radial Velocities | volume=30 | page=57 | title=Determination of Radial Velocities and their Applications, Proceedings from IAU Symposium no. 30 | location=University of Toronto | publisher=[[International Astronomical Union]] | bibcode=1967IAUS...30...57E }}<!--| access-date=2009-09-10 --></ref> <ref name=MAST>{{cite web |title=MAST: Barbara A. Mikulski Archive for Space Telescopes |url=https://mast.stsci.edu/portal/Mashup/Clients/Mast/Portal.html |publisher=Space Telescope Science Institute |access-date=8 December 2021}}</ref> <ref name=aaass34_1>{{cite journal | last1=Nicolet | first1=B. | title=Catalogue of homogeneous data in the UBV photoelectric photometric system | journal=Astronomy and Astrophysics Supplement Series | volume=34 | pages=1–49 |date=October 1978 | bibcode=1978A&AS...34....1N }}</ref> <ref name=aaa42_2_229>{{citation | last1=Soderhjelm | first1=S. | title=The three-body problem and eclipsing binaries – Application to algol and lambda Tauri | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=42 | issue=2 | pages=229–236 |date=August 1975 | bibcode=1975A&A....42..229S }}</ref> <ref name=an331_4_349>{{citation | last1=Hohle | first1=M. M. | last2=Neuhäuser | first2=R. | last3=Schutz | first3=B. F. | title=Masses and luminosities of O- and B-type stars and red supergiants | journal=Astronomische Nachrichten | volume=331 | issue=4 | pages=349–360 |date=April 2010 | doi=10.1002/asna.200911355 | bibcode=2010AN....331..349H |arxiv = 1003.2335 | s2cid=111387483 }}</ref> <ref name=SIMBAD>{{citation | title=HD 25204 -- Eclipsing binary of Algol type | work=SIMBAD Astronomical Database | url=http://simbad.u-strasbg.fr/sim-id.pl?protocol=html&Ident=lambda+tauri | access-date=2007-01-26 }}</ref> <ref name=mnras55_429>{{citation | last1=Knobel | first1=E. B. | title=Al Achsasi Al Mouakket, on a catalogue of stars in the Calendarium of | journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] | volume=55 | pages=429–438 |date=June 1895 | issue=8 | bibcode=1895MNRAS..55..429K | doi=10.1093/mnras/55.8.429| doi-access=free }}</ref> <ref name=mnras71_719>{{citation | first1=Frank | last1=Schlesinger | title=Rotation of Stars about their Axes | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=71 | issue=9 | page=719 | bibcode=1911MNRAS..71..719S | doi = 10.1093/mnras/71.9.719 | year=1911 | doi-access=free }}</ref> <ref name=aaa202_1_101>{{citation | last1=Cugier | first1=H. | last2=Hardorp | first2=J. | title=Carbon abundance in Beta Persei and Lambda Tauri | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=202 | issue=1–2 | pages=101–108 |date=August 1988 | bibcode=1988A&A...202..101C }}</ref> <ref name=aj121_5_2723>{{citation | last1=Vesper | first1=David | last2=Honeycutt | first2=Kent | last3=Hunt | first3=Thomas | title=Survey of Hα Mass Transfer Structures in Classical Algol-Type Binaries | journal=The Astronomical Journal | volume=121 | issue=5 | pages=2723–2736 |date=May 2001 | doi=10.1086/320381 | bibcode=2001AJ....121.2723V | doi-access= }}</ref> <ref name=mnras406_2_1071>{{citation | last1=Dervişoğlu | first1=A. | last2=Tout | first2=Christopher A. | last3=Ibanoğlu | first3=C. | title=Spin angular momentum evolution of the long-period Algols | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=406 | issue=2 | pages=1071–1083 |date=August 2010 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.16732.x | doi-access=free | bibcode=2010MNRAS.406.1071D |arxiv = 1003.4392 | s2cid=119198387 }}</ref> <ref name=apj1_263_289>{{citation | last1=Fekel | first1=F. C. Jr. | last2=Tomkin | first2=J. | title=Secondaries of eclipsing binaries. IV - The triple system Lambda Tauri | journal=Astrophysical Journal, Part 1 | volume=263 | pages=289–301 |date=December 1982 | doi=10.1086/160503 | bibcode=1982ApJ...263..289F | hdl=2152/34674 | hdl-access=free }}</ref> <ref name=aaa611_a69>{{citation |last1=Berdyugin |first1=A. |last2=Piirola |first2=V. |last3=Sakanoi |first3=T. |last4=Kagitani |first4=M. |last5=Yoneda |first5=M. |title=High-precision broad-band linear polarimetry of early-type binaries: II. Variable, phase-locked polarization in triple Algol-type system λ Tauri |journal=Astronomy & Astrophysics |date=March 2018 |volume=611 |doi=10.1051/0004-6361/201732163 |doi-access=free |bibcode=2018A&A...611A..69B |id=A69|url=https://www.utupub.fi/bitstream/10024/153303/1/aa32163-17.pdf }}</ref> <ref name=csiro>{{citation|title=The Colour of Stars |date=December 21, 2004 |work=Australia Telescope, Outreach and Education |publisher=Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation |url=http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |access-date=2012-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318151427/http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |archive-date=March 18, 2012 }}</ref> <ref name=mnras410_1_190>{{citation | last1=Tetzlaff | first1=N. | last2=Neuhäuser | first2=R. | last3=Hohle | first3=M. M. | title=A catalogue of young runaway Hipparcos stars within 3 kpc from the Sun | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=410 | issue=1 | pages=190–200 |date=January 2011 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.17434.x | doi-access=free | bibcode=2011MNRAS.410..190T |arxiv = 1007.4883 | s2cid=118629873 }}</ref> <ref name=gcvs>{{citation |bibcode=2017ARep...61...80S |title=General catalogue of variable stars: Version GCVS 5.1 |last1=Samus' |first1=N. N. |last2=Kazarovets |first2=E. V. |last3=Durlevich |first3=O. V. |last4=Kireeva |first4=N. N. |last5=Pastukhova |first5=E. N. |journal=Astronomy Reports |year=2017 |volume=61 |issue=1 |page=80 |doi=10.1134/S1063772917010085 |s2cid=125853869 }}</ref> <ref name=IAU-CSN>{{cite web |title=IAU Catalog of Star Names |url=https://exopla.net/star-names/modern-iau-star-names/ |access-date=18 May 2026}}</ref> }} {{Stars of Taurus}} [[Category:Algol variables]] [[Category:Bayer objects|Tauri, Lambda]] [[Category:B-type main-sequence stars]] [[Category:Taurus (constellation)]] [[Category:Triple star systems]] [[Category:A-type subgiants]] [[Category:Flamsteed objects|Tauri, 035]] [[Category:Hipparcos objects|018724]] [[Category:Bright Star Catalogue objects|1239]] [[Category:Henry Draper Catalogue objects|025204]] [[Category:Durchmusterung objects|BD+12 0539]] [[Category:Stars with proper names|Bibing]] '''Astronomie''' ass e Begrëff fir déi Branche vun den [[Naturwëssenschaft]]en, déi sech mat der Erfuerschung vum Universum ofginn, dat heescht, mat der Verdeelung a Beweegung, de physikaleschen Eegenschaften an Zoustänn, dem Entstoen, der Entwécklung an der Zesummesetzung vun der Matière am Weltraum a mat der Entwécklung an de Strukture vum [[Universum|Kosmos]] am grousse Ganzen. D'Astronomie ass déi eelst Naturwëssenschaft iwwerhaapt. Den Numm ''Astronomie'' kënnt aus dem [[Griichesch]]en άστρον (''ástron'' - Stär) an νόμος (''nomos'' - Gesetz). D'Astronomie beschäftegt sech nieft de Planéiten a [[Fixstär]]en och mat Galaxien a villen aneren Himmelsobjeten. An der Astronomie fanne sech awer och Erkenntnesser aus anere Fachgebidder, wéi zum Beispill der [[Physik]], der [[Chimie]], der [[Geologie]], der [[Geophysik]], der [[Mineralogie]], der [[Biologie]], der [[Mathematik]], der [[Kartographie]] an nach aneren. [[Fichier:Astronomy Amateur 3 V2.jpg|thumb|220px|Amateurastronomen]] == Astronomie == Duerch d'visuellt Betruechte vum Nuetshimmel an dem Laf vun de [[Planéit]]en an der [[Sonn]] gëtt Astronomie schonn zanter Joerdausende bedriwwen. Zanter véierhonnert Joer ginn [[Teleskop]]e benotzt; zu de Pionéier gehéiert ënner anerem de [[Galileo Galilei]]. D'[[19. Joerhonnert]] huet grouss Fortschrëtter mat sech bruecht, besonnesch duerch d'[[Fotografie]] an d'[[Spektroskopie]]. An der Mëtt vum [[20. Joerhonnert]] koum d'onbemannt a bemannt [[Raumfaart]] derbäi. Mëttlerweil gëtt mat de verschiddenste physikalesche Methoden all [[elektromagnéitesch Stralung]] déi aus dem [[Weltraum]] kënnt beobacht. == Spezialgebidder vun der Astronomie == {{Div col|cols=3}} * [[ABC vun de Stären]] * [[Astrometrie]] * [[Astronomesch Begrëffer]] * [[Astronomesch Instrumenter]] * [[Astronomesch Katalogen]] * [[Astronomesch Medailen a Präisser]] * [[Astrophysik]] * [[Himmelsmechanik]] * [[Kalenner]] * [[Kosmologie]] * [[Meteorstréim]] * [[Planetologie]] * [[Sonnefuerschung]] * [[Sonnesystem]] * [[Stellardynamik]] * [[Stellarstatistik]] {{Div col end}} == Literatur zum Theema == * ''dtv-Atlas Astronomie Bd.3006. 14.'', 2000. * Unsöld,Albrecht / Baschek, Bodo, ''Der neue Kosmos'', * [[Sky & Telescope]]. [http://www.skyandtelescope.com/ Englesch Originaleditioun] * [[Sterne und Weltraum]]. [http://www.suw-online.de/ Zäitschrëft fir d'Astronomie] * [[Interstellarum]]. [http://www.interstellarum.de/ Zäitschrëft fir praktesch Astronomie (kënnt all 2 Méint eraus)] * [[Sternenbote]]. [https://web.archive.org/web/20060805110406/http://members.ping.at/astbuero/sb.htm Éisträichesch astronomesch Schrëft] * [[Astronomie Heute]]. [https://web.archive.org/web/20060901132619/http://www.wissenschaft-online.de/page/p_ah_home Populär Zäitschrëft fir Astronomie a Raumfaart] (10 Editiounen / Joer, däitsch Editioun vun [[:en:Sky & Telescope|Sky & Telescope]]) == Kuckt och == * [[Geschicht vun der Astronomie]] * [[Chronologie vun der Astronomie]] ** [[Lëscht vun Astronomen]] ** [[Lëscht vun diffusen Niwwelen]] ** [[Lëscht vun de Sonnendäischterten]] ** [[Lëscht vun de gréisste Stären]] ** [[Lëscht vun den hellste Stären]] ** [[Lëscht vun den nooste Stären]] ** [[Lëscht vun den hellste Galaxien]] ** [[Lëscht vun den Donkelniwwelen]] ** [[Lëscht vun den IC-Objeten]] ** [[Lëscht vun de gréissten opteschen Teleskopen]] *** [[Internationaalt Joer vun der Astronomie]] {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Astronomy|Astronomie}} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ NASA: Astronomy Picture of the Day] – All Dag en neit Bild mat Bericht (Englesch) * [http://esoads.eso.org/abstract_service.html NASA ADS] – Datebank mat astronomescher Fuerschungsliteratur (Englesch) ==== Lëtzebuerg ==== * [http://www.aal.lu/ Amateurs Astronomes du Luxembourg] * [http://www.cpu.lu/~gkes/astro/ Dem Georges seng Astronomiesäit] * [http://www.roeserschool.lu/cgi-bin/apps/base?com=0O0O0O0O0O0O0O0O0O00&item=4275508750&base=news&page= D'Astronomiesäit vun der Réiser-Schoul] ==== De Rescht vun der Welt ==== * [http://www.aas.org/ American Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20060403080758/http://ciclops.lpl.arizona.edu/ Cassini Imaging Laboratory] * [http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.auroresboreales.com/ Aurora Borealis] [[Kategorie:Astronomie| ]] ixnbqfsx1urf4ntnkixhwyds49hxv86 2704279 2704278 2026-09-07T19:15:40Z Seven 7 Spheres 73046 Säitinhalt gëtt ersat duerch '{{Skizz}} D''''Astronomie''' ass d'Wëssenschaft vun de Stären. De Numm ''Astronomie'' kënnt aus dem [[griichesch|griicheschen]] άστρον (''ástron'' - Stär) an νόμος (''nomos'' - Gesetz). D'Astronomie beschäftegt sech nierwt de Planéiten a [[Fixstär|Fixstären]] och mat Galaxien. An der Astronomie fannen sech awer och Erkenntnisser aus anere Fachgebidder wéi zum Beispill der [[Physik]], der [[Chemie]], der [[Geologie]], der [[Geophysik]],…' 2704279 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} D''''Astronomie''' ass d'Wëssenschaft vun de Stären. De Numm ''Astronomie'' kënnt aus dem [[griichesch|griicheschen]] άστρον (''ástron'' - Stär) an νόμος (''nomos'' - Gesetz). D'Astronomie beschäftegt sech nierwt de Planéiten a [[Fixstär|Fixstären]] och mat Galaxien. An der Astronomie fannen sech awer och Erkenntnisser aus anere Fachgebidder wéi zum Beispill der [[Physik]], der [[Chemie]], der [[Geologie]], der [[Geophysik]], der [[Mineralogie]], der [[Biologie]], der [[Mathematik]] an nach aneren. == Astronomie == Duerch d'visuellt Betruechten vum Nuetshimmel an dem Laaf vun de [[Planéit|Planéiten]] an der [[Sonn]] gëtt Astronomie scho säit Joerdausende bedriwen. Säit véierhonnert Joer gin [[Teleskop|Teleskoper]] benotzt, zu de Pionéiere gehéiert ënner anerem de [[Galileo Galilei]]. D'[[19. Joerhonnert]] huet grouss Fortschrëtter mat sech bruecht, notamment duerch d'[[Fotographie]] an d'[[Spektroskopie]]. An der Mëtt vum [[20. Joerhonnert]] koum d'onbemannt a bemannte [[Raumfahrt]] dobäi. Mëttlerweil gëtt mat de verschiddenste physikalesche Methoden all [[elektromagnéitesch Strahlung]] déi aus dem [[Weltall]] kënnt, beobacht. == Spezialgebidder == Zu de Spezialgebidder vun der Astronomie zielen [[Astrometrie]], [[Astrophysik]], [[Himmelsmechanik]], [[Kosmologie]], [[Planetologie]], [[Sonnefuerschung]], [[Stellardynamik]] a [[Stellarstatistik]]. == Literatur zum Thema == * ''dtv-Atlas Astronomie Bd.3006. 14.'', 2000. ISBN 3-423-03006-2 * Albrecht Unsöld a Bodo Baschek, ''Der neue Kosmos'', ISBN 3-540-42177-7 == Links == === Intern === * [[Geschicht vun der Astronomie]] * [[Lëscht vun Astronomen]] === Extern === *[http://www.aas.org/ American Astronomical Society] *[http://ciclops.lpl.arizona.edu/ Cassini Imaging Laboratory] *[http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] *[http://www.auroresboreales.com/ Aurora Borealis] [[Category:Astronomie]] [[af:Sterrekunde en Astrofisika]] [[ar:فلك]] [[bg:Астрономия]] [[bs:Astronomija i Astrofizika]] [[ca:Astronomia]] [[cs:Astronomie]] [[cy:Seryddiaeth]] [[da:Astronomi]] [[de:Astronomie]] [[et:Astronoomia]] [[el:Αστρονομία]] [[en:Astronomy]] [[es:Astronomía y astrofísica]] [[eo:Astroscienco]] [[eu:Astronomia]] [[fa:ستاره‌شناسی]] [[fr:Astronomie]] [[fy:Stjerrekunde]] [[gl:Astronomía]] [[ko:천문학]] [[hi:खगोल शास्त्र]] [[hr:Astronomija]] [[ia:Astronomia]] [[is:Stjörnufræði]] [[it:Astronomia]] [[he:אסטרונומיה]] [[sw:Unajimu]] [[la:Astronomia]] [[lt:Astronomija]] [[hu:Csillagászat]] [[ms:Astronomi]] [[nl:Astronomie]] [[ja:天文学]] [[no:Astronomi]] [[oc:Astronomia]] [[nds:Astronomie]] [[pl:Astronomia]] [[pt:Astronomia]] [[ro:Astronomie şi astrofizică]] [[ru:Астрономия]] [[sq:Astronomia]] [[simple:Astronomy]] [[sl:Astronomija in astrofizika]] [[sr:Астрономија]] [[fi:Tähtitiede]] [[sv:Astronomi]] [[ta:வானியல்]] [[th:ดาราศาสตร์]] [[tr:Gökbilim]] [[uk:Астрономія]] [[vo:Stelav]] [[zh-cn:天文学]] [[zh-tw:天文學]] [[ku:Astronomî]] [[tl:Astronomiya]] 6jr4ehafap0vwpo584fod278wfzy1do 2704280 2704279 2026-09-07T19:16:42Z NDG 66027 Ännerunge vum [[Special:Contributions/Seven 7 Spheres|Seven 7 Spheres]] ([[User talk:Seven 7 Spheres|Diskussioun]]) zeréckgesat op déi lescht Versioun vum [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2661057 wikitext text/x-wiki '''Astronomie''' ass e Begrëff fir déi Branche vun den [[Naturwëssenschaft]]en, déi sech mat der Erfuerschung vum Universum ofginn, dat heescht, mat der Verdeelung a Beweegung, de physikaleschen Eegenschaften an Zoustänn, dem Entstoen, der Entwécklung an der Zesummesetzung vun der Matière am Weltraum a mat der Entwécklung an de Strukture vum [[Universum|Kosmos]] am grousse Ganzen. D'Astronomie ass déi eelst Naturwëssenschaft iwwerhaapt. Den Numm ''Astronomie'' kënnt aus dem [[Griichesch]]en άστρον (''ástron'' - Stär) an νόμος (''nomos'' - Gesetz). D'Astronomie beschäftegt sech nieft de Planéiten a [[Fixstär]]en och mat Galaxien a villen aneren Himmelsobjeten. An der Astronomie fanne sech awer och Erkenntnesser aus anere Fachgebidder, wéi zum Beispill der [[Physik]], der [[Chimie]], der [[Geologie]], der [[Geophysik]], der [[Mineralogie]], der [[Biologie]], der [[Mathematik]], der [[Kartographie]] an nach aneren. [[Fichier:Astronomy Amateur 3 V2.jpg|thumb|220px|Amateurastronomen]] == Astronomie == Duerch d'visuellt Betruechte vum Nuetshimmel an dem Laf vun de [[Planéit]]en an der [[Sonn]] gëtt Astronomie schonn zanter Joerdausende bedriwwen. Zanter véierhonnert Joer ginn [[Teleskop]]e benotzt; zu de Pionéier gehéiert ënner anerem de [[Galileo Galilei]]. D'[[19. Joerhonnert]] huet grouss Fortschrëtter mat sech bruecht, besonnesch duerch d'[[Fotografie]] an d'[[Spektroskopie]]. An der Mëtt vum [[20. Joerhonnert]] koum d'onbemannt a bemannt [[Raumfaart]] derbäi. Mëttlerweil gëtt mat de verschiddenste physikalesche Methoden all [[elektromagnéitesch Stralung]] déi aus dem [[Weltraum]] kënnt beobacht. == Spezialgebidder vun der Astronomie == {{Div col|cols=3}} * [[ABC vun de Stären]] * [[Astrometrie]] * [[Astronomesch Begrëffer]] * [[Astronomesch Instrumenter]] * [[Astronomesch Katalogen]] * [[Astronomesch Medailen a Präisser]] * [[Astrophysik]] * [[Himmelsmechanik]] * [[Kalenner]] * [[Kosmologie]] * [[Meteorstréim]] * [[Planetologie]] * [[Sonnefuerschung]] * [[Sonnesystem]] * [[Stellardynamik]] * [[Stellarstatistik]] {{Div col end}} == Literatur zum Theema == * ''dtv-Atlas Astronomie Bd.3006. 14.'', 2000. * Unsöld,Albrecht / Baschek, Bodo, ''Der neue Kosmos'', * [[Sky & Telescope]]. [http://www.skyandtelescope.com/ Englesch Originaleditioun] * [[Sterne und Weltraum]]. [http://www.suw-online.de/ Zäitschrëft fir d'Astronomie] * [[Interstellarum]]. [http://www.interstellarum.de/ Zäitschrëft fir praktesch Astronomie (kënnt all 2 Méint eraus)] * [[Sternenbote]]. [https://web.archive.org/web/20060805110406/http://members.ping.at/astbuero/sb.htm Éisträichesch astronomesch Schrëft] * [[Astronomie Heute]]. [https://web.archive.org/web/20060901132619/http://www.wissenschaft-online.de/page/p_ah_home Populär Zäitschrëft fir Astronomie a Raumfaart] (10 Editiounen / Joer, däitsch Editioun vun [[:en:Sky & Telescope|Sky & Telescope]]) == Kuckt och == * [[Geschicht vun der Astronomie]] * [[Chronologie vun der Astronomie]] ** [[Lëscht vun Astronomen]] ** [[Lëscht vun diffusen Niwwelen]] ** [[Lëscht vun de Sonnendäischterten]] ** [[Lëscht vun de gréisste Stären]] ** [[Lëscht vun den hellste Stären]] ** [[Lëscht vun den nooste Stären]] ** [[Lëscht vun den hellste Galaxien]] ** [[Lëscht vun den Donkelniwwelen]] ** [[Lëscht vun den IC-Objeten]] ** [[Lëscht vun de gréissten opteschen Teleskopen]] *** [[Internationaalt Joer vun der Astronomie]] {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Astronomy|Astronomie}} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ NASA: Astronomy Picture of the Day] – All Dag en neit Bild mat Bericht (Englesch) * [http://esoads.eso.org/abstract_service.html NASA ADS] – Datebank mat astronomescher Fuerschungsliteratur (Englesch) ==== Lëtzebuerg ==== * [http://www.aal.lu/ Amateurs Astronomes du Luxembourg] * [http://www.cpu.lu/~gkes/astro/ Dem Georges seng Astronomiesäit] * [http://www.roeserschool.lu/cgi-bin/apps/base?com=0O0O0O0O0O0O0O0O0O00&item=4275508750&base=news&page= D'Astronomiesäit vun der Réiser-Schoul] ==== De Rescht vun der Welt ==== * [http://www.aas.org/ American Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20060403080758/http://ciclops.lpl.arizona.edu/ Cassini Imaging Laboratory] * [http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.auroresboreales.com/ Aurora Borealis] [[Kategorie:Astronomie| ]] 3bldtt8yklmtbrozpkmgtaf4050cnf4 0 1782 2704314 2663328 2026-09-08T09:37:06Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2704314 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''11. Abrëll''' ass den 101. Dag (102. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1713]]: Mat de [[Traitéë vun Utrecht (1713)|Friddenstraitéë vun Utrecht]] geet de [[Spueneschen Ierffollegkrich]] op en Enn. * [[1814]]: Den [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] dankt of a gëtt op [[Elba]] verbannt. * [[1979]]: Den [[Uganda|ugandesche]] Diktator [[Idi Amin]] gëtt ofgesat. ==Sport== * [[1926]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt 4:0 zu [[Déifferdeng]] géint Frankräich (B-Kader). D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jean-Pierre Weber]], de [[Joseph Kirpes]] (2) an de [[Robert Ries]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=50 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich den 11. Abrëll 1926 op der Websäit European Football]</ref> * [[1937]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 1:5 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Gusty Kemp]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=87 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 11. Abrëll 1937 op der Websäit European Football]</ref> * [[1962]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:3 géint Sowjetunioun. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Ady Schmit]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13213 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Sowjetunioun vum 11. Abrëll 1962 op der Websäit European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Emmanuel Servais by Bernhoeft-101-cropped 002.jpg|Emmanuel Servais Fichier:Bernd Eichinger (cropped).jpg|Bernd Eichinger Fichier:Guy Verhofstadt EP press conference 3.jpg|Guy Verhofstadt </gallery> * {{0}}[[146]]: [[Septimius Severus]], réimesche Keeser. * [[1699]]: [[Jean-Pierre Sauvage]], lëtzebuergesche Moler. * [[1811]]: [[Emmanuel Servais]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1862]]: [[William Wallace Campbell]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1864]]: [[Jules Diederich]], lëtzebuergesche Veterinär a Politiker. * [[1869]]: [[Gustav Vigeland]], norwegesche Sculpteur. * [[1897]]: [[Théo Jeitz]], lëtzebuergeschen Turner. * [[1901]]: [[Donald Howard Menzel]], US-amerikaneschen Astronom an Ufolog. * [[1904]]: [[Pierre Reuter (Foussballspiller)|Pierre Reuter]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1907]]: [[Marie Rausch-Weinand]], lëtzebuergesch Resistenzlerin. * [[1909]]: [[Armand Schleich]], lëtzebuergesche Journalist. * [[1917]]: [[Victor Kips]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[1920]]: [[René Carol]], däitsche Schlagersänger. * [[1923]]: [[Mathias Krecke]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1929]]: [[Jack Betts]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1931]]: [[Nelly Kaplan]], franséisch Schrëftstellerin, Dréibuchauteurin a Filmregisseurin. * [[1934]]: [[Karl-Josef Rauber]], apostouleschen Nuntius an Äerzbëschof. * [[1935]]: [[Pierre Kartner]] hollännesche Komponist a Sänger. * [[1937]]: [[Marianne Steichen]], lëtzebuergesch Kënschtlerin. * [[1939]]: [[Fred Sunnen]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1944]]: [[John Milius]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1945]]: [[Christian Quadflieg]], däitsche Schauspiller. * [[1947]]: [[Danilo Gauny]], lëtzebuergesche Museker. * [[1949]]: [[Bernd Eichinger]], däitsche Filmregisseur. * [[1953]]: [[Guy Verhofstadt]], belsche Politiker a Premierminister. * [[1958]]: [[Erny Dax]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1958]]: [[Luc Luycx]], belsche Mënzdesigner. * [[1963]]: [[François Besch]], lëtzebuergesche Journalist, Fotograf, Auteur a Moler. * [[1986]]: [[Tatjana Anatoljewna Kossinzewa]], russesch Schachspillerin. * [[1988]]: [[Milton Casco]], argentinesche Foussballspiller. * [[1994]]: [[Duncan Laurence]], hollännesche Sänger. == Gestuerwen == * [[1873]]: [[Christopher Hansteen]], norwegeschen Astronom. * [[1873]]: [[Ernest Simons]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * [[1883]]: [[Nicolas Grang]], lëtzebuergeschen Offizéier a Kongospionéier. * [[1875]]: [[Heinrich Schwabe]], däitschen Astronom, Physiker a Botaniker. * [[1926]]: [[Pierre Weber]], lëtzebuergesche Handwierksvertrieder. * [[1935]]: [[Robert Tudor]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1949]]: [[Jean Berg]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Gewerkschaftler. * [[1962]]: [[Michael Curtiz]], Filmregisseur. * [[1977]]: [[Jacques Prévert]], franséischen Auteur, Dichter a Chansonnier. * 1977: [[Jacques Reifenberg]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1979]]: [[Marguerite Thomas-Clement]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[1983]]: [[Dolores del Río]], mexikanesch Schauspillerin. * [[1984]]: [[Narce Lutz]], lëtzebuergeschen Architekt a Resistenzler. * [[1985]]: [[Enver Hoxha]], albaneschen Diktator. * [[1987]]: [[Primo Levi]], italieenesche Schrëftsteller. * [[1992]]: [[Gérard Tichy]], däitsche Schauspiller. * [[1995]]: [[Thomas Keith Glennan]], éischten Administrateur vun der NASA. * [[2000]]: [[Willem Bouter]], hollännesche Sculpteur. * [[2007]]: [[Loïc Leferme]], franséischen Apnoe-Daucher. * [[2007]]: [[Kurt Vonnegut]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[2009]]: [[Roger Ludwig]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik. * [[2012]]: [[Ahmed Ben Bella]], algeeresche Politiker. * [[2013]]: [[Jonathan Winters]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2014]]: [[Germaine Wilmes]], lëtzebuergesch Molerin a Grafikerin. * [[2017]]: [[J. Geils]], US-amerikanesche Museker. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|11 April|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Abrëll| 11]] 0gas6xnyvivk5h9u1s4ts9rjla31l92 0 1789 2704242 2703792 2026-09-07T14:25:42Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2704242 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''18. Abrëll''' ass den 108. Dag (109. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1951]]: Grënnung vun der [[CECA]]. ===Sport=== * [[1948]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 2:4 géint Tschechoslowakei. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Fernand Schammel]] an [[Nicolas Kettel]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=114 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Tschechoslowakei den 19. Abrëll 1948 op der Websäit vum European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Bartolomeo Veneto 001.jpg|Lucrezia Borgia Fichier:Eveque basse mouturie 1844.jpg|L'Évêque de la Basse-Moûturie Fichier:Samuel P. Huntington (2004 World Economic Forum).jpg|Samuel Huntington Fichier:Haile-cropped.jpg|Haile Gebrselassie </gallery> * {{0}}[[359]]: [[Gratian]], Keeser vum Westréimesche Räich. * [[1480]]: [[Lucrezia Borgia]], italieenesch Renaissance-Fürstin. * [[1759]]: [[Thomas Thorild]], schweedeschen Auteur a Philosoph. * [[1784]]: [[Louis L'Évêque de la Basse-Moûturie]], franséischen Auteur. * [[1830]]: [[François-Ernest Vannérus]], lëtzebuergesch-belschen Industriellen a Politiker. * [[1854]]: [[Ludwig Levy]], däitschen Architekt. * [[1858]]: [[Marie-Thérèse Glaesener-Hartmann]], lëtzebuergesch Molerin. * [[1865]]: [[Rudolf König]], éisträicheschen Amateurastronom. * [[1885]]: [[Edouard Pierret]], [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Professer an Auteur. * [[1892]]: [[Herbert Wilcox]], brittesche Filmproduzent a Filmregisseur. * [[1910]]: [[Jey Kugeler]], lëtzebuergeschen Turner. * [[1912]]: [[Théo Mey]], lëtzebuergesche Fotograf a Sportler. * 1912: [[Max Waldmeier]], Schwäizer Astronom a Sonnefuerscher. * [[1918]]: [[Aloyse Duhr]], lëtzebuergesche Wënzer, Buergermeeschter an Deputéierten. * [[1921]]: [[Jean Richard]], franséische Schauspiller an Zirkusdirekter. * [[1922]]: [[Thomas Engel (Filmregisseur)|Thomas Engel]], däitsche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[1923]]: [[Léon Noesen]], lëtzebuergeschen Auteur an Enseignant. * 1923: [[Yvonne Frisch-Urbany]], lëtzebuergesch Autorin. * [[1927]]: [[Samuel Phillips Huntington]], US-amerikanesche Politikwëssenschaftler. * 1927: [[Tadeusz Mazowiecki]], polnesche Politiker a Ministerpresident. * [[1928]]: [[Geneviève Cluny]], franséisch Schauspillerin. *[[1930]]: [[Jean Guillou]], franséische Komponist a Pianist. * [[1932]]: [[Nadine de Rothschild]], franséisch Schauspillerin a Schrëftstellerin. * [[1938]]: [[Heinrich Brändli]], Schwäizer Ingenieur an Universitéitsprofesser. * [[1940]]: [[Ira von Fürstenberg]], italieenesch Schauspillerin. * [[1941]]: [[Michael D. Higgins]], iresche Politiker, Dichter an Auteur. * 1941: [[Michel Medinger jun.]], lëtzebuergesche Liichtathleet a Fotograf. * [[1942]]: [[Berthe Granval]], franséisch Schauspillerin. * [[1946]]: [[Robert Brandy]], lëtzebuergesche Moler. * 1946: [[Hayley Mills]], englesch Schauspillerin. * [[1948]]: [[Régis Wargnier]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1950]]: [[Isabelle Weingarten]], franséisch Schauspillerin, Fotografin a Mannequin. * [[1953]]: [[Marc Theis]], lëtzebuergesche Fotograf. * [[1956]]: [[Henry Wickens]], engleschen Iwwersetzer. * [[1958]]: [[Christiane Claude-Modert]], lëtzebuergesch Molerin. * [[1960]]: [[Neo Rauch]], däitsche Moler. * [[1961]]: [[Élisabeth Borne]], franséisch Politikerin. * [[1973]]: [[Haile Gebrselassie]], ethiopesche Laangstreckeleefer. * [[1979]]: [[Anthony Davidson]], F1-Pilot. * [[1981]]: [[Cameron Carpenter]], US-amerikaneschen Organist a Komponist. * [[1984]]: [[Laurent Schoder]], lëtzebuergesche Volleyballspiller a Beachvolleyballspiller. * [[1990]]: [[Niharica Raizada]], indesch-lëtzebuergesch Schauspillerin. * [[1995]]: [[Divock Origi]], belsch-kenianesche Foussballspiller. == Gestuerwen == * [[1857]]: [[Jean Henri Willibrord Gomand]], lëtzebuergeschen Zeechner, Graveur a Medailleur. * [[1873]]: [[Justus von Liebig]], däitsche Cheemiker. * [[1876]] [[Jean Georges Hamélius]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1904]]: [[Edgard Leibfried]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1916]]: [[Dieudonné Lambrecht]], belsche Resistenzler. * [[1947]]: [[Ferdinand Wirtz]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[1955]]: [[Albert Einstein]], Physiker an Nobelpräisdréier. * [[1966]]: [[Alphonse Beffort]], lëtzebuergesche Moler. * [[1967]]: [[Marcel Reckinger]], lëtzebuergesche Banquier. * [[1989]]: [[Jean Hientgen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1991]]: [[Austin Bradford Hill]]; brittesche Medezin-Statistiker. * [[1993]]: [[Werner Pochath]], éisträichesche Schauspiller. * [[2002]]: [[Thor Heyerdahl]], norwegeschen Anthropolog an Aventurier (''Kon-Tiki''). * [[2009]]: [[Jos Bellion]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik. * [[2017]]: [[Yvonne Monlaur]], franséisch Schauspillerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|18 April|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Abrëll| 18]] h7ld3t9yxfbamj0fv3sx3ujzaoi7oa9 0 1810 2704310 2700958 2026-09-08T09:31:45Z Robby 393 /* Gestuerwen */ [[:Nic Conrady]] 2704310 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''9. [[Mee]]''' ass den 129. Dag vum Joer (130. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == === Europa === * [[1949]]: De [[Rainer III. (Monaco)|Rainier III.]] gëtt Staatschef vu [[Monaco]]. * [[1950]]: De [[Frankräich|franséischen]] Ausseminister [[Robert Schuman]] hält eng [[Schuman-Deklaratioun|Ried]], an där en dozou oprifft, datt déi [[Europa (Kontinent)|europäesch]] Länner hir [[Kuel]]en- a [[Stol]]produktioun zesummeleeë sollen, fir sou zukünfteg Kricher onméiglech ze maachen. Domat hat hien de Grondstee vun der [[CECA]], an der spéiderer [[Europäesch Unioun|EU]], geluecht. * [[1980]]: De [[Konstantinos Karamanlis]] gëtt Staatspresident, de [[Giorgios Rallis]] Regierungschef vu [[Griicheland]]. * [[1989]]: De [[Slobodan Milošević]] gëtt Staatspresident vu [[Serbien]]. ====Lëtzebuerg==== * [[1944]]: Amerikanesch Fligere bombardéieren um 9h53 d'[[Gare (Stad Lëtzebuerg)|Stater Gare]]; et gëtt 59 Doudeger an 160 Blesséierter. * [[1974]]: Den Akafszentrum [[City Concorde|Concorde]] (haitegen Numm: City Concorde) mécht seng Dieren op. === Amerika === * [[1993]]: Éischt fräi Parlamentswalen am [[Paraguay]]. === Afrika === * [[1994]]: Den [[Nelson Mandela]] gëtt no den éischten [[Demokratie|demokratesche]] Walen, bei deenen all Bierger hunn däerfe matmaachen, mat 75 Joer zum President vu [[Südafrika]] gewielt. ===Sport=== * [[1936]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:5 géint Irland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Léon Mart]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=5980 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Irland den 9. Mee 1936 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1954]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Charleroi]] 0:8 géint Belsch.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=148 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg den 9. Mee 1954 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1970]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:1 géint Tschechoslowakei.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11560 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Tschechoslsowakei den 9. Mee 1970 op der Websäit vun European Football]</ref> *[[1980]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Medan]], am Kader vum 'Marah Halim Cup 1980', 3:2 géint Südkorea. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jeannot Reiter]] (2) a [[Marcel Di Domenico]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=24912 D'Detailer vum Foussballlännermatch Südkorea-Lëtzebuerg den 9. Mee 1980 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Jose Ortega y Gasset.jpg|José Ortega y Gasset Fichier:Claude Piéplu.jpg|Claude Piéplu Fichier:Candice Bergen 1993 portrait.jpg|Candice Bergen Fichier:Drafi Deutscher I.jpg|Drafi Deutscher </gallery> * [[1809]]: [[Henri Witry]], lëtzebuergesche Grondbesëtzer a Politiker. * [[1818]]: [[Louis Fuchs]], belsche Landschaftsarchitekt. * [[1820]]: [[Jean-Baptiste Klein (Stad Lëtzebuerg)|Jean-Baptiste Klein]], lëtzebuergeschen Nottär a Politiker. * [[1843]]: [[Nicolas Goedert]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1874]]: [[Howard Carter]], britteschen Egyptolog. * [[1883]]: [[José Ortega y Gasset]], spuenesche Philosoph, Soziolog an Essayist. * [[1890]]: [[Jean-Pierre Frantzen]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[1891]]: [[Adolphe Faber]], lëtzebuergeschen Aendokter. * [[1912]]: [[Pedro Armendáriz]], mexikanesche Schauspiller. * [[1914]]: [[Carlo Maria Giulini]], italieeneschen Dirigent. * [[1921]]: [[Sophie Scholl]], däitsch Resistenzlerin. * [[1923]]: [[Claude Piéplu]], franséische Schauspiller. * [[1924]]: [[Jean Girault]], franséische Filmregisseur. * [[1927]]: [[Manfred Eigen]], däitsche Cheemiker. * [[1928]]: [[Barbara Ann Scott]], kanadesch Äiskonschtleeferin. * [[1929]]: [[Josy Polfer]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[1930]]: [[Claude Sylvain]], franséisch Schauspillerin. * [[1932]]: [[Roger Dumas]], franséische Schauspiller. * [[1933]]: [[François Schlechter]], lëtzebuergesche Ringer. * [[1936]]: [[Albert Finney]], brittesche Schauspiller. * 1936: [[Glenda Jackson]], brittesch Schauspillerin a Politikerin. * [[1938]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger. * [[1946]]: [[Candice Bergen]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 1946: [[Drafi Deutscher]], däitsche Sänger, Komponist a Museksproduzent. * [[1948]]: [[Hans Georg Bock]], däitsche Mathematiker. * [[1950]]: [[Fernand Fehlen]], lëtzebuergesche Soziolog. * 1950: [[Frank Feitler]], lëtzebuergeschen Theater- a Filmregisseur, Dramaturg an Dréibuchauteur. * [[1959]]: [[János Áder]], ungaresche Politiker a Staatspresident. * [[1965]]: [[Jean-Claude Strasser]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller. * [[1968]]: [[Valérie Guignabodet]], franséisch Filmregisseurin an Dréibuchautorin. * 1968: [[Nataša Pirc Musar]]; sloweenesch Journalistin a Politikerin. * [[1970]]: [[Marek Erhardt]], däitsche Schauspiller. * [[1975]]: [[Pascale Hansen]], lëtzebuergesch Affekotin a Politikerin. * [[1983]]: [[Gilles Muller]], lëtzebuergeschen Tennisspiller. * [[1992]]: [[Tom Laterza]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1994]]: [[Samuel Baum]], lëtzebuergeschen Handballspiller. == Gestuerwen == * [[1707]]: [[Dieterich Buxtehude]], dänesch-däitschen Organist a Komponist. * [[1805]]: [[Friedrich Schiller]], däitsche Schrëftsteller an Historiker. * [[1850]]: [[Joseph Louis Gay-Lussac]], franséische Physiker a Cheemiker. * [[1879]]: [[Pierre Schmit]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[1893]]: [[Edward Alfred Cowper]], britteschen Erfinder. * [[1896]]: [[Jean Franck]], lëtzebuergesche Jurist a Verwaltungsbeamten. * [[1909]]: [[Margarete Steiff]], Entreprenerin a Grënnerin vun der Firma Steiff. * [[1912]]: [[Émile Duployé]], franséische Geeschtlechen, Pedagog a Stenograf. * [[1915]]: [[François Faber]], lëtzebuergesche Cyclist. * [[1917]]: [[Matthias Raus]], lëtzebuergesche Redemptoristepater. * [[1922]]: [[Rodolphe Brimmeyr]], lëtzebuergeschen Apdikter, Politiker an Auteur. * [[1930]]: [[Gustave Loosé]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Lokalpolitiker. * [[1935]]: [[Jean-Pierre Flohr]], lëtzebuergeschen Auteur an Haffkommissär. * [[1957]]: [[Ezio Pinza]], italieenesche Basssänger. * [[1970]]: [[Franz Etzel]], däitsche Politiker. * [[1974]]: [[Julio Salvador]], spuenesche Filmregisseur. * [[1978]]: [[Aldo Moro]], italieenesche Politiker. * [[1981]]: [[Nic Conrady]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Lokalpolitiker. * 1981: [[Fritz Umgelter]], däitsche Schauspiller, Film- an Theaterregisseur. * [[1986]]: [[Tenzing Norgay]], nepaleeseschen Alpinist. * [[1997]]: [[Marco Ferreri]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[2004]]: [[Fernand Kons]], lëtzebuergesche Politiker a Veterinär. * [[2011]]: [[Wouter Weylandt]], belsche Vëlossportler. * [[2013]]: [[Alfredo Landa]], spuenesche Schauspiller. * [[2017]]: [[Robert Miles]], Schwäizer Museker. * 2017: [[Michael Parks]], US-amerikanesche Schauspiller. *[[2020]]: [[Little Richard]], US-amerikanesche Rock 'n' Roll-Sänger. * [[2024]]: [[Roger Corman]], US-amerikanesche Filmregisseur. == Fester a Feierdeeg == * [[Europadag]] fir d'[[Schuman-Deklaratioun]] ze commemoréieren. * [[Hellege Christophorus]] an der Orthodoxer Kierch. * [[Dag vun der Victoire]] a [[Russland]], [[Wäissrussland]], [[Montenegro]], [[Armenien]], [[Kasachstan]], [[Georgien]] (zënter 1965), an [[Israel]] == Um Spaweck == {{Commonscat|9 May|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Mee| 09]] icwsl394l29lmw5swbp6f53ieuewd8c 0 1821 2704307 2670461 2026-09-08T09:29:51Z Robby 393 /* Gebuer */ [[:Nic Conrady]] 2704307 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''19. [[Mee]]''' ass den 139. Dag vum Joer (140. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1804]]: Den [[Napoleon Bonaparte]] ernennt als Keeser 18 [[Maréchal de France|Maréchalë vu Frankräich]] a féiert d'1793 ofgeschaafen Titelen erëm an. * [[1939]]: [[Frankräich]] a [[Polen]] schléissen e geheime [[Militärpakt]]. * [[1974]]: De [[Valery Giscard d'Estaing]] gëtt mat 50,8&nbsp;% virum [[François Mitterrand]] (49,1&nbsp;%) zum franséische Staatspresident gewielt. == Gebuer == <gallery> |Mustafa Kemal Atatürk Fichier:Ho Chi Minh 1946.jpg|Ho Chi Minh Fichier:Daniel Gélin Cannes.jpg|Daniel Gélin Fichier:Malcolm-x.jpg|Malcolm X </gallery> * [[1805]]: [[Francesco de Vico]], italieeneschen Astronom a Jesuitt. * [[1837]]: [[Antoine Erpelding]], lëtzebuergesche Mëller a Politiker. * [[1852]]: [[Jules Fischer]], lëtzebuergesche Ingenieur a Politiker. * [[1868]]: [[Lise Rischard]], lëtzebuergesch Spiounin. * [[1870]]: [[Albert Fish]], amerikanesche Seriemäerder * [[1881]]: [[Mustafa Kemal Atatürk]], Staatsgrënner an éischte President vun der Republik [[Tierkei]]. * [[1884]]: [[Catherine Kill]], lëtzebuergesch Politikerin a Fraerechtlerin. * [[1890]]: [[Ho Chi Minh]], President vum Nordvietnam. * [[1895]]: [[Nic Conrady]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Lokalpolitiker. * [[1900]]: [[Paul Rouster (Foussballspiller)|Paul Rouster]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1902]]: [[Joseph Mille]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1910]]: [[Emile Frantz]], lëtzebuergesche Ringer an Olympionik. * [[1911]]: [[Hélène Hiertz]], lëtzebuergesch Chef-Kächen. * [[1917]]: [[Osvaldo Civirani]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1921]]: [[Daniel Gélin]], franséische Schauspiller. * 1921: [[Rosine Luguet]], franséisch Schauspillerin. * [[1924]]: [[Léon Lambert (Schoulmeeschter)|Léon Lambert]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Zwangsrekrutéierten. * 1924: [[Laurent Schmit]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1925]]: [[Malcolm X]], US-amerikanesche Biergerrechtler. * [[1926]]: [[Peter Zadek]], däitsche Regisseur. * 1926: [[Lucien Scheibel]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1927]]: [[Ferdinando Baldi]], italieenesche Filmregisseur. * [[1931]]: [[Tom Toelle]], däitsche Filmregisseur. * [[1937]]: [[Aly Kridel]], lëtzebuergeschen Automobilsportler. * [[1939]]: [[James Fox]], englesche Schauspiller. * [[1941]]: [[Ritt Bjerregaard]], dänesch Politikerin. * 1941: [[Nora Ephron]], Filmregisseurin. * 1941: [[Tania Mallet]], brittesche Mannequin a Schauspillerin. * [[1944]]: [[Peter Mayhew]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1945]]: [[Pierre Joseph Thuot]], US-amerikaneschen Astronaut. * [[1946]]: [[Michele Placido]], italieenesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[1950]]: [[Anne Brasseur]], lëtzebuergesche Politikerin. * [[1954]]: [[Claude Wey]], lëtzebuergeschen Historiker. * [[1959]]: [[Andreas Wirsching]], däitschen Historiker. * [[1961]]: [[Sus Hierzig]], lëtzebuergesch Gafikerin a Graveuse. * [[1964]]: [[Gitanas Nausėda]], litaueschen Ekonomist; Staatspresident. * [[1968]]: [[P. G. Connor]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[1969]]: [[Thomas Vinterberg]], dänesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[1993]]: [[Kelly Schmit]], lëtzebuergesch Volleyballspiller. == Gestuerwen == * [[1536]]: [[Anne Boleyn]], Fra vum [[Henry VIII. vun England|Henry VIII.]] (''gekäppt''). * [[1861]]: [[Philippe-Christophe Wurth]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker. * [[1864]]: [[Nathaniel Hawthorne]], brittesche Schrëftsteller. * [[1886]]: [[Jean-Auguste Marc]], franséische Moler a Journalist. * [[1895]]: [[José Martí]], kubanesche Nationaldichter. * [[1944]]: [[Albert Ungeheuer]], lëtzebuergesche Resistenzler a [[Passeur]]. * [[1944]]: [[François Goldschmit]], lëtzebuergesche Resistenzler a Passeur. * [[1960]]: [[René Guissart]], franséische Filmregisseur a Kameramann. * [[1969]]: [[Coleman Hawkins]], US-amerikanesche Museker. * [[1983]]: [[Jean Rey]], belschen Affekot a Politiker. * [[1988]]: [[Barbara Laage]], franséisch Schauspillerin. * [[1994]]: [[Jacqueline Kennedy Onassis]], Fra vum [[John F. Kennedy]] an duerno vum [[Aristoteles Onassis]]. * [[1995]]: [[Robert S. Dietz]], US-amerikaneschem Geophysiker an Ozeanograph. * [[2004]]: [[Carl Raddatz]], däitsche Schauspiller. * [[2011]]: [[Kathy Kirby]], brittesch Popsängerin. * [[2020]]: [[Norman G. Thomas]], US-amerikaneschen Astronom. * [[2024]]: [[Ebrahim Raisi]], iranesche Politiker. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|19 May|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am Mee| 19]] a9sywlqujvnzb2rg4imdh01wikh1ggm 0 1836 2704322 2703176 2026-09-08T09:54:40Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2704322 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''3. [[Juni]]''' ass den 154. Dag vum Joer (155. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1958]]: [[Singapur]] deklaréiert seng Onofhängegkeet vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. * [[1944]]: De [[Charles de Gaulle]] gëtt President vu [[Frankräich]]. * [[1974]]: De [[Yitzhak Rabin]] gëtt neie Ministerpresident an [[Israel]]. * [[1998]]: En [[InterCityExpress|ICE]]-Zuch entgleist bei Eschede an [[Däitschland]]; 101 Mënsche stierwen. * [[2006]]: [[Montenegro]] deklaréiert sech onofhängeg. ===Lëtzebuerg=== * [[1684]]: D'spuenesch Garnisoun vun der [[Festung Lëtzebuerg]] kapituléiert no der Belagerung duerch d'Truppe vum franséische Kinnek [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV]]. * [[1928]]: [[Chamberwale vum 3. Juni 1928]]. * [[1951]]: [[Partiell Chamberwale vum 3. Juni 1951|Partiell Chamberwalen am Zentrum an am Norden]]. An der Chamber huet d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 21 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] der 19, de ''[[Demokratesch Partei|Groupement patriotique et démocratique]]'' der 8 an d'[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] der 4. ==Sport== * [[1951]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 0:2 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=133 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich den 3. Juni 1951 op der Websäit vun European Football]</ref> * 2006: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Metz]] 0:3 géint Portugal.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=621 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Portugal den 3. Juni 2006 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2011]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:1 géint Ungarn.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=4173 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Ungarn den 3. Juni 2011 op der Websäit vun European Football]</ref> * 2011: De [[Linus Gerdemann]] gewënnt déi zweet Etapp vum [[Tour de Luxembourg 2011]]. * [[2012]]: De Jurgen Roelandts gewënnt déi véiert Etapp vum [[Tour de Luxembourg 2012]] an de [[Jakob Fuglsang]] gëtt de Schlussgewënner. == Gebuer == <gallery> Fichier:James Hutton.jpg|James Hutton Fichier:Paulette Goddard in Dramatic School trailer 3.JPG|Paulette Goddard Fichier:Presidente de Cuba, Raúl Castro, visita Salvador.jpg|Raúl Castro Fichier:Jacques Poos 1999.jpg|Jacques F. Poos Fichier:Julie_Gayet_Cannes_2014.jpg|Julie Gayet </gallery> * [[1423]]: [[Louis XI.]], Kinnek vu Frankräich. * [[1726]]: [[James Hutton]], schottesche Geolog. * [[1808]]: [[Ernst Koch]], däitsch-lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[1902]]: [[Jean-Pierre Welter]], lëtzebuergesche Journalist. * 1902: [[Prosper Friob]], lëtzebuergesche Moler. * 1902: [[Emile Kolb]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1903]]: [[Pierre Luttgens]], belsche Resistenzler. * [[1906]]: [[Josephine Baker]], US-amerikanesch Dänzerin, Sängerin a Schauspillerin. * [[1909]]: [[Foni Tissen]], lëtzebuergesche Konschterzéier a Moler. * [[1910]]: [[Paulette Goddard]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1915]]: [[René Mailliet]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1916]]: [[Ernst Hauessermann]], däitsch-éisträichesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[1918]]: [[Robert Lentz]], lëtzebuergeschen Architekt. * 1918: [[Paul Metz]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Industriemanager. * [[1922]]: [[Alain Resnais]], franséische Filmregisseur. * 1922: [[René Bürger]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker * [[1926]]: [[Alberto Farnese]], italieenesche Schauspiller. * [[1929]]: [[Jean Bouise]], franséische Schauspiller. * [[1931]]: [[Françoise Arnoul]], franséisch Schauspillerin. * 1931: [[Raúl Castro]], kubanesche Politiker. * [[1925]]: [[Tony Curtis]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1935]]: [[Jacques Poos]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1936]]: [[Maria Grazia Spina]], italieenesch Schauspillerin. * [[1949]]: [[Philippe Djian]], franséische Schrëftsteller. * [[1953]]: [[Loalwa Braz]], brasilianesch Sängerin. * [[1961]]: [[Guy Berg]], lëtzebuergesche Sproochwëssenschaftler. * [[1967]]: [[Trixi Weis]], lëtzebuergesch Sculptrice. * [[1974]]: [[Julie Gayet]], franséisch Schauspillerin. * [[1977]]: [[Joelle Hoffmann]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * [[1980]]: [[Tamim bin Hamad Al Thani]], Staatschef vu Katar. * [[1984]]: [[Félix vu Lëtzebuerg]], Jong vum Groussherzog Henri. * [[1986]]: [[Admira Joldic]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. == Gestuerwen == * [[1394]]: [[Anne vu Béimen]], éischt Fra vum Kinnek Richard II. vun England. * [[1657]]: [[William Harvey]], britteschen Dokter an Anatom. * [[1875]]: [[Georges Bizet]], franséischer Komponist. * [[1899]]: [[Johann Strauss (Jong)]], éisträichesche Komponist. * [[1924]]: [[Franz Kafka]], tschechesche Schrëftsteller. * [[1925]]: [[Camille Flammarion]], franséischen Astronom. * [[1940]]: [[Pierre Medinger]], lëtzebuergesche Cheemiker a Forensiker. * [[1946]]: [[Michail Iwanowitsch Kalinin]], sowjetesche Politiker. * [[1965]]: [[Marcel Guill]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1977]]: [[Roberto Rossellini]], italieenesche Filmregisseur. * [[1979]]: [[Arno Schmidt]], däitsche Schrëftsteller. * [[1989]]: Ayatollah [[Ruhollah Khomeini]]. * [[1992]]: [[Robert Morley]], englesche Schauspiller. * [[1994]]: [[Émile Hammerel]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[2001]]: [[Anthony Quinn]], US-amerikanesche Filmschauspiller. * [[2009]]: [[David Carradine]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2012]]: [[Jean-Louis Richard]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * [[2016]]: [[Muhammad Ali]], US-amerikanesche Schwéiergewiichtsboxer. * [[2018]]: [[Gilbert Trausch]], lëtzebuergeschen Historiker. * [[2024]]: [[Brigitte Bierlein]], éisträichesch Magistratin a Politikerin. * [[2026]]: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|3 June|3. Juni}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Juni| 03]] 3dyjxrthkkmc5pf0szyj60vr0l8df7w 2704323 2704322 2026-09-08T09:55:56Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2704323 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''3. [[Juni]]''' ass den 154. Dag vum Joer (155. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1958]]: [[Singapur]] deklaréiert seng Onofhängegkeet vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. * [[1944]]: De [[Charles de Gaulle]] gëtt President vu [[Frankräich]]. * [[1974]]: De [[Yitzhak Rabin]] gëtt neie Ministerpresident an [[Israel]]. * [[1998]]: En [[InterCityExpress|ICE]]-Zuch entgleist bei Eschede an [[Däitschland]]; 101 Mënsche stierwen. * [[2006]]: [[Montenegro]] deklaréiert sech onofhängeg. ===Lëtzebuerg=== * [[1684]]: D'spuenesch Garnisoun vun der [[Festung Lëtzebuerg]] kapituléiert no der Belagerung duerch d'Truppe vum franséische Kinnek [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV]]. * [[1928]]: [[Chamberwale vum 3. Juni 1928]]. * [[1951]]: [[Partiell Chamberwale vum 3. Juni 1951|Partiell Chamberwalen am Zentrum an am Norden]]. An der Chamber huet d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 21 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] der 19, de ''[[Demokratesch Partei|Groupement patriotique et démocratique]]'' der 8 an d'[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] der 4. ==Sport== * [[1951]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 0:2 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=133 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich den 3. Juni 1951 op der Websäit vun European Football]</ref> * 2006: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Metz]] 0:3 géint Portugal.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=621 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Portugal den 3. Juni 2006 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2011]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:1 géint Ungarn.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=4173 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Ungarn den 3. Juni 2011 op der Websäit vun European Football]</ref> * 2011: De [[Linus Gerdemann]] gewënnt déi zweet Etapp vum [[Tour de Luxembourg 2011]]. * [[2012]]: De Jurgen Roelandts gewënnt déi véiert Etapp vum [[Tour de Luxembourg 2012]] an de [[Jakob Fuglsang]] gëtt de Schlussgewënner. == Gebuer == <gallery> Fichier:James Hutton.jpg|James Hutton Fichier:Paulette Goddard in Dramatic School trailer 3.JPG|Paulette Goddard Fichier:Presidente de Cuba, Raúl Castro, visita Salvador.jpg|Raúl Castro Fichier:Jacques Poos 1999.jpg|Jacques F. Poos Fichier:Julie_Gayet_Cannes_2014.jpg|Julie Gayet </gallery> * [[1423]]: [[Louis XI.]], Kinnek vu Frankräich. * [[1726]]: [[James Hutton]], schottesche Geolog. * [[1808]]: [[Ernst Koch]], däitsch-lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[1902]]: [[Jean-Pierre Welter]], lëtzebuergesche Journalist. * 1902: [[Prosper Friob]], lëtzebuergesche Moler. * 1902: [[Emile Kolb]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1903]]: [[Pierre Luttgens]], belsche Resistenzler. * [[1906]]: [[Josephine Baker]], US-amerikanesch Dänzerin, Sängerin a Schauspillerin. * [[1909]]: [[Foni Tissen]], lëtzebuergesche Konschterzéier a Moler. * [[1910]]: [[Paulette Goddard]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[1915]]: [[René Mailliet]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1916]]: [[Ernst Hauessermann]], däitsch-éisträichesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[1918]]: [[Robert Lentz]], lëtzebuergeschen Architekt. * 1918: [[Paul Metz]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Industriemanager. * [[1922]]: [[Alain Resnais]], franséische Filmregisseur. * 1922: [[René Bürger]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker * [[1925]]: [[Tony Curtis]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1926]]: [[Alberto Farnese]], italieenesche Schauspiller. * [[1929]]: [[Jean Bouise]], franséische Schauspiller. * [[1931]]: [[Françoise Arnoul]], franséisch Schauspillerin. * 1931: [[Raúl Castro]], kubanesche Politiker. * [[1935]]: [[Jacques Poos]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1936]]: [[Maria Grazia Spina]], italieenesch Schauspillerin. * [[1949]]: [[Philippe Djian]], franséische Schrëftsteller. * [[1953]]: [[Loalwa Braz]], brasilianesch Sängerin. * [[1961]]: [[Guy Berg]], lëtzebuergesche Sproochwëssenschaftler. * [[1967]]: [[Trixi Weis]], lëtzebuergesch Sculptrice. * [[1974]]: [[Julie Gayet]], franséisch Schauspillerin. * [[1977]]: [[Joelle Hoffmann]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * [[1980]]: [[Tamim bin Hamad Al Thani]], Staatschef vu Katar. * [[1984]]: [[Félix vu Lëtzebuerg]], Jong vum Groussherzog Henri. * [[1986]]: [[Admira Joldic]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. == Gestuerwen == * [[1394]]: [[Anne vu Béimen]], éischt Fra vum Kinnek Richard II. vun England. * [[1657]]: [[William Harvey]], britteschen Dokter an Anatom. * [[1875]]: [[Georges Bizet]], franséischer Komponist. * [[1899]]: [[Johann Strauss (Jong)]], éisträichesche Komponist. * [[1924]]: [[Franz Kafka]], tschechesche Schrëftsteller. * [[1925]]: [[Camille Flammarion]], franséischen Astronom. * [[1940]]: [[Pierre Medinger]], lëtzebuergesche Cheemiker a Forensiker. * [[1946]]: [[Michail Iwanowitsch Kalinin]], sowjetesche Politiker. * [[1965]]: [[Marcel Guill]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1977]]: [[Roberto Rossellini]], italieenesche Filmregisseur. * [[1979]]: [[Arno Schmidt]], däitsche Schrëftsteller. * [[1989]]: Ayatollah [[Ruhollah Khomeini]]. * [[1992]]: [[Robert Morley]], englesche Schauspiller. * [[1994]]: [[Émile Hammerel]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[2001]]: [[Anthony Quinn]], US-amerikanesche Filmschauspiller. * [[2009]]: [[David Carradine]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2012]]: [[Jean-Louis Richard]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * [[2016]]: [[Muhammad Ali]], US-amerikanesche Schwéiergewiichtsboxer. * [[2018]]: [[Gilbert Trausch]], lëtzebuergeschen Historiker. * [[2024]]: [[Brigitte Bierlein]], éisträichesch Magistratin a Politikerin. * [[2026]]: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|3 June|3. Juni}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Juni| 03]] ntpi1bxsc1lve4zz4umbf0bv3sd1thm 0 1976 2704325 2681546 2026-09-08T09:59:15Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2704325 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} Den '''11. [[Juni]]''' ass den 162. Dag vum Joer (163. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1955]]: Bei der [[24-Stonne vu Le Mans#Katastroph vun 1955|Katastroph vu Le Mans]] komme 84 Leit ëm d'Liewen. * [[1798]]: Dem [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] seng Truppe landen op [[Malta]], de [[Malteeseruerden]] verléisst doropshin d'Insel a geet a [[Russland]]. === Lëtzebuerg === * [[1554]]: D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] gëtt duerch e Feier bal ganz zerstéiert, dat duerch d'Explosioun vun engem Polvermagaséng um Späicher vum Franziskanerklouschter entstanen ass. * [[1904]]: Éischten Doudege bei engem Verkéiersaccident mat engem Auto. * [[2003]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2004]], 0:2 géint Dänemark.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=26002 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Dänemark den 11. Juni 2003 op der Websäit European Football.info]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Richard Strauss.jpg|Richard Strauss Fichier:Fabiola_of_Belgium_1969.jpg|Fabiola Fichier:Astrid-Lulling-Luxembourg-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-2.jpg|Astrid Lulling Fichier:Jacques-Yves Cousteau.jpg|Jacques-Yves Cousteau Fichier:GeneWilderMay07.jpg|Gene Wilder </gallery> * [[1719]]: [[Franz Karl von Velbrück]], Prënzbëschof vu Léck. * [[1798]]: [[Nicolas de Cassal]], lëtzebuergeschen Adlegen. * [[1844]]: [[William Robert Brooks]], engleschen Astronom. * [[1864]]: [[Richard Strauss]], däitsche Komponist an Dirigent. * [[1867]]: [[Charles Fabry]], franséische Physiker. * [[1870]]: [[Sydney Samuel Hough]], britteschen Astronom. * [[1879]]: [[Max Schreck]], däitsche Schauspiller. * [[1881]]: [[Charles Becker]], lëtzebuergeschen Enseignant an Auteur. * [[1885]]: [[François Hentges]], lëtzebuergeschen Turner, Olympionik a Weltmeeschter um Barren. * [[1889]]: [[Karl Hugo Wieslander]], schweedesche Liichtathleet. * [[1895]]: [[Félix Corrent]], Moler an Zeechner. * [[1905]]: [[Francis Claude]], franséische Schauspiller. * [[1907]]: [[Joseph Kauffman]], lëtzebuergesche Jurist a Banquier. * [[1909]]: [[Giuseppe Graglia]], italieenesch-lëtzebuergesche professionelle Vëlossportler * [[1910]]: [[Jacques-Yves Cousteau]], franséischen Ozeanolog. * [[1913]]: [[Roger Gerson]], lëtzebuergesche Moler. * 1913: [[Émile Kirscht]], lëtzebuergesche Moler. * [[1919]]: [[Richard Todd]], brittesche Schauspiller. * [[1922]]: [[Jos Weirich]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. * [[1923]]: [[Camille Kleber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[1928]]: [[Fabiola de Mora y Aragón]], Kinnigin vun de Belsch. * [[1922]]: [[Michael Cacoyannis]], griichesche Filmregisseur. * [[1929]]: [[Astrid Lulling]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[1930]]: [[Ellen Schwiers]], däitsch Schauspillerin. * [[1931]]: [[Victor Heinen]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1933]]: [[Gene Wilder]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1934]]: [[Henri de Laborde de Monpezat|Prënz Henrik vun Dänemark]] * [[1940]]: [[Georges Welbes]], lëtzebuergesche Schwëmmer. * [[1942]]: [[Gunter Gabriel]], däitsche Sänger. * [[1945]]: [[Roland Moreno]], franséischen Erfinder. * [[1966]]: [[Daniele Bragoni]], italieenesche Sculpteur. * [[1978]]: [[Marc Baum]], lëtzebuergesche Schauspiller. * [[1986]]: [[Sébastien Lecornu]], franséische Politiker. == Gestuerwen == * [[1797]]: [[Paul Mungenast]], Architekt. * [[1849]]: [[Eusebio Guilarte Vera]], President vu Bolivien. * [[1882]]: [[Michel Sinner]], lëtzebuergesche Moler. * [[1895]]: [[Daniel Kirkwood]], US-amerikaneschen Astronom. * [[1909]]: [[Nicolas Cariers]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker. * [[1911]]: [[Vincent Wiesenbach]], lëtzebuergesche Fluchpionéier. * [[1937]]: [[Reginald Joseph Mitchell]], engleschen Ingenieur an industriellen Designer. * [[1942]]: [[Hary Godefroid]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[1956]]: [[Ralph Morgan]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1973]]: [[Folke Rogard]], schweedesche Schachfonctionnaire a -schiedsriichter. * [[1976]]: [[René Delacroix]], franséische Filmregisseur. * [[1979]]: [[John Wayne]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1984]]: [[Enrico Berlinguer]], italieenesche Politiker. * 1984: [[Ernst Hauessermann]], däitsch-éisträichesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[1996]]: [[Brigitte Helm]], däitsch Schauspillerin. * [[2005]]: [[Ghena Dimitrova]], bulgaresch Operesängerin. * 2005: [[Ron Randell]], australesche Schauspiller. * [[2010]]: [[Alain Frast]], lëtzebuergesche Journalist a Politiker. * [[2012]]: [[Teófilo Stevenson]], kubanesche Boxer. * [[2015]]: [[Ornette Coleman]], US-amerikaneschen Jazzmuseker. * [[2018]]: [[Jean-Pierre Kunnert]], lëtzebuergeschen Historiker. * [[2023]]: [[Stanley Clinton-Davis]], brittesche Politiker. * [[2024]]: [[Françoise Hardy]], franséisch Sängerin. * [[2025]]: [[Brian Wilson]], US-amerikanesche Museker. * [[2026]]: [[David Hockney]], brittesche Kënschtler. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|11 June|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Juni| 11]] bxcjfku7y5mvnqzvh37yihu5v9wjgsk 0 2055 2704244 2703177 2026-09-07T14:26:33Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2704244 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''25. [[August]]''' ass den 237. Dag vum Joer (238. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1270]]: De franséische Kinnek [[Louis IX. vu Frankräich|Louis IX.]] stierft bei der Belagerung vun Tunis wärend dem siwenten a leschte [[Kräizzich|Kräizzuch]]. Säi Jong [[Philippe III. vu Frankräich|Philippe III.]] gëtt säin Nofollger. * [[1788]]: [[Frankräich]]: De [[Étienne-Charles de Loménie de Brienne|Brienne]] demissionéiert a gëtt duerch den [[Jacques Necker|Necker]] ersat. * [[1825]]: [[Uruguay]] prolklaméiert seng Onofhängegkeet. * [[1830]]: Ufank vun der [[Belsch Revolutioun|Belscher Revolutioun]]. * [[1944]]: [[Zweete Weltkrich]]: [[Paräis]] ass befreit. *[[1983]]: E Gesetz schaaft de gesetzleche Kader fir Investitiounsfongen ([[SICAV]]en) zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. == Gebuer == <gallery> Fichier:Hw-ivan4.jpg|Iwan de Schrecklechen Fichier:Johann Gottfried Herder.jpg|Johann Gottfried Herder Fichier:Saint Just.jpg|Antoine de Saint-Just Fichier:Leonard Bernstein 1971-2.jpg|Leonard Bernstein Fichier:Bundesarchiv Bild 183-R0518-182, Erich Honecker.jpg|Erich Honecker Fichier:SeanConneryJune08.jpg|Sean Connery </gallery> * [[1530]]: [[Iwan de Schrecklechen]], russeschen Zar. * [[1580]]: [[Giovanni Paolo Maggini]], italieenesche Geiemécher. * [[1625]]: [[Johann Philipp Bettendorff]], lëtzebuergesche Missionnaire, Moler an Auteur. * [[1707]]: [[Luis I. vu Spuenien|Luis I.]], Kinnek vu Spuenien. * [[1744]]: [[Johann Gottfried Herder]], däitschen Dichter, Philosoph, Iwwersetzer an Theolog. * [[1767]]: [[Antoine de Saint-Just]], franséische Revolutionär. * [[1843]]: [[Pierre Hemes]], lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker. * [[1862]]: [[Cipri Adolf Bermann]], däitsche Sculpteur. * [[1869]]: [[Thomas Francis Kiely]], iresche Liichtathleet. * [[1873]]: [[Alphonse Steinès]], lëtzebuergesche Journalist. * [[1876]]: [[Hélène Donnen]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * [[1880]]: [[Robert Stolz]], éisträichesche Komponist. * [[1885]]: [[Georg Wilhelm Pabst]], éisträichesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1902]]: [[Hélène Palgen]], lëtzebuergesch Sproochewëssenschaftlerin. * [[1909]]: [[Michael Rennie]], englesche Schauspiller. * [[1911]]: [[Võ Nguyên Giáp]], vietnameesesche Generol a Politiker. * [[1912]]: [[Erich Honecker]], däitsche Politiker (''Staatsratsvorsitzender'' vun der DDR). * [[1916]]: [[Van Johnson]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1917]]: [[Mel Ferrer]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[1918]]: [[Leonard Bernstein]], US-amerikaneschen Dirigent a Komponist. * 1918: [[Richard Greene]], brittesche Schauspiller. * [[1925]]: [[Giacomo Rossi Stuart]], italieenesche Schauspiller. * [[1930]]: [[Sean Connery]], schottesche Schauspiller. * [[1933]]: [[Tom Skerritt]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1934]]: [[Akbar Haschemi Rafsandschani]], iranesche Staatspresident. * [[1936]]: [[Hugh Hudson]], englesche Filmregisseur. * [[1937]]: [[Klaus Wildbolz]], Schwäizer Schauspiller. * [[1938]]: [[Frederick Forsyth]], brittesche Schrëftsteller. * 1938: [[Guy Gilles]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller. * [[1939]]: [[John Badham]], Filmregisseur. * [[1940]]: [[José van Dam]], belsche Bass-Baritonsänger. * [[1942]]: [[Hilde Zach]], éisträichesch Politikerin. * [[1943]]: [[Jean Künsch]], lëtzebuergesche Sculpteur. * [[1957]]: [[Roland Schreiner]], lëtzebuergesche Politiker. * 1957: [[Maggy Nagel]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[1958]]: [[Tim Burton]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1960]]: [[Jonas Gahr Støre]], norweegesche Politiker. * [[1963]]: [[Miro Cerar]], sloweenesche Politiker. * [[1969]]: [[Françoise Thoma]], lëtzebuergesch Juristin a Member vum Staatsrot. * [[1971]]: [[Gilberto Simoni]], italieenesche Vëlossportler. * [[1973]]: [[Fatih Akin]], Filmregisseur. * [[1976]]: [[Patricia Huijnen]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[1977]]: [[Diego Corrales]], amerikanesche Boxer. * [[1982]]: [[Alain Kohl]], lëtzebuergesche professionellen Daucher. == Gestuerwen == * {{0}}[[383]]: [[Gratian]], Keeser vum Westréimesche Räich. * [[1776]]: [[David Hume]], schottesche Philosoph an Historiker. * [[1814]]: [[Carl Englerth]], preiseschen Industriellen an Offizéier. * [[1822]]: [[Wilhelm Herschel]], däitsch-britteschen Astronom a Museker. * [[1842]]: [[Jean Foehr (Hotelier)|Jean Foehr]], Metzler an Hotelier zu Iechternach. * [[1867]]: [[Michael Faraday]], englesche Physiker a Cheemiker. * [[1872]]: [[Guillaume Bodinier]], franséische Moler. * [[1876]]: [[Jean-Pierre Brimmeyr]], lëtzebuergeschen Apdikter, Politiker, Historiker an Naturwëssenschaftler. * [[1888]]: [[Charles-Frédéric Mersch]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Professer. * [[1900]]: [[Friedrich Nietzsche]], däitsche Philosoph. * [[1905]]: [[Adolphe Buffet]], lëtzebuergeschen Dokter. * [[1908]]: [[Antoine Henri Becquerel]], franséische Physiker, Nobelpräisdréier. * [[1935]]: [[Thomas Alva Edison jr.]], US-amerikaneschen Erfinder. * [[1943]]: [[Emile Kowalsky]], lëtzebuergesche Mathematiker, Physiker, Musekspedagog an Auteur. * [[1956]]: [[Alfred Charles Kinsey]], US-amerikanesche Sexualfuerscher. * [[1963]]: [[Edward L. Cahn]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmediteur. * [[1964]]: [[Théo Mey]], lëtzebuergesche Fotograf. * [[1966]]: [[Alexandre Ryder]], franséisch-polnesche Filmregisseur. * [[1978]]: [[Olivier Hussenot]], franséische Schauspiller. * [[1981]]: [[Nic Pauly]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[1982]]: [[Hans van Tongeren]], hollännesche Schauspiller. * [[1983]]: [[Félix Worré]], lëtzebuergeschen Dokter a Member vum Staatsrot. * [[1984]]: [[Truman Capote]] US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[1986]]: [[Peter Chatel]], däitsche Schauspiller. * [[1988]]: [[Gilbert Gil]], franséische Schauspiller. * [[1989]]: [[Jacques Castelot]], belsch-franséische Schauspiller. * [[1993]]: [[Jean Reiffers]], lëtzebuergeschen Zaldot bei der [[Operatioun Overlord]]. * [[1999]]: [[Georg Thomalla]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur. * [[2000]]: [[Carl Barks]], US-amerikanesche Comic-Zeechner. * [[2001]]: [[Philippe Léotard]], franséische Schauspiller. * [[2006]]: [[Jean-Pierre Hoffmann (Foussballspiller)|Jean-Pierre Hoffmann]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[2007]]: [[Raymond Barre]], franséische Politiker. * [[2009]]: [[Edward Kennedy]], US-amerikanesche Politiker. * [[2011]]: [[Lucien Thiel]], lëtzebuergesche Politiker a Journalist. * [[2012]]: [[Neil Armstrong]], US-amerikaneschen Astronaut, éischte Mënsch um Äerdmound. * [[2016]]: [[James Cronin]], US-amerikanesche Physiker. * [[2022]]: [[Herman Van Springel]], belsche Vëlossportler. * [[2026]]: [[Tim Curry]], brittesche Schauspiller a Sänger. * 2026: [[Dolly Parton]], US-amerikanesch Countrysängerin. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|25 August|{{PAGENAME}}}} [[Kategorie:Dag am August| 25]] 0ul64nlezv62d6m4gjhep0fifawu19c 0 2065 2704332 2679949 2026-09-08T10:16:42Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2704332 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''4. [[September]]''' ass den 247. Dag vum Joer (248. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1790]]: [[Frankräich]]: Demissioun vum [[Jacques Necker|Necker]]. * [[1839]]: Ufank vum [[Éischten Opiumkrich]] am Keeserräich China. * [[1870]]: De Keeser [[Napoleon III. vu Frankräich|Napoleon III.]] gëtt ofgesat an déi [[Drëtt Republik (Frankräich)|drëtt franséisch Republik]] gëtt ausgeruff. * [[1948]]: D'[[Juliana vun Holland|Juliana vu Mecklenburg-Schwerin]] gëtt Kinnigin vun Holland. ===Sport=== * [[1968]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1970]], zu [[Rotterdam]] 0:2 géint Holland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13999 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg de 4. September 1968 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1999]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[London]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2000]], 0:6 géint England.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11252 D'Detailer vum Foussballlännermatch England-Lëtzebuerg de 4. September 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2004]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Tallinn]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2006]], 0:4 géint Estland.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=26389 D'Detailer vum Foussballlännermatch Estland-Lëtzebuerg de 4. September 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Chateaubriand.jpg|François-René de Chateaubriand Fichier:Paulskirche Munchen.jpg|Charles Munchen Fichier:Maxdelbrück.jpg|Max Delbrück Fichier:Dita Parlo Binder.jpg|Dita Parlo Fichier:BEYONCE CONCERT IN CENTRAL PARK 2011 Good Morning America's Summer Concert Series - Central Park, Manhattan NYC - 070111 cropped.jpg|Beyonce Knowles </gallery> * [[1709]]: [[Paul Feller (1709)|Paul Feller]], lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen. * [[1768]]: [[François-René de Chateaubriand]], franséische Schrëftsteller. * [[1813]]: [[Charles Munchen]], lëtzebuergesche Jurist, Journalist, a Politiker. * [[1824]]: [[Anton Bruckner]], éisträichesche Komponist. * [[1841]]: [[Emile Lenger]], lëtzebuerhesche Politiker. * [[1896]]: [[Willy Heldenstein]], lëtzebuergesche Bobfuerer. * [[1904]]: [[Christian-Jaque]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1906]]: [[Max Delbrück]], däitsch-US-amerikanesche Biophysiker a Genetiker, Nobelpräisdréier. * 1906: [[Dita Parlo]], däitsch-franséisch Filmschauspillerin. * [[1907]]: [[Reggie Nalder]], éisträichesche Schauspiller. * [[1908]]: [[Edward Dmytryk]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1911]]: [[Cécile Wagner]], lëtzebuergesch Fraerechtlerin a Politikerin. * [[1912]]: [[Marcel Chennaux]], lëtzebuergesche Schéisser. * 1912: [[Bernard Lancret]], franséische Schauspiller. * [[1913]]: [[Stanford Moore]], US-amerikanesche Biochemiker an Nobelpräisdréier. * [[1915]]: [[Rudolf Schock]], däitschen Tenorsänger. * [[1922]]: [[Walther Reyer]], éiströichesche Schauspiller. * [[1923]]: [[Mirko Ellis]], Schwäizer Schauspiller. * [[1925]]: [[René Dentzer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1931]]: [[Mitzi Gaynor]], US-amerikanesch Schauspillerin, Sängerin an Dänzerin. * [[1951]]: [[Claude Nilles]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1953]]: [[Mariette Schmit]], lëtzebuergesch Fechterin. * [[1954]]: [[Alex Gilbert]], lëtzebuergesche Keramiker a Sculpteur. * [[1960]]: [[Michèle Prange]], Schrëftstellerin, Journalistin, Literaturkritikerin a Professesch. * [[1969]]: [[Georgi Margwelaschwili]], georgesche Politiker. * [[1973]]: [[Roman Konopljow]], russesch-portugisesche Journalist. * [[1978]]: [[Jenny Bolkaerts]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[1985]]: [[Marie Jung]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * [[1981]]: [[Beyoncé Knowles]], US-amerikanesch Sängerin. * [[1986]]: [[Albert Malet]], franséische Moler. * [[1988]]: [[Lynn Bei]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[1989]]: [[Mirko Albanese]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[2000]]: [[Eléonora Molinaro]], lëtzebuergesch Tennisspillerin. == Gestuerwen == * [[1784]]: [[César-François Cassini de Thury]], franséische Geodet an Astronom. * [[1839]]: [[Michel Krips]], lëtzebuergesche Mëller a Buergermeeschter zu Diddeleng. *[[1848]]: [[Nicolas Clasen (Dokter)|Nicolas Clasen]], lëtzebuergeschen Dokter, Regierungsrot a Bibliothecaire. * [[1898]]: [[Nicolas Martha]], lëtzebuergesche Mathematiker, Matgrënner an éischten Direkter vun der ''Spuerkeess''. * [[1900]]: [[Eugène Weiwertz]], Iechternacher Gierwer. * [[1907]]: [[Edvard Grieg]], norwegesche Komponist. * [[1944]]: [[Pierre Luttgens]], belsche Resistenzler. * [[1963]]: [[Robert Schuman]], franséische Politiker. * [[1965]]: [[Albert Schweitzer]], elsässeschen Dokter, Missionnaire a Friddensnobelpräisdréier. * [[1974]]: [[Jean-Baptiste Piron]], belsche Generol. * [[1987]]: [[Richard Marquand]], walisesche Filmregisseur. * [[1988]]: [[Georges Kayser (Paschtouer)|Georges Kayser]], lëtzebuergesche Paschtouer an Archeolog * [[1989]]: [[Colin Clark]], engleschen Ekonomist. * 1989: [[Georges Simenon]], belsche Krimi-Schrëftsteller. * [[1990]]: [[Willy Heldenstein]], lëtzebuergesche Bobfuerer an Olympionik. * [[1991]]: [[Tom Tryon]], US-amerikanesche Schauspiller an Auteur. * [[1993]]: [[Baltasar Lobo]], spuenesche Sculpteur. * [[2004]]: [[Serge Marquand]], franséische Schauspiller. * [[2012]]: [[Egino Weinert]], däitsche Sëlwer- a Goldschmadd. * [[2015]]: [[Sylvie Joly]], franséisch Schauspillerin. * [[2020]]: [[Annie Cordy]], belsch Sängerin a Schauspillerin * [[2022]]: [[Robert Bintz]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[2025]]: [[Giorgio Armani]], italieenesche Moudendesigner. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|4 September|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am September| 04]] mskqoxr1p592vebkphuo1izgpnimaeu 2704338 2704332 2026-09-08T10:21:23Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2704338 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''4. [[September]]''' ass den 247. Dag vum Joer (248. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1790]]: [[Frankräich]]: Demissioun vum [[Jacques Necker|Necker]]. * [[1839]]: Ufank vum [[Éischten Opiumkrich]] am Keeserräich China. * [[1870]]: De Keeser [[Napoleon III. vu Frankräich|Napoleon III.]] gëtt ofgesat an déi [[Drëtt Republik (Frankräich)|drëtt franséisch Republik]] gëtt ausgeruff. * [[1948]]: D'[[Juliana vun Holland|Juliana vu Mecklenburg-Schwerin]] gëtt Kinnigin vun Holland. ===Sport=== * [[1968]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1970]], zu [[Rotterdam]] 0:2 géint Holland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13999 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg de 4. September 1968 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[1999]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[London]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2000]], 0:6 géint England.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11252 D'Detailer vum Foussballlännermatch England-Lëtzebuerg de 4. September 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2004]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Tallinn]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2006]], 0:4 géint Estland.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=26389 D'Detailer vum Foussballlännermatch Estland-Lëtzebuerg de 4. September 2004 op der Websäit vun European Football.info]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Chateaubriand.jpg|François-René de Chateaubriand Fichier:Paulskirche Munchen.jpg|Charles Munchen Fichier:Maxdelbrück.jpg|Max Delbrück Fichier:Dita Parlo Binder.jpg|Dita Parlo Fichier:BEYONCE CONCERT IN CENTRAL PARK 2011 Good Morning America's Summer Concert Series - Central Park, Manhattan NYC - 070111 cropped.jpg|Beyonce Knowles </gallery> * [[1709]]: [[Paul Feller (1709)|Paul Feller]], lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen. * [[1768]]: [[François-René de Chateaubriand]], franséische Schrëftsteller. * [[1813]]: [[Charles Munchen]], lëtzebuergesche Jurist, Journalist, a Politiker. * [[1824]]: [[Anton Bruckner]], éisträichesche Komponist. * [[1841]]: [[Emile Lenger]], lëtzebuerhesche Politiker. * [[1896]]: [[Willy Heldenstein]], lëtzebuergesche Bobfuerer. * [[1904]]: [[Christian-Jaque]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1906]]: [[Max Delbrück]], däitsch-US-amerikanesche Biophysiker a Genetiker, Nobelpräisdréier. * 1906: [[Dita Parlo]], däitsch-franséisch Filmschauspillerin. * [[1907]]: [[Reggie Nalder]], éisträichesche Schauspiller. * [[1908]]: [[Edward Dmytryk]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1911]]: [[Cécile Wagner]], lëtzebuergesch Fraerechtlerin a Politikerin. * [[1912]]: [[Marcel Chennaux]], lëtzebuergesche Schéisser. * 1912: [[Bernard Lancret]], franséische Schauspiller. * [[1913]]: [[Stanford Moore]], US-amerikanesche Biochemiker an Nobelpräisdréier. * [[1915]]: [[Rudolf Schock]], däitschen Tenorsänger. * [[1922]]: [[Walther Reyer]], éisträichesche Schauspiller. * [[1923]]: [[Mirko Ellis]], Schwäizer Schauspiller. * [[1925]]: [[René Dentzer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1931]]: [[Mitzi Gaynor]], US-amerikanesch Schauspillerin, Sängerin an Dänzerin. * [[1951]]: [[Claude Nilles]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1953]]: [[Mariette Schmit]], lëtzebuergesch Fechterin. * [[1954]]: [[Alex Gilbert]], lëtzebuergesche Keramiker a Sculpteur. * [[1960]]: [[Michèle Prange]], Schrëftstellerin, Journalistin, Literaturkritikerin a Professesch. * [[1969]]: [[Georgi Margwelaschwili]], georgesche Politiker. * [[1973]]: [[Roman Konopljow]], russesch-portugisesche Journalist. * [[1978]]: [[Jenny Bolkaerts]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[1985]]: [[Marie Jung]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * [[1981]]: [[Beyoncé Knowles]], US-amerikanesch Sängerin. * [[1986]]: [[Albert Malet]], franséische Moler. * [[1988]]: [[Lynn Bei]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[1989]]: [[Mirko Albanese]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[2000]]: [[Eléonora Molinaro]], lëtzebuergesch Tennisspillerin. == Gestuerwen == * [[1784]]: [[César-François Cassini de Thury]], franséische Geodet an Astronom. * [[1839]]: [[Michel Krips]], lëtzebuergesche Mëller a Buergermeeschter zu Diddeleng. *[[1848]]: [[Nicolas Clasen (Dokter)|Nicolas Clasen]], lëtzebuergeschen Dokter, Regierungsrot a Bibliothecaire. * [[1898]]: [[Nicolas Martha]], lëtzebuergesche Mathematiker, Matgrënner an éischten Direkter vun der ''Spuerkeess''. * [[1900]]: [[Eugène Weiwertz]], Iechternacher Gierwer. * [[1907]]: [[Edvard Grieg]], norwegesche Komponist. * [[1944]]: [[Pierre Luttgens]], belsche Resistenzler. * [[1963]]: [[Robert Schuman]], franséische Politiker. * [[1965]]: [[Albert Schweitzer]], elsässeschen Dokter, Missionnaire a Friddensnobelpräisdréier. * [[1974]]: [[Jean-Baptiste Piron]], belsche Generol. * [[1987]]: [[Richard Marquand]], walisesche Filmregisseur. * [[1988]]: [[Georges Kayser (Paschtouer)|Georges Kayser]], lëtzebuergesche Paschtouer an Archeolog * [[1989]]: [[Colin Clark]], engleschen Ekonomist. * 1989: [[Georges Simenon]], belsche Krimi-Schrëftsteller. * [[1990]]: [[Willy Heldenstein]], lëtzebuergesche Bobfuerer an Olympionik. * [[1991]]: [[Tom Tryon]], US-amerikanesche Schauspiller an Auteur. * [[1993]]: [[Baltasar Lobo]], spuenesche Sculpteur. * [[2004]]: [[Serge Marquand]], franséische Schauspiller. * [[2012]]: [[Egino Weinert]], däitsche Sëlwer- a Goldschmadd. * [[2015]]: [[Sylvie Joly]], franséisch Schauspillerin. * [[2020]]: [[Annie Cordy]], belsch Sängerin a Schauspillerin * [[2022]]: [[Robert Bintz]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[2025]]: [[Giorgio Armani]], italieenesche Moudendesigner. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|4 September|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am September| 04]] q35lq0v1jt30vgrt2gemwhvfkcwet7g 0 2066 2704334 2663465 2026-09-08T10:18:56Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2704334 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''5. [[September]]''' ass den 248. Dag vum Joer (249. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1698]]: De [[russland|russeschen]] [[Zar]] [[Péiter de Groussen|Péiter de Grousse]] féiert eng Steier op Bäert an, fir sengem Vollek ''orientalesch Bräich'' ofzegewinnen. * [[1821]]: [[Costa Rica]], [[El Salvador]], [[Guatemala]], [[Honduras]] an [[Nicaragua]], bis dohin Deel vum [[Vizekinnekräich Nei­spuenien]], ginn onofhängeg Staaten. * [[1914]]: Am [[Éischte Weltkrich]] fänkt d'[[Éischt Marneschluecht|Marneschluecht]] un, an där 550.000 Zaldote stierwen. * [[1928]]: De brittesche [[Bakteriologie|Bakteriolog]] [[Alexander Fleming]] entdeckt, datt de [[Schimmelpilz]] "[[Penicillin|Penicillin notatum]]" d'[[Bakteerien]] um Wuessen hënnert. * [[1944]]: D'Konventioun iwwer d'[[Benelux]]-[[Zollunioun]] gëtt ënnerschriwwen (en trëtt den [[1. Januar]] [[1948]] a Kraaft). * [[1972]]: Wärend den Olympesche Spiller zu [[München]] gi vun aacht Membere vun der palestinensescher Terrorgrupp ''Schwaarze September'' an engem Haus 11 israeelesch Geisele geholl, Sportler an hir Betreier. Um Enn vum Dag si 5 Terroristen dout an 3 festgeholl. D'Geisele sinn alleguer dout an och e Polizist ass ëm d'Liewe komm. * [[1981]]: Aweiung vum [[Hôpital Princesse Marie-Astrid]] zu [[Nidderkuer]]. ===Sport=== * [[2001]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2002]], 0:3 géint Schwäiz.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25449 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz de 5. September 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2002]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:5 géint Israel.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25589 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Israel de 5. September 2002 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2009]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Chisinau]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2010]], 0:0 géint Moldawien.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=446 D'Detailer vum Foussballlännermatch Moldawien-Lëtzebuerg de 5. September 2009 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[2015]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an der Stad Lëtzebuerg am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2016]], 1:0 géint [[Nordmazedonien|Mazedonien]]. De [[Sébastien Thill (Foussballspiller)|Sébastien Thill]] huet de Gol geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=1761 De Lännermatch Lëtzebuerg-Mazedonien vum 5. September 2015 op der Websäit EU-Football.info]</ref> *[[2019]]: D'lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Belfast an engem Frëndschaftsmatch 1:0 géint Nordirland. De Gol fir Nordirland war e Selbstgol vum Lëtzebuerger Verdeedeger [[Kevin Malget]].<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=16200|Titel=Northern Ireland vs Luxembourg, 5 September 2019|Gekuckt=3.01.2020|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Portrait louis xiv.jpg|Louis XIV. Fichier:Hallervorden.jpg|Dieter Hallervorden Fichier:RaquelWelchApr2010.jpg|Raquel Welch Fichier:Werner Herzog Bruxelles 01 cropped.jpg|Werner Herzog Fichier:Freddie Mercury performing in New Haven, CT, November 1977.jpg|Freddie Mercury Fichier:Marianne Majerus.jpg|Marianne Majerus </gallery> * [[1187]]: [[Louis VIII. vu Frankräich|Louis VIII.]], Kinnek vu Frankräich. * [[1638]]: [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]], Kinnek vu Frankräich. * [[1763]]: [[Jean-Georges Willmar]], Jurist a Gouverneur vu Lëtzebuerg 1817-1831. * [[1771]]: [[Karl-Ludwig vun Habsburg-Loutrengen]]. * [[1875]]: [[Paul Funck]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1907]]: [[Jules Hoffmann (Foussballspiller)|Jules Hoffmann]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1918]]: [[Nicolas Kollwelter]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1920]]: [[Fons Rademakers]], hollännesche Filmregisseur a Schauspiller. * [[1922]]: [[Charles Reichling]], lëtzebuergeschen Diplomat. * 1922: [[Gisela Trowe]], däitsch Schauspillerin. * [[1924]]: [[Riccardo Cucciolla]], italieenesche Schauspiller. * [[1931]]: [[Moshé Mizrahi]], israeelesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1935]]: [[Dieter Hallervorden]], däitsche Kabarettist a Komiker. * [[1937]]: [[Dick Clement]], britteschen Dréibuchauteur a Filmregisseur. * 1937: [[William Devane]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1939]]: [[George Lazenby]], australesche Schauspiller. * [[1939]]: [[Hubert Striebig]], franséischen Autoscoureur. * [[1940]]: [[Raquel Welch]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 1940: [[Romaine Berens]], lëtzebuergesch Romanistin a Konschthistorikerin. * [[1942]]: [[Werner Herzog]], däitsche Filmregisseur. * [[1946]]: [[Freddie Mercury]], brittesche Sänger (''Queen''). * [[1948]]: [[Benita Ferrero-Waldner]], éisträichesch Politikerin. * [[1951]]: [[Michèle Thoma]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * 1951: [[John Schummer]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1953]]: [[Jennifer Geerlings-Simons]], surinamesch Politikerin. * [[1956]]: [[Marianne Majerus]], lëtzebuergesch Fotografin. *[[1984]]: [[Chris Anker Sørensen]], dänesche Vëlossportler. == Gestuerwen == * [[1569]]: [[Pieter Bruegel den Eeleren]], flämesche Moler. * [[1701]] - [[James II. vun England|James II.]], Kinnek vun England an als James VII. Kinnek vu Schottland. * [[1877]]: [[Crazy Horse]], Häuptling vun den Oglala-Lakota-Sioux-Indianer. * [[1891]]: [[Antoine Hartmann]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1910]]: [[Alexander Baumgartner]], Schwäizer Jesuitt a Literaturwëssenschaftler. * [[1942]]: [[Alphonse Schmit]], lëtzebuergesche Mathemnatikprofesser an Nazi-Affer. * [[1969]]: [[Émile Lux]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Gewerkschaftler. * [[1983]]: [[Bernard Lancret]], franséische Schauspiller. * [[1988]]: [[Hans Albin]], däitsche Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * 1988: [[Gert Fröbe]], däitsche Schauspiller. * [[1989]]: [[Lily Unden]], lëtzebuergesch Molerin, Schrëftstellerin a Resistenzlerin. * [[1990]]: [[Beppo Brem]], däitsche Schauspiller. * [[1997]]: [[Mutter Teresa|Agnes Gonxha Bojaxhiu]], albanesch Uerdensgrënnerin a Friddensnobelpräisdréierin (''Mutter Teresa''). * [[1997]]: [[Georg Solti]], ungareschen Dirigent. * [[1999]]: [[Walther Reyer]], éiströichesche Schauspiller. * [[2001]]: [[Tamara Michailowna Smirnowa]], russesch Astronomin. * [[2002]]: [[David Todd Wilkinson]], US-amerikaneschen Astrophysiker a Kosmolog. * [[2016]]: [[Hugh O'Brian]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2017]]: [[Nicolaas Bloembergen]], hollännesch-US-amerikanesche Physiker an Nobelpräisdréier. * [[2020]]: [[Malka Ribowska]], franséisch Schauspillerin. * 2020: [[Jiří Menzel]], tschechesche Filmregisseur a Schauspiller. * [[2024]]: [[Sérgio Mendes]], brasilianesche Museker a Komponist. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|5 September|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am September| 05]] iarquv4ybtdepytvwp6wzp36hphwoo0 2704335 2704334 2026-09-08T10:19:26Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2704335 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''5. [[September]]''' ass den 248. Dag vum Joer (249. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1698]]: De [[russland|russeschen]] [[Zar]] [[Péiter de Groussen|Péiter de Grousse]] féiert eng Steier op Bäert an, fir sengem Vollek ''orientalesch Bräich'' ofzegewinnen. * [[1821]]: [[Costa Rica]], [[El Salvador]], [[Guatemala]], [[Honduras]] an [[Nicaragua]], bis dohin Deel vum [[Vizekinnekräich Nei­spuenien]], ginn onofhängeg Staaten. * [[1914]]: Am [[Éischte Weltkrich]] fänkt d'[[Éischt Marneschluecht|Marneschluecht]] un, an där 550.000 Zaldote stierwen. * [[1928]]: De brittesche [[Bakteriologie|Bakteriolog]] [[Alexander Fleming]] entdeckt, datt de [[Schimmelpilz]] "[[Penicillin|Penicillin notatum]]" d'[[Bakteerien]] um Wuessen hënnert. * [[1944]]: D'Konventioun iwwer d'[[Benelux]]-[[Zollunioun]] gëtt ënnerschriwwen (en trëtt den [[1. Januar]] [[1948]] a Kraaft). * [[1972]]: Wärend den Olympesche Spiller zu [[München]] gi vun aacht Membere vun der palestinensescher Terrorgrupp ''Schwaarze September'' an engem Haus 11 israeelesch Geisele geholl, Sportler an hir Betreier. Um Enn vum Dag si 5 Terroristen dout an 3 festgeholl. D'Geisele sinn alleguer dout an och e Polizist ass ëm d'Liewe komm. * [[1981]]: Aweiung vum [[Hôpital Princesse Marie-Astrid]] zu [[Nidderkuer]]. ===Sport=== * [[2001]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2002]], 0:3 géint Schwäiz.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25449 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz de 5. September 2001 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2002]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:5 géint Israel.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=25589 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Israel de 5. September 2002 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[2009]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Chisinau]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2010]], 0:0 géint Moldawien.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=446 D'Detailer vum Foussballlännermatch Moldawien-Lëtzebuerg de 5. September 2009 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[2015]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an der Stad Lëtzebuerg am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2016]], 1:0 géint [[Nordmazedonien|Mazedonien]]. De [[Sébastien Thill (Foussballspiller)|Sébastien Thill]] huet de Gol geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=1761 De Lännermatch Lëtzebuerg-Mazedonien vum 5. September 2015 op der Websäit EU-Football.info]</ref> *[[2019]]: D'lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Belfast an engem Frëndschaftsmatch 1:0 géint Nordirland. De Gol fir Nordirland war e Selbstgol vum Lëtzebuerger Verdeedeger [[Kevin Malget]].<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=16200|Titel=Northern Ireland vs Luxembourg, 5 September 2019|Gekuckt=3.01.2020|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Portrait louis xiv.jpg|Louis XIV. Fichier:Hallervorden.jpg|Dieter Hallervorden Fichier:RaquelWelchApr2010.jpg|Raquel Welch Fichier:Werner Herzog Bruxelles 01 cropped.jpg|Werner Herzog Fichier:Freddie Mercury performing in New Haven, CT, November 1977.jpg|Freddie Mercury Fichier:Marianne Majerus.jpg|Marianne Majerus </gallery> * [[1187]]: [[Louis VIII. vu Frankräich|Louis VIII.]], Kinnek vu Frankräich. * [[1638]]: [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]], Kinnek vu Frankräich. * [[1763]]: [[Jean-Georges Willmar]], Jurist a Gouverneur vu Lëtzebuerg 1817-1831. * [[1771]]: [[Karl-Ludwig vun Habsburg-Loutrengen]]. * [[1875]]: [[Paul Funck]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1907]]: [[Jules Hoffmann (Foussballspiller)|Jules Hoffmann]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1918]]: [[Nicolas Kollwelter]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1920]]: [[Fons Rademakers]], hollännesche Filmregisseur a Schauspiller. * [[1922]]: [[Charles Reichling]], lëtzebuergeschen Diplomat. * 1922: [[Gisela Trowe]], däitsch Schauspillerin. * [[1924]]: [[Riccardo Cucciolla]], italieenesche Schauspiller. * [[1931]]: [[Moshé Mizrahi]], israeelesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[1935]]: [[Dieter Hallervorden]], däitsche Kabarettist a Komiker. * [[1937]]: [[Dick Clement]], britteschen Dréibuchauteur a Filmregisseur. * 1937: [[William Devane]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[1939]]: [[George Lazenby]], australesche Schauspiller. * [[1939]]: [[Hubert Striebig]], franséischen Autoscoureur. * [[1940]]: [[Raquel Welch]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 1940: [[Romaine Berens]], lëtzebuergesch Romanistin a Konschthistorikerin. * [[1942]]: [[Werner Herzog]], däitsche Filmregisseur. * [[1946]]: [[Freddie Mercury]], brittesche Sänger (''Queen''). * [[1948]]: [[Benita Ferrero-Waldner]], éisträichesch Politikerin. * [[1951]]: [[Michèle Thoma]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * 1951: [[John Schummer]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1953]]: [[Jennifer Geerlings-Simons]], surinamesch Politikerin. * [[1956]]: [[Marianne Majerus]], lëtzebuergesch Fotografin. *[[1984]]: [[Chris Anker Sørensen]], dänesche Vëlossportler. == Gestuerwen == * [[1569]]: [[Pieter Bruegel den Eeleren]], flämesche Moler. * [[1701]] - [[James II. vun England|James II.]], Kinnek vun England an als James VII. Kinnek vu Schottland. * [[1877]]: [[Crazy Horse]], Häuptling vun den Oglala-Lakota-Sioux-Indianer. * [[1891]]: [[Antoine Hartmann]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[1910]]: [[Alexander Baumgartner]], Schwäizer Jesuitt a Literaturwëssenschaftler. * [[1942]]: [[Alphonse Schmit]], lëtzebuergesche Mathemnatikprofesser an Nazi-Affer. * [[1969]]: [[Émile Lux]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Gewerkschaftler. * [[1983]]: [[Bernard Lancret]], franséische Schauspiller. * [[1988]]: [[Hans Albin]], däitsche Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * 1988: [[Gert Fröbe]], däitsche Schauspiller. * [[1989]]: [[Lily Unden]], lëtzebuergesch Molerin, Schrëftstellerin a Resistenzlerin. * [[1990]]: [[Beppo Brem]], däitsche Schauspiller. * [[1997]]: [[Mutter Teresa|Agnes Gonxha Bojaxhiu]], albanesch Uerdensgrënnerin a Friddensnobelpräisdréierin (''Mutter Teresa''). * [[1997]]: [[Georg Solti]], ungareschen Dirigent. * [[1999]]: [[Walther Reyer]], éisträichesche Schauspiller. * [[2001]]: [[Tamara Michailowna Smirnowa]], russesch Astronomin. * [[2002]]: [[David Todd Wilkinson]], US-amerikaneschen Astrophysiker a Kosmolog. * [[2016]]: [[Hugh O'Brian]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2017]]: [[Nicolaas Bloembergen]], hollännesch-US-amerikanesche Physiker an Nobelpräisdréier. * [[2020]]: [[Malka Ribowska]], franséisch Schauspillerin. * 2020: [[Jiří Menzel]], tschechesche Filmregisseur a Schauspiller. * [[2024]]: [[Sérgio Mendes]], brasilianesche Museker a Komponist. == Feierdeeg == == Um Spaweck == {{Commonscat|5 September|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am September| 05]] f9exg3ngyxj8hzo8kit2ti1ucdqe1x1 0 2184 2704240 2648650 2026-09-07T14:23:36Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2704240 wikitext text/x-wiki {{Mountkalenner}} De '''4. [[Dezember]]''' ass den 338. Dag vum Joer (339. am [[Schaltjoer]]) am [[Gregorianesche Kalenner]]. == Evenementer == * [[1976]]: De [[Jean-Bédel Bokassa]] erkläert d'[[Zentralafrikanesch Republik]] zu enger Monarchie a sech selwer als Bokassa I. zum Keeser vum Zentralafrikanesche Keeserräich. '''Lëtzebuerg''' * [[2013]]: D'[[Regierung Bettel-Schneider]], eng Koalitioun aus [[Demokratesch Partei|DP]], [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] an [[Déi Gréng]], gëtt vereedegt. ==Sport== * [[1963]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] spillt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1964]], 3:3 géint Dänemark. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den [[Henri Klein]] (2) a [[Louis Pilot]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13437 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Dänemark vum 4. Dezember 1963 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == <gallery> Fichier:Edith Cavell.jpg|Edith Cavell Fichier:Rainer Maria Rilke, 1900.jpg|Rainer Maria Rilke Fichier:Franco0001.PNG|Francisco Franco Fichier:Lambert Schlechter.JPG|Lambert Schlechter Fichier:Jeff Bridges by Gage Skidmore 2.jpg|Jeff Bridges </gallery> * [[1750]]: [[Henri Grégoire]], franséische Geeschtlechen. * [[1794]]: [[Hugo Jacob Talbot]], preiseschen Industriellen. * [[1821]]: [[Ernst Wilhelm Leberecht Tempel]], däitschen Astronom a Lithograph. * [[1865]]: [[Edith Cavell]], brittesch Infirmière. * [[1875]]: [[Rainer Maria Rilke]], éisträich-ungaresche Dichter. * [[1878]]: [[Nicolas Jacoby]], lëtzebuergesche Politiker. * [[1889]]: [[Lloyd Bacon]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[1892]]: [[Francisco Franco]], spuenesche Politiker a Generol. * [[1897]]: [[Léon Moulin]], lëtzebuergeschen Theaterschauspiller. * [[1901]]: [[Albert Goldmann]], lëtzebuergesche Jurist. * [[1903]]: [[Cornell Woolrich]], US-amerikanesche Krimiauteur. * 1903: [[Karl Heinrich Fielitz]], däitsche Jurist an am 2. Weltkrich "Landrat" zu Lëtzebuerg. * [[1913]]: [[Mark Robson]], kanadesche Filmregisseur. * [[1918]]: [[John Ernest Dolibois]] Lëtzebuergesch-amerikaneschen Diplomat. * [[1922]]: [[Gérard Philipe]], franséische Schauspiller. * [[1926]]: [[Georges Faber (Manager)|Georges Faber]], lëtzebuergesche Jurist an Industriemanager. * [[1927]]: [[Marcel Flammang]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[1932]]: [[Marc Michel (Schauspiller)|Marc Michel]], Schwäizer Schauspiller. * 1932: [[Michele Lupo]], italieenesche Filmregisseur. * [[1933]]: [[Horst Buchholz]], däitsche Schauspiller. * [[1935]]: [[Andréa Parisy]], franséisch Schauspillerin. * [[1941]]: [[Lambert Schlechter]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[1945]]: [[Luís Galvão Teles]], portugisesche Filmregisseur a -produzent. * [[1946]]: [[Pierre Even (Affekot)|Pierre Even]], lëtzebuergesche Komponist an Hobbyhistoriker. * [[1949]]: [[Jeff Bridges]], US-amerikanesche Schauspiller. * 1949: [[André Link]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[1955]]: [[Cassandra Wilson]], US-amerikanesch Jazzsängerin. * [[1958]]: [[Carlo Weis]], lëtzebuergesche Foussballspiller a Foussballtrainer. * [[1960]]: [[Eugène Berger]], lëtzebuergesche Politiker an Alpinist. * [[1962]]: [[Viorica Vlad Bîrsășteanu]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[1965]]: [[Françoise Groben]], lëtzebuergesch Cellistin. * 1965: [[Jean-Paul Schaaf]], lëtzebuergeschen Assistant social a Politiker. * [[1996]]: [[Diogo Jota]], portugisesche Foussballspiller. == Gestuerwen == * {{0}}[[963]]: [[Leo VIII. (Poopst)|Leo VIII.]], Poopst. * [[1642]]: [[Armand Jean du Plessis de Richelieu]], franséische Kardinol a Staatsmann. * [[1679]]: [[Thomas Hobbes]], brittesche Philosoph. * [[1798]]: [[Luigi Galvani]], italieeneschen Dokter an Naturfuerscher. * [[1872]]: [[Léon Lamort]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[1923]]: [[Maurice Barrès]], franséische Schrëftsteller a Politiker. * [[1940]]: [[Ferd Schuman]], lëtzebuergeschen Apdikter a Lokalpolitiker. * [[1953]]: [[André Lefaur]], franséische Schauspiller. *[[1954]]: [[Léon Kinsch (1870-1954)|Léon Kinsch]], lëtzebuergesche Gemengepolitiker an Deputéierten. * [[1959]]: [[Jean-Pierre Ries]], lëtzebuergesche Paschtouer. * [[1965]]: [[François Wenner]], lëtzebuergesch-belsche Kolonialverwalter. * [[1966]]: [[Renate Ewert]], däitsch Schauspillerin. * [[1967]]: [[Emile Maringer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1968]]: [[Archie Mayo]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[1975]]: [[Hannah Arendt]], däitsch-US-amerikanesch, Philosophin a politesch Theoreetikerin * [[1976]]: [[Benjamin Britten]], brittesche Komponist, Dirigent a Pianist * [[1978]]: [[Albrecht Schoenhals]], däitsche Schauspiller. * [[1991]]: [[Eugène Pesch]], Sammler vu Fossilien, Mineraler a Minièresgeschier. * 1991: [[Paul Reuter (Foussballspiller)|Paul Reuter]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[1993]]: [[Frank Zappa]], US-amerikanesche Museker a Komponist. * [[1995]]: [[Robert Parrish]], US-amerikanesche Filmediteur a -regisseur. * [[1999]]: [[Dominique Roulet]], franséischen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[2004]]: [[Carl Esmond]], éisträichesch-US-amerikanesche Schauspiller. * [[2011]]: [[Robert Mancini (Sculpteur)|Robert Mancini]], lëtzebuergesche Journalist a Sculpteur. * [[2015]]: [[Robert Loggia]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[2017]]: [[Manuel Marín]], spuenesche Politiker. * 2017: [[Ali Abdullah Salih]], jemenittesche Politiker. * [[2020]]: [[François Leterrier]], franséische Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur * [[2023]]: [[Ferny Nicklaus-Faber]], lëtzebuergesch Politikerin. == Feierdeeg == * [[Helleg Bäerbel|Bäerbelendag]], [[Patréiner|Patréinesch]] vun de Biergaarbechter. == Um Spaweck == {{Commonscat|4 December|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Dag am Dezember| 04]] cf26ji4phsyzvz6abn4a3aolr3gkbii 0 2431 2704241 2682601 2026-09-07T14:24:31Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2704241 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1967''' huet op engem [[Sonndeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * [[21. Abrëll]]: Militärputsch a [[Griicheland]]. * [[22. Mee]]: Bei engem Feier am [[Bréissel]]er Akafshaus ''[[À l'innovation]]'' kommen 251 Mënschen ëm d'Liewen. * {{1. Juli}}: Wéi am [[Fusiounstraité]] virgesinn, leeën d'[[CECA]], d'[[EWG]] an [[Euratom]] hir Exekutivorganer zu den [[Europäesch Communautéiten|Europäesche Communatuéiten]] zesummen. * {{2. Juni}}: Bei enger Manifestatioun géint de Staatsbesuch vum [[iran]]esche [[Schah]] zu [[Berlin]] kënnt et zu engem massive Police-Asaz; de Student [[Benno Ohnesorg]] gëtt vun engem Polizist erschoss. * [[21. August]]: E Camion, mat 47.000 Liter Bensinn [[Camionsexplosioun zu Maartel|explodéiert zu Maartel]]. Et gouf 22 Doudeger an Dosende vu schwéier Blesséierten ze bekloen. * {{3. September}}: A [[Schweden]] gëtt vum Lénks- op de Rietsverkéier op de Strooosse gewiesselt ("''Dagen –H''"). * [[16. Oktober]]: D'[[Nato]] verleet hir Befeelszentral op [[Evere]] bei Bréissel. * [[18. November]]: Groussbritannie wäert wéinst sengem Handelsdefizit d'[[Pond Sterling|Brittescht Pond]] ëm 14,3&nbsp;% of. * [[27. November]]: De franséische President [[Charles de Gaulle|De Gaulle]] stëmmt op en Neits géint d'Demande vu Groussbritannien op Memberschaft an der EG. * {{9. Dezember}}: Den [[Nicolae Ceausescu]] gëtt President vum Staatsrot (d.&nbsp;h. Staatspresident) vu [[Rumänien]]. * [[13. Dezember]]: De griichesche Kinnek [[Konstantin II. vu Griicheland)|Konstantin II.]] probéiert e Géigeputsch géint d'Colonellen, deen awer mëssléngt. Hie geet deen Dag drop op Roum an den [[Exil]]. ====Lëtzebuerg==== * [[19. Oktober]] Den éischte [[Cactus]]-Supermarché geet zu [[Bäreldeng]] op. === Afrika === * [[13. Januar]]: Den [[Gnassingbé Eyadéma|Étienne Gnassingbé Eyadéma]] putscht a gëtt Staatspresident an [[Togo]]. * [[21. Mäerz]]: Militärputsch a [[Sierra Leone]]. * {{6. Juli}}: Ufank vum [[Biafra]]-Krich an [[Nigeria]]. * [[28. November]]: Den [[Omar Bongo|Omar Bongo Ondimba]] gëtt Staatspresident vu [[Gabun]]. === Amerika === ==== USA ==== * [[12. Juli]]: Schwéier Rassenonrouen zu [[Newark]] bei New York, déi sech iwwer de Süde vun den USA ausbreeden. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[Februar]]: Den [[Anastasio Somoza]] gëtt Staatspresident vun [[Nicaragua]]. === Asien === * {{8. August}}: D'Vereenegung vun de Süd-Ost-Asiateschen Natiounen ([[ASEAN]]) gëtt gegrënnt. * {{3. September}}: Den [[Nguyễn Văn Thiệu]] gëtt zum President vu [[Vietnam|Süd-Vietnam]] gewielt. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten === * [[5. Juni|5.]]–[[10. Juni]]: [[Krich vu Sechs Deeg]] tëscht [[Israel]] a sengen Noperen. * [[30. November]]: [[Jemen|Südjemen]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg. == Konscht a Kultur == * D'[[Hippie]]beweegung ass am [[Summer of Love]] op hirem Héichpunkt. === Molerei === === Literatur === === Musek === * {{8. Abrëll}}: D'[[Sandie Shaw]] gewënnt fir [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] mam Lidd ''[[Puppet on a String]]'' den [[Eurovision Song Contest 1967|12. Eurovision Song Contest]] zu [[Wien]]. === Kino === * ''[[Massacre pour une orgie]]'', den offiziell éischte lëtzebuergesche Spillfilm, kënnt am November an de Kino. * ''[[La 317e section]]'' vum [[Pierre Schoendoerffer]]. * ''[[Beach Red]]'' vum [[Cornel Wilde]]. * ''[[The Dirty Dozen]]'' vum [[Robert Aldrich]]. * ''[[Tobruk]]'' vum [[Arthur Hiller]]. * ''[[Le vieil homme et l'enfant]]'' vum [[Claude Berri]]. * ''[[La nuit des généraux]]'' vum [[Anatole Litvak]]. * ''[[Morituri]]'' vum [[Bernhard Wicki]]. == Wëssenschaft an Technik == * {{2. Juli}}: Entdeckung vum éischte [[Gammablëtz]]. * {{3. Dezember}}: Éischt Häerz[[transplantatioun]] duerch de südafrikaneschen Dr. [[Christiaan Barnard]] == Sport == * D'[[Jeunesse Esch]] gëtt Landesmeeschter am Foussballschampionat. * [[17. Januar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Oochen]] 0:2 géint d'Bundesrepublik Däitschland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=240 D'Detailer vum Foussballlännermatch Däitschland-Lëtzebuerg de 17. Januar 1967 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[29. Januar]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Barcelona]] 0:5 géint Spuenien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=208 D'Detailer vum Foussballlännermatch Spuenien-Lëtzebuerg den 29. Januar 1967 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[19. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1968]], 0:5 géint Belsch.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13830 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 19. Mäerz 1967 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[16. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1968, 0:0 géint Polen.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13842 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Polen de 16. Abrëll 1967 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[22. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg 1:1 géint Spuenien. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Josy Kirchens]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=209 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Spuenien den 22. Oktober 1967 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[22. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Bruges]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1968, 0:3 géint Belsch.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13924 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg den 22. November 1967 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[23. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Paräis]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1968], 1:3 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Jean Klein (1942)|Jean Klein]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=13931 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg den 23. Dezember 1967 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * [[Laurent Brandenbourger]], lëtzebuergeschen Dréibuchauteur a Regisseur. * [[14. Januar]]: [[Emily Watson]], brittesch Schauspillerin. * [[20. Januar]]: [[Wiegald Boning]], däitsche Komiker a Moderator. * [[23. Januar]]: [[Magdalena Andersson]], schweedesch Politikerin. * 23. Januar: [[Robert Golob]], sloweenesche Politiker. * [[25. Januar]]: [[Marian Gallo]], lëtzebuergesch-slowakesche Äishockeyfonctionnaire a -spiller. * [[10. Februar]]: [[Laura Dern]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 10. Februar: [[Jacky Durand]], franséische Vëlossportler. * [[12. Februar]]: [[Anita Wachter]], éisträichesch Alpinschileeferin. * [[14. Februar]]: [[Mark Rutte]], hollännesche Politiker. * [[15. Februar]]: [[Linda Graf]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[17. Februar]]: [[Danièle Adam]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * [[18. Februar]]: [[Roberto Baggio]], italieenesche Foussballspiller. * [[19. Februar]]: [[Benicio del Toro]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[20. Februar]]: [[Kurt Cobain]], US-amerikanesche Museker. * [[21. Februar]]: [[Marc Thewes]], lëtzebuergesche Jurist, Member vum Staatsrot. * [[24. Februar]]: [[Mireille Weiten-de Waha]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[25. Februar]]: [[Nick Leeson]], britteschen Trader, Spekulant, Buchauteur, Foussballtrainer. * {{1. Mäerz}}: [[Gilles Roth]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * [[13. Mäerz]]: [[Pascal Elbé]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * [[20. Mäerz]]: [[Xavier Beauvois]], franséische Regisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur. * [[25. Mäerz]]: [[Nathalie Reuter (Molerin)|Nathalie Reuter]], lëtzebuergesch Molerin. * [[29. Mäerz]]: [[Michel Hazanavicius]], franséische Filmregisseur. * [[23. Abrëll]]: [[Steve Thull]], lëtzebuergesche Militär a Generol. * [[27. Abrëll]]: [[Willem-Alexander vun Holland|Willem-Alexander]], Kinnek vun Holland. * {{3. Mee}}: [[Hélène Angel]], franséisch Regisseurin. * {{0}}3. Mee: [[Paule Lemmer]], lëtzebuergesch Molerin. * [[13. Mee]]: [[Melanie Thornton]], US-amerikanesch Popsängerin. * [[16. Mee]]: [[Virgil Widrich]], éisträichesche Filmregisseur. * [[17. Mee]]: [[Mohamed Nasheed]], Politiker vun de Malediven. * [[18. Mee]]: [[Isabelle Welter]], lëtzebuergesch Molerin. * [[24. Mee]]: [[Bruno Putzulu]], franséische Schauspiller a Sänger. * [[26. Mee]]: [[Tilly Metz]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[31. Mee]]: [[Sandrine Bonnaire]], franséische Filmschauspillerin. * {{3. Juni}}: [[Trixi Weis]], lëtzebuergesch Sculptrice. * {{4. Juni}}: [[Marie NDiaye]], franséisch Schrëftstellerin. * {{9. Juni}}: [[Michel Majerus]], lëtzebuergesche Kënschtler. * [[20. Juni]]: [[Angela Melillo]], italieenesch Filmschauspillerin an Televisiounsmoderatorin. * 20. Juni: [[Nicole Kidman]], australesch Schauspillerin. * [[27. Juni]]: [[Claude Marson]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[21. Juni]]: [[Yingluck Shinawatra]], thailännesch Politikerin. * [[29. Juni]]: [[Sandie Lahure]], lëtzebuergesch Fernseejournalistin. * {{1. Juli}}: [[Pamela Anderson]], kanadesch-US-amerikanescht Fotomodel a Schauspillerin. * {{8. Juli}}: [[Klaus Tschütscher]], liechtensteinesche Politiker. * [[16. Juli]]: [[Will Ferrell]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[23. Juli]]: [[Philip Seymour Hoffman]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[27. Juli]]: [[Iris Roseneck]], lëtzebuergesch Schéisserin. * {{3. August}}: [[Mathieu Kassovitz]], franséische Schauspiller, Regisseur a Dréibuchauteur. * [[13. August]]: [[Amélie Nothomb]], belsch Schrëftstellerin. * [[16. August]]: [[Dirk Bordignon]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[21. August]]: [[Charb]], franséische Cartoonist a Journalist. * [[26. August]]: [[Michael Gove]], brittesche konservative Politiker. * {{7. September}}: [[Claude Ganser]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[11. September]]: [[Dan Theis]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer. * [[13. September]]: [[Sascha Ley]], däitsch-lëtzebuergesch Schauspillerin a Sängerin. * [[17. September]]: [[Petr Pravec]], tschecheschen Astronom. * [[18. September]]: [[Tara Fitzgerald]], englesch Schauspillerin. * [[28. September]]: [[Mira Sorvino]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{2. Oktober}}: [[Lena Johannson]], däitsch Romanschrëftstellerin. * [[20. Oktober]]: [[Frank Arendt]], lëtzebuergesche Basketballspiller. * [[25. Oktober]]: [[Mirela Soptelea]], lëtzebuergesche Volleyballspillerin. * [[27. Oktober]]: [[Maurice Molitor]], lëtzebuergesche Journalist an Televisiouns-Presentateur. * [[28. Oktober]]: [[Julia Roberts]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{1. November}}: [[Igor Muller]], lëtzebuergesche Judoka. * [[15. November]]: [[François Ozon]], franséische Filmregisseur. * [[22. November]]: [[Boris Becker]], däitschen Tennisspiller. * [[24. November]]: [[Laurent Deville]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[28. November]]: [[Anna Nicole Smith]], US-amerikanesch Schauspillerin a Fotomodel. * [[15. Dezember]]: [[David Černý]], tschechesche Sculpteur. * 15. Dezember: [[Zep]], Schwäizer Comiczeechner an -auteur. * [[21. Dezember]]: [[Micheil Saakaschwili]], georgesche Staatspresident. * [[22. Dezember]]: [[Chiara Caselli]], italieenesch Schauspillerin. * [[23. Dezember]]: [[Carla Bruni]], italieenesch Musekerin a Fotomodel. == Gestuerwen == * {{4. Januar}}: [[Emile Pauly]], lëtzebuergeschen Zänndokter. * [[13. Januar]]: [[Jean Wilhelm (Paschtouer)|Jean Wilhelm]], lëtzebuergesche Geeschtlechen. * [[16. Januar]]: [[Robert Jemison van de Graaff]], US-amerikaneschen Ingenieur a [[Physiker]]. * [[19. Januar]]: [[Casimir Funk]], polnesche Biocheemiker, huet 1913 de Begrëff "Vitaminn" kreéiert. * [[21. Januar]]: [[Ann Sheridan]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[23. Januar]]: [[Paul Martin (Filmregiseur)|Paul Martin]], ungaresche Filmregisseur. * [[29. Januar]]: [[Jean Morbach]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Ornitholog. * {{6. Februar}}: [[Martine Carol]], franséisch Schauspillerin. * {{0}}6. Februar: [[Henry Morgenthau]], US-amerikanesche Politiker. * [[15. Februar]]: [[Jacques Thilmany]], lëtzebuergesche Schéiereschlëffer a Politiker. * [[18. Februar]]: [[Robert Oppenheimer]], US-amerikanesche Physiker * [[21. Februar]]: [[Nicolas Kerschen]], lëtzebuergesche Jurist, Banquier a Member vum Staatsrot. * 21. Februar :[[Wolf Albach-Retty]], éisträichesche Schauspiller. * [[24. Februar]]: [[Franz Waxman]], däitsche Filmkomponist, Dirigent an Arrangeur * [[28. Februar]]: [[Cezaria Baudouin de Courtenay Ehrenkreutz Jędrzejewiczowa]], polnesch Ethnologin, Philosophin a Linguistin. * {{8. Mäerz}}: [[Léon Meisch]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[14. Mäerz]]: [[Gérard Cravatte]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[15. Mäerz]]: [[Jean-Pierre Weber]], lëtzebuergesch Foussballspiller an Olympionik. * [[31. Mäerz]]: [[Léon Thurm]], lëtzebuergesche Resistenzler a Lokalpolitiker. * {{2. Abrëll}}: [[Hélène Fournelle]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[13. Abrëll]]: [[Nicole Berger]], franséisch Schauspillerin. * [[15. Abrëll]]: [[Totò]], italieenesche Schauspiller. * [[18. Abrëll]]: [[Marcel Reckinger]], lëtzebuergesche Banquier. * [[19. Abrëll]]: [[Konrad Adenauer]], däitsche Politiker a laangjärege Kanzler. * [[21. Abrëll]]: [[André Danjon]], franséischen Astronom. * [[24. Abrëll]]: [[Wladimir Michailowitsch Komarow]], sowjetesche Kosmonaut. * [[25. Abrëll]]: [[Victor Wilhelm]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[29. Abrëll]]: [[Anthony Mann]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[12. Mee]]: [[Simone Cerdan]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * [[14. Mee]]: [[Osvaldo Moles]], Brasilianesche Journalist a Radiosspeaker. * [[15. Mee]]: [[Edward Hopper]], US-amerikanesche Moler. * [[17. Mee]]: [[Adolphe Klein]], lëtzebuergesche Politiker. * [[22. Mee]]: [[Alexei Alexandrowitsch Balandin]], russesche Cheemiker * [[29. Mee]]: [[Georg Wilhelm Pabst]], éisträichesche Regisseur. * [[30. Mee]]: [[Claude Rains]], englesche Schauspiller. * {{2. Juni}}: [[Benno Ohnesorg]], Student, deen op enger Manifestatioun zu Berlin vun engem Polizist erschoss gouf. * [[10. Juni]]: [[Spencer Tracy]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[23. Juni]]: [[Henri Rollan]], franséische Schauspiller. * [[26. Juni]]: [[Françoise Dorléac]], franséisch Schauspillerin. * [[29. Juni]]: [[Jayne Mansfield]], US-amerikanesch Filmschauspillerin. * {{8. Juli}}: [[Vivien Leigh]], brittesche Schauspillerin. * [[13. Juli]]: [[Tom Simpson]], englesche Vëlossportler. * [[21. Juli]]: [[Basil Rathbone]], brittesche Schauspiller. * [[22. Juli]]: [[Lajos Kassák]], ungaresche Schrëftsteller. * [[26. Juli]]: [[Milán Füst]], ungaresche Schrëftsteller. * [[14. August]]: [[Alex Federspil]], Schmadd a Buergermeeschter vu Peppeng. * [[15. August]]: [[René Magritte]], belsche Moler. * 15. August: [[Manuel Prado y Ugarteche]], President vu Peru. * [[16. August]]: [[Hermann Gisin]], Schwäizer Zoolog. * [[19. August]]: [[Hugo Gernsback]], lëtzebuergesch-amerikaneschen Erfinder, Editeur a Schrëftsteller. * [[24. August]]: [[Bernard Neis]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[30. August]]: [[Joseph Merten]], lëtzebuergesche Lycéesprofesser an Direkter vum Lycée classique de Diekirch. * {{1. September}}: [[Emile Kolb]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[22. September]]: [[Albert Calmes]], lëtzebuergeschen Historiker an Ekonomist. * 22. September: [[Harald Quandt]], däitschen Industriellen. * [[29. September]]: [[Carson McCullers]], US-amerikanesch Schrëftstellerin. * {{1. Oktober}}: [[Pierre Schockmel]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * {{3. Oktober}}: [[Woody Guthrie]], US-amerikanesche Gewerkschaftler a Liddermécher. * {{5. Oktober}}: [[Hans Herwig]], éisträichesche Filmregisseur a Filmproduzent. * {{7. Oktober}}: [[Norman Angell]], brittesche Schrëftsteller, Publizist a Friddensnobelpräisdréier * {{8. Oktober}}: [[Clement Attlee]], brittesche Premierminister. * {{9. Oktober}}: [[Ernesto Che Guevara]], argentineschen Dokter a kubanesche Revolutionär. * [[15. Oktober]]: [[Marcel Aymé]], franséische Schrëftsteller. * [[17. Oktober]]: [[Pu Yi]], leschte Keeser vu China. * [[20. Oktober]]: [[Yoshida Shigeru]], japanesche Ministerpresident. * [[21. Oktober]]: [[Ejnar Hertzsprung]], däneschen Astronom. * [[30. Oktober]]: [[Julien Duvivier]], Filmregisseur. * [[31. Oktober]]: [[Albert Wehrer]], lëtzebuergesche Jurist an Diplomat. * {{9. November}}: [[Charles Bickford]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[11. November]]: [[François Baclesse]], Dokter a Kriibsfuerscher. * [[14. November]]: [[Jéhan Steichen]], lëtzebuergesch Journalist a Politiker. * [[24. November]]: [[Jean Deitz]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[25. November]]: [[Ossip Zadkine]], russesch-franséische Sculpteur a Moler. * [[28. November]]: [[Léon M'ba]], éischte Staatspresident vu Gabun. * {{4. Dezember}}: [[Emile Maringer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{9. Dezember}}: [[Charles Léon Hammes]], lëtzebuergesche Jurist a Riichter um CECA-Geriichtshaff. * [[10. Dezember]]: [[Otis Redding]], US-amerikanesche Soul-Sänger. * [[11. Dezember]]: [[Howard Freeman]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[20. Dezember]]: [[Nicolas Thill (Archeolog)|Nicolas Thill]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Archeolog an Auteur. * [[24. Dezember]]: [[Edmond Chlecq]], lëtzebuergesche Politiker. * [[25. Dezember]]: [[René Blum]], lëtzebuergeschen Affekot, Diplomat a Politiker. * [[27. Dezember]]: [[Mathias Wirtz]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} onkhrpjot25a4y4nmv2q16ew3q2gsj7 0 2447 2704275 2675467 2026-09-07T19:12:54Z Seven 7 Spheres 73046 2704275 wikitext text/x-wiki E '''Planéit''' ass en [[Himmelskierper]] deen ''net selwer liicht'' a sech an enger [[Gestzer vum Kepler|keplerscher]] [[Emlaafbunn]] em e [[Stär]] bewegt. Den Numm staammt vum [[griechesch Sprooch|griecheschen]] "plánetes" a bedeit "déi doruechter wanderen" (Aalgriechesch ''de Wanderer'' (Planéit)). Fréier goufen d'Planéiten am Däitschen och als ''Wandelsterne'' bezeechent. Di meescht Planéiten vum [[Sonnensystem]] gi vu [[Mound (Trabant)|Mounden]] emkreest. Um Enn vum 20. Jorhonnert gouf den éischte Planéit baussend dem Sonnensystem ([[Exoplanéit|Exoplanéiten]]) entdeckt, an zwar em de Stär [[Pegasus 51]]. D'Zuel vun de bekannten Exoplanéiten ass séit deem emmer méi grouss ginn. {| border="0" hspace="10" vspace="5" align="right" |----- | [[Bild:Solare_Planeten99.jpg|Maßstabsgetreue Darstellung der Planeten des Sonnensystems]] |----- | <div style="text-size:smaller;font-size:smaller"> D'Planéiten sind zueneeen der Gréisst,<br/>awer net der Distanz no riichteg <br/>ofgebild''</div> |} ==Planéiten vun eisem Sonnensystem== *Erdähnlech (felseg) Planéiten (bannescht Planéiten): **'''1''' [[Merkur (Planéit)|Merkur]] **'''2''' [[Venus (Planéit)|Venus]] **'''3''' [[Äerd]] **'''4''' [[Mars (Planéit)|Mars]] *Iovianesch Planéiten / [[Gasriis|Gasriisen]] (bausescht Planéiten): **'''5''' [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] **'''6''' [[Saturn (Planéit)|Saturn]] **'''7''' [[Uranus (Planéit)|Uranus]] **'''8''' [[Neptun (Planéit)|Neptun]] *[[Transneptunesch Objekter]] **'''9''' [[Pluto (Planéit)|Pluto]] **[[Quaoar]] **[[2004 DW]] **[[Sedna_(Objekt)|Sedna]] Den [[Asteroidengürtel]] trennt déi ''bannescht'' vun deenen ''bauseschte'' Planéiten. Déi mettler Ofstänn vun de Planéiten zur [[Sonn]] loossen sech ziimlech genau mat der [[Titius-Bode-Rei]] uginn. Zweschen dem Mars an dem Jupiter ass hei e Lach, dat duerch den Asteroidengürtel gefellt get; allerdings trett den Ofstand vum Neptun net an der Rei op. ==Definition== Et gett bis haut kee kloer definéierte Critère fir zweschen Planéiten an [[Asteroiden]] z'ennerscheeden. Soo ass de Planéiten-Status vum ''Pluto'' wéinst senger gerenger Gréisst a senger staark [[Ellips (Mathematik)|elliptescher]] Bunn, déi och nach géint d'[[Ekliptik]] geneigt ass, emstridden. Vill Astronomen zielen en zum [[Kuipergürtel]], engem Reservoir vun [[Koméit|Koméiten]] an Asteroiden, dat no bannen bis un d'Bunn vum Neptun reescht. Déi kiirzlech Entdeckung vun ähnlech groussen Himmelskierper am Kuipergürtel hun d'Diskussioun em dem Pluto sei Status erem nei opliewe glooss, a warscheinlech wäerd de Pluto wuel net méi laang als Planéit bezeechent ginn. Eng gudd Definitioun vun engem Planéit gett d'''California Institute of Technology'', dat eng mtt der [[NASA]] zesumme schafft: ''En Objekt am Sonnensystem gett als Planéit bezeechent, wann et eng méi grouss Mass huet wéi all déi aner Objekter zesummen, déi sech am selweschten Orbit befannen.'' Sou ass d'Äerd e Planéit, well se méi schwéier ass wéi all Asteroiden, déi di selwescht Emlaafbunn wéi d'Äerd hunn. De Pluto ass zwar dat gréissten Objekt a senger Emgéigend, awer net méi schwéier wéi d'Zomm vu sengen Nopeschobjekter, dofir kann en no der Definitioun net zu den Planéiten gezielt ginn. No deser Definitioun géiwen et an eisem Sonnensystem aacht amplaz ning Planéiten. Fir sech d'Reihefolg vun de Planéitebunnen vun der Sonn aus gesinn ze mierken get et en däitschen [[Akrostichon]] als[[Ieselsbreck]] "'''M'''ein '''V'''ater '''e'''rklärt '''m'''ir '''j'''eden '''S'''onntag '''u'''nsere '''n'''eun '''P'''laneten." D'ufanksbuchstaawen sinn déi nemlecht wéi déi vun den Nimm vun den Planéiten, dobei get de Pluto nach matgezielt. En engleschen Akrostichon wier zum Beispill "'''M'''other '''v'''ery '''t'''houghtfully '''m'''ade '''a''' '''j'''elly '''s'''andwitch '''u'''nder '''n'''o '''p'''rotest." Hei steet den '''T''' fier Terra an den '''A''' fier den Asteroidengürtel. Déi wichtegst bekannten Eegenschaften vun de Planéiten sinn op [[Planéit (Tabell)]] nozeliesen. ==Geschicht vun der Entdeckung== D'Planéiten ''Merkur'', ''Venus'', ''Mars'', ''Jupiter'' an ''Saturn'' sinn mat bloussem Aa um Nuetshimmel z'erkennen a gesinn méi hell aus wéi déi meeschten [[Stär]]en. Si waren schon an der [[Antik]] bekannt a goufen vu villen Kulturen mat hieren Haaptgötter identifizéiert. Déi nach haut verwendten Nimm staammen aus der [[réimesch Mythologie|réimescher Mythologie]]. Obwuel et schon an der Antik Vertrieder vum [[Heliozentrescht Weltbild|Heliozentreschen Weltbild]] gouf (z.B. [[Aristarchos vu Samos]]), sou gouf dach bis zur Mett vum [[16. Jorhonnert]] allgemeng ugeholl, dat sech d'Planéiten zesummen mat der Sonn em d'''Äerd'' beweegen (''[[Geozentrescht Weltbild]]''). [[1543]] huet den [[Nikolaus Kopernikus]], ugereegt duerch den Aristarchos, sei Wierk "Iwwer d'Emdréiungen vun den Himmelssphären" veröffentlecht, an deem en d'Sonn an de Mettelpunkt gestallt an d'''Äerd'' als e weideren Planéit erkannt huet. Ennert genstegen Bedingungen ass den ''Uranus'' och mat bloussem Aa z'erkennen, an e gouf schon 1690 - falsch - als Stär katalogiséiert. Ma ereicht [[1781]] gouf en vum Sir [[Wilhelm Herschel|Friedrich Wilhelm Herschel]] als Planéit erkannt. Mat Hellef vun eeleren Observatiounen ass et dem [[Johann Elert Bode]] gelongen, seng Emlaafbunn genau zu bestemmen. Mat Hellef vun Stéierungen an der Bunn vum ''Uranus'' huet den [[Urbain Leverrier|Urbain Jean Joseph Leverrier]] d'Bunn vun engem weideren Planéit berechent, wat den [[23. September]] [[1846]] zur Entdeckung vum ''Neptun'' duerch den [[Johann Gottfried Galle]] an den [[Heinrich Louis d'Arrest]] gefouert huet. Duerch den nei entdeckten Planéit konnten allerdings net all Onreegelméissigkeeten an der Bunn vum Uranus erklärt ginn. Schlisslech gouf [[1930]] vum [[Clyde W. Tombaugh]] e weidert Objekt entdeckt a méi spéit ''Pluto'' genannt, dee bis elo als ningte Planéit gelt. D'Existenz vun engem weideren Planéit (''Transpluto'' oder ''[[Planet X]]'') am Sonnensystem ist onwarscheinlech. ==[[Astronomie|Astronomesches]]== *mettel [[Dicht]] vun der [[Matière]]: <math>\bar{\rho}=\frac{m}{\frac{3}{4} \pi R^3}</math> woubei <math>m</math>: [[Mass]] vum Planéit, <math>R</math>=[[Radius]] (<math>\bar{\rho} \geq 3\frac{g}{cm^3}</math> steeneg, <math>\bar{\rho} \leq 2\frac{g}{cm^3}</math> gasarteg) *Vitesse vun der Kreessbunn em de Planéit (<math>v_k</math>): <math>v_k=\sqrt{\frac{G m}{R}}</math> woubei <math>G</math>: [[Gravitatiounskonstant]], <math>m,R</math>: wéi uewen *[[Fluchtgeschwindegkeet]] (<math>v_e</math>): <math>v_e=\sqrt{2} \cdot v_k = \sqrt{\frac{2G m}{R}}</math> woubei <math>G,m,R</math> wéi uewen ==A soss nach ...== Den [[England|engleschen]] [[Komponist]] [[Gustav Holst]], deen selwer Hobby-Astronom war a vun den Planéiten inspiréiert gouf, huet d'Suite ''[[Die Planeten]]'' geschriwwen. Si gehéiert zu den bekanntesten [[Programmmusik|Programmmusiken]]. ''Kuckt och bei:'' [[Planéit (Tabell)|Tabell mat den Eegenschaften vun de Planéiten]], [[Titius-Bode-Rei]] [[Astronomesch Objekten]], [[Astronomie]], [[Kosmologie]], [[Universum]], [[Galaxie]] == Weblinks == *[http://exoplanets.org 'Planet Search Project' (University of California) - huet déi Meeschten Exoplanéiten lokaliséiert] *[http://www.wappswelt.de/tnp/nineplanets/nineplanets.html Die Neun Planeten - Multimedia-Tour duerch de Sonnensystem] *[http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/ Informatiounen iwwer Sedna, 2004 DW an Quaoar - California Institute of Technology] ===Videoen=== *[[Real Video|Real Video Streams]]: (Aus der Fernsehsendung [[Alpha_Centauri_(TV)|Alpha Centauri]]) **[http://www.br-online.de/cgi-bin/ravi?v=alpha/centauri/v/&g2=1&f=031210.rm Wéi entstinn Gasplanéiten?] **[http://www.br-online.de/cgi-bin/ravi?v=alpha/centauri/v/&f=010121.rm&g2=1 Get et en 10. Planéit?] **[http://www.br-online.de/cgi-bin/ravi?v=alpha/centauri/v/&f=000326.rm&e=14:25.00 Sinn d'Planéitebunnen stabil?] **[http://www.br-online.de/cgi-bin/ravi?v=alpha/centauri/v/&f=990117.rm Get et extrasolar Planéiten?] {{Navigationsleescht_Sonnensystem}} [[Kategorie:Planetologie]] [[ar:كوكب]] [[ca:Planeta]] [[cs:Planeta]] [[da:Planet]] [[de:Planet]] [[en:Planet]] [[eo:Planedo]] [[es:Planeta]] [[et:Planeet]] [[eu:Planeta]] [[fi:Planeetta]] [[fr:Planète]] [[hr:Planet]] [[hu:Bolygó]] [[ia:Planeta]] [[id:Planet]] [[it:Pianeta]] [[ja:惑星]] [[la:Planeta]] [[ms:Planet]] [[nds:Planet]] [[nl:Planeet]] [[no:Planet]] [[pl:Planeta]] [[pt:Planeta]] [[ro:Planetă]] [[ru:Планета]] [[simple:Planet]] [[sl:Planet]] [[sr:Планета]] [[sv:Planet]] [[uk:Планета]] [[zh:行星]] ghdiw1o74ztybas6vyjaifkfmmluk90 2704282 2704275 2026-09-07T19:16:42Z NDG 66027 Ännerung vum [[Special:Contributions/Seven 7 Spheres|Seven 7 Spheres]] ([[User talk:Seven 7 Spheres|Diskussioun]]) zeréckgesat op déi lescht Versioun vum [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2675467 wikitext text/x-wiki E '''Planéit''' ass en [[Himmelskierper]] deen ''net selwer liicht'' a sech an enger [[Gesetzer vum Kepler|Kepler]]-[[Ëmlafbunn]] ëm e [[Stär]] beweegt. Den Numm staamt vum [[Griichesch]]e "plánetes" a bedeit "déi doruechter wanderen" (Algriichesch ''de Wanderer'' (Planéit)). Fréier goufen d'Planéiten am Däitschen och als ''Wandelsterne'' bezeechent. Déi meescht Planéite vum [[Sonnesystem]] gi vu [[Mound]]en ëmkreest. Um Enn vum 20. Joerhonnert gouf den éischten [[Exoplanéit]], e Planéit baussenzeg vum [[Sonnesystem]] entdeckt, an zwar den [[51 Pegasi b]] deen ëm de Stär [[51 Pegasi]] kreest. D'Zuel vun de bekannten Exoplanéiten ass zanter deem ëmmer méi grouss ginn. == Planéite vun eisem Sonnesystem == [[Fichier:Sse planet sizes.jpg|framed|D'Planéite vun eisem Sonnesystem, der Gréisst no richteg ofgebilt]] * [[Terrestresch]] (fielseg) Planéiten (bannenzeg Planéiten): ** '''1''' [[Merkur (Planéit)|Merkur]] ** '''2''' [[Venus (Planéit)|Venus]] ** '''3''' [[Äerd]] ** '''4''' [[Mars (Planéit)|Mars]] * Iovianesch Planéiten / [[Gasplanéit|Gasrisen]] (baussenzeg Planéiten): ** '''5''' [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] ** '''6''' [[Saturn (Planéit)|Saturn]] ** '''7''' [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ** '''8''' [[Neptun (Planéit)|Neptun]] * [[Transneptuneschen Objet|Transneptunesch Objeten]] ** [[(134340) Pluto|Pluto]] ** [[(50000) Quaoar|Quaoar]] ** [[2004 DW]] ** [[Sedna (Objekt)|Sedna]] *** [[Exoplanéit]]en D'[[Haaptasteroidenceinture]] trennt déi ''bannenzeg'' vun de ''baussenzege'' Planéiten. D'Duerchschnëttsofstänn vun de Planéiten zur [[Sonn]] loosse sech zimmlech genee mat der [[Titius-Bode-Rei]] uginn. Tëscht dem Mars an dem Jupiter ass e Lach, dat mat der d'Haaptasteroidenceinture gefëllt gëtt; allerdéngs trëtt den Ofstand vum Neptun net an der Rei op. == Definitioun == Et gëtt bis haut kee kloer definéierte Krittär fir zwëscht Planéiten an [[Asteroid]]en z'ënnerscheeden. Sou war de Planéitestatus vum ''Pluto'' wéinst senger klenger Gréisst a senger staark [[Ellips (Mathematik)|elliptescher]] Bunn, déi och nach géint d'[[Ekliptik]] geneigt ass, ëmstridden. Vill Astronomen zielen de Pluto zur [[Kuiperceinture]], engem Reservoir vu [[Koméit]]en an Asteroiden, deen no banne bis un d'Bunn vum Neptun reecht. Déi kierzlech Entdeckung vun änlech groussen Himmelskierper an der Kuiperceinture hunn d'Diskussioun ëm dem Pluto säi Status erëm nei opliewe gelooss. D'I.A.U. ([[International Astronomesch Unioun]]) huet am Joer 2006 dem Pluto säi Rang als Planéit ofgesprach. De Pluto figuréiert elo als [[Zwergplanéit]] Eng gutt Definitioun vun engem Planéit gëtt d'''California Institute of Technology'', dat enk mat der [[NASA]] zesumme schafft: ''En Objet am Sonnesystem gëtt als Planéit bezeechent, wann en eng méi grouss Mass huet wéi all déi aner Objeten zesummen, déi am selwechten Orbit sinn.'' Sou ass d'Äerd e Planéit, well se méi schwéier ass wéi all Asteroiden, déi déi selwecht Ëmlafbunn wéi d'Äerd hunn. De Pluto ass zwar de gréissten Objet a senger Ëmgéigend, awer net méi schwéier wéi d'Zomm vu sengen Nopeschobjeten, dofir kann en no der Definitioun net zu de Planéite gezielt ginn. No där Definitioun géifen et an eisem Sonnesystem aacht amplaz néng Planéiten. Fir sech d'Reiefolleg vun de Planéitebunne vun der Sonn aus gesinn ze mierke gëtt et en däitschen [[Akrostichon]] als [[Ieselsbréck]] "'''M'''ein '''V'''ater '''E'''rklärt '''M'''ir '''J'''eden '''S'''onntag '''U'''nsere '''N'''eun '''P'''laneten." D'Ufanksbuschstawe sinn déi selwecht wéi déi vun den Nimm vun de Planéiten, dobäi gëtt de Pluto nach matgezielt. En engleschen Akrostichon wier zum Beispill "'''M'''other '''v'''ery '''t'''houghtfully '''m'''ade '''a''' '''j'''elly '''s'''andwitch '''u'''nder '''n'''o '''p'''rotest." Hei steet den '''T''' fir Terra an den '''A''' fir d'Haaptasteroidenceinture. == Geschicht vun der Entdeckung == D'Planéite ''Merkur'', ''Venus'', ''Mars'', ''Jupiter'' a ''Saturn'' si mat bloussem A um Nuetshimmel z'erkennen a gesi méi hell aus wéi déi meescht [[Stär]]en. Si ware schonn an der [[Antiquitéit]] bekannt a goufe vu ville Kulture mat hiren Haaptgötter identifizéiert. Déi nach haut benotzten Nimm stamen aus der [[réimesch Mythologie|réimescher Mythologie]]. Obwuel et schonn an der Antik Vertrieder vum [[Heliozentrescht Weltbild|Heliozentresche Weltbild]] gouf (z.&nbsp;B. [[Aristarchos vu Samos]]), sou gouf dach bis an d'Mëtt vum [[16. Joerhonnert]] allgemeng ugeholl, datt sech d'Planéiten zesumme mat der Sonn ëm d'Äerd beweegen (''[[Geozentrescht Weltbild]]''). [[1543]] huet de [[Nikolaus Kopernikus]], ugereegt duerch dem Aristarchos, säi Wierk "Iwwer d'Ëmdréiunge vun den Himmelssphären" verëffentlecht, an deem en d'Sonn an de Mëttelpunkt gestallt an d'''Äerd'' als e weidere Planéit erkannt huet. Ënner gënschtege Bedingungen ass den ''Uranus'' och mat bloussem A z'erkennen, an e gouf scho 1690 - falsch - als Stär katalogiséiert. Ma eréischt [[1781]] gouf e vum Sir [[Wilhelm Herschel|Friedrich Wilhelm Herschel]] als Planéit erkannt. Mat Hëllef vun eeleren Observatiounen ass et dem [[Johann Elert Bode]] gelongen, seng Ëmlafbunn genee ze bestëmmen. Mat Hëllef vu Stéierungen an der Bunn vum ''Uranus'' huet den [[Urbain Le Verrier]] d'Bunn vun engem weidere Planéit berechent, wat den [[23. September]] [[1846]] zu der Entdeckung vum ''Neptun'' duerch de [[Johann Gottfried Galle]] an den [[Heinrich Louis d'Arrest]] gefouert huet. Duerch den nei entdeckte Planéit konnten allerdéngs net all Onreegelméissegkeeten an der Bunn vum Uranus erkläert ginn. Schliisslech gouf [[1930]] vum [[Clyde William Tombaugh]] e weideren Objet entdeckt a méi spéit ''Pluto'' genannt, dee bis elo als néngte Planéit gëllt. D'Existenz vun engem weidere Planéit (''Transpluto'' oder ''[[Planéit X]]'') am Sonnesystem ass onwahrscheinlech. == [[Astronomie|Astronomesches]] == * mëttel [[Dicht]] vun der [[Matière]]: <math>\bar{\rho}=\frac{m}{\frac{3}{4} \pi R^3}</math> woubei <math>m</math>: [[Mass (Physik)|Mass]] vum Planéit, <math>R</math>= [[Radius]] (<math>\bar{\rho} \geq 3\frac{g}{cm^3}</math> steeneg, <math>\bar{\rho} \leq 2\frac{g}{cm^3}</math> gasaarteg) * Vitess vun der Kreesbunn ëm de Planéit (<math>v_k</math>): <math>v_k=\sqrt{\frac{G m}{R}}</math> woubei <math>G</math>: [[Gravitatiounskonstant]], <math>m,R</math>: wéi uewen * [[Fluchtvitesse]] (<math>v_e</math>): <math>v_e=\sqrt{2} \cdot v_k = \sqrt{\frac{2G m}{R}}</math> woubei <math>G,m,R</math> wéi uewen === Extrasolar Planéiten === {{Haaptartikel|Exoplanéit}} Déi éischt Planéiten iwwerhaapt, déi baussent eisem Sonnesystem entdeckt goufen, begleeden de [[Pulsar]] [[PSR B1257+12]]. Duerch genee Miessunge vun der Widerhuelungdzäit vum Pulsarstral, deen d'Äerd erreecht, konnten [[1992]] zwéi Planéite mat Masse vu 4,3 an 3,9 [[Äerdmass]]en nogewise ginn an [[1994]] en drëtte mat 0,02 Äerdmass. Op dëse Planéite ass [[Liewen]], wéi mir et op der Äerd kennen, praktesch ausgeschloss. Den éischten Exoplanéit an engem Orbit ëm ee [[sonnenänleche Stär]] gouf [[1995]] vum Professer [[Michel Mayor]] vum Departement fir [[Astronomie]] vun der [[Universitéit Genf]] a sengem Mataarbechter [[Didier Queloz]] mat Hëllef vun der Radialvitessemethod entdeckt. De Planéit kreest am 4,2-Dagestakt ëm de Stär [[51 Pegasi]]. Hien ass 40 [[Liichtjoer]] vun eis ewech an huet 0,46 [[Jupitermass]]. Bis Enn vum Joer [[2009]] ware 415 extrasolar Planéite an 350 Systemer bekannt, dorënner 31 [[Planéitesystem]]er mat zwéi Planéiten, 12 Systemer mat dräi, 2 Systemer mat véier an ee System mat fënnef Planéiten. Am Ëmkrees vu ronn 100 [[Parsec]] (326 Liichtjoer) goufe bis Mäerz [[2003]] ëm siwe Prozent vun de Stäre Planéite fonnt. Déi meescht bis elo entdeckte Systemer sinn awer net mat eisem Sonnesystem ze vergläichen. Bei de Planéite handelt et sech gréisstendeels ëm [[Gasplanéit|Gasrisen]], déi ganz no ëm hire Zentralstär dréien. Dat ass zwar nach net als Hinwäis ze bewäerten, datt déi meescht extrasolar Planéite Gasrise sinn. Am Ament kënnen nëmme sou grouss oder schwéier Planéiten, déi no bei hirem Stär ''stinn'' an dësen doduerch beaflossen, mat den haitege techneschen Instrumenten entdeckt ginn. Dës Planéite gi vun den Astronomen ''hot Jupiters'' genannt. Exoplanéiten am Orbit ëm sonnenänlech Stäre konnte bis [[2005]] net mat [[Teleskop]]en direkt observéiert ginn, well si ze liichtschwaach sinn. Si gi vum Stär, dee s'ëmkreesen, an dee vill méi hell ass, iwwerstraalt. D'Opléisungsverméige vun äerdgestëtzte Teleskope ass haut nach net gutt genuch, fir zwéin Objeten, déi sou no beienee leien, an déi sou ee groussen Hellegkeetsënnerscheed hunn, wéi e Planéit a säi Stär, getrennt duerzestellen. Et gebraucht een dofir verschidden indirekt Methode wéi d'Transitmethod, bei där duerch d'Bedeckunge vum Stär duerch de Planéit periodesch Hellegkeetsschwaankunge vum Stär verursaacht ginn, wann d'Ëmlafbunn sou läit, datt de Planéit vun eis aus gesinn genee virum Stär laanscht zitt. Eng aner Method ass d'Radialvitessemethod, bei deem de Planéit duerch säi Schwéierkraaftafloss um Stär zitt (béid ëmkreesen de [[Baryzentrum|kollektive Schwéierpunkt]]) a sou vun der Äerd aus dës periodesch Beweegung vun enger ofwieselnder [[Routverrécklung|Rout-]] a Bloverrécklung ([[Doppler-Effekt]]) vum Stärespektrum bewierkt.<ref>{{Citation |URL=http://www.kosmologs.de/kosmo/blog/galaxienentwicklung/entdeckungen-und-methoden/2008-09-07/frequenzkamm-einsatzbereit-f-r-astronomische-beobachtungen |Titel=Frequenzkamm in astronomischen Beobachtungen |Gekuckt=2014-02-02 |archivedate=2009-03-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090301054552/http://www.kosmologs.de/kosmo/blog/galaxienentwicklung/entdeckungen-und-methoden/2008-09-07/frequenzkamm-einsatzbereit-f-r-astronomische-beobachtungen }}</ref> Den [[10. September]] [[2004]] hat den [[Europäesche Südobservatoire]] (ESO) bekannt ginn, datt méiglecherweis fir d'éischt eng direkt Foto vun engem Planéit beim [[Brongen Zwerg]] [[2M1207]], deen 225 Liichtjoer wäit ewech läit, gelongen ass. Den [[30. Abrëll]] [[2005]] huet d'ESO notéiert, datt si am Februar an am Mäerz [[2005]] tatsächlech Fotoe mam [[Paranal-Observatoire#Very Large Telescope|Very Large Telescope]] opgeholl hunn, déi weisen, datt den 2M1207 a säi Begleeder sech beweegen. == Soss nach... == Den [[England|englesche]] [[Komponist]] [[Gustav Holst]], dee selwer Hobby-Astronom war a vun de Planéiten inspiréiert gouf, huet d'Suite ''[[The Planets]]'' geschriwwen. Si gehéiert zu de bekanntste [[Programmmusek]]en. == Kuckt och == * [[Äerdänleche Planéit]] * [[Astronomie]] * [[Galaxie]] * [[Himmelskierper]] * [[Kosmologie]] * [[Planéiten an Zwergplanéiten|Tabell mat den Eegenschafte vun de Planéiten]] * [[Planetologie]] * [[Sonnesystem]] * [[Titius-Bode-Rei]] * [[Universum]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Planets|Planéiten}} {{Wiktionnaire}} * [https://web.archive.org/web/20081119143348/http://exoplanets.org/esp/hd117618/hd117618.shtml "Planet Search Project" (University of California) - huet déi meescht Exoplanéite lokaliséiert] * [https://web.archive.org/web/20050920081140/http://www.wappswelt.de/tnp/nineplanets/nineplanets.html Déi néng Planéiten - Multimedia-Tour duerch de Sonnesystem] * [http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/ Informatiounen iwwer Sedna, 2004 DW a Quaoar - California Institute of Technology] === Videoen === * [[Real Video|Real Video Streams]]: (Aus der Fernseesendung [[Alpha Centauri (TV)|Alpha Centauri]]) ** [https://web.archive.org/web/20060627231447/http://www.br-online.de/cgi-bin/ravi?v=alpha/centauri/v/&g2=1&f=031210.rm Wéi entstinn Gasplanéiten?] ** [https://web.archive.org/web/20040811230350/http://www.br-online.de/cgi-bin/ravi?v=alpha/centauri/v/&f=010121.rm&g2=1 Gëtt et en 10. Planéit?] ** [https://web.archive.org/web/20040811225911/http://www.br-online.de/cgi-bin/ravi?v=alpha/centauri/v/&f=000326.rm&e=14:25.00 Sinn d'Planéitebunnen stabil?] ** [https://web.archive.org/web/20060627225825/http://www.br-online.de/cgi-bin/ravi?v=alpha/centauri/v/&f=990117.rm Gëtt et extrasolar Planéiten?] {{Referenzen}} {{Navigatioun Sonnesystem}} [[Kategorie:Planéiten| ]] 46ot7wlf5vqcxke6fy70shadnk9mi80 0 2497 2704308 2680269 2026-09-08T09:30:56Z Robby 393 /* Gebuer */ [[:Nic Conrady]] 2704308 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === ==== Frankräich ==== * [[17. Januar]]: De [[Félix Faure]] gëtt President vun der [[Frankräich|franséischer Republik]] als Nofollger vum [[Jean Casimir-Perier]]. === Afrika === === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == * Den Däitsche [[Wilhelm Fein]] baut déi éischt elektresch [[Handbuermaschinn]]. * Den däitsche Physiker [[Wilhelm Conrad Röntgen]] entdeckt déi no him benannt Stralung. == Gebuer == * {{1. Januar}}: [[J. Edgar Hoover]], FBI Direkter. * {{2. Januar}}: [[Fränz Zuang]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * {{3. Januar}}: [[Jean Noerdinger]], lëtzebuergesche Moler. * [[13. Januar]]: [[Jean-Pierre Franck]], lëtzebuergeschen Enseignant an Historiker. * 13. Januar: [[Jane Marken]], franséisch Schauspillerin. * [[21. Januar]]: [[Robert Stumper]], lëtzebuergesche Cheemiker, Zoolog an Naturwëssenschaftler. *21. Januar: [[Guillaume Theves]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker. * [[24. Januar]]: [[Eugen Roth]], däitschen Dichter an Erzieler. * [[30. Januar]]: [[Albert Wehrer]], lëtzebuergesche Politiker. * [[16. Februar]]: [[Jean-Max]], franséische Schauspiller. * [[25. Februar]]: [[Henri Rabinger]], lëtzebuergesche Moler. * {{5. Mäerz}}: [[Fritz Usinger]], däitsche Schrëftsteller, Lyriker, Essayist an Iwwersetzer. * [[10. Mäerz]]: [[Joseph Biwer]], lëtzebuegresche Geeschtlechen. * [[14. Mäerz]]: [[Jos Rasqui]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[17. Mäerz]]: [[Joseph Thorn (Foussballspiller)|Jospeh Thorn]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{3. Abrëll}}: [[Aloyse Weber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{9. Abrëll}}: [[Michel Simon]], franséische Schauspiller. * [[14. Abrëll]]: [[Mary Marquet]], franséisch Schauspillerin. * [[23. Abrëll]]: [[Rudolf Palgen]], lëtzebuergesche Philolog. * {{4. Mee}}: [[René Mayer]], franséische Politiker. * {{8. Mee}}: [[Léon Berens]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[18. Mee]]: [[Yvan Noé]], franséischen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[19. Mee]]: [[Nic Conrady]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Lokalpolitiker. * [[20. Mee]]: [[Reginald Joseph Mitchell]], engleschen Ingenieur an industriellen Designer. * [[26. Mee]]: [[Dorothea Lange]], US-amerikanesch Fotografin. * [[28. Mee]]: [[Rudolf Minkowski]], däitsch-amerikaneschen Astrophysiker * 28. Mee: [[Jean Schaack]], lëtzebuergesche Moler. * {{9. Juni}}: [[Henri Diamant-Berger]], franséische Filmregisseur a -produzent. * [[11. Juni]]: [[Félix Corrent]], Moler an Zeechner. * 19. Juli: [[Emile Klensch]], lëtzebuergesche Bauer, Grënner vun der Ekabe. * [[25. Juli]]: [[Maurice Gillen]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[14. August]]: [[Philippe Bevinger]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[18. September]]: [[Eugène Rodenbourg]], lëtzebuergesche Magistrat. * [[30. September]]: [[Lewis Milestone]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[28. September]]: [[Louis Pasteur]], franséische Wëssenschaftler. * {{4. Oktober}}: [[Richard Sorge]], däitsche Journalist a Spioun fir d'Sowjetunioun a China an a Japan an der Zäit vum Zweete Weltkrich. * {{0}}4. Oktober: [[Buster Keaton]], US-amerikanesche Filmschauspiller a Regisseur. * {{8. Oktober}}: [[Juan Perón]], argentinesche Militär a Politiker; Staatspresident. * [[11. Oktober]]: [[Hans Schiebelhuth]], däitsche Schrëftsteller. * [[13. Oktober]]: [[Kurt Schumacher]], däitsche Politiker. * [[27. Oktober]]: [[Georges Lannes]], franséische Schauspiller. * {{3. November}}: [[Pierre Richard-Willm]], franséische Schauspiller. * [[11. November]]: [[Venant Paucké]], lëtzebuergesche Sänger an Dirigent. * [[16. November]]: [[Paul Hindemith]], däitsche Komponist a Museker. * [[26. November]]: [[Bertil Lindblad]], schweedeschen Astronom. * [[29. November]]: [[Busby Berkeley]], Filmregisseur. * {{6. Dezember}}: [[Henriëtte Hilda Bosmans]], hollännesch Komponistin. * {{8. Dezember}}: [[Henri Siedler]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[14. Dezember]]: [[George VI. vum Vereenegte Kinnekräich]] * 14. Dezember: [[Paul Éluard]], franséischen Dichter. == Gestuerwen == * [[31. Januar]]: [[Guillaume Schneider]], lëtzebuergesche Banquier. * [[13. Februar]]: [[Edouard Metz]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[18. Februar]]: [[Chrétien Mersch]], lëtzebuergeschen Ingenieur. * [[24. Februar]]: [[Anna Moes]], lëtzebuergesch Nonn a Priorin vum Dominikanerinneklouschter um Lampertsbierg. * [[31. Mäerz]]: [[Theodor Brorsen]], däneschen Astronom. * [[15. Abrëll]]: [[Charles Mullendorff (Architekt)|Charles Mullendorff]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[19. Mee]]: [[José Martí]], kubanesche Nationaldichter. * [[11. Juni]]. [[Daniel Kirkwood]], US-amerikaneschen Astronom. * [[21. Juni]]: [[Friedrich Tietjen]], däitschen Astronom. * [[19. Juli]]: [[Pierre Kemp]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[25. Juli]]: [[Julien Vesque]], lëtzebuergesch-franséische Botaniker an Naturalist. * {{5. August}}: [[Friedrich Engels]], däitsche Philosoph. * [[20. September]]: [[Charles Buffet (1840-1895)|Charles Buffet]], lëtzebuergesche Politiker. * {{2. November}}: [[Pierre Notting]], lëtzebuergesche Rousenziichter. * [[27. November]]: [[Alexandre Dumas (Jong)]], franséische Schrëftsteller. * [[23. Dezember]]: [[John Russell Hind]], britteschen Astronom. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 0elf9urgx0bjze9vkp5yli4wropee23 0 2506 2704239 2699691 2026-09-07T14:12:18Z Mobby 12 60927 k 2704239 wikitext text/x-wiki Lëscht vun aktuellen an historeschen '''[[Nationalhymn]]en''' vun den [[Natioun]]e vun der Welt. ''Kursiv'': Natiounen déi et net méi ginn, oder Staaten, déi net onofhängeg sinn. {| class="wikitable" |- ! Land ! Hymn |- | [[Afghanistan]] || [[Sououd-e-Melli]] |- | [[Albanien]] | [[Hymni i Flamurit]] (Hymn un de Fändel) [[Media:Hymni i Flamurit instrumental.ogg|Lauschtert]] |- | [[Algerien]] || [[Quasaman]] (Ech schwiere bei den déidleche Geforen, bei dem renge Blutt ouni Sënnen ..) |- | [[Amerikanesch Samoa]] || [[Amerika Samoa]] |- | [[Andorra]] | [[El Gran Carlemany]] (De grousse Karel de Groussen) |- | [[Angola]] || [[Angola Avante]] (No vir Angola) |- | ''[[Anguilla]]'' | [[God bless Anguilla]] (Gott seen Anguilla) |- | [[Antigua a Barbuda]] || [[Fair Antigua, We Salute Thee]] |- | [[Argentinien]] | [[Oid, Mortales]] (Héiert, dir Stierflech!) |- | [[Armenien]] || [[Mer Hayrenik]] (Eis Heemecht) |- | [[Aruba]] | [[Aruba Deshi Tera]] (Aruba, räicht Land) |- | [[Australien]] | [[Advance Australia Fair]], fréier: [[God Save the King]], heemlech Nationalhymn:[[Waltzing Matilda]] |- | [[Bahamas]] || [[March On, Bahamaland]] |- | [[Bahrain]] || [[Bahrainona]] (Eist Bahrain) |- | [[Balearen]] || [[La Balanguera]] |- | [[Bangladesch]] | [[Amar Sonar Bangla]] (Mäi gëllent Bangladesch) |- | [[Barbados]] || [[In Plenty and In Time of Need]] |- | [[Belize]] || [[Land of the Free]] |- | [[Belsch]] | [[Brabanconne|La Brabançonne]] (D'Lidd vu Brabant) |- | [[Benin]] | [[L'Aube Nouvelle]] |- | [[Bermuda]] || [[God Save the King]] |- | [[Bhutan]] | [[Druk tsendhen]] (D'Kinnekräich vum Donnerdraach) |- | [[Bolivien]] | [[Bolivianos: el hado propicio]] (Bolivier, dat gënschtegt Schicksal huet eist Hoffen a Verlaangere gekréint) |- | [[Bosnien an Herzegowina]] | [[Intermeco]], fréier: [[Jedna i Jedina]] (Eenzeg an eleng) |- | [[Botswana]] | [[Fatshe leno la rona]] (Geseent sief dëst nobelt Land) |- | [[Brasilien]] || [[Hino Nacional Brasileiro]] |- | [[Brunei]] | [[Ya Allah lanjutkan la usia Duli tuanku]] (Oh Gott, laang soll eis Majestéit, de Sultan, liewen) |- | [[Bulgarien]] || [[Mila Rodino]] (Léif Heemecht) |- | [[Burkina Faso]] | [[Une Seule Nuit]] (Eng eenzeg Nuecht) |- | [[Burundi]] | [[Burundi bwacu]] (Geliebtes Burundi) |- | [[Chile]] | [[National anthem of Chile|Dulce Patria, recibe los votos]] (Geliebte Heimat, nimm unsre Hingabe) |- | [[Volleksrepublik China|China]] || [[Marsch vun de Fräiwëllegen]] |- | [[Cookinseln]] || [[God Defend New Zealand]] |- | [[Costa Rica]] | [[Noble patria, tu hermosa bandera]] (Generéist Heemechtsland, däi wonnerschéine Fändel) |- | [[Côte d'Ivoire]] | [[L'Abidjanaise]] (Lidd vun Abidjan) |- | [[Däitschland]] - Bundesrepublik | [[Däitsch Nationalhymn]], 3. [[Stroph]], (Einigkeit und Recht und Freiheit) |- | ''Däitschland - [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtt Räich]]'' | [[Däitsch Nationalhymn]], 1. Stroph, (Deutschland, Deutschland über alles) an [[Horst-Wessel-Lied]] ([[Horst Wessel]]) |- | ''Däitschland - [[Weimarer Republik]]'' | [[Däitsch Nationalhymne]], 1. Stroph |- | ''Däitschland - [[Däitscht Räich]]'' | ''[[Heil dir im Siegerkranz]]'' (Melodie: ''God save the King/Queen'') |- | [[Dänemark]] | Kinnekshymn: [[Kong Kristian stod ved højen mast]] (Kinnek Christian stoung beim héije Mast), Nationalhymn: [[Der er et yndigt land]] (Et läit en häerzegt Land am Schiet vu breede Bichen) |- | ''[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]]'' | ''[[Auferstanden aus Ruinen]]'' (Operstanen aus Ruinen) |- | [[Dominica]] | [[Isle of Beauty, Isle of Splendour]] |- | [[Dominikanesch Republik]] | [[Quisqueyanos valientes]] (Daper Jonge vu Quisqueye) |- | [[Ecuador]] | [[Salve, Oh Patria]] (Mir gréissen eis Heemecht) |- | [[Egypten]] | [[Biladi, Biladi, Biladi]] (Heemechtland, Heemechtland, Heemechtland) |- | [[Éisträich]] || [[Land vun de Bierger, Land beim Floss]] |- | [[El Salvador]] | [[Saludemos la Patria orgullosos]] (Stolz gréisse mer eis Heemecht) |- | valign="top" | ''[[England]]'' | [[God Save the King]], (heemlech Nationalhymn:[[Land of Hope and Glory]], de Refrain vum [[Edward Elgar]] sengem ''Pomp and Circumstance'' aus der ''Coronation Ode'' vun 1902.) |- | [[Equatorialguinea]] | [[Caminemos Pisando la Senda de Nuestra Inmensa Felicidad]] (Loosst eis de Wee vun eiser grousser Freed goen) |- | [[Estland]] | [[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]] (Mäin Heemechtsland, mäi Stolz a meng Freed) |- | [[Eswatini]] | [[Oh God, Bestower of the Blessings of the Swazi]] |- | [[Ethiopien]] | [[Whedefit Gesgeshi Woude Henate Ethiopia]] (Marschéier viraus, léif Mamm Ethiopien) |- | [[Europa (Kontinent)|Europa]] || [[Europahymn]] |- | [[Färöer]] | [[Tú alfagra land mítt]] (Du mäi léifste Stippchen) |- | [[Falkland Inselen]] || [[God Save the King]] |- | [[Fidschi]] || [[God Bless Fiji]] |- | [[Finnland]] || [[Maamme]] (Eist Land) |- | [[Frankräich]] || [[Marseillaise]] [[Media:La Marseillaise.ogg|Lauschtert]] |- | ''[[Franséisch-Guayana]]'' || ''[[Marseillaise]]'' |- | ''[[Franséisch-Polynesien]]'' || ''[[Marseillaise]]'' |- | [[Gabun]] || [[La Concorde]] |- | [[Gambia]] || [[For The Gambia, Our Homeland]] (Fir Gambia, eist Heemechtsland) |- | [[Georgien]] | [[Tavisupleba]] (Fräiheet) |- | [[Ghana]] || [[God Bless Our Homeland Ghana]] |- | [[Gibraltar]] || [[God Save the King]] |- | [[Griicheland]] | [[Imnos pros tin Eleftherian]] (Hymn un d'Fräiheet) |- | [[Grenada]] || [[Hail Grenada]] |- | [[Grönland]] || [[Nunarput utoqqarsuanngoravit]] |- | [[Guadeloupe]] || [[Marseillaise]] |- | [[Guam]] || [[Stand Ye Guamanians]] |- | [[Guatemala]] | [[Guatemala Feliz]] (Guatemala, sief gelueft!) |- | [[Guinea]] || [[Liberté]] |- | [[Guinea-Bissau]] || [[Esta é a Nossa Pátrai Bem Amada]] |- | [[Guyana]] | [[Dear Land of Guyana, of Rivers and Palms]] |- | [[Haiti]] || [[La Dessalinienne]] |- | [[Holland]] | [[Het Wilhelmus]] <!-- [[Wilhelmus van Nassouwe]] (Wilhelm vun Nassau) --> |- | ''[[Hollännesch Antillen]]'' || ''[[Beautiful Islands]]'' |- | [[Honduras]] | [[Tu bandera es un lampo de cielo]] (Däi Fändel ass en himmlescht Liicht) |- | [[Island]] || [[Lofsöngur]] (Lueflidd) |- | [[Indien]] | [[Jana-gana-mana]] (Du, deen d'Häerzer vun de Vëlker géréierst) |- | [[Indonesien]] | [[Indonesia Raya]] (Grousst Indonesien) |- |[[Insel Man]] |[[Arrane Ashoonagh Dy Vannin]] |- | [[Iran]] | [[Sorood-e Jomhoori-e Eslami]], [[Imperial Salute]] |- | [[Irak]] | [[Ardul-Furataini Watan]], [[The Royal Salute]] |- | [[Irland]] | [[Amhran na bhFiann|Amhrán na bhFiann]] (D'Lidd vum Zaldot) |- | [[Israel]] || [[Hatikvah]] (D'Hoffnung) |- | [[Italien]] | [[Fratelli d'Italia]]; (heemlech Nationalhymne: [[Va pensiero, sull'ali dorate]], de sougenannte Gefaangene-Chour aus dem [[Giuseppe Verdi]] senger [[Oper]] ''[[Nabucco]])''.) [[Media:National anthem of Italy - U.S. Navy Band (long version).ogg|Lauschtert]] |- | [[Jamaika]] || [[Jamaica, Land We Love]] |- | [[Japan]] | [[Kimi Ga Yo]], (君が代), (Du solls 1.000 Joer glécklech regéiert ginn) |- | [[Jemen]] || [[United Republic]] |- | [[Jordanien]] | [[As-salam al-malaki al-urdunni]] (Laang soll de Kinnek liewen!) |- | ''[[Amerikanesch Joffereninselen]]'' | ''[[Virgin Islands March]]'' |- | ''[[Brittesch Joffereninselen]]'' || ''[[God Save the King]]'' |- | [[Kaimaninselen]] || [[Beloved Isles Cayman]] |- | [[Kambodja]] || [[Nokoreach]] |- | [[Kamerun]] || [[Chant de Ralliement]] |- | [[Kanada]] || [[O Canada]] |- | [[Kap Verde]] || [[Cântico da Liberdade]] |- | [[Kasachstan]] || [[Nationalhymn vu Kasachstan|Zharalghan namystan qaharman]] |- | ''[[Katalounien]]'' || ''[[Els Segadors]]'' |- | [[Kenia]] | [[Ee Mungu nguvu yetu]] (O Gott vun der ganzer Schöpfung, seen eist Land an eist Vollek) |- | [[Kirgisistan]] | [[Ak möngülüü aska]] |- | [[Kiribati]] | [[Teirake kaini Kiribati]] (Stéi op, Kiribati) |- | [[Kolumbien]] | [[Oh Gloria Inmarcesible]] (Oh, unvergänglicher Ruhm!) |- | [[Komoren]] | [[Udzima wa ya Masiwa]] (D'Eenheet vun de groussen Inselen) |- | [[Demokratesch Republik Kongo]] | [[Debout Kongolais]] (Stéi op, Kongoles) |- | [[Republik Kongo]] || [[La Congolaise]] |- | [[Kroatien]] | [[Lijepa nasa Domovino|Lijepa naša domovino]] (Eist wonnerschéint Heemechtsland) |- | [[Kuba]] | [[La Bayamesa]] (D'Lidd vu Bayamo) |- | [[Laos]] | [[Pheng Xat Lao]] (Hymn vum Vollek vu Laos) |- | [[Lettland]] | [[Dievs, Sveti Latviju]] (Gott seen Lettland!) |- | [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | [[Ons Heemecht]] [[Media:Luxhymn.ogg|Lauschtert]] oder [http://www.gouvernement.lu/tout_savoir/download/hymne.mp3 Am Mp3-format] |- | [[Libanon]] | [[Kulluna lil-Watan lil-Ula lil-Alam]] (Mir all! Fir eist Land, fir eise Fändel a Gloire) |- | [[Lesotho]] || [[Lesotho Fatse La Bontata Rona]] |- | [[Liberia]] || [[All Hail, Liberia Hail]] |- | [[Libyen]] | [[Allahu Akbar]] (Gott ass dee Gréissten!) |- | [[Liechtenstein]] || [[Oben am jungen Rhein]] (Uewen um jonke Rhäin) |- | [[Litauen]] | [[Tautiska Giesme]] (D'Nationallidd) |- | [[Madagaskar]] | [[Ry Tanindraza nay malala ô]] (Oh, eist leeft Heemechtsland) |- | [[Malawi]] | [[Mlungu salitsani malawi]] (Gott, seen eist Malawi) |- | [[Malaysia]] || [[Negara Ku]] (Mäi Land) |- | [[Malediven]] | [[Gavmii mi ekuverikan matii tibegen kuriime salaam]] (An nationaler Eenheet gréisse mer eist Land) |- | [[Mali]] | [[Pour lAfriquue et pour toi Mali|Pour L'Afriquue et pour toi, Mali]] (Fir Afrika a fir dech, Mali) |- | [[Malta]] || [[L-Innu Malti]] (D'Hymn vu Malta) |- | [[Marokko]] || [[Scherifen-Hymn]] |- | [[Marshallinselen]] || [[Forever Marshall Islands]] |- | ''[[Martinique]]'' || ''[[Marseillaise]]'' |- | [[Mauritius]] || [[Motherland]] |- | ''[[Mayotte]]'' || ''[[Marseillaise]]'' |- | [[Nordmazedonien]] | [[Denes Nad Makedonija]] (Haut iwwer Makedonien) |- | [[Mexiko]] | [[Mexicanos, al grito de guerra]] (Mexikaner, zum Krichsgejäiz) [[Media:Mexiko:ogg|Lauschtert]] |- | [[Mikronesien]] | [[Patriots of Micronesia]] |- | [[Moldawien]] | [[Limba Noastra]] (Eis Mammesprooch) |- | [[Monaco]] | [[Hymne Monégasque]] (Monegassesch Hymn) |- | [[Mongolei]] || [[Bügd Nairamdakh Mongol]] |- | ''[[Montserrat (Antillen)|Montserrat]]'' || ''[[God Save the King]]'' |- | [[Montenegro]] || [[Ohamo, Hamo]] (Hei, do) |- | [[Mosambik]] || [[Pátria Amada]] (Geliebte Heimat) |- | [[Myanmar]] || Kaba Ma Kyei ("Bis zum Enn vun der Welt") |- | [[Namibia]] || [[Namibia, Land of the Brave]] |- | [[Naoero]] | [[Nauru Bwiema]] (Nauru, eist Heemechtsland) |- | [[Nepal]] | [[Ras Triya Gaan]] (Sei der Ruhm deine Krone, du mutiger Herrscher) |- | [[Neiséiland]] | [[God Defend New Zealand]], [[God Save the King]] |- | [[Nicaragua]] | [[Salve a ti, Nicaragua]] (Sief gegréisst, Nicaragua) |- | [[Niger]] || [[La Nigerienne]] |- | [[Nigeria]] | [[Arise Oh Compatriots, Nigeria's Call Obey]] |- | [[Nordirland]] || [[Londonderry Air]] (d'Melodie ass anch bkannt als ''Danny Boy'' oder ''My Gentle Harp'') |- | [[Nordkorea]] || [[Achimun pinnara]] |- | [[Norwegen]] | [[Ja, vi elsker dette landet]] (Jo, mir hunn dëst Land gär) |- | [[Oman]] || [[Hymne de Sultans]] |- | [[Pakistan]] | [[Pak sarzamin shad bad]] (Gelobt sei das gesegnete Land) |- | [[Panama]] || [[Himno Istmeño]] (Isthmus-Hymn) |- | [[Papua-Neiguinea]] || [[O Arise, All You Sons]] |- | [[Paraguay]] || [[Paraguayos, Républica o muerte]] |- | [[Peru]] | [[Somos libres, seámoslo siempre]] (Mir si fräi, loosst eis fir ëmmer sou bleiwen) |- | [[Philippinnen]] | [[Lupang Hinirang]] (Geliebtes Land) |- | [[Pitcairninseln]] || [[God Save the King]] |- | [[Polen]] | [[Mazurek Dąbrowskiego]] (''Dabrowskis Mazurka'') (Nach ass Polen net verluer) |- | [[Portugal]] | [[A Portuguesa]] (Déi Portugisesch) |- | [[Puerto Rico]] || [[La Borinqueña]] |- | ''[[La Réunion|Réunion]]'' || ''[[Marseillaise]]'' |- | [[Rumänien]] | [[Desteapta-te, romane!|Deşteaptă-te, române!]] (Wache auf, Rumäne), [[Trei culori]] (Drei Farben) |- | [[Russland]] | [[Hymn vun der Russescher Federatioun]] (Gimn Rossijskoj Federazii) |- | [[Ruanda]] || [[Rwanda rwacu]] (Eist Ruanda) |- | [[Saint-Pierre a Miquelon]] || [[Marseillaise]] |- | [[Salomonen]] || [[God Save Our Solomon Islands]] |- | [[Sambia]] | [[Stand and Sing of Zambia, Proud and Free]] |- | [[Samoa]] || [[The Banner of Freedom]] |- | [[São Tomé a Príncipe]] | [[Independência total]] (Absolut Onofhängegkeet) |- | [[Saudi-Arabien]] | [[Aash Al Malik]] (Lang lebe unser geliebter König) |- | ''[[Schottland]]'' | ''[[God Save the King]], [[The Flower of Scotland]], [[Scotland the Brave]], [[For A That And A That]]'' |- | [[Schweden]] | Nationalhymn: [[Du gamla, Du fria]] (Thou Ancient, Thou Free, Thou Mountainous North), Kinnekshymn: [[Ur svenska hjärtans djup en gång]] |- | [[Schwäiz]] | [[Schwäizerpsalm]] (Trittst im Morgenrot daher) |- | ''[[Sealand]]'' | [[E Mare Libertas]] (Fräiheet aus dem Mier) |- | [[Senegal]] | [[Pincez Tous vos Koras, Frappez les Balafons]] (Pluck Your Koras, Strike the Balafons) |- | [[Serbien]] | [[Boze Pravde|Bože Pravde]] (Gott vun der Gerechtegkeet) |- | [[Sierra Leone]] | [[High We Exalt Thee, Realm of the Free]] |- | [[Simbabwe]] | [[Kalibusiswe Ilizwe leZimbabwe]] (Geseent sief Simbabwe), [[God Bless Africa]] |- | [[Singapur]] | [[Majulah Singapura]] (Viru Singapur!) |- | [[Slowakei]] | [[Nad Tatrou sa blýska]] (Et donnert iwwer der Tatra) |- | [[Slowenien]] | [[Zdravljica]] (Trinkspruch), [[Naprej zastava slave]] (Vorwärts, Fahne des Ruhms) |- | ''[[Sowjetunioun]]'' | ''[[Gimn Sowjetskowo Sojusa]] (Hymn vun der Sowjetunioun), [[D'International]]'' |- | [[Spuenien]] | [[Marcha Real]] (Kinnekleche Marsch) |- | [[Sri Lanka]] || [[Sri Lanka Matha]] |- | [[St. Helena]] || [[God Save the King]] |- | [[St. Kitts an Nevis]] || [[Oh Land of Beauty]] (Oh Land vu Schéinheet) |- | [[Saint Lucia|St. Lucia]] | [[Nationalhymn vu St. Lucia|Sons and Daughters of St. Lucia]] (Filssen an Duechtere vu St. Lucia) |- | [[Saint Vincent an d'Grenadinnen|St. Vincent an d'Grenadinnen]] || [[St. Vincent Land So Beautiful]] (St. Vincent Land Sou Schéin) |- | [[Sudan]] | [[Nahnu Dschundulla Dschundul-Watan]] (Mir sinn d'Arméi vu Gott an déi vun eisem Land) |- | [[Südafrika]] | neigeschaaft [[Nationalhymn vu Südafrika]], déi aus Deeler vun [[Nkosi sikele li'Africa]] (Gott seen Afrika) a vun [[Die Stem van Suid-Afrika]] (De Ruff vu Südafrika) |- | [[Südkorea]] | [[Aegukka]] (애국가 - Hief d'Land gär) |- | [[Surinam]] | [[God zij met ons Suriname]] (Gott sief mat eisem Surinam) |- | [[Syrien]] | [[Homat el Diyar]] (Wiechter vun der Heemecht) |- | [[Tadjikistan]] | [[Surudi Milli]] |- | [[Taiwan]] | [[San Min Chu-i]] (Déi dräi Volleksprinzipien) [[Nationaalt Fändellidd]] |- | [[Tansania]] | [[Mungu ibariki Afrika]] (Gott, seen Afrika) |- | [[Thailand]] | Nationalhymn: [[Phleng Chat]], Kinnekshymn: [[Phleng Sansasoen Phra Barami]] |- | [[Tierkei]] | [[Istiklâl Marsi]] (De Marsch vun der Onofhängegkeet) |- | [[Timor-Leste]] || [[Pátria]] (Heemechtsland) |- | ''[[Tiroul]]'' || ''[[Tiroler Landeshymne]]'' |- | [[Togo]] | [[Salut à toi, pays de nos aïeux]] (Gegrüßt seist du, Land unserer Vorväter) |- | [[Tonga]] || [[Koe Fasi Oe Tui Oe Otu Tonga]] |- | [[Trinidad an Tobago]] || [[Forged From The Love of Liberty]] |- | [[Tschad]] || [[La Tchadienne]] |- | [[Tschechesch Republik]] | [[Kde domov můj|Kde domov můj]] (Wou ass mäin Heemechtsland) |- | [[Tunesien]] | [[Ala Khallidi]] (Oh ewigliches Vermächtnis) [[Himat Al Hima]] |- | [[Turkmenistan]] | [[Nationalhymn vun Turkmenistan|Independent, Neutral, Turkmenistan State Anthem]] |- | ''[[Turks- a Caicosinseln]]'' || ''[[God Save the King]]'' |- | [[Tuvalu]] | [[Tuvaluesch Nationalhymn|Tuvalu mo te Atua]] (Tuvalu für den Allmächtigen) |- | [[Uganda]] || [[Oh Uganda, Land of Beauty]] |- | [[Ukrain]] | [[Schtsche ne wmerla Ukrajina]] (Nach ass d'Ukraine net gestuerwen) |- | [[Ungarn]] | [[Isten áldd meg a magyart]] (Gott seen d'Ungarn) |- | [[Vereenegt Kinnekräich]] || [[God Save the King]] |- | [[Uruguay]] | [[Orientales, la Patria o la tumba]] (Uruguayer, d'Heemechtsland oder d'Graf!) |- | [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] || [[The Star-Spangled Banner]] |- | [[Vanuatu]] | [[Yumi, Yumi, Yumi]] (Mir, Mir, Mir) |- | [[Vatikanstad]] | [[Inno e Marcia Pontificale]] (Hymn a Pontifikale Marsch) |- | [[Venezuela]] | [[Gloria al bravo pueblo]] (Ruhm sei der tapferen Nation) |- | [[Vietnam]] | [[Tien quan ca]] (D'Truppe réckele no vir) |- | ''[[Wales]]'' | [[Hen Wlad Fy Nhadau]] (Land vu menge Pappen) |- | [[Wallis a Futuna]] || [[Marseillaise]] |- | ''[[Wallounien]]'' || [[Le Chant des Wallons]] |- | [[Wäissrussland]] || [[My Belarusy]] (Mir, d'Wäissrussen) |- | [[Zentralafrikanesch Republik]] || [[La Renaissance]] |- | [[Zypern]] | [[Imnos pros tin Eleftherian]] (Hymn un d'Fräiheet) |} == Um Spaweck == {{Commonscat|National anthems|Nationalhymnen}} [[Kategorie:Lëschten (Musek)|N]] oe2ssygkulmadk3171imihp4flib7yj 0 3013 2704321 2703147 2026-09-08T09:53:31Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2704321 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === [[Éischte Weltkrich]]: * [[21. Februar]] bis [[20. Dezember]]: [[Schluecht bei Verdun]]. Um Enn sinn iwwer 300.000 Zaldoten dout, ouni datt d'Front sech wesentlech geännert hätt. * [[28. August]]: [[Däitscht Keeserräich|Däitschland]] erkläert Rumänien de Krich; Italien erkläert dem Däitsche Räich de Krich. ==== Lëtzebuerg ==== [[Fichier:Avenue Adolphe, Grand Bazar Champagne, 18 juin 1916.jpg|thumb|120px|Zerstéiert Haus nom Loftugrëff vum 18. Juni]] * {{2. Januar}}: An der Stad Lëtzebuerg manifestéieren Dausende vu Leit géint d'[[Regierung Loutsch]], well déi nëmmen aus Membere vun der [[Rietspartei]] besteet, obwuel dës an der Chamber minoritär ass. Eng Rëtsch vun Demonstrante fuerderen och de Récktrëtt vun der Grousshezogin [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie Adelheid]], déi déi Regierug agesat hat. * [[11. Januar]]: D'Regierung Loutsch fällt an der [[Chamber]] duerch e Mësstrauensvote. * [[24. Februar]]: D'[[Regierung Thorn]], eng grouss Koalitioun, trëtt hiert Amt un. Haaptuleies ass et, d'Inflatioun an d'Liewensmëttelversuergung an de Grëff ze kréien. * [[18. Juni]]: Loftugrëff op Lëtzebuerg. * {{1. September}}: De [[Berg- und Hüttenarbeiterverband]] gëtt gegrënnt. * {{3. September}}: De [[Luxemburger Metallarbeiterverband]] gëtt gegrënnt. * 1. September: Nom Botter am Februar gëtt ewell och d'Fleesch rationéiert. Jiddereen huet 100 Gramm op de Kapp den Dag zegutt. * [[16. November]]: Loftattack op [[Déifferdeng]]. * [[22. Dezember]]: De Minister [[Michel Welter]], dee fir de Ravitaillement zoustänneg ass, muss zerécktrieden, nodeems bekannt gouf, datt en e geheimen Accord mat Däitschland ausgehandelt hat, fir vun do LIewensmëttel erbäizekréien. === Afrika === === Amerika === ==== USA ==== * [[15. Mee]]: Den afroamerikanesche Jugendlechen [[Lynche vum Jessy Washington|Jessy Washington]] gëtt vun engem Lynchmord zu [[Waco (Texas)|Waco]] am [[Texas]] ëmbruecht. ==== Südamerika ==== === Asien === === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === * [[16. Mee]]: Am geheime [[Sykes-Picot-Accord]] leeë Frankräich a Groussbritannien hir Interessen am [[Noen Osten]], nom Enn vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] fest. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * {{2. Januar}}: [[Edmund Leopold de Rothschild]], englesche Banquier. * {{4. Januar}}: [[Robert Parrish]], US-amerikanesche Filmediteur a -regisseur. * {{7. Januar}}: [[Fernando Sancho]], spuenesche Schauspiller. * {{8. Januar}}: [[Rudy Houtsch]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[25. Januar]]: [[Georges Kayser (Paschtouer)|Georges Kayser]], lëtzebuergesche Paschtouer an Archeolog. * [[11. Januar]]: [[Bernard Blier]], franséische Schauspiller. * [[24. Januar]]: [[Arnoldo Foà]], italieenesche Schauspiller. * [[14. Februar]]: [[Masaki Kobayashi]], japanesche Filmregisseur. * [[15. Februar]]: [[Franco Fabrizi]], italieenesche Schauspiller. * [[16. Februar]]: [[Gustave Zanter]], lëtzebuergesche Glas- a Mosaikkënschtler. * [[10. Februar]]: [[Jacques Berthier (Schauspiller)|Jacques Berthier]], franséische Schauspiller. * {{3. Mäerz}}: [[Paul Halmos]], US-amerikanesche Mathematiker. * [[11. Mäerz]]: [[Ferdy Mayne]], däitsche Schauspiller. * [[18. Mäerz]]: [[Norbert Gomand]], lëtzebuergeschen Zeitungs-Editeur. * [[20. Mäerz]]: [[Pierre Messmer]], franséische Politiker. * [[23. Mäerz]]: [[Pierre Hamer (Auteur)|Pierre Hamer]], lëtzebuergesche Jurist, Historiker an Auteur. * [[26. Mäerz]]: [[Sterling Hayden]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[28. Mäerz]]: [[Jacques Majerus]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * {{5. Abrëll}}: [[Gregory Peck]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[15. Abrëll]]: [[Nicolas Kremer]], lëtzebuergesche Vëlossportler, Olympionik, Politiker an Auteur. * [[26. Abrëll]]: [[Werner Bischof]], Schwäizer Fotograf. * {{1. Mee}}: [[Glenn Ford]], kanadesch-US-amerikanesche Schauspiller. * [[10. Mee]]: [[Josy Greisen]], lëtzebuergeschen Dekorateur a Karikaturist. * [[16. Mee]]: [[Jean Neven]], lëtzebuergeschen Zaldot bei der [[Operatioun Overlord]]. * [[20. Mee]]: [[Trebisonda Valla]], italieenesch Liichtathleetin. * [[25. Mee]]: [[Herbert Scherer]], lëtzebuergesche Pianist. * [[31. Mee]]: [[Massimo Serato]], italieenesche Schauspiller. * {{3. Juni}}: [[Ernst Hauessermann]], däitsch-éisträichesche Schauspiller a Filmregisseur. * {{9. Juni}}: [[Robert S. McNamara]], US-amerikanesche Politiker. * [[12. Juni]]: [[Alphonse Feyder]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[18. Juni]]: [[Edmond Lux]], lëtzebuergesche Moler. * {{1. Juli}}: [[Olivia de Havilland]], brittesch-US-amerikanesch Schauspillerin. * {{8. Juli}}: [[Denise Clair]], franséisch Schauspillerin. * [[15. Juli]]: [[Grégoire Leisen]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[17. Juli]]: [[François Michels]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[29. Juli]]: [[Budd Boetticher]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{1. August}}: [[Giuseppe Masini]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{6. August}}: [[Ernest Arendt (Affekot)|Ernest Arendt]], lëtzebuergesche Jurist. * [[25. August]]: [[Van Johnson]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[28. August]]: [[Norbert Hoffmann]], lëtzebuergesche Komponist an Dirigent vun der Militärmusek. * 28. August: [[Jean Bringer]], franséische Resistenzler. * {{1. September}}: [[Gaston Glaesener]], lëtzebuergesche Pedagog a Politiker. * [[13. September]]: [[Roald Dahl]], brittesche Schrëftsteller. * [[15. September]]: [[Margaret Lockwood]], brittesch Schauspillerin. * [[18. September]]: [[Rossano Brazzi]], italieenesche Schauspiller. * [[20. September]]: [[Rudolf-August Oetker]], däitschen Entreprener an Armateur. * [[23. September]]: [[Will Dahlem]], lëtzebuergesche Moler. * 23. September: [[Aldo Moro]], italieenesche Politiker. * [[27. September]]: [[Léon Bartimes]], Buergermeeschter vu Beefort. * [[28. September]]: [[Francis Cockfield]], brittesche Politiker. * {{4. Oktober}}: [[Witali Ginsburg]], russesche Physiker. * {{7. Oktober}}: [[Emile Maar]], lëtzebuergesche Resistenzler. * {{0}}7. Oktober: [[Walt Whitman Rostow]], US-amerikaneschen Historiker an Ekonomist. * [[17. Oktober]]: [[Friedrich Schoenfelder]], däitsche Schauspiller. * [[21. Oktober]]: [[Andrea Checchi]], italieenesche Schauspiller. * [[26. Oktober]]: [[François Mitterrand]], franséische Politiker a Staatspresident. * [[30. Oktober]]: [[Karl Stanzl]], éisträichesche Filmregisseur. * {{5. November}}: [[Madeleine Robinson]], franséisch Schauspillerin. * {{9. November}}: [[Joseph Theis (1916)|Joseph Theis]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[12. November]]: [[Richard Ney]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[23. November]]: [[Georgette Beljon]], lëtzebuergesch Sculptrice, Molerin, Philologin a Philosophin. * {{6. Dezember}}: [[Lucien Bentz]], lëtzebuergesche Sportsprofesser a Resistenzler. * {{8. Dezember}}: [[Richard Fleischer]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{9. Dezember}}: [[Kirk Douglas]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[11. Dezember]]: [[Pérez Prado]], kubanesche Museker a Komponist. * [[13. Dezember]]: [[Archie Moore]], US-amerikanesche Profiboxer a Schauspiller. * [[19. Dezember]]: [[Roy Ward Baker]], englesche Filmregisseur. * [[23. Dezember]]: [[Marcel Decombis]], franséische Pedagog; Matgrënner vun der éischter Europäescher Schoul. * 23. Dezember: [[Dino Risi]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. == Gestuerwen == * {{4. Januar}}: [[Godefroid Kurth]], belschen Historiker. * [[10. Februar]]: [[Félix Servais]], lëtzebuergesche Jurist an Auteur. * [[14. Februar]]: [[Jean Zens]], lëtzebuergeschen Entreprener a Moler. * {{4. Mäerz}}: [[Franz Marc]], däitsche Moler. * [[18. Abrëll]]: [[Dieudonné Lambrecht]], belsche Resistenzler. * [[22. Abrëll]]: [[Ernest Werling]], lëtzebuergesche Moler. * [[11. Mee]]: [[Max Reger]], däitsche Komponist, Pianist, Organist an Dirigent. * 11. Mee: [[Karl Schwarzschild]], däitschen Astronom a Physiker. * {{0}}[[9. Juni]]: [[Dominique-Antoine Pescatore]], [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Geschäftsmann a Politiker. * [[18. Juni]]: [[Helmuth Johannes Ludwig von Moltke]], däitsche Militär. * {{8. Juli}}: [[Jacques Meyers (Auteur)|Jacques Meyers]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur. * [[15. Juli]]: [[Georges Ulveling (1861)|Georges Ulveling]], lëtzebuergeschen Affekot, Distriktskommissär a Regierungskommissär. * [[23. Juli]]: [[William Ramsay (Cheemiker)|William Ramsay]], schottesche Cheemiker. * [[29. August]]: [[Johann Oskar Backlund]], schweedesch-russeschen Astronom. * [[22. Oktober]]: [[Antoine Luja]], lëtzebuergeschen Architekt. * {{6. November}}: [[Jean-Baptiste Didier (1834)|Jean-Baptiste Didier]], lëtzebuergesche Politiker. * [[12. November]]: [[Percival Lowell]], US-amerikaneschen Astronom. * [[18. November]]: [[Jean Knaff]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. * [[21. November]]: [[Franz Joseph I.]] Keeser vun Éisträich, Apostoulesche Kinnek vun Ungarn a Kinnek vu Béimen. * [[22. November]]: [[Jack London]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[24. November]]: [[Adélaïde-Marie vun Anhalt-Dessau]], Fra vum Groussherzog Adolphe. * [[27. November]]: [[Émile Verhaeren]], belschen Auteur. * [[29. November]]: [[John Tebbutt]], australeschen Astronom. * [[13. Dezember]]: [[Antonin Mercié]], franséische Sculpteur a Moler. * [[15. Dezember]]: [[Joseph Thilges]], lëtzebuergesche Magistrat. * [[16. Dezember]]: [[Marie Adrien Perk]], hollänneschen Theolog an Auteur. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 9hloatx4cckv4ccwzt5ou11hml6i4gx 0 3017 2704331 2684849 2026-09-08T10:16:00Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2704331 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === * [[7. Februar]]: Den [[António Maria da Silva]] gëtt fir d'zweet Ministerpresident vu [[Portugal]]. * [[3. Abrëll]]: De [[Josef Stalin]] gëtt Generalsekretär der KPdSU. * [[16. Abrëll]]: Am [[Traité vu Rapallo]] tëscht dem Däitsche Räich a Russland verzichten déi zwee Länner op den Ersatz vu Krichskäschten a -schied. * [[24. Juni]]: Den däitschen Ausseminister [[Walther Rathenau]] gëtt vun tionalsozialisten ermuert. * [[28. Juni]]: Ufank vum [[Iresche Biergerkrich]], andeems dat besat Geriichtsgebai zu Dublin bombardéiert an attakéiert gëtt. * [[28. Oktober]]: Ufank vum [[Benito Mussolini|Mussolini]] sengem "[[Marsch op Roum]]", deen en den [[31. Oktober]] un d'Muecht bréngt. * [[6. Dezember]]: Nodeems d'[[Provënz Ulster]] 1921 ofgetruede gouf, kënnt et zu der Grënnung vum [[Iresche Fräistaat]]. * [[9. Dezember]]: De [[Gabriel Narutowicz]] gëtt éischte President vun der Republik [[Polen]]. Hie gëtt eng Woch drop vun engem Fanatiker ermuert. Den [[20. Dezember]] gëtt de [[Stanisław Wojciechowski]] als säin Nofollger gewielt. * [[30. Dezember]]: D'[[Sowjetunioun]] gëtt gegrënnt. ===Griichesch-Tierkesche Krich=== * [[26. August]]–[[30. August]]: Am [[Griichesch-Tierkesche Krich]] verléieren d'Griichen d'[[Schluecht vun Dumlupınar]], si musse sech aus [[Anatolien]] zeréckzéien. * [[9. September]]: Beim Brand vun [[Izmir]] (Smyrna) an dem Massaker un de chrëschtleche Bewunner, no der Eruewerung duerch d'Tierken, kommen Zéngdausenden ëm d'Liewen. * [[11. September]]: Militärputsch a Griicheland géint de Kinnek [[Konstantin I. vu Griicheland|Konstantin I.]], hie muss an den Exil. * [[1. November]]: D'Grouss Nationalversammlung ënner dem [[Mustafa Kemal Atatürk]] erkläert d'[[Sultan]]at am [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] fir ofgeschaaft. * [[21. November]]: Ufank vu Friddensverhandlungen zu [[Lausanne]], déi am Juli 1923 mam [[Traité vu Lausanne]] ofgeschloss ginn an deem ë.&nbsp;a. déi haiteg Grenzen tëscht Griicheland an der Tierkei festgeluecht ginn. ===Lëtzebuerg=== [[Fichier:Palais de l'ARBED Luxembourg City 2011-08.JPG|thumb|130px|D'[[Arbedsgebai]].]] * [[15. Januar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt an engem Frëndschaftsmatch 3:2 géint Frankräich an de [[Robert Elter (Foussballspiller)|Robert Elter]] schéisst déi 3 Goler fir Lëtzebuerg.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=42 Detailer vum Match Lëtzebuerg-Frankräich de 15. Januar 1922 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[28. Mee]]: [[Partiell Chamberwale vum 28. Mee 1922|Partiell Chamberwalen]] an de [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Bezierker]] Norden an Zentrum. * {{9. Dezember}}: D'[[Arbedsgebai]] an der Neier Avenue gëtt ageweit. * [[22. Dezember]]: D'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]] trëtt a Kraaft. === Afrika === === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === * [[28. Februar]]: D'[[Vereenegt Kinnekräich]] entléisst [[Egypten]] an d'Onofhängegkeet, dat de [[15. Mäerz]] e Kinnekräich gëtt, mam [[Fuad I.]] un der Spëtzt vum Land. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == * {{4. November}}: De [[Howard Carter]] entdeckt d'Entrée zum Graf vum Pharao [[Tutanchamun]], KV62, am [[Dall vun de Kinneken]]. == Gebuer == * {{2. Januar}}: [[Jason Evers]], US-amerikanesche Filmschauspiller. * {{4. Januar}}: [[Georges Hurt]], lëtzebuergesche Resistenzler, Staatsaarbechter a Politiker. * [[15. Januar]]: [[Lucio De Caro]], italieenesche Filmregisseur. * [[16. Januar]]: [[Jean Gaven]], franséische Schauspiller. * [[19. Januar]]: [[Ken Hughes]], brittesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * 19. Januar: [[Guy Madison]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[21. Januar]]: [[Telly Savalas]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[31. Januar]]: [[Marcel Jullian]], franséischen Auteur, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * {{5. Februar}}: [[Amar Nath Sehgal]], indesche Moler, Sculpteur a Poet. * {{6. Februar}}: [[Patrick Macnee]], englesch-US-amerikanesche Schauspiller. * [[10. Februar]]: [[Árpád Göncz]], ongresche Schrëftsteller a Staatspresident. * [[12. Februar]]: [[René Miller]], lëtzebuergeschen Dokter a Lokalpolitiker. * 12. Februar: [[Gustl Bayrhammer]], däitsche Schauspiller. * [[18. Februar]]: [[Hazy Osterwald]], Schwäizer Museker, Sänger an Dirigent. * [[20. Februar]]: [[Bim Diederich]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[23. Februar]]: [[Arnold Laven]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent. * {{3. Mäerz}}: [[Maurice Biraud]], franséische Radiosspeaker a Schauspiller. * [[17. Mäerz]]: [[Nicolas Birtz]], lëtzebuergesche Foussballspiller a Politiker. * [[18. Mäerz]]: [[Egon Bahr]], däitsche Politiker. * [[20. Mäerz]]: [[Carl Reiner]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[21. Mäerz]]: [[Russ Meyer]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[22. Mäerz]]: [[Antonio Isasi-Isasmendi]], spuenesche Filmregisseur. * [[23. Mäerz]]: [[Ugo Tognazzi]], italieenesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[26. Mäerz]]: [[Guillaume Jeitz (Buergermeeschter)|Guillaume Jeitz]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{3. Abrëll}}: [[Doris Day]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}3. Abrëll: [[Fernande Klein]], lëtzebuergesch Kënschtlerin. *{{0}}3. Abrëll: [[Carlo Lizzani]], italieenesche Filmregisseur. * {{4. Abrëll}}: [[Elmer Bernstein]], US-amerikanesche Komponist an Dirigent. * {{7. Abrëll}}: [[Sophie Desmarets]], franséisch Schauspillerin. * {{0}}7. Abrëll: [[Hugo Strasser]], däitschen Jazz-Museker. * {{9. Abrëll}}: [[Carl Amery]], däitsche Schrëftsteller an Ëmweltaktivist. * {{0}}9. Abrëll: [[Albert Weinberg]], belsche Comicszeechner. * [[12. Abrëll]]: [[Robert Gitzinger]], lëtzebuergesche Politiker. * [[14. Abrëll]]: [[Stella Zázvorková]], tschechesch Schauspillerin. * [[15. Abrëll]]: [[Michael Ansara]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[18. Abrëll]]: [[Thomas Engel (Filmregisseur)|Thomas Engel]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[19. Abrëll]]: [[Erich Hartmann (Pilot)|Erich Hartmann]], däitsche Pilot an Offizéier. * 19. Abrëll: [[Don Sharp]], brittesche Schauspiller a FIlmregisseur. * [[21. Abrëll]]: [[Mundell Lowe]], US-amerikaneschen Jazzgittarist. * [[16. Abrëll]]: [[Leo Tindemans]], belsche Politiker. * [[26. Abrëll]]: [[Pol Bury]], belsche Moler a Sculpteur. * [[27. Abrëll]]: [[Martin Gray]], franco-amerikaneschen Auteur. * 27. Abrëll: [[Jack Klugman]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[28. Abrëll]]: [[Pino Cerami]], italieenesch-belsche Vëlossportler. * [[29. Abrëll]]: [[Toots Thielemans]], belschen Jazzmuseker an Harmonikaspiller. * {{2. Mee}}: [[Serge Reggiani]], franséische Schauspiller a Chanson-Sänger. * {{6. Mee}}: [[Jean Braquet]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[14. Mee]]: [[Vic Fischbach (Agronom)|Vic Fischbach]], lëtzebuergeschen Agronom, Zwangsrekrutéierten, Resistenzler an Auteur. * [[15. Mee]]: [[Dora Doll]], fransèisch Schauspillerin. * [[17. Mee]]: [[Antje Weisgerber]], däitsch Schauspillerin. * [[18. Mee]]: [[Jean Dupong]], lëtzebuergesche Politiker. * 18. Mee: [[Adrian Hoven]], éisträichesche Schauspiller, Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[20. Mee]]: [[Claude Pescatore]], lëtzebuergesche Resistenzler a Politiker. * [[26. Mee]]: [[Jacques Hilling]], franséische Schauspiller. * [[27. Mee]]: [[Christopher Lee]], englesche Schauspiller. * [[29. Mee]]: [[Jacques Morel (Schauspiller)|Jacques Morel]], franséische Schauspiller. * {{3. Juni}}: [[René Bürger]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * {{0}}3. Juni: [[Alain Resnais]], franséische Filmregisseur. * [[11. Juni]]: [[Michael Cacoyannis]], griichesche Filmregisseur. * 11. Juni: [[Jos Weirich]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. * [[14. Juni]]: [[Jupp Wagner]], lëtzebuergesche Paschtouer. * [[17. Juni]]: [[Jean Fratoni]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[19. Juni]]: [[Aage Niels Bohr]], dänesche Physiker. * [[25. Juni]]: [[Romain Fandel]], lëtzebuergesche Politiker. * [[28. Juni]]: [[Mauro Bolognini]], italieenesche Filmregisseur. * {{6. Juli}}: [[Paul Spang]], lëtzebuergeschen Historiker. * {{7. Juli}}: [[Edmond Cigrang]], lëtzebuergesche Komponist a Musekpedagog. * [[15. Juli]]: [[Leon M. Lederman]], US-amerikanesche Physiker. * [[18. Juli]]: [[Georg Kreisler]], US-amerikanesche Museker, Sänger, Komponist, Auteur. * [[22. Juli]]: [[Raymond Chirat]], franséische Filmhistoriker. * [[23. Juli]]: [[Damiano Damiani]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[25. Juli]]: [[Henri Ackermann]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[26. Juli]]: [[Blake Edwards]], US-amerikanesche Dréibuchauteur a Regisseur. * 26. Juli: [[Jason Robards]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[27. Juli]]: [[Adolfo Celi]], italieensche Schauspiller a Filmregisseur. * [[28. Juli]]: [[Jacques Piccard]], Schwäizer Erfinder an Ozeanograph. * {{5. August}}: [[Robert Goniva]], lëtzebuergesche Buergermeeschter. * {{7. August}}: [[Pierre Trabaud]], franséische Schauspiller. * {{8. August}}: [[Esther Williams]], US-amerikanesch Schwëmmerin a Schauspillerin. * {{0}}8. August: [[Rory Calhoun]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[11. August]]: [[Paul Ulveling (Musikolog)|Paul Ulveling]], lëtzebuergesche Musikolog. * [[16. August]]: [[Victor Wassenich]], lëtzebuergeschen Ornitholog an Zwangsrekrutéierten. * [[18. August]]: [[Alain Robbe-Grillet]], franséische Regisseur a Schrëftsteller. * 18. August: [[Fritz Umgelter]], däitsche Schauspiller, Film- an Theaterregisseur. * [[22. August]]: [[Micheline Presle]], franséisch Schauspillerin. * [[24. August]]: [[Howard Zinn]], US-amerikaneschen Historiker a Politolog. * {{1. September}}: [[Yvonne De Carlo]], kanadesch-US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}1. September: [[Vittorio Gassman]]. italieenesche Schauspiller. * {{4. September}}: [[Walther Reyer]], éiströichesche Schauspiller. * {{5. September}}: [[Charles Reichling]], lëtzebuergeschen Diplomat. * {{0}}5. September: [[Gisela Trowe]], däitsch Schauspillerin. * [[14. September]]: [[Michel Auclair]], franséische Schauspiller. * [[16. September]]: [[Guy Hamilton]], brittesche Filmregisseur. * [[18. September]]: [[Philippe Barbier]], franséische Cheemiker. * [[20. September]]: [[Paul Wendkos]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[24. September]]: [[François Visine]], Grënner vun der [[Fondation du Mérite Européen]]. * 24. September: [[Bert I. Gordon]], amerikaneschen Dréibuchauteur, Filmproduzent a Filmregisseur. * [[25. September]]: [[Luciano Salce]], italieenesche Filmregisseur. * [[27. September]]: [[Arthur Penn]], US-amerikanesche Regisseur. * [[29. September]]: [[Karl-Heinz Köpcke]], däitschen Noriichte-Speaker. * [[30. September]]: [[Michel Lemoine]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * {{5. Oktober}}: [[Céline Besch-Schmit]], lëtzebuergesch Mykologin. * {{0}}5. Oktober: [[José Froilán González]], argentinesche Formel-1-Pilot. * [[16. Oktober]]: [[Robert Krieps]], lëtzebuergesche Politiker. * [[27. Oktober]]: [[Michel Galabru]], franséische Schauspiller. * [[31. Oktober]]: [[Barbara Bel Geddes]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 31. Oktober: [[Norodom Sihanouk]], kambodjanesche Politiker, Kinnek vum Kambodja. * {{8. November}}: [[Christiaan Barnard]], südafrikaneschen Häerzchirurg. * {{9. November}}: [[Raymond Devos]], belsche Sprooch-Komiker. * [[10. November]]: [[Camille Bouché]], lëtzebuergesche Resistenzler a Jesuittepater. * [[11. November]]: [[Kurt Vonnegut]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[13. November]]: [[Oskar Werner]], éisträichesche Schauspiller. * [[14. November]]: [[Boutros Boutros-Ghali]], egyptesche Politiker, Diplomat an UNO-Genaralsekretär. * 14. November: [[Veronica Lake]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[15. November]]: [[Francesco Rosi]], italieenesche Filmregiseur. * [[16. November]]: [[José Saramago]], portugisesche Schrëftsteller a Literatur-Nobelpräisdréier. * [[17. November]]: [[Stanley Cohen]], US-amerikanesche Biochemiker. * [[21. November]]: [[Maria Casarès]], franséisch-spuenesch Schauspillerin. * [[23. November]]: [[Joan Fuster]], spuenesch katalouneschsproocheg Schrëftstellerin. * [[24. November]]: [[Maria-C. Haller]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[26. November]]: [[Charles M. Schulz]], US-amerikanesche Comiczeechner. * {{3. Dezember}}: [[Sven Nykvist]], schweedesche Kameramann. * {{4. Dezember}}: [[Gérard Philipe]], franséische Schauspiller. * [[13. Dezember]]: [[Gérard Séty]], franséische Schauspiller. * [[14. Dezember]]: [[Victor Schlentz]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * 14. Dezember: [[Constant Franssens]], belschen Ekonomist a Banker. * [[16. Dezember]]: [[Fernand Koenig]], lëtzebuergesche Bariton-Sänger. * [[17. Dezember]]: [[Nicolas Leyder]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[19. Dezember]]: [[Joseph Eyschen (Sportler)|Joseph Eyschen]], lëtzebuergesche Basketballspiller. * [[20. Dezember]]: [[Tom Gries]], US-amerikanesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Produzent. * 20. Dezember: [[Tony Vaccaro]], US-amerikanesche Fotograf. * [[21. Dezember]]: [[Frankie Hansen]], lëtzebuergesche Politiker. * [[22. Dezember]]: [[Élisabeth vu Lëtzebuerg (1922-2011)|Elisabeth]], Prinzessin vu Lëtzebuerg. * 22. Dezember: [[Jos Krecké]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * 22. Dezember: [[Ruth Roman]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[24. Dezember]]: [[Ava Gardner]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[28. Dezember]]: [[Ivan Desny]], Schwäizer Schauspiller. *28. Dezember: [[Stan Lee]], US-amerikanesche Comicszeechner a -redakter. == Gestuerwen == *{{Eidelt Joer}}[[Jean-Jacques Heilmann (Erfinder)|Jean-Jacques Heilmann]], franséischen Erfinder. *{{Eidelt Joer}}[[Hugo Erfurt]], Erfinder vun der Raufasertapéit. * {{3. Januar}}: [[Wilhelm Voigt]], däitsche Schouster (''Hauptmann von Köpenick''). * [[16. Januar]]: [[Charles Schaefer]], lëtzebuergeschen Diplomat a Kolonialist. * [[19. Januar]]: [[Émile Prüm]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. * [[12. Februar]]: [[Felix Gredt]], lëtzebuergesche Jurist an Auteur. * [[14. Februar]]: [[Mary Victoria Hamilton]], Prinzessin vu Monaco. * {{1. Abrëll}}: [[Karl I. vun Éisträich-Ungarn|Karl I.]], leschte Keeser vun Éisträich, Kinnek vun Ungarn (Karl IV.) a vu [[Béimen]] (Karl III.). * {{8. Abrëll}}: [[Erich von Falkenhayn]], däitsche Militär. * {{3. Mee}}: [[William Robert Brooks]], engleschen Astronom. * {{9. Mee}}: [[Rodolphe Brimmeyr]], lëtzebuergeschen Apdikter, Politiker an Auteur. * [[13. Mee]]: [[Jules Hemmer]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[18. Mee]]: [[Alphonse Laveran]], franséische Medezinner an Nobelpräisdréier. * [[26. Mee]]: [[Ernest Solvay]], belsche Cheemiker an Industriellen. * [[18. Juni]]: [[Jacobus Kapteyn]], hollänneschen Astronom. * [[22. Juni]]: [[Martin Schweisthal]], lëtzebuergesche Schrëftsteller a Sproochwëssenschaftler. * [[28. Juni]]: [[Prosper Müllendorff]], lëtzebuergesche Journalist, Historiker an Iwwersetzer. * [[10. Juli]]: [[Paul Lancrenon]], franséischen Offizéier a Fotograf * [[27. Juli]]: [[Joseph Junck]], lëtzebuergesche Groussmeeschter vun der Fräimaurer-Loge. * [[21. August]]: [[Claudine Funck-Brentano]], lëtzebuergesch Dichterin. * {{6. September}}: [[Charles Olm]], lëtzebuergeschen Zoolog. * [[17. September]]: [[René Théry]], franséischen Architekt. * {{6. Oktober}}: [[Ferdinand Zartmann]], däitschen Aendokter. * [[26. Oktober]]: [[Eugène Didier]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[18. November]]: [[Marcel Proust]], franséische Schrëftsteller. * [[21. November]]: [[Iwan Bloch]], däitschen Dermatolog a Sexolog. * [[30. November]]: [[Jacques Schmitz]], lëtzebuergesche Politiker. * [[14. Dezember]]: [[Fritz Cohn]], däitschen Astronom. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} njo7dqnyy10g8o9kr2ror0ognssyf6q 2704337 2704331 2026-09-08T10:20:42Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2704337 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === * [[7. Februar]]: Den [[António Maria da Silva]] gëtt fir d'zweet Ministerpresident vu [[Portugal]]. * [[3. Abrëll]]: De [[Josef Stalin]] gëtt Generalsekretär der KPdSU. * [[16. Abrëll]]: Am [[Traité vu Rapallo]] tëscht dem Däitsche Räich a Russland verzichten déi zwee Länner op den Ersatz vu Krichskäschten a -schied. * [[24. Juni]]: Den däitschen Ausseminister [[Walther Rathenau]] gëtt vun tionalsozialisten ermuert. * [[28. Juni]]: Ufank vum [[Iresche Biergerkrich]], andeems dat besat Geriichtsgebai zu Dublin bombardéiert an attakéiert gëtt. * [[28. Oktober]]: Ufank vum [[Benito Mussolini|Mussolini]] sengem "[[Marsch op Roum]]", deen en den [[31. Oktober]] un d'Muecht bréngt. * [[6. Dezember]]: Nodeems d'[[Provënz Ulster]] 1921 ofgetruede gouf, kënnt et zu der Grënnung vum [[Iresche Fräistaat]]. * [[9. Dezember]]: De [[Gabriel Narutowicz]] gëtt éischte President vun der Republik [[Polen]]. Hie gëtt eng Woch drop vun engem Fanatiker ermuert. Den [[20. Dezember]] gëtt de [[Stanisław Wojciechowski]] als säin Nofollger gewielt. * [[30. Dezember]]: D'[[Sowjetunioun]] gëtt gegrënnt. ===Griichesch-Tierkesche Krich=== * [[26. August]]–[[30. August]]: Am [[Griichesch-Tierkesche Krich]] verléieren d'Griichen d'[[Schluecht vun Dumlupınar]], si musse sech aus [[Anatolien]] zeréckzéien. * [[9. September]]: Beim Brand vun [[Izmir]] (Smyrna) an dem Massaker un de chrëschtleche Bewunner, no der Eruewerung duerch d'Tierken, kommen Zéngdausenden ëm d'Liewen. * [[11. September]]: Militärputsch a Griicheland géint de Kinnek [[Konstantin I. vu Griicheland|Konstantin I.]], hie muss an den Exil. * [[1. November]]: D'Grouss Nationalversammlung ënner dem [[Mustafa Kemal Atatürk]] erkläert d'[[Sultan]]at am [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] fir ofgeschaaft. * [[21. November]]: Ufank vu Friddensverhandlungen zu [[Lausanne]], déi am Juli 1923 mam [[Traité vu Lausanne]] ofgeschloss ginn an deem ë.&nbsp;a. déi haiteg Grenzen tëscht Griicheland an der Tierkei festgeluecht ginn. ===Lëtzebuerg=== [[Fichier:Palais de l'ARBED Luxembourg City 2011-08.JPG|thumb|130px|D'[[Arbedsgebai]].]] * [[15. Januar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt an engem Frëndschaftsmatch 3:2 géint Frankräich an de [[Robert Elter (Foussballspiller)|Robert Elter]] schéisst déi 3 Goler fir Lëtzebuerg.<ref>[http://www.eu-football.info/_match.php?id=42 Detailer vum Match Lëtzebuerg-Frankräich de 15. Januar 1922 op der Websäit vum European Football]</ref> * [[28. Mee]]: [[Partiell Chamberwale vum 28. Mee 1922|Partiell Chamberwalen]] an de [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Bezierker]] Norden an Zentrum. * {{9. Dezember}}: D'[[Arbedsgebai]] an der Neier Avenue gëtt ageweit. * [[22. Dezember]]: D'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]] trëtt a Kraaft. === Afrika === === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === * [[28. Februar]]: D'[[Vereenegt Kinnekräich]] entléisst [[Egypten]] an d'Onofhängegkeet, dat de [[15. Mäerz]] e Kinnekräich gëtt, mam [[Fuad I.]] un der Spëtzt vum Land. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == * {{4. November}}: De [[Howard Carter]] entdeckt d'Entrée zum Graf vum Pharao [[Tutanchamun]], KV62, am [[Dall vun de Kinneken]]. == Gebuer == * {{2. Januar}}: [[Jason Evers]], US-amerikanesche Filmschauspiller. * {{4. Januar}}: [[Georges Hurt]], lëtzebuergesche Resistenzler, Staatsaarbechter a Politiker. * [[15. Januar]]: [[Lucio De Caro]], italieenesche Filmregisseur. * [[16. Januar]]: [[Jean Gaven]], franséische Schauspiller. * [[19. Januar]]: [[Ken Hughes]], brittesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * 19. Januar: [[Guy Madison]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[21. Januar]]: [[Telly Savalas]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[31. Januar]]: [[Marcel Jullian]], franséischen Auteur, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * {{5. Februar}}: [[Amar Nath Sehgal]], indesche Moler, Sculpteur a Poet. * {{6. Februar}}: [[Patrick Macnee]], englesch-US-amerikanesche Schauspiller. * [[10. Februar]]: [[Árpád Göncz]], ongresche Schrëftsteller a Staatspresident. * [[12. Februar]]: [[René Miller]], lëtzebuergeschen Dokter a Lokalpolitiker. * 12. Februar: [[Gustl Bayrhammer]], däitsche Schauspiller. * [[18. Februar]]: [[Hazy Osterwald]], Schwäizer Museker, Sänger an Dirigent. * [[20. Februar]]: [[Bim Diederich]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[23. Februar]]: [[Arnold Laven]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent. * {{3. Mäerz}}: [[Maurice Biraud]], franséische Radiosspeaker a Schauspiller. * [[17. Mäerz]]: [[Nicolas Birtz]], lëtzebuergesche Foussballspiller a Politiker. * [[18. Mäerz]]: [[Egon Bahr]], däitsche Politiker. * [[20. Mäerz]]: [[Carl Reiner]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[21. Mäerz]]: [[Russ Meyer]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[22. Mäerz]]: [[Antonio Isasi-Isasmendi]], spuenesche Filmregisseur. * [[23. Mäerz]]: [[Ugo Tognazzi]], italieenesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[26. Mäerz]]: [[Guillaume Jeitz (Buergermeeschter)|Guillaume Jeitz]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{3. Abrëll}}: [[Doris Day]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}3. Abrëll: [[Fernande Klein]], lëtzebuergesch Kënschtlerin. *{{0}}3. Abrëll: [[Carlo Lizzani]], italieenesche Filmregisseur. * {{4. Abrëll}}: [[Elmer Bernstein]], US-amerikanesche Komponist an Dirigent. * {{7. Abrëll}}: [[Sophie Desmarets]], franséisch Schauspillerin. * {{0}}7. Abrëll: [[Hugo Strasser]], däitschen Jazz-Museker. * {{9. Abrëll}}: [[Carl Amery]], däitsche Schrëftsteller an Ëmweltaktivist. * {{0}}9. Abrëll: [[Albert Weinberg]], belsche Comicszeechner. * [[12. Abrëll]]: [[Robert Gitzinger]], lëtzebuergesche Politiker. * [[14. Abrëll]]: [[Stella Zázvorková]], tschechesch Schauspillerin. * [[15. Abrëll]]: [[Michael Ansara]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[18. Abrëll]]: [[Thomas Engel (Filmregisseur)|Thomas Engel]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[19. Abrëll]]: [[Erich Hartmann (Pilot)|Erich Hartmann]], däitsche Pilot an Offizéier. * 19. Abrëll: [[Don Sharp]], brittesche Schauspiller a FIlmregisseur. * [[21. Abrëll]]: [[Mundell Lowe]], US-amerikaneschen Jazzgittarist. * [[16. Abrëll]]: [[Leo Tindemans]], belsche Politiker. * [[26. Abrëll]]: [[Pol Bury]], belsche Moler a Sculpteur. * [[27. Abrëll]]: [[Martin Gray]], franco-amerikaneschen Auteur. * 27. Abrëll: [[Jack Klugman]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[28. Abrëll]]: [[Pino Cerami]], italieenesch-belsche Vëlossportler. * [[29. Abrëll]]: [[Toots Thielemans]], belschen Jazzmuseker an Harmonikaspiller. * {{2. Mee}}: [[Serge Reggiani]], franséische Schauspiller a Chanson-Sänger. * {{6. Mee}}: [[Jean Braquet]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[14. Mee]]: [[Vic Fischbach (Agronom)|Vic Fischbach]], lëtzebuergeschen Agronom, Zwangsrekrutéierten, Resistenzler an Auteur. * [[15. Mee]]: [[Dora Doll]], fransèisch Schauspillerin. * [[17. Mee]]: [[Antje Weisgerber]], däitsch Schauspillerin. * [[18. Mee]]: [[Jean Dupong]], lëtzebuergesche Politiker. * 18. Mee: [[Adrian Hoven]], éisträichesche Schauspiller, Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[20. Mee]]: [[Claude Pescatore]], lëtzebuergesche Resistenzler a Politiker. * [[26. Mee]]: [[Jacques Hilling]], franséische Schauspiller. * [[27. Mee]]: [[Christopher Lee]], englesche Schauspiller. * [[29. Mee]]: [[Jacques Morel (Schauspiller)|Jacques Morel]], franséische Schauspiller. * {{3. Juni}}: [[René Bürger]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * {{0}}3. Juni: [[Alain Resnais]], franséische Filmregisseur. * [[11. Juni]]: [[Michael Cacoyannis]], griichesche Filmregisseur. * 11. Juni: [[Jos Weirich]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. * [[14. Juni]]: [[Jupp Wagner]], lëtzebuergesche Paschtouer. * [[17. Juni]]: [[Jean Fratoni]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[19. Juni]]: [[Aage Niels Bohr]], dänesche Physiker. * [[25. Juni]]: [[Romain Fandel]], lëtzebuergesche Politiker. * [[28. Juni]]: [[Mauro Bolognini]], italieenesche Filmregisseur. * {{6. Juli}}: [[Paul Spang]], lëtzebuergeschen Historiker. * {{7. Juli}}: [[Edmond Cigrang]], lëtzebuergesche Komponist a Musekpedagog. * [[15. Juli]]: [[Leon M. Lederman]], US-amerikanesche Physiker. * [[18. Juli]]: [[Georg Kreisler]], US-amerikanesche Museker, Sänger, Komponist, Auteur. * [[22. Juli]]: [[Raymond Chirat]], franséische Filmhistoriker. * [[23. Juli]]: [[Damiano Damiani]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[25. Juli]]: [[Henri Ackermann]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[26. Juli]]: [[Blake Edwards]], US-amerikanesche Dréibuchauteur a Regisseur. * 26. Juli: [[Jason Robards]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[27. Juli]]: [[Adolfo Celi]], italieensche Schauspiller a Filmregisseur. * [[28. Juli]]: [[Jacques Piccard]], Schwäizer Erfinder an Ozeanograph. * {{5. August}}: [[Robert Goniva]], lëtzebuergesche Buergermeeschter. * {{7. August}}: [[Pierre Trabaud]], franséische Schauspiller. * {{8. August}}: [[Esther Williams]], US-amerikanesch Schwëmmerin a Schauspillerin. * {{0}}8. August: [[Rory Calhoun]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[11. August]]: [[Paul Ulveling (Musikolog)|Paul Ulveling]], lëtzebuergesche Musikolog. * [[16. August]]: [[Victor Wassenich]], lëtzebuergeschen Ornitholog an Zwangsrekrutéierten. * [[18. August]]: [[Alain Robbe-Grillet]], franséische Regisseur a Schrëftsteller. * 18. August: [[Fritz Umgelter]], däitsche Schauspiller, Film- an Theaterregisseur. * [[22. August]]: [[Micheline Presle]], franséisch Schauspillerin. * [[24. August]]: [[Howard Zinn]], US-amerikaneschen Historiker a Politolog. * {{1. September}}: [[Yvonne De Carlo]], kanadesch-US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}1. September: [[Vittorio Gassman]]. italieenesche Schauspiller. * {{4. September}}: [[Walther Reyer]], éisträichesche Schauspiller. * {{5. September}}: [[Charles Reichling]], lëtzebuergeschen Diplomat. * {{0}}5. September: [[Gisela Trowe]], däitsch Schauspillerin. * [[14. September]]: [[Michel Auclair]], franséische Schauspiller. * [[16. September]]: [[Guy Hamilton]], brittesche Filmregisseur. * [[18. September]]: [[Philippe Barbier]], franséische Cheemiker. * [[20. September]]: [[Paul Wendkos]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[24. September]]: [[François Visine]], Grënner vun der [[Fondation du Mérite Européen]]. * 24. September: [[Bert I. Gordon]], amerikaneschen Dréibuchauteur, Filmproduzent a Filmregisseur. * [[25. September]]: [[Luciano Salce]], italieenesche Filmregisseur. * [[27. September]]: [[Arthur Penn]], US-amerikanesche Regisseur. * [[29. September]]: [[Karl-Heinz Köpcke]], däitschen Noriichte-Speaker. * [[30. September]]: [[Michel Lemoine]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * {{5. Oktober}}: [[Céline Besch-Schmit]], lëtzebuergesch Mykologin. * {{0}}5. Oktober: [[José Froilán González]], argentinesche Formel-1-Pilot. * [[16. Oktober]]: [[Robert Krieps]], lëtzebuergesche Politiker. * [[27. Oktober]]: [[Michel Galabru]], franséische Schauspiller. * [[31. Oktober]]: [[Barbara Bel Geddes]], US-amerikanesch Schauspillerin. * 31. Oktober: [[Norodom Sihanouk]], kambodjanesche Politiker, Kinnek vum Kambodja. * {{8. November}}: [[Christiaan Barnard]], südafrikaneschen Häerzchirurg. * {{9. November}}: [[Raymond Devos]], belsche Sprooch-Komiker. * [[10. November]]: [[Camille Bouché]], lëtzebuergesche Resistenzler a Jesuittepater. * [[11. November]]: [[Kurt Vonnegut]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[13. November]]: [[Oskar Werner]], éisträichesche Schauspiller. * [[14. November]]: [[Boutros Boutros-Ghali]], egyptesche Politiker, Diplomat an UNO-Genaralsekretär. * 14. November: [[Veronica Lake]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[15. November]]: [[Francesco Rosi]], italieenesche Filmregiseur. * [[16. November]]: [[José Saramago]], portugisesche Schrëftsteller a Literatur-Nobelpräisdréier. * [[17. November]]: [[Stanley Cohen]], US-amerikanesche Biochemiker. * [[21. November]]: [[Maria Casarès]], franséisch-spuenesch Schauspillerin. * [[23. November]]: [[Joan Fuster]], spuenesch katalouneschsproocheg Schrëftstellerin. * [[24. November]]: [[Maria-C. Haller]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * [[26. November]]: [[Charles M. Schulz]], US-amerikanesche Comiczeechner. * {{3. Dezember}}: [[Sven Nykvist]], schweedesche Kameramann. * {{4. Dezember}}: [[Gérard Philipe]], franséische Schauspiller. * [[13. Dezember]]: [[Gérard Séty]], franséische Schauspiller. * [[14. Dezember]]: [[Victor Schlentz]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * 14. Dezember: [[Constant Franssens]], belschen Ekonomist a Banker. * [[16. Dezember]]: [[Fernand Koenig]], lëtzebuergesche Bariton-Sänger. * [[17. Dezember]]: [[Nicolas Leyder]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[19. Dezember]]: [[Joseph Eyschen (Sportler)|Joseph Eyschen]], lëtzebuergesche Basketballspiller. * [[20. Dezember]]: [[Tom Gries]], US-amerikanesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Produzent. * 20. Dezember: [[Tony Vaccaro]], US-amerikanesche Fotograf. * [[21. Dezember]]: [[Frankie Hansen]], lëtzebuergesche Politiker. * [[22. Dezember]]: [[Élisabeth vu Lëtzebuerg (1922-2011)|Elisabeth]], Prinzessin vu Lëtzebuerg. * 22. Dezember: [[Jos Krecké]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * 22. Dezember: [[Ruth Roman]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[24. Dezember]]: [[Ava Gardner]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[28. Dezember]]: [[Ivan Desny]], Schwäizer Schauspiller. *28. Dezember: [[Stan Lee]], US-amerikanesche Comicszeechner a -redakter. == Gestuerwen == *{{Eidelt Joer}}[[Jean-Jacques Heilmann (Erfinder)|Jean-Jacques Heilmann]], franséischen Erfinder. *{{Eidelt Joer}}[[Hugo Erfurt]], Erfinder vun der Raufasertapéit. * {{3. Januar}}: [[Wilhelm Voigt]], däitsche Schouster (''Hauptmann von Köpenick''). * [[16. Januar]]: [[Charles Schaefer]], lëtzebuergeschen Diplomat a Kolonialist. * [[19. Januar]]: [[Émile Prüm]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. * [[12. Februar]]: [[Felix Gredt]], lëtzebuergesche Jurist an Auteur. * [[14. Februar]]: [[Mary Victoria Hamilton]], Prinzessin vu Monaco. * {{1. Abrëll}}: [[Karl I. vun Éisträich-Ungarn|Karl I.]], leschte Keeser vun Éisträich, Kinnek vun Ungarn (Karl IV.) a vu [[Béimen]] (Karl III.). * {{8. Abrëll}}: [[Erich von Falkenhayn]], däitsche Militär. * {{3. Mee}}: [[William Robert Brooks]], engleschen Astronom. * {{9. Mee}}: [[Rodolphe Brimmeyr]], lëtzebuergeschen Apdikter, Politiker an Auteur. * [[13. Mee]]: [[Jules Hemmer]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[18. Mee]]: [[Alphonse Laveran]], franséische Medezinner an Nobelpräisdréier. * [[26. Mee]]: [[Ernest Solvay]], belsche Cheemiker an Industriellen. * [[18. Juni]]: [[Jacobus Kapteyn]], hollänneschen Astronom. * [[22. Juni]]: [[Martin Schweisthal]], lëtzebuergesche Schrëftsteller a Sproochwëssenschaftler. * [[28. Juni]]: [[Prosper Müllendorff]], lëtzebuergesche Journalist, Historiker an Iwwersetzer. * [[10. Juli]]: [[Paul Lancrenon]], franséischen Offizéier a Fotograf * [[27. Juli]]: [[Joseph Junck]], lëtzebuergesche Groussmeeschter vun der Fräimaurer-Loge. * [[21. August]]: [[Claudine Funck-Brentano]], lëtzebuergesch Dichterin. * {{6. September}}: [[Charles Olm]], lëtzebuergeschen Zoolog. * [[17. September]]: [[René Théry]], franséischen Architekt. * {{6. Oktober}}: [[Ferdinand Zartmann]], däitschen Aendokter. * [[26. Oktober]]: [[Eugène Didier]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[18. November]]: [[Marcel Proust]], franséische Schrëftsteller. * [[21. November]]: [[Iwan Bloch]], däitschen Dermatolog a Sexolog. * [[30. November]]: [[Jacques Schmitz]], lëtzebuergesche Politiker. * [[14. Dezember]]: [[Fritz Cohn]], däitschen Astronom. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} j6bad3pzgbh7rh9tn3icmjjji11eqle 0 3032 2704225 2688064 2026-09-07T13:03:43Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2704225 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} [[Fichier:Utah Beach Landing.jpg|400px|thumb|D'Landung vun den Alliierten an der Normandie (Utah Beach).]] == Evenementer == === Europa === ====Zweete Weltkrich==== * [[22. Januar]]: Déi Alliéiert landen an [[Italien|Italie]] südlech vu [[Roum]]. * [[28. Januar]]: D'[[Rout Arméi]] befreit [[Sankt Petersburg|Leningrad]], dat vun der Wehrmacht agekesselt gi war. * [[22. Februar]]: D'Amerikaner bombardéieren iertemlech [[Nijmegen]]; 800 Leit kommen ëm d'Liewen. * {{4. Mäerz}}: Ufank vun der Fréijoersoffensiv vun der Rouder Arméi; d'Wehrmacht zitt sech no an no aus der [[Ukrain]] zeréck. * [[19. Mäerz]]: [[Ungarn]] gëtt vun Däitschland besat ''(Unternehmen Margarethe)''. * {{4. Juni}}: Roum gëtt vun den Amerikaner befreit. * {{6. Juni}}: ''[[D-Day]]''; [[Operation Overlord]]: Debarquement vun den Alliéierten an der [[Normandie]]. * [[10. Juni]]: Eng Unitéit vun der [[Waffen-SS]] ermuert bal all Awunner vun [[Oradour-sur-Glane]]. * {{3. Juli}}: [[Minsk]] gëtt vun der Rouder Arméi zeréckeruewert, 100.000 däitsch Zaldote gi gefaange geholl. * [[23. Juli]]: D'[[KZ Majdanek]] ass dat éischt vun de Vernichtungslageren, dat befreit gëtt. * [[31. Juli]]: Panzerschluecht vun [[Avranches]]; d'Alliéiert duerchbriechen déi däitsch Westfront. * [[20. Juli]]: En [[Attentat]] op den [[Adolf Hitler|Hitler]] duerch de [[Claus Schenk von Stauffenberg|Stauffenberg]] geet schif. * [[12. August]]: D'[[Waffen-SS]] erschéisst 560 Leit (bal all Fraen a Kanner) vum Duerf [[Sant'Anna di Stazzema]]. * [[15. August]]: Amerikanesche a franséisch Verbänn landen tëscht [[Toulon]] a [[Cannes]] ([[Operation Dragoon]]). * [[25. August]]: [[Paräis]] ass befreit. * [[28. August]]: D'Wehrmacht kapituléiert zu [[Marseille]]. * [[29. August]] / [[30. August]]: [[Königsberg (Preisen)|Königsberg]], gëtt duerch brittesch Bommenugrëffer zerstéiert. * {{4. September}}: Brittesch Truppe besetzen [[Antwerpen]]. * [[11. September]]: No der Befreiung vu Lëtzebuerg (kuckt ënnen) réckelen amerikanesch Truppe vu [[Stolzebuerg]] aus fir d'éischt bis an Däitschland eran. * [[17. September]]: Ufank vun der Loftlandung ''[[Operatioun Market Garden]]'' * [[25. September]]: Den [[Adolf Hitler]] gëtt den Uerder, e „[[Volkssturm]]“ opzesetzen, woubäi Jugendlecher an al Männer agesat ginn. * {{1. Oktober}}: Beim [[Massaker vu Marzabotto]] ermuerde [[Wehrmacht]] an [[Schutzstaffel|SS]] iwwer 800 Zivilisten. * {{2. Oktober}}: D'[[Warschauer Revolt]] ass um Enn; d'[[Polnesch Heemechtsarméi]] kapituléiert; déi Däitsch zerstéiere [[Warschau]] bal ganz (vum 19. Oktober un). * [[10. Oktober]]: D'Rout Arméi réckelt viru bis un d'däitsch Grenz an [[Ostpreisen]]. * [[15. Oktober]]: Ungarn schléisst e Waffestëllstand mat den Alliéierten. * [[16. Oktober]]: De ''Reichsverweser'' an Ungarn, [[Miklós Horthy]] muss op den Drock vun den Däitschen hin ofdanken, Nofollger gëtt de [[Pfeilkreuzler]] [[Ferenc Szálasi]]. * [[20. Oktober]]: D'Rout Arméi hëlt [[Belgrad]] an. * {{8. November}}: D'Kanadier gewannen d'Schluecht ëm d'[[Schelde]]mëndung, déi den 2. Oktober ugefaangen hat. * [[22. November]]: [[Metz]] gëtt duerch d'Amerikaner befreit. * [[29. November]]: [[Albanien]] ass befreit. ===== Lëtzebuerg ===== [[File:Aerial view of the bombed marshalling yards at Bettembourg, Luxembourg, in 1944 (204918097).jpg|thumb|upright|Bombardement op d'Eisebunnsatelieren zu Beetebuerg]] [[File:Place d'Armes Luxembourg liberation.jpg|thumb|10. Sept. 1944 op der Plëss d'Arem]] [[Fichier:Liberation of Wiltz in Luxembourg.jpg|thumb|[[Ardennenoffensiv]]: [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]] gëtt de 25. Dezember vun den Amerikaner zeréckeruewert; zerschossent Spidol.]] * [[25. Februar]]: 23 Lëtzebuerger [[Resistenz zu Lëtzebuerg|Resistenzler]] ginn am Bësch beim [[KZ Hinzert]] higeriicht. * [[23. Mäerz]]: D'Resistenzlerorganisatiounen LVL ([[Letzeburger Vollekslegio'n]]), LPL ([[Lëtzeburger Patriote Liga]]) an LRL ([[Lëtzebuerger Roude Léiw]]) schléisse sech an der ''Union des mouvements de résistance luxembourgeois'' ([[Unio'n vun de Fräiheetsorganisatiounen]]) zuesummen. * {{9. Mee}}: Amerikanesch Fligere bombardéieren um 9h53 d'[[Gare (Stad Lëtzebuerg)|Stater Gare]]; et gëtt 59 Doudeger an 160 Blesséierter. *[[11. Mee]]: Amerikanesch Fligere bombardéieren d'[[Gare Beetebuerg|Gare vu Beetebuerg]]; 27 Leit kommen dobäi ëm d'Liewen. * [[14. Juli]]: De Joergang 1927 gëtt an de [[Reichsarbeitsdienst]] an an d'[[Wehrmacht]] [[zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|zwangsrekrutéiert]]. * [[31. August]]-[[1. September]]: Eng 10.000 [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg|Kollaborateure]] verloossen d'Land. * {{9. September}}: D'Zaldote vun der 3. US-Army kommen zu [[Péiteng]] iwwer d'Grenz. * [[10. September]]: D'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] ass befreit. De [[Felix vu Bourbon-Parma|Prënz Felix]] an de [[Jean vu Lëtzebuerg|Prënz Jean]] gi vum Vollek enthusiastesch gefeiert. * [[23. September]]: D'[[Exilregierung|Regierung]] kënnt aus dem Exil erëm. * [[23. November]]: Déi sougenannt ''[[Regierung vun der Befreiung]]'' hëlt hir Aarbecht op. * {{6. Dezember}}: D'[[Chamber]] kënnt eng éischt Kéier no der Besatzung nees zesummen. Well awer just 25 vun de 55 Deputéiert vu virum Krich do waren - déi aner ware gestuerwen, a Krichsgefaangeschaft, oder stoungen a Verdacht op Kollaboratioun - war se onfäeg, Decisiounen ze huelen, an d'Sëtzung gouf nees zougemaach. * [[16. Dezember]]: Ufank vun der [[Ardennenoffensiv]]; den Norde vum Land gëtt nees vun däitschen Truppe besat. * [[25. Dezember]]: D'[[Œuvre nationale de secours grande-duchesse Charlotte]] gëtt gegrënnt. * [[26. Dezember]]: D'Wehrmacht sprengt op hirem Réckzuch déi [[Iechternacher Basilika]]. ====Soss==== * [[17. Juni]]: [[Island]] gëtt vun [[Dänemark]] onofhängeg. * {{1. August}}: De [[Carl Gustaf Emil Mannerheim|Gustaf Mannerheim]] gëtt Räichspresident a [[Finnland]]. * [[23. August]]: Bei engem [[Staatsstreech]] a [[Rumänien]] iwwerhëlt de Kinnek d'Muecht, schléisst e Waffestëllstandsofkommes mat den Alliéierten an erkläert Däitschland de Krich. * {{5. September}}: D'[[Sowjetunioun]] erkläert [[Bulgarien]] de Krich. * [[15. September]]: Bulgarie gëtt eng Volleksrepublik, mam [[Wassil Kolarow]] als provisoresche President. === Afrika === === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === * {{3. Februar}}: D'US-Arméi eruewert mat de [[Marshallinselen]] eng éischt Kéier am Krich e virdru japaneschen Territoire. * [[26. Oktober]]: Amerikanesch an australesch Verbänn gewannen d'Loft- a Séischluecht am [[Philippinnen|philippinnesche]] [[Golf vu Leyte]]. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt an Noen Osten === * {{1. Januar}}: [[Libanon]] a [[Syrien]] ginn onofhängeg. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Ekonomie == * 1. Juli bis 22. Juli: [[Konferenz vu Bretton Woods]]: 44 Staate gi sech doriwwer eens, eng [[Weltbank]] an den [[Internationale Wärungsfonds]] opzesetzen. == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * [[Charles W. Juels]], US-amerikaneschen Amateurastronom. * [[Erich Langjahr]], Schwäizer Filmregisseur, Produzent a Kameramann. * {{1. Januar}}: [[Umar Hasan Ahmad al-Baschir]], Staatschef vu Sudan. * {{4. Januar}}: [[Judy Winter]], däitsch Schauspillerin. * {{9. Januar}}: [[Jimmy Page]], brittesche Museker, Gittarist. * [[10. Januar]]: [[Alain Fleischer]], franséische Filmregisseur, Fotograf a Schrëftsteller. * [[12. Januar]]: [[Joe Frazier]], US-amerikanesche Boxer. * [[16. Januar]]: [[Thomas Fritsch]], däitsche Schauspiller a Schlagersänger. * 16. Januar: [[Marilù Tolo]], italieenesch Schauspillerin.[[Fichier:Françoise Hardy05.JPG|thumb|100px|Françoise Hardy]] * [[17. Januar]]: [[Françoise Hardy]], franséisch Schlagersängerin, Texterin, Komponistin a Filmschauspillerin. * [[18. Januar]]: [[Alexander Van der Bellen]], éisträicheschen Ekonomist a Politiker; Bundespresident. * [[21. Januar]]: [[Roby Stahl]], Lëtzebuerger Politiker * [[22. Januar]]: [[Angela Winkler]], däitsch Schauspillerin. * [[23. Januar]]: [[Rutger Hauer]], hollännesche Schauspiller. * [[24. Januar]]: [[Jean-Pierre Klein]], lëtzebuergesche Politiker. * [[25. Januar]]: [[Alfred Gulden]], däitsche Schrëftsteller, Dramatiker, Lidder- a Filmmécher. * 25. Januar: [[Anita Pallenberg]], däitsch Schauspillerin a Moudendesignerin. * [[27. Januar]]: [[Mairead Corrigan]], Nordiresch Friddensaktivistin, Friddensnobelpräisdréiesch 1976. * [[28. Januar]]: [[John Tavener]], englesche Komponist. * {{6. Februar}}: [[Claude Meintz]], lëtzebuergeschen Archivist. * {{8. Februar}}: [[Sebastião Salgado]], brasilianesche Fotograf. * {{9. Februar}}: [[Francis Girod]], franséische Filmregisseur, Schauspiller, Dréibuchauteur, a Filmproduzent. * [[12. Februar]]: [[Yves Afonso]], franséische Schauspiller. * [[13. Februar]]: [[Stockard Channing]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[14. Februar]]: [[Carl Bernstein]], US-amerikanesche Journalist. * 14. Februar: [[Alan Parker]], brittesche Filmregisseur. * 14. Februar: [[Egide Thein]], lëtzebuergeschen Offizéier an Diplomat. * [[15. Februar]]: [[Florence Giorgetti]], franséisch Schauspillerin. * [[22. Februar]]: [[Jonathan Demme]], US-amerikanesche Filmregisseur. * [[23. Februar]]: [[Johnny Winter]], US-amerikanesche Blues-Gittarist. * [[24. Februar]]: [[Dominique Prado]], franséisch Schauspillerin. * [[28. Februar]]: [[Sepp Maier]], däitsche Foussballspiller. * {{1. Mäerz}}: [[Roger Wohlfart]], lëtzebuergesche Moler a Karikaturist. * {{2. Mäerz}}: [[Uschi Glas]], däitsch Schauspillerin. * {{4. Mäerz}}: [[Bonnie Lynn Adelson]], US-amerikanesch Paukisitin. * {{0}}4. Mäerz: [[Ulrich Roski]], däitsche Lidder-Mécher. * {{0}}4. Mäerz: [[Bobby Womack]], US-amerikanesche Sänger a Lidderauteur. * {{6. Mäerz}}: [[Kiri Te Kanawa]], neiséilännesch Sopransängerin. * {{0}}6. Mäerz: [[Jacques Renard (Filmregisseur)|Jacques Renard]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[13. Mäerz]]: [[Guy Bernardin]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * 13. Mäerz: [[Chris Roberts (Sänger)|Chris Roberts]], däitsche Sänger. * [[14. Mäerz]]: [[Sigi Rothemund]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[16. Mäerz]]: [[Andrew S. Tanenbaum]], US-amerikaneschen Informatiker. * [[17. Mäerz]]: [[Jürgen Peters]], däitsche Gewerkschaftsfonctionnaire. * [[18. Mäerz]]: [[Ott Neuens]], lëtzebuergesche Moler. * [[20. Mäerz]]: [[Erwin Neher]], Wëssenschaftler an Nobelpräisdréier. * 20. Mäerz: [[Norbert Reiland]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[21. Mäerz]]: [[Marie-Christine Barrault]], franséisch Schauspillerin. * 21. Mäerz: [[Gila von Weitershausen]], däitsch Schauspillerin. * [[23. Mäerz]]: [[Ric Ocasek]], US-amerikanesche Museker. * [[24. Mäerz]]: [[Vojislav Koštunica]], serbesche Politiker, President vu Jugoslawien a Premierminister vu Serbien. * [[26. Mäerz]]: [[Diana Ross]], US-amerikanesch Sängerin a Schauspillerin. * {{2. Abrëll}}¨: [[Martine Brochard]], franséisch-italieenesch Schauspillerin. * {{3. Abrëll}}¨: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker. * {{5. Abrëll}}: [[Willeke van Ammelrooy]], hollännesch Schauspillerin. [[Fichier:Gerhard Schröder (cropped).jpg|thumb|100px|Gerhard Schröder]] * {{7. Abrëll}}: [[Gerhard Schröder]], däitsche Politiker, [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]]. * {{8. Abrëll}}: [[Anders Refn]], dänesche Filmregisseur a Filmediteur. * [[11. Abrëll]]: [[John Milius]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 11. Abrëll: [[Nicoletta]] (Nicole Grisoni), franséisch Sängerin. * [[14. Abrëll]]: [[Henri Klein]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[16. Abrëll]]: [[Elmar Wepper]], däitsche Schauspiller a Synchronspriecher. * [[17. Abrëll]]: [[Paul Scheuer]], lëtzebuergesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmschauspiller. * [[19. Abrëll]]: [[James Heckman]], US-amerikaneschen Ekonomist, Nobelpräisdréier. * [[21. Abrëll]]: [[Alexandre Marius Dées de Sterio]], lëtzebuergeschen Universitéitsprofesser. * [[22. Abrëll]]: [[Steve Fossett]], US-amerikaneschen Aventurier. * [[23. Abrëll]]: [[Niklaus Schilling]], Schwäizer Filmregisseur. * 23. Abrëll: [[Jean-François Stévenin]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * [[25. Abrëll]]: [[Christine Ockrent]], belsch Journalistin. * [[28. Abrëll]]: [[Jean-Claude Van Cauwenberghe]], belsche Politiker. * 28. Abrëll: [[Günter Verheugen]], däitsche Politiker, EU-Kommissär. * 28. Abrëll: [[Jacques Wirion]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[29. Abrëll]]: [[Agnès Spaak]], franséisch Schauspillerin. *[[30. Abrëll]]: [[Rudi Assauer]], däitsche Foussballprofi a -manager. * {{1. Mee}}: [[André Braun]], lëtzebuergesche Bouschéisser an Olympionik. * {{0}}1. Mee: [[Costa Cordalis]], griichesche Sänger vun däitsche Schlager. [[Fichier:Monica Bleibtreu.4523.jpg|100px|thumb|Monica Bleibtreu]] * {{4. Mee}}: [[Monica Bleibtreu]], éisträichesch Schauspillerin. * {{0}}4. Mee: [[Dave]], franko-hollännesche Sänger. * {{5. Mee}}: [[Christian de Portzamparc]], franséischen Architekt. * [[10. Mee]]: [[Marie-France Pisier]], franséisch Schauspillerin a Regisseurin. * [[12. Mee]]: [[Chris Patten]], brittesche Politiker, Gouverneur vun Hongkong an EU-Kommissär. [[Fichier:George Lucas cropped 2009.jpg|thumb|100px|George Lucas 2009]] * [[14. Mee]]: [[George Lucas]], US-amerikanesche Filmregisseur a -produzent. * 14. Mee: [[Josef Johanns]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[16. Mee]]: [[Billy Cobham]], panamaeschen Jazz-Batteur a -Komponist. * [[19. Mee]]: [[Peter Mayhew]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[20. Mee]]: [[Joe Cocker]], brittesche ''Rhythm and Blues''-Sänger. * [[21. Mee]]: [[Mary Robinson]], Presidentin vun Irland an UN-Héichcommissairin fir Mënscherechter. * [[22. Mee]]: [[Jean-Paul Ollivier]], franséische Vëlosfuerer a Sportjournalist. * [[24. Mee]]: [[Christine Delaroche]], franséisch Schauspillerin a Sängerin. * 24. Mee: [[Dominique Lavanant]], franséisch Schauspillerin. * [[27. Mee]]: [[Alain Souchon]], franséische Sänger, Komponist a Schauspiller. * [[29. Mee]]: [[Helmut Berger]], éisträichesche Filmschauspiller. * [[28. Mee]]: [[Jean-Pierre Léaud]], franséische Schauspiller. * 28. Mee: [[Sondra Locke]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{2. Juni}}: [[Marvin Hamlisch]], US-amerikanesche Komponist. * {{8. Juni}}: [[Babik Reinhardt]], Jazz-Gittarist. * {{9. Juni}}: [[Bernard Queysanne]], franséische Filmregisseur. * [[12. Juni]]: [[Christiane Rücker]], däitsch Schauspillerin. * [[13. Juni]]: [[Ban Ki-moon]], südkoreanesche Politiker, UN-Generalsekretär. * [[16. Juni]]: [[Aly Schroeder]], lëtzebuergesche Politiker. * [[18. Juni]]: [[Salvador Sánchez Cerén]], salvadorianesch Politiker. * [[19. Juni]]: [[Chico Buarque]], brasilianesche Sänger, Komponist a Schrëftsteller. * [[22. Juni]]: [[Helmut Dietl]], däitsche Filmregisseur. * [[24. Juni]]: [[Jeff Beck]], brittesche Museker. * 24. Juni: [[Ticky Holgado]] franséische Schauspiller. * 24. Juni: [[Julian Holloway]], brittesche Synchronspriecher a Schauspiller. * {{3. Juli}}: [[Michel Polnareff]], franséische Popmuseker. * {{0}}3. Juli: [[Eugène Rixen]], belsche Geeschtlechen a Bëschof vu Goias a Brasilien. * {{5. Juli}}: [[Geneviève Grad]], franséisch Schauspillerin. [[Fichier:Bernhard Schlink.jpg|thumb|100px|Bernhard Schlink]] * {{6. Juli}}: [[Bernhard Schlink]], däitschen Auteur, Jurist a Riichter. * {{7. Juli}}: [[Toto Cutugno]], italieenesche Sänger. * {{0}}7. Juli: [[Ian Wilmut]], britteschen Embryolog. * [[13. Juli]]: [[Ernő Rubik]], ungaresche Sculpteur, Architekt an Erfinder. *[[17. Juli]]: [[Jean-Claude Brisseau]], franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur, Schauspiller a Filmproduzent. * [[21. Juli]]: [[John Atta-Mills]], ghanaesche Politiker. * 21. Juli: [[Tony Scott]], brittesche Filmregisseur. * [[23. Juli]]: [[Mandy Miller]], englesch Filmschauspillerin. * [[24. Juli]]: [[Jan-Carl Raspe]], däitschen Terrorist, Member vun der RAF. * [[25. Juli]]: [[Michel Heintz]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * 25. Juli: [[Christian Fechner]], franséische Filmproduzent, Dréibuchauteur a Regisseur. * [[26. Juli]]: [[Salvatore Samperi]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[30. Juli]]: [[Jimmy Cliff]], jamaikanesche Reggaemuseker. * 30. Juli: [[Betty Mars]], franséisch Sängerin. * [[31. Juli]]: [[Geraldine Chaplin]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{8. August}}: [[Peter Weir]], australesche Regisseur. * {{0}}8. August: [[Derib]], Schwäizer Comiczeechner. * [[15. August]]: [[Sylvie Vartan]], franséisch Chanson- a Popsängerin a Schauspillerin. * [[17. August]]: [[Robert Da Grava]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[18. August]]: [[Volker Lechtenbrink]], däitsche Schauspiller a Schlagersänger. * 18. August: [[Helena Rojo]], mexikanesch Schauspillerin. * [[20. August]]: [[Rajiv Gandhi]], indesche Premierminister. * [[22. August]]: [[Peter Hofmann]], däitschen Operen- a Rocksänger. * [[30. August]]: [[Charles Reinertz]], lëtzebuergesche Moler a Graphiker. * 30. August: [[René Schmitt (Foussballspiller)]], lëtzebuergesche Foussballspiller * [[31. August]]: [[Georges Schranz]], lëtzebuergesch Vëlossportler. * {{8. September}}: [[Sylvie Hülsemann]], lëtzebuergesch Waasserschileeferin a Sportlerin vum Joer. * [[11. September]]: [[Ernest Ersfeld]], lëtzebuergesche Moler. * [[12. September]]: [[Barry White]], US-amerikanesche Soulsänger. [[Fichier:JacquelineBissetSept08.jpg|thumb|100px|Jacqueline Bisset]] * [[13. September]]: [[Jacqueline Bisset]], brittesch Schauspillerin. * 13. September: [[Mike Marshall]], franséisch-US-amerikanesche Schauspiller. * [[17. September]]: [[Reinhold Messner]], italieenesche Biergsteiger. * [[18. September]]: [[Veronica Carlson]], englesch Schauspillerin. * 18. September: [[Fons Kontz]], lëtzebuergesche Sänger, Schauspiller, Theaterregisseur an Auteur vun Theaterstécker. *[[24. September]]: [[Diana Körner]], däitsch Schauspillerin. * [[25. September]]: [[Michael Douglas]], US-amerikanesche Schauspiller a Produzent. * [[28. September]]: [[Miloš Zeman]], tschechesche Politiker, Staatspresident. * {{1. Oktober}}: [[Jean-Pierre Castaldi]], franséische Schauspiller. * {{3. Oktober}}: [[Roy Horn]], Zauberkënschtler an Dompteur. * [[11. Oktober]]: [[Joana (Sängerin)|Joana]], däitsch Sängerin a Lidderméchesch. * [[12. Oktober]]: [[Ton Koopman]], hollänneschen Dirigent, Organist an Cembalist. * 12. Oktober: [[Johny Hoffmann]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[14. Oktober]]: [[Udo Kier]], däitsche Schauspiller. * [[15. Oktober]]: [[Georgette Bisdorff]], lëtzebuergesch Chronistin a Schrëftstellerin. [[Fichier:David Trimble at Lisburn Seed Group benefit, Hillsborough Castle, Christmas 2007 crop.jpg|thumb|100px|David Trimble]] * 15. Oktober: [[Ram Chandra Poudel]], nepaleesesche Politiker. * 15. Oktober: [[David Trimble]], nordiresche Politiker, Friddensnobelpräisdréier (1998) * [[17. Oktober]]: [[Zénon Bernard (1944)|Zénon Bernard]], lëtzebuergesche Foussballspiller a Politiker. * 17. Oktober: [[Philippe Noesen]], lëtzebuergesche Schauspiller, Theaterintendant a Regisseur. * [[19. Oktober]]: [[Clemens Klopfenstein]], Schwäizer Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * 19. Oktober: [[Peter Tosh]], jamaikanesche Sänger. * [[21. Oktober]]: [[Jean-Pierre Sauvage (Cheemiker)|Jean-Pierre Sauvage]], franséische Cheemiker. * [[28. Oktober]]: [[Coluche]], franséische Filmschauspiller a Komiker. * {{2. November}}: [[Patrice Chéreau]], franséische Regisseur. * {{3. November}}: [[John Castegnaro]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler. * {{0}}3. November: [[Eva Renzi]], däitsch Schauspillerin. * {{4. November}}: [[Leif Erland Andersson]], schweedeschen Astronom. * [[11. November]]: [[Norbert Quintus]], lëtzebuergesche Geschichtsprofesser, Historiker an Auteur. * [[17. November]]: [[Danny DeVito]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[17. November]]: [[Claes-Ingvar Lagerkvist]], schweedeschen Astronom. * [[17. November]]: [[Rem Koolhaas]], hollänneschen Architekt. * [[21. November]]: [[Harold Ramis]], US-amerikanesche Schauspiller, Regisseur an Dréibuchauteur. * [[23. November]]: [[Peter Lindbergh]], däitsche Fotograf a Filmmécher. * 23. November: [[James Toback]], US-amerikaneschen Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[26. November]]: [[Johny Kirsch]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[28. November]]: [[Daniel Duval]], franséische Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 28. November: [[Fernand Greisen]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker. * {{1. Dezember}}: [[Pierre Arditi]], franséische Schauspiller. * {{2. Dezember}}: [[Botho Strauß]], däitsche Schrëftsteller. * {{3. Dezember}}: [[Jos Massard]], lëtzebuergesche Biolog, Wëssenschaftshistoriker a Politiker. * {{5. Dezember}}: [[Jeroen Krabbé]], hollännesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[11. Dezember]]: [[Brenda Lee]], US-amerikanesch Country-Sängerin. * 11. Dezember: [[Teri Garr]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[14. Dezember]]: [[Johny Fritz]], lëtzebuergesche Museker, Professer a Komponist. * [[21. Dezember]]: [[Ulli Lommel]], däitsche Schauspiller, Filmregisseur a Filmproduzent. * [[23. Dezember]]: [[Raymond Clement]], lëtzebuergesche Fotograf. * [[26. Dezember]]: [[Reinhold Bachler]], éisträichesche Schisprénger an Trainer am Schisprangen. * [[28. Dezember]]: [[Sandra Moore Faber]], US-amerikanesch Astronomin a Physikerin. == Gestuerwen == [[Fichier:Antanas Smetona 2.jpg|thumb|100px|Antanas Smetona]] * {{5. Januar}}: [[Nicolas Biwer]], lëtzebuergesche Politiker. * {{9. Januar}}: [[Antanas Smetona]], éischte President vun der Republik Litauen. * [[11. Januar]]: [[Galeazzo Ciano]], italieeneschen Diplomat a Politiker. * [[14. Januar]]: [[Walthère Dewé]], belsche Resistenzler. * 14. Januar: [[Hans Schiebelhuth]], däitsche Schrëftsteller. * [[23. Januar]]: [[Edvard Munch]], norwegescher Moler. * [[31. Januar]]: [[Jean Giraudoux]], franséischen Theater-Auteur * [[1. Februar]]: [[Pieter Cornelis Mondrian]], hollännesche Moler [[Fichier:Piet Mondrian 2.jpg|thumb|100px|Piet Mondrian]] * {{4. Februar}}: [[Yvette Guilbert]], franséisch Music-Hall-Sängerin. * [[10. Februar]]: [[Eugène Michel Antoniadi]], griicheschen Astronom. * [[17. Februar]]: [[Auguste Razen]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[23. Februar]]: [[Leo Hendrik Baekeland]], belschen Erfinder. * [[25. Februar]]: [[Louis Bassing]], lëtzebuergesche Resistenzler. * 25. Februar: [[Lucien Bentz]], lëtzebuergesche Sportsprofesser a Resistenzler. * 25. Februar: [[Aloyse Sandt]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[25. Mäerz]]: [[Kurt Laves]], US-amerikaneschen Astronom. * [[27. Mäerz]]: [[Pierre Hamer (Politiker)|Pierre Hamer]], lëtzebuergesche Politiker. * {{1. Abrëll}}: [[Robert Lynen]], franséische Schauspiller a Resistenzler. * {{1. Mee}}: [[Jizchak Katzenelson]], jiddeschen Auteur. * [[11. Mee]]: [[Michel Hack]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler. * [[17. Mee]]: [[Milena Jesenská]], tschechesch Schrëftstellerin, Iwwersetzerin a Journalistin. * [[18. Mee]]: [[Camille Sutor]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[19. Mee]]: [[Albert Ungeheuer]], lëtzebuergesche Resistenzler a [[Passeur]]. * 19. Mee: [[François Goldschmit]], lëtzebuergesche Resistenzler a Passeur. * [[24. Mee]]: [[Félix Asselborn]], belsche Resistenzler a Member vun der Armée secrète. * [[30. Mee]]: [[Bruno Granichstaedten]], éisträichesche Komponist. * [[7. Juni]]: [[Armand Collard]], belsche Resistenzler. * [[16. Juni]]: [[Anny Blau]], lëtzebuergesch Resistenzlerin. * 16. Juni: [[Marc Bloch]], franséischen Historiker. * [[17. Juni]]: [[Félix Peters]], lëtzebuergeschen Zaldot bei der [[Operatioun Overlord]]. * [[21. Juni]]: [[Guillaume Salomon]], lëtzebuergesche Geschäftsmann an Hobby-Zauberer. * [[18. Juli]]: [[Émile Benoit (Resistenzler)|Émile Benoit]], belsche Resistenzler. * [[19. Juli]]: [[Will Marion Cook]], US-amerikanesche Komponist. * [[26. Juli]]: [[Josy Noesen]], lëtzebuergeschen Auteur. * 26. Juli: [[Reza Schah Pahlavi]], Schah vu Persien. [[Fichier:Antoine de Saint-Exupéry.jpg|thumb|130px|Antoine de Saint-Exupéry]] * [[31. Juli]]: [[Antoine de Saint-Exupéry]], franséische Schrëftsteller a Pilot. * [[2. August]]: [[Felix Nussbaum]], Moler. * [[9. August]]: [[Thomas Schmit]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[10. August]]: [[Roger Barthel]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[18. August]]: [[Emile Boeres]], lëtzebuergesche Museker a Komponist. * 18. August: [[Ernst Thälmann]], däitsche Politiker. * [[19. August]]: [[Jean Bringer]], franséische Resistenzler. * 19. August: [[Aimé Ramond]], franséische Resistenzler. * 19. August: [[Antoine Hansen]], lëtzebuergesche Politiker. * [[21. August]]: [[Hubert Croharé]], franséischen Offizéier a Resistenzler. * [[26. August]]: [[Pierre Ponath]], lëtzebuergesche Resistenzler. * {{4. September}}: [[Pierre Luttgens]], belsche Resistenzler. *{{9. September}}: [[Hyman Josefson]], US-amerikaneschen Zaldot. * [[27. September]]: [[Sergei Michailowitsch Prokudin-Gorski]], russesche Fotograf. * [[14. Oktober]]: [[Erwin Rommel]], däitsche ''Generolfeldmarschall''. * [[23. Oktober]]: [[Charles Glover Barkla]], brittesche Physiker an Nobelpräisdréier. * [[24. Oktober]]: [[Louis Renault (Autosconstructeur)|Louis Renault]], franséischen Ingenieur an Autosconstructeur. * {{2. November}}: [[Jean Neven]], lëtzebuergeschen Zaldot bei der [[Operatioun Overlord]]. * {{0}}2. November: [[Pierre Laux]], lëtzebuergeschen Zaldot bei der Operatioun Overlord. * {{7. November}}: [[Richard Sorge]], däitsche Journalist a Spioun fir d'Sowjetunioun a China an a Japan an der Zäit vum Zweete Weltkrich. * {{0}}7. November: [[Fernand Charpin]], franséische Schauspiller. * [[19. November]]: [[Léon Roger]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[22. November]]: [[Arthur Stanley Eddington]], britteschen Astrophysiker. * [[10. Dezember]]: [[Paul Otlet]], belschen Informatiounsmanager, Grënner vun der moderner Dokumentatiounswëssenschaft. * [[13. Dezember]]: [[Wassily Kandinsky]], russesche Moler. [[Fichier:Glen miller.jpg|thumb|100px|Glenn Miller]] * [[15. Dezember]]: [[Glenn Miller]], US-amerikaneschen Jazz-Trombonnist, Bandleader, Komponist an Arrangeur. * [[20. Dezember]]: [[Abbas II. vun Egypten)|Abbas II.]], tierkesche Vizekinnek vun Egypten. * [[21. Dezember]]: [[Alphonse Nickels]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker. * [[29. Dezember]]: [[Anne-Marie Federspiel]], lëtzebuergesch Resistenzlerin. * [[30. Dezember]]: [[Romain Rolland]], franséische Schrëftsteller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} dqkamw0yd5cz8nr64ztuv79rvc08iub 0 3033 2704312 2702989 2026-09-08T09:34:27Z Johnny Chicago 17 2704312 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === * [[27. Januar]]: D'[[KZ Auschwitz]] gëtt vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] befreit. * [[30. Januar]]: Beim Massaker am [[KZ Sonnenburg]] ginn iwwer 800 Prisonéier, dorënner 91 Lëtzebuerger, vun der SS duerch Genéckschoss doutgemaach, just ier d'Rout Arméi d'Lager befreie konnt. * [[4. Februar|4.]] bis [[11. Februar]]: [[Konferenz vu Jalta]]. * [[25. Abrëll]]: Zu [[Torgau]] op der [[Elbe]] feiere [[Sowjetunioun|sowjetesch]] an [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] Zaldoten hiert Zesummekommen an Däitschland. * [[8. Mee]]: Kapitulatioun vun Däitschland; Enn vum [[Zweete Weltkrich]] an Europa. * [[10. Oktober]]: D'[[NSDAP]] an all hir Niewenorganisatioune gi vun den Alliéierte verbueden. * [[14. November]]: Ufank vun den [[Nürnberger Prozesser]]. <gallery> Jalta 1945.jpg|Konferenz vu Jalta American and Soviet generals on the banks of the Elbe, Torgau, 26 April 1945 (111-SC-229966).jpg|Amerikanesch a sowjetesch Genereel zu Torgau Field Marshal Keitel signs German surrender terms in Berlin 8 May 1945 - Restoration.jpg|De Feldmarschall Keitel ënnerschreift déi däitsch Kapitulatioun (8. Mee). Bundesarchiv Bild 183-V01032-3, Nürnberger Prozess, Angeklagte.jpg|Deel vun den Ugekloten am zentralen Nürnberger Prozess. </gallery> ==== Lëtzebuerg ==== * [[12. Februar]]: Mat der Réck-Befreiung vu [[Veianen]] duerch d'amerikanesch Arméi ass ganz Lëtzebuerg nees vun den däitsche Besatzer befreit. * [[20. Mäerz]]: Déi vun der Regierung agesate [[Assemblée consultative vun 1945 (Lëtzebuerg)|Assemblée consultative]] kënnt eng éischt Kéier zesummen. * [[14. Abrëll]]: D'[[Charlotte vu Lëtzebuerg|Groussherzogin Charlotte]] kënnt aus dem Exil vu London zeréck. * 24. Abrëll bis 25. Mee: D'Groussherzogin Charlotte besicht op 6 Tier den Norden an den Oste vum Land, fir sech e Bild vun de grousse Schied a villen Dierfer ze maachen. * Mee - August: Am Munnerëffer Palace Hotel, deen an en US-Gefaangelager ëmfunktionéiert gouf an de Spëtznumm ''[[Ashcan|Camp Ashcan]]'' krut, ginn all déi héichrangeg däitsch Militär an Nazie gefaangegehalen a verhéiert, ier s'op Nürnberg bruecht ginn. * [[27. Juni]]: D'Zaldote vun der ''[[Luxembourg Battery]]'' kommen hannescht op Lëtzebuerg. * {{1. August}}: D'Resistenzorganisatioune ''[[Letzeburger Freihétsbond]]'' (LFB), ''[[Lëtzeburger Patriote Liga]]'' (LPL), ''[[Letzeburger Ro'de Lé'w]]'' (LRL) a ''[[Letzeburger Vollekslegio'n|Letzeburger Volléks-Legio’n]]'' (LVL) an d'''Luxembourg Battery'' verkënnegen d'Schafe vum [[Groupement patriotique et démocratique]] (GPD). * [[21. Juli]]: [[Fënneffache Muerd um Wandhaff]], bei [[Welschent]]. * [[18. August]]: Lescht vun am ganzen 18 Sëtzunge vun der [[Assemblée consultative vun 1945 (Lëtzebuerg)|Assemblée consultative]]. D'Virkrichs-Chamber huet ewell nees e Quorum, fir Decisiounen huele ze kënnen. * {{1. September}}: Déi éischt Nummer vun der ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue - Letzeburger Illustre'ert]]'' kënnt eraus. * {{7. Oktober}}: Gemengewalen. * [[20. Oktober]]: Accord tëscht Lëtzebuerg an den "Général Commandant en Chef Français en Allemagne" iwwer d'Participatioun vun 2 Batalljoune vun der [[Lëtzebuerger Arméi]] bei der militärescher Besetzung vun den däitsche Landkreeser Bitburg a Saarburg. * [[21. Oktober]]: Bei den [[Chamberwale vum 21. Oktober 1945|éischte Chamberwalen nom Krich]] kritt d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 25 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Aarbechterpartei]] der 11, de ''Groupement patriotique et démocratique'' der 9, d'[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] der 5 an d'''Parti des Indépendants de l'Est'' 1 Sëtz. * [[14. November]]: D'[[Regierung vun der Nationaler Unioun]] trëtt hir Funktioun un. <gallery> Return of Grand Duchess Charlotte, 14 April 1945.jpg|D'Groussherzogin kënnt vu London zeréck Fichier:Camp Ashcan prisoners.jpg|Prisonnéier am ''Camp Ashcan'' Logo Revue. Letzeburger Illustr'ert, n°1, 1945.jpg|Logo 1. Nummer vun der ''Revue'' File:1945 Luxembourg election.svg|Sëtzverdeelung no de Chamberwalen </gallery> === Afrika === === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === [[Fichier:Nagasakibomb.jpg|thumb|190px|D'''Fat Man'' explodéiert iwwer [[Nagasaki]], 9. August 1945]] De [[Pazifikkrich]] dauert nach bis [[August]] 1945. An dësem Krich, dem asiateschen Deel vum [[Zweete Weltkrich]], steet dat [[Japan|keeserlecht Japan]] géint [[China]], d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]], [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] an zum Schluss och d'[[Sowjetunioun]]) an engem battere Kampf. Nodeem d'Amerikaner bannent dräi Deeg zwou [[Atombomm]]en iwwer de japanesche Stied [[Hiroshima]] an [[Nagasaki]] explodéiere gelooss hunn, war de Krich mat der [[Kapitulatioun]] vu [[Japan]] am den [[2. September]] 1945 offiziell eriwwer. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === * [[22. Mäerz]]: Grënnung vun der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]] zu [[Kairo]]. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == == Sport == * [[13. Mee]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 4:1 géint Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Léon Mart]] (2), [[Camille Libar]] a [[Gusty Kemp]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=6336 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 13. Mee 1945 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[27. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 2:3 géint Frankräich. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Gusty Kemp a Léon Mart geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=101 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich de 27. Mee 1945 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * {{eidelt Joer}}[[Jean Meyer (Banquier)|Jean Meyer]], lëtzebuergesche Banquier. * {{1. Januar}}: [[Jacky Ickx]], belsche Formel-1 Pilot. * {{2. Januar}}: [[Peter Patzak]], éisträchesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{5. Januar}}: [[Roger Spottiswoode]], kanadesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{8. Januar}}: [[Elga Sorbas]], däitsch Schauspillerin. * {{9. Januar}}: [[Lewon Ter-Petrosjan]], armeenesche Staatspresident. * [[10. Januar]]: [[Rod Stewart]], englesche Popsänger. * 10. Januar: [[Gunther von Hagens]], däitschen Anatom. * [[11. Januar]]: [[Christine Kaufmann]], éisträichesch-däitsch Schauspillerin an Autorin. * [[16. Januar]]: [[Anatoli Nikolajewitsch Perminow]], russesche Militärwëssenschaftler. * [[19. Januar]]: [[Franz Keller]], däitsche Schileefer. * [[20. Januar]]: [[Gianni Amelio]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[26. Januar]]: [[Sylvie Bréal]], franséisch Schauspillerin. * 26. Januar: [[Jeremy Rifkin]], US-amerikanesche Soziolog, Ekonomist a Publizist. * [[28. Januar]]: [[Marthe Keller]], Schwäizer Schauspillerin. * [[29. Januar]]: [[Ibrahim Boubacar Keïta]], malesche Politiker. * 29. Januar: [[Tom Selleck]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{6. Februar}}: [[Bob Marley]], jamaikanesche Reggae-Museker. * {{9. Februar}}: [[Mia Farrow]], US-amerikanesche Schauspillerin. * [[11. Februar]]: [[Harley Cokeliss]], US-amerikanesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[12. Februar]]: [[Luc Dupanloup]] (''Dupa''), belsche Comiczeechner. * [[13. Februar]]: [[Carlo Sunnen]], lëtzebuergesche Philosoph an Auteur. * [[14. Februar]]: [[Hans-Adam II. vu Liechtenstein|Hans-Adam II.]], Prënz vu Liechtenstein. * [[26. Februar]]: [[Bernard Plossu]], franséische Fotograf. * [[27. Februar]]: [[Daniel Olbrychski]], polnesche Schauspiller. * [[28. Februar]]: [[Mimsy Farmer]], US-amerikanesch Schauspillerin. *{{9. Mäerz}}: [[Fernand Emmel]], lëtzebuergeschen Archivist, Historiker a Genealogist. * [[10. Mäerz]]: [[Pierre Seck]], lëtzebuergesche Cheemiker a Chimiesprofesser. * [[11. Mäerz]]: [[Lucien Kayser]], lëtzebuergeschen Auteur an Enseignant. * [[13. Mäerz]]: [[Jean Petit]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[14. Mäerz]]: [[Herman van Veen]], hollännesche Liddermécher. * [[24. Mäerz]]: [[Curtis Hanson]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[26. Mäerz]]: [[Joseph Schaack (1945)|Joseph Schaack]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[27. Mäerz]]: [[Harry Rowohlt]], däitschen Auteur, Iwwersetzer a Schauspiller. * [[30. Mäerz]]: [[Eric Clapton]], Rock- a Blues-Gittarist a -Sänger. * {{3. Abrëll}}: [[Catherine Spaak]], franséisch Schauspillerin. * {{4. Abrëll}}: [[Daniel Cohn-Bendit]], däitsch-franséische Publizist a Politiker. * {{5. Abrëll}}: [[Steve Carver]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{7. Abrëll}}: [[Werner Schroeter]], däitsche Filmregisseur, Theaterregisseur an Dréibuchauteur. *7. Abrëll: [[Joël Robuchon]]: franséische Kach a Gastronom. * [[12. Abrëll]]: [[Édouard Kutten]], lëtzebuergeschen Enseignant a sozialkriteschen Auteur. * [[14. Abrëll]]: [[Ritchie Blackmore]], britteschen Hardrock-Gittarist vun der Grupp Deep Purple * 14. Abrëll: [[Jean Larriaga]], franséischen Dréibuchauteur a Filmregisseur. * 14. Abrëll: [[Sailele Tuila'epa Malielegaoi]], Politiker aus Samoa. * [[25. Abrëll]]: [[Björn Ulvaeus]], schweedesche Sänger, (''ABBA'') * {{8. Mee}}: [[Keith Jarrett]], US-amerikaneschen Jazzpianist. * [[14. Mee]]: [[Yochanan Vollach]], Foussballspiller. * [[16. Mee]]: [[Jean-Marie Degèsves]], belsche Filmregisseur a Schauspiller. * [[19. Mee]]: [[Pete Townshend]], brittesch Museker (''The Who''). * 19. Mee: [[Pierre Joseph Thuot]], US-amerikaneschen Astronaut. * [[31. Mee]]: [[Rainer Werner Fassbinder]], däitsche Regisseur. * 31. Mee: [[Laurent Gbagbo]], President vun der Côte d'Ivoire. * {{7. Juni}}: [[Enrico Montesano]], italieenesche Schauspiller. * [[10. Juni]]: [[René Kayl]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * [[11. Juni]]: [[Roland Moreno]], franséischen Erfinder. * [[17. Juni]]: [[Eddy Merckx]], belsche Vëloscoureur. * [[19. Juni]]: [[Aung San Suu Kyi]], Politikerin aus Myanmar. * 19. Juni: [[Radovan Karadžić]], President vun der Republika Srpska, Krichsverbriecher am Bosniekrich. * [[29. Juni]]: [[Marcel Gilles]], Radio- a Fernseekommentator. * 29. Juni: [[Irène Jouannet]], franséisch Filmregisseurin an Dréibuchautorin. * [[25. Juli]]: [[Joseph Jentgen]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[26. Juli]]: [[Suzanna Leigh]], brittesch Schauspillerin. * 26. Juli: [[Helen Mirren]], brittesch Schauspillerin. * [[28. Juli]]: [[Jim Davis (Comicszeechner)|Jim Davis]], US-amerikanesche Comicszeechner. * [[30. Juli]]: [[Patrick Modiano]], franséischen Auteur an Nobelpräisdréier. * {{6. August}}: [[Frank Cassenti]], franséische Filmregisseur. * {{7. August}}: [[Caroline Cellier]], franséisch Schauspillerin. * [[12. August]]: [[Jean Nouvel]], franséischen Architekt. * [[14. August]]: [[Marja-Leena Junker]], finnesch Schauspillerin an Theaterregisseurin. * 14. August: [[Steve Martin]], amerikanesche Komiker a Filmschauspiller. * 14. August: [[Wim Wenders]], däitsche Regisseur a Fotograf. * [[15. August]]: [[Jill Haworth]], brittesch Schauspillerin. * 15. August: [[Alain Juppé]], franséische Politiker. * 15. August: [[Pierre Langer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[27. August]]: [[Marianne Sägebrecht]], däitsch Schauspillerin. * [[31. August]]: [[Itzhak Perlman]], israeelesche Museker. * {{8. September}}: [[Christiane Krüger]], däitsch Schauspillerin. * [[10. September]]: [[José Feliciano]], puerto-ricanesche Sänger a Gittarist. * [[11. September]]: [[Franz Beckenbauer]], däitsche Foussballspiller an -trainer. * [[14. September]]: [[Rob Roemen]], lëtzebuergesche Politiker a Journalist * [[15. September]]: [[Jessye Norman]], US-amerikanesch Sängerin.. * [[19. September]]: [[Benoît Lamy]], belsche Filmregisseur. * [[21. September]]: [[Jerry Bruckheimer]], US-amerikanesche Filmproduzent. * [[26. September]]: [[Bryan Ferry]], brittesche Sänger a Lidderauteur (''Roxy Music''). * [[29. September]]: [[Fernand Jeitz]], lëtzebuergeschen internationale Foussballspiller. * [[30. September]]: [[Ralph Siegel]], däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent. * {{1. Oktober}}: [[Ram Nath Kovind]], indesche Politiker a Staatspresident. * {{7. Oktober}}: [[Petz Lahure]], lëtzebuergesche Sportsjournalist an Auteur. * [[12. Oktober]]: [[Aurore Clément]], franséisch Schauspillerin. * 12. Oktober: [[Jacques-Yves Henckes]], lëtzebuergesche Politiker. * [[13. Oktober]]: [[Christophe (Sänger)|Christophe]], franséische Museker a Sänger. * [[25. Oktober]]: [[David Schramm]], US-amerikaneschen Astrophysiker. * [[27. Oktober]]: [[Luiz Inácio Lula da Silva]], brasilianesche Politiker, Staatspresident. * [[28. Oktober]]: [[Michel Pilz]], lëtzebuergeschen Jazzmuseker. * [[29. Oktober]]: [[Jean-Paul Frisch]], lëtzebuergesche Museker a Komponist. * {{3. November}}: [[Gerd Müller]], däitsche Foussballspiller. * [[11. November]]: [[Daniel Ortega]], nicaraguanesche President. * [[12. November]]: [[Neil Young]], kanadescher Rockmuseker. * [[15. November]]: [[Anni-Frid Lyngstad]], schweedesch Popsängerin ''[[ABBA]]''. * [[17. November]]: [[Roland Joffé]], brittesche Regisseur. * [[21. November]]: [[Goldie Hawn]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{1. Dezember}}: [[Bette Midler]], US-amerikanesch Sängerin, Schauspillerin a Komikerin. * {{2. Dezember}}: [[Lisa Kreuzer]], däitsch Schauspillerin. * {{4. Dezember}}: [[Luís Galvão Teles]], portugisesche Filmregisseur a -produzent. * {{7. Dezember}}: [[René Klein]], lëtzebuergesche Lycéesprofesser, Historiker, Heraldiker a Genealog. * [[24. Dezember]]: [[Lemmy Kilmister]], brittesche Rocksänger. * [[28. Dezember]]: [[Birendra]], Kinnek vun Nepal. * [[30. Dezember]]: [[Davy Jones]], brittesche Sänger a Schauspiller. == Gestuerwen == * [[30. Januar]]: [[Albert Mockel]], belsche Schrëftsteller. * [[Februar|{{0}}{{0}}&nbsp;&nbsp;Februar]]: [[Constant Bilocq]], belsche Paschtouer a Resistenzler. * {{0}}{{0}}&nbsp;&nbsp;Februar: [[Cécile Didier (Resistenzlerin)|Cécile Didier]], lëtzebuergesch Resistenzlerin. * {{3. Februar}}: [[Nicolas Simmer]], lëtzebuergeschen Enseignant an Auteur. * [[11. Februar]]: [[Azeglio Bemporad]], italieeneschen Astronom. * [[22. Februar]]: [[Jan van Hout (Vëlossportler)|Jan van Hout]], hollännesche Vëlossportler a Resistenzler. * 22. Februar: [[Emile Reding]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[12. Mäerz]]: [[Anne Frank]], Affer vum Holocaust. * 12. Mäerz: [[Jean-Baptiste Scharlé]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[14. Mäerz]]: [[Jean-Pierre Welter]], lëtzebuergesche Journalist. * [[15. Mäerz]]: [[Pierre Drieu La Rochelle]], franséische Schrëftsteller. * [[21. Mäerz]]: [[Willy Wenkin]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[23. Mäerz]]: [[Emilie Schmitz]], lëtzebuergesch Resistenzlerin. * [[26. Mäerz]]: [[David Lloyd George]], brittesche Politiker. * [[28. Mäerz]]: [[Jacques Gallé]], lëtzebuergeschen Eisebunner a Politiker. * [[31. Mäerz]]: [[Hans Fischer (Cheemiker)|Hans Fischer]], däitsche Cheemiker a Medezinner, Nobelpräisdréier. * 31. Mäerz: [[Pierre Goedert]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{2. Abrëll}}: [[Vilmos Apor]], rumänesche Bëschof an Hellegen. * {{3. Abrëll}}: [[Dominique Moes]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * {{5. Abrëll}}: [[Émile Lefort (Resistenzler)|Émile Lefort]], lëtzebuergesche Resistenzler. * {{9. Abrëll}}: [[Georg Elser]], däitsche Resistenzler. * [[12. Abrëll]]: [[Franklin D. Roosevelt]], US-amerikanesche Politiker (32. US-President). * [[22. Abrëll]]: [[Käthe Kollwitz]], däitsch Sculptrice. * [[24. Abrëll]]: [[Jacques Marie Bellwald]], lëtzebuergesche Fotograf a Filmpionéier. * 24. Abrëll: [[Paul Wurth]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[28. Abrëll]]: [[Benito Mussolini]], faschistesche Diktator vun Italien. * [[30. Abrëll]]: [[Adolf Hitler]], "Führer" vum "Däitsche Räich". * 30. Abrëll: [[Eva Braun]], seng Fra fir een Dag. * am Mee: [[Charles Buffet (1886-1945)|Charles Buffet]], lëtzebuergesche Politiker. * {{1. Mee}}: [[Joseph Goebbels]], däitschen Nationalsozialist, "Reichspropagandaleiter". * {{5. Mee}}: [[Yvo Kerger]], lëtzebuergeschen Eisebunner a Resistenzler. * [[12. Mee]]: [[Andrea Pasini]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[17. Mee]]: [[Albert Stirn]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[23. Mee]]: [[Heinrich Himmler]], däitschen NS-Politiker; "Reichsführer-SS". * {{1. Juni}}: [[Walter Frederick Gale]], australesche Banquier an Astronom. * {{7. Juni}}: [[Camille Dennemeyer]], lëtzebuergesche Journalist, Schrëftsteller a politeschen Aktivist. * [[19. Juli]]: [[Georges Vinter]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * [[20. Juli]]: [[Paul Valéry]], franséische Schrëftsteller. * [[10. August]]: [[Robert Goddard]], US-amerikanesche Wëssenschaftler a Rakéitepionéier. * [[24. August]]: [[François de Colnet d'Huart]], lëtzebuergesche Physiker a Mathematiker. * [[26. August]]: [[Franz Werfel]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[15. September]]: [[Anton von Webern]], éisträichesche Komponist. * [[26. September]]: [[Béla Bartók]], ungaresche Komponist a Pianist. * {{8. Oktober}}: [[Felix Salten]], Schwäizer Feuilletonist a Schrëftsteller. * [[13. Oktober]]: [[Lucien Simon]], franséische Moler, Zeechner a Lithograph. * [[10. Oktober]]: [[Joseph Darnand]], Chef vun der [[Milice française]] (exekutéiert). * [[15. Oktober]]: [[Pierre Laval]], franséische Politiker. * [[22. Oktober]]: [[Paul Goerens]], lëtzebuergesch-däitsche Metallurgist. * [[24. Oktober]]: [[Henri Habig]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Lokalpolitiker. * 24. Oktober: [[Vidkun Quisling]], norwegesche Politiker a Kollaborateur. * 24. Oktober: [[Édouard Wolff (1878)|Édouard Wolff]], lëtzebuergesche Veterinär a Politiker. * [[27. Oktober]]: [[Hanns Schwarz]], éisträichesche Filmregisseur. * {{4. November}}: [[George Willis Ritchey]], US-amerikaneschen Optiker, Astronom an Teleskopebauer. * {{9. November}}: [[Norbert Sinner]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Autoscoureur. * [[20. November]]: [[Francis William Aston]], brittesche Cheemiker a Physiker. * [[27. November]]: [[François Nemers]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{7. Dezember}}: [[Joseph Clasen]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Industriellen. * [[11. Dezember]]: [[Charles Fabry]], franséische Physiker. * [[18. Dezember]]: [[Gustav Simon]], NSDAP-Gauleiter zu Lëtzebuerg * [[21. Dezember]]: [[George S. Patton]], US-amerikanesche Véier-Stäre-Generol. * [[29. Dezember]]: [[Alois Čenský]], tschecheschen Architekt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} hsg977i1r1m7nhz3bby5eymyl6pdcwk 2704313 2704312 2026-09-08T09:36:25Z Johnny Chicago 17 /* Gebuer */ 2704313 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == === Europa === * [[27. Januar]]: D'[[KZ Auschwitz]] gëtt vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] befreit. * [[30. Januar]]: Beim Massaker am [[KZ Sonnenburg]] ginn iwwer 800 Prisonéier, dorënner 91 Lëtzebuerger, vun der SS duerch Genéckschoss doutgemaach, just ier d'Rout Arméi d'Lager befreie konnt. * [[4. Februar|4.]] bis [[11. Februar]]: [[Konferenz vu Jalta]]. * [[25. Abrëll]]: Zu [[Torgau]] op der [[Elbe]] feiere [[Sowjetunioun|sowjetesch]] an [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] Zaldoten hiert Zesummekommen an Däitschland. * [[8. Mee]]: Kapitulatioun vun Däitschland; Enn vum [[Zweete Weltkrich]] an Europa. * [[10. Oktober]]: D'[[NSDAP]] an all hir Niewenorganisatioune gi vun den Alliéierte verbueden. * [[14. November]]: Ufank vun den [[Nürnberger Prozesser]]. <gallery> Jalta 1945.jpg|Konferenz vu Jalta American and Soviet generals on the banks of the Elbe, Torgau, 26 April 1945 (111-SC-229966).jpg|Amerikanesch a sowjetesch Genereel zu Torgau Field Marshal Keitel signs German surrender terms in Berlin 8 May 1945 - Restoration.jpg|De Feldmarschall Keitel ënnerschreift déi däitsch Kapitulatioun (8. Mee). Bundesarchiv Bild 183-V01032-3, Nürnberger Prozess, Angeklagte.jpg|Deel vun den Ugekloten am zentralen Nürnberger Prozess. </gallery> ==== Lëtzebuerg ==== * [[12. Februar]]: Mat der Réck-Befreiung vu [[Veianen]] duerch d'amerikanesch Arméi ass ganz Lëtzebuerg nees vun den däitsche Besatzer befreit. * [[20. Mäerz]]: Déi vun der Regierung agesate [[Assemblée consultative vun 1945 (Lëtzebuerg)|Assemblée consultative]] kënnt eng éischt Kéier zesummen. * [[14. Abrëll]]: D'[[Charlotte vu Lëtzebuerg|Groussherzogin Charlotte]] kënnt aus dem Exil vu London zeréck. * 24. Abrëll bis 25. Mee: D'Groussherzogin Charlotte besicht op 6 Tier den Norden an den Oste vum Land, fir sech e Bild vun de grousse Schied a villen Dierfer ze maachen. * Mee - August: Am Munnerëffer Palace Hotel, deen an en US-Gefaangelager ëmfunktionéiert gouf an de Spëtznumm ''[[Ashcan|Camp Ashcan]]'' krut, ginn all déi héichrangeg däitsch Militär an Nazie gefaangegehalen a verhéiert, ier s'op Nürnberg bruecht ginn. * [[27. Juni]]: D'Zaldote vun der ''[[Luxembourg Battery]]'' kommen hannescht op Lëtzebuerg. * {{1. August}}: D'Resistenzorganisatioune ''[[Letzeburger Freihétsbond]]'' (LFB), ''[[Lëtzeburger Patriote Liga]]'' (LPL), ''[[Letzeburger Ro'de Lé'w]]'' (LRL) a ''[[Letzeburger Vollekslegio'n|Letzeburger Volléks-Legio’n]]'' (LVL) an d'''Luxembourg Battery'' verkënnegen d'Schafe vum [[Groupement patriotique et démocratique]] (GPD). * [[21. Juli]]: [[Fënneffache Muerd um Wandhaff]], bei [[Welschent]]. * [[18. August]]: Lescht vun am ganzen 18 Sëtzunge vun der [[Assemblée consultative vun 1945 (Lëtzebuerg)|Assemblée consultative]]. D'Virkrichs-Chamber huet ewell nees e Quorum, fir Decisiounen huele ze kënnen. * {{1. September}}: Déi éischt Nummer vun der ''[[Revue (Zäitschrëft)|Revue - Letzeburger Illustre'ert]]'' kënnt eraus. * {{7. Oktober}}: Gemengewalen. * [[20. Oktober]]: Accord tëscht Lëtzebuerg an den "Général Commandant en Chef Français en Allemagne" iwwer d'Participatioun vun 2 Batalljoune vun der [[Lëtzebuerger Arméi]] bei der militärescher Besetzung vun den däitsche Landkreeser Bitburg a Saarburg. * [[21. Oktober]]: Bei den [[Chamberwale vum 21. Oktober 1945|éischte Chamberwalen nom Krich]] kritt d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 25 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Aarbechterpartei]] der 11, de ''Groupement patriotique et démocratique'' der 9, d'[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] der 5 an d'''Parti des Indépendants de l'Est'' 1 Sëtz. * [[14. November]]: D'[[Regierung vun der Nationaler Unioun]] trëtt hir Funktioun un. <gallery> Return of Grand Duchess Charlotte, 14 April 1945.jpg|D'Groussherzogin kënnt vu London zeréck Fichier:Camp Ashcan prisoners.jpg|Prisonnéier am ''Camp Ashcan'' Logo Revue. Letzeburger Illustr'ert, n°1, 1945.jpg|Logo 1. Nummer vun der ''Revue'' File:1945 Luxembourg election.svg|Sëtzverdeelung no de Chamberwalen </gallery> === Afrika === === Amerika === ==== USA ==== ==== Südamerika ==== === Asien === [[Fichier:Nagasakibomb.jpg|thumb|190px|D'''Fat Man'' explodéiert iwwer [[Nagasaki]], 9. August 1945]] De [[Pazifikkrich]] dauert nach bis [[August]] 1945. An dësem Krich, dem asiateschen Deel vum [[Zweete Weltkrich]], steet dat [[Japan|keeserlecht Japan]] géint [[China]], d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]], [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] an zum Schluss och d'[[Sowjetunioun]]) an engem battere Kampf. Nodeem d'Amerikaner bannent dräi Deeg zwou [[Atombomm]]en iwwer de japanesche Stied [[Hiroshima]] an [[Nagasaki]] explodéiere gelooss hunn, war de Krich mat der [[Kapitulatioun]] vu [[Japan]] am den [[2. September]] 1945 offiziell eriwwer. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === * [[22. Mäerz]]: Grënnung vun der [[Arabesch Liga|Arabescher Liga]] zu [[Kairo]]. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === == Wëssenschaft an Technik == == Sport == * [[13. Mee]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 4:1 géint Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Léon Mart]] (2), [[Camille Libar]] a [[Gusty Kemp]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=6336 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 13. Mee 1945 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[27. Mee]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 2:3 géint Frankräich. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Gusty Kemp a Léon Mart geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=101 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich de 27. Mee 1945 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * {{eidelt Joer}}[[Jean Meyer (Banquier)|Jean Meyer]], lëtzebuergesche Banquier. * {{1. Januar}}: [[Jacky Ickx]], belsche Formel-1 Pilot. * {{2. Januar}}: [[Peter Patzak]], éisträchesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{5. Januar}}: [[Roger Spottiswoode]], kanadesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{8. Januar}}: [[Elga Sorbas]], däitsch Schauspillerin. * {{9. Januar}}: [[Lewon Ter-Petrosjan]], armeenesche Staatspresident. * [[10. Januar]]: [[Rod Stewart]], englesche Popsänger. * 10. Januar: [[Gunther von Hagens]], däitschen Anatom. * [[11. Januar]]: [[Christine Kaufmann]], éisträichesch-däitsch Schauspillerin an Autorin. * [[16. Januar]]: [[Anatoli Nikolajewitsch Perminow]], russesche Militärwëssenschaftler. * [[19. Januar]]: [[Franz Keller]], däitsche Schileefer. * [[20. Januar]]: [[Gianni Amelio]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[26. Januar]]: [[Sylvie Bréal]], franséisch Schauspillerin. * 26. Januar: [[Jeremy Rifkin]], US-amerikanesche Soziolog, Ekonomist a Publizist. * [[28. Januar]]: [[Marthe Keller]], Schwäizer Schauspillerin. * [[29. Januar]]: [[Ibrahim Boubacar Keïta]], malesche Politiker. * 29. Januar: [[Tom Selleck]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{6. Februar}}: [[Bob Marley]], jamaikanesche Reggae-Museker. * {{9. Februar}}: [[Mia Farrow]], US-amerikanesche Schauspillerin. * [[11. Februar]]: [[Harley Cokeliss]], US-amerikanesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[12. Februar]]: [[Luc Dupanloup]] (''Dupa''), belsche Comiczeechner. * [[13. Februar]]: [[Carlo Sunnen]], lëtzebuergesche Philosoph an Auteur. * [[14. Februar]]: [[Hans-Adam II. vu Liechtenstein|Hans-Adam II.]], Prënz vu Liechtenstein. * [[26. Februar]]: [[Bernard Plossu]], franséische Fotograf. * [[27. Februar]]: [[Daniel Olbrychski]], polnesche Schauspiller. * [[28. Februar]]: [[Mimsy Farmer]], US-amerikanesch Schauspillerin. *{{9. Mäerz}}: [[Fernand Emmel]], lëtzebuergeschen Archivist, Historiker a Genealogist. * [[10. Mäerz]]: [[Pierre Seck]], lëtzebuergesche Cheemiker a Chimiesprofesser. * [[11. Mäerz]]: [[Lucien Kayser]], lëtzebuergeschen Auteur an Enseignant. * [[13. Mäerz]]: [[Jean Petit]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[14. Mäerz]]: [[Herman van Veen]], hollännesche Liddermécher. * [[24. Mäerz]]: [[Curtis Hanson]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[26. Mäerz]]: [[Joseph Schaack (1945)|Joseph Schaack]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * [[27. Mäerz]]: [[Harry Rowohlt]], däitschen Auteur, Iwwersetzer a Schauspiller. * [[30. Mäerz]]: [[Eric Clapton]], Rock- a Blues-Gittarist a -Sänger. * {{3. Abrëll}}: [[Catherine Spaak]], franséisch Schauspillerin. * {{4. Abrëll}}: [[Daniel Cohn-Bendit]], däitsch-franséische Publizist a Politiker. * {{5. Abrëll}}: [[Steve Carver]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{7. Abrëll}}: [[Werner Schroeter]], däitsche Filmregisseur, Theaterregisseur an Dréibuchauteur. * 7. Abrëll: [[Joël Robuchon]]: franséische Kach a Gastronom. * [[11. Abrëll]]: [[Christian Quadflieg]], däitsche Schauspiller. * [[12. Abrëll]]: [[Édouard Kutten]], lëtzebuergeschen Enseignant a sozialkriteschen Auteur. * [[14. Abrëll]]: [[Ritchie Blackmore]], britteschen Hardrock-Gittarist vun der Grupp Deep Purple * 14. Abrëll: [[Jean Larriaga]], franséischen Dréibuchauteur a Filmregisseur. * 14. Abrëll: [[Sailele Tuila'epa Malielegaoi]], Politiker aus Samoa. * [[25. Abrëll]]: [[Björn Ulvaeus]], schweedesche Sänger, (''ABBA'') * {{8. Mee}}: [[Keith Jarrett]], US-amerikaneschen Jazzpianist. * [[14. Mee]]: [[Yochanan Vollach]], Foussballspiller. * [[16. Mee]]: [[Jean-Marie Degèsves]], belsche Filmregisseur a Schauspiller. * [[19. Mee]]: [[Pete Townshend]], brittesch Museker (''The Who''). * 19. Mee: [[Pierre Joseph Thuot]], US-amerikaneschen Astronaut. * [[31. Mee]]: [[Rainer Werner Fassbinder]], däitsche Regisseur. * 31. Mee: [[Laurent Gbagbo]], President vun der Côte d'Ivoire. * {{7. Juni}}: [[Enrico Montesano]], italieenesche Schauspiller. * [[10. Juni]]: [[René Kayl]], lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. * [[11. Juni]]: [[Roland Moreno]], franséischen Erfinder. * [[17. Juni]]: [[Eddy Merckx]], belsche Vëloscoureur. * [[19. Juni]]: [[Aung San Suu Kyi]], Politikerin aus Myanmar. * 19. Juni: [[Radovan Karadžić]], President vun der Republika Srpska, Krichsverbriecher am Bosniekrich. * [[29. Juni]]: [[Marcel Gilles]], Radio- a Fernseekommentator. * 29. Juni: [[Irène Jouannet]], franséisch Filmregisseurin an Dréibuchautorin. * [[25. Juli]]: [[Joseph Jentgen]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[26. Juli]]: [[Suzanna Leigh]], brittesch Schauspillerin. * 26. Juli: [[Helen Mirren]], brittesch Schauspillerin. * [[28. Juli]]: [[Jim Davis (Comicszeechner)|Jim Davis]], US-amerikanesche Comicszeechner. * [[30. Juli]]: [[Patrick Modiano]], franséischen Auteur an Nobelpräisdréier. * {{6. August}}: [[Frank Cassenti]], franséische Filmregisseur. * {{7. August}}: [[Caroline Cellier]], franséisch Schauspillerin. * [[12. August]]: [[Jean Nouvel]], franséischen Architekt. * [[14. August]]: [[Marja-Leena Junker]], finnesch Schauspillerin an Theaterregisseurin. * 14. August: [[Steve Martin]], amerikanesche Komiker a Filmschauspiller. * 14. August: [[Wim Wenders]], däitsche Regisseur a Fotograf. * [[15. August]]: [[Jill Haworth]], brittesch Schauspillerin. * 15. August: [[Alain Juppé]], franséische Politiker. * 15. August: [[Pierre Langer]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[27. August]]: [[Marianne Sägebrecht]], däitsch Schauspillerin. * [[31. August]]: [[Itzhak Perlman]], israeelesche Museker. * {{8. September}}: [[Christiane Krüger]], däitsch Schauspillerin. * [[10. September]]: [[José Feliciano]], puerto-ricanesche Sänger a Gittarist. * [[11. September]]: [[Franz Beckenbauer]], däitsche Foussballspiller an -trainer. * [[14. September]]: [[Rob Roemen]], lëtzebuergesche Politiker a Journalist * [[15. September]]: [[Jessye Norman]], US-amerikanesch Sängerin.. * [[19. September]]: [[Benoît Lamy]], belsche Filmregisseur. * [[21. September]]: [[Jerry Bruckheimer]], US-amerikanesche Filmproduzent. * [[26. September]]: [[Bryan Ferry]], brittesche Sänger a Lidderauteur (''Roxy Music''). * [[29. September]]: [[Fernand Jeitz]], lëtzebuergeschen internationale Foussballspiller. * [[30. September]]: [[Ralph Siegel]], däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent. * {{1. Oktober}}: [[Ram Nath Kovind]], indesche Politiker a Staatspresident. * {{7. Oktober}}: [[Petz Lahure]], lëtzebuergesche Sportsjournalist an Auteur. * [[12. Oktober]]: [[Aurore Clément]], franséisch Schauspillerin. * 12. Oktober: [[Jacques-Yves Henckes]], lëtzebuergesche Politiker. * [[13. Oktober]]: [[Christophe (Sänger)|Christophe]], franséische Museker a Sänger. * [[25. Oktober]]: [[David Schramm]], US-amerikaneschen Astrophysiker. * [[27. Oktober]]: [[Luiz Inácio Lula da Silva]], brasilianesche Politiker, Staatspresident. * [[28. Oktober]]: [[Michel Pilz]], lëtzebuergeschen Jazzmuseker. * [[29. Oktober]]: [[Jean-Paul Frisch]], lëtzebuergesche Museker a Komponist. * {{3. November}}: [[Gerd Müller]], däitsche Foussballspiller. * [[11. November]]: [[Daniel Ortega]], nicaraguanesche President. * [[12. November]]: [[Neil Young]], kanadescher Rockmuseker. * [[15. November]]: [[Anni-Frid Lyngstad]], schweedesch Popsängerin ''[[ABBA]]''. * [[17. November]]: [[Roland Joffé]], brittesche Regisseur. * [[21. November]]: [[Goldie Hawn]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{1. Dezember}}: [[Bette Midler]], US-amerikanesch Sängerin, Schauspillerin a Komikerin. * {{2. Dezember}}: [[Lisa Kreuzer]], däitsch Schauspillerin. * {{4. Dezember}}: [[Luís Galvão Teles]], portugisesche Filmregisseur a -produzent. * {{7. Dezember}}: [[René Klein]], lëtzebuergesche Lycéesprofesser, Historiker, Heraldiker a Genealog. * [[24. Dezember]]: [[Lemmy Kilmister]], brittesche Rocksänger. * [[28. Dezember]]: [[Birendra]], Kinnek vun Nepal. * [[30. Dezember]]: [[Davy Jones]], brittesche Sänger a Schauspiller. == Gestuerwen == * [[30. Januar]]: [[Albert Mockel]], belsche Schrëftsteller. * [[Februar|{{0}}{{0}}&nbsp;&nbsp;Februar]]: [[Constant Bilocq]], belsche Paschtouer a Resistenzler. * {{0}}{{0}}&nbsp;&nbsp;Februar: [[Cécile Didier (Resistenzlerin)|Cécile Didier]], lëtzebuergesch Resistenzlerin. * {{3. Februar}}: [[Nicolas Simmer]], lëtzebuergeschen Enseignant an Auteur. * [[11. Februar]]: [[Azeglio Bemporad]], italieeneschen Astronom. * [[22. Februar]]: [[Jan van Hout (Vëlossportler)|Jan van Hout]], hollännesche Vëlossportler a Resistenzler. * 22. Februar: [[Emile Reding]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[12. Mäerz]]: [[Anne Frank]], Affer vum Holocaust. * 12. Mäerz: [[Jean-Baptiste Scharlé]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[14. Mäerz]]: [[Jean-Pierre Welter]], lëtzebuergesche Journalist. * [[15. Mäerz]]: [[Pierre Drieu La Rochelle]], franséische Schrëftsteller. * [[21. Mäerz]]: [[Willy Wenkin]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[23. Mäerz]]: [[Emilie Schmitz]], lëtzebuergesch Resistenzlerin. * [[26. Mäerz]]: [[David Lloyd George]], brittesche Politiker. * [[28. Mäerz]]: [[Jacques Gallé]], lëtzebuergeschen Eisebunner a Politiker. * [[31. Mäerz]]: [[Hans Fischer (Cheemiker)|Hans Fischer]], däitsche Cheemiker a Medezinner, Nobelpräisdréier. * 31. Mäerz: [[Pierre Goedert]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{2. Abrëll}}: [[Vilmos Apor]], rumänesche Bëschof an Hellegen. * {{3. Abrëll}}: [[Dominique Moes]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * {{5. Abrëll}}: [[Émile Lefort (Resistenzler)|Émile Lefort]], lëtzebuergesche Resistenzler. * {{9. Abrëll}}: [[Georg Elser]], däitsche Resistenzler. * [[12. Abrëll]]: [[Franklin D. Roosevelt]], US-amerikanesche Politiker (32. US-President). * [[22. Abrëll]]: [[Käthe Kollwitz]], däitsch Sculptrice. * [[24. Abrëll]]: [[Jacques Marie Bellwald]], lëtzebuergesche Fotograf a Filmpionéier. * 24. Abrëll: [[Paul Wurth]], lëtzebuergeschen Industriellen. * [[28. Abrëll]]: [[Benito Mussolini]], faschistesche Diktator vun Italien. * [[30. Abrëll]]: [[Adolf Hitler]], "Führer" vum "Däitsche Räich". * 30. Abrëll: [[Eva Braun]], seng Fra fir een Dag. * am Mee: [[Charles Buffet (1886-1945)|Charles Buffet]], lëtzebuergesche Politiker. * {{1. Mee}}: [[Joseph Goebbels]], däitschen Nationalsozialist, "Reichspropagandaleiter". * {{5. Mee}}: [[Yvo Kerger]], lëtzebuergeschen Eisebunner a Resistenzler. * [[12. Mee]]: [[Andrea Pasini]], lëtzebuergesche Resistenzler. * [[17. Mee]]: [[Albert Stirn]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[23. Mee]]: [[Heinrich Himmler]], däitschen NS-Politiker; "Reichsführer-SS". * {{1. Juni}}: [[Walter Frederick Gale]], australesche Banquier an Astronom. * {{7. Juni}}: [[Camille Dennemeyer]], lëtzebuergesche Journalist, Schrëftsteller a politeschen Aktivist. * [[19. Juli]]: [[Georges Vinter]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * [[20. Juli]]: [[Paul Valéry]], franséische Schrëftsteller. * [[10. August]]: [[Robert Goddard]], US-amerikanesche Wëssenschaftler a Rakéitepionéier. * [[24. August]]: [[François de Colnet d'Huart]], lëtzebuergesche Physiker a Mathematiker. * [[26. August]]: [[Franz Werfel]], éisträichesche Schrëftsteller. * [[15. September]]: [[Anton von Webern]], éisträichesche Komponist. * [[26. September]]: [[Béla Bartók]], ungaresche Komponist a Pianist. * {{8. Oktober}}: [[Felix Salten]], Schwäizer Feuilletonist a Schrëftsteller. * [[13. Oktober]]: [[Lucien Simon]], franséische Moler, Zeechner a Lithograph. * [[10. Oktober]]: [[Joseph Darnand]], Chef vun der [[Milice française]] (exekutéiert). * [[15. Oktober]]: [[Pierre Laval]], franséische Politiker. * [[22. Oktober]]: [[Paul Goerens]], lëtzebuergesch-däitsche Metallurgist. * [[24. Oktober]]: [[Henri Habig]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Lokalpolitiker. * 24. Oktober: [[Vidkun Quisling]], norwegesche Politiker a Kollaborateur. * 24. Oktober: [[Édouard Wolff (1878)|Édouard Wolff]], lëtzebuergesche Veterinär a Politiker. * [[27. Oktober]]: [[Hanns Schwarz]], éisträichesche Filmregisseur. * {{4. November}}: [[George Willis Ritchey]], US-amerikaneschen Optiker, Astronom an Teleskopebauer. * {{9. November}}: [[Norbert Sinner]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Autoscoureur. * [[20. November]]: [[Francis William Aston]], brittesche Cheemiker a Physiker. * [[27. November]]: [[François Nemers]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{7. Dezember}}: [[Joseph Clasen]], lëtzebuergeschen Ingenieur an Industriellen. * [[11. Dezember]]: [[Charles Fabry]], franséische Physiker. * [[18. Dezember]]: [[Gustav Simon]], NSDAP-Gauleiter zu Lëtzebuerg * [[21. Dezember]]: [[George S. Patton]], US-amerikanesche Véier-Stäre-Generol. * [[29. Dezember]]: [[Alois Čenský]], tschecheschen Architekt. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} 7yaq5ojnxcne1ksofnmt49qhbhbc6ro 0 3067 2704311 2703957 2026-09-08T09:33:18Z Robby 393 /* Gestuerwen */ [[:Nic Conrady]] 2704311 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1981''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === * {{1. Januar}}: [[Griicheland]] gëtt Member vun der [[Europäesch Gemeinschaft|Europäescher Gemeinschaft]]. * {{0}}1. Januar: Den [[ECU]] (''European Currency Unit'') gëtt als Rechnungsunitéit an der Europäescher Gemeinschaft agefouert. * {{6. Januar}}: De [[Gaston Thorn]] gëtt neie President vun der [[Europäesch Kommissioun|EG-Kommissioun]]. * [[29. Januar]]: De [[Spuenien|spuenesche]] Ministerpresident [[Adolfo Suárez]] demissionéiert. * {{3. Februar}}: D'[[Gro Harlem Brundtland]] gëtt Ministerpresidentin vun [[Norwegen]]. * {{9. Februar}}: De [[Józef Pińkowski]] demissionéiert als Ministerpresident vu [[Polen]], de Generol [[Wojciech Jaruzelski]] gëtt Nofollger. * [[23. Februar]]: [[Putsch]]versuch am spuenesche Parlament ([[Cortes Generales]]) ënner der Féierung vum Colonel [[Antonio Tejero]], d'Putschiste ginn deen Dag drop op. * [[25. Februar]]: De [[Leopoldo Calvo-Sotelo Bustelo|Leopoldo Calvo Sotelo]] gëtt Ministerpresident a Spuenien. * [[17. Abrëll]]: D'polnesch Regierung erkennt d'[[Gewerkschaft]] „Solidaritéit vu private Baueren“. * {{5. Mee}}: Schwéier Onrouen an [[Nordirland]] nom Doud vum [[IRA]]-Mëmber [[Bobby Sands]]. * [[13. Mee]]: Attentat op de Poopst [[Jean-Paul II. (Poopst)|Jean-Paul II.]] * [[26. Mee]]: Récktrëtt vun der italieenescher Regierung als Konsequenz vun der Affär ëm d'[[Fräimaurerloge]] [[Propaganda Due|P2]]. * [[9. Juli]]: D'[[Europäesch Fräi Allianz]] gëtt gegrënnt. * {{3. August}}: Manifestatiounen a Pole wéinst schlechtem Ravitaillement. * [[11. August]]: De [[Portugal|portugisesche]] Ministerpresident [[Francisco Pinto Balsemao]] trëtt zeréck. * Oktober: déi franséisch Nationalversammlung gëtt gréng Luucht fir de Bau vun der [[Atomkraaftwierk Cattenom|Atomzentral Cattenom]]. * [[10. Oktober]]: Zu [[Bonn]] demonstréieren 300.000 Mënschen, an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] e puer Dausend fir de Fridden. * [[13. Dezember]]: Den neie Partei- und Staatschef a [[Polen]], [[Wojciech Jaruzelski]], rifft d'[[Krichsrecht]] aus (bis [[22. Juli]] [[1983]]). D'Gewerkschaft [[Solidarność]] gëtt verbueden. ==== Lëtzebuerg ==== * [[14. Februar]]: Hochzäit vum Ierfgroussherzog [[Henri vu Lëtzebuerg|Henri]] mat der [[Maria Teresa Mestre]]. * [[31. Juli]]: En Düsenjet vum Typ [[Dassault Mirage 5|Dassault Mirage 5BR]] vun der [[belsch]]er Arméi knuppt an den [[RTL]]-[[Sender vun Diddeleng|Tëlevisiounspoteau]] zu [[Diddeleng]]; de Pilot an eng Koppel, déi am Haus nieft dem Mast gewunnt huet, kommen ëm d'Liewen. * [[10. Oktober]]: [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewalen]]. * [[5. September]]: Aweiung vum [[Hôpital Princesse Marie-Astrid]] zu [[Nidderkuer]]. * [[27. November]]: Déi lescht lëtzebuergesch Minettsminière, déi um [[Minière Thillebierg|Thillebierg]], mécht zou. <gallery> Fichier:TV Dudelange 1981 cropped.jpg|Den Diddelenger Sendemast nom Accident Fichier:Hôpital Princesse Marie-Astrid, Nidderkuer-101.jpg|Hôpital Princesse Marie-Astrid Thillebierg 2014 01.jpg|Minière Thillebierg </gallery> === Afrika === * {{1. Januar}}: Den [[Abdou Diouf]] gëtt President vum [[Senegal]]. === Amerika === ==== USA ==== * [[30. Mäerz]]: Den US-President [[Ronald Reagan]] gëtt zu Washington, D. C. bei engem Attentat blesséiert. * [[12. Abrëll]]: Éischte Start vun engem [[Space Shuttle]], der Columbia. ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[10. Januar]]: D'Regierung vun [[El Salvador]] rifft d'[[Krichsrecht]] aus. * {{3. August}}: A [[Bolivien]] putschen d'Genereel [[Alberto Natusch Busch]] a [[Lucio Anez]] géint de Staatspresident [[Luis García Meza Tejada|Luis Garcia Meza]], deen den Dag drop demissionéiert. * [[21. September]]: [[Belize]] gëtt onofhängeg. * {{1. November}}: [[Antigua a Barbuda]] ginn onofhängeg. * [[11. Dezember|11.]]/[[12. Dezember]]: An [[El Salvador]] ginn am Duerf [[El Mozote]] ronn 1.000 Leit duerch eng "Doudesschwadroun" vum Militärregime massakréiert. === Asien === * [[30. Mee]]: Am [[Bangladesch]] gëtt den [[Ziaur Rahman]] ermuert. * [[11. Juni]]: Zirka 3.000 Doudeger bei engem [[Äerdbiewen]] am Iran. * [[29. Juni]]: An der [[Volleksrepublik China]] gëtt den [[Hu Yaobang]] Nofollger vum [[Hua Guofeng]] als President vum ZK vun der Kommunistescher Partei. * [[29. Juli]]: De fréieren iranesche Staatspresident [[Abū l-Hasan Banīsadr]] flücht a Frankräich. * [[30. August]]: Bommenattentat zu [[Teheran]] op de Staatspresident [[Mohammed Ali Rajai]], de Ministerpresident [[Mohammad Javad Bahonar]] a 5 weider Persounen. === Ozeanien & Pazifik === === Noen Osten an Arabesch Welt === * {{4. Abrëll}}: An [[Israel]] grënnt de [[Moshe Dajan]] eng nei Partei, d'[[Beweegung fir eng national Erneierung]]. * [[25. Mee]]: De [[Golfkooperatiounscounseil]] (GCC) gëtt vum [[Kuwait]], [[Saudi-Arabien]], [[Oman]], [[Bahrain]], [[Katar]] an de [[Vereenegt Arabesch Emirater|Vereenegten Arabeschen Emirater]] gegrënnt. * [[29. Juni]]: Bei de Parlamentswalen an [[Israel]] entstinn zwéi gläichgrouss Bléck: de [[Likud]] ënner dem [[Menachem Begin]] an d'[[Awoda|IAP]] ënner dem [[Shimon Peres]]. * {{6. Oktober}}: Den [[Egypten|egyptesche]] President [[Anwar as-Sadat]] gëtt bei engem Attentat ermuert. De Vizepresident [[Husni Mubarak|Mohamed Hosni Mubarak]] iwwerhëlt säi Mandat. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === === Musek === * {{4. Abrëll}}: D'Grupp [[Bucks Fizz]] gewënnt fir [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] mam Lidd ''[[Making Your Mind Up]]'' de [[Eurovision Song Contest 1981|26. Eurovision Song Contest]] zu [[Dublin]]. == Wëssenschaft an Technik == * [[12. August]]: [[IBM]] presentéiert de [[Personal Computer]] (PC). * [[25. August]]: D'amerikanesch [[Raumsond]] [[Voyager 2]] flitt laanscht de [[Saturn (Planéit)|Saturn]] a funkt Fotoe vum Saturn, senge Réng a senge Mounden op d'Äerd. * [[22. September]]: Den [[Héichvitesszuch]] [[TGV]] gëtt vum Staatspresident [[François Mitterrand]] ageweit. * Den US-Seuchenschutz schwätzt eng éischt Kéier vun der Immunkrankheet [[AIDS]]. == Sport == * [[28. Januar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Thessaloniki]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1982]], 0:2 géint Griicheland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=7651 D'Detailer vum Foussballlännermatch Griicheland-Lëtzebuerg den 28. Januar 1981 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[11. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1982, 0:2 géint Griicheland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=7761 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Griicheland den 11. Mäerz 1981 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{1. Mee}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1982, 1:2 géint Dänemark. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Alain Nurenberg]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=7790 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Griicheland den 1. Mee 1981 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[22. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:1 géint d'Bundesrepublik Däitschland.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=233 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Däitschland den 22. September 1981 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[14. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Valencia]] 0:3 géint Spuenien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=7713 D'Detailer vum Foussballlännermatch Spuenien-Lëtzebuerg de 14. Oktober 1981 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[21. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Novi Sad]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1982, 0:5 géint Jugoslawien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=7710 D'Detailer vum Foussballlännermatch Jugoslawien-Lëtzebuerg den 21. November 1981 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{5. Dezember}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Neapel]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1982, 0:1 géint Italien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=7704 D'Detailer vum Foussballlännermatch Italien-Lëtzebuerg de 5. Dezember 1981 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * {{Eidelt Joer}} [[Steve Jakobs]], lëtzebuergesche Moler. * {{Eidelt Joer}} [[Christophe Nanquette]], lëtzebuergesche Museker a Musekspedagog. * {{Eidelt Joer}} [[Louise Pragnell]], brittesch Molerin a Portraitistin. * {{Eidelt Joer}} [[Loïc Tanson]], lëtzebuergesche Filmregisseur. * {{9. Januar}}: [[Martine Emeringer]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[15. Januar]]: [[Alicia Keys]], amerikanesch Sängerin. * [[23. Januar]]: [[Danièle Bausch]], lëtzebuergesch Basketballspillerin a Sportwëssenschaftlerin. * {{2. Februar}}: [[Ralf Lentz]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * {{9. Februar}}: [[Tom Hiddleston]], brittesche Schauspiller. * [[22. Februar]]: [[Patricia Noesen]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[27. Februar]]: [[Josh Groban]], amerikanesche Sänger. * [[28. Februar]]: [[Johanna Weirich]], lëtzebuergesch Geiistin. * [[13. Mäerz]]: [[Patrick Augustin]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[16. Mäerz]]: [[Péter Magyar]], ungaresche Jurist a Politiker. * [[28. Mäerz]]: [[Claire Christine Margue]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * [[29. Mäerz]]: [[Franky Mangen]],lëtzebuergesche Basketballspiller. * {{1. Abrëll}}: [[Asli Bayram]], däitsch Schauspillerin. * {{7. Abrëll}}: [[Adolf El Assal]], lëtzebuergesche Filmmécher. * [[18. Abrëll]]: [[Cameron Carpenter]], US-amerikaneschen Organist a Komponist. * [[19. Abrëll]]: [[Hayden Christensen]], kanadesche Schauspiller. * [[21. Abrëll]]: [[Semiray Ahmedova]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[25. Abrëll]]: [[Felipe Massa]], F1-Pilot. * [[28. Abrëll]]: [[Jessica Alba]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[30. Abrëll]]: [[Max Hahn]], lëtzebuergesche Politiker. * {{4. Mee}}: [[Benny Welter]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller. * {{8. Mee}}: [[David Wagner (Liichtathleet)|David Wagner]], lëtzebuergesche Liichtathleet. * [[16. Mee]]: [[Kevin Haas]], lëtzebuergesche Sportler. * [[17. Mee]]: [[Christian Helmig]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * 17. Mee: [[Frank Hansen]], lëtzebuergesche Schauspiller. * [[18. Mee]]: [[Ben Federspiel]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[24. Mee]]: [[Inga Ruginienė]], litauesch Politikerin. * [[27. Mee]]: [[Lara Heinz]], lëtzebuergesch Schwëmmerin. * [[28. Mee]]: [[Gábor Talmácsi]], ungaresche Motoscoureur. * {{1. Juni}}: [[Tessy Scholtes]], lëtzebuergesch Meeschterin am Karate a Sportlerin vum Joer 2002 * {{5. Juni}}: [[Carlos Barredo]], spuenesche Vëlossportler. * {{9. Juni}}: [[Natalie Portman]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[15. Juni]]: [[René Peters]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{2. Juli}}: [[Claude Reiter]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{8. Juli}}: [[Sophie Creux]], franséisch Vëlossportlerin. * {{9. Juli}}: [[Jessica Theis]], lëtzebuergesch Fotografin. * [[15. Juli]]: [[Hüseyin Tabak]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[24. Juli]]: [[Nayib Bukele]], salvadorianesche Politiker. * [[29. Juli]]: [[Fernando Alonso]], spuenesche F1-Rennfuerer. * {{6. August}}: [[Jeff Kirch]], lëtzebuergesche Basketballspiller. * [[29. August]]: [[Émilie Dequenne]], belsch Schauspillerin. * {{4. September}}: [[Beyoncé Knowles]], US-amerikanesch Sängerin. * [[10. September]]: [[Filippo Pozzato]], italieenesche Vëlossportler. * [[16. September]]: [[Francesco Tristano Schlimé]], lëtzebuergesche Pianist. * [[22. September]]: [[Serdar Berdimuhamedow]], turkmeenesche Politiker. * [[24. September]]: [[Michèle Zeyen]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * [[25. September]]: [[Jacques Feyder (Volleyballspiller)|Jacques Feyder]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[19. Oktober]]: [[Heikki Kovalainen]], F1-Pilot. * [[23. Oktober]]: [[Ronny Scheier]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller. * [[10. November]]: [[Kaatje Claes]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * [[11. November]]: [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]], Groussherzog vu Lëtzebuerg. * [[17. November]]: [[Maud Mulder]], hollännesch Sängerin. * [[26. November]]: [[Christophe Thiry]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller. * [[27. November]]: [[Bruno Alves]], portugisesch-brasilianesche Foussballspiller. * [[30. November]]: [[Marc Kemp (Handballspiller)|Marc Kemp]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * {{2. Dezember}}: [[Britney Spears]], US-amerikanesch Sängerin. * [[16. Dezember]]: [[Alphonse Leweck]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[21. Dezember]]: [[Marc Fischbach (Handballspiller)|Marc Fischbach]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[31. Dezember]]: [[Fabienne Elaine Hollwege]], lëtzebuergesch Schauspillerin. * 31. Dezember: [[Sven Gauthier]], lëtzebuergeschen Handballspiller. == Gestuerwen == * {{Eidelt Joer}}[[Nicolas Ferring]], lëtzebuergesche Resistenzler a Politiker.{{Eidelt Joer}} * {{Eidelt Joer}}[[Jean-Marie Majerus (Kënschtler)|Jean-Marie Majerus]], lëtzebuergesche Moler. * {{Eidelt Joer}}[[Buby Reinsch]], däitschen Jazzgittarist. * [[10. Januar]]: [[Richard Boone]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[14. Januar]]: [[Claude-Jean Bonnardot]], franséishe Filmregisseur. * [[16. Januar]]: [[Bernard Lee]], englesche Schauspiller. * [[23. Januar]]: [[Samuel Barber]], US-amerikanesche Komponist. * {{3. Februar}}: [[J Harlen Bretz]], US-amerikanesche Geolog. * {{9. Februar}}: [[Bill Haley]], US-amerikanesche Sänger a Museker; Pionéier vum Rock'n'Roll. * [[22. Februar]]: [[Curtis Bernhardt]], US-amerikanesch-däitsche Filmregisseur a Filmproduzent. * {{9. Mäerz}}: [[Max Delbrück]], däitsch-US-amerikanesche Biophysiker a Genetiker, Nobelpräisdréier. * [[11. Mäerz]]: [[Kazimierz Kordylewski]], polneschen Astronom. * [[15. Mäerz]]: [[René Clair]], franséische Regisseur. * [[20. Mäerz]]: [[Edith Schultze-Westrum]], däitsch Schauspillerin. * [[23. Mäerz]]: [[Beatrice Tinsley]], neiséilännesch Astronomin. * {{2. Abrëll}}: [[Edouard Grethen]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * {{5. Abrëll}}: [[Joseph Keup]], lëtzebuergesche Paschtouer an Dichter. * {{7. Abrëll}}: [[Norman Taurog]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{8. Abrëll}}: [[Adrian Hoven]], éisträichesche Schauspiller, Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. * [[25. Abrëll]]: [[Rosine Luguet]], franséisch Schauspillerin. * {{9. Mee}}: [[Nic Conrady]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Lokalpolitiker. * {{0}}9. Mee: [[Fritz Umgelter]], däitsche Schauspiller, Film- an Theaterregisseur. * [[11. Mee]]: [[Bob Marley]], jamaikanesche Reggae-Museker. * [[13. Mee]]: [[Joan Weber]], US-amerikanesch Popsängerin. * [[14. Mee]]: [[Charles Stein]], lëtzebuergesche Leefer an Olympionik. * [[17. Mee]]: [[Albert Wagner]], lëtzebuergeschen Affekot. * {{2. Juni}}: [[Nic Kieffer]], lëtzebuergesche Cheemiker. * {{4. Juni}}: [[Ahmed Mohammed Rami]], egypteschen Dichter a Komponist. * [[23. Juni]]: [[Zarah Leander]], schweedesch Sängerin a Schauspillerin. * 23. Juni: [[Bruno Mattiussi]], lëtzebuergesche Boxer an Olympionik. * [[24. Juni]]: [[Marcel Heuertz]], lëtzebuergeschen Naturwëssenschaftler. * [[25. Juni]]: [[Frankie Hansen]], lëtzebuergesche Politiker. * {{6. Juli}}: [[Albert Michel]], franséische Schauspiller. * {{9. Juli}}: [[Maria Gleit]], däitsch Schrëftstellerin a Journalistin. * {{4. August}}: [[Fränz Zuang]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * [[11. August]]: [[Valentine Tessier]], franséisch Schauspillerin. * [[14. August]]: [[Karl Böhm]], éisträicheschen Dirigent. * 14. August: [[Alice Chomé-Bastian]], lëtzebuergesch Mäzeenin. * [[17. August]]: [[Giorgio Ferroni]], italieenesche Filmregisseur. * [[21. August]]: [[Oscar Stamet]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[23. August]]: [[Marcel Poiré]], franséisch-lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[25. August]]: [[Nic Pauly]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[26. August]]: [[Robert Thill (Journalist)|Robert Thill]], lëtzebuergesche Journalist an Auteur. * [[27. August]]: [[Paul Herget]], US-amerikaneschen Astronom. * [[29. August]]: [[Jean Kobs]], belsche Schrëftsteller a Paschtouer. * {{1. September}}: [[Albert Speer (1905)|Albert Speer]], däitschen Architekt a Minister ënner dem Nazi-Regime. * {{6. September}}: [[Christy Brown]], iresche Schrëftsteller a Moler. * {{7. September}}: [[Jacques Constant]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{9. September}}: [[Jacques Lacan]], franséische Psychiater. * [[14. September]]: [[Liliane Becker]], lëtzebuergesch Turnerin. * [[16. September]]: [[Emile Colling]], lëtzebuergeschen Dokter a Politiker. * [[19. September]]: [[Pierre Biermann]], lëtzebuergesche Schrëftsteller a Publizist. * [[29. September]]: [[Lily Becker]], lëtzebuergesch Gewerkschaftlerin a Fraerechtlerin. * {{6. Oktober}}: [[Anwar as-Sadat]], egyptesche Staatspresident. * {{7. Oktober}}: [[Nina Lefèvre]], lëtzebuergesch Sculptrice. * [[29. Oktober]]: [[Georges Brassens]], franséische Museker a Chansonnier. * {{3. November}}: [[Jean Eustache]], franséische Regisseur. * [[10. November]]: [[Abel Gance]], franséische Regisseur. * [[12. November]]: [[William Holden]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[29. November]]: [[Natalie Wood]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[30. November]]: [[Maurice Leick]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * {{1. Dezember}}: [[Nicolas Quiring]], lëtzebuergesche Politiker. * {{0}}1. Dezember: [[Raymond Rouleau]], belsche Schauspiller a Regisseur. * {{2. Dezember}}: [[Rudolf Prack]], éisträichesche Schauspiller. * [[10. Dezember]]: [[Ernest Muhleisen]], franséischen Uergelbauer. * [[15. Dezember]]: [[Max Steenbeck]], däitsche Physiker. * [[17. Dezember]]<span><nowiki>: </nowiki></span>[[Georges Tandel]]<span>, lëtzebuergesche Schwëmmer an Olympionik.</span> * [[29. Dezember]]: [[Georges Schiltz]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} dlwppn6zlrc4c4wswcxoeqq8kvjgyme 0 3069 2704324 2701482 2026-09-08T09:57:19Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2704324 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1984''' huet op engem [[Sonndeg]] ugefaangen. Et war e [[Schaltjoer]]. == Evenementer == ==== Wirtschaft ==== * [[24. Januar]]: Den Apple [[Apple Macintosh|Macintosh]] kënnt eraus. === Europa === ==== Däitschland ==== * [[23. Mee]]: De [[Richard Weizsäcker]] gëtt däitsche Bundespresident. ==== Lëtzebuerg ==== * [[8. Februar|8.]]-[[9. Februar]]: Den amerikanesche Vizepresident [[George H. W. Bush]] ass fir en offizielle Besuch zu Lëtzebuerg. * [[24. Februar]]: D'Gesetz iwwer de Sproocheregimm hält [[Lëtzebuergesch]] als ''Nationalsprooch'' fest an definéiert d'Franséisch als Gesetzessprooch, an Däitsch, Franséisch a Lëtzebuergesch (''dans la mesure du possible'') als Verwaltungssproochen. * {{5. Mee}}: D'[[Désirée Nosbusch]] féiert duerch de Programm vum [[Grand Prix Eurovision de la Chanson]], deen an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] am [[Groussen Theater vun der Stad Lëtzebuerg|Groussen Theater]] iwwer d'Bün geet. * [[15. Mee]]: 228 Prisonéier plënneren aus dem [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]] an de [[Prisong vu Schraasseg]]. * [[30. Mee]]: Mat enger Bommenattack op e Stroummast zu [[Beidler]] geet eng Serie vun am Ganzen 20 Bommenattacken un, déi, ënnert dem Numm [[Bommeleeër]]-Affär, annerhalleft Joer d'Land an Otem halen, an déi iwwer 30 Joer dono nach ëmmer net opgekläert sinn. * [[17. Juni]]: [[Chamberwale vum 17. Juni 1984|Chamber-]] an [[Wale fir d'Europäescht Parlament 1984 (Lëtzebuerg)|Europawalen]]. Bei de Chamberwale kritt d'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] 25 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] der 21, d'[[Demokratesch Partei|DP]] der 14, d'[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] an d'[[Déi Gréng|GAP]] der jee 2. Bei den Europawale ginn 3 Sëtz un d'CSV, 2 un d'LSAP an 1 un d'DP. * [[20. Juli]]: D'[[Regierung Santer-Poos I]], eng Koalitiounsregierung vun CSV an LSAP, gëtt vereedegt. * [[10. September]]: Déi franséischsproocheg [[RTL]]-Televisiounsprogrammer gi getrennt. * September: De [[Stater Conservatoire]] um Geesseknäppche mécht seng Dieren op. * [[18. Oktober]]: De [[Marcel Mart]] gëtt President vum [[Europäesche Rechnungshaff]]. * [[15. November]]: Am [[Diddeleng]]er ''[[Steckel]]'' gëtt déi lescht Schicht gefuer. <gallery> File:Santer Poos EP 1989.jpg|De Jacques Santer an de Jacques Poos, Premier a Vizepremier vun enger CSV-LSAP Regierung </gallery> ==== Unioun vun de sozialistesche Sowjetrepublicken ==== * [[13. Februar]]: De [[Konstatin Tschernenko]] gëtt Nofollger vum [[Jurij Andropow]]. === Afrika === * [[14. Mee]]: D'[[Carmen Pereira]] gëtt dräi Deeg laang Interimspresidentin vu [[Guinea-Bissau]] an ass domat déi éischt weiblech Presidentin an Afrika. === Amerika === ==== USA ==== * [[28. Juli]]: Optakt vun den [[Olympesch Summerspiller 1984|Olympesche Summerspiller]] vu [[Los Angeles]]. * {{6. November}}: Walerfolleg bei de Presidentewale vum [[Ronald Reagan]] géint de [[Walter Mondale]]. * [[31. Dezember]]: D'USA verloossen d'[[UNESCO]]. ==== Südamerika ==== === Asien === * {{1. Januar}}: De Sultanat [[Brunei]] gëtt onofhängeg vu [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]]. * {{3. Dezember}}: Gëftgaskatastroph zu [[Bhopal]], [[Indien]]. === Ozeanien & Pazifik === === Arabesch Welt === == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Edmond Dune]], ''A l'enseigne de Momus''. === Musek === * {{5. Mee}}: D'Grupp [[Herrey's]] gewënnt fir [[Schweden]] mam Lidd ''[[Diggi-loo, diggi-ley]]'' den [[Eurovision Song Contest 1984|29. Eurovision Song Contest]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]. == Wëssenschaft an Technik == *{{8. November}}: D'amerikanesch [[Raumfär]] [[Discovery (Raumfär)|Discovery]] start fir eng Missioun vun aacht Deeg, bei där 2 [[Kommunikatiounssatellit]]ten ausgesat ginn, an 2 futtisser mat zeréckbruecht ginn. == Sport == * Den [[Avenir Beggen]] gewënnt den nationale Foussballschampionnat an och d'Coupe de Luxembourg. * [[8. Februar]]: Zu [[Sarajevo]] fänken d'[[Olympesch Wanterspiller 1984|Olympesch Wanterspiller]] un. * [[29. Februar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 0:1 géint Spuenien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8261 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Italien den 29. Februar 1984 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[13. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Esch-Uelzecht]] 1:3 géint Tierkei. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Gilbert Dresch]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8253 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Tierkei den 13. Mäerz 1984 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{1. Mee}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Ettelbréck]] 0:2 géint Norwegen.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8314 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Norwegen den 1. Mee 1984 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{9. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 1:2 géint Portugal. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Nico Wagner]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=81172 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Portugal den 9. Juni 1984 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[28. Juli]]: Zu [[Los Angeles]] fänken d'[[Olympesch Summerspiller 1984|Olympesch Summerspiller]] un. * [[13. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1986]], 0:4 géint Frankräich.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8222 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Frankräich den 13. Oktober 1984 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[17. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Esch-Uelzecht, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1986, 0:5 géint déi Däitsch Demokratesch Republik.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8216 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-DDR de 17. November 1984 op der Websäit vun European Football]</ref> * {{5. Dezember}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Sofia]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1986, 0:4 géint Bulgarien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8331 D'Detailer vum Foussballlännermatch Bulgarien-Lëtzebuerg de 5. Dezember 1984 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[17. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Nikosia]] 0:1 géint Zypern.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8212 D'Detailer vum Foussballlännermatch Zypern-Lëtzebuerg de 5. Dezember 1984 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[19. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Petah-Tikva]] 0:2 géint Israël.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8215 D'Detailer vum Foussballlännermatch Israel-Lëtzebuerg den 19. Dezember 1984 op der Websäit vun European Football]</ref> * [[22. Dezember]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Istanbul]] 0:2 géint Tierkei.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8329 D'Detailer vum Foussballlännermatch Israel-Lëtzebuerg den 22. Dezember 1984 op der Websäit vun European Football]</ref> == Gebuer == * {{8. Januar}}: [[Kim Jong-un]], "Ieweschte Leader" vun Nordkorea. * [[17. Januar]]: [[François Schons]], lëtzebuergeschen Äishockeyspiller. * {{4. Februar}}: [[Laurent Fels]], lëtzebuergesche Schrëftsteller a Literaturkritiker. * {{5. Februar}}: [[Tim Heinz]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[12. Februar]]: [[Deborah De Robertis]], lëtzebuergesch Kënschtlerin. * [[18. Februar]]: [[Stéphanie de Lannoy]], belsch Gräfin an d'Fra vum Ierfgroussherzog Guillaume vu Lëtzebuerg. * [[23. Februar]]: [[Sarah Chenut]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[25. Februar]]: [[Heinrich Haussler]], däitsche Vëlossportler. * {{2. Mäerz}}: [[Michel Weimerskirch]], lëtzebuergesche Softwareingenieur a Webentwéckler. * [[21. Mäerz]]: [[Paul Mannon]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[24. Mäerz]]: [[Laury Bach]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * 24. Mäerz: [[Martine Stein]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[28. Mäerz]]: [[Bill Switzer]], kanadesche Filmschauspiller. * [[31. Mäerz]]: [[Laurent Bram]], lëtzebuergeschen Tennisspiller an -trainer. * {{9. Abrëll}}: [[Jean-Pierre Kérien]], franséische Schauspiller. * [[10. Abrëll]]: [[Ana Soklič]], sloweenesch Sängerin. * [[16. Abrëll]]: [[Suzanne de Goede]], hollännesch Vëlossportlerin. * [[23. Abrëll]]: [[Alexandra Konstantinowna Kostenjuk]], russesch Schachgroussmeeschterin. * [[18. Abrëll]]: [[Laurent Schoder]], lëtzebuergesche Volleyballspiller a Beachvolleyballspiller. * [[30. Abrëll]]: [[Stéphanie Weydert]], lëtzebuergesch Politikerin. * {{4. Mee}}: [[Gilles Engeldinger]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[12. Mee]]: [[Christian Franck]], lëtzebuergesche Autoscoureur an Testfuerer. * [[22. Mee]]: [[Karoline Herfurth]], däitsch Schauspillerin a Filmregisseurin. * [[31. Mee]]: [[Sonja Steland]], lëtzebuergesch Karateka. * {{2. Juni}}: [[Tyler Farrar]], US-amerikanesche Vëlossportler. * {{3. Juni}}: [[Félix vu Lëtzebuerg]], Jong vum Groussherzog Henri. * [[15. Juni]]: [[Monica Semedo]], lëtzebuergesch Sängerin, Televisiounspresentatrice a Politikerin. * [[21. Juni]]: [[Eric Hoffmann]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * 21. Juni: [[Jan Lux]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[11. Juli]]: [[Alain Mertens]], lëtzebuergesche Liddermécher. * [[12. Juli]]: [[Mikaela Hoover]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[19. Juli]]: [[Laurent Didier]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * {{2. August}}: [[JD Vance]], US-amerikanesche Politiker. * [[3. August]]: [[Kollegah]], däitsche Rapper. * {{8. August}}: [[Anne Mélan]], lëtzebuergesch Graphikdesignerin a Molerin. * [[15. August]]: [[Sascha Palgen]], lëtzebuergeschen Turner. * [[30. August]]: [[Jeff Henckels]], lëtzebuergesche Bouschéisser an Olympionik. * {{3. September}}: [[David Fiegen]], lëtzebuergesche Liichtathleet. *{{5. September}}: [[Chris Anker Sørensen]], dänesche Vëlossportler. * [[17. September]]: [[Vladimir Sarac]], lëtzebuergeschen Handballspiller. * [[27. September]]: [[Wouter Weylandt]], belsche Vëlossportler. * {{4. Oktober}}: [[Manon Hoffmann]], lëtzebuergesch Lokalpolitikerin. * [[15. Oktober]]: [[Sonia Gleis]], lëtzebuergesch Molerin. * [[25. Oktober]]: [[Katy Perry]], US-amerikanesch Sängerin a Songwriterin. * [[31. Oktober]]: [[Sonja Pikart]], däitsch Schauspillerin a Kabarettistin. * {{2. November}}: [[Vasil Garvanliev]], nordmazedonesche Sänger a Lidderschreiwer. * [[22. November]]: [[Scarlett Johansson]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[28. November]]: [[Lex Delles]], lëtzebuergesche Politiker. * {{7. Dezember}}: [[Robert Kubica]], F1-Pilot. * [[19. Dezember]]: [[Christophe Donnersbach]], lëtzebuergesche Basketballspiller. * [[22. Dezember]]: [[Basshunter]], schweedesche Sänger, Museksproduzent an DJ. == Gestuerwen == * ? [[Pierre Rumé]], lëtzebuergesche Journalist a Politiker. * {{7. Januar}} [[Fernande Klein]], lëtzebuergesch Kënschtlerin. * [[17. Januar]]: [[George Rigaud]], franséische Schauspiller. * [[19. Januar]]: [[Wolfgang Staudte]], däitsche Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[20. Januar]]: [[Johnny Weissmuller]], US-amerikanesche Schwëmmer a Filmschauspiller * {{5. Februar}}: [[Manès Sperber]], éisträichesch-franséische Schrëftsteller, Sozialpsycholog a Philosoph * {{9. Februar}}: [[Juri Wladimirowitsch Andropow]], sowjetesche Politiker. * [[21. Februar]]: [[Roger Hippertchen]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik. * [[10. Mäerz]]: [[Roger Soubie]], franséische Moler an Zeechner. * [[23. Mäerz]]: [[Jean Prouvé]], franséischen Designer an Architekt. * [[26. Mäerz]]: [[Anne-Marie Coffinet]], franséisch Schauspillerin. * {{1. Abrëll}}: [[Marvin Gaye]], US-amerikanesche Soul- an R&B-Museker. * {{5. Abrëll}}: [[Arthur Harris]], Brittesche Militär. * [[10. Abrëll]]: [[Andy Felten]]. lëtzebuergesche Museker. * [[11. Abrëll]]: [[Narce Lutz]], lëtzebuergeschen Architekt a Resistenzler. * [[22. Abrëll]]: [[Ansel Adams]], US-amerikanesche Fotograf. * [[25. Abrëll]]: [[Maurice Sevenig]], lëtzebuergesche Jurist. * [[26. Abrëll]]: [[Count Basie]], US-amerikaneschen Jazz-Pianist, -Organist a Bandleader. * 26. Abrëll: [[Helge Løvland]], norwegesche Liichtathleet. * 26. Abrëll: [[Jos Cillien]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik. * {{4. Mee}}: [[Diana Dors]], brittesch Schauspillerin. * [[16. Mee]]: [[Andy Kaufman]], US-amerikaneschen Entertainer. * 16. Mee: [[Irwin Shaw]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[23. Mee]]: [[Laurent Graglia]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[11. Juni]]: [[Enrico Berlinguer]], italieenesche Politiker. * 11. Juni: [[Ernst Hauessermann]], däitsch-éisträichesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[20. Juni]]: [[Estelle Winwood]], englesch Schauspillerin. * [[22. Juni]]: [[Joseph Losey]], US-amerikanesche Regisseur. * [[25. Juni]]: [[Michel Foucault]], franséische Philosoph. * [[26. Juni]]: [[Carl Foreman]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[29. Juni]]: [[Victor Bodson]], lëtzebuergesche Politiker. * [[10. Juli]]: [[Jean d'Huart]], [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Banquier. * [[14. Juli]]: [[Léon Mart]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{2. Juli}}: [[Jean Alfonsetti]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik. * [[25. Juli]]: [[Big Mama Thornton]], US-amerikanesch Bluessängerin. * [[27. Juli]]: [[James Mason]], englesche Filmschauspiller. * {{2. August}}: [[Pierre Kuhn]], lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik. * {{5. August}}: [[Richard Burton]], brittesche Schauspiller. * [[17. August]]: [[André Origer]], Member vum Staatsrot. * [[21. August]]: [[Wolfgang Schleif]], däitsche Filmregisseur * [[25. August]]: [[Truman Capote]], US-amerikanesche Schrëftsteller. * [[29. August]]: [[Camille Ney]], lëtzebuergesche Politiker. * {{1. Oktober}}: [[Arthur Thinnes]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * {{3. Oktober}}: [[Emile Klensch]], lëtzebuergesche Bauer, Grënner vun der Ekabe. * {{4. Oktober}}: [[Albert Berchem]], lëtzebuergesche Politiker. * [[14. Oktober]]: [[Martin Ryle]], brittesche Radioastronom a Physik-Nobelpräisdréier. * 14. Oktober: [[Jean Winkin]], lëtzebuergesche Politiker. * [[19. Oktober]]: [[Jerzy Popiełuszko]], polnesche Geeschtlechen. * [[21. Oktober]]: [[François Truffaut]], franséische Filmregisseur a Schauspiller. * [[23. Oktober]]: [[Oskar Werner]], éisträichesche Schauspiller. * 30. Oktober: [[Primo Zeglio]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[31. Oktober]]: [[Indira Gandhi]], indesch Ministerpresidentin. *&nbsp;? November: [[Ernest Horn]], lëtzebuergesche Konschtkenner a jorelaang Galerist. * [[23. November]]: [[Paul Dahlke]], däitsche Schauspiller. * [[26. November]]: [[Jean Thill (Moler)|Jean Thill]], lëtzebuergesche Moler an Olympionik. * [[28. November]]: [[John Fisch]], lëtzebuergesche Publizist a Journalist. * {{5. Dezember}}: [[Manlio Scarpelli]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[13. Dezember]]: [[André Zimmer]], lëtzebuergesche Kanut an Olympionik. * [[18. Dezember]]: [[Rudolf Platte]], däitsche Schauspiller. * [[20. Dezember]]: [[Stanley Milgram]], US-amerikanesche Psycholog. * [[24. Dezember]]: [[Ian Hendry]], englesche Schauspiller. * 24. Dezember: [[Peter Lawford]], brittesche Schauspiller. * [[26. Dezember]]: [[Paul Henkes]], lëtzebuergeschen Auteur. * [[28. Dezember]] [[Sam Peckinpah]], US-amerikanesche Filmregisseur. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} 4ntvur0qtdv7gxurviidmru18b79041 0 3080 2704333 2703965 2026-09-08T10:18:15Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2704333 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1999''' huet op engem [[Freideg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === [[Fichier:Eurozone map-1999.svg|thumb|[[Eurozon]] (1999/2002)]] * {{1. Januar}}: Den [[Euro]] gëtt an eelef Staate vun der EU als [[Buchwärung]] agefouert; déi national Wärunge sinn technesch nëmmen nach Fraktioune vum Euro. * [[12. Mäerz]]: [[Polen]], [[Tschechesch Republik|Tschechien]] an [[Ungarn]] trieden der [[NATO]] bäi. * [[15. Mäerz]]: D'[[Kommissioun Santer|Europäesch Kommissioun]] mam [[Jacques Santer]] als President trëtt zeréck. * [[24. Mäerz]]: Ufank vun der [[NATO]]-Interventioun a [[Jugoslawien]]. * [[23. Mee]]: De [[Johannes Rau]] gëtt zum däitsche [[Bundespresident (Däitschland)|Bundespresident]] gewielt. * [[28. Mee]]: De [[Rudolf Schuster]] gëtt Staatspresident vun der [[Slowakei]]. * [[12. Juni]]: Déi éischt KFOR-Zaldote récken an de [[Kosovo]] an. * {{7. Juli}}: D'[[Vaira Vīķe-Freiberga]] gëtt Staatspresidentin vu [[Lettland]]. * {{4. November}}: Den [[Ilir Meta]] gëtt an [[Albanien]] als Ministerpresident vum Parlament confirméiert. * [[14. November]]: De [[Leonid Kutschma]] gëtt als Staatspresident vun der [[Ukrain]] erëmgewielt.]] ==== Lëtzebuerg ==== * {{1. Januar}}: D'[[Fleegeversécherung]] trëtt a Kraaft. * [[13. Juni]]: [[Chamberwale vum 13. Juni 1999|Chamber-]] an [[Wale fir d'Europäescht Parlament 1999 (Lëtzebuerg)|Europawalen]]. * {{7. August}}: D'[[Regierung Juncker-Polfer]], eng [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Demokratesch Partei|DP]]-Koalitioun, gëtt vereedegt. * [[11. August]]: Total [[Sonnendäischtert]] am Süde vum Land a soss an Europa an a Westasien. <gallery> File:Composition Chambre des députés du Luxembourg 13-06-1999.svg|Sëtz an der Chamber no de Wale vum 13.6. File:Juncker Polfer 2003 (cropped).jpg|Regierung Juncker-Polfer (Foto vun 2003). Fichier:Solar eclips 1999 5.jpg|Sonnendäischtert vum 11.8. </gallery> === Afrika === * {{8. Mee}}: Den [[Ismail Omar Guelleh]] gëtt Staats- a Regierungspresident zu [[Dschibuti]]. * [[29. Mee]]: Den [[Olusegun Obasanjo]] gëtt Staatspresident vun [[Nigeria]]. * [[23. Juli]]: de [[Mohammed VI. vu Marokko|Mohammed VI.]] gëtt nom Doud vu sengem Papp [[Hassan II. vu Marokko|Hassan II.]] Kinnek vu [[Marokko]]. * [[26. September]]: Den [[Egypten|egyptesche]] President [[Muhammad Husni Mubarak]] gëtt fir d'véiert fir sechs Joer am Amt confirméiert. * [[24. Oktober]]: Den [[Zine El Abidine Ben Ali]] gëtt als Staatspresident an [[Tunesien]] confirméiert. * [[17. November]]: De [[Mohamed Ghannouchi]] gëtt Ministerpresident vun Tunesien. * [[24. November]]: De [[Mamadou Tandja]] wgëtt Staatspresident vun [[Niger]]. * [[31. Dezember]]: Den [[Hama Amadou]] gëtt Regierungschef vun Niger. === Amerika === * [[1. Abrëll]]: [[Nunavut]] spléckt sech vun den [[Nordwest-Territoiren]] of a gëtt e separate kanadeschen Territoire. ==== USA ==== ==== Südamerika ==== * {{2. Februar}}: Den [[Hugo Chávez|Hugo Rafael Chávez Frías]] gëtt Staatspresident vu [[Venezuela]]. * [[28. Mäerz]]: De [[Luis Angel González Macchi]] gëtt Staatspresident a [[Paraguay]]. * [[15. Dezember]]: Am [[Venezuela]] kënnt et no wochelaange Schliet zu Äerdrutschen; am Bundesstaat [[Vargas]] gi warscheinlech eng 50.000 Leit vu Bullislawine begruewen, iwwer 200.000 Mënsche verléieren hiert Doheem. === Asien === * [[15. Juni]]: De [[Vasgen Sarkissian]] gëtt Regierungschef vun [[Armenien]]. * [[13. August]]: A [[Japan]] gëtt e Gesetz ratifizéiert, dat aus dem ''[[Japanesche Fändel|Nisshōki]]'' den offiziellen Nationalfändel vum Land mécht. * [[1. September]]: De [[Sellapan Rama Nathan]] gëtt Staatspresident a [[Singapur]]. * [[12. Oktober]]: De Generol [[Pervez Musharraf]] iwwerhëlt d'Muecht am [[Pakistan]]. * [[20. Oktober]]: Den [[Abdurrahman Wahid]] gëtt zum President vun [[Indonesien]] gewielt. * [[3. November]]: Den [[Aram Sarkissian]] gëtt zum Regierungschef an [[Armenien]] ernannt. * [[6. November]]: Den [[Emomali Rachmonow]] gëtt als Staatspresident an [[Tadschikistan]] confirméiert. * [[20. Dezember]]: [[Portugal]] gëtt [[Macau]] un d'[[Volleksrepublik China]] hannescht. * [[21. Dezember]]: D'[[Chandrika Bandaranaike Kumaratunga]] gëtt als Staatscheffin a [[Sri Lanka]] an hirem Amt confirméiert. * [[31. Dezember]]: De [[Wladimir Putin]] gëtt President a [[Russland]]. === Ozeanien & Pazifik === * [[10. Dezember]]: D'[[Helen Clark]] gëtt Premierministesch an [[Neiséiland]]. === Noen Osten an Arabesch Welt === * [[27. Februar]]: De Kinnek [[Abdullah II.]] gëtt Staatschef vu [[Jordanien]]. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]]: [[Jhemp Hoscheit]] fir ''[[Perl oder Pica (Roman)|Perl oder Pica]]''. * [[Batty-Weber-Präis]]: [[Nic Weber]]. === Musek === * [[29. Mee]]: D'[[Charlotte Nilsson]] gewënnt fir [[Schweden]] mam Lidd ''[[Take Me to Your Heaven]]'' de [[Eurovision Song Contest 1999|44. Eurovision Song Contest]] zu [[Jerusalem]]. == Wëssenschaft an Technik == === Astronomie/Astronautik === * [[29. Juli]]: D'Raumsond [[Deep Space]] passéiert den [[Asteroid]] [[(9969) Braille|Braille]] op enger Distanz vun 28 Kilometer. == Sport == * D'[[Jeunesse Esch]] gewënnt de Foussballchampionnat an d'Coupe de Luxembourg. * [[10. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:2 géint Island. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Marcel Christophe]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11451 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Island den 10. Mäerz 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[27. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Göteborg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2000]], 0:2 géint Schweden.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11413 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schweden-Lëtzebuerg de 27. Mäerz 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[31. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:2 géint Bulgarien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11454 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Bulgarien den 31. Mäerz 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{9. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 2:3 géint Polen. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Marc Birsens]] a [[Jean Vanek]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11473 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Polen den 9. Juni 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[25. Juli]]: De [[Lance Armstrong]] gewënnt den [[Tour de France]] (''Dësen Titel gouf him 2012 wéinst Doping oferkannt''). * {{4. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[London]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:6 géint England.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11252 D'Detailer vum Foussballlännermatch England-Lëtzebuerg de 4. September 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{8. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:1 géint Schweden.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11361 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schweden den 8. September 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[10. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Sofia]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:3 géint Bulgarien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11356 D'Detailer vum Foussballlännermatch Bulgarien-Lëtzebuerg den 10. Oktober 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> == Gebuer == * [[14. Januar]]: [[Lucie Ney]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[10. Februar]]: [[Laura Zanella]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[10. Mäerz]]: [[Maxime Hoffmann]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[29. Mäerz]]: [[Jacques Tironzelli]],lëtzebuergeschen Handballspiller. * {{1. Abrëll}}: [[Matthieu Osch]], lëtzebuergesche Schifuerer. * {{4. Abrëll}}: [[Julija Vujakovic]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * {{6. Abrëll}}: [[Albina Grčić]], kroatesch Sängerin. * [[14. Abrëll]]: [[Jan Ostrowski]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[27. Abrëll]]: [[Antoine Pohu]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[12. Mee]]: [[Karen Marin]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[10. Juni]]: [[Blanche (Sängerin)|Blanche]], belsch Sängerin. * [[13. Juni]]: [[Océane Gutenkauf]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[21. Juni]]: [[Liz Beffort]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[27. Juni]]: [[Max Havé]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[13. Juli]]: [[Marlène Da Costa Batista]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[30. Juli]]: [[Joey King]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[24. September]]: [[Joanne Delles]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[14. Oktober]]: [[Eric Weber (Volleyballspiller)|Eric Weber]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[29. Oktober]]: [[Anouchka Besch]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[12. November]]: [[Patrizia van der Weken]], lëtzebuergesch Liichtathleetin. * 12. November: [[Bruno Alexander]], däitsche Schauspiller. * {{9. Dezember}}: [[Jessica Becker]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Edouard Juncker.jpg | Text1 = Edouard Juncker | Bild2 = Stanley Kubrick (1949 portrait by Phillip Harrington - cropped).jpg | Text2 = Stanley Kubrick | Bild3 = Yehudi Menuhin 1976.jpg | Text3 = Yehudi Menuhin | Bild4= Dirk Bogarde Hallmark Hall of Fame.JPG | Text4 = Dirk Bogarde | Bild5= King Hassan II.jpg | Text5=Hassan II. | Bild6= George C. Scott circa 1959.JPG | Text6= George C. Scott | Bild7= Amalia Rodrigues 1964 (cropped).jpg | Text7= Amalia Rodrigues | Bild8=MCDV 1967 (cropped).jpg | Text8= M. Couve de Murville }} * {{Eidelt Joer}} [[Louis Boyer (Astronom)|Louis Boyer]], franséischen Astronom. * {{Eidelt Joer}} [[Jean-Marie Degèsves]], belsche Filmregisseur a Schauspiller. * {{Eidelt Joer}} [[Henri Jegen]], lëtzebuergeschen Architekt. * {{4. Januar}}: [[Jean Krombach]], lëtzebuergesche Leefer an Olympionik. * {{6. Januar}}: [[Michel Petrucciani]], franséischen Jazz-Pianist. * [[20. Januar]]: [[Ed Juncker]], lëtzebuergesche Politiker. * [[22. Januar]]: [[George L. Mosse]], däitsch-amerikaneschen Historiker. * [[23. Januar]]: [[Joe D'Amato]], italieenesche Filmregisseur. * [[24. Januar]]: [[Werner Jacobs]], däitsche Filmediteur, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[24. Januar]]: [[Andrée Debar]], franséisch Schauspillerin. * {{7. Februar}}: [[Hussein II. (Jordanien)|Hussein II.]], vun 1952 bis 1999 Kinnek vu Jordanien. * {{8. Februar}}: [[Madeleine Frieden-Kinnen]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[11. Februar]]: [[Maggy Stein]], lëtzebuergesch Sculptrice. * [[12. Februar]]: [[Eugène Kuborn]], lëtzebuergesche Schwëmmer an Olympionik. * [[21. Februar]]: [[Itokawa Hideo]], japanesche Rakéitepionéier. * [[22. Februar]]: [[Bitto Albertini]], italieenesche Filmregisseur. * {{1. Mäerz}}: [[Armand Mergen]], lëtzebuergesche Kriminolog, Auteur a Publizist. * {{0}}1. Mäerz: [[Christophe Mirgain]], lëtzebuergesche Leefer an Olympionik. * {{2. Mäerz}}: [[Dusty Springfield]], brittesch Soulsängerin. * {{0}}2. Mäerz: [[René Schmitt (Professer)|René Schmitt]], lëtzebuergeschen Ornitholog a Lycéesdirekter. * {{5. Mäerz}}: [[Louise Welter]], lëtzebuergesch Doktesch. * {{0}}5. Mäerz: [[Marcel Lahure]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{6. Mäerz}}: [[Loni Heuser]], däitsch Schauspillerin. * {{7. Mäerz}}: [[Stanley Kubrick]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{8. Mäerz}}: [[Joe DiMaggio]], US-amerikanesche Baseball-Spiller. * {{9. Mäerz}}: [[Émile Erpelding]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Auteur. * [[12. Mäerz]]: [[Yehudi Menuhin]], amerikanesch-brittesche Violonist a Dirigent. * [[17. Mäerz]]: [[Hildegard Peplau]], US-amerikanesch Infirmière. * [[25. Mäerz]]: [[Alphonse Grimler]], lëtzebuergeschen Handballspiller, Gewerkschaftler a Politiker. * [[26. Mäerz]]: [[Henri Coutet]], franséische Schauspiller. * [[30. Mäerz]]: [[Albert Coppé]], belschen Ekonomist a Politiker. * 30. Mäerz: [[Michel Etcheverry]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur. * {{3. Abrëll}}: [[Henri Fickinger]], lëtzebuergesche Foussballspiller * {{0}}3. Abrëll: [[Lé Tanson]], lëtzebuergesche Moler an Auteur. * {{4. Abrëll}}: [[Faith Domergue]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[28. Abrëll]]: [[Rory Calhoun]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[30. Abrëll]]: [[Marc Grond]], lëtzebuergeschen Homosexuellenaktivist. * {{2. Mee}}: [[Oliver Reed]], brittesche Schauspiller. * {{5. Mee}}: [[John Howard (Zaldot)|John Howard]], britteschen Offizéier am Zweete Weltkrich, Kommandant vun der Operatioun Pegasus. * {{8. Mee}}: [[Dirk Bogarde]], brittesche Schauspiller. * [[15. Mee]]: [[Colette Ripert]], franséisch Schauspillerin. * [[21. Mee]]: [[Duilio Coletti]], italieenesche Filmregisseur. * [[25. Mee]]: [[Horst Frank]], däitsche Schauspiller. * [[23. Juni]]: [[Carl Lange (Schauspiller)|Carl Lange]], däitsche Schauspiller. * [[27. Juni]]: [[Siegfried Lowitz]], däitsche Schauspiller. * [[27. Juni]]: [[Georgios Papadopoulos]], griichesche Colonel a Politiker. * {{1. Juli}}: [[Sylvia Sidney]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}1. Juli: [[Edward Dmytryk]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{5. Juli}}: [[Jean-Pierre Darras]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur. * {{0}}5. Juli: [[Harald Philipp]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{6. Juli}}: [[Joaquín Rodrigo]], spuenesche Komponist. * {{8. Juli}}: [[Charles Conrad]], US-amerikaneschen Astronaut. * [[23. Juli]]: [[Hassan II.]], Kinnek vu Marokko (1961–1999). * {{1. August}}: [[Paris Pismis]], tierkesch-armeenesch Astronomin. * {{7. August}}: [[Élisabeth Kox-Risch]], lëtzebuergesch Politikerin an Anti-Atomkraaft-Aktivistin. * [[25. August]]: [[Georg Thomalla]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur. * {{5. September}}: [[Walther Reyer]], éiströichesche Schauspiller. * {{9. September}}: [[Marie-Paule Molitor-Peffer]], lëtzebuergesch Fraendoktesch. * {{0}}9. September: [[Ruth Roman]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[11. September]]: [[Johny Jaminet]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[13. September]]: [[Roland Blanche]], franséische Schauspiller. * [[17. September]]: [[Riccardo Cucciolla]], italieenesche Schauspiller. * 17. September: [[François Muller]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[18. September]]: [[Nic Scheitler]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik. * [[22. September]]: [[George C. Scott]], US-amerikanesche Schauspiller, Regisseur a Produzent. * {{2. Oktober}}: [[Heinz G. Konsalik]], däitsche Schrëftsteller. * {{0}}2. Oktober: [[Marcel Schroeder]], lëtzebuergesche Fotograf. * {{4. Oktober}}: [[Bernard Buffet]], franséische Moler. * {{6. Oktober}}: [[Amália Rodrigues]], portugisesch Fado-Sängerin. * {{8. Oktober}}: [[Henri Koch-Kent]], lëtzebuergeschen Historiker, Journalist a Publizist. * [[17. Oktober]]: [[Franz Peter Wirth]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[20. Oktober]]: [[Edouard Molitor (Geeschtlechen)|Edouard Molitor]], lëtzebuergesche Geeschtlechen, Professer an Historiker. * [[22. Oktober]]: [[Laure Koster]], lëtzebuergesch Musekerin. * {{4. November}}: [[René Mailliet]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[17. November]]: [[Alphonse Theis]], lëtzebuergesche Politiker. * [[26. November]]: [[Willy Faber]], lëtzebuergesche Moler a Grafiker. * {{1. Dezember}}: [[Fritz Fischer (Historiker)|Fritz Fischer]], däitschen Historiker. * {{4. Dezember}}: [[Dominique Roulet]], franséischen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[10. Dezember]]: [[Franjo Tuđman]], kroatesche President. * [[18. Dezember]]: [[Robert Bresson]], franséische Filmregisseur. * [[19. Dezember]]: [[Desmond Llewelyn]], walisesche Schauspiller. * [[20. Dezember]]: [[Riccardo Freda]], italieenesche Filmregisseur, -produzent a -schauspiller. * [[21. Dezember]]: [[Asca Rampini]], lëtzebuergesche Komponist. * [[22. Dezember]]: [[Benny Quick]], däitsche Popsänger. * [[24. Dezember]]: [[Maurice Couve de Murville]], franséische Politiker. * [[27. Dezember]]: [[Pierre Clémenti]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * 27. Dezember: [[Emile-Théodore Melchers]], lëtzebuergeschen Offizéier, Militärhistoriker an Auteur. * [[31. Dezember]]: [[Joseph-Émile Muller]], lëtzebuergeschen Auteur a Konschtkritiker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} thebyp2l6ntde6yn91ntteyga0gmlxo 2704336 2704333 2026-09-08T10:20:00Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2704336 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''1999''' huet op engem [[Freideg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === [[Fichier:Eurozone map-1999.svg|thumb|[[Eurozon]] (1999/2002)]] * {{1. Januar}}: Den [[Euro]] gëtt an eelef Staate vun der EU als [[Buchwärung]] agefouert; déi national Wärunge sinn technesch nëmmen nach Fraktioune vum Euro. * [[12. Mäerz]]: [[Polen]], [[Tschechesch Republik|Tschechien]] an [[Ungarn]] trieden der [[NATO]] bäi. * [[15. Mäerz]]: D'[[Kommissioun Santer|Europäesch Kommissioun]] mam [[Jacques Santer]] als President trëtt zeréck. * [[24. Mäerz]]: Ufank vun der [[NATO]]-Interventioun a [[Jugoslawien]]. * [[23. Mee]]: De [[Johannes Rau]] gëtt zum däitsche [[Bundespresident (Däitschland)|Bundespresident]] gewielt. * [[28. Mee]]: De [[Rudolf Schuster]] gëtt Staatspresident vun der [[Slowakei]]. * [[12. Juni]]: Déi éischt KFOR-Zaldote récken an de [[Kosovo]] an. * {{7. Juli}}: D'[[Vaira Vīķe-Freiberga]] gëtt Staatspresidentin vu [[Lettland]]. * {{4. November}}: Den [[Ilir Meta]] gëtt an [[Albanien]] als Ministerpresident vum Parlament confirméiert. * [[14. November]]: De [[Leonid Kutschma]] gëtt als Staatspresident vun der [[Ukrain]] erëmgewielt.]] ==== Lëtzebuerg ==== * {{1. Januar}}: D'[[Fleegeversécherung]] trëtt a Kraaft. * [[13. Juni]]: [[Chamberwale vum 13. Juni 1999|Chamber-]] an [[Wale fir d'Europäescht Parlament 1999 (Lëtzebuerg)|Europawalen]]. * {{7. August}}: D'[[Regierung Juncker-Polfer]], eng [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Demokratesch Partei|DP]]-Koalitioun, gëtt vereedegt. * [[11. August]]: Total [[Sonnendäischtert]] am Süde vum Land a soss an Europa an a Westasien. <gallery> File:Composition Chambre des députés du Luxembourg 13-06-1999.svg|Sëtz an der Chamber no de Wale vum 13.6. File:Juncker Polfer 2003 (cropped).jpg|Regierung Juncker-Polfer (Foto vun 2003). Fichier:Solar eclips 1999 5.jpg|Sonnendäischtert vum 11.8. </gallery> === Afrika === * {{8. Mee}}: Den [[Ismail Omar Guelleh]] gëtt Staats- a Regierungspresident zu [[Dschibuti]]. * [[29. Mee]]: Den [[Olusegun Obasanjo]] gëtt Staatspresident vun [[Nigeria]]. * [[23. Juli]]: de [[Mohammed VI. vu Marokko|Mohammed VI.]] gëtt nom Doud vu sengem Papp [[Hassan II. vu Marokko|Hassan II.]] Kinnek vu [[Marokko]]. * [[26. September]]: Den [[Egypten|egyptesche]] President [[Muhammad Husni Mubarak]] gëtt fir d'véiert fir sechs Joer am Amt confirméiert. * [[24. Oktober]]: Den [[Zine El Abidine Ben Ali]] gëtt als Staatspresident an [[Tunesien]] confirméiert. * [[17. November]]: De [[Mohamed Ghannouchi]] gëtt Ministerpresident vun Tunesien. * [[24. November]]: De [[Mamadou Tandja]] wgëtt Staatspresident vun [[Niger]]. * [[31. Dezember]]: Den [[Hama Amadou]] gëtt Regierungschef vun Niger. === Amerika === * [[1. Abrëll]]: [[Nunavut]] spléckt sech vun den [[Nordwest-Territoiren]] of a gëtt e separate kanadeschen Territoire. ==== USA ==== ==== Südamerika ==== * {{2. Februar}}: Den [[Hugo Chávez|Hugo Rafael Chávez Frías]] gëtt Staatspresident vu [[Venezuela]]. * [[28. Mäerz]]: De [[Luis Angel González Macchi]] gëtt Staatspresident a [[Paraguay]]. * [[15. Dezember]]: Am [[Venezuela]] kënnt et no wochelaange Schliet zu Äerdrutschen; am Bundesstaat [[Vargas]] gi warscheinlech eng 50.000 Leit vu Bullislawine begruewen, iwwer 200.000 Mënsche verléieren hiert Doheem. === Asien === * [[15. Juni]]: De [[Vasgen Sarkissian]] gëtt Regierungschef vun [[Armenien]]. * [[13. August]]: A [[Japan]] gëtt e Gesetz ratifizéiert, dat aus dem ''[[Japanesche Fändel|Nisshōki]]'' den offiziellen Nationalfändel vum Land mécht. * [[1. September]]: De [[Sellapan Rama Nathan]] gëtt Staatspresident a [[Singapur]]. * [[12. Oktober]]: De Generol [[Pervez Musharraf]] iwwerhëlt d'Muecht am [[Pakistan]]. * [[20. Oktober]]: Den [[Abdurrahman Wahid]] gëtt zum President vun [[Indonesien]] gewielt. * [[3. November]]: Den [[Aram Sarkissian]] gëtt zum Regierungschef an [[Armenien]] ernannt. * [[6. November]]: Den [[Emomali Rachmonow]] gëtt als Staatspresident an [[Tadschikistan]] confirméiert. * [[20. Dezember]]: [[Portugal]] gëtt [[Macau]] un d'[[Volleksrepublik China]] hannescht. * [[21. Dezember]]: D'[[Chandrika Bandaranaike Kumaratunga]] gëtt als Staatscheffin a [[Sri Lanka]] an hirem Amt confirméiert. * [[31. Dezember]]: De [[Wladimir Putin]] gëtt President a [[Russland]]. === Ozeanien & Pazifik === * [[10. Dezember]]: D'[[Helen Clark]] gëtt Premierministesch an [[Neiséiland]]. === Noen Osten an Arabesch Welt === * [[27. Februar]]: De Kinnek [[Abdullah II.]] gëtt Staatschef vu [[Jordanien]]. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Servais-Präis]]: [[Jhemp Hoscheit]] fir ''[[Perl oder Pica (Roman)|Perl oder Pica]]''. * [[Batty-Weber-Präis]]: [[Nic Weber]]. === Musek === * [[29. Mee]]: D'[[Charlotte Nilsson]] gewënnt fir [[Schweden]] mam Lidd ''[[Take Me to Your Heaven]]'' de [[Eurovision Song Contest 1999|44. Eurovision Song Contest]] zu [[Jerusalem]]. == Wëssenschaft an Technik == === Astronomie/Astronautik === * [[29. Juli]]: D'Raumsond [[Deep Space]] passéiert den [[Asteroid]] [[(9969) Braille|Braille]] op enger Distanz vun 28 Kilometer. == Sport == * D'[[Jeunesse Esch]] gewënnt de Foussballchampionnat an d'Coupe de Luxembourg. * [[10. Mäerz]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:2 géint Island. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Marcel Christophe]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11451 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Island den 10. Mäerz 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[27. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Göteborg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 2000]], 0:2 géint Schweden.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11413 D'Detailer vum Foussballlännermatch Schweden-Lëtzebuerg de 27. Mäerz 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[31. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:2 géint Bulgarien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11454 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Bulgarien den 31. Mäerz 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{9. Juni}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 2:3 géint Polen. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Marc Birsens]] a [[Jean Vanek]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11473 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Polen den 9. Juni 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[25. Juli]]: De [[Lance Armstrong]] gewënnt den [[Tour de France]] (''Dësen Titel gouf him 2012 wéinst Doping oferkannt''). * {{4. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[London]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:6 géint England.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11252 D'Detailer vum Foussballlännermatch England-Lëtzebuerg de 4. September 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * {{8. September}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:1 géint Schweden.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11361 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schweden den 8. September 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> * [[10. Oktober]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Sofia]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2000, 0:3 géint Bulgarien.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=11356 D'Detailer vum Foussballlännermatch Bulgarien-Lëtzebuerg den 10. Oktober 1999 op der Websäit vun European Football.info]</ref> == Gebuer == * [[14. Januar]]: [[Lucie Ney]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[10. Februar]]: [[Laura Zanella]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[10. Mäerz]]: [[Maxime Hoffmann]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[29. Mäerz]]: [[Jacques Tironzelli]],lëtzebuergeschen Handballspiller. * {{1. Abrëll}}: [[Matthieu Osch]], lëtzebuergesche Schifuerer. * {{4. Abrëll}}: [[Julija Vujakovic]], lëtzebuergesch Basketballspillerin. * {{6. Abrëll}}: [[Albina Grčić]], kroatesch Sängerin. * [[14. Abrëll]]: [[Jan Ostrowski]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[27. Abrëll]]: [[Antoine Pohu]], lëtzebuergesche Schrëftsteller. * [[12. Mee]]: [[Karen Marin]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[10. Juni]]: [[Blanche (Sängerin)|Blanche]], belsch Sängerin. * [[13. Juni]]: [[Océane Gutenkauf]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[21. Juni]]: [[Liz Beffort]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[27. Juni]]: [[Max Havé]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[13. Juli]]: [[Marlène Da Costa Batista]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin. * [[30. Juli]]: [[Joey King]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[24. September]]: [[Joanne Delles]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[14. Oktober]]: [[Eric Weber (Volleyballspiller)|Eric Weber]], lëtzebuergesche Volleyballspiller. * [[29. Oktober]]: [[Anouchka Besch]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. * [[12. November]]: [[Patrizia van der Weken]], lëtzebuergesch Liichtathleetin. * 12. November: [[Bruno Alexander]], däitsche Schauspiller. * {{9. Dezember}}: [[Jessica Becker]], lëtzebuergesch Foussballspillerin. == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Edouard Juncker.jpg | Text1 = Edouard Juncker | Bild2 = Stanley Kubrick (1949 portrait by Phillip Harrington - cropped).jpg | Text2 = Stanley Kubrick | Bild3 = Yehudi Menuhin 1976.jpg | Text3 = Yehudi Menuhin | Bild4= Dirk Bogarde Hallmark Hall of Fame.JPG | Text4 = Dirk Bogarde | Bild5= King Hassan II.jpg | Text5=Hassan II. | Bild6= George C. Scott circa 1959.JPG | Text6= George C. Scott | Bild7= Amalia Rodrigues 1964 (cropped).jpg | Text7= Amalia Rodrigues | Bild8=MCDV 1967 (cropped).jpg | Text8= M. Couve de Murville }} * {{Eidelt Joer}} [[Louis Boyer (Astronom)|Louis Boyer]], franséischen Astronom. * {{Eidelt Joer}} [[Jean-Marie Degèsves]], belsche Filmregisseur a Schauspiller. * {{Eidelt Joer}} [[Henri Jegen]], lëtzebuergeschen Architekt. * {{4. Januar}}: [[Jean Krombach]], lëtzebuergesche Leefer an Olympionik. * {{6. Januar}}: [[Michel Petrucciani]], franséischen Jazz-Pianist. * [[20. Januar]]: [[Ed Juncker]], lëtzebuergesche Politiker. * [[22. Januar]]: [[George L. Mosse]], däitsch-amerikaneschen Historiker. * [[23. Januar]]: [[Joe D'Amato]], italieenesche Filmregisseur. * [[24. Januar]]: [[Werner Jacobs]], däitsche Filmediteur, Dréibuchauteur a Filmregisseur. * [[24. Januar]]: [[Andrée Debar]], franséisch Schauspillerin. * {{7. Februar}}: [[Hussein II. (Jordanien)|Hussein II.]], vun 1952 bis 1999 Kinnek vu Jordanien. * {{8. Februar}}: [[Madeleine Frieden-Kinnen]], lëtzebuergesch Politikerin. * [[11. Februar]]: [[Maggy Stein]], lëtzebuergesch Sculptrice. * [[12. Februar]]: [[Eugène Kuborn]], lëtzebuergesche Schwëmmer an Olympionik. * [[21. Februar]]: [[Itokawa Hideo]], japanesche Rakéitepionéier. * [[22. Februar]]: [[Bitto Albertini]], italieenesche Filmregisseur. * {{1. Mäerz}}: [[Armand Mergen]], lëtzebuergesche Kriminolog, Auteur a Publizist. * {{0}}1. Mäerz: [[Christophe Mirgain]], lëtzebuergesche Leefer an Olympionik. * {{2. Mäerz}}: [[Dusty Springfield]], brittesch Soulsängerin. * {{0}}2. Mäerz: [[René Schmitt (Professer)|René Schmitt]], lëtzebuergeschen Ornitholog a Lycéesdirekter. * {{5. Mäerz}}: [[Louise Welter]], lëtzebuergesch Doktesch. * {{0}}5. Mäerz: [[Marcel Lahure]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{6. Mäerz}}: [[Loni Heuser]], däitsch Schauspillerin. * {{7. Mäerz}}: [[Stanley Kubrick]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{8. Mäerz}}: [[Joe DiMaggio]], US-amerikanesche Baseball-Spiller. * {{9. Mäerz}}: [[Émile Erpelding]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Auteur. * [[12. Mäerz]]: [[Yehudi Menuhin]], amerikanesch-brittesche Violonist a Dirigent. * [[17. Mäerz]]: [[Hildegard Peplau]], US-amerikanesch Infirmière. * [[25. Mäerz]]: [[Alphonse Grimler]], lëtzebuergeschen Handballspiller, Gewerkschaftler a Politiker. * [[26. Mäerz]]: [[Henri Coutet]], franséische Schauspiller. * [[30. Mäerz]]: [[Albert Coppé]], belschen Ekonomist a Politiker. * 30. Mäerz: [[Michel Etcheverry]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur. * {{3. Abrëll}}: [[Henri Fickinger]], lëtzebuergesche Foussballspiller * {{0}}3. Abrëll: [[Lé Tanson]], lëtzebuergesche Moler an Auteur. * {{4. Abrëll}}: [[Faith Domergue]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[28. Abrëll]]: [[Rory Calhoun]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[30. Abrëll]]: [[Marc Grond]], lëtzebuergeschen Homosexuellenaktivist. * {{2. Mee}}: [[Oliver Reed]], brittesche Schauspiller. * {{5. Mee}}: [[John Howard (Zaldot)|John Howard]], britteschen Offizéier am Zweete Weltkrich, Kommandant vun der Operatioun Pegasus. * {{8. Mee}}: [[Dirk Bogarde]], brittesche Schauspiller. * [[15. Mee]]: [[Colette Ripert]], franséisch Schauspillerin. * [[21. Mee]]: [[Duilio Coletti]], italieenesche Filmregisseur. * [[25. Mee]]: [[Horst Frank]], däitsche Schauspiller. * [[23. Juni]]: [[Carl Lange (Schauspiller)|Carl Lange]], däitsche Schauspiller. * [[27. Juni]]: [[Siegfried Lowitz]], däitsche Schauspiller. * [[27. Juni]]: [[Georgios Papadopoulos]], griichesche Colonel a Politiker. * {{1. Juli}}: [[Sylvia Sidney]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{0}}1. Juli: [[Edward Dmytryk]], US-amerikanesche Filmregisseur. * {{5. Juli}}: [[Jean-Pierre Darras]], franséische Schauspiller an Theaterregisseur. * {{0}}5. Juli: [[Harald Philipp]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{6. Juli}}: [[Joaquín Rodrigo]], spuenesche Komponist. * {{8. Juli}}: [[Charles Conrad]], US-amerikaneschen Astronaut. * [[23. Juli]]: [[Hassan II.]], Kinnek vu Marokko (1961–1999). * {{1. August}}: [[Paris Pismis]], tierkesch-armeenesch Astronomin. * {{7. August}}: [[Élisabeth Kox-Risch]], lëtzebuergesch Politikerin an Anti-Atomkraaft-Aktivistin. * [[25. August]]: [[Georg Thomalla]], däitsche Schauspiller a Filmregisseur. * {{5. September}}: [[Walther Reyer]], éisträichesche Schauspiller. * {{9. September}}: [[Marie-Paule Molitor-Peffer]], lëtzebuergesch Fraendoktesch. * {{0}}9. September: [[Ruth Roman]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[11. September]]: [[Johny Jaminet]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[13. September]]: [[Roland Blanche]], franséische Schauspiller. * [[17. September]]: [[Riccardo Cucciolla]], italieenesche Schauspiller. * 17. September: [[François Muller]], lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. * [[18. September]]: [[Nic Scheitler]], lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik. * [[22. September]]: [[George C. Scott]], US-amerikanesche Schauspiller, Regisseur a Produzent. * {{2. Oktober}}: [[Heinz G. Konsalik]], däitsche Schrëftsteller. * {{0}}2. Oktober: [[Marcel Schroeder]], lëtzebuergesche Fotograf. * {{4. Oktober}}: [[Bernard Buffet]], franséische Moler. * {{6. Oktober}}: [[Amália Rodrigues]], portugisesch Fado-Sängerin. * {{8. Oktober}}: [[Henri Koch-Kent]], lëtzebuergeschen Historiker, Journalist a Publizist. * [[17. Oktober]]: [[Franz Peter Wirth]], däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[20. Oktober]]: [[Edouard Molitor (Geeschtlechen)|Edouard Molitor]], lëtzebuergesche Geeschtlechen, Professer an Historiker. * [[22. Oktober]]: [[Laure Koster]], lëtzebuergesch Musekerin. * {{4. November}}: [[René Mailliet]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[17. November]]: [[Alphonse Theis]], lëtzebuergesche Politiker. * [[26. November]]: [[Willy Faber]], lëtzebuergesche Moler a Grafiker. * {{1. Dezember}}: [[Fritz Fischer (Historiker)|Fritz Fischer]], däitschen Historiker. * {{4. Dezember}}: [[Dominique Roulet]], franséischen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[10. Dezember]]: [[Franjo Tuđman]], kroatesche President. * [[18. Dezember]]: [[Robert Bresson]], franséische Filmregisseur. * [[19. Dezember]]: [[Desmond Llewelyn]], walisesche Schauspiller. * [[20. Dezember]]: [[Riccardo Freda]], italieenesche Filmregisseur, -produzent a -schauspiller. * [[21. Dezember]]: [[Asca Rampini]], lëtzebuergesche Komponist. * [[22. Dezember]]: [[Benny Quick]], däitsche Popsänger. * [[24. Dezember]]: [[Maurice Couve de Murville]], franséische Politiker. * [[27. Dezember]]: [[Pierre Clémenti]], franséische Schauspiller a Filmregisseur. * 27. Dezember: [[Emile-Théodore Melchers]], lëtzebuergeschen Offizéier, Militärhistoriker an Auteur. * [[31. Dezember]]: [[Joseph-Émile Muller]], lëtzebuergeschen Auteur a Konschtkritiker. == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Referenzen}} 7jrb2a1hn5i0j4vpglx8u9e6zzgxj2e 0 3610 2704243 2020746 2026-09-07T14:26:05Z Zinneke 34 /* Gebuer */ 2704243 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == == Konscht a Kultur == == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == * [[18. Abrëll]]: [[Gratian]], Keeser vum Westréimesche Räich. == Gestuerwen == == Um Spaweck == {{Commonscat}} lccbqn2ujzokfl0sif8k4nqb8tv96sm 0 3634 2704245 2020770 2026-09-07T14:27:00Z Zinneke 34 /* Gestuerwen */ 2704245 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} == Evenementer == == Konscht a Kultur == == Wëssenschaft an Technik == == Gebuer == == Gestuerwen == * [[25. August]]: [[Gratian]], Keeser vum Westréimesche Räich. dhjt80tksoxc4jnawqxqkm0bemlwu84 0 4260 2704284 2690492 2026-09-07T19:58:14Z GilPe 14980 Vu Wikidata 2704284 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Iechternach}} | Gemeng = {{Beefort}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Beefort}} | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|50|08|N|06|17|26|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} '''Beefort''' ass eng [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Uertschaft an [[Chef-lieu|Haaptuert]] vun der [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] [[Gemeng Beefort|mat dem selwechten Numm]]. == Geographie == Beefort ass en Deel vun der [[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz|Klenger Lëtzebuerger Schwäiz]]. D'Uertschaft läit op enger Héicht vu 409&nbsp;m ([[NG-L]]) op engem Plateau vun där Géigend. == [[Lëscht vun de Monuments classés|Nationalmonumenter]] == * D'[[Klaischen-Kapell Beefort]]. (Sektioun B, Kosselt, Arrêté ministériel vum 31. Juli 1968) * D'[[Buerg Beefort|Buerg]] an d'[[Schlass Beefort|Schlass]]. (Sektioun B, Beefort, Regierungsbeschloss vum 16. September 1988) * D'Kapell mat Plaz. (Sektioun C, Beefort, Regierungsbeschloss vum 16. September 1988) * E Gebai op N°3, rue du Bois. (Sektioun C, Beefort, Regierungsbeschloss vum 13. Mäerz 2009) * Déi Deeler vun der Regioun ''Hallerbaach'' déi um Territoire vun der Gemeng leien. (Sektioun C, Beefort, Arrêté ministériel vum 6. Januar 1938) == Bekannt Beeforter == * [[Michel Eiffes]] (1780-1845), Ënneroffizéier an der Napoleonescher Arméi a spéidere [[Buergermeeschter]] vu Beefort. * [[Joseph-Germain Strock]], lëtzebuergesche Moler, gebuer zu Beefort. == Kuckt och == * [[Kierch Beefort]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Beaufort (Luxembourg)|Beefort}} * [http://www.beaufort.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Beefort] * [http://www.syvicol.lu/annuaire/detail_commune.php?commune=6 Syvicol] * [http://www.rail.lu/garebeaufort.html D'Gare zu Beefort um www.rail.lu] [[Fichier:Beaufort, Luxembourg, town centre.JPG|350px|left|thumb|Rue du Bois, Beefort]] [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] 1oc4n99hsysn2mlqgk6oqzvtjxbw848 0 5398 2704254 2659775 2026-09-07T15:47:03Z Robby 393 + Gielchen (mat Quell) + Kategorie 2704254 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Fernand Fox''', gebuer de [[26. Januar]] [[1934]] op der [[Bollenduerfer Bréck]], a gestuerwen den [[23. September]] [[2024]]<ref>[https://www.rtl.lu/kultur/news/a/2224969.html "Lëtzebuerger Schauspiller Fernand Fox am Alter vun 90 Joer gestuerwen".] rtl.lu, 24.09.2024.</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Schauspiller]]. Hien ass bekannt fir seng joerzéngtelaang Presenz op Lëtzebuerger Bünen an och als Schauspiller a [[Reklamm]]ssketcher, Kinos- an Televisiounsproduktiounen. ==Karriär== No sengem Lycée an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad]] an zu [[Iechternach]] goung de Fernand Fox op d'[[Banque internationale à Luxembourg|Interbank]] an du bei [[Arbed]] schaffen ([[1957]]-[[1981]]). Duerno huet hien e Café, d'Theaterstuff, opgemaach, wou e bis zu senger Pensioun geschafft huet. [[1956]] stoung hien eng éischt Kéier am [[Casino Luxembourg|Stater Casino]] op der Bün, wou e vum [[Eugène Heinen]] entdeckt gouf. Hien huet doropshin 3 Joer Schauspillerei an Dictioun um [[Stater Conservatoire]] gemaach. Hie war dunn 10 Joer laang Member vum [[Lëtzebuerger Theater]] an 30 Joer laang vum [[Kasemattentheater]]. Do donieft huet hie reegelméisseg a Produktiounen (dacks [[Cabaret]]) vun aneren Ensembele matgespillt, wéi z.&nbsp;B. am [[Kapuzinertheater]], dem [[TOL]] oder dem [[Théâtre du Centaure]]. Och an enger sëlleger Filmer, zulescht am [[Andy Bausch]] sengem ''[[Rusty Boys]]'', war hien ze gesinn. == Filmer == === Kino === * ''[[Rusty Boys]]'' (2017) vum [[Andy Bausch]] * ''[[D'Symmetrie vum Päiperlek]]'' (2012) vum [[Paul Scheuer]] a [[Maisy Hausemer]] * ''[[L'orchidée]]'' (2012) vum [[Cyrus Neshvad]] * ''[[Lingo vino]]'' (2009) vum [[Daniel Texter]] * ''[[Pido perdon]]'' (2009) vum [[Sascha Heyar]] * ''[[Deepfrozen]]'' (2006) vum Andy Bausch * ''[[La Revanche]]'' (2004) vum Andy Bausch * ''[[Back in Trouble]]'' (1997) vum Andy Bausch * ''[[Le Club des Chômeurs]]'' (2001) vum Andy Bausch * ''[[Three Shake-a-leg Steps to Heaven]]'' (1993) vum Andy Bausch * ''[[A Wopbopaloobop A Lopbamboom]]'' (1989) vum Andy Bausch * ''[[800 Joer Buurg Clierf]]'' (1981) vum Marc Thoma * ''[[Das Puppenspiel]]'' (1978) vum [[Marc Thoma]] === Televisioun === * ''[[Weemseesdet]]'' (Sitcom, 2011) * ''[[E Liewe laang (Film)|E Liewe laang]]'' (1992) * ''[[Ex und hopp]]'' (1991) vum Andy Bausch * ''[[Déi zwéi vum Bierg]]'' ([[1985]]) vum [[Menn Bodson]], [[Gast Rollinger]] a [[Marc Olinger]] * ''[[E Fall fir sech]]'' (1984) vum [[Menn Bodson]] === Documentaire === * ''[[Succès Fox]]'' (2014) vun der [[Désirée Nosbusch]] == Gielchercher == * {{OCCCH|(Promotioun 1994)<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/6jj6c1hcdj/pages/35/articles/DIVL3531?search=Fox|Titel=Medaillen ... au ministère des Affaires culturelles|Gekuckt=2026-09-07|Datum=1994-06-24|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Escher Tageblatt]]|Säiten=Säit 35|Sprooch=fr}}</ref>}} * {{OMGLC|(Promotioun 2019)<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1366647.html Auszeechnungen op Nationalfeierdag 2019 an der Philharmonie] op rtl.lu</ref>}} == Kuckt och == * [[Lëscht vu lëtzebuergesche Schauspiller a Schauspillerinnen]] == Um Spaweck == <!-- FUTTISSE LINK -- * [http://tageblatt.lu/kultur/story/Kettenraucher-mit-jungfraeulicher-Lunge-11891571 "Fernand Fox wird 77: Kettenraucher mit jungfräulicher Lunge."] tagebaltt.lu, 26. Januar 2011 08:29; Akt: 26.01.2011 08:58. --> * [https://www.100komma7.lu/article/kultur/e-liewen-am-theater "E Liewen am Theater."] Reportage op 100komma7.lu, 29. Jan 2019 - 10:45. {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Fox Fernand}} [[Kategorie:Gebuer 1934]] [[Kategorie:Gestuerwen 2024]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Commandeur de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] [[Kategorie:Chevalier de l'ordre de la couronne de chêne]] a7s499ch5ktx503jxfdy2k6iabmmx3n 4 6657 2704293 2702819 2026-09-07T21:00:09Z GilPe 14980 /* Biwer */ ok 2704293 wikitext text/x-wiki Eng Enzyklopedie „lieft“ net nëmmen duerch hir prezis Beschreiwungen, sou wéi och Verweiser op weider Informatiounen, ma och duerch Illustratiounen, respektiv, wann ëmmer et méiglech ass, '''Fotoen'''. Idealerweis sollt all Artikel eng Foto oder eng Illustratioun hunn. Dat ass natierlech net nëmmen de Fall bei Persounen, ma och bei Uertschaften, Landschaften, oder soss Saachen. Verschidden Artikelen iwwer Persounen kruten eng extra Këscht, déi als [[:Schabloun:Foto gewënscht]] agebaut gëtt, fir dorop hinzeweisen. Ma och wa keng sou Këscht do steet: '''All Artikel, wou et keng Foto gëtt, ass eng Invitatioun u jiddereen, eng ''selwergemaache'' Foto [[:commons:Special:UploadWizard|op Commons eropzelueden]] an da mam Artikel ze verlinken'''. Hei drënner steet eng (onvollstänneg) Sammlung vun Artikelen, fir déi et nach keng Foto gëtt. == Fotoe vu lëtzebuergesche "Prominenten" == *[[Marie-Paule Feiereisen]] *[[Patricia Lippert]] *[[Fernand Mathes]] *[[Carmen Welter-Jander]] === Deputéiert === * [[Charles Weiler]] * [[Luc Emering]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Claire Delcourt]] * [[Ben Streff]] === Verstuerwener === *[[Norbert Ketter]] *[[Jean Schaack]] *[[Tit Schroeder]] *[[Foni Tissen]] *[[René Urbany]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Georges Wohlfart]] == Uertschaften zu Lëtzebuerg == (''Auswiel vu Lëtzebuerger Uertschaften, Lieu-diten asw (klasséiert no Gemeng), déi keng Foto op Wikidata hunn <small>(Stand: 23.08.2026)</small>; zesummegesat iwwer eng Offro op Wikidata.'') {{Div col|cols = 3}} === Ärenzdallgemeng === * [[Bakesmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762532 Q16762532]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bloen Eck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572628 Q20572628])}} * [[Fiertgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667844 Q140667844]) * [[Gillenshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667885 Q140667885]) * [[Hossebierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700815 Q140700815]) * [[Kéngert]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140702087 Q140702087]) * [[Kitzebuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103606 Q13103606]) * [[Kohn (Miedernach)|Kohn]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724468 Q140724468]) * [[Neienshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140681542 Q140681542]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neimillen (Iermsdref)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764304 Q16764304])}} * [[Schwanterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685791 Q140685791]) === Bäerdref === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bäerdref]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101856 Q13101856])}} * [[Heesbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102975 Q13102975]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Vugelsmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764994 Q16764994])}} === Bartreng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Gréiwelsser Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102876 Q13102876])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Luerenzscheier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103822 Q13103822])}} * [[Tossebierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764894 Q16764894]) === Bech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101684 Q13101684])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Zëtteger Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q60673731 Q60673731])}} === Beefort === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Beefort]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762558 Q16762558])}} * [[Closbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694897 Q140694897]) * [[Schmëttewier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140799639 Q140799639]) === Beetebuerg === * [[Heckenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674106 Q140674106]) * [[Krakelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q129900419 Q129900419]) === Bettenduerf === * [[Bildgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124174394 Q124174394]) * [[Hierzenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q95179284 Q95179284]) * [[Kempchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260516 Q124260516]) * [[Mëtschenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260459 Q124260459]) * [[Mouschbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140819423 Q140819423]) * [[Schréideschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260480 Q124260480]) === Betzder === * [[Betzder]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762615 Q16762615]) === Biekerech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Hueweler Halt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763723 Q16763723])}} === Biwer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Biwer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101748 Q13101748])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Biwerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101750 Q13101750])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sirdall (Biwer)|Sirdall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140812450 Q140812450])}} === Bous-Waldbriedemes === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bous]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101849 Q13101849])}} * [[Emeringerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667828 Q140667828]) === Buerschent === * [[Enteschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572918 Q20572918]) * [[Féischterbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694915 Q140694915]) * [[Uesper]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572396 Q20572396]) === Clierf === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Clierf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q12110443 Q12110443])}} * [[Legay]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140738936 Q140738936]) === Colmer-Bierg === * [[Brongeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666262 Q140666262]) * [[Colmer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969306 Q20969306]) * [[Karelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199332 Q87199332]) * [[Lellerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q141152393 Q141152393]) === Déifferdeng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Déifferdeng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q4844168 Q4844168])}} === Diddeleng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Diddeleng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969331 Q20969331])}} === Dikrech === * [[Kléck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124270725 Q124270725]) === Dippech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Dippech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102344 Q13102344])}} === Duelem === * [[Buchholzer Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140689521 Q140689521]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Duelem (Réimech)|Duelem]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969315 Q20969315])}} * [[Heedscheier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102978 Q13102978]) === Ell === * [[Jénkenhaff (Ell)|Jénkenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140677005 Q140677005]) === Esch-Sauer === * [[Kultgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678765 Q140678765]) * [[Lëpschterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140681435 Q140681435]) * [[Réngeler Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685149 Q140685149]) === Ettelbréck === * [[Heinenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674080 Q140674080]) === Feelen === * [[Fuusswiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763506 Q16763506]) * [[Haupeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667946 Q140667946]) === Fiels === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fiels]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969440 Q20969440])}} * [[Guddelt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q136661549 Q136661549]) * [[Leedebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140735180 Q140735180]) * [[Weyderter Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140686098 Q140686098]) === Fluessweiler === * [[Bierghaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666078 Q140666078]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fluessweiler]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763539 Q16763539])}} === Fréiseng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fréiseng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763556 Q16763556])}} * [[Krokelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678729 Q140678729]) === Garnech === * [[Klengbéiwen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103609 Q13103609]) === Géisdref === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Boukelsser Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q55754136 Q55754136])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Géisdref]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917674 Q3917674])}} === Gréiwemaacher === * [[Gréiwemaacher Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763647 Q16763647]) * [[Manternacher Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103997 Q13103997]) === Groussbus-Wal === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Groussbus]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102873 Q13102873])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Turelbaach (Lieu-dit)|Turelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q122226487 Q122226487])}} === Habscht === * [[Felleschmillen (Äischen)|Felleschmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763511 Q16763511]) === Hesper === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Hesper]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q24283574 Q24283574])}} === Hiefenech === * [[Reilandermillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104753 Q13104753]) === Iechternach === * [[Aleft]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140689782 Q140689782]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Iechternach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140562482 Q140562482])}} * [[Manertchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124336306 Q124336306]) === Ierpeldeng-Sauer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103098 Q13103098])}} === Jonglënster === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Jonglënster]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917665 Q3917665])}} === Käerch === * [[Juegdschlass (Käerch)|Juegdschlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701464 Q140701464]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Käerch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969433 Q20969433])}} === Käerjeng === * [[Bomecht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140693195 Q140693195]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neidréisch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764300 Q16764300])}} === Kielen === * [[Direndall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763125 Q16763125]) === Konsdref === * [[Neirodeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685127 Q140685127]) * [[Stoppelhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685752 Q140685752]) * [[Theinshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685957 Q140685957]) === Koplescht === * [[Kléngelbuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724501 Q140724501]) === Lenneng === * [[Hellgewiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700733 Q140700733]) * [[Kaffishaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140677015 Q140677015]) === Lëtzebuerg === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bricherhaff (Stad Lëtzebuerg)|Bricherhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q25584461 Q25584461])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Dauschkaul (Lëtzebuerg)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q50700170 Q50700170])}} * [[Dudderhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87198563 Q87198563]) * [[Kalchesbréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701386 Q140701386]) * [[Siwemuergen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814613 Q140814613]) === Mäertert === * [[Fausermillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199325 Q87199325]) * [[Schäferrieder]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798430 Q140798430]) === Mamer === * [[Birendall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140693148 Q140693148]) * [[Pafebruch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798054 Q140798054]) === Manternach === * [[Berbuerger Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666058 Q140666058]) * [[Les Rochers]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140739067 Q140739067]) * [[Sirdall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140812450 Q140812450]) * [[Sirdallschlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140813602 Q140813602]) === Miersch === * [[Héngerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763741 Q16763741]) * [[Hosbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700804 Q140700804]) * [[Miersch-Gare]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q125494797 Q125494797]) * [[Reckener Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104738 Q13104738]) === Munneref === * [[Kaaschtelmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103428 Q13103428]) === Nidderaanwen === * [[Parishaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q132746395 Q132746395]) === Noumer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Beesten]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762561 Q16762561])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Schleederhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764604 Q16764604])}} === Parc Housen === * [[Akescht (Lieu-dit)|Akescht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572452 Q20572452]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Doosber-Bréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763149 Q16763149])}} * [[Duerschter Haischen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763180 Q16763180]) * [[Geierhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667872 Q140667872]) * [[Haff Ahl]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667930 Q140667930]) * [[Housener Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103056 Q13103056]) * [[Leemkaul]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140735280 Q140735280]) * [[Poschend]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798075 Q140798075]) * [[Waldberg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765011 Q16765011]) * [[Wegscheid]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765024 Q16765024]) * [[Wuelesser Déckt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140818827 Q140818827]) === Pëtschent === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Pëtschent]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q47486535 Q47486535])}} === Rammerech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Rammerech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104719 Q13104719])}} * [[Ueschdrëffer Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764934 Q16764934]) * [[Wäissenhaff (Rammerech)|Wäissenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q64533055 Q64533055]) === Réiden op der Atert === * [[Fënsterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667836 Q140667836]) * [[Lannener Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87718853 Q87718853]) * [[Nojemer Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q66813206 Q66813206]) * [[Nojemer Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685145 Q140685145]) * [[Ousterbuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798018 Q140798018]) === Réimech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Réimech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140531016 Q140531016])}} === Reisduerf === * [[Goeberhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763621 Q16763621]) * [[Hermeswiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700795 Q140700795]) * [[Kranzenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678723 Q140678723]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Reisduerf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917117 Q3917117])}} * [[Scheedheck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140799572 Q140799572]) * [[Supp (Reisduerf)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q66371229 Q66371229]) === Réiser === * [[Munnerëffer Strooss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140775133 Q140775133]) === Rouspert-Mompech === * [[Méchelsbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140775087 Q140775087]) === Sandweiler === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bireler Gronn]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101746 Q13101746])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sandweiler]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917065 Q3917065])}} === Schieren === * [[Colmer Bréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103625 Q13103625]) * [[Colmer Halt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694899 Q140694899]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Schieren]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969739 Q20969739])}} === Sëll === * [[Kiemerchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724437 Q140724437]) === Suessem === * [[Aessen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q61356988 Q61356988]) === Tandel === * [[Fëschbecher Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102709 Q13102709]) * [[Hiestgriechter Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674056 Q140674056]) * [[Houschterhaff (Tandel)|Houschterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103051 Q13103051]) * [[Tomm (Furen)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814861 Q140814861]) * [[Tomm (Baastenduerf)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814873 Q140814873]) === Veianen === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Veianen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969217 Q20969217])}} === Wäiswampech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wäiswampech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917108 Q3917108])}} === Waldbëlleg === * [[Fléckenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124363788 Q124363788]) * [[Grondhaff-Schlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700691 Q140700691]) * [[Haarthaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667905 Q140667905]) * [[Nisendaller Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685135 Q140685135]) === Wëntger === * [[Almillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199601 Q87199601]) * [[Antoniushaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762422 Q16762422]) * [[Fënz]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694929 Q140694929]) * [[Hanenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667937 Q140667937]) * [[Hannerhasselt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102955 Q13102955]) * [[Kéimicht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701402 Q140701402]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wëntger]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917114 Q3917114])}} === Wolz === * [[Sliepenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685771 Q140685771]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wolz]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765057 Q16765057])}} {{Div col end}} == Plazen, Gebaier, Brécken zu Lëtzebuerg == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée Nic-Biever]] (Diddeleng)}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée technique d'Ettelbruck]]}} * [[Maacher Lycée]] (Gréiwemaacher) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée technique pour professions éducatives et sociales]] (Léiweng)}} * [[Atert-Lycée]] (Réiden) * [[Lycée du Nord]] (Wolz) == Baachen zu Lëtzebuerg == (Auswiel vu Lëtzebuerger Baachen, déi keng Foto op Wikidata hunn (Stand: 24.08.2026); zesummegesat iwwer eng Offro op Wikidata.) {{Div col|cols = 3}} * [[Albaach (Musel/Stadbriedemes)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101423 Q13101423]) * [[Albaach (Musel/Wuermer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q2623240 Q2623240]) * [[Bauschelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101680 Q13101680]) * [[Béiwener Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101857 Q13101857]) * [[Bëllegerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762578 Q16762578]) * [[Birbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762664 Q16762664]) * [[Biwerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762683 Q16762683]) * [[Boukelsser Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762739 Q16762739]) * [[Braaschter Flass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101787 Q13101787]) * [[Bräderbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q25405315 Q25405315]) * [[Broubich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762778 Q16762778]) * [[Burbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762799 Q16762799]) * [[Burebaach (Kuelebaach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762806 Q16762806]) * [[Deifebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763084 Q16763084]) * [[Dickeschbur]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763108 Q16763108]) * [[Dipbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q65320677 Q65320677]) * [[Dirbaach (Béiwener Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969319 Q20969319]) * [[Dirbaach (Bidscht)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969324 Q20969324]) * [[Dirbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102345 Q13102345]) * [[Ditgesbaach (Ettelbréck)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q136158618 Q136158618]) * [[Dondelerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763145 Q16763145]) * [[Donkelsser Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763146 Q16763146]) * [[Doulemerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763151 Q16763151]) * [[Éimeschbaach (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q15916970 Q15916970]) * [[Eiselbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763469 Q16763469]) * [[Gehaansbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763601 Q16763601]) * [[Grendelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102853 Q13102853]) * [[Grouf (Baach)|Grouf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20573027 Q20573027]) * [[Haardebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102941 Q13102941]) * [[Haarderbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700722 Q140700722]) * [[Helzenerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102992 Q13102992]) * [[Holertsbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103044 Q13103044]) * [[Huerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763719 Q16763719]) * [[Joschpich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103346 Q13103346]) * [[Kalbaach (Äisch)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103433 Q13103433]) * [[Kazebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q67381184 Q67381184]) * [[Kelsbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103482 Q13103482]) * [[Kesselecksbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103487 Q13103487]) * [[Kiemelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q67381095 Q67381095]) * [[Klangbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20574104 Q20574104]) * [[Kléngelbaach (Sauer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103619 Q13103619]) * [[Kléngelbaach (Uelzecht)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103621 Q13103621]) * [[Kuesselterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763921 Q16763921]) * [[Laangmuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103698 Q13103698]) * [[Lauterbuererbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763979 Q16763979]) * [[Lennengerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103745 Q13103745]) * [[Lingserbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103782 Q13103782]) * [[Maarkebaach (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103956 Q13103956]) * [[Märelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q61359274 Q61359274]) * [[Mëlleschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764156 Q16764156]) * [[Meneschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104115 Q13104115]) * [[Mierbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q1540272 Q1540272]) * [[Millbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104161 Q13104161]) * [[Reckenerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764489 Q16764489]) * [[Reitgesbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104757 Q13104757]) * [[Riedelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764514 Q16764514]) * [[Ruelzbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q2152070 Q2152070]) * [[Schleederbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q117040563 Q117040563]) * [[Schlirbech (Dirbaach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104972 Q13104972]) * [[Schweebech (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104978 Q13104978]) * [[Toodler Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105261 Q13105261]) * [[Trëtterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969773 Q20969773]) * [[Wëllerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105454 Q13105454]) * [[Wëlleschbaach (Äisch)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105453 Q13105453]) * [[Wëlleschbaach (Mamer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q56342699 Q56342699]) * [[Woschenterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105444 Q13105444]) {{Div col end}} == Uertschaften an der Belsch == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heckbous]]}} == Plazen, Gebaier, Brécken am Rescht vun der Welt == *[[Kathedral zu Metz]] --[[Benotzer:Cornischong|Cornischong]] 17:40, 17 Februar 2007 (UTC) <!-- === Aarbechtsmaschinnen === === Garen zu Lëtzebuerg === --> == Aner Fotoen == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Eng Foto vun engem e bësse méi 'fotogene' [[Boxemännchen]] wéi déi, déi mer hunn. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 23:39, 27 November 2006 (UTC) * Eng Foto vum [[Kleeschen|Kleesche]] mam Houseker * Eng Foto vun der [[Doulemerbaach]] * Eng Foto vun engem [[Dréimomentschlëssel]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Eng Foto vun der [[Schlënner]] * Eng Foto vun der [[Maarkebaach (Baach)|Maarkebaach]] * Eng Foto vun der [[Rensbaach]] * Eng Foto vun der [[Woschenterbaach]] == Fotoen, déi mat enger Dron gemaach gi sollen == Virschléi vu Plazen oder Géigestänn, déi mat enger Dron aus der Héicht solle fotograféiert ginn: * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Fir emol unzefänken: Panoramabiller vun der Stad Lëtzebuerg (vun der Ëmgéigend vum Zéissenger Kräiz aus a vum Neiduerf aus; (''All Quartier huet elo eng Panoramafoto aus der Héicht, ausser Hamm an Zens, wou et wéinst dem Drone-Fluchverbuet net méiglech ass'') * vun Esch-Uelzecht - vum Gaalgebierg a vum Bouwenaker (Gaardenhaischekolonie) aus - vun do och vu Belval, da vu Belval vum Bielesser Gaalgebierg (oder méi no), vum [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Naturschutzgebitt Brucherbierg-Lallengerbierg|Naturschutzgebitt Lallengerbierg-Huttbierg]] bei Schëffleng,.. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 19:59, 17. Sep. 2023 (UTC) * verschidde Schlässer a Buergen, déi net esou gutt zougänglech sinn: **[[Fichier:Yes check.gif|15px]] d'Buerg vu Simmer, **d'Schlass vu Wëntreng, **d'Seigneurie zu Ell, ** [[Fichier:Yes check.gif|15px]] d'[[Schlass Bellevue]] um Lampertsbierg, **d'[[Schlass Meesebuerg]], d'[[Buerg Aansebuerg]] * verschidde klasséiert Gebaier, déi net esou gutt zougänglech sinn: ** 4-6, rue Brooch zu Klierf (Nr. 47-27), ** 23, Avenue Gordon Smith zu Colmer-Bierg (Nr. 48-7), ** 10, rue de Geisen, Lampech (Nr. 72-1) [[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 09:26, 27. Okt. 2023 (UTC) ** 35, rue Malakoff (Lëtzebuerg-Clausen) * Video vum historesche [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Kierchepad Bous-Ierpeldeng|Kierchepad]] tëschent Bous (rue de Luxembourg) an Ierpeldeng (rue de Mondorf) (Nr. 15-3) * Autobunns-Rascht- an Tankplazen (Aire de Berchem, asw.) {{Notten}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]]: Foto·e gouf·en an der Tëschenzäit gemaach ckmw8az689he50dxouskgl3juz8o55k 2704294 2704293 2026-09-07T21:08:16Z GilPe 14980 /* Uertschaften zu Lëtzebuerg */ eng ganz Partie verschafft 2704294 wikitext text/x-wiki Eng Enzyklopedie „lieft“ net nëmmen duerch hir prezis Beschreiwungen, sou wéi och Verweiser op weider Informatiounen, ma och duerch Illustratiounen, respektiv, wann ëmmer et méiglech ass, '''Fotoen'''. Idealerweis sollt all Artikel eng Foto oder eng Illustratioun hunn. Dat ass natierlech net nëmmen de Fall bei Persounen, ma och bei Uertschaften, Landschaften, oder soss Saachen. Verschidden Artikelen iwwer Persounen kruten eng extra Këscht, déi als [[:Schabloun:Foto gewënscht]] agebaut gëtt, fir dorop hinzeweisen. Ma och wa keng sou Këscht do steet: '''All Artikel, wou et keng Foto gëtt, ass eng Invitatioun u jiddereen, eng ''selwergemaache'' Foto [[:commons:Special:UploadWizard|op Commons eropzelueden]] an da mam Artikel ze verlinken'''. Hei drënner steet eng (onvollstänneg) Sammlung vun Artikelen, fir déi et nach keng Foto gëtt. == Fotoe vu lëtzebuergesche "Prominenten" == *[[Marie-Paule Feiereisen]] *[[Patricia Lippert]] *[[Fernand Mathes]] *[[Carmen Welter-Jander]] === Deputéiert === * [[Charles Weiler]] * [[Luc Emering]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Claire Delcourt]] * [[Ben Streff]] === Verstuerwener === *[[Norbert Ketter]] *[[Jean Schaack]] *[[Tit Schroeder]] *[[Foni Tissen]] *[[René Urbany]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Georges Wohlfart]] == Uertschaften zu Lëtzebuerg == (''Auswiel vu Lëtzebuerger Uertschaften, Lieu-diten asw (klasséiert no Gemeng), déi keng Foto op Wikidata hunn <small>(Stand: 23.08.2026)</small>; zesummegesat iwwer eng Offro op Wikidata.'') {{Div col|cols = 3}} === Ärenzdallgemeng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bakesmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762532 Q16762532])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bloen Eck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572628 Q20572628])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fiertgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667844 Q140667844])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Gillenshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667885 Q140667885])}} * [[Hossebierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700815 Q140700815]) * [[Kéngert]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140702087 Q140702087]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Kitzebuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103606 Q13103606])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Kohn (Miedernach)|Kohn]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724468 Q140724468])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neienshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140681542 Q140681542])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neimillen (Iermsdref)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764304 Q16764304])}} * [[Schwanterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685791 Q140685791]) === Bäerdref === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bäerdref]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101856 Q13101856])}} * [[Heesbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102975 Q13102975]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Vugelsmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764994 Q16764994])}} === Bartreng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Gréiwelsser Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102876 Q13102876])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Luerenzscheier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103822 Q13103822])}} * [[Tossebierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764894 Q16764894]) === Bech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101684 Q13101684])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Zëtteger Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q60673731 Q60673731])}} === Beefort === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Beefort]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762558 Q16762558])}} * [[Closbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694897 Q140694897]) * [[Schmëttewier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140799639 Q140799639]) === Beetebuerg === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heckenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674106 Q140674106])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Krakelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q129900419 Q129900419])}} === Bettenduerf === * [[Bildgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124174394 Q124174394]) * [[Hierzenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q95179284 Q95179284]) * [[Kempchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260516 Q124260516]) * [[Mëtschenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260459 Q124260459]) * [[Mouschbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140819423 Q140819423]) * [[Schréideschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260480 Q124260480]) === Betzder === * [[Betzder]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762615 Q16762615]) === Biekerech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Hueweler Halt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763723 Q16763723])}} === Biwer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Biwer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101748 Q13101748])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Biwerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101750 Q13101750])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sirdall (Biwer)|Sirdall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140812450 Q140812450])}} === Bous-Waldbriedemes === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bous]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101849 Q13101849])}} * [[Emeringerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667828 Q140667828]) === Buerschent === * [[Enteschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572918 Q20572918]) * [[Féischterbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694915 Q140694915]) * [[Uesper]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572396 Q20572396]) === Clierf === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Clierf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q12110443 Q12110443])}} * [[Legay]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140738936 Q140738936]) === Colmer-Bierg === * [[Brongeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666262 Q140666262]) * [[Colmer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969306 Q20969306]) * [[Karelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199332 Q87199332]) * [[Lellerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q141152393 Q141152393]) === Déifferdeng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Déifferdeng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q4844168 Q4844168])}} === Diddeleng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Diddeleng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969331 Q20969331])}} === Dikrech === * [[Kléck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124270725 Q124270725]) === Dippech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Dippech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102344 Q13102344])}} === Duelem === * [[Buchholzer Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140689521 Q140689521]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Duelem (Réimech)|Duelem]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969315 Q20969315])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heedscheier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102978 Q13102978])}} === Ell === * [[Jénkenhaff (Ell)|Jénkenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140677005 Q140677005]) === Esch-Sauer === * [[Kultgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678765 Q140678765]) * [[Lëpschterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140681435 Q140681435]) * [[Réngeler Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685149 Q140685149]) === Ettelbréck === * [[Heinenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674080 Q140674080]) === Feelen === * [[Fuusswiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763506 Q16763506]) * [[Haupeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667946 Q140667946]) === Fiels === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fiels]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969440 Q20969440])}} * [[Guddelt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q136661549 Q136661549]) * [[Leedebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140735180 Q140735180]) * [[Weyderter Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140686098 Q140686098]) === Fluessweiler === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bierghaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666078 Q140666078])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fluessweiler]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763539 Q16763539])}} === Fréiseng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fréiseng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763556 Q16763556])}} * [[Krokelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678729 Q140678729]) === Garnech === * [[Klengbéiwen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103609 Q13103609]) === Géisdref === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Boukelsser Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q55754136 Q55754136])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Géisdref]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917674 Q3917674])}} === Gréiwemaacher === * [[Gréiwemaacher Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763647 Q16763647]) * [[Manternacher Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103997 Q13103997]) === Groussbus-Wal === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Groussbus]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102873 Q13102873])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Turelbaach (Lieu-dit)|Turelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q122226487 Q122226487])}} === Habscht === * [[Felleschmillen (Äischen)|Felleschmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763511 Q16763511]) === Hesper === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Hesper]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q24283574 Q24283574])}} === Hiefenech === * [[Reilandermillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104753 Q13104753]) === Iechternach === * [[Aleft]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140689782 Q140689782]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Iechternach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140562482 Q140562482])}} * [[Manertchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124336306 Q124336306]) === Ierpeldeng-Sauer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103098 Q13103098])}} === Jonglënster === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Jonglënster]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917665 Q3917665])}} === Käerch === * [[Juegdschlass (Käerch)|Juegdschlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701464 Q140701464]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Käerch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969433 Q20969433])}} === Käerjeng === * [[Bomecht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140693195 Q140693195]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neidréisch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764300 Q16764300])}} === Kielen === * [[Direndall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763125 Q16763125]) === Konsdref === * [[Neirodeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685127 Q140685127]) * [[Stoppelhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685752 Q140685752]) * [[Theinshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685957 Q140685957]) === Koplescht === * [[Kléngelbuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724501 Q140724501]) === Lenneng === * [[Hellgewiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700733 Q140700733]) * [[Kaffishaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140677015 Q140677015]) === Lëtzebuerg === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bricherhaff (Stad Lëtzebuerg)|Bricherhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q25584461 Q25584461])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Dauschkaul (Lëtzebuerg)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q50700170 Q50700170])}} * [[Dudderhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87198563 Q87198563]) * [[Kalchesbréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701386 Q140701386]) * [[Siwemuergen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814613 Q140814613]) === Mäertert === * [[Fausermillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199325 Q87199325]) * [[Schäferrieder]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798430 Q140798430]) === Mamer === * [[Birendall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140693148 Q140693148]) * [[Pafebruch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798054 Q140798054]) === Manternach === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Berbuerger Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666058 Q140666058])}} * [[Les Rochers]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140739067 Q140739067]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sirdall (Biwer)|Sirdall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140812450 Q140812450])}} * [[Sirdallschlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140813602 Q140813602]) === Miersch === * [[Héngerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763741 Q16763741]) * [[Hosbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700804 Q140700804]) * [[Miersch-Gare]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q125494797 Q125494797]) * [[Reckener Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104738 Q13104738]) === Munneref === * [[Kaaschtelmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103428 Q13103428]) === Nidderaanwen === * [[Parishaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q132746395 Q132746395]) === Noumer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Beesten]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762561 Q16762561])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Schleederhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764604 Q16764604])}} === Parc Housen === * [[Akescht (Lieu-dit)|Akescht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572452 Q20572452]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Doosber-Bréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763149 Q16763149])}} * [[Duerschter Haischen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763180 Q16763180]) * [[Geierhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667872 Q140667872]) * [[Haff Ahl]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667930 Q140667930]) * [[Housener Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103056 Q13103056]) * [[Leemkaul]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140735280 Q140735280]) * [[Poschend]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798075 Q140798075]) * [[Waldberg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765011 Q16765011]) * [[Wegscheid]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765024 Q16765024]) * [[Wuelesser Déckt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140818827 Q140818827]) === Pëtschent === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Pëtschent]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q47486535 Q47486535])}} === Rammerech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Rammerech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104719 Q13104719])}} * [[Ueschdrëffer Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764934 Q16764934]) * [[Wäissenhaff (Rammerech)|Wäissenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q64533055 Q64533055]) === Réiden op der Atert === * [[Fënsterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667836 Q140667836]) * [[Lannener Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87718853 Q87718853]) * [[Nojemer Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q66813206 Q66813206]) * [[Nojemer Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685145 Q140685145]) * [[Ousterbuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798018 Q140798018]) === Réimech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Réimech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140531016 Q140531016])}} === Reisduerf === * [[Goeberhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763621 Q16763621]) * [[Hermeswiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700795 Q140700795]) * [[Kranzenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678723 Q140678723]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Reisduerf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917117 Q3917117])}} * [[Scheedheck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140799572 Q140799572]) * [[Supp (Reisduerf)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q66371229 Q66371229]) === Réiser === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Munnerëffer Strooss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140775133 Q140775133])}} === Rouspert-Mompech === * [[Méchelsbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140775087 Q140775087]) === Sandweiler === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bireler Gronn]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101746 Q13101746])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sandweiler]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917065 Q3917065])}} === Schieren === * [[Colmer Bréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103625 Q13103625]) * [[Colmer Halt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694899 Q140694899]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Schieren]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969739 Q20969739])}} === Sëll === * [[Kiemerchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724437 Q140724437]) === Suessem === * [[Aessen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q61356988 Q61356988]) === Tandel === * [[Fëschbecher Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102709 Q13102709]) * [[Hiestgriechter Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674056 Q140674056]) * [[Houschterhaff (Tandel)|Houschterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103051 Q13103051]) * [[Tomm (Furen)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814861 Q140814861]) * [[Tomm (Baastenduerf)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814873 Q140814873]) === Veianen === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Veianen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969217 Q20969217])}} === Wäiswampech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wäiswampech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917108 Q3917108])}} === Waldbëlleg === * [[Fléckenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124363788 Q124363788]) * [[Grondhaff-Schlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700691 Q140700691]) * [[Haarthaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667905 Q140667905]) * [[Nisendaller Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685135 Q140685135]) === Wëntger === * [[Almillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199601 Q87199601]) * [[Antoniushaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762422 Q16762422]) * [[Fënz]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694929 Q140694929]) * [[Hanenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667937 Q140667937]) * [[Hannerhasselt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102955 Q13102955]) * [[Kéimicht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701402 Q140701402]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wëntger]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917114 Q3917114])}} === Wolz === * [[Sliepenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685771 Q140685771]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wolz]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765057 Q16765057])}} {{Div col end}} == Plazen, Gebaier, Brécken zu Lëtzebuerg == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée Nic-Biever]] (Diddeleng)}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée technique d'Ettelbruck]]}} * [[Maacher Lycée]] (Gréiwemaacher) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée technique pour professions éducatives et sociales]] (Léiweng)}} * [[Atert-Lycée]] (Réiden) * [[Lycée du Nord]] (Wolz) == Baachen zu Lëtzebuerg == (Auswiel vu Lëtzebuerger Baachen, déi keng Foto op Wikidata hunn (Stand: 24.08.2026); zesummegesat iwwer eng Offro op Wikidata.) {{Div col|cols = 3}} * [[Albaach (Musel/Stadbriedemes)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101423 Q13101423]) * [[Albaach (Musel/Wuermer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q2623240 Q2623240]) * [[Bauschelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101680 Q13101680]) * [[Béiwener Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101857 Q13101857]) * [[Bëllegerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762578 Q16762578]) * [[Birbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762664 Q16762664]) * [[Biwerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762683 Q16762683]) * [[Boukelsser Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762739 Q16762739]) * [[Braaschter Flass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101787 Q13101787]) * [[Bräderbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q25405315 Q25405315]) * [[Broubich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762778 Q16762778]) * [[Burbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762799 Q16762799]) * [[Burebaach (Kuelebaach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762806 Q16762806]) * [[Deifebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763084 Q16763084]) * [[Dickeschbur]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763108 Q16763108]) * [[Dipbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q65320677 Q65320677]) * [[Dirbaach (Béiwener Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969319 Q20969319]) * [[Dirbaach (Bidscht)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969324 Q20969324]) * [[Dirbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102345 Q13102345]) * [[Ditgesbaach (Ettelbréck)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q136158618 Q136158618]) * [[Dondelerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763145 Q16763145]) * [[Donkelsser Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763146 Q16763146]) * [[Doulemerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763151 Q16763151]) * [[Éimeschbaach (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q15916970 Q15916970]) * [[Eiselbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763469 Q16763469]) * [[Gehaansbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763601 Q16763601]) * [[Grendelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102853 Q13102853]) * [[Grouf (Baach)|Grouf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20573027 Q20573027]) * [[Haardebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102941 Q13102941]) * [[Haarderbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700722 Q140700722]) * [[Helzenerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102992 Q13102992]) * [[Holertsbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103044 Q13103044]) * [[Huerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763719 Q16763719]) * [[Joschpich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103346 Q13103346]) * [[Kalbaach (Äisch)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103433 Q13103433]) * [[Kazebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q67381184 Q67381184]) * [[Kelsbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103482 Q13103482]) * [[Kesselecksbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103487 Q13103487]) * [[Kiemelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q67381095 Q67381095]) * [[Klangbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20574104 Q20574104]) * [[Kléngelbaach (Sauer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103619 Q13103619]) * [[Kléngelbaach (Uelzecht)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103621 Q13103621]) * [[Kuesselterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763921 Q16763921]) * [[Laangmuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103698 Q13103698]) * [[Lauterbuererbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763979 Q16763979]) * [[Lennengerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103745 Q13103745]) * [[Lingserbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103782 Q13103782]) * [[Maarkebaach (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103956 Q13103956]) * [[Märelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q61359274 Q61359274]) * [[Mëlleschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764156 Q16764156]) * [[Meneschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104115 Q13104115]) * [[Mierbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q1540272 Q1540272]) * [[Millbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104161 Q13104161]) * [[Reckenerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764489 Q16764489]) * [[Reitgesbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104757 Q13104757]) * [[Riedelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764514 Q16764514]) * [[Ruelzbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q2152070 Q2152070]) * [[Schleederbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q117040563 Q117040563]) * [[Schlirbech (Dirbaach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104972 Q13104972]) * [[Schweebech (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104978 Q13104978]) * [[Toodler Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105261 Q13105261]) * [[Trëtterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969773 Q20969773]) * [[Wëllerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105454 Q13105454]) * [[Wëlleschbaach (Äisch)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105453 Q13105453]) * [[Wëlleschbaach (Mamer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q56342699 Q56342699]) * [[Woschenterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105444 Q13105444]) {{Div col end}} == Uertschaften an der Belsch == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heckbous]]}} == Plazen, Gebaier, Brécken am Rescht vun der Welt == *[[Kathedral zu Metz]] --[[Benotzer:Cornischong|Cornischong]] 17:40, 17 Februar 2007 (UTC) <!-- === Aarbechtsmaschinnen === === Garen zu Lëtzebuerg === --> == Aner Fotoen == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Eng Foto vun engem e bësse méi 'fotogene' [[Boxemännchen]] wéi déi, déi mer hunn. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 23:39, 27 November 2006 (UTC) * Eng Foto vum [[Kleeschen|Kleesche]] mam Houseker * Eng Foto vun der [[Doulemerbaach]] * Eng Foto vun engem [[Dréimomentschlëssel]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Eng Foto vun der [[Schlënner]] * Eng Foto vun der [[Maarkebaach (Baach)|Maarkebaach]] * Eng Foto vun der [[Rensbaach]] * Eng Foto vun der [[Woschenterbaach]] == Fotoen, déi mat enger Dron gemaach gi sollen == Virschléi vu Plazen oder Géigestänn, déi mat enger Dron aus der Héicht solle fotograféiert ginn: * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Fir emol unzefänken: Panoramabiller vun der Stad Lëtzebuerg (vun der Ëmgéigend vum Zéissenger Kräiz aus a vum Neiduerf aus; (''All Quartier huet elo eng Panoramafoto aus der Héicht, ausser Hamm an Zens, wou et wéinst dem Drone-Fluchverbuet net méiglech ass'') * vun Esch-Uelzecht - vum Gaalgebierg a vum Bouwenaker (Gaardenhaischekolonie) aus - vun do och vu Belval, da vu Belval vum Bielesser Gaalgebierg (oder méi no), vum [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Naturschutzgebitt Brucherbierg-Lallengerbierg|Naturschutzgebitt Lallengerbierg-Huttbierg]] bei Schëffleng,.. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 19:59, 17. Sep. 2023 (UTC) * verschidde Schlässer a Buergen, déi net esou gutt zougänglech sinn: **[[Fichier:Yes check.gif|15px]] d'Buerg vu Simmer, **d'Schlass vu Wëntreng, **d'Seigneurie zu Ell, ** [[Fichier:Yes check.gif|15px]] d'[[Schlass Bellevue]] um Lampertsbierg, **d'[[Schlass Meesebuerg]], d'[[Buerg Aansebuerg]] * verschidde klasséiert Gebaier, déi net esou gutt zougänglech sinn: ** 4-6, rue Brooch zu Klierf (Nr. 47-27), ** 23, Avenue Gordon Smith zu Colmer-Bierg (Nr. 48-7), ** 10, rue de Geisen, Lampech (Nr. 72-1) [[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 09:26, 27. Okt. 2023 (UTC) ** 35, rue Malakoff (Lëtzebuerg-Clausen) * Video vum historesche [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Kierchepad Bous-Ierpeldeng|Kierchepad]] tëschent Bous (rue de Luxembourg) an Ierpeldeng (rue de Mondorf) (Nr. 15-3) * Autobunns-Rascht- an Tankplazen (Aire de Berchem, asw.) {{Notten}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]]: Foto·e gouf·en an der Tëschenzäit gemaach 181fzm4mha5jgru5cq2mu07ann10apg 2704295 2704294 2026-09-07T21:09:27Z GilPe 14980 /* Manternach */ elo blo 2704295 wikitext text/x-wiki Eng Enzyklopedie „lieft“ net nëmmen duerch hir prezis Beschreiwungen, sou wéi och Verweiser op weider Informatiounen, ma och duerch Illustratiounen, respektiv, wann ëmmer et méiglech ass, '''Fotoen'''. Idealerweis sollt all Artikel eng Foto oder eng Illustratioun hunn. Dat ass natierlech net nëmmen de Fall bei Persounen, ma och bei Uertschaften, Landschaften, oder soss Saachen. Verschidden Artikelen iwwer Persounen kruten eng extra Këscht, déi als [[:Schabloun:Foto gewënscht]] agebaut gëtt, fir dorop hinzeweisen. Ma och wa keng sou Këscht do steet: '''All Artikel, wou et keng Foto gëtt, ass eng Invitatioun u jiddereen, eng ''selwergemaache'' Foto [[:commons:Special:UploadWizard|op Commons eropzelueden]] an da mam Artikel ze verlinken'''. Hei drënner steet eng (onvollstänneg) Sammlung vun Artikelen, fir déi et nach keng Foto gëtt. == Fotoe vu lëtzebuergesche "Prominenten" == *[[Marie-Paule Feiereisen]] *[[Patricia Lippert]] *[[Fernand Mathes]] *[[Carmen Welter-Jander]] === Deputéiert === * [[Charles Weiler]] * [[Luc Emering]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Claire Delcourt]] * [[Ben Streff]] === Verstuerwener === *[[Norbert Ketter]] *[[Jean Schaack]] *[[Tit Schroeder]] *[[Foni Tissen]] *[[René Urbany]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Georges Wohlfart]] == Uertschaften zu Lëtzebuerg == (''Auswiel vu Lëtzebuerger Uertschaften, Lieu-diten asw (klasséiert no Gemeng), déi keng Foto op Wikidata hunn <small>(Stand: 23.08.2026)</small>; zesummegesat iwwer eng Offro op Wikidata.'') {{Div col|cols = 3}} === Ärenzdallgemeng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bakesmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762532 Q16762532])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bloen Eck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572628 Q20572628])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fiertgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667844 Q140667844])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Gillenshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667885 Q140667885])}} * [[Hossebierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700815 Q140700815]) * [[Kéngert]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140702087 Q140702087]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Kitzebuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103606 Q13103606])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Kohn (Miedernach)|Kohn]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724468 Q140724468])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neienshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140681542 Q140681542])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neimillen (Iermsdref)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764304 Q16764304])}} * [[Schwanterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685791 Q140685791]) === Bäerdref === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bäerdref]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101856 Q13101856])}} * [[Heesbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102975 Q13102975]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Vugelsmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764994 Q16764994])}} === Bartreng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Gréiwelsser Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102876 Q13102876])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Luerenzscheier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103822 Q13103822])}} * [[Tossebierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764894 Q16764894]) === Bech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101684 Q13101684])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Zëtteger Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q60673731 Q60673731])}} === Beefort === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Beefort]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762558 Q16762558])}} * [[Closbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694897 Q140694897]) * [[Schmëttewier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140799639 Q140799639]) === Beetebuerg === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heckenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674106 Q140674106])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Krakelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q129900419 Q129900419])}} === Bettenduerf === * [[Bildgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124174394 Q124174394]) * [[Hierzenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q95179284 Q95179284]) * [[Kempchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260516 Q124260516]) * [[Mëtschenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260459 Q124260459]) * [[Mouschbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140819423 Q140819423]) * [[Schréideschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260480 Q124260480]) === Betzder === * [[Betzder]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762615 Q16762615]) === Biekerech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Hueweler Halt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763723 Q16763723])}} === Biwer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Biwer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101748 Q13101748])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Biwerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101750 Q13101750])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sirdall (Biwer)|Sirdall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140812450 Q140812450])}} === Bous-Waldbriedemes === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bous]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101849 Q13101849])}} * [[Emeringerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667828 Q140667828]) === Buerschent === * [[Enteschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572918 Q20572918]) * [[Féischterbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694915 Q140694915]) * [[Uesper]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572396 Q20572396]) === Clierf === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Clierf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q12110443 Q12110443])}} * [[Legay]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140738936 Q140738936]) === Colmer-Bierg === * [[Brongeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666262 Q140666262]) * [[Colmer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969306 Q20969306]) * [[Karelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199332 Q87199332]) * [[Lellerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q141152393 Q141152393]) === Déifferdeng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Déifferdeng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q4844168 Q4844168])}} === Diddeleng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Diddeleng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969331 Q20969331])}} === Dikrech === * [[Kléck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124270725 Q124270725]) === Dippech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Dippech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102344 Q13102344])}} === Duelem === * [[Buchholzer Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140689521 Q140689521]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Duelem (Réimech)|Duelem]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969315 Q20969315])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heedscheier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102978 Q13102978])}} === Ell === * [[Jénkenhaff (Ell)|Jénkenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140677005 Q140677005]) === Esch-Sauer === * [[Kultgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678765 Q140678765]) * [[Lëpschterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140681435 Q140681435]) * [[Réngeler Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685149 Q140685149]) === Ettelbréck === * [[Heinenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674080 Q140674080]) === Feelen === * [[Fuusswiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763506 Q16763506]) * [[Haupeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667946 Q140667946]) === Fiels === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fiels]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969440 Q20969440])}} * [[Guddelt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q136661549 Q136661549]) * [[Leedebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140735180 Q140735180]) * [[Weyderter Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140686098 Q140686098]) === Fluessweiler === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bierghaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666078 Q140666078])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fluessweiler]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763539 Q16763539])}} === Fréiseng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fréiseng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763556 Q16763556])}} * [[Krokelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678729 Q140678729]) === Garnech === * [[Klengbéiwen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103609 Q13103609]) === Géisdref === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Boukelsser Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q55754136 Q55754136])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Géisdref]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917674 Q3917674])}} === Gréiwemaacher === * [[Gréiwemaacher Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763647 Q16763647]) * [[Manternacher Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103997 Q13103997]) === Groussbus-Wal === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Groussbus]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102873 Q13102873])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Turelbaach (Lieu-dit)|Turelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q122226487 Q122226487])}} === Habscht === * [[Felleschmillen (Äischen)|Felleschmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763511 Q16763511]) === Hesper === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Hesper]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q24283574 Q24283574])}} === Hiefenech === * [[Reilandermillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104753 Q13104753]) === Iechternach === * [[Aleft]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140689782 Q140689782]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Iechternach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140562482 Q140562482])}} * [[Manertchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124336306 Q124336306]) === Ierpeldeng-Sauer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103098 Q13103098])}} === Jonglënster === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Jonglënster]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917665 Q3917665])}} === Käerch === * [[Juegdschlass (Käerch)|Juegdschlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701464 Q140701464]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Käerch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969433 Q20969433])}} === Käerjeng === * [[Bomecht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140693195 Q140693195]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neidréisch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764300 Q16764300])}} === Kielen === * [[Direndall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763125 Q16763125]) === Konsdref === * [[Neirodeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685127 Q140685127]) * [[Stoppelhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685752 Q140685752]) * [[Theinshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685957 Q140685957]) === Koplescht === * [[Kléngelbuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724501 Q140724501]) === Lenneng === * [[Hellgewiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700733 Q140700733]) * [[Kaffishaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140677015 Q140677015]) === Lëtzebuerg === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bricherhaff (Stad Lëtzebuerg)|Bricherhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q25584461 Q25584461])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Dauschkaul (Lëtzebuerg)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q50700170 Q50700170])}} * [[Dudderhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87198563 Q87198563]) * [[Kalchesbréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701386 Q140701386]) * [[Siwemuergen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814613 Q140814613]) === Mäertert === * [[Fausermillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199325 Q87199325]) * [[Schäferrieder]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798430 Q140798430]) === Mamer === * [[Birendall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140693148 Q140693148]) * [[Pafebruch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798054 Q140798054]) === Manternach === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Berbuerger Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666058 Q140666058])}} * [[Les Rochers (Manternach)|Les Rochers]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140739067 Q140739067]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sirdall (Biwer)|Sirdall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140812450 Q140812450])}} * [[Sirdallschlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140813602 Q140813602]) === Miersch === * [[Héngerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763741 Q16763741]) * [[Hosbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700804 Q140700804]) * [[Miersch-Gare]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q125494797 Q125494797]) * [[Reckener Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104738 Q13104738]) === Munneref === * [[Kaaschtelmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103428 Q13103428]) === Nidderaanwen === * [[Parishaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q132746395 Q132746395]) === Noumer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Beesten]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762561 Q16762561])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Schleederhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764604 Q16764604])}} === Parc Housen === * [[Akescht (Lieu-dit)|Akescht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572452 Q20572452]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Doosber-Bréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763149 Q16763149])}} * [[Duerschter Haischen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763180 Q16763180]) * [[Geierhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667872 Q140667872]) * [[Haff Ahl]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667930 Q140667930]) * [[Housener Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103056 Q13103056]) * [[Leemkaul]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140735280 Q140735280]) * [[Poschend]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798075 Q140798075]) * [[Waldberg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765011 Q16765011]) * [[Wegscheid]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765024 Q16765024]) * [[Wuelesser Déckt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140818827 Q140818827]) === Pëtschent === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Pëtschent]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q47486535 Q47486535])}} === Rammerech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Rammerech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104719 Q13104719])}} * [[Ueschdrëffer Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764934 Q16764934]) * [[Wäissenhaff (Rammerech)|Wäissenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q64533055 Q64533055]) === Réiden op der Atert === * [[Fënsterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667836 Q140667836]) * [[Lannener Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87718853 Q87718853]) * [[Nojemer Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q66813206 Q66813206]) * [[Nojemer Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685145 Q140685145]) * [[Ousterbuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798018 Q140798018]) === Réimech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Réimech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140531016 Q140531016])}} === Reisduerf === * [[Goeberhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763621 Q16763621]) * [[Hermeswiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700795 Q140700795]) * [[Kranzenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678723 Q140678723]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Reisduerf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917117 Q3917117])}} * [[Scheedheck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140799572 Q140799572]) * [[Supp (Reisduerf)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q66371229 Q66371229]) === Réiser === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Munnerëffer Strooss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140775133 Q140775133])}} === Rouspert-Mompech === * [[Méchelsbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140775087 Q140775087]) === Sandweiler === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bireler Gronn]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101746 Q13101746])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sandweiler]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917065 Q3917065])}} === Schieren === * [[Colmer Bréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103625 Q13103625]) * [[Colmer Halt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694899 Q140694899]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Schieren]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969739 Q20969739])}} === Sëll === * [[Kiemerchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724437 Q140724437]) === Suessem === * [[Aessen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q61356988 Q61356988]) === Tandel === * [[Fëschbecher Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102709 Q13102709]) * [[Hiestgriechter Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674056 Q140674056]) * [[Houschterhaff (Tandel)|Houschterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103051 Q13103051]) * [[Tomm (Furen)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814861 Q140814861]) * [[Tomm (Baastenduerf)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814873 Q140814873]) === Veianen === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Veianen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969217 Q20969217])}} === Wäiswampech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wäiswampech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917108 Q3917108])}} === Waldbëlleg === * [[Fléckenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124363788 Q124363788]) * [[Grondhaff-Schlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700691 Q140700691]) * [[Haarthaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667905 Q140667905]) * [[Nisendaller Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685135 Q140685135]) === Wëntger === * [[Almillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199601 Q87199601]) * [[Antoniushaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762422 Q16762422]) * [[Fënz]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694929 Q140694929]) * [[Hanenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667937 Q140667937]) * [[Hannerhasselt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102955 Q13102955]) * [[Kéimicht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701402 Q140701402]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wëntger]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917114 Q3917114])}} === Wolz === * [[Sliepenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685771 Q140685771]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wolz]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765057 Q16765057])}} {{Div col end}} == Plazen, Gebaier, Brécken zu Lëtzebuerg == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée Nic-Biever]] (Diddeleng)}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée technique d'Ettelbruck]]}} * [[Maacher Lycée]] (Gréiwemaacher) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée technique pour professions éducatives et sociales]] (Léiweng)}} * [[Atert-Lycée]] (Réiden) * [[Lycée du Nord]] (Wolz) == Baachen zu Lëtzebuerg == (Auswiel vu Lëtzebuerger Baachen, déi keng Foto op Wikidata hunn (Stand: 24.08.2026); zesummegesat iwwer eng Offro op Wikidata.) {{Div col|cols = 3}} * [[Albaach (Musel/Stadbriedemes)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101423 Q13101423]) * [[Albaach (Musel/Wuermer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q2623240 Q2623240]) * [[Bauschelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101680 Q13101680]) * [[Béiwener Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101857 Q13101857]) * [[Bëllegerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762578 Q16762578]) * [[Birbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762664 Q16762664]) * [[Biwerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762683 Q16762683]) * [[Boukelsser Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762739 Q16762739]) * [[Braaschter Flass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101787 Q13101787]) * [[Bräderbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q25405315 Q25405315]) * [[Broubich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762778 Q16762778]) * [[Burbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762799 Q16762799]) * [[Burebaach (Kuelebaach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762806 Q16762806]) * [[Deifebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763084 Q16763084]) * [[Dickeschbur]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763108 Q16763108]) * [[Dipbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q65320677 Q65320677]) * [[Dirbaach (Béiwener Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969319 Q20969319]) * [[Dirbaach (Bidscht)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969324 Q20969324]) * [[Dirbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102345 Q13102345]) * [[Ditgesbaach (Ettelbréck)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q136158618 Q136158618]) * [[Dondelerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763145 Q16763145]) * [[Donkelsser Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763146 Q16763146]) * [[Doulemerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763151 Q16763151]) * [[Éimeschbaach (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q15916970 Q15916970]) * [[Eiselbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763469 Q16763469]) * [[Gehaansbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763601 Q16763601]) * [[Grendelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102853 Q13102853]) * [[Grouf (Baach)|Grouf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20573027 Q20573027]) * [[Haardebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102941 Q13102941]) * [[Haarderbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700722 Q140700722]) * [[Helzenerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102992 Q13102992]) * [[Holertsbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103044 Q13103044]) * [[Huerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763719 Q16763719]) * [[Joschpich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103346 Q13103346]) * [[Kalbaach (Äisch)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103433 Q13103433]) * [[Kazebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q67381184 Q67381184]) * [[Kelsbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103482 Q13103482]) * [[Kesselecksbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103487 Q13103487]) * [[Kiemelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q67381095 Q67381095]) * [[Klangbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20574104 Q20574104]) * [[Kléngelbaach (Sauer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103619 Q13103619]) * [[Kléngelbaach (Uelzecht)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103621 Q13103621]) * [[Kuesselterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763921 Q16763921]) * [[Laangmuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103698 Q13103698]) * [[Lauterbuererbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763979 Q16763979]) * [[Lennengerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103745 Q13103745]) * [[Lingserbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103782 Q13103782]) * [[Maarkebaach (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103956 Q13103956]) * [[Märelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q61359274 Q61359274]) * [[Mëlleschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764156 Q16764156]) * [[Meneschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104115 Q13104115]) * [[Mierbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q1540272 Q1540272]) * [[Millbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104161 Q13104161]) * [[Reckenerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764489 Q16764489]) * [[Reitgesbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104757 Q13104757]) * [[Riedelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764514 Q16764514]) * [[Ruelzbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q2152070 Q2152070]) * [[Schleederbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q117040563 Q117040563]) * [[Schlirbech (Dirbaach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104972 Q13104972]) * [[Schweebech (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104978 Q13104978]) * [[Toodler Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105261 Q13105261]) * [[Trëtterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969773 Q20969773]) * [[Wëllerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105454 Q13105454]) * [[Wëlleschbaach (Äisch)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105453 Q13105453]) * [[Wëlleschbaach (Mamer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q56342699 Q56342699]) * [[Woschenterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105444 Q13105444]) {{Div col end}} == Uertschaften an der Belsch == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heckbous]]}} == Plazen, Gebaier, Brécken am Rescht vun der Welt == *[[Kathedral zu Metz]] --[[Benotzer:Cornischong|Cornischong]] 17:40, 17 Februar 2007 (UTC) <!-- === Aarbechtsmaschinnen === === Garen zu Lëtzebuerg === --> == Aner Fotoen == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Eng Foto vun engem e bësse méi 'fotogene' [[Boxemännchen]] wéi déi, déi mer hunn. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 23:39, 27 November 2006 (UTC) * Eng Foto vum [[Kleeschen|Kleesche]] mam Houseker * Eng Foto vun der [[Doulemerbaach]] * Eng Foto vun engem [[Dréimomentschlëssel]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Eng Foto vun der [[Schlënner]] * Eng Foto vun der [[Maarkebaach (Baach)|Maarkebaach]] * Eng Foto vun der [[Rensbaach]] * Eng Foto vun der [[Woschenterbaach]] == Fotoen, déi mat enger Dron gemaach gi sollen == Virschléi vu Plazen oder Géigestänn, déi mat enger Dron aus der Héicht solle fotograféiert ginn: * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Fir emol unzefänken: Panoramabiller vun der Stad Lëtzebuerg (vun der Ëmgéigend vum Zéissenger Kräiz aus a vum Neiduerf aus; (''All Quartier huet elo eng Panoramafoto aus der Héicht, ausser Hamm an Zens, wou et wéinst dem Drone-Fluchverbuet net méiglech ass'') * vun Esch-Uelzecht - vum Gaalgebierg a vum Bouwenaker (Gaardenhaischekolonie) aus - vun do och vu Belval, da vu Belval vum Bielesser Gaalgebierg (oder méi no), vum [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Naturschutzgebitt Brucherbierg-Lallengerbierg|Naturschutzgebitt Lallengerbierg-Huttbierg]] bei Schëffleng,.. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 19:59, 17. Sep. 2023 (UTC) * verschidde Schlässer a Buergen, déi net esou gutt zougänglech sinn: **[[Fichier:Yes check.gif|15px]] d'Buerg vu Simmer, **d'Schlass vu Wëntreng, **d'Seigneurie zu Ell, ** [[Fichier:Yes check.gif|15px]] d'[[Schlass Bellevue]] um Lampertsbierg, **d'[[Schlass Meesebuerg]], d'[[Buerg Aansebuerg]] * verschidde klasséiert Gebaier, déi net esou gutt zougänglech sinn: ** 4-6, rue Brooch zu Klierf (Nr. 47-27), ** 23, Avenue Gordon Smith zu Colmer-Bierg (Nr. 48-7), ** 10, rue de Geisen, Lampech (Nr. 72-1) [[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 09:26, 27. Okt. 2023 (UTC) ** 35, rue Malakoff (Lëtzebuerg-Clausen) * Video vum historesche [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Kierchepad Bous-Ierpeldeng|Kierchepad]] tëschent Bous (rue de Luxembourg) an Ierpeldeng (rue de Mondorf) (Nr. 15-3) * Autobunns-Rascht- an Tankplazen (Aire de Berchem, asw.) {{Notten}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]]: Foto·e gouf·en an der Tëschenzäit gemaach p4s3keu0zycibxu19o8s664aywkavek 2704296 2704295 2026-09-07T21:10:49Z GilPe 14980 /* Hiefenech */ 2704296 wikitext text/x-wiki Eng Enzyklopedie „lieft“ net nëmmen duerch hir prezis Beschreiwungen, sou wéi och Verweiser op weider Informatiounen, ma och duerch Illustratiounen, respektiv, wann ëmmer et méiglech ass, '''Fotoen'''. Idealerweis sollt all Artikel eng Foto oder eng Illustratioun hunn. Dat ass natierlech net nëmmen de Fall bei Persounen, ma och bei Uertschaften, Landschaften, oder soss Saachen. Verschidden Artikelen iwwer Persounen kruten eng extra Këscht, déi als [[:Schabloun:Foto gewënscht]] agebaut gëtt, fir dorop hinzeweisen. Ma och wa keng sou Këscht do steet: '''All Artikel, wou et keng Foto gëtt, ass eng Invitatioun u jiddereen, eng ''selwergemaache'' Foto [[:commons:Special:UploadWizard|op Commons eropzelueden]] an da mam Artikel ze verlinken'''. Hei drënner steet eng (onvollstänneg) Sammlung vun Artikelen, fir déi et nach keng Foto gëtt. == Fotoe vu lëtzebuergesche "Prominenten" == *[[Marie-Paule Feiereisen]] *[[Patricia Lippert]] *[[Fernand Mathes]] *[[Carmen Welter-Jander]] === Deputéiert === * [[Charles Weiler]] * [[Luc Emering]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Claire Delcourt]] * [[Ben Streff]] === Verstuerwener === *[[Norbert Ketter]] *[[Jean Schaack]] *[[Tit Schroeder]] *[[Foni Tissen]] *[[René Urbany]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Georges Wohlfart]] == Uertschaften zu Lëtzebuerg == (''Auswiel vu Lëtzebuerger Uertschaften, Lieu-diten asw (klasséiert no Gemeng), déi keng Foto op Wikidata hunn <small>(Stand: 23.08.2026)</small>; zesummegesat iwwer eng Offro op Wikidata.'') {{Div col|cols = 3}} === Ärenzdallgemeng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bakesmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762532 Q16762532])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bloen Eck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572628 Q20572628])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fiertgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667844 Q140667844])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Gillenshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667885 Q140667885])}} * [[Hossebierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700815 Q140700815]) * [[Kéngert]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140702087 Q140702087]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Kitzebuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103606 Q13103606])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Kohn (Miedernach)|Kohn]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724468 Q140724468])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neienshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140681542 Q140681542])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neimillen (Iermsdref)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764304 Q16764304])}} * [[Schwanterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685791 Q140685791]) === Bäerdref === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bäerdref]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101856 Q13101856])}} * [[Heesbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102975 Q13102975]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Vugelsmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764994 Q16764994])}} === Bartreng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Gréiwelsser Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102876 Q13102876])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Luerenzscheier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103822 Q13103822])}} * [[Tossebierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764894 Q16764894]) === Bech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101684 Q13101684])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Zëtteger Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q60673731 Q60673731])}} === Beefort === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Beefort]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762558 Q16762558])}} * [[Closbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694897 Q140694897]) * [[Schmëttewier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140799639 Q140799639]) === Beetebuerg === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heckenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674106 Q140674106])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Krakelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q129900419 Q129900419])}} === Bettenduerf === * [[Bildgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124174394 Q124174394]) * [[Hierzenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q95179284 Q95179284]) * [[Kempchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260516 Q124260516]) * [[Mëtschenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260459 Q124260459]) * [[Mouschbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140819423 Q140819423]) * [[Schréideschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260480 Q124260480]) === Betzder === * [[Betzder]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762615 Q16762615]) === Biekerech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Hueweler Halt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763723 Q16763723])}} === Biwer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Biwer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101748 Q13101748])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Biwerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101750 Q13101750])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sirdall (Biwer)|Sirdall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140812450 Q140812450])}} === Bous-Waldbriedemes === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bous]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101849 Q13101849])}} * [[Emeringerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667828 Q140667828]) === Buerschent === * [[Enteschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572918 Q20572918]) * [[Féischterbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694915 Q140694915]) * [[Uesper]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572396 Q20572396]) === Clierf === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Clierf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q12110443 Q12110443])}} * [[Legay]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140738936 Q140738936]) === Colmer-Bierg === * [[Brongeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666262 Q140666262]) * [[Colmer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969306 Q20969306]) * [[Karelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199332 Q87199332]) * [[Lellerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q141152393 Q141152393]) === Déifferdeng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Déifferdeng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q4844168 Q4844168])}} === Diddeleng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Diddeleng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969331 Q20969331])}} === Dikrech === * [[Kléck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124270725 Q124270725]) === Dippech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Dippech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102344 Q13102344])}} === Duelem === * [[Buchholzer Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140689521 Q140689521]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Duelem (Réimech)|Duelem]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969315 Q20969315])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heedscheier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102978 Q13102978])}} === Ell === * [[Jénkenhaff (Ell)|Jénkenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140677005 Q140677005]) === Esch-Sauer === * [[Kultgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678765 Q140678765]) * [[Lëpschterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140681435 Q140681435]) * [[Réngeler Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685149 Q140685149]) === Ettelbréck === * [[Heinenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674080 Q140674080]) === Feelen === * [[Fuusswiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763506 Q16763506]) * [[Haupeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667946 Q140667946]) === Fiels === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fiels]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969440 Q20969440])}} * [[Guddelt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q136661549 Q136661549]) * [[Leedebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140735180 Q140735180]) * [[Weyderter Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140686098 Q140686098]) === Fluessweiler === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bierghaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666078 Q140666078])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fluessweiler]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763539 Q16763539])}} === Fréiseng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fréiseng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763556 Q16763556])}} * [[Krokelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678729 Q140678729]) === Garnech === * [[Klengbéiwen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103609 Q13103609]) === Géisdref === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Boukelsser Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q55754136 Q55754136])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Géisdref]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917674 Q3917674])}} === Gréiwemaacher === * [[Gréiwemaacher Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763647 Q16763647]) * [[Manternacher Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103997 Q13103997]) === Groussbus-Wal === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Groussbus]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102873 Q13102873])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Turelbaach (Lieu-dit)|Turelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q122226487 Q122226487])}} === Habscht === * [[Felleschmillen (Äischen)|Felleschmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763511 Q16763511]) === Hesper === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Hesper]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q24283574 Q24283574])}} === Hiefenech === * [[Reilander Millen]] Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104753 Q13104753]) === Iechternach === * [[Aleft]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140689782 Q140689782]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Iechternach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140562482 Q140562482])}} * [[Manertchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124336306 Q124336306]) === Ierpeldeng-Sauer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103098 Q13103098])}} === Jonglënster === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Jonglënster]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917665 Q3917665])}} === Käerch === * [[Juegdschlass (Käerch)|Juegdschlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701464 Q140701464]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Käerch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969433 Q20969433])}} === Käerjeng === * [[Bomecht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140693195 Q140693195]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neidréisch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764300 Q16764300])}} === Kielen === * [[Direndall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763125 Q16763125]) === Konsdref === * [[Neirodeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685127 Q140685127]) * [[Stoppelhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685752 Q140685752]) * [[Theinshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685957 Q140685957]) === Koplescht === * [[Kléngelbuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724501 Q140724501]) === Lenneng === * [[Hellgewiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700733 Q140700733]) * [[Kaffishaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140677015 Q140677015]) === Lëtzebuerg === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bricherhaff (Stad Lëtzebuerg)|Bricherhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q25584461 Q25584461])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Dauschkaul (Lëtzebuerg)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q50700170 Q50700170])}} * [[Dudderhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87198563 Q87198563]) * [[Kalchesbréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701386 Q140701386]) * [[Siwemuergen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814613 Q140814613]) === Mäertert === * [[Fausermillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199325 Q87199325]) * [[Schäferrieder]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798430 Q140798430]) === Mamer === * [[Birendall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140693148 Q140693148]) * [[Pafebruch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798054 Q140798054]) === Manternach === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Berbuerger Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666058 Q140666058])}} * [[Les Rochers (Manternach)|Les Rochers]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140739067 Q140739067]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sirdall (Biwer)|Sirdall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140812450 Q140812450])}} * [[Sirdallschlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140813602 Q140813602]) === Miersch === * [[Héngerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763741 Q16763741]) * [[Hosbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700804 Q140700804]) * [[Miersch-Gare]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q125494797 Q125494797]) * [[Reckener Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104738 Q13104738]) === Munneref === * [[Kaaschtelmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103428 Q13103428]) === Nidderaanwen === * [[Parishaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q132746395 Q132746395]) === Noumer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Beesten]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762561 Q16762561])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Schleederhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764604 Q16764604])}} === Parc Housen === * [[Akescht (Lieu-dit)|Akescht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572452 Q20572452]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Doosber-Bréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763149 Q16763149])}} * [[Duerschter Haischen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763180 Q16763180]) * [[Geierhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667872 Q140667872]) * [[Haff Ahl]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667930 Q140667930]) * [[Housener Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103056 Q13103056]) * [[Leemkaul]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140735280 Q140735280]) * [[Poschend]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798075 Q140798075]) * [[Waldberg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765011 Q16765011]) * [[Wegscheid]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765024 Q16765024]) * [[Wuelesser Déckt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140818827 Q140818827]) === Pëtschent === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Pëtschent]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q47486535 Q47486535])}} === Rammerech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Rammerech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104719 Q13104719])}} * [[Ueschdrëffer Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764934 Q16764934]) * [[Wäissenhaff (Rammerech)|Wäissenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q64533055 Q64533055]) === Réiden op der Atert === * [[Fënsterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667836 Q140667836]) * [[Lannener Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87718853 Q87718853]) * [[Nojemer Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q66813206 Q66813206]) * [[Nojemer Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685145 Q140685145]) * [[Ousterbuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798018 Q140798018]) === Réimech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Réimech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140531016 Q140531016])}} === Reisduerf === * [[Goeberhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763621 Q16763621]) * [[Hermeswiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700795 Q140700795]) * [[Kranzenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678723 Q140678723]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Reisduerf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917117 Q3917117])}} * [[Scheedheck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140799572 Q140799572]) * [[Supp (Reisduerf)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q66371229 Q66371229]) === Réiser === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Munnerëffer Strooss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140775133 Q140775133])}} === Rouspert-Mompech === * [[Méchelsbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140775087 Q140775087]) === Sandweiler === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bireler Gronn]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101746 Q13101746])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sandweiler]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917065 Q3917065])}} === Schieren === * [[Colmer Bréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103625 Q13103625]) * [[Colmer Halt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694899 Q140694899]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Schieren]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969739 Q20969739])}} === Sëll === * [[Kiemerchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724437 Q140724437]) === Suessem === * [[Aessen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q61356988 Q61356988]) === Tandel === * [[Fëschbecher Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102709 Q13102709]) * [[Hiestgriechter Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674056 Q140674056]) * [[Houschterhaff (Tandel)|Houschterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103051 Q13103051]) * [[Tomm (Furen)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814861 Q140814861]) * [[Tomm (Baastenduerf)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814873 Q140814873]) === Veianen === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Veianen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969217 Q20969217])}} === Wäiswampech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wäiswampech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917108 Q3917108])}} === Waldbëlleg === * [[Fléckenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124363788 Q124363788]) * [[Grondhaff-Schlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700691 Q140700691]) * [[Haarthaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667905 Q140667905]) * [[Nisendaller Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685135 Q140685135]) === Wëntger === * [[Almillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199601 Q87199601]) * [[Antoniushaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762422 Q16762422]) * [[Fënz]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694929 Q140694929]) * [[Hanenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667937 Q140667937]) * [[Hannerhasselt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102955 Q13102955]) * [[Kéimicht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701402 Q140701402]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wëntger]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917114 Q3917114])}} === Wolz === * [[Sliepenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685771 Q140685771]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wolz]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765057 Q16765057])}} {{Div col end}} == Plazen, Gebaier, Brécken zu Lëtzebuerg == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée Nic-Biever]] (Diddeleng)}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée technique d'Ettelbruck]]}} * [[Maacher Lycée]] (Gréiwemaacher) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée technique pour professions éducatives et sociales]] (Léiweng)}} * [[Atert-Lycée]] (Réiden) * [[Lycée du Nord]] (Wolz) == Baachen zu Lëtzebuerg == (Auswiel vu Lëtzebuerger Baachen, déi keng Foto op Wikidata hunn (Stand: 24.08.2026); zesummegesat iwwer eng Offro op Wikidata.) {{Div col|cols = 3}} * [[Albaach (Musel/Stadbriedemes)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101423 Q13101423]) * [[Albaach (Musel/Wuermer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q2623240 Q2623240]) * [[Bauschelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101680 Q13101680]) * [[Béiwener Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101857 Q13101857]) * [[Bëllegerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762578 Q16762578]) * [[Birbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762664 Q16762664]) * [[Biwerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762683 Q16762683]) * [[Boukelsser Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762739 Q16762739]) * [[Braaschter Flass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101787 Q13101787]) * [[Bräderbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q25405315 Q25405315]) * [[Broubich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762778 Q16762778]) * [[Burbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762799 Q16762799]) * [[Burebaach (Kuelebaach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762806 Q16762806]) * [[Deifebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763084 Q16763084]) * [[Dickeschbur]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763108 Q16763108]) * [[Dipbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q65320677 Q65320677]) * [[Dirbaach (Béiwener Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969319 Q20969319]) * [[Dirbaach (Bidscht)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969324 Q20969324]) * [[Dirbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102345 Q13102345]) * [[Ditgesbaach (Ettelbréck)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q136158618 Q136158618]) * [[Dondelerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763145 Q16763145]) * [[Donkelsser Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763146 Q16763146]) * [[Doulemerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763151 Q16763151]) * [[Éimeschbaach (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q15916970 Q15916970]) * [[Eiselbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763469 Q16763469]) * [[Gehaansbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763601 Q16763601]) * [[Grendelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102853 Q13102853]) * [[Grouf (Baach)|Grouf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20573027 Q20573027]) * [[Haardebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102941 Q13102941]) * [[Haarderbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700722 Q140700722]) * [[Helzenerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102992 Q13102992]) * [[Holertsbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103044 Q13103044]) * [[Huerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763719 Q16763719]) * [[Joschpich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103346 Q13103346]) * [[Kalbaach (Äisch)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103433 Q13103433]) * [[Kazebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q67381184 Q67381184]) * [[Kelsbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103482 Q13103482]) * [[Kesselecksbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103487 Q13103487]) * [[Kiemelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q67381095 Q67381095]) * [[Klangbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20574104 Q20574104]) * [[Kléngelbaach (Sauer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103619 Q13103619]) * [[Kléngelbaach (Uelzecht)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103621 Q13103621]) * [[Kuesselterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763921 Q16763921]) * [[Laangmuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103698 Q13103698]) * [[Lauterbuererbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763979 Q16763979]) * [[Lennengerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103745 Q13103745]) * [[Lingserbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103782 Q13103782]) * [[Maarkebaach (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103956 Q13103956]) * [[Märelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q61359274 Q61359274]) * [[Mëlleschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764156 Q16764156]) * [[Meneschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104115 Q13104115]) * [[Mierbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q1540272 Q1540272]) * [[Millbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104161 Q13104161]) * [[Reckenerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764489 Q16764489]) * [[Reitgesbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104757 Q13104757]) * [[Riedelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764514 Q16764514]) * [[Ruelzbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q2152070 Q2152070]) * [[Schleederbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q117040563 Q117040563]) * [[Schlirbech (Dirbaach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104972 Q13104972]) * [[Schweebech (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104978 Q13104978]) * [[Toodler Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105261 Q13105261]) * [[Trëtterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969773 Q20969773]) * [[Wëllerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105454 Q13105454]) * [[Wëlleschbaach (Äisch)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105453 Q13105453]) * [[Wëlleschbaach (Mamer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q56342699 Q56342699]) * [[Woschenterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105444 Q13105444]) {{Div col end}} == Uertschaften an der Belsch == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heckbous]]}} == Plazen, Gebaier, Brécken am Rescht vun der Welt == *[[Kathedral zu Metz]] --[[Benotzer:Cornischong|Cornischong]] 17:40, 17 Februar 2007 (UTC) <!-- === Aarbechtsmaschinnen === === Garen zu Lëtzebuerg === --> == Aner Fotoen == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Eng Foto vun engem e bësse méi 'fotogene' [[Boxemännchen]] wéi déi, déi mer hunn. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 23:39, 27 November 2006 (UTC) * Eng Foto vum [[Kleeschen|Kleesche]] mam Houseker * Eng Foto vun der [[Doulemerbaach]] * Eng Foto vun engem [[Dréimomentschlëssel]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Eng Foto vun der [[Schlënner]] * Eng Foto vun der [[Maarkebaach (Baach)|Maarkebaach]] * Eng Foto vun der [[Rensbaach]] * Eng Foto vun der [[Woschenterbaach]] == Fotoen, déi mat enger Dron gemaach gi sollen == Virschléi vu Plazen oder Géigestänn, déi mat enger Dron aus der Héicht solle fotograféiert ginn: * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Fir emol unzefänken: Panoramabiller vun der Stad Lëtzebuerg (vun der Ëmgéigend vum Zéissenger Kräiz aus a vum Neiduerf aus; (''All Quartier huet elo eng Panoramafoto aus der Héicht, ausser Hamm an Zens, wou et wéinst dem Drone-Fluchverbuet net méiglech ass'') * vun Esch-Uelzecht - vum Gaalgebierg a vum Bouwenaker (Gaardenhaischekolonie) aus - vun do och vu Belval, da vu Belval vum Bielesser Gaalgebierg (oder méi no), vum [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Naturschutzgebitt Brucherbierg-Lallengerbierg|Naturschutzgebitt Lallengerbierg-Huttbierg]] bei Schëffleng,.. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 19:59, 17. Sep. 2023 (UTC) * verschidde Schlässer a Buergen, déi net esou gutt zougänglech sinn: **[[Fichier:Yes check.gif|15px]] d'Buerg vu Simmer, **d'Schlass vu Wëntreng, **d'Seigneurie zu Ell, ** [[Fichier:Yes check.gif|15px]] d'[[Schlass Bellevue]] um Lampertsbierg, **d'[[Schlass Meesebuerg]], d'[[Buerg Aansebuerg]] * verschidde klasséiert Gebaier, déi net esou gutt zougänglech sinn: ** 4-6, rue Brooch zu Klierf (Nr. 47-27), ** 23, Avenue Gordon Smith zu Colmer-Bierg (Nr. 48-7), ** 10, rue de Geisen, Lampech (Nr. 72-1) [[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 09:26, 27. Okt. 2023 (UTC) ** 35, rue Malakoff (Lëtzebuerg-Clausen) * Video vum historesche [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Kierchepad Bous-Ierpeldeng|Kierchepad]] tëschent Bous (rue de Luxembourg) an Ierpeldeng (rue de Mondorf) (Nr. 15-3) * Autobunns-Rascht- an Tankplazen (Aire de Berchem, asw.) {{Notten}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]]: Foto·e gouf·en an der Tëschenzäit gemaach 17379id30fcvi3ja0wxeso317ask0gf 2704297 2704296 2026-09-07T21:12:59Z GilPe 14980 /* Plazen, Gebaier, Brécken zu Lëtzebuerg */ 2704297 wikitext text/x-wiki Eng Enzyklopedie „lieft“ net nëmmen duerch hir prezis Beschreiwungen, sou wéi och Verweiser op weider Informatiounen, ma och duerch Illustratiounen, respektiv, wann ëmmer et méiglech ass, '''Fotoen'''. Idealerweis sollt all Artikel eng Foto oder eng Illustratioun hunn. Dat ass natierlech net nëmmen de Fall bei Persounen, ma och bei Uertschaften, Landschaften, oder soss Saachen. Verschidden Artikelen iwwer Persounen kruten eng extra Këscht, déi als [[:Schabloun:Foto gewënscht]] agebaut gëtt, fir dorop hinzeweisen. Ma och wa keng sou Këscht do steet: '''All Artikel, wou et keng Foto gëtt, ass eng Invitatioun u jiddereen, eng ''selwergemaache'' Foto [[:commons:Special:UploadWizard|op Commons eropzelueden]] an da mam Artikel ze verlinken'''. Hei drënner steet eng (onvollstänneg) Sammlung vun Artikelen, fir déi et nach keng Foto gëtt. == Fotoe vu lëtzebuergesche "Prominenten" == *[[Marie-Paule Feiereisen]] *[[Patricia Lippert]] *[[Fernand Mathes]] *[[Carmen Welter-Jander]] === Deputéiert === * [[Charles Weiler]] * [[Luc Emering]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Claire Delcourt]] * [[Ben Streff]] === Verstuerwener === *[[Norbert Ketter]] *[[Jean Schaack]] *[[Tit Schroeder]] *[[Foni Tissen]] *[[René Urbany]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Georges Wohlfart]] == Uertschaften zu Lëtzebuerg == (''Auswiel vu Lëtzebuerger Uertschaften, Lieu-diten asw (klasséiert no Gemeng), déi keng Foto op Wikidata hunn <small>(Stand: 23.08.2026)</small>; zesummegesat iwwer eng Offro op Wikidata.'') {{Div col|cols = 3}} === Ärenzdallgemeng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bakesmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762532 Q16762532])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bloen Eck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572628 Q20572628])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fiertgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667844 Q140667844])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Gillenshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667885 Q140667885])}} * [[Hossebierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700815 Q140700815]) * [[Kéngert]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140702087 Q140702087]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Kitzebuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103606 Q13103606])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Kohn (Miedernach)|Kohn]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724468 Q140724468])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neienshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140681542 Q140681542])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neimillen (Iermsdref)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764304 Q16764304])}} * [[Schwanterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685791 Q140685791]) === Bäerdref === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bäerdref]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101856 Q13101856])}} * [[Heesbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102975 Q13102975]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Vugelsmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764994 Q16764994])}} === Bartreng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Gréiwelsser Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102876 Q13102876])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Luerenzscheier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103822 Q13103822])}} * [[Tossebierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764894 Q16764894]) === Bech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101684 Q13101684])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Zëtteger Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q60673731 Q60673731])}} === Beefort === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Beefort]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762558 Q16762558])}} * [[Closbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694897 Q140694897]) * [[Schmëttewier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140799639 Q140799639]) === Beetebuerg === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heckenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674106 Q140674106])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Krakelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q129900419 Q129900419])}} === Bettenduerf === * [[Bildgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124174394 Q124174394]) * [[Hierzenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q95179284 Q95179284]) * [[Kempchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260516 Q124260516]) * [[Mëtschenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260459 Q124260459]) * [[Mouschbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140819423 Q140819423]) * [[Schréideschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124260480 Q124260480]) === Betzder === * [[Betzder]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762615 Q16762615]) === Biekerech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Hueweler Halt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763723 Q16763723])}} === Biwer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Biwer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101748 Q13101748])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Biwerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101750 Q13101750])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sirdall (Biwer)|Sirdall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140812450 Q140812450])}} === Bous-Waldbriedemes === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bous]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101849 Q13101849])}} * [[Emeringerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667828 Q140667828]) === Buerschent === * [[Enteschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572918 Q20572918]) * [[Féischterbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694915 Q140694915]) * [[Uesper]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572396 Q20572396]) === Clierf === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Clierf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q12110443 Q12110443])}} * [[Legay]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140738936 Q140738936]) === Colmer-Bierg === * [[Brongeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666262 Q140666262]) * [[Colmer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969306 Q20969306]) * [[Karelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199332 Q87199332]) * [[Lellerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q141152393 Q141152393]) === Déifferdeng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Déifferdeng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q4844168 Q4844168])}} === Diddeleng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Diddeleng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969331 Q20969331])}} === Dikrech === * [[Kléck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124270725 Q124270725]) === Dippech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Dippech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102344 Q13102344])}} === Duelem === * [[Buchholzer Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140689521 Q140689521]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Duelem (Réimech)|Duelem]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969315 Q20969315])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heedscheier]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102978 Q13102978])}} === Ell === * [[Jénkenhaff (Ell)|Jénkenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140677005 Q140677005]) === Esch-Sauer === * [[Kultgeshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678765 Q140678765]) * [[Lëpschterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140681435 Q140681435]) * [[Réngeler Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685149 Q140685149]) === Ettelbréck === * [[Heinenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674080 Q140674080]) === Feelen === * [[Fuusswiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763506 Q16763506]) * [[Haupeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667946 Q140667946]) === Fiels === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fiels]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969440 Q20969440])}} * [[Guddelt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q136661549 Q136661549]) * [[Leedebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140735180 Q140735180]) * [[Weyderter Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140686098 Q140686098]) === Fluessweiler === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bierghaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666078 Q140666078])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fluessweiler]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763539 Q16763539])}} === Fréiseng === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Fréiseng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763556 Q16763556])}} * [[Krokelshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678729 Q140678729]) === Garnech === * [[Klengbéiwen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103609 Q13103609]) === Géisdref === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Boukelsser Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q55754136 Q55754136])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Géisdref]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917674 Q3917674])}} === Gréiwemaacher === * [[Gréiwemaacher Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763647 Q16763647]) * [[Manternacher Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103997 Q13103997]) === Groussbus-Wal === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Groussbus]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102873 Q13102873])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Turelbaach (Lieu-dit)|Turelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q122226487 Q122226487])}} === Habscht === * [[Felleschmillen (Äischen)|Felleschmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763511 Q16763511]) === Hesper === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Hesper]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q24283574 Q24283574])}} === Hiefenech === * [[Reilander Millen]] Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104753 Q13104753]) === Iechternach === * [[Aleft]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140689782 Q140689782]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Iechternach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140562482 Q140562482])}} * [[Manertchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124336306 Q124336306]) === Ierpeldeng-Sauer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103098 Q13103098])}} === Jonglënster === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Jonglënster]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917665 Q3917665])}} === Käerch === * [[Juegdschlass (Käerch)|Juegdschlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701464 Q140701464]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Käerch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969433 Q20969433])}} === Käerjeng === * [[Bomecht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140693195 Q140693195]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Neidréisch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764300 Q16764300])}} === Kielen === * [[Direndall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763125 Q16763125]) === Konsdref === * [[Neirodeschhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685127 Q140685127]) * [[Stoppelhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685752 Q140685752]) * [[Theinshaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685957 Q140685957]) === Koplescht === * [[Kléngelbuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724501 Q140724501]) === Lenneng === * [[Hellgewiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700733 Q140700733]) * [[Kaffishaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140677015 Q140677015]) === Lëtzebuerg === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bricherhaff (Stad Lëtzebuerg)|Bricherhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q25584461 Q25584461])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Dauschkaul (Lëtzebuerg)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q50700170 Q50700170])}} * [[Dudderhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87198563 Q87198563]) * [[Kalchesbréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701386 Q140701386]) * [[Siwemuergen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814613 Q140814613]) === Mäertert === * [[Fausermillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199325 Q87199325]) * [[Schäferrieder]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798430 Q140798430]) === Mamer === * [[Birendall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140693148 Q140693148]) * [[Pafebruch]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798054 Q140798054]) === Manternach === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Berbuerger Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140666058 Q140666058])}} * [[Les Rochers (Manternach)|Les Rochers]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140739067 Q140739067]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sirdall (Biwer)|Sirdall]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140812450 Q140812450])}} * [[Sirdallschlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140813602 Q140813602]) === Miersch === * [[Héngerhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763741 Q16763741]) * [[Hosbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700804 Q140700804]) * [[Miersch-Gare]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q125494797 Q125494797]) * [[Reckener Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104738 Q13104738]) === Munneref === * [[Kaaschtelmillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103428 Q13103428]) === Nidderaanwen === * [[Parishaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q132746395 Q132746395]) === Noumer === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Beesten]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762561 Q16762561])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Schleederhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764604 Q16764604])}} === Parc Housen === * [[Akescht (Lieu-dit)|Akescht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20572452 Q20572452]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Doosber-Bréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763149 Q16763149])}} * [[Duerschter Haischen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763180 Q16763180]) * [[Geierhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667872 Q140667872]) * [[Haff Ahl]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667930 Q140667930]) * [[Housener Barrière]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103056 Q13103056]) * [[Leemkaul]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140735280 Q140735280]) * [[Poschend]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798075 Q140798075]) * [[Waldberg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765011 Q16765011]) * [[Wegscheid]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765024 Q16765024]) * [[Wuelesser Déckt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140818827 Q140818827]) === Pëtschent === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Pëtschent]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q47486535 Q47486535])}} === Rammerech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Rammerech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104719 Q13104719])}} * [[Ueschdrëffer Millen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764934 Q16764934]) * [[Wäissenhaff (Rammerech)|Wäissenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q64533055 Q64533055]) === Réiden op der Atert === * [[Fënsterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667836 Q140667836]) * [[Lannener Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87718853 Q87718853]) * [[Nojemer Bierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q66813206 Q66813206]) * [[Nojemer Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685145 Q140685145]) * [[Ousterbuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140798018 Q140798018]) === Réimech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Réimech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140531016 Q140531016])}} === Reisduerf === * [[Goeberhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763621 Q16763621]) * [[Hermeswiss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700795 Q140700795]) * [[Kranzenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140678723 Q140678723]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Reisduerf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917117 Q3917117])}} * [[Scheedheck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140799572 Q140799572]) * [[Supp (Reisduerf)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q66371229 Q66371229]) === Réiser === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Munnerëffer Strooss]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140775133 Q140775133])}} === Rouspert-Mompech === * [[Méchelsbierg]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140775087 Q140775087]) === Sandweiler === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Bireler Gronn]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101746 Q13101746])}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Sandweiler]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917065 Q3917065])}} === Schieren === * [[Colmer Bréck]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103625 Q13103625]) * [[Colmer Halt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694899 Q140694899]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Schieren]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969739 Q20969739])}} === Sëll === * [[Kiemerchen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140724437 Q140724437]) === Suessem === * [[Aessen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q61356988 Q61356988]) === Tandel === * [[Fëschbecher Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102709 Q13102709]) * [[Hiestgriechter Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140674056 Q140674056]) * [[Houschterhaff (Tandel)|Houschterhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103051 Q13103051]) * [[Tomm (Furen)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814861 Q140814861]) * [[Tomm (Baastenduerf)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140814873 Q140814873]) === Veianen === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Veianen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969217 Q20969217])}} === Wäiswampech === * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wäiswampech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917108 Q3917108])}} === Waldbëlleg === * [[Fléckenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q124363788 Q124363788]) * [[Grondhaff-Schlass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700691 Q140700691]) * [[Haarthaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667905 Q140667905]) * [[Nisendaller Haff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685135 Q140685135]) === Wëntger === * [[Almillen]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q87199601 Q87199601]) * [[Antoniushaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762422 Q16762422]) * [[Fënz]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140694929 Q140694929]) * [[Hanenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140667937 Q140667937]) * [[Hannerhasselt]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102955 Q13102955]) * [[Kéimicht]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140701402 Q140701402]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wëntger]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q3917114 Q3917114])}} === Wolz === * [[Sliepenhaff]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140685771 Q140685771]) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Wolz]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16765057 Q16765057])}} {{Div col end}} == Plazen, Gebaier, Brécken zu Lëtzebuerg == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée Nic-Biever]] (Diddeleng)}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée technique d'Ettelbruck]]}} * [[Maacher Lycée]] (Gréiwemaacher) * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Lycée technique pour professions éducatives et sociales]] (Léiweng)}} * [[Atert-Lycée]] (Réiden) * [[Lycée du Nord]] (Wolz) == Baachen zu Lëtzebuerg == (Auswiel vu Lëtzebuerger Baachen, déi keng Foto op Wikidata hunn (Stand: 24.08.2026); zesummegesat iwwer eng Offro op Wikidata.) {{Div col|cols = 3}} * [[Albaach (Musel/Stadbriedemes)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101423 Q13101423]) * [[Albaach (Musel/Wuermer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q2623240 Q2623240]) * [[Bauschelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101680 Q13101680]) * [[Béiwener Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101857 Q13101857]) * [[Bëllegerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762578 Q16762578]) * [[Birbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762664 Q16762664]) * [[Biwerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762683 Q16762683]) * [[Boukelsser Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762739 Q16762739]) * [[Braaschter Flass]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13101787 Q13101787]) * [[Bräderbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q25405315 Q25405315]) * [[Broubich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762778 Q16762778]) * [[Burbich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762799 Q16762799]) * [[Burebaach (Kuelebaach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16762806 Q16762806]) * [[Deifebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763084 Q16763084]) * [[Dickeschbur]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763108 Q16763108]) * [[Dipbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q65320677 Q65320677]) * [[Dirbaach (Béiwener Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969319 Q20969319]) * [[Dirbaach (Bidscht)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969324 Q20969324]) * [[Dirbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102345 Q13102345]) * [[Ditgesbaach (Ettelbréck)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q136158618 Q136158618]) * [[Dondelerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763145 Q16763145]) * [[Donkelsser Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763146 Q16763146]) * [[Doulemerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763151 Q16763151]) * [[Éimeschbaach (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q15916970 Q15916970]) * [[Eiselbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763469 Q16763469]) * [[Gehaansbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763601 Q16763601]) * [[Grendelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102853 Q13102853]) * [[Grouf (Baach)|Grouf]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20573027 Q20573027]) * [[Haardebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102941 Q13102941]) * [[Haarderbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q140700722 Q140700722]) * [[Helzenerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13102992 Q13102992]) * [[Holertsbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103044 Q13103044]) * [[Huerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763719 Q16763719]) * [[Joschpich]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103346 Q13103346]) * [[Kalbaach (Äisch)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103433 Q13103433]) * [[Kazebaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q67381184 Q67381184]) * [[Kelsbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103482 Q13103482]) * [[Kesselecksbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103487 Q13103487]) * [[Kiemelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q67381095 Q67381095]) * [[Klangbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20574104 Q20574104]) * [[Kléngelbaach (Sauer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103619 Q13103619]) * [[Kléngelbaach (Uelzecht)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103621 Q13103621]) * [[Kuesselterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763921 Q16763921]) * [[Laangmuer]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103698 Q13103698]) * [[Lauterbuererbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16763979 Q16763979]) * [[Lennengerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103745 Q13103745]) * [[Lingserbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103782 Q13103782]) * [[Maarkebaach (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13103956 Q13103956]) * [[Märelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q61359274 Q61359274]) * [[Mëlleschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764156 Q16764156]) * [[Meneschbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104115 Q13104115]) * [[Mierbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q1540272 Q1540272]) * [[Millbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104161 Q13104161]) * [[Reckenerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764489 Q16764489]) * [[Reitgesbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104757 Q13104757]) * [[Riedelbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q16764514 Q16764514]) * [[Ruelzbech]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q2152070 Q2152070]) * [[Schleederbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q117040563 Q117040563]) * [[Schlirbech (Dirbaach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104972 Q13104972]) * [[Schweebech (Baach)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13104978 Q13104978]) * [[Toodler Baach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105261 Q13105261]) * [[Trëtterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q20969773 Q20969773]) * [[Wëllerbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105454 Q13105454]) * [[Wëlleschbaach (Äisch)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105453 Q13105453]) * [[Wëlleschbaach (Mamer)]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q56342699 Q56342699]) * [[Woschenterbaach]] ([https://www.wikidata.org/wiki/Q13105444 Q13105444]) {{Div col end}} == Uertschaften an der Belsch == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] {{Duerchgestrach|[[Heckbous]]}} == Plazen, Gebaier, Brécken am Rescht vun der Welt == *[[Kathedral zu Metz]] --[[Benotzer:Cornischong|Cornischong]] 17:40, 17 Februar 2007 (UTC) <!-- === Aarbechtsmaschinnen === === Garen zu Lëtzebuerg === --> == Aner Fotoen == * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Eng Foto vun engem e bësse méi 'fotogene' [[Boxemännchen]] wéi déi, déi mer hunn. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] 23:39, 27 November 2006 (UTC) * Eng Foto vum [[Kleeschen|Kleesche]] mam Houseker * Eng Foto vun der [[Doulemerbaach]] * Eng Foto vun engem [[Dréimomentschlëssel]] * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Eng Foto vun der [[Schlënner]] * Eng Foto vun der [[Maarkebaach (Baach)|Maarkebaach]] * Eng Foto vun der [[Rensbaach]] * Eng Foto vun der [[Woschenterbaach]] == Fotoen, déi mat enger Dron gemaach gi sollen == Virschléi vu Plazen oder Géigestänn, déi mat enger Dron aus der Héicht solle fotograféiert ginn: * [[Fichier:Yes check.gif|15px]] Fir emol unzefänken: Panoramabiller vun der Stad Lëtzebuerg (vun der Ëmgéigend vum Zéissenger Kräiz aus a vum Neiduerf aus; (''All Quartier huet elo eng Panoramafoto aus der Héicht, ausser Hamm an Zens, wou et wéinst dem Drone-Fluchverbuet net méiglech ass'') * vun Esch-Uelzecht - vum Gaalgebierg a vum Bouwenaker (Gaardenhaischekolonie) aus - vun do och vu Belval, da vu Belval vum Bielesser Gaalgebierg (oder méi no), vum [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Naturschutzgebitt Brucherbierg-Lallengerbierg|Naturschutzgebitt Lallengerbierg-Huttbierg]] bei Schëffleng,.. --[[Benotzer:Zinneke|Zinneke]] ([[Benotzer Diskussioun:Zinneke|Diskussioun]]) 19:59, 17. Sep. 2023 (UTC) * verschidde Schlässer a Buergen, déi net esou gutt zougänglech sinn: **[[Fichier:Yes check.gif|15px]] d'Buerg vu Simmer, **d'Schlass vu Wëntreng, **d'Seigneurie zu Ell, ** [[Fichier:Yes check.gif|15px]] d'[[Schlass Bellevue]] um Lampertsbierg, **d'[[Schlass Meesebuerg]], d'[[Buerg Aansebuerg]] * verschidde klasséiert Gebaier, déi net esou gutt zougänglech sinn: ** 4-6, rue Brooch zu Klierf (Nr. 47-27), ** 23, Avenue Gordon Smith zu Colmer-Bierg (Nr. 48-7), ** 10, rue de Geisen, Lampech (Nr. 72-1) [[Benotzer:MMFE|MMFE]] ([[Benotzer Diskussioun:MMFE|Diskussioun]]) 09:26, 27. Okt. 2023 (UTC) ** 35, rue Malakoff (Lëtzebuerg-Clausen) * Video vum historesche [[Fichier:Yes check.gif|15px]] [[Kierchepad Bous-Ierpeldeng|Kierchepad]] tëschent Bous (rue de Luxembourg) an Ierpeldeng (rue de Mondorf) (Nr. 15-3) * Autobunns-Rascht- an Tankplazen (Aire de Berchem, asw.) {{Notten}} * [[Fichier:Yes check.gif|15px]]: Foto·e gouf·en an der Tëschenzäit gemaach pqed2a159hsszmkmcztc3ogkq84d4lw 0 6755 2704271 2687139 2026-09-07T19:10:31Z Seven 7 Spheres 73046 2704271 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="margin-left: 1em; float:right; width: 25em;" |+ style="font-size:larger;" | '''Mars''' |- | colspan="2" style="text-align:center; background: #000000;"| [[Image:Mars Valles Marineris.jpeg|none|250px|The planet Mars]] |- | colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller;"| A composite image of Mars. |- ! colspan="2" style="background: #ffc0c0; text-align:center;" | Eegeschaften vum [[Orbit]] ([[Epoch (Astronomie)|Epoch]] J2000) |- |'''Mëttelste [[Radius]]''' | 227.936.637 [[Kilometer|km]]<br />(1.523.662,31 [[Astronomesch Eenheet|AE]]) |- |'''Orbitalen [[Ëmfang]]''' | 1.429 [[Terameter|Tm]]<br />(9.553 AE) |- |'''[[numeresch Exzentrizitéit]]''' | 0.093 412 33 |- |'''[[Perihelion]]''' | 206.644.545 km<br />(1.381 333 46 AE) |- |'''[[Aphelion]]''' | 249,228,730 km<br />(1.665 991 16 AE) |- |'''[[Sideresch Period]]''' | 686.9601 [[Dag|d]]<br />(1.8808 [[Joer|a]]) |- |'''[[Synodesch Period]]''' | 779.96 [[Dag|d]]<br />(2.135 [[Joer|a]]) |- |'''[[Duerchschnëttsorbitalgeschwindegkeet]]''' | 24.007 km/[[second|s]] |- |'''[[Maximal Orbitalgeschwindegkeet]]''' | 26.449 km/s |- |'''[[Minimal Orbitalgeschwindegkeet]]''' | 21.972 km/s |- |'''[[Inklinatioun]]''' | 1.850 61° |- |'''Kléngsten Ofstand zur Äerd''' | 55,7 Millioune km |- |'''Gréissten Ofstand zur Äerd''' | 401,3 Millioune km |- |'''[[Satellit|Satelliten]]''' | 2 ([[Phobos]] an [[Deimos]]) |- |&nbsp; |- ! colspan="2" style="background: #ffc0c0; text-align:center;" | Physikalesch Eegeschaften |- |'''[[Duerchmiesser]] um [[Äquator]]''' | 6,804.9 km |- |'''[[Duerchmiesser]] un de [[Pol|Polen]]''' | 6,754.8 km |- |'''Uewerfläch''' | 1.448&times;10⁸ [[Quadratkilometer|km&sup2;]] |- |'''[[Volume]]''' | 1.638&times;10¹¹ [[Kubikkilometer|km&sup3;]] |- |'''[[Mass]]''' | 6.4185&times;10²³ kg |- |'''[[Dicht]]''' | 3.934 [[Gramm|g]]/[[Kubikzentimeter|cm&sup3;]] |- |'''[[Fluchtgeschwindegkeet]]''' | 5.027 km/s |- |'''[[Rotatiounsperiod]]''' | 1.025 957 [[Dag|d]]<br />(24.622 962 [[Joer|a]]) |- |'''[[Axial tilt]]''' | [[degree (angle)|25.19°]] |- |'''[[Right ascension]]<br />of North pole''' | 317.681 43° (21 h 10 min 44 s) |- |'''Neigung vun der [[Dréiachs]]''' | 52.886 50° |- |'''[[Albedo]]''' | 0.15 |- |'''Uewerflächentemperatur'''<br />''' - Min'''<br />''' - Mëttel'''<br />''' - Max''' |<br />133 [[Kelvin|K]]<br />[[1 E2 K|287 K]]<br />293 K |- |&nbsp; |- ! colspan="2" style="background: #ffc0c0; text-align:center;" | Atmospheric constituents |- |'''[[Uewerflächendrock]]''' | 0.7 - 0.9 [[kilo|k]][[Pascal|Pa]] |- | [[Stëckstoff]] || 2,7% |- | [[Sauerstoff]] || 0,13% |- | [[Argon]] || 1,6% |- | [[Kuelendioxid]] || 95,32% |- | [[Kuelenmonoxid]] || 0,08% |- | [[Stëckstoffmonoxid]] || 100 ppm |- | [[Waasser]] || 210 [[ppm]] |- | [[Neon]] || 2,5 ppm |- | [[Krypton]] || 300 [[ppb]] |- | [[Xenon]] || 80 ppb |- | [[Ozon]] || 30 ppb |- | [[Methan]] || 10,5 ppb |- |colspan="2" style="text-align:right; font-size:smaller;"|{{edit|Template:Planéit/Äerd}} |} {{Skizz}} De '''Mars''' ass, vun der [[Sonn]] aus, de véierten Planéit an eisem [[Sonnesystem]]. == Physikalesch Eegeschaften == == Mounden == == Erfuerschung == == Literatur == == Links == [[Category:Planéit]] [[ar:مريخ]] [[bg:Марс (планета)]] [[ca:Mart]] [[cs:Mars]] [[cy:Mawrth (planed)]] [[da:Mars (planet)]] [[de:Mars (Planet)]] [[el:Άρης (πλανήτης)]] [[en:Mars (planet)]] [[eo:Marso]] [[es:Marte (planeta)]] [[et:Marss (planeet)]] [[eu:Marte]] [[fa:بهرام]] [[fi:Mars]] [[fr:Mars (planète)]] [[ga:Mars (pláinéad)]] [[he:מאדים]] [[hr:Mars]] [[hu:Mars (bolygó)]] [[id:Mars]] [[is:Mars (pláneta)]] [[it:Marte (astronomia)]] [[ja:火星]] [[ko:화성]] [[ku:Behram (gerstêrk)]] [[la:Mars (planeta)]] [[ms:Marikh]] [[nds:Mars]] [[nl:Mars (planeet)]] [[no:Mars (planet)]] [[pl:Mars (planeta)]] [[pt:Marte]] [[ro:Marte (planetă)]] [[ru:Марс (планета)]] [[simple:Mars (planet)]] [[sl:Mars (planet)]] [[sr:Марс]] [[sv:Mars (planet)]] [[tr:Mars (gezegen)]] [[uk:Марс (планета)]] [[vi:Hỏa Tinh]] [[wa:Måss (planete)]] [[zh:火星]] 1fp3l5k1t7wmuzuaj2ynfq5rc7h3tns 2704272 2704271 2026-09-07T19:10:39Z Quinlan83 50793 Ännerung vum [[Special:Contributions/Seven 7 Spheres|Seven 7 Spheres]] ([[User talk:Seven 7 Spheres|Diskussioun]]) zeréckgesat op déi lescht Versioun vum [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2687139 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="margin-left: 1em; float:right; width: 25em;" |+ style="font-size:larger;" | '''Mars''' |- | colspan="2" style="text-align:center; background: #000000;"| [[Fichier:Mars Valles Marineris.jpeg|300px|center|De Planéit Mars (Bild zesummegesat aus 102 Eenzelfotoen)]] |- ! colspan="2" style="background: #ffc0c0; text-align:center;" | Eegenschafte vum [[Orbit]] ([[Epoch (Astronomie)|Epoch]] [[J2000.0]]) |- | Grouss Hallefachs | 1.524 |- |'''[[Exzentrizitéit (Astronomie)|Exzentrizitéit]]''' | 0,0935 |- |'''[[Perihel]]''' | 1,381 |- |'''[[Aphel]]''' | 1,666 |- |'''[[Inklinatioun (Astronomie)|Bunnschréi]]''' | 1,850 Grad |- |'''[[Ëmlafzäit|Ëmlafdauer]]''' | 686,980 [[Dag|d]] |- |'''Oppositiounsintervall''' | 779,94 d |- |'''Ëmlafvitess''' | 24,13&nbsp;km/s |- |'''Klengsten Ofstand zur Äerd''' | 0,372 AE |- |'''Gréissten Ofstand zur Äerd''' | 2,683 AE |- |'''Equatorduerchmiesser''' | 6.792,4&nbsp;km |- |&nbsp; |- |'''Polduerchmiesser''' | 6.752,4&nbsp;km |- |'''Mass''' | 6,419&nbsp;•&nbsp;10²³ |- |'''Dicht''' | 3,933 g/cm3 |- |'''Fluchtvitess''' | 5,03&nbsp;km/s |- |'''Rotatiounsperiod''' | 24&nbsp;h 37&nbsp;min 22&nbsp;s |- |'''Achseschréi''' | 25,19° |- |'''[[Albedo]]''' | 0,15 |- |'''Maximal Visuell Hellegkeet''' | −2,91&nbsp;mag |- |'''Drock''' | 6&nbsp;•&nbsp;10⁻³ |- |'''Temperatur''' | 140 [[Kelvin|K]]&nbsp;(–133&nbsp;[[Grad Celsius|°C]])<br>218&nbsp;K&nbsp;(−55&nbsp;°C)<br>300&nbsp;K&nbsp;(+27&nbsp;°C) |- | [[Kuelendioxid]] || 95,32 % |- | [[Stéckstoff]] || 2,7 % |- | [[Argon]] || 1,6 % |- | [[Sauerstoff]] || 0,13 % |- | [[Kuelestoffmonoxid]] || 0,08 % |- | [[Waasser]] || 0,02 % |- |} [[Fichier:Phobos deimos diff.jpg|thumb|200px|Phobos an Deimos]] De '''Mars''' ([[Astronomesch Symboler|planetarescht Symbol]]: [[Fichier:Mars symbol (fixed width).svg|16px|♂]]) ass, vun der [[Sonn]] aus gesinn, de véierte Planéit an eisem [[Sonnesystem]]. Hien zielt zu den [[Äerdänleche Planéit|Planéiten déi der Äerd gläichen]]. Wéinst senger orange- bis bluttrouder Faarf gouf hien nom réimesche Krichsgott [[Mars (Mythologie)|Mars]] genannt a gëtt och de ''Roude Planéit'' genannt. D'Fierwung selwer verdankt de Planéit dem [[Eisenoxid]]-Stëpps, de sech op der [[Fläch]] an an der [[Atmosphär]] verdeelt huet. Sou ass de Mars e „raschtege“ Planéit. Säin Duerchmiesser ass mat knapps 6800&nbsp;Kilometer ongeféier hallef sou grouss wéi den Äerdduerchmiesser, säi Volumen ass gutt e Siwentel vun der Äerd. Domat ass de Mars nom [[Merkur (Planéit)|Merkur]] den zweetklengste Planéit am [[Sonnesystem]]. Mat enger duerchschnëttlecher Distanz vun 228&nbsp;Millioune Kilometer ass hie ronn 1,5-mol sou wäit vun der Sonn ewech wéi eis Äerd. Déi zwou [[Polkap]]en an en ettlech donkel Fläche si mat groussen Teleskope gutt ze gesinn. Fotoe vun de [[Raumsond]]e weisen eng deelweis mat [[Marskrater|Kratere]] bedeckt Uewerfläch a staark Spuere vu fréierer [[Tektonik]] (déif Canyonen a fënnef iwwer 20&nbsp;km héich [[Vulkan]]er). Marsroboteren hunn an der Tëschenzäit schonn en ettlech Gebidder geologesch ënnersicht. D'Zeeche vum Mars soll e Schëld mat engem Speer deen dohanner steet duerstellen a steet fir de réimesche Krichsgott; an der [[Biologie]] symboliséiert et dat [[männlecht Geschlecht]]: ♂. De Mars huet zwéi kleng, onreegelméisseg geformt [[Mound]]en, déi [[1877]] entdeckt goufen: [[Phobos (Mound)|Phobos]] an [[Deimos (Mound)|Deimos]] (griichesch fir ''Fuercht'' a ''Schreck''). == Ëmlaf a Rotatioun == === Ëmlafbunn === De Mars beweegt sech op enger Distanz vun 206,62 bis 249,23&nbsp;Millioune Kilometer (1,38&nbsp;[[Astronomesch Eenheet|AE]] bis 1,67&nbsp;AE) a knapps 687&nbsp;Deeg (ongeféier 1,9&nbsp;[[Joer]]) op enger [[Ellips|elliptescher]] [[Ëmlafbunn]] ëm d'[[Sonn]]. D'Bunn ass 1,85° géint d'[[Ekliptik]] gebéit. Seng [[Vitess|Bunnvitess]] schwankt mam Sonnenofstand tëscht 26,50&nbsp;km/s an 21,97&nbsp;km/s an ass an der Moyenne 24,13&nbsp;km/s. D'[[Exzentrizitéit (Astronomie)|Bunnexzentrizitéit]] ass 0,0935. No der Ëmlafbunn vum [[Merkur (Planéit)|Merkurs]] ass dat déi zweetgréisst Ofwäichung vun der Kreesform ënner alle [[Planéitebunn]]en am Sonnesystem. An der Vergaangenheet hat de Mars eng manner exzentresch Ëmlafbunn. Virun 1,35&nbsp;Millioune Joer war d'Exzentrizitéit nëmme ronn 0,002, manner wéi déi vun der Äerd haut. D'Period vun der Marsexzentrizitéit ass ronn 96.000&nbsp;Joer, déi vun der Äerd ongeféier 100.000&nbsp;Joer. De Mars huet awer nach e méi laangen Exzentrizitéitszyklus mat enger Period vun 2,2&nbsp;Millioune Joer, deen dee mat der Period vu 96.000 Joer iwwerlagert. An de leschten 35.000&nbsp;Joer gouf d'Ëmlafbunn duerch déi [[Gravitatioun|gravitativ]] Kräfte vun anere Planéiten e bëssi méi exzentresch. De minimalen Ofstand tëscht Äerd a Mars wäert an de nächste 25.000&nbsp;Joer nach e bëssi manner ginn. Et gëtt véier bekannt Asteroiden, déi sech mam Mars déi gläich Ëmlafbunn deelen ([[Mars-Trojaner]]). Si sinn op de [[Lagrange-Punkt|Lagrangepunkten]] L₄ an L₅, dat heescht, si beweege sech ëm 60° virum Planéit oder kommen ëm 60° hannendrun. === Rotatioun === De Mars rotéiert a ronn 24&nbsp;Stonnen an 37&nbsp;Minutten eemol ëm déi eegen Achs. A Bezuch op säi Laf ëm d'Sonn ergëtt sech doraus e Marsdag vu knapps 24&nbsp;Stonnen a 40&nbsp;Minutten, deen och [[Sol (Marsdag)|Sol]] genannt gëtt. Well den Equatorplang vum Planéit ëm 25°&nbsp;12′ géint de Bunneplang gebéit ass, gëtt et, wéi op der Äerd, [[Joreszäit]]e. Si daueren awer bal duebel sou laang wéi déi ierdesch Joreszäiten, well hinnen d'Marsjoer mat 687&nbsp;Deeg zugronn läit. Si sinn och ënnerschiddlech laang, well d'Marsbunn méi elliptesch ëm d'Sonn leeft wéi déi vun der Äerd (kuckt [[Mars (Planéit)#Joreszäiten|Joreszäiten]]). D'Rotatiounsachs féiert zudeem eng [[Prezessioun]]sbeweegung mat enger Period vun 170.000&nbsp;Joer aus. Aus dësem Wäert, dee mat Hëllef vun der [[Mars Pathfinder|Pathfinder]]-Missioun festgestallt gouf, kënnen d'Wëssenschaftler op d'Massekonzentratioun am Kär vum Planéit schéissen. De marsianesche [[Polarstär]] vum Norden ass den [[Deneb (Stär)|Deneb]]. == Physikalesch Eegenschaften == [[Fichier:Mars atmosphere.jpg|thumb|Iwwer dem Marshorizont ass d'Atmosphär als niwwelege Schleier ze erkennen. Lénks ass deen engem Smiley ähnelnde Krater [[Galle (Marskrater)|Galle]] ze gesinn. Foto Viking, 1976]] Den Equatorduerchmiesser vum Mars ass mat 6792&nbsp;km ongeféier duebel sou grouss wéi dee vum [[Äerdmound]]. Seng Uewerfläch ass ongeféier e Véirel vun der Äerduewerfläch a seng Mass een Zéngtel vun der Äerdmass. D'Uewerfläch vum Mars ass mat 144&nbsp;Mio.&nbsp;km² ongeféier gläich mat der ganzer Uewerfläch vun alle [[Kontinent]]e vun der Äerd (149 Mio.&nbsp;km²). D'[[Gravitatiounsacceleratioun]] op der Uewerfläch ass 3,69&nbsp;m/s², dat sinn ongeféier 38 % vun der ierdescher. Mat enger Dicht vun 3,9&nbsp;g/cm³ weist de Mars de klengste Wäert vun den terrestresche Planéiten op. Doduerch ass d'[[Gravitatioun|Schwéierkraaft]] op him souguer nach méi kleng wéi op dem klengeren, awer dichteren Merkur. De Mars huet eng ganz dënn Atmosphär. Dofir ass den Atmosphärendrock ganz niddreg, a Waasser kann net a flësseger Form op der Marsuewerfläch existéieren, ausgeholl kuerzzäiteg an den déifgeleeëne Gebidder. === Atmosphär a Klima === Well déi dënn Marsatmosphär nëmme wéineg Sonnewäermt späichere kann, sinn d'Temperaturënnerschidder op der Uewerfläch ganz grouss. D'[[Temperatur]]en erreechen an der [[Equator]]<nowiki />géigend ronn 20&nbsp;°C am Dag a fale bis op −85&nbsp;°C an der Nuecht. D'Temperatur an der Moyenne um Planéit läit bei −55&nbsp;°C. ==== Atmosphär ==== ===== Zesummesetzung ===== D'Marsatmosphär besteet zu 95,3 % aus Kuelendioxid. Dozou kommen nach 2,7 % [[Stéckstoff]], 1,6 % [[Argon]], kleng Deeler u [[Sauerstoff]] (1300&nbsp;[[Parts per million|ppm]]) a [[Kuelemonoxid]] (800&nbsp;ppm) souwéi Spuere vu [[Waasserdamp]] (210&nbsp;ppm) an aner Verbindungen oder Elementer. D'Atmosphär ass zimmlech stëbseg. Si huet Deelercher vun 1,5&nbsp;[[µm]] am Duerchmiesser, déi den Himmel iwwer dem Mars an e bleecht giel- bis orange-bronge Faarftoun erschénge loossen. Den atmosphäreschen [[Drock (Physik)|Drock]] ass op der Uewerfläch vum Mars am Schnëtt nëmme 6,36&nbsp;[[hPa]] (Hektopascal). Am Verglach zu duerchschnëttlech 1013&nbsp;hPa op der Äerd sinn dëst nëmmen 0,63 % an entsprécht dem Loftdrock vun der [[Äerdatmosphär]] an enger Héicht vun 35 Kilometer. D'Atmosphär gouf warscheinlech am Laf vun der Zäit vum [[Sonnewand]] ofgedroen an an de Weltraum matgerass. Dëst gouf duerch déi kleng Schwéierkraaft vum Planéit a sengem schwaache [[Magnéitismus|Magnéitfeld]] begënschtegt, dat kee Schutz virun den héichenergeteschen Deelercher vun der Sonn bitt. ===== Methan ===== [[Fichier:Martian Methane Map.jpg|thumb|Illustratioun vun de Methankonzentratiounen an der Atmosphär vum Mars wärend dem nërdleche Summer – [[National Aeronautics and Space Administration|NASA]]]] Am Joer [[2003]] konnte mat äerdgestëtzten [[Teleskop]]en an [[2004]] duerch de Planetary Fourier Spectrometer (PFS) un der [[Raumsond]] ''[[Mars Express]]'' Spuere vu [[Methan]] (ongeféier 10&nbsp;[[Parts per billion|ppb]]) a [[Formaldehyd]] (130&nbsp;ppb) nogewise ginn. Methan verbleift ronn 340&nbsp;Joer an der Atmosphär vum Mars, Formaldehyd nëmme 7,5&nbsp;Stonnen. Methan gëtt duerch [[ultraviolett Stralung]] ofgebaut, well déi dënne Atmosphär vum Mars net virun dëser Stralung schützt. Dobäi oxidéiert Methan zu Waasser a Kuelendioxid. Fir d'Unheefung vum Methan an der Atmosphär z'erklären, geet eng Produktioun vun 150&nbsp;Tonne pro Joer duer. Bei der Ëmsetzung zu Formaldehyd missten awer 2,5&nbsp;Milliounen Tonne aus „Methanquellen“ stamen. Als Quelle kommen aktive [[Vulkanismus]], [[Koméit]]enaschléi oder och methanproduzéierend [[Mikroorganismus|Mikroorganismen]] a Betruecht. Et kënnt awer och duerch eng geothermesch Reaktioun, d'[[Serpentiniséierung]] (dobäi bedeelegt Komponente si Waasser, Kuelendioxid an d'Mineral [[Olivingrupp|Olivin]], dat dacks um Mars virkënnt), entstoen. Formaldehyd kann duerch Héichtestralung aus Gasen an Äis entstoen. Et gëtt awer ugezweifelt, datt en abiotesche Prozess sou vill Methan bilde kann, well et dozou Regioune mat héijer geologescher Aktivitéit brauch. De Methan ass net gläichméisseg verdeelt, mä huet e Muster mat eppes méi héije Konzentratiounen. Méiglecherweis gouf de Noschub vu Methan kuerzfristeg ënnerbrach, ier e sech gläichméisseg an der Atmosphär verdeele konnt. [[2009]] gouf iwwer Methaneruptiounen um Mars informéiert. De Goro Komatsu vun der Universitéit Gabriele d'Annunzio zu [[Pescara]] hat am September [[2010]] seng Entdeckung vu geologesche Strukture vu ronn 1&nbsp;km Duerchmiesser op Satellittebiller vun der [[Chryse Planitia|Chryse-Déiffläch]] presentéiert, déi Methangas produzéierende [[Schlammvulkan]]e op der Äerd gläichen. Eng primär Quell fir d'Gas ass domat awer nach net fonnt. ==== Klima a Wieder ==== [[Fichier:Iceclouds on Mars.jpg|thumb|200px|Äiswolleken iwwer dem Mars, opgeholl vum [[Mars Pathfinder]]]] [[Fichier:Staubsturm Mars.jpg|thumb|200px|Stëbstuerm an der Syria-Regioun, fotograféiert vum [[Mars Global Surveyor]] am Mee [[2003]]]] Ofhängeg vun de Joreszäiten an der Intensitéit vun der Sonnenastralung fannen an der Atmosphär dynamesch Virgäng statt. Déi veräiste [[Polar Äiskap|Polkape]] [[Sublimatioun (Physik)|subliméieren]] am Summer deelweis, a [[Kondensatioun|kondenséierter]] Waasserdamp bilt ausgedeent [[Zirruswollek]]e. D'Polkape selwer bestinn aus Kuelendioxidäis a Waasseräis. [[2008]] hu Wëssenschaftler vun der Universitéit Versailles Wolleken aus gefruerenem Kuelendioxid mat Hëllef vun der Raumsond Mars Express entdeckt. Si hate sech a bis zu 80&nbsp;Kilometer Héicht opgehalen. Gläichzäiteg sinn si mat enger horizontaler Ausdeenung vu bis zu 100&nbsp;km och ganz groussflächeg. D'CO₂-Äispartikel an de Wolleke si mat bis zu engem Mikrometer Duerchmiesser relativ grouss. D'Wolleken absorbéiere bis zu 40 % vum astralende Sonneliicht a kënnen domat d'Temperatur vun der Uewerfläch ëm bis zu 10&nbsp;°C méi kleng maachen. Mat Hëllef vum Laser LIDAR vun der Raumsond [[Phoenix (Raumsond)|Phoenix]] gouf [[2009]] entdeckt, datt an der zweeter Nuetshallschent fofzeg Deeg no der Sonnenwend winzeg Äiskristalle aus dënnen Zirruswolleken op de Marsbuedem gefall sinn. ===== Joreszäiten ===== Hätt de Mars eng äerdänlech Ëmlafbunn, géifen d'Joreszäiten duerch d'Achseschréi änlech deene vun der Äerd sinn. Déi grouss Exzentrizitéit vum Marsorbit huet eng enorm Auswirkung op d'Joreszäiten. De Mars ass wärend dem Summer op der Südhallefkugel an am Wanter an der nërdlecher Hemisphär no dem [[Perihel]] vu senger Bunn. Nom [[Aphel]] ass an der südlecher Hemisphär Wanter an an der nërdlecher Summer. Dat huet zur Folleg, datt d'Joreszäiten an der südlecher Hemisphär vill méi däitlech ausgepräegt si wéi an der nërdlecher, wou d'Klima méi mëll ass, wéi et soss de Fall wier. D'Summertemperaturen am Süde kënne bis zu 30&nbsp;°C méi héich si wéi déi vergläichbar Temperature am Summer vum Norden. D'Joreszäite sinn duerch d'Exzentrizitéit vun der Marsëmlafbunn ënnerschiddlech laang. Op der Nordhallefkugel dauert d'Fréijoer 199,6, de Summer 181,7, den Hierscht 145,6 an de Wanter 160,1 ierdesch Deeg. ===== Stierm ===== Wärend dem Marsfréijoer kënnen op de grousse flaache Flächen hefteg Stëbstierm optrieden, déi grouss Deeler vun der Marsuewerfläch verschleieren. Fotoe vu Marssonde weisen och [[Wandstuerm|Wandstierm]], déi iwwer d'Marsflächen zéien an um Buedem donkel Spueren hannerloossen. Stëbstierm triede gewéinlech wärend dem Perihel op, well de Planéit zu dësem Zäitpunkt 40&nbsp;Prozent méi Sonneliicht kritt wéi wärend dem Aphel. Wärend dem Aphel entstinn an der Atmosphär Wolleken aus Waasseräis, déi hirersäits mat de Stëbsdeelercher interagéieren a sou d'Temperatur op dem Planéit beaflossen. D'Wandvitessen an der ieweschter Atmosphär kënne bis zu 650&nbsp;km/h erreechen, an um Buedem ëmmerhin bal 400&nbsp;km/h.<ref>{{Citation|URL=http://www.astronomytoday.com/astronomy/mars.html |Titel=Mars, the red planet |Gekuckt=04.03.2014 |Archiv-Datum=14.12.2013 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20131214064256/http://www.astronomytoday.com/astronomy/mars.html }}</ref>{{clear}} ===== Wiederen ===== Bei heftege Stëbsstierm schéngt et och zu Wiederen ze kommen. Am Juni [[2006]] hate Fuerscher mat engem Radioteleskop de Mars ënnersicht, an hate festgestallt datt am Mikrowelleberäich Stralungsausbréch, wéi si bei Blëtzer optrieden, virkoum sinn. An der Regioun, an där een d'Stralungsimpulser observéiert hat, waren zu där Zäit en heftege Stëbsstuerm mat héije Stëbswolleken um Nopeschplanéit. Souwuel den observéierte Stëbsstuerm wéi och de Spektrum vun de Stralungsimpulser deiten op e Stëbwieder mat Blëtzer respektiv groussen Entluedungen hin.<ref>{{Citation|URL=http://astronomie.scienceticker.info/2009/06/18/staubiges-gewitter-auf-dem-mars/ |Titel=Staubiges Gewitter auf dem Mars |Gekuckt=04.03.2014 |Archiv-Datum=30.05.2015 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20150530003454/http://astronomie.scienceticker.info/2009/06/18/staubiges-gewitter-auf-dem-mars/ }}</ref><ref>[http://www.space.com/7102-lightning-detected-mars.html Lightning Detected on Mars]</ref> == Mounden == De Mars huet zwéi kleng, onreegelméisseg geformte Mounden, de [[Phobos (Mound)|Phobos]] an den [[Deimos (Mound)|Deimos]], griichesch Nimm déi op Lëtzebuergesch Angscht a Schrecke bedeiten. Héchstwarscheinlech sinn déi zwéi Mounde vum Mars agefaangen Asteroiden. Si goufen 1877 vum US-amerikaneschen Astronom [[Asaph Hall]] entdeckt an no deenen an der [[Ilias]] iwwerliwwerten zwéi Begleeder, déi de Won vum Krichsgott [[Ares]] (lat. Mars) gezunn hunn, benannt. De Phobos an den Deimos sinn zwéin onreegelméisseg geformt Fielsbléck. D'Ëmlafzäit vum Phobos ass méi kuerz wéi d'Rotatiounszäit vum Mars. De Mound kënnt dem Mars duerch d'[[Gezäitekraaft|Gezäitewiesselwierkung]] op enger Spiralbunn lues awer ëmmer méi no a fält engesdaags op de Planéit oder gëtt duerch Gezäitekräften auserneegerappt, soudatt e fir kuerz Zäit als [[Ranksystem|Marsréng]] ende wäert. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Marskrater]] == Literatur == * [[Robert Henseling]]: ''Mars. Seine Rätsel und seine Geschichte.'' Kosmos Gesellschaft der Naturfreunde. Franckh'sche Verlagsbuchhandlung, Stuttgart 1925 (das Buch ist von historischem Interesse). * Paul Raeburn: ''Mars – Die Geheimnisse des roten Planeten''. Steiger, Augsburg 2000. ISBN 3-89652-168-3 * William Sheehan: ''The Planet Mars – A History of Observation and Discovery''. Univ. of Arizona Press, Tucson 1996, 1997. ISBN 0-8165-1641-3 * Rolf Sauermost, Arthur Baumann: ''Lexikon der Astronomie – die große Enzyklopädie der Weltraumforschung.'' 2 Bde. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg-Berlin-Oxford 1995. ISBN 3-86150-145-7 * Ronald Greeley: ''Der NASA-Atlas des Sonnensystems.'' Knaur, München 2002. ISBN 3-426-66454-2 * Hans R. Jenemann, Arno M. Basedow, Erich Robens: ''Die Entwicklung der Makro-Vakuumwaage.'' Wirtschaftsverl. NW, Bremerhaven 1992. ISBN 3-89429-214-8 * David McNab, James Younger: ''Die Planeten.'' C. Bertelsmann, München 1999. ISBN 3-570-00350-7 * David Morrison: ''Planetenwelten.'' Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg-Berlin-Oxford 1995. ISBN 3-86025-127-9 * Roland Wielen: ''Planeten und ihre Monde.'' Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg-Berlin-Oxford 1988. ISBN 3-922508-46-4 * Hans-Ulrich Keller: ''Das Kosmos Himmelsjahr 2003.'' Franckh-Kosmos Verlags-GmbH, Stuttgart 2002. ISBN 3-440-09094-9 * Holger Heuseler, Jaumann, Neukum: ''Die Mars Mission.'' BLV Verlagsgesellschaft, München 1998. ISBN 3-405-15461-8 === Artikelen a Biller === * [http://www.heise.de/newsticker/meldung/70764 Google weist Biller vum Mars] (13. Mäerz 2006) * [http://www.google.com/mars/ Biller vum Mars op Google] * [http://www.raumfahrer.net/astronomie/planetmars/home.shtml Planéit Mars bei Raumfahrer.net] * [https://web.archive.org/web/20070102175702/http://www.br-online.de/wissen-bildung/thema/mars/index.xml Mars – vill Infoën zum Planéit Mars an all Missiounen] * [https://web.archive.org/web/20061205025244/http://der-rote-planet.de/ Der-Rote-Planet.de: Marsnoriichten] * [https://web.archive.org/web/20101226055530/http://www.uni-bonn.de/~uzsrcj/index/Geologie/Arbeiten/Mars/Mars-Referat.htm D'Geologie vum Mars (uni-bonn.de)] * [https://web.archive.org/web/20050912132554/http://www.wappswelt.de/tnp/nineplanets/mars.html] Mars. * [http://photojournal.jpl.nasa.gov/targetFamily/Mars Billerserie vum Mars a sengen Trabanten] (englesch) * [http://www.seds.org/~spider/mars/mars-l.html Chronologie vun alle Marsmissiounen] (englesch) * [https://web.archive.org/web/20150714124740/http://www.g.gerstbach.at/papers/MarsChannel-AstroYu73.pdf Mars Channel Observations 1877–90 Compared with modern Orbiter Data] ([[pdf]]-Datei op Englesch) vun der TU Wien, Institut fir Geodesie a Geophysik * Websäit vun der ESA-Missioun [http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/index.html Mars Express] (englesch) * [https://web.archive.org/web/20100611044642/http://www.dlr.de/mars/ DLR Mars Express: Nei Biller (u.&nbsp;a. perspektivesch Usiichten)] === Fuerschungsinstituter === * [[Freie Universität Berlin|FU Berlin]]: [https://web.archive.org/web/20090727163526/http://www.geoinf.fu-berlin.de/mex/ ] (Super-Biller vun der Marsuewerfläch) * [[Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt|DLR]]: [https://web.archive.org/web/20061113001554/http://berlinadmin.dlr.de/Missions/pathfinder/making_science.shtml Mission Pathfinder – Photometrie, Analys vu Marsgesteng] * [[Mars Society|Mars Society Deutschland e. V.]]: [http://www.marssociety.de/ Homepage mat deegleche Noriichten] == Um Spaweck == {{Commonscat|Mars (planet)|Mars}} {| |[[Fichier:4_Terrestrial_Planets_Size_Comp_True_Color.png|thumb|upright=2|Gréisstenduerstellung:Merkur,Venus,Äerd a Mars (vu lénks no riets)]] |} {{Referenzen}} {{Navigatioun Sonnesystem}} [[Kategorie:Mars| ]] [[Kategorie:Astronomesch Objeten, déi zanter der Antiquitéit bekannt sinn]] cem76ejn196q4243ra3wraqr2unzowq 0 9224 2704232 2619055 2026-09-07T13:41:20Z GilPe 14980 D'Lëscht vun den Niewebaachen war emol alphabetesch; ech hunn Ruelzbech deemno nei getässelt an de Flosskilometer derbäi gesat, fir déi Baachen, déi de Geoportail kennt 2704232 wikitext text/x-wiki {{Infobox Floss |Numm = Schwaarz Iernz |Bild = Schiessentümpel.JPG |Bildtext = D'Schwaarz Iernz beim Schéissendëmpel |Numm (Franséisch) = Ernz Noire |Numm (Däitsch) = Schwarze Ernz |Längt = 20,6 km |Baseng = [[Rhäin]] |Debit = |Originn = Zesummefloss vun <br>[[Iernsterbaach]] a [[Kriibsebaach (Schwaarz Iernz)|Kriibsebaach]] |Plaz Quell = südëstlech vu [[Gonnereng]] |Héicht Quell = 316,6 m |Koordinate Quell = {{Coor dms|49|41|30.5|N|6|15|05.6|O}} |Leeft an = d'[[Sauer]] |Plaz Konfluenz = [[Grondhaff]] |Héicht Konfluenz = 170 m |Koordinate Konfluenz = {{Coor dms|49|50|09.8|N|06|19|47.4|O}} |Haaptnieweflëss = [[Halerbaach]], [[Bëlleger Baach]], [[Konsdreferbaach]] |Land = {{LUX}} |Uertschaften = [[Gonnereng]], [[Jonglënster]] }} D''''Schwaarz Iernz''' (lokal: '''Schwaarz Erenz''', '''Schwaarz Ernz'''<ref>{{Citation|URL=https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/|Titel=Lëscht vun den Uertschaften a Lieu-diten zu Lëtzebuerg|Gekuckt=14.06.2020|Datum=|Editeur=CPLL - Conseil permanent de la langue luxembourgeoise|Sprooch=|Archiv-Datum=11.08.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200811042027/https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/}}</ref>), och ''Schwaarz Ärenz''<ref>wéi am Numm vun der Gemeng „Ärenzdall“</ref> genannt, ass eng Baach zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Si entsteet aus dem Zesummelaf vun der [[Iernsterbaach]] an der [[Kriibsebaach (Schwaarz Iernz)|Kriibsebaach]] um [[Flouernumm|Flouer]] ''An den Aessen'' südlech vu [[Gonnereng]]. Vun do aus leeft se Richtung Norden laanscht [[Gonnereng]], [[Jonglënster]], [[Blummendall]], [[Mëllerdall]] a [[Grondhaff]], wou s'an d'[[Sauer]] leeft. An hirem Ënnerlaf fléisst se duerch d'[[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz]], wou se de ''[[Schéissendëmpel]]'', eng "rustikal" Bréck mat engem klenge Waasserfall drënner, forméiert. D'Schwaarz Iernz zielt zu de primäre [[Waasserlaf|Waasserleef]] vu Lëtzebuerg déi en [[Anzuchsgebitt]] vun iwwer 70&nbsp;km² hunn.<ref>[https://web.archive.org/web/20201001074817/https://www.geoportail.lu/Portail/menuAction.do?lang=de&dispatch=load&menuToLoad=inspireViewMetadataExt&uid=f46ab9d4-a6dd-414b-a333-f2acfb126537 www.geoportail.lu], déi offiziell Plattform fir geographesch Donnéeën a Servicer vun der [[Administration du cadastre et de la topographie]]</ref> ==Niewebaachen== Alphabetesch Lëscht vun de Baachen, déi d'Schwaarz Iernz fidderen {{Small|(a Klameren, den ongeféiere Flosskilometer wou se dra lafen)}} * [[Azebaach]] * [[Bëlleger Baach]] (6,900) * [[Ellbich]] * [[Geizebaach]] (19,620) * [[Gluedbaach]] (9,670) * [[Halerbaach]] (1,860) * [[Heesterbaach]] (13,230) * [[Iernsterbaach]] * [[Kesselecksbaach]] (8,600) * [[Konsdreferbaach]] (6,150) * [[Kriibsebaach (Schwaarz Iernz)|Kriibsebaach]] * [[Laaschbaach]] * [[Mandelbaach]] (9,680) * [[Ruelzbech]] * [[Wanterbaach]] == Biller== <gallery> SchEGr2.JPG|D'Schwaarz Iernz um Grondhaff SErnzSauer.JPG|... wou se an d'Sauer leeft </gallery> == Kuckt och == {{Lëschte vun de Waasserleef zu Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Black Ernz|Schwaarz Iernz}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Baachen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Nieweflëss vun der Sauer]] [[Kategorie:Primär Waasserleef zu Lëtzebuerg]] gsj3ib6f8e2yogtut2lytoyyay4qrti 2704233 2704232 2026-09-07T13:44:27Z GilPe 14980 2704233 wikitext text/x-wiki {{Infobox Floss |Numm = Schwaarz Iernz |Bild = Schiessentümpel.JPG |Bildtext = D'Schwaarz Iernz beim Schéissendëmpel |Numm (Franséisch) = Ernz Noire |Numm (Däitsch) = Schwarze Ernz |Längt = 20,6 km |Baseng = [[Rhäin]] |Debit = |Originn = Zesummefloss vun <br>[[Iernsterbaach]] a [[Kriibsebaach (Schwaarz Iernz)|Kriibsebaach]] |Plaz Quell = südëstlech vu [[Gonnereng]] |Héicht Quell = 316,6 m |Koordinate Quell = {{Coor dms|49|41|30.5|N|6|15|05.6|O}} |Leeft an = d'[[Sauer]] |Plaz Konfluenz = [[Grondhaff]] |Héicht Konfluenz = 170 m |Koordinate Konfluenz = {{Coor dms|49|50|09.8|N|06|19|47.4|O}} |Haaptnieweflëss = [[Halerbaach]], [[Bëlleger Baach]], [[Konsdreferbaach]] |Land = {{LUX}} |Uertschaften = [[Gonnereng]], [[Jonglënster]] }} D''''Schwaarz Iernz''' (lokal: '''Schwaarz Erenz''', '''Schwaarz Ernz'''<ref>{{Citation|URL=https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/|Titel=Lëscht vun den Uertschaften a Lieu-diten zu Lëtzebuerg|Gekuckt=14.06.2020|Datum=|Editeur=CPLL - Conseil permanent de la langue luxembourgeoise|Sprooch=|Archiv-Datum=11.08.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200811042027/https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/}}</ref>, och '''Schwaarz Ärenz'''<ref>wéi am Numm vun der Gemeng „Ärenzdall“</ref>) ass eng Baach zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Si entsteet aus dem Zesummelaf vun der [[Iernsterbaach]] an der [[Kriibsebaach (Schwaarz Iernz)|Kriibsebaach]] um [[Flouernumm|Flouer]] ''An den Aessen'' südlech vu [[Gonnereng]]. Vun do aus leeft se Richtung Norden laanscht [[Gonnereng]], [[Jonglënster]], [[Blummendall]], [[Mëllerdall]] a [[Grondhaff]], wou s'an d'[[Sauer]] leeft. An hirem Ënnerlaf fléisst se duerch d'[[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz]], wou se de ''[[Schéissendëmpel]]'', eng "rustikal" Bréck mat engem klenge Waasserfall drënner, forméiert. D'Schwaarz Iernz zielt zu de primäre [[Waasserlaf|Waasserleef]] vu Lëtzebuerg déi en [[Anzuchsgebitt]] vun iwwer 70&nbsp;km² hunn.<ref>[https://web.archive.org/web/20201001074817/https://www.geoportail.lu/Portail/menuAction.do?lang=de&dispatch=load&menuToLoad=inspireViewMetadataExt&uid=f46ab9d4-a6dd-414b-a333-f2acfb126537 www.geoportail.lu], déi offiziell Plattform fir geographesch Donnéeën a Servicer vun der [[Administration du cadastre et de la topographie]]</ref> ==Niewebaachen== Alphabetesch Lëscht vun de Baachen, déi d'Schwaarz Iernz fidderen {{Small|(a Klameren, den ongeféiere Flosskilometer wou se dra lafen)}} * [[Azebaach]] * [[Bëlleger Baach]] (6,900) * [[Ellbich]] * [[Geizebaach]] (19,620) * [[Gluedbaach]] (9,670) * [[Halerbaach]] (1,860) * [[Heesterbaach]] (13,230) * [[Iernsterbaach]] * [[Kesselecksbaach]] (8,600) * [[Konsdreferbaach]] (6,150) * [[Kriibsebaach (Schwaarz Iernz)|Kriibsebaach]] * [[Laaschbaach]] * [[Mandelbaach]] (9,680) * [[Ruelzbech]] * [[Wanterbaach]] == Biller== <gallery> SchEGr2.JPG|D'Schwaarz Iernz um Grondhaff SErnzSauer.JPG|... wou se an d'Sauer leeft </gallery> == Kuckt och == {{Lëschte vun de Waasserleef zu Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Black Ernz|Schwaarz Iernz}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Baachen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Nieweflëss vun der Sauer]] [[Kategorie:Primär Waasserleef zu Lëtzebuerg]] my3rk6c3hudy7ekwx7bliob7xzva66x 2704234 2704233 2026-09-07T13:47:40Z GilPe 14980 +Reilander Millen 2704234 wikitext text/x-wiki {{Infobox Floss |Numm = Schwaarz Iernz |Bild = Schiessentümpel.JPG |Bildtext = D'Schwaarz Iernz beim Schéissendëmpel |Numm (Franséisch) = Ernz Noire |Numm (Däitsch) = Schwarze Ernz |Längt = 20,6 km |Baseng = [[Rhäin]] |Debit = |Originn = Zesummefloss vun <br>[[Iernsterbaach]] a [[Kriibsebaach (Schwaarz Iernz)|Kriibsebaach]] |Plaz Quell = südëstlech vu [[Gonnereng]] |Héicht Quell = 316,6 m |Koordinate Quell = {{Coor dms|49|41|30.5|N|6|15|05.6|O}} |Leeft an = d'[[Sauer]] |Plaz Konfluenz = [[Grondhaff]] |Héicht Konfluenz = 170 m |Koordinate Konfluenz = {{Coor dms|49|50|09.8|N|06|19|47.4|O}} |Haaptnieweflëss = [[Halerbaach]], [[Bëlleger Baach]], [[Konsdreferbaach]] |Land = {{LUX}} |Uertschaften = [[Gonnereng]], [[Jonglënster]] }} D''''Schwaarz Iernz''' (lokal: '''Schwaarz Erenz''', '''Schwaarz Ernz'''<ref>{{Citation|URL=https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/|Titel=Lëscht vun den Uertschaften a Lieu-diten zu Lëtzebuerg|Gekuckt=14.06.2020|Datum=|Editeur=CPLL - Conseil permanent de la langue luxembourgeoise|Sprooch=|Archiv-Datum=11.08.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200811042027/https://www.cpll.lu/letzebuerger-uertsnimm/}}</ref>, och '''Schwaarz Ärenz'''<ref>wéi am Numm vun der Gemeng „Ärenzdall“</ref>) ass eng Baach zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Si entsteet aus dem Zesummelaf vun der [[Iernsterbaach]] an der [[Kriibsebaach (Schwaarz Iernz)|Kriibsebaach]] um [[Flouernumm|Flouer]] ''An den Aessen'' südlech vu [[Gonnereng]]. Vun do aus leeft se Richtung Norden laanscht [[Gonnereng]], [[Jonglënster]], [[Blummendall]], [[Reilander Millen]], [[Mëllerdall]] a [[Grondhaff]], wou s'an d'[[Sauer]] leeft. An hirem Ënnerlaf fléisst se duerch d'[[Kleng Lëtzebuerger Schwäiz]], wou se de ''[[Schéissendëmpel]]'', eng "rustikal" Bréck mat engem klenge Waasserfall drënner, forméiert. D'Schwaarz Iernz zielt zu de primäre [[Waasserlaf|Waasserleef]] vu Lëtzebuerg déi en [[Anzuchsgebitt]] vun iwwer 70&nbsp;km² hunn.<ref>[https://web.archive.org/web/20201001074817/https://www.geoportail.lu/Portail/menuAction.do?lang=de&dispatch=load&menuToLoad=inspireViewMetadataExt&uid=f46ab9d4-a6dd-414b-a333-f2acfb126537 www.geoportail.lu], déi offiziell Plattform fir geographesch Donnéeën a Servicer vun der [[Administration du cadastre et de la topographie]]</ref> ==Niewebaachen== Alphabetesch Lëscht vun de Baachen, déi d'Schwaarz Iernz fidderen {{Small|(a Klameren, den ongeféiere Flosskilometer wou se dra lafen)}} * [[Azebaach]] * [[Bëlleger Baach]] (6,900) * [[Ellbich]] * [[Geizebaach]] (19,620) * [[Gluedbaach]] (9,670) * [[Halerbaach]] (1,860) * [[Heesterbaach]] (13,230) * [[Iernsterbaach]] * [[Kesselecksbaach]] (8,600) * [[Konsdreferbaach]] (6,150) * [[Kriibsebaach (Schwaarz Iernz)|Kriibsebaach]] * [[Laaschbaach]] * [[Mandelbaach]] (9,680) * [[Ruelzbech]] * [[Wanterbaach]] == Biller== <gallery> SchEGr2.JPG|D'Schwaarz Iernz um Grondhaff SErnzSauer.JPG|... wou se an d'Sauer leeft </gallery> == Kuckt och == {{Lëschte vun de Waasserleef zu Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Black Ernz|Schwaarz Iernz}} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Baachen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Nieweflëss vun der Sauer]] [[Kategorie:Primär Waasserleef zu Lëtzebuerg]] r2easrehrhir70qwk8hi3tcbs71x27l 0 10430 2704299 2659850 2026-09-08T03:34:47Z PacmanD 73052 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Distribution of alluvial iron ore and neighbouring forest areas in Luxembourg — Розташувння алювіальних залізних руд і суміжні лісові масиви у Люксембурзі.png]] → [[File:Distribution of alluvial iron ore and neighbouring forest areas in Luxembourg — Розташування алювіальних залізних руд і суміжні лісові масиви у Люксембурзі.png]] [[c:COM:FR#FR6|Criterion 6]] (maintenance or bug fix) · Grammar 2704299 wikitext text/x-wiki D''''Siderurgie''', also d'[[Eisen]]- a [[Stol]]industrie zu '''[[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]''' ass en Industriesecteur, deen (Stand 2020) knapps 2 % vum GDP ausmécht. An der Vergaangenheet, vun ca. 1890 un a bal dat ganzt 20. Joerhonnert erduerch, huet den Export vun Eisen- a Stolprodukter eng aussergewéinlech wichteg Roll an der [[Ekonomie vu Lëtzebuerg]] gespillt, a war, zesumme mat der Extraktioun vun der [[Minett (Äerz)|Minett]], d'Basis vum wirtschaftleche Wuelstand vum Land am 20. Joerhonnert: Lëtzebuerg stoung bei wäitem un der Weltspëtzt, wat d'Produktioun vu Stol an Eisen pro Awunner am Joer (12 bis 15 Tonnen) betrëfft. An den zwee éischte Joerzéngte vum 20. Joerhonnert war Lëtzebuerg weltwäit op sechster Plaz, wat de Volume vu produzéiertem Stol an Eisen ugeet, an d'[[Arbed]] war ënner den 10 gréisste Stolkonzerner. Och haut nach huet d'Nofollgergesellschaft [[ArcelorMittal]], dee gréisste Stolkonzern vun der Welt, säi Sëtz an der [[Stad Lëtzebuerg]]. D'Entwécklung vun der Siderurgie war méiglech, wéinst de Minettslageren um südleche Bord vum Land (Deel vum Loutrenger Minettsbaseng), an dem Investissement an d'Veraarbechtung, virum Éischte Weltkrich vun däitsche Stolkonzerner, an dono vu belsch-franséischem Kapital. Vun den 1960er Joren un huet d'Roll vun der Siderurgie an der Ekonomie vum Land, relativ gekuckt, ugefaangen ofzehuelen, ma besonnesch vun 1974 un, wéi déi éischt Stolkris an Europa ausgebrach ass, goung d'Produktioun däitlech erof (bis 1992 ëm 50 %), an d'Zuel vun de Beschäftegten ass vu bal 30.000 op knapps 10.000 gefall. Bis 1997 waren integréiert Wierker a Betrib, déi Minett an Héichiewe geschmolt, deen esou gewonnene Goss zu Stol verschafft, an dann zu Endprodukter – Schinnen, Dunnen, Spuntwänn, asw. - verschafft hunn. D'Minette koum aus de Grouwen zu Lëtzebuerg an um Enn virun allem aus dem Loutrengeschen; de Kock fir d'Héichiewen aus Däitschland an der Belsch. Zanterhier gëtt de Stol aus Eiseschrott gewonnen, deen an Elektroiewe geschmolt an dann nees nei verschafft gëtt. 2019 waren nach 5 Betriber an der Siderurgie, déi 2.119 Milliounen Tonne Stol produzéiert hunn, aktiv.<ref>{{Citation|URL=https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:5001dac8-0083-46f3-aadd-35aa357acbcc/SSY%25202020_concise%2520version.pdf |Titel=Worldsteel Association: ''Steel Statistical Yearbook 2020 concise version.'' |Gekuckt=09.02.2021 |Archiv-Datum=28.01.2021 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20210128021346/https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:5001dac8-0083-46f3-aadd-35aa357acbcc/SSY%25202020_concise%2520version.pdf }}</ref> ==Historesch Entwécklung== [[Fichier:Distribution of early iron working sites in Luxembourg — Розташування перших металургійних заводів у Люксембурзі.png|thumb|upright|Lag vu Schmelzen a virindustrieller Zäit]] [[Fichier:Distribution of alluvial iron ore and neighbouring forest areas in Luxembourg — Розташування алювіальних залізних руд і суміжні лісові масиви у Люксембурзі.png|thumb|upright|Fondplaze vu Wisen- a Bounäerz (rout); Bëscher nobäi (gréng).]] [[Eisen]] ass scho vun de [[Kelten]] an de Géigende vum haitege Lëtzebuerg ofgebaut a verschafft ginn. Op der ''Gläicht'' tëscht Esch-Uelzecht a Rëmeleng goufen archeologesch Reschter dovu fonnt. Am ''Genoeserbusch'' bei [[Peppeng]] goufen 2003-2005 [[Mëttelalterlech Schmelz Jeneeserbësch|Iwwerreschter vun enger Schmelzanlag]] aus dem 13./14. Joerhonnert fräigeluecht an ausgewäert.<ref>Michael Overbeck: "Montanarchäologie in Luxemburg - Eisenverhüttung am Vorabend des Hochofenzeitalters." In. Fondation Bassin minier (Hg.): ''[http://fondationbassinminier.lu/images/stories/Mutations_Terres_Rouges_ISSUU.pdf Mutations, Mémoires et perspectives du Bassin minier. Terres rouges - Approche interdisciplinaire et transnationale]''. Luxemburg: April 2010, S.21-33.</ref> A virindustrieller Zäit ([[17. Joerhonnert|17.]]-[[18. Joerhonnert]]) gouf et eng Rëtsch vu klenge [[Schmelz]]en uechter d'Land, déi bei [[Floss|Flëss]] (wéinst der Waasserkraaft) oder bei Bëscher louchen (wou Holzkuel produzéiert gouf). Verschafft gouf [[Bounäerz]], dat doruechter fonnt gouf. Just e Grappvoll Leit hunn an deene Schmelze geschafft, dobäi koumen [[Doléiner]] a Baueren, déi d'Kuel beschaaft oder transportéiert hunn. 1841/42 gouf et 11 Héichiewen zu Lëtzebuerg déi alleguer mat Holz befeiert goufen an eng Joresproduktioun vu 7.300 Tonnen (T) erreecht hunn. Déi Héichiewe waren a follgenden Dierfer:<ref>[[Albert Calmes]]: Der Zollanschluss des Grossherzogtums Luxemburg an Deutschland (1842-1918) Erster Band, Säit 51.</ref> {|border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" ||Uertschaft||Zuel vun den Héichiewen||Joresproduktioun |- ||[[Berbuerg]]||1||700 T |- ||[[Rolleng]]||2||900 T |- ||[[Biissen]]||2||1400 T |- ||[[Colmer-Bierg]]||1||700 T |- ||[[Fëschbech (Miersch)|Fëschbech]]||2||1500 T |- ||[[Grondhaff]]||1||700 T |- ||[[Aansebuerg]]||1||700 T |- ||[[Dummeldeng]]||1||700 T |} An der Mëtt vum [[19. Joerhonnert]] huet dat sech radikal geännert: Lëtzebuerg war [[1842]] dem [[däitschen Zollveräin]] bäigetrueden an hat Zougang zu engem grousse Marché am Osten. E wichtegt Element war och de Bau vun der [[Eisebunn]]slinn [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]-[[Diddenuewen]], mat Uschloss doriwwer eraus un déi europäesch [[Industrie]]-Basengen. D'Konsequenz war, datt et rentabel gouf, fir [[Kock]] erbäizeschafen. Kock huet e Brennwäert, dee 5-mol méi héich ass wéi dee vun der Holzkuel. Alles dat huet mat sech bruecht, datt d'Schmelzhäre sech ëmmer méi fir d'[[Minett (Äerz)|Minett]] intresséiert hunn.<ref>Dëst Kapitel baséiert, wou net anescht uginn, op: René Leboutte, Jean Puissant, Denis Scuto: Un siècle d'histoire industrielle (1873-1973) - Belgique, Luxembourg, Pays-Bas. Industrialisation et Sociétés. Edition SEDES 1998.</ref> Tëscht [[1854]] an [[1869]] gouf et, virun allem vu [[belsch]]en a [[Preisen|preisesche]] Firmen, 64 Ufroe fir eng Konzessioun ze kréie fir Minett ofzebauen. Ongeféier 2/3 vun der ofgebauter Minett gouf dann och an d'preisescht Rhäinland an an d'Belsch exportéiert. D'Lëtzebuerger [[Chamber]] huet [[1870]] e Gesetz gestëmmt, dat de Staat zum Besëtzer vun alle Minettslagere vun enger bestëmmter Déift un, ënner dem Buedem gemaach huet. [[1880]] koum e Gesetz dobäi, dat nei Konzessioune fir Minett ofzebauen un d'Konditioun gebonnen huet, datt déi zu Lëtzebuerg selwer huet misse verschafft ginn. Dat huet et bestëmmte Lëtzebuerger Famillen erméiglecht, eng Schlësselroll bei de Schmelzen ze spillen. D'Bridder [[Charles Metz|Charles]], [[Norbert Metz (1811-1885)|Norbert]] an [[Auguste Metz]] hunn [[1838]], mat Hëllef vun der belscher Investissements-[[Holding]] [[Société d'industrie luxembourgeoise]], d'[[Metz & Cie|Société en commandite Auguste Metz & Cie]] gegrënnt. Si hunn d'[[Berbuerger Schmelz|Schmëdd vu Berbuerg]] vum [[Jean-Nicolas Collart]] gepacht an [[1845]] eng [[Eecher Schmelz|Schmelz zu Eech]] gebaut. [[1847]] hu si d'Parte vun hiren Investisseuren ofkaaft, an d'Gesellschaft Metz & Cie als Familljebetrib virugefouert. [[1865]] hunn d'Bridder Metz zu Dummeldeng eng modern Schmelz, mat véier Héichiewe gebaut, déi Kock a Minett verschafft huet. {{Méi Info 1|Dummeldenger Schmelz}} [[Fichier:Arbed Schifflange 1870 01.jpg|thumb|D'[[Metze Schmelz]], kuerz no hirer Grënnung.]] [[Fichier:Differdingen - Das Walzwerk, Photo by J.M. Bellwald, N° 301.jpg|thumb|D'[[Déifferdenger Schmelz]], 1903.]] [[Fichier:Arbed_Diddeleng,_1912.jpg|thumb|[[Arbed]]-Diddeleng, 1912.]] [[Fichier:Esch-sur-Alzette Aachener Hutte, Photo by J.M. Bellwald, N° 434.jpg|miniatur|D'Aachener Hütte, ëm 1910.]] [[Fichier:Postkaart Adolf-Emil-Hütte-101.jpg|thumb|D'Adolf-Emil-Hütte um Belval, 1910er Joren]] 1870 huet den Norbert Metz seng Gesellschaft mat der ''SA des Mines du Luxembourg et des Forges de Saarbruck'' associéiert, déi vum [[Victor Tesch]] geleet gouf. [[1871]] krute se d'Autorisatioun, fir zu [[Esch-Uelzecht]] eng Schmelz opzeriichten: d'''[[Metze Schmelz]]'' (déi spéider an Arbed-Schëffleng ëmbenannt gouf). Dës Schmelz huet am Ufank [[Goss]] produzéiert, deen zu [[Burbacher Schmelz|Burbach]] verschafft gouf. Zur selwechter Zäit gouf zu Esch vun de Bridder [[Dominique-Alexis Brasseur|Dominique-Alexis]] a [[Pierre Brasseur (Industriellen)|Pierre Brasseur]] d'[[Brasseur-Schmelz]] (déi spéider Arbed Terres Rouges) gegrënnt. D'Joer drop hunn d'[[Stengefort]]er Schmelzbesëtzer [[Charles Collart|Charles]] a [[Jules Collart]] mat aneren [[Aktie|Aktionären]] eng Schmelz zu [[Rodange]] opgeriicht. D'nämmlecht Joer goufen zu [[Rëmeleng]] Héichiewe vun der ''[[SA Gonner, Munier et Helson]]'' gebaut. An den 1880er Jore koum et zu enger weiderer wichteger Ännerung: d'Metzen hunn d'Lizenz fir dee vum [[Sidney Thomas]] a [[Percy Gilchrist]] [[1879]] entwéckelte [[Thomas-Gilchrist-Procedé|Procedé]] kaaft, deen et erméiglecht, aus Goss [[Stol]] ze maachen. Si hunn dat neit Verfare fir d'éischt zu Eech ugewannt, mä geschwënn duerno eng nei Schmelz zu [[Diddeleng]] baue gelooss, déi ausschliisslech nom neie Procedé produzéiert huet. Fir déi Schmelz ze bedreiwen hu se sech mam Victor Tesch an dem [[Réné-Auguste-Anatole de Bertier|Grof de Bertier]], deem e groussen Deel vun den Terrainen zu Diddeleng gehéiert hunn, zesummegedoen, an d'''[[Diddelenger Schmelz|Société anonyme des Hauts-fourneaux et Forges de Dudelange]]'' gegrënnt. Vun 1880 u bis zum [[Éischte Weltkrich]] stoung d'Lëtzebuerger Stolindustrie ganz an der Ofhängegkeet vun Däitschland (wouzou zanter 1871 och e groussen Deel vu [[Loutrengen]] gehéiert huet): Bis zu 70 % vun der Produktioun gouf dohi verkaaft, 90 % vum Kock gouf aus der [[Ruhr]] importéiert. D'Maschinnen an d'Technik koumen aus Däitschland, sou wéi och d'Fachpersonal fir drop ze schaffen an d'Ingenieuren. D'Decisiounszentrum war an der Ruhr, Lëtzebuerg war just eng Zort Peripherie, wou Réimaterial oder halleffäerdeg Produkter gemaach goufen, fir an der Ruhr verschafft ze ginn. Ëm d'Joerhonnertwenn koum et zu Lëtzebuerg zu enger méi staarker vertikaler Integratioun. Den Ofbau vun der Minett, d'Gewanne vum Eisen, d'Reduktioun zu Stol an d'Verschaffen (d.&nbsp;h. d'Walzen) dovu goufen direkt niefteneen organiséiert. Och d'Entreprisen hu sech zu ëmmer méi grousse Konzerner zesummegeschloss: * [[1911]] hunn d'Famille Metz an Tesch hir Entreprisen zur [[Arbed]], der ''SA des [[Aciéries réunies de Burbach-Eich-Dudelange]]'', zesummegeschloss. * D'[[Gelsenkirchener Bergwerks-AG]], nom [[Krupp]] den zweetgréissten däitsche Schwéierindustrie-Konzern, huet d'Brasseurs-Schmelz (se gouf a ''Rothe Erde'' ëmbenannt) an hir Minièren opkaf an zousätzlech zu Esch um Belval tëscht [[1909]] an [[1913]] d'''[[Adolf-Emil-Hütte]]'' gegrënnt. * D'[[Deutsch-Luxemburgische Bergwerks- und Hütten-AG]] huet d'[[Déifferdeng]]er [[Société anonyme des hauts-fourneaux de Differdange]], déi [[1896]] vum [[Paul Wurth]] an dem Baron [[Alexandre de Gerlache]] gegrënnt gi war, opkaf a moderniséiert. Dat selwecht huet si mat der [[Rëmelenger Schmelz]] gemaach. * D'belsch [[SA d'Ougrée-Marihaye]] huet [[1905]] d'Rodanger Schmelz iwwerholl an do derbäi e Stol- an e Walzwierk gebaut. * De Kabelproduzent [[Felten & Guilleaume]], eng Duechtergesellschaft vun der däitscher [[AEG]], huet [[1912]] d'Stengeforter [[Al Schmelz|Schmelz]] iwwerholl. D'Produktiounszuele verdäitlechen am beschten, wat fir eng Entwécklung d'Stolindustrie zu Lëtzebuerg bannent just 35 Joer gemaach huet: De Volume vun der ofgebauter Minett huet sech vu 700.000 Tonnen am Joer [[1868]] op 7 Milliounen Tonnen 1913 verzéngfacht; dee vum produzéierte Goss goung am selwechten Zäitraum vun 100.000 Tonnen op 2,5 Milliounen Tonnen erop, an dee vum Stol, deen eréischt 1886 ugefaangen huet, huet 1913 1,5 Milliounen Tonnen erreecht. D'Zuel vun den Héichiewe goung vu 14 am Joer 1871 op 47 am Joer 1913 an d'Luucht. {{Source?}} Just virum Éischte Weltkrich war Lëtzebuerg de weltwäit sechstgréisste Produzent vu Goss an aachtgréisste vu Stol. == Tëschekrichszäit == An der Zäit vum Éischte Weltkrich ass d'Industrieproduktioun zu Lëtzebuerg, ënner däitscher Okkupatioun, virugelaf. Déi grouss Zäsur koum duerno: Als Folleg vun der däitscher Néierlag huet Lëtzebuerg 1919 misse seng Memberschaft am Zollveräin opkënnegen, an huet, no zéien Negociatiounen, an der Belsch, mat där et [[1921]] d'[[Union Economique Belgo-Luxembourgeoise]] gegrënnt huet, en neie Wirtschafts- an Handelspartner fonnt. De Broch mat Däitschland huet fir d'Lëtzebuerger Siderurgie net nëmme mat sech bruecht, datt se sech wirtschaftlech huet missen nei orientéieren, mä och nei huet misse strukturéieren: Den Défi bestoung doran, 1. de vir- an nogelagerte Maart ofzesécheren (d'Matière-premièren - Minett a Kock - op där enger Säit, d'Produktioun vu fäerdege Produiten - vum Nol bis zum Grey-Träger - op där anerer) an 2. d'Plaz vun den däitsche Firmen z'iwwerhuelen, déi sech hu missen zeréckzéien. 1919 sinn déi däitsch Firmen zu Lëtzebuerg verkaaft ginn: * E franséisch-belsch-Lëtzebuerger Konsortium, d'''[[Société Métallurgique des Terres Rouges]]'', mat [[Schneider-Creusot]], der Arbed an der [[Banque de Bruxelles]] als Haaptaktionären, huet d'Sitë vun der Gelsenkirchener Bergwerks-AG (ë.&nbsp;a. d'Schmelxe [[Rothe Erde]] an Adolf-Emil-Hütte zu Esch) ofkaaft; * D'Arbed, zesumme mat der Terres Rouges, huet 1920 Kuelegrouwen an der Géigend vu [[Köln]], an der Belsch an an [[Holland]] iwwerholl. Se huet och weider Konzessiounen an Terrainen a Loutrenge kaaft. An der nogelagerter Produktioun huet se d'Kölner ''Felten & Guilleaume'' (1919) an d'''Clouterie et Tréfilerie de Flandres'' (1921) iwwerholl. * E franséisch-belsche Konsortium, d'[[Hadir]] (Hauts-Fourneaux et Aciéries de Differdange-St.-Ingbert-Rumelange), gouf ënner der Leedung vun der [[Société générale de Belgique]] an der [[Société Lorraine des Aciers de Rombas]] gegrënnt an huet d'Sitë vun der Deutsch-Luxemburgische Bergwerks- und Hütten-AG iwwerholl, zu deenen d'Schmelze vun Déifferdeng a vu Rëmeleng, an d'[[Minièren zu Ëtteng]] gehéiert hunn. * D'Stengeforter Schmelz goung vu Felten & Guilleaume un Athus-Grivégnée. Dës hunn och Participatiounen a verschidde Kuelen- an Äerzgrouwe geholl. * Schneider huet iwwer eng Duechterfirma déi däitsch Parte vun Ougrée-Marihaye iwwerholl, där d'Rodanger Schmelz gehéiert huet. Eng Konsequenz vum Zesummebroch vum däitschen Ofsazmaart war, datt d'Lëtzebuerger Schmelzhäre séier hu missen Handelscomptoire grënnen, fir hir Produkter weltwäit kënnen ofzesetzen. [[1920]] huet d'Arbed d'[[Columeta]] (''Comptoir Luxembourgeois de Métallurgie'', spéider an ''Trade Arbed'' ëmbenannt) an d'Liewe geruff, an d'Hadir ass [[1923]] der [[SOGECO]] (''Société Générale pour le Commerce de Produits Industriels'') bäigetrueden. D'Columeta hat Filialen an Agencen a [[Brasilien]], [[Argentinien]], [[Indien]] a [[Japan]]. D'Lëtzebuerger Siderurgie huet et gepackt, sech bannent kierzter Zäit vun engem Zouliwwerer vun der däitscher Siderurgie zu engem eegestännege Produzent vu verschiddenste Produkter ze changéieren, déi um Weltmaart kompetitiv waren. Zesummegefaasst kann ee soen, datt d'Basis vun der Lëtzebuerger Siderurgie, wéi se bis an d'[[1970]]er Jore bestanen huet, um Enn vum Éischte Weltkrich geluecht gouf. D'Joren duerno vun der [[Tëschekrichszäit]] waren, am Géigesaz zu de ''Boom''-Joren an der Ufanksperiod, gekennzeechent duerch eng gewësse Stagnatioun, an och déi eng oder aner Kris. [[1927]] huet d'[[Rëmelenger Schmelz]] zougemaach, [[1931]] déi Stengeforter. Et gouf zwar weiderhin technesch Weiderentwécklungen, dës waren awer net sou revolutionär wéi z.&nbsp;B. d'Entwécklung vum Thomas-Gilchrist-Procedé. Bedéngt duerch d'Krisen 1920-21 an an den 1930er Jore war d'Produktioun grousse Schwankungen ënnerworf. [[Fichier:Gros salaires.jpg|thumb|upright|Plakat, mat deem franséischsproocheg Aarbechter op Lëtzebuerg gelackelt goufen.]] == Am Zweete Weltkrich == [[Fichier:Production mondiale d'acier en 1939.svg|thumb|Production mondiale d'acier en 1939.]] Nodeem Lëtzebuerg am Mee 1940 vun däitschen Truppe besat gi war, koum am Juli 1940, mam [[Gustav Simon]] un hirer Spëtzt, eng däitsch Zivilverwaltung an d'Land. Si hat zwou virrangeg Aufgaben: d'Häerzer vun de Lëtzebuerger, wéi et housch, fir d'''Deutschtum'' ze gewannen, an d'Stolindustrie ënner däitsch Kontroll ze bréngen.<ref>Dëst Kapitel ass gréisstendeels e Resümee vu Krier (1989).</ref> Direkt no der Besetzung goufen zwéin héich Fonctionnairen op Lëtzebuerg geschéckt: Den * Otto Steinbrinck, ''Generalbeauftragter für die belgisch-luxemburgische Eisenschaffende Industrie'' an de * Paul Raabe, ''Generalbeauftragter für die Eisenerzgewinnung und -verteilung für die Gebiete Lothringen und Luxemburg''. Am Juni 1940 huet de Steinbrinck déi lëtzebuergesch Responsabel zesummegeruff, fir vun hinnen d'Engagement ze kréien, loyal mat den Däitschen zesummen ze schaffen. Wien dat net wéilt, misst demissionéieren. D'Vertrieder vun der Arbed a vun der Rodanger Schmelz hunn de Konditiounen zougestëmmt, dee vun der Hadir huet refuséiert. Doropshi goufen, de 15. Juni d'Hadir-Schmelzen an eng nei Struktur, d<nowiki>'</nowiki>''Differdinger Stahlwerke AG'', integréiert. D'Rodanger Schmelz, am Besëtz vun der Ougrée-Marihaye, konnt (et war virgesinn: virleefeg) bestoe bleiwen; se krut en däitschen ''Treuhänder'' un d'Spëtzt gesat a gouf an ''Eisenhüttenwerke Rodingen'' ëmbenannt. Eng sëllegen däitsch Stolentreprisen, virop d'''Reichswerke Hermann Göring'', ware staark drun intresséiert, d'Arbed z'iwwerhuelen. Mä de ''[[Chef vun der Zivilverwaltung]]'' Simon war dogéint: hie wousst, wat fir eng Schlësselroll d'Arbed zu Lëtzebuerg hat, a wollt d'Kontroll doriwwer net verléieren. Sou gouf d'Direktioun vun der Arbed net ausgewiesselt - den [[Aloyse Meyer]] blouf Generaldirekter - well gefaart gouf, datt hir Produktivitéit soss géif erofgoen. Mä de Meyer krut zur Kontroll en Delegéierten aus dem Reich iwwer sech gesat, an och d'Aktionariat vun der Arbed, dat zu engem groussen Deel der Société générale de Belgique gehéiert huet, gouf staark verännert, an an der Generaldirektioun souzen ewell 9 Däitscher a 6 Lëtzebuerger (virum Krich waren et 15 Lëtzebuerger an 2 Belsch). Mä et war vu vir era geplangt, datt, wann de Krich bis gewonne wier, och d'Arbed an d'Rodanger Schmelz an däitsche Besëtz iwwergoe géif. [[Fichier:Flakesch.jpg|thumb|Eng [[Flak]] virun der Terres-rouges-Schmelz.]] Wat d'Produktioun an der Besatzungszäit betrëfft, sou kann een zwou Perioden ënnerscheeden:<ref>Vgl. Emile Krier: Die deutsche Volkstumspolitik in Luxemburg und ihre sozialen Folgen, S.224-241.</ref> * Vun August 1940 bis Mäerz 1942 war se, ë.&nbsp;a. wéinst dem Zesummebroch vum franséischen Ofsazmaart an der Neiorientéierung op den däitschen, an och dem Manktem u Matière-premièren, méi niddreg wéi virum Krich (am August 1940 gouf et 14.000 Chômeuren!). * Vum Abrëll 1942 bis d'Liberatioun ass d'Demande fir d'Krichsindustrie ëmmer méi héich ginn. Elo waren op eemol net méi genuch Aarbechter do fir der Nofro nozekommen. Ee Grond war och, well vum September 1942 un eng 1200 Schmelzaarbechter [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|an d'Wehrmacht agezu]] goufen. Sou goufe vum Hierscht 1942 un Honnerte vu sougenannten ''[[Ostarbeiter]]'' aus de besaten Territoiren an Osteuropa op Lëtzebuerg bruecht an do gezwongen, an de Schmelzen a Grouwen ze schaffen. Dës waren awer net fir d'Aarbecht an de Schmelze qualifizéiert, a sou huet de Produktiounsvolume den Héichpunkt aus der Tëschekrichszäit net erreecht. {{Méi Info 1|Ostarbeiter}} Och aner Gefaange goufen an d'Schmelzen zwanksverflicht: Op Arbed-Schëffleng goufe sou Gefaange vum Bausselager vum [[KZ Natzweiler-Struthof]] zu [[Däitsch-Oth]] beschäftegt.{{Source?}} == ''Les Trente Glorieuses'' == D'Period vum Enn vum Zweete Weltkrich bis [[1974]] huet sech duerch e stabille Wuesstem ausgezeechent. [[1958]] hunn 25.700 Leit an der lëtzebuergescher Stolindustrie geschafft; 3,4 Milliounen Tonne Stol goufe produzéiert. 1974 waren dat der 27.200 bei 6,4 Milliounen Tonnen. Et gouf an d'Installatiounen investéiert: tëscht 1946 an 1967 eng 30,2 Milliarde Frang. Op Belval goufen d'Héichiewen A (1965) a B (1970) a Betrib geholl. {{Méi Info 1|Belval-Héichiewen}} En neie Procedé, de sougenannten [[LD-AC-Procedé]] huet et erméiglecht, d'Qualitéit vum Stol ze verbesseren. D'Arbed konnt hir Positioun stäerken. 1967 huet se d'Hadir iwwerholl, a gouf domat praktesch de [[Monopol]]ist zu Lëtzebuerg fir Stolproduktioun a -veraarbechtung. Ëm déi selwecht Zäit gouf se majoritäre Proprietär vun der [[Sidmar]] zu [[Gent]], enger vun deene modernste Schmelzen an Europa, mat direktem Zougank zum Mier. == D'Siderurgie an déi Europäesch Verträg == *Kuckt heizou d'Artikelen [[Communauté européenne du charbon et de l'acier|CECA]] an [[Éischten Europäesche Stol]] == Stolkris an Neiorientéierung == [[Fichier:Belval 001.jpg|thumb|Arbed Belval (1991)]] 1974 ass de weltwäite Stolmaart, wéinst massiver Iwwerproduktioun, zolidd agebrach.<ref>Wou net anescht uginn, ass dëst Kapitel e Resumee vu Schmit 2006 an der Literatur.</ref> D'Ursaachen dovu waren d'[[Pëtrolskris vun 1973]], déi d'Energiepräisser eropgedriwwen hat an d'Nofro erofgoe geloss huet; d'Konkurrenz aus Asien déi ëmmer méi staark gi war an déi europäesch Stolproduzente am Besëtz vum Staat, déi zum Deel mat [[Dumping]]präisser hir Produkter op de Maart bruecht hunn. Bannent engem Joer, tëscht 1974 an 1975, ass den Ofsaz zu Lëtzebuerg vu 6,4 Milliounen Tonnen op 4,6 Milliounen Tonne gefall. Séier gouf kloer, datt dëst net nëmmen e kuerzfristegen Abroch wier, mä eng strukturell Kris. D'Arbed stoung virun der Erausfuerderung, bei manner Ofsaz (an Akommes) sech bannent kierzter Zäit ze moderniséiere fir nees rentabel ze sinn. "Wann d'Arbed de Schnapp huet, dann néitzt d'ganz Land" war e Sproch deen een dacks doruechter héieren huet. Elo hat d'Arbed eng zolidd Gripp. ===De Lëtzebuerger Sozialmodell=== 1975 gouf e Gesetz gestëmmt, fir Entloossugen aus konjunkturelle Grënn ze verhënneren. Den [[18. August]] [[1975]] gouf en [[Tripartite]]s-Konjunkturcomité an d'Liewe geruff, an deem Regierung, d'Arbed an d'[[Gewerkschaften zu Lëtzebuerg|Gewerkschafte]] vertruede waren. Zil war et, den Ofbau vun Dausende vun Aarbechtsplazen an der Siderurgie sou gutt wéi méiglech z'encadréieren. [[1977]] gouf eng [[Division Anti-Crise]], kuerz DAC genannt, geschaf, wou déi Leit, déi an der Stolindustrie net méi gebraucht goufen, gemengnëtzeg Aarbechte gemaach hunn (1977 waren dat der 2.700). D'obligatoresch [[Preretraite]] mat 57 Joer gouf fir d'Leit, déi op der Arbed geschafft hunn, agefouert; an et gouf Primë fir déi, déi vu sech aus gekënnegt hu, fir soss anzwousch schaffen ze goen. Am Mäerz 1979 gouf an engem Tripartitesaccord festgehalen, datt d'Arbed géif 23,2 Milliarde Frang bis 1983 investéieren, fir seng Produktiounsmëttelen ze moderniséieren. D'Gewerkschaften hunn akzetéiert, datt d'Beleegschaft op 16.500 Leit géif reduzéuert ginn, an de Lëtzebuerger Staat huet der Arbed e Prêt iwwer 3,2 Milliarde Frang, op 10 Joer verdeelt, gemaach. Produktiounsanlagen, déi net méi rentabel waren, a wou et sech net rentéiert huet, se ze modernisiéeren, goufen zougemaach. Ausserdeem goufe sougenannt Synergiesofkommesse mat anere Stolproduzenten ofgeschloss: Amplaz datt jiddwereen alles vun enger Produktiounsgamme mécht, gëtt just dee jeeweils rentabelste Site zeréckgehalen (woubäi enng gewësse Balance sollt agehale ginn). De [[Steckel]] zu Diddeleng gouf sou zougemaach. 1979 huet sech gewisen, datt all dës Mesuren net genuch wieren: D'Stolkris huet sech verstäerkt, ë.&nbsp;a. duerch eng méi héich Inflatioun, déi d'Zënssätz vun de Prêten an d'Luucht gedriwwen huet, den zwwete Pëtrolsschock, deen d'Präisser fir Energie a Réistoffer eropgoe gelooss huet, an d'Iwwerproduktioun, déi, trotz dem [[Davignon-Plang]] a verschiddene Länner, déi Stol produzéiert hunn, weiderhi staark war. D'Arbed hat zu deeët Zäit, am Verglach zu hire Konkurrenten, relativ wéineg staatlech Sue kritt: Tëscht 1976 an 1982 huet se 25,8 Milliarde Frang investéiert, dovu waren der just 10 % vu staatlecher Säit. D'DAC huet an der selwechter Period 5,1 Milliarde kascht, wouvun de Staat just 1,6 Milliarde iwwerholl huet. Anzwousch anescht, wou d'Leit einfach entlooss goufen, gouf et dës Käschten net. Tëscht 1975 an 1979 gouf 1 Tonn Stol vu staatlecher Säit zu Lëtzebuerg mat 13 Frang ënnestëtzt, a Frankräich mat 700-900 Frang, a Groussbritannie mat 1500 Frang an an der Belsch mat 1800 Frang. Sou gouf den Tripartites-Acord 1979 ëmgeännert, an den [[8. Abrëll]] [[1982]] gouf duerch Gesetz en "Nationalen Investitiounsbäitrag" (''Contribution nationale d'investissement''), och "Solidaritéitssteier" genannt, agefouert, deen iwwer d'Steieren opgehuewe gouf. [[1984]] gouf e Gesetz gestëmmt, duerch dat de Lëtzebuerger Staat sech am Kapital vun der Arbed bedeelegt huet an d'Aktie vun der Sidmar ganz iwwerholl huet. Fir dat ze finanzéieren, gouf d'Solidaritéitssteier vu 5 % op 10 % verduebelt. No weidere Participatiounen am Kapital vun der Arbed war de Lëtzebuerger Staat [[1986]] mat 42,9 % dee gréissten Aktionär ginn. Wat d'Stëmmrecht ugeet, war den Undeel vum Staat awer nëmmen 30,8 %, soudatt d'Arbed weiderhin no de Prinzipe vum Maart konnt geleet ginn. Tëscht 1975 an 1987 huet de Lëtzebuerger Staat deemno am Ganze 47,5 Milliarde Frang investéiert, fir d'Arbed ofzesécheren. Méi wéi d'Hallschecht vun der Restrukturatioun vun der Arbed gëtt vum Stat bezuelt.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ka27-sl3Qco D'Lëtzebuerger Stolkris 1974-1985.] Video-Reoirtage vum Dan Schank op youtube.com.</ref> ===1990er Joren=== [[Fichier:Stahlwerk Differdingen.jpg|thumb|D'Défferdenger Schmelz (2006)]] An den 1990er Joren ass et dann nees biergop gaangen. Déi eenzel Gesellschafte vum Grupp Arbed sinn als geschäftlech autonom Unitéite strukturéiert ginn, déi eenzel responsabel waren, e gutt Resultat opzeweisen. [[1992]] huet d'Arbed d'[[Maxhütte Unterwellendorf]] opkaf, an, duerch hir Participatioun an der Sidmar, d'Majoritéit vu [[Klöckner Stahl]] zu [[Bremen]]. Weider huet se hiren Deel vum Kapital an der [[Belgo-Mineira]] gehéicht, fir den Haaptaktionär ze ginn. Och d'[[MMRA]] zu Rodange, an déi d'Arbed [[1978]] mat 25 % erageklomme war, goung [[1994]] ganz an hire Besëtz. 1994 huet d'Arbed d'strategesch Decisioun vum ''tout électrique'' geholl. D'Stonn vum Héichuewen (''filière fonte''), dee mat [[Äerz]] a Kock funktionéiert, hat geschloen. Iwwer déi nächst Jore goufen all d'Stolwierker zu Lëtzebuerg ob [[Elektrostoluewen|Elektrostoliewen]] (''filière électrique'') emgestallt, an deenen Eiseschrott mat Hëllef vun elektreschem [[Stroum (Elektrizitéit)|Stroum]] geschmolt gëtt. De leschten Héichuewen zu Lëtzebuerg, den HF B um [[Arbed-Belval|Belval]], gouf am Juli [[1997]] zougemaach. == Arcelor a Mittal Steel == [[Fichier:Differdange Steelworks 2013 20.jpg|thumb|D'Déifferenger Schmelz (2013)]] Den [[18. Februar]] [[2002]] huet d'Arbed mat der spuenescher [[Aceralia]], zanter 1997 hir Filial zu 35 Prozent, an der franséischer [[Usinor]] fusionéiert. Déi nei Grupp, där hire Sëtz zu Lëtzebuerg bliwwen ass, krut den Numm [[Arcelor]]. Et war an där Zäit de gréisste Siderurgiste vun der Welt. Nodeem [[Mittal Steel Company|Mittal Steel]] am Januar [[2006]] eng [[OPA]] ob d'Arcelor ugekënnegt hat, huet d'Arcelor de [[25. Juni]] 2006 no laangem Hin an Hier acceptéiert, mat der hollännesch-englescher Grupp vum [[Lakshmi Mittal]] ze fusionéieren. Déi nei Grupp, déi aus den zwou gréisste Stolgruppen an der Welt entstanen ass, krut den Numm [[ArcelorMittal]]. De Sëtz bleift zu Lëtzebuerg. Déi éischt Fabrick weltwäit, déi offiziell den Numm ArcelorMittal ugeholl huet, ass d'Diddelenger Schmelz [[ArcelorMittal Diddeleng]]. ==No der Fusioun== [[Fichier:Steelworks, Esch-sur-Alzette, Luxembourg, May 1995.jpg|thumb|Arbed Schëffleng (1995)]] [[File:ArcelorMittal Belval 2023-07.jpg|thumb|ArcelorMittal Belval, 2023.]] Am Oktober 2012 gouf ugekënnegt, datt vu Januar 2013 un d'Produktioun um Site Schëffleng "''provisoresch''" agestallt géif. Ob a wéini se nees opgeholl soll ginn, war <!--Feb 2014-->ongewëss.<ref>[https://web.archive.org/web/20121106074305/http://www.wort.lu/en/view/schifflange-steel-site-to-stop-production-indefinitely-508542e3e4b09fe63391245f "Schifflange steel site to stop production “indefinitely”."] wort.lu, 22.10.12 14:58.</ref> Am Februar 2016 gouf bekannt, datt géif eng Étude gemaach gi fir de Site ze rekonvertéieren. Domat war d'Enn vun der Produktioun zu Schëffleng decidéiert. ArcelorMittal iwwerléist déi betraffe Friche vun 52 ha der Agence [[Agora]], déi sech ëm d'Rekonversioun këmmere wäert, an déi och d'Käschte vun der Depollutioun vum Site iwwerhuele wäert.<ref>Sorlut, P., 2016. '''Sur les cendres de Schifflange. Agora est chargée de dépolluer le site et de le redévelopper. ''[[Luxemburger Wort]] vum 3. Februar 2016, S. 21.</ref> Am November 2014 huet ArcelorMittal säin historescht [[Arbedsgebai|Verwaltungsgebai vun der Arbed]] an der Neier Avenue an der Stad Lëtzebuerg un d'[[Spuerkeess]] verkaaft.<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/583127.html "Arbedsgebai: Spuerkeess gëtt Besëtzer, neit Gebai fir ArcelorMittal."] rtl.lu, 14.11.2014, 16:27:54.</ref> De Grupp huet säi Sëtz an engem Gebai um Boulevard d'Avranches. Am Abrëll 2016 gouf bekannt, datt en en neit Gebai nieft dem [[Alcide-De-Gasperi-Gebai|Héichhaus um Kierchbierg]] baue wéilt.<ref>[https://www.lequotidien.lu/economie/arcelormittal-va-installer-son-nouveau-siege-au-kirchberg/ "ArcelorMittal va installer son nouveau siège au Kirchberg."] lequotidien.lu, 13/04/16 11:47.</ref> == Literatur == * Emile Krier: "La sidérurgie au Luxembourg pendant la Seconde Guerre mondiale", in: ''Les cahiers lorrains'' (1989), S.61-65. * Lambert Schmit: "Richesses d'une région, émois d'une nation. Sur les traces de la sidérurgie dans le bassin d'Esch." In: ''nos cahiers'' 3/4, 2006, S. 11-26. * Gilbert Trausch: ''L'Arbed dans la société luxembourgeoise''. Arbed corporate publications, 2000. * René Leboutte, Jean Puissant, Denis Scuto: ''Un siècle d'histoire industrielle (1873-1973) - Belgique, Luxembourg, Pays-Bas. Industrialisation et Sociétés''. Edition SEDES 1998. * [[Carlo Hemmer]]: ''L'économie du Grand-Duché de Luxembourg - La production secondaire: L'industrie sidérurgique'', Éditions Joseph Beffort, Luxembourg, 1953 == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Wirtschaftsstruktur]] * [[Émile Mayrisch]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Stolindustrie zu Lëtzebuerg|*]] [[Kategorie:Industriegeschicht vu Lëtzebuerg]] rkb17k17sz7v6nqi0whds4mm0g7kvnn 2704341 2704299 2026-09-08T11:31:14Z Puscas 735 /* Historesch Entwécklung */ 2704341 wikitext text/x-wiki D''''Siderurgie''', also d'[[Eisen]]- a [[Stol]]industrie zu '''[[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]''' ass en Industriesecteur, deen (Stand 2020) knapps 2 % vum GDP ausmécht. An der Vergaangenheet, vun ca. 1890 un a bal dat ganzt 20. Joerhonnert erduerch, huet den Export vun Eisen- a Stolprodukter eng aussergewéinlech wichteg Roll an der [[Ekonomie vu Lëtzebuerg]] gespillt, a war, zesumme mat der Extraktioun vun der [[Minett (Äerz)|Minett]], d'Basis vum wirtschaftleche Wuelstand vum Land am 20. Joerhonnert: Lëtzebuerg stoung bei wäitem un der Weltspëtzt, wat d'Produktioun vu Stol an Eisen pro Awunner am Joer (12 bis 15 Tonnen) betrëfft. An den zwee éischte Joerzéngte vum 20. Joerhonnert war Lëtzebuerg weltwäit op sechster Plaz, wat de Volume vu produzéiertem Stol an Eisen ugeet, an d'[[Arbed]] war ënner den 10 gréisste Stolkonzerner. Och haut nach huet d'Nofollgergesellschaft [[ArcelorMittal]], dee gréisste Stolkonzern vun der Welt, säi Sëtz an der [[Stad Lëtzebuerg]]. D'Entwécklung vun der Siderurgie war méiglech, wéinst de Minettslageren um südleche Bord vum Land (Deel vum Loutrenger Minettsbaseng), an dem Investissement an d'Veraarbechtung, virum Éischte Weltkrich vun däitsche Stolkonzerner, an dono vu belsch-franséischem Kapital. Vun den 1960er Joren un huet d'Roll vun der Siderurgie an der Ekonomie vum Land, relativ gekuckt, ugefaangen ofzehuelen, ma besonnesch vun 1974 un, wéi déi éischt Stolkris an Europa ausgebrach ass, goung d'Produktioun däitlech erof (bis 1992 ëm 50 %), an d'Zuel vun de Beschäftegten ass vu bal 30.000 op knapps 10.000 gefall. Bis 1997 waren integréiert Wierker a Betrib, déi Minett an Héichiewe geschmolt, deen esou gewonnene Goss zu Stol verschafft, an dann zu Endprodukter – Schinnen, Dunnen, Spuntwänn, asw. - verschafft hunn. D'Minette koum aus de Grouwen zu Lëtzebuerg an um Enn virun allem aus dem Loutrengeschen; de Kock fir d'Héichiewen aus Däitschland an der Belsch. Zanterhier gëtt de Stol aus Eiseschrott gewonnen, deen an Elektroiewe geschmolt an dann nees nei verschafft gëtt. 2019 waren nach 5 Betriber an der Siderurgie, déi 2.119 Milliounen Tonne Stol produzéiert hunn, aktiv.<ref>{{Citation|URL=https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:5001dac8-0083-46f3-aadd-35aa357acbcc/SSY%25202020_concise%2520version.pdf |Titel=Worldsteel Association: ''Steel Statistical Yearbook 2020 concise version.'' |Gekuckt=09.02.2021 |Archiv-Datum=28.01.2021 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20210128021346/https://www.worldsteel.org/en/dam/jcr:5001dac8-0083-46f3-aadd-35aa357acbcc/SSY%25202020_concise%2520version.pdf }}</ref> ==Historesch Entwécklung== [[Fichier:Distribution of early iron working sites in Luxembourg — Розташування перших металургійних заводів у Люксембурзі.png|thumb|upright|Lag vu Schmelzen a virindustrieller Zäit]] [[Fichier:Distribution of alluvial iron ore and neighbouring forest areas in Luxembourg — Розташування алювіальних залізних руд і суміжні лісові масиви у Люксембурзі.png|thumb|upright|Fondplaze vu Wisen- a Bounäerz (rout); Bëscher nobäi (gréng).]] [[Eisen]] ass scho vun de [[Kelten]] an de Géigende vum haitege Lëtzebuerg ofgebaut a verschafft ginn. Op der ''Gläicht'' tëscht Esch-Uelzecht a Rëmeleng goufen archeologesch Reschter dovu fonnt. Am ''Genoeserbusch'' bei [[Peppeng]] goufen 2003-2005 [[Mëttelalterlech Schmelz Jeneeserbësch|Iwwerreschter vun enger Schmelzanlag]] aus dem 13./14. Joerhonnert fräigeluecht an ausgewäert.<ref>Michael Overbeck: "Montanarchäologie in Luxemburg - Eisenverhüttung am Vorabend des Hochofenzeitalters." In. Fondation Bassin minier (Hg.): ''[http://fondationbassinminier.lu/images/stories/Mutations_Terres_Rouges_ISSUU.pdf Mutations, Mémoires et perspectives du Bassin minier. Terres rouges - Approche interdisciplinaire et transnationale]''. Luxemburg: April 2010, S.21-33.</ref> A virindustrieller Zäit ([[17. Joerhonnert|17.]]-[[18. Joerhonnert]]) gouf et eng Rëtsch vu klenge [[Schmelz]]en uechter d'Land, déi bei [[Floss|Flëss]] (wéinst der Waasserkraaft) oder bei Bëscher louchen (wou Holzkuel produzéiert gouf). Verschafft gouf [[Bounäerz]], dat doruechter fonnt gouf. Just e Grappvoll Leit hunn an deene Schmelze geschafft, dobäi koumen [[Doléiner]] a Baueren, déi d'Kuel beschaaft oder transportéiert hunn. 1841/42 gouf et 11 Héichiewen zu Lëtzebuerg déi alleguer mat Holz befeiert goufen an eng Joresproduktioun vu 7.300 Tonnen (T) erreecht hunn. Déi Héichiewe waren a follgenden Dierfer:<ref>[[Albert Calmes]]: Der Zollanschluss des Grossherzogtums Luxemburg an Deutschland (1842-1918) Erster Band, Säit 51.</ref> {|border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" ||Uertschaft||Zuel vun den Héichiewen||Joresproduktioun |- ||[[Berbuerg]]||1||700 T |- ||[[Rolleng (Miersch)|Rolleng]]||2||900 T |- ||[[Biissen]]||2||1400 T |- ||[[Colmer-Bierg]]||1||700 T |- ||[[Fëschbech (Miersch)|Fëschbech]]||2||1500 T |- ||[[Grondhaff]]||1||700 T |- ||[[Aansebuerg]]||1||700 T |- ||[[Dummeldeng]]||1||700 T |} An der Mëtt vum [[19. Joerhonnert]] huet dat sech radikal geännert: Lëtzebuerg war [[1842]] dem [[däitschen Zollveräin]] bäigetrueden an hat Zougang zu engem grousse Marché am Osten. E wichtegt Element war och de Bau vun der [[Eisebunn]]slinn [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]-[[Diddenuewen]], mat Uschloss doriwwer eraus un déi europäesch [[Industrie]]-Basengen. D'Konsequenz war, datt et rentabel gouf, fir [[Kock]] erbäizeschafen. Kock huet e Brennwäert, dee 5-mol méi héich ass wéi dee vun der Holzkuel. Alles dat huet mat sech bruecht, datt d'Schmelzhäre sech ëmmer méi fir d'[[Minett (Äerz)|Minett]] intresséiert hunn.<ref>Dëst Kapitel baséiert, wou net anescht uginn, op: René Leboutte, Jean Puissant, Denis Scuto: Un siècle d'histoire industrielle (1873-1973) - Belgique, Luxembourg, Pays-Bas. Industrialisation et Sociétés. Edition SEDES 1998.</ref> Tëscht [[1854]] an [[1869]] gouf et, virun allem vu [[belsch]]en a [[Preisen|preisesche]] Firmen, 64 Ufroe fir eng Konzessioun ze kréie fir Minett ofzebauen. Ongeféier 2/3 vun der ofgebauter Minett gouf dann och an d'preisescht Rhäinland an an d'Belsch exportéiert. D'Lëtzebuerger [[Chamber]] huet [[1870]] e Gesetz gestëmmt, dat de Staat zum Besëtzer vun alle Minettslagere vun enger bestëmmter Déift un, ënner dem Buedem gemaach huet. [[1880]] koum e Gesetz dobäi, dat nei Konzessioune fir Minett ofzebauen un d'Konditioun gebonnen huet, datt déi zu Lëtzebuerg selwer huet misse verschafft ginn. Dat huet et bestëmmte Lëtzebuerger Famillen erméiglecht, eng Schlësselroll bei de Schmelzen ze spillen. D'Bridder [[Charles Metz|Charles]], [[Norbert Metz (1811-1885)|Norbert]] an [[Auguste Metz]] hunn [[1838]], mat Hëllef vun der belscher Investissements-[[Holding]] [[Société d'industrie luxembourgeoise]], d'[[Metz & Cie|Société en commandite Auguste Metz & Cie]] gegrënnt. Si hunn d'[[Berbuerger Schmelz|Schmëdd vu Berbuerg]] vum [[Jean-Nicolas Collart]] gepacht an [[1845]] eng [[Eecher Schmelz|Schmelz zu Eech]] gebaut. [[1847]] hu si d'Parte vun hiren Investisseuren ofkaaft, an d'Gesellschaft Metz & Cie als Familljebetrib virugefouert. [[1865]] hunn d'Bridder Metz zu Dummeldeng eng modern Schmelz, mat véier Héichiewe gebaut, déi Kock a Minett verschafft huet. {{Méi Info 1|Dummeldenger Schmelz}} [[Fichier:Arbed Schifflange 1870 01.jpg|thumb|D'[[Metze Schmelz]], kuerz no hirer Grënnung.]] [[Fichier:Differdingen - Das Walzwerk, Photo by J.M. Bellwald, N° 301.jpg|thumb|D'[[Déifferdenger Schmelz]], 1903.]] [[Fichier:Arbed_Diddeleng,_1912.jpg|thumb|[[Arbed]]-Diddeleng, 1912.]] [[Fichier:Esch-sur-Alzette Aachener Hutte, Photo by J.M. Bellwald, N° 434.jpg|miniatur|D'Aachener Hütte, ëm 1910.]] [[Fichier:Postkaart Adolf-Emil-Hütte-101.jpg|thumb|D'Adolf-Emil-Hütte um Belval, 1910er Joren]] 1870 huet den Norbert Metz seng Gesellschaft mat der ''SA des Mines du Luxembourg et des Forges de Saarbruck'' associéiert, déi vum [[Victor Tesch]] geleet gouf. [[1871]] krute se d'Autorisatioun, fir zu [[Esch-Uelzecht]] eng Schmelz opzeriichten: d'''[[Metze Schmelz]]'' (déi spéider an Arbed-Schëffleng ëmbenannt gouf). Dës Schmelz huet am Ufank [[Goss]] produzéiert, deen zu [[Burbacher Schmelz|Burbach]] verschafft gouf. Zur selwechter Zäit gouf zu Esch vun de Bridder [[Dominique-Alexis Brasseur|Dominique-Alexis]] a [[Pierre Brasseur (Industriellen)|Pierre Brasseur]] d'[[Brasseur-Schmelz]] (déi spéider Arbed Terres Rouges) gegrënnt. D'Joer drop hunn d'[[Stengefort]]er Schmelzbesëtzer [[Charles Collart|Charles]] a [[Jules Collart]] mat aneren [[Aktie|Aktionären]] eng Schmelz zu [[Rodange]] opgeriicht. D'nämmlecht Joer goufen zu [[Rëmeleng]] Héichiewe vun der ''[[SA Gonner, Munier et Helson]]'' gebaut. An den 1880er Jore koum et zu enger weiderer wichteger Ännerung: d'Metzen hunn d'Lizenz fir dee vum [[Sidney Thomas]] a [[Percy Gilchrist]] [[1879]] entwéckelte [[Thomas-Gilchrist-Procedé|Procedé]] kaaft, deen et erméiglecht, aus Goss [[Stol]] ze maachen. Si hunn dat neit Verfare fir d'éischt zu Eech ugewannt, mä geschwënn duerno eng nei Schmelz zu [[Diddeleng]] baue gelooss, déi ausschliisslech nom neie Procedé produzéiert huet. Fir déi Schmelz ze bedreiwen hu se sech mam Victor Tesch an dem [[Réné-Auguste-Anatole de Bertier|Grof de Bertier]], deem e groussen Deel vun den Terrainen zu Diddeleng gehéiert hunn, zesummegedoen, an d'''[[Diddelenger Schmelz|Société anonyme des Hauts-fourneaux et Forges de Dudelange]]'' gegrënnt. Vun 1880 u bis zum [[Éischte Weltkrich]] stoung d'Lëtzebuerger Stolindustrie ganz an der Ofhängegkeet vun Däitschland (wouzou zanter 1871 och e groussen Deel vu [[Loutrengen]] gehéiert huet): Bis zu 70 % vun der Produktioun gouf dohi verkaaft, 90 % vum Kock gouf aus der [[Ruhr]] importéiert. D'Maschinnen an d'Technik koumen aus Däitschland, sou wéi och d'Fachpersonal fir drop ze schaffen an d'Ingenieuren. D'Decisiounszentrum war an der Ruhr, Lëtzebuerg war just eng Zort Peripherie, wou Réimaterial oder halleffäerdeg Produkter gemaach goufen, fir an der Ruhr verschafft ze ginn. Ëm d'Joerhonnertwenn koum et zu Lëtzebuerg zu enger méi staarker vertikaler Integratioun. Den Ofbau vun der Minett, d'Gewanne vum Eisen, d'Reduktioun zu Stol an d'Verschaffen (d.&nbsp;h. d'Walzen) dovu goufen direkt niefteneen organiséiert. Och d'Entreprisen hu sech zu ëmmer méi grousse Konzerner zesummegeschloss: * [[1911]] hunn d'Famille Metz an Tesch hir Entreprisen zur [[Arbed]], der ''SA des [[Aciéries réunies de Burbach-Eich-Dudelange]]'', zesummegeschloss. * D'[[Gelsenkirchener Bergwerks-AG]], nom [[Krupp]] den zweetgréissten däitsche Schwéierindustrie-Konzern, huet d'Brasseurs-Schmelz (se gouf a ''Rothe Erde'' ëmbenannt) an hir Minièren opkaf an zousätzlech zu Esch um Belval tëscht [[1909]] an [[1913]] d'''[[Adolf-Emil-Hütte]]'' gegrënnt. * D'[[Deutsch-Luxemburgische Bergwerks- und Hütten-AG]] huet d'[[Déifferdeng]]er [[Société anonyme des hauts-fourneaux de Differdange]], déi [[1896]] vum [[Paul Wurth]] an dem Baron [[Alexandre de Gerlache]] gegrënnt gi war, opkaf a moderniséiert. Dat selwecht huet si mat der [[Rëmelenger Schmelz]] gemaach. * D'belsch [[SA d'Ougrée-Marihaye]] huet [[1905]] d'Rodanger Schmelz iwwerholl an do derbäi e Stol- an e Walzwierk gebaut. * De Kabelproduzent [[Felten & Guilleaume]], eng Duechtergesellschaft vun der däitscher [[AEG]], huet [[1912]] d'Stengeforter [[Al Schmelz|Schmelz]] iwwerholl. D'Produktiounszuele verdäitlechen am beschten, wat fir eng Entwécklung d'Stolindustrie zu Lëtzebuerg bannent just 35 Joer gemaach huet: De Volume vun der ofgebauter Minett huet sech vu 700.000 Tonnen am Joer [[1868]] op 7 Milliounen Tonnen 1913 verzéngfacht; dee vum produzéierte Goss goung am selwechten Zäitraum vun 100.000 Tonnen op 2,5 Milliounen Tonnen erop, an dee vum Stol, deen eréischt 1886 ugefaangen huet, huet 1913 1,5 Milliounen Tonnen erreecht. D'Zuel vun den Héichiewe goung vu 14 am Joer 1871 op 47 am Joer 1913 an d'Luucht. {{Source?}} Just virum Éischte Weltkrich war Lëtzebuerg de weltwäit sechstgréisste Produzent vu Goss an aachtgréisste vu Stol. == Tëschekrichszäit == An der Zäit vum Éischte Weltkrich ass d'Industrieproduktioun zu Lëtzebuerg, ënner däitscher Okkupatioun, virugelaf. Déi grouss Zäsur koum duerno: Als Folleg vun der däitscher Néierlag huet Lëtzebuerg 1919 misse seng Memberschaft am Zollveräin opkënnegen, an huet, no zéien Negociatiounen, an der Belsch, mat där et [[1921]] d'[[Union Economique Belgo-Luxembourgeoise]] gegrënnt huet, en neie Wirtschafts- an Handelspartner fonnt. De Broch mat Däitschland huet fir d'Lëtzebuerger Siderurgie net nëmme mat sech bruecht, datt se sech wirtschaftlech huet missen nei orientéieren, mä och nei huet misse strukturéieren: Den Défi bestoung doran, 1. de vir- an nogelagerte Maart ofzesécheren (d'Matière-premièren - Minett a Kock - op där enger Säit, d'Produktioun vu fäerdege Produiten - vum Nol bis zum Grey-Träger - op där anerer) an 2. d'Plaz vun den däitsche Firmen z'iwwerhuelen, déi sech hu missen zeréckzéien. 1919 sinn déi däitsch Firmen zu Lëtzebuerg verkaaft ginn: * E franséisch-belsch-Lëtzebuerger Konsortium, d'''[[Société Métallurgique des Terres Rouges]]'', mat [[Schneider-Creusot]], der Arbed an der [[Banque de Bruxelles]] als Haaptaktionären, huet d'Sitë vun der Gelsenkirchener Bergwerks-AG (ë.&nbsp;a. d'Schmelxe [[Rothe Erde]] an Adolf-Emil-Hütte zu Esch) ofkaaft; * D'Arbed, zesumme mat der Terres Rouges, huet 1920 Kuelegrouwen an der Géigend vu [[Köln]], an der Belsch an an [[Holland]] iwwerholl. Se huet och weider Konzessiounen an Terrainen a Loutrenge kaaft. An der nogelagerter Produktioun huet se d'Kölner ''Felten & Guilleaume'' (1919) an d'''Clouterie et Tréfilerie de Flandres'' (1921) iwwerholl. * E franséisch-belsche Konsortium, d'[[Hadir]] (Hauts-Fourneaux et Aciéries de Differdange-St.-Ingbert-Rumelange), gouf ënner der Leedung vun der [[Société générale de Belgique]] an der [[Société Lorraine des Aciers de Rombas]] gegrënnt an huet d'Sitë vun der Deutsch-Luxemburgische Bergwerks- und Hütten-AG iwwerholl, zu deenen d'Schmelze vun Déifferdeng a vu Rëmeleng, an d'[[Minièren zu Ëtteng]] gehéiert hunn. * D'Stengeforter Schmelz goung vu Felten & Guilleaume un Athus-Grivégnée. Dës hunn och Participatiounen a verschidde Kuelen- an Äerzgrouwe geholl. * Schneider huet iwwer eng Duechterfirma déi däitsch Parte vun Ougrée-Marihaye iwwerholl, där d'Rodanger Schmelz gehéiert huet. Eng Konsequenz vum Zesummebroch vum däitschen Ofsazmaart war, datt d'Lëtzebuerger Schmelzhäre séier hu missen Handelscomptoire grënnen, fir hir Produkter weltwäit kënnen ofzesetzen. [[1920]] huet d'Arbed d'[[Columeta]] (''Comptoir Luxembourgeois de Métallurgie'', spéider an ''Trade Arbed'' ëmbenannt) an d'Liewe geruff, an d'Hadir ass [[1923]] der [[SOGECO]] (''Société Générale pour le Commerce de Produits Industriels'') bäigetrueden. D'Columeta hat Filialen an Agencen a [[Brasilien]], [[Argentinien]], [[Indien]] a [[Japan]]. D'Lëtzebuerger Siderurgie huet et gepackt, sech bannent kierzter Zäit vun engem Zouliwwerer vun der däitscher Siderurgie zu engem eegestännege Produzent vu verschiddenste Produkter ze changéieren, déi um Weltmaart kompetitiv waren. Zesummegefaasst kann ee soen, datt d'Basis vun der Lëtzebuerger Siderurgie, wéi se bis an d'[[1970]]er Jore bestanen huet, um Enn vum Éischte Weltkrich geluecht gouf. D'Joren duerno vun der [[Tëschekrichszäit]] waren, am Géigesaz zu de ''Boom''-Joren an der Ufanksperiod, gekennzeechent duerch eng gewësse Stagnatioun, an och déi eng oder aner Kris. [[1927]] huet d'[[Rëmelenger Schmelz]] zougemaach, [[1931]] déi Stengeforter. Et gouf zwar weiderhin technesch Weiderentwécklungen, dës waren awer net sou revolutionär wéi z.&nbsp;B. d'Entwécklung vum Thomas-Gilchrist-Procedé. Bedéngt duerch d'Krisen 1920-21 an an den 1930er Jore war d'Produktioun grousse Schwankungen ënnerworf. [[Fichier:Gros salaires.jpg|thumb|upright|Plakat, mat deem franséischsproocheg Aarbechter op Lëtzebuerg gelackelt goufen.]] == Am Zweete Weltkrich == [[Fichier:Production mondiale d'acier en 1939.svg|thumb|Production mondiale d'acier en 1939.]] Nodeem Lëtzebuerg am Mee 1940 vun däitschen Truppe besat gi war, koum am Juli 1940, mam [[Gustav Simon]] un hirer Spëtzt, eng däitsch Zivilverwaltung an d'Land. Si hat zwou virrangeg Aufgaben: d'Häerzer vun de Lëtzebuerger, wéi et housch, fir d'''Deutschtum'' ze gewannen, an d'Stolindustrie ënner däitsch Kontroll ze bréngen.<ref>Dëst Kapitel ass gréisstendeels e Resümee vu Krier (1989).</ref> Direkt no der Besetzung goufen zwéin héich Fonctionnairen op Lëtzebuerg geschéckt: Den * Otto Steinbrinck, ''Generalbeauftragter für die belgisch-luxemburgische Eisenschaffende Industrie'' an de * Paul Raabe, ''Generalbeauftragter für die Eisenerzgewinnung und -verteilung für die Gebiete Lothringen und Luxemburg''. Am Juni 1940 huet de Steinbrinck déi lëtzebuergesch Responsabel zesummegeruff, fir vun hinnen d'Engagement ze kréien, loyal mat den Däitschen zesummen ze schaffen. Wien dat net wéilt, misst demissionéieren. D'Vertrieder vun der Arbed a vun der Rodanger Schmelz hunn de Konditiounen zougestëmmt, dee vun der Hadir huet refuséiert. Doropshi goufen, de 15. Juni d'Hadir-Schmelzen an eng nei Struktur, d<nowiki>'</nowiki>''Differdinger Stahlwerke AG'', integréiert. D'Rodanger Schmelz, am Besëtz vun der Ougrée-Marihaye, konnt (et war virgesinn: virleefeg) bestoe bleiwen; se krut en däitschen ''Treuhänder'' un d'Spëtzt gesat a gouf an ''Eisenhüttenwerke Rodingen'' ëmbenannt. Eng sëllegen däitsch Stolentreprisen, virop d'''Reichswerke Hermann Göring'', ware staark drun intresséiert, d'Arbed z'iwwerhuelen. Mä de ''[[Chef vun der Zivilverwaltung]]'' Simon war dogéint: hie wousst, wat fir eng Schlësselroll d'Arbed zu Lëtzebuerg hat, a wollt d'Kontroll doriwwer net verléieren. Sou gouf d'Direktioun vun der Arbed net ausgewiesselt - den [[Aloyse Meyer]] blouf Generaldirekter - well gefaart gouf, datt hir Produktivitéit soss géif erofgoen. Mä de Meyer krut zur Kontroll en Delegéierten aus dem Reich iwwer sech gesat, an och d'Aktionariat vun der Arbed, dat zu engem groussen Deel der Société générale de Belgique gehéiert huet, gouf staark verännert, an an der Generaldirektioun souzen ewell 9 Däitscher a 6 Lëtzebuerger (virum Krich waren et 15 Lëtzebuerger an 2 Belsch). Mä et war vu vir era geplangt, datt, wann de Krich bis gewonne wier, och d'Arbed an d'Rodanger Schmelz an däitsche Besëtz iwwergoe géif. [[Fichier:Flakesch.jpg|thumb|Eng [[Flak]] virun der Terres-rouges-Schmelz.]] Wat d'Produktioun an der Besatzungszäit betrëfft, sou kann een zwou Perioden ënnerscheeden:<ref>Vgl. Emile Krier: Die deutsche Volkstumspolitik in Luxemburg und ihre sozialen Folgen, S.224-241.</ref> * Vun August 1940 bis Mäerz 1942 war se, ë.&nbsp;a. wéinst dem Zesummebroch vum franséischen Ofsazmaart an der Neiorientéierung op den däitschen, an och dem Manktem u Matière-premièren, méi niddreg wéi virum Krich (am August 1940 gouf et 14.000 Chômeuren!). * Vum Abrëll 1942 bis d'Liberatioun ass d'Demande fir d'Krichsindustrie ëmmer méi héich ginn. Elo waren op eemol net méi genuch Aarbechter do fir der Nofro nozekommen. Ee Grond war och, well vum September 1942 un eng 1200 Schmelzaarbechter [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|an d'Wehrmacht agezu]] goufen. Sou goufe vum Hierscht 1942 un Honnerte vu sougenannten ''[[Ostarbeiter]]'' aus de besaten Territoiren an Osteuropa op Lëtzebuerg bruecht an do gezwongen, an de Schmelzen a Grouwen ze schaffen. Dës waren awer net fir d'Aarbecht an de Schmelze qualifizéiert, a sou huet de Produktiounsvolume den Héichpunkt aus der Tëschekrichszäit net erreecht. {{Méi Info 1|Ostarbeiter}} Och aner Gefaange goufen an d'Schmelzen zwanksverflicht: Op Arbed-Schëffleng goufe sou Gefaange vum Bausselager vum [[KZ Natzweiler-Struthof]] zu [[Däitsch-Oth]] beschäftegt.{{Source?}} == ''Les Trente Glorieuses'' == D'Period vum Enn vum Zweete Weltkrich bis [[1974]] huet sech duerch e stabille Wuesstem ausgezeechent. [[1958]] hunn 25.700 Leit an der lëtzebuergescher Stolindustrie geschafft; 3,4 Milliounen Tonne Stol goufe produzéiert. 1974 waren dat der 27.200 bei 6,4 Milliounen Tonnen. Et gouf an d'Installatiounen investéiert: tëscht 1946 an 1967 eng 30,2 Milliarde Frang. Op Belval goufen d'Héichiewen A (1965) a B (1970) a Betrib geholl. {{Méi Info 1|Belval-Héichiewen}} En neie Procedé, de sougenannten [[LD-AC-Procedé]] huet et erméiglecht, d'Qualitéit vum Stol ze verbesseren. D'Arbed konnt hir Positioun stäerken. 1967 huet se d'Hadir iwwerholl, a gouf domat praktesch de [[Monopol]]ist zu Lëtzebuerg fir Stolproduktioun a -veraarbechtung. Ëm déi selwecht Zäit gouf se majoritäre Proprietär vun der [[Sidmar]] zu [[Gent]], enger vun deene modernste Schmelzen an Europa, mat direktem Zougank zum Mier. == D'Siderurgie an déi Europäesch Verträg == *Kuckt heizou d'Artikelen [[Communauté européenne du charbon et de l'acier|CECA]] an [[Éischten Europäesche Stol]] == Stolkris an Neiorientéierung == [[Fichier:Belval 001.jpg|thumb|Arbed Belval (1991)]] 1974 ass de weltwäite Stolmaart, wéinst massiver Iwwerproduktioun, zolidd agebrach.<ref>Wou net anescht uginn, ass dëst Kapitel e Resumee vu Schmit 2006 an der Literatur.</ref> D'Ursaachen dovu waren d'[[Pëtrolskris vun 1973]], déi d'Energiepräisser eropgedriwwen hat an d'Nofro erofgoe geloss huet; d'Konkurrenz aus Asien déi ëmmer méi staark gi war an déi europäesch Stolproduzente am Besëtz vum Staat, déi zum Deel mat [[Dumping]]präisser hir Produkter op de Maart bruecht hunn. Bannent engem Joer, tëscht 1974 an 1975, ass den Ofsaz zu Lëtzebuerg vu 6,4 Milliounen Tonnen op 4,6 Milliounen Tonne gefall. Séier gouf kloer, datt dëst net nëmmen e kuerzfristegen Abroch wier, mä eng strukturell Kris. D'Arbed stoung virun der Erausfuerderung, bei manner Ofsaz (an Akommes) sech bannent kierzter Zäit ze moderniséiere fir nees rentabel ze sinn. "Wann d'Arbed de Schnapp huet, dann néitzt d'ganz Land" war e Sproch deen een dacks doruechter héieren huet. Elo hat d'Arbed eng zolidd Gripp. ===De Lëtzebuerger Sozialmodell=== 1975 gouf e Gesetz gestëmmt, fir Entloossugen aus konjunkturelle Grënn ze verhënneren. Den [[18. August]] [[1975]] gouf en [[Tripartite]]s-Konjunkturcomité an d'Liewe geruff, an deem Regierung, d'Arbed an d'[[Gewerkschaften zu Lëtzebuerg|Gewerkschafte]] vertruede waren. Zil war et, den Ofbau vun Dausende vun Aarbechtsplazen an der Siderurgie sou gutt wéi méiglech z'encadréieren. [[1977]] gouf eng [[Division Anti-Crise]], kuerz DAC genannt, geschaf, wou déi Leit, déi an der Stolindustrie net méi gebraucht goufen, gemengnëtzeg Aarbechte gemaach hunn (1977 waren dat der 2.700). D'obligatoresch [[Preretraite]] mat 57 Joer gouf fir d'Leit, déi op der Arbed geschafft hunn, agefouert; an et gouf Primë fir déi, déi vu sech aus gekënnegt hu, fir soss anzwousch schaffen ze goen. Am Mäerz 1979 gouf an engem Tripartitesaccord festgehalen, datt d'Arbed géif 23,2 Milliarde Frang bis 1983 investéieren, fir seng Produktiounsmëttelen ze moderniséieren. D'Gewerkschaften hunn akzetéiert, datt d'Beleegschaft op 16.500 Leit géif reduzéuert ginn, an de Lëtzebuerger Staat huet der Arbed e Prêt iwwer 3,2 Milliarde Frang, op 10 Joer verdeelt, gemaach. Produktiounsanlagen, déi net méi rentabel waren, a wou et sech net rentéiert huet, se ze modernisiéeren, goufen zougemaach. Ausserdeem goufe sougenannt Synergiesofkommesse mat anere Stolproduzenten ofgeschloss: Amplaz datt jiddwereen alles vun enger Produktiounsgamme mécht, gëtt just dee jeeweils rentabelste Site zeréckgehalen (woubäi enng gewësse Balance sollt agehale ginn). De [[Steckel]] zu Diddeleng gouf sou zougemaach. 1979 huet sech gewisen, datt all dës Mesuren net genuch wieren: D'Stolkris huet sech verstäerkt, ë.&nbsp;a. duerch eng méi héich Inflatioun, déi d'Zënssätz vun de Prêten an d'Luucht gedriwwen huet, den zwwete Pëtrolsschock, deen d'Präisser fir Energie a Réistoffer eropgoe gelooss huet, an d'Iwwerproduktioun, déi, trotz dem [[Davignon-Plang]] a verschiddene Länner, déi Stol produzéiert hunn, weiderhi staark war. D'Arbed hat zu deeët Zäit, am Verglach zu hire Konkurrenten, relativ wéineg staatlech Sue kritt: Tëscht 1976 an 1982 huet se 25,8 Milliarde Frang investéiert, dovu waren der just 10 % vu staatlecher Säit. D'DAC huet an der selwechter Period 5,1 Milliarde kascht, wouvun de Staat just 1,6 Milliarde iwwerholl huet. Anzwousch anescht, wou d'Leit einfach entlooss goufen, gouf et dës Käschten net. Tëscht 1975 an 1979 gouf 1 Tonn Stol vu staatlecher Säit zu Lëtzebuerg mat 13 Frang ënnestëtzt, a Frankräich mat 700-900 Frang, a Groussbritannie mat 1500 Frang an an der Belsch mat 1800 Frang. Sou gouf den Tripartites-Acord 1979 ëmgeännert, an den [[8. Abrëll]] [[1982]] gouf duerch Gesetz en "Nationalen Investitiounsbäitrag" (''Contribution nationale d'investissement''), och "Solidaritéitssteier" genannt, agefouert, deen iwwer d'Steieren opgehuewe gouf. [[1984]] gouf e Gesetz gestëmmt, duerch dat de Lëtzebuerger Staat sech am Kapital vun der Arbed bedeelegt huet an d'Aktie vun der Sidmar ganz iwwerholl huet. Fir dat ze finanzéieren, gouf d'Solidaritéitssteier vu 5 % op 10 % verduebelt. No weidere Participatiounen am Kapital vun der Arbed war de Lëtzebuerger Staat [[1986]] mat 42,9 % dee gréissten Aktionär ginn. Wat d'Stëmmrecht ugeet, war den Undeel vum Staat awer nëmmen 30,8 %, soudatt d'Arbed weiderhin no de Prinzipe vum Maart konnt geleet ginn. Tëscht 1975 an 1987 huet de Lëtzebuerger Staat deemno am Ganze 47,5 Milliarde Frang investéiert, fir d'Arbed ofzesécheren. Méi wéi d'Hallschecht vun der Restrukturatioun vun der Arbed gëtt vum Stat bezuelt.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ka27-sl3Qco D'Lëtzebuerger Stolkris 1974-1985.] Video-Reoirtage vum Dan Schank op youtube.com.</ref> ===1990er Joren=== [[Fichier:Stahlwerk Differdingen.jpg|thumb|D'Défferdenger Schmelz (2006)]] An den 1990er Joren ass et dann nees biergop gaangen. Déi eenzel Gesellschafte vum Grupp Arbed sinn als geschäftlech autonom Unitéite strukturéiert ginn, déi eenzel responsabel waren, e gutt Resultat opzeweisen. [[1992]] huet d'Arbed d'[[Maxhütte Unterwellendorf]] opkaf, an, duerch hir Participatioun an der Sidmar, d'Majoritéit vu [[Klöckner Stahl]] zu [[Bremen]]. Weider huet se hiren Deel vum Kapital an der [[Belgo-Mineira]] gehéicht, fir den Haaptaktionär ze ginn. Och d'[[MMRA]] zu Rodange, an déi d'Arbed [[1978]] mat 25 % erageklomme war, goung [[1994]] ganz an hire Besëtz. 1994 huet d'Arbed d'strategesch Decisioun vum ''tout électrique'' geholl. D'Stonn vum Héichuewen (''filière fonte''), dee mat [[Äerz]] a Kock funktionéiert, hat geschloen. Iwwer déi nächst Jore goufen all d'Stolwierker zu Lëtzebuerg ob [[Elektrostoluewen|Elektrostoliewen]] (''filière électrique'') emgestallt, an deenen Eiseschrott mat Hëllef vun elektreschem [[Stroum (Elektrizitéit)|Stroum]] geschmolt gëtt. De leschten Héichuewen zu Lëtzebuerg, den HF B um [[Arbed-Belval|Belval]], gouf am Juli [[1997]] zougemaach. == Arcelor a Mittal Steel == [[Fichier:Differdange Steelworks 2013 20.jpg|thumb|D'Déifferenger Schmelz (2013)]] Den [[18. Februar]] [[2002]] huet d'Arbed mat der spuenescher [[Aceralia]], zanter 1997 hir Filial zu 35 Prozent, an der franséischer [[Usinor]] fusionéiert. Déi nei Grupp, där hire Sëtz zu Lëtzebuerg bliwwen ass, krut den Numm [[Arcelor]]. Et war an där Zäit de gréisste Siderurgiste vun der Welt. Nodeem [[Mittal Steel Company|Mittal Steel]] am Januar [[2006]] eng [[OPA]] ob d'Arcelor ugekënnegt hat, huet d'Arcelor de [[25. Juni]] 2006 no laangem Hin an Hier acceptéiert, mat der hollännesch-englescher Grupp vum [[Lakshmi Mittal]] ze fusionéieren. Déi nei Grupp, déi aus den zwou gréisste Stolgruppen an der Welt entstanen ass, krut den Numm [[ArcelorMittal]]. De Sëtz bleift zu Lëtzebuerg. Déi éischt Fabrick weltwäit, déi offiziell den Numm ArcelorMittal ugeholl huet, ass d'Diddelenger Schmelz [[ArcelorMittal Diddeleng]]. ==No der Fusioun== [[Fichier:Steelworks, Esch-sur-Alzette, Luxembourg, May 1995.jpg|thumb|Arbed Schëffleng (1995)]] [[File:ArcelorMittal Belval 2023-07.jpg|thumb|ArcelorMittal Belval, 2023.]] Am Oktober 2012 gouf ugekënnegt, datt vu Januar 2013 un d'Produktioun um Site Schëffleng "''provisoresch''" agestallt géif. Ob a wéini se nees opgeholl soll ginn, war <!--Feb 2014-->ongewëss.<ref>[https://web.archive.org/web/20121106074305/http://www.wort.lu/en/view/schifflange-steel-site-to-stop-production-indefinitely-508542e3e4b09fe63391245f "Schifflange steel site to stop production “indefinitely”."] wort.lu, 22.10.12 14:58.</ref> Am Februar 2016 gouf bekannt, datt géif eng Étude gemaach gi fir de Site ze rekonvertéieren. Domat war d'Enn vun der Produktioun zu Schëffleng decidéiert. ArcelorMittal iwwerléist déi betraffe Friche vun 52 ha der Agence [[Agora]], déi sech ëm d'Rekonversioun këmmere wäert, an déi och d'Käschte vun der Depollutioun vum Site iwwerhuele wäert.<ref>Sorlut, P., 2016. '''Sur les cendres de Schifflange. Agora est chargée de dépolluer le site et de le redévelopper. ''[[Luxemburger Wort]] vum 3. Februar 2016, S. 21.</ref> Am November 2014 huet ArcelorMittal säin historescht [[Arbedsgebai|Verwaltungsgebai vun der Arbed]] an der Neier Avenue an der Stad Lëtzebuerg un d'[[Spuerkeess]] verkaaft.<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/583127.html "Arbedsgebai: Spuerkeess gëtt Besëtzer, neit Gebai fir ArcelorMittal."] rtl.lu, 14.11.2014, 16:27:54.</ref> De Grupp huet säi Sëtz an engem Gebai um Boulevard d'Avranches. Am Abrëll 2016 gouf bekannt, datt en en neit Gebai nieft dem [[Alcide-De-Gasperi-Gebai|Héichhaus um Kierchbierg]] baue wéilt.<ref>[https://www.lequotidien.lu/economie/arcelormittal-va-installer-son-nouveau-siege-au-kirchberg/ "ArcelorMittal va installer son nouveau siège au Kirchberg."] lequotidien.lu, 13/04/16 11:47.</ref> == Literatur == * Emile Krier: "La sidérurgie au Luxembourg pendant la Seconde Guerre mondiale", in: ''Les cahiers lorrains'' (1989), S.61-65. * Lambert Schmit: "Richesses d'une région, émois d'une nation. Sur les traces de la sidérurgie dans le bassin d'Esch." In: ''nos cahiers'' 3/4, 2006, S. 11-26. * Gilbert Trausch: ''L'Arbed dans la société luxembourgeoise''. Arbed corporate publications, 2000. * René Leboutte, Jean Puissant, Denis Scuto: ''Un siècle d'histoire industrielle (1873-1973) - Belgique, Luxembourg, Pays-Bas. Industrialisation et Sociétés''. Edition SEDES 1998. * [[Carlo Hemmer]]: ''L'économie du Grand-Duché de Luxembourg - La production secondaire: L'industrie sidérurgique'', Éditions Joseph Beffort, Luxembourg, 1953 == Kuckt och == * [[Lëtzebuerger Wirtschaftsstruktur]] * [[Émile Mayrisch]] {{Referenzen}} [[Kategorie:Stolindustrie zu Lëtzebuerg|*]] [[Kategorie:Industriegeschicht vu Lëtzebuerg]] b07tul9c4xt6xk5k9p4rs1eilzhl918 0 16078 2704292 2691125 2026-09-07T20:57:36Z GilPe 14980 Upassungen 2704292 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoLUX}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Gréiwemaacher}} | Gemeng = {{Biwer}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Biwer}} | Fläch = | Koordinaten = {{coor dms|49|42|42|N|06|20|26|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} D''''Breinert''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Biwer]] am [[Kanton Gréiwemaacher]]. == Geographie == D'Breinert läit op enger Héicht vun ca. 267 m an der [[Kadastersektioun|Sektioun]] Biwer vun der Gemeng mam selwechten Numm. Am Nordweste läit [[Weydeg]] an am Nordosten d'[[Buddelerbaach]]; allebéid leien se ronn e Kilometer vun der Breinert ewech. Nërdlech laanscht d'Duerf leeft d'[[Breinertbaach]], déi no ronn 1,2 km op der Buddelerbaach mat der [[Biwer Baach]] zesummeleeft a vun do aus d'[[Buddeler Baach]] bilt. == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] i5mai8hlvgeuuaffjsjruk9evyd5eed 0 28881 2704273 2501401 2026-09-07T19:11:52Z Seven 7 Spheres 73046 Säitinhalt gëtt ersat duerch '{{Skizz}} == Sonn == == Merkur == == Venus == == Äerd == == Äerdmound == == Mars == == Marsmounden == == Asteroiderimm == == Jupiter == == Jupitermounden == == Saturn == == Saturnmounden == == Uranus == == Neptun == == Zwergplanéiten ==' 2704273 wikitext text/x-wiki {{Skizz}} == Sonn == == Merkur == == Venus == == Äerd == == Äerdmound == == Mars == == Marsmounden == == Asteroiderimm == == Jupiter == == Jupitermounden == == Saturn == == Saturnmounden == == Uranus == == Neptun == == Zwergplanéiten == gr9nqwb8opgcro41vkbz1zkkw4wxxjk 2704274 2704273 2026-09-07T19:12:03Z Quinlan83 50793 Ännerung vum [[Special:Contributions/Seven 7 Spheres|Seven 7 Spheres]] ([[User talk:Seven 7 Spheres|Diskussioun]]) zeréckgesat op déi lescht Versioun vum [[User:Les Meloures|Les Meloures]] 2501401 wikitext text/x-wiki {{SkizzAstronomie}} [[Fichier:Solar System size to scale mul.svg|thumb|upright=1.5|Gréissten an eisem Sonnesystem]] De '''Sonnesystem''' ass e [[Planéitesystem]] deen an der [[Mëllechstrooss]] läit. E besteet aus der [[Sonn]], de [[Planéit]]en, déi s'ëmkreesen an aus deenen hiren [[Natierleche Satellit]]ten, [[Zwergplanéit]]en an anere klenge Kierper wéi d'[[Koméit]]en, [[Asteroid]]en a [[Meteoroid]]en an och all Gas- a Stëbsdeelercher, déi duerch d'Unzéiungskraaft vun der Sonn u se gebonne sinn. Eis Äerd gehéiert och zum Sonnesystem. == Sonn == {{Méi Info 1|Sonn}} == [[Merkur (Planéit)|Merkur]] == == [[Venus (Planéit)|Venus]] == == [[Äerd]] == * [[Meteoroid]], [[Meteor]], [[Meteorit]], [[Bolid]] Den Ënnerscheed tëscht Meteoroid, Meteor a Meteorit ass follgenden: Meteoroide (och Meteoride) gi kleng Objeten am Sonnesystem genannt, déi d'Äerdbunn kräizen. Soubal si an d'Äerdatmosphär antrieden, gesi mer si als Meteore (Stärschnäizen). D'Iwwerreschter, déi op d'Äerd opschloen, gi Meteorit genannt. === [[Äerdmound]] === * [[Lëscht vun den Äerdmoundkrateren]] == [[Mars (Planéit)|Mars]] == === Marsmounden === [[Phobos (Mound)|Phobos]] an [[Deimos (Mound)|Deimos]] == [[Haaptasteroidenceinture]] == * [[Lëscht vun den Asteroiden]] Ënnerdeelungen {{Div col|cols=5}} * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 1 - 500|Asteroide vun 1 bis 500]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 501 - 1000|Asteroide vu 501 bis 1000]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 1001 - 1500|Asteroide vun 1001 bis 1500]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 1501 - 2000|Asteroide vu 1501 bis 2000]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 2001 - 2500|Asteroide vun 2001 bis 2500]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 2501 - 3000|Asteroide vun 2501 bis 3000]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 3001 - 3500|Asteroide vun 3001 bis 3500]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 3501 - 4000|Asteroide vun 3501 bis 4000]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 4001 - 4500|Asteroide vu 4001 bis 4500]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 4501 - 5000|Asteroide vu 4501 bis 5000]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 5001 - 5500|Asteroide vu 5001 bis 5500]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 5501 - 6000|Asteroide vu 5501 bis 6000]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 6001 - 6500|Asteroide vu 6001 bis 6500]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 6501 - 7000|Asteroide vu 6501 bis 7000]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 7001 - 7500|Asteroide vu 7001 bis 7500]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 7501 - 8000|Asteroide vu 7501 bis 8000]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 8001 - 8500|Asteroide vun 8001 bis 8500]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 8501 - 9000|Asteroide vun 8501 bis 9000]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 9001 - 9500|Asteroide vun 9001 bis 9500]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture 9501 - 10000|Asteroide vun 9501 bis 10000]], * [[Lëscht vun den Asteroiden – Haaptceinture iwwer 10000|Asteroiden iwwer 10000]] {{Div col end}} Speziell Asteroide-Gruppen: * [[Apollo-Asteroid]]en * [[Trojaner-Asteroiden]] == [[Asteroide mat Mounden]] == * [[(243) Ida|Ida]] mam [[Dactyl (Mound)|Dactyl]] (den Dactyl huet en Ø vun 1,4&nbsp;km) * [[(121) Hermione|Hermione]] mam [[S/2002(121)1]] (fir dëse Mound gouf den Numm ''LaFayette'' virgeschloen, hien huet en Ø vun 13&nbsp;km) * [[1998 WW31|1998 WW₃₁]] mam [[S/2000 (1998 WW31) 1]] * [[(45) Eugenia|Eugenia]] mam [[Petit-Prince (Mound)|Petit-Prince]] == [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] == == [[Lëscht vun de Jupitermounden|Jupitermounden]] == * Dës Mounde sinn an der Reiefolleg, vun der kierzter bis zur wäitster Ëmlafbunn zum Jupiter opgezielt. [[Metis (Mound)|Metis]], [[Adrastea (Mound)|Adrastea]], [[Amalthea (Mound)|Amalthea]], [[Thebe (Mound)|Thebe]], [[Io (Mound)|Io]], [[Europa (Mound)|Europa]], [[Ganymed (Mound)|Ganymed]], [[Kallisto (Mound)|Kallisto]], [[Themisto (Mound)|Themisto]], [[Leda (Mound)|Leda]], [[Himalia (Mound)|Himalia]], [[Lysithea (Mound)|Lysithea]], [[Elara (Mound)|Elara]], [[S/2000J11]], [[Carpo (Mound)|Carpo]], [[S/2003J12]], [[Euporie (Mound)|Euporie]], [[S/2003J3]], [[S/2003J18]], [[Orthosie (Mound)|Orthosie]], [[Euanthe (Mound)|Euanthe]], [[Harpalyke (Mound)|Harpalyke]], [[Praxidike (Mound)|Praxidike]], [[Thyone (Mound)|Thyone]], [[S/2003J16]], [[Mneme (Mound)|Mneme]], [[Hermippe (Mound)|Hermippe]], [[Thelxinoe (Mound)|Thelxinoe]], [[Helike (Mound)|Helike]], [[Iocaste (Mound)|Iocaste]], [[Ananke (Mound)|Anance]], [[S/2003J15]], [[Eurydome (Mound)|Eurydome]], [[Arche (Mound)|Arche]], [[S/2003J17]], [[Pasithee (Mound)|Pasithee]], [[S/2003J10]], [[Chaldene (Mound)|Chaldene]], [[Isonoe (Mound)|Isonoe]], [[Kale (Mound)|Kale]], [[Erinome (Mound)|Erinome]], [[S/2003J9]], [[Carme (Mound)|Carme]], [[Sponde (Mound)|Sponde]], [[S/2003J5]], [[S/2003J19]], [[S/2003J23]], [[Kalyke (Mound)|Kalyke]], [[Pasiphae (Mound)|Pasiphae]], [[Eukelade (Mound)|Eukelade]], [[Taygete (Mound)|Taygete]], [[S/2003J4]], [[Sinope (Mound)|Sinope]], [[Hegemone (Mound)|Hegemone]], [[Cyllene (Mound)|Cyllene]], [[Aoede (Mound)|Aoede]], [[S/2003J14]], [[Kallichore (Mound|Kallichore]], [[Autonoe (Mound)|Autonoe]], [[Aitne (Mound)|Aitne]], [[Callirrhoe (Mound)|Callirrhoe]], [[Megaclite (Mound)|Megaclite]], [[S/2003J2]] * Mounden, déi nach keen Numm hunn, stinn hei mat enger Nummer, déi d'I.A.U. ([[International Astronomesch Unioun]]) dëse Mounden zougesprach huet. == [[Saturn (Planéit)|Saturn]] == == [[Saturnmounden]] == * Dës Mounde sinn an der Reiefolleg, vun der kierzter bis zur wäitster Ëmlafbunn zum Saturn opgezielt. [[Pan (Mound)|Pan]], [[Daphnis (Mound)|Daphnis]], [[Atlas (Mound)|Atlas]], [[Prometheus (Mpund)|Prometheus]], [[Pandora (Mound)|Pandora]], [[Epimetheus (Mound)|Epimetheus]], [[Janus (Mound)|Janus]], [[Mimas (Mound)|Mimas]], [[Methone (Mound)|Methone]], [[Pallene (Mound)|Pallene]], [[Enceladus (Mound)|Enceladus]], [[Tethys (Mound)|Tethys]], [[Telesto (Mound)|Telesto]], [[Calypso (Mound)|Calypso]], [[Polydeuces (Mound)|Polydeuces]], [[Dione (Mound)|Dione]], [[Helene (Mound)|Helene]], [[Rhea (Mound)|Rhea]], [[Titan (Mound)|Titan]], [[Hyperion (Mound)|Hyperion]], [[Iapetus (Mound)|Iapetus]], [[Kiviuq (Mound)|Kiviuq]], [[Ijiraq (Mound)|Ijiraq]], [[Phoebe (Mound)|Phoebe]], [[Paaliaq (Mound)|Paaliaq]], [[Scathi (Mound)|Scathi]], [[Albiorix (Mound)|Albiorix]], [[S/2004S11]], [[Erriapo (Mound)|Erriapo]], [[S/2006S8]], [[Siarnaq (Mound)|Siarnaq]], [[S/2006S4]], [[Tarvos (Mound)|Tarvos]], [[S/2004S19]], [[Mundilfari (Mound)|Mundilfari]], [[S/2004S13]], [[S/2006S6]], [[S/2004S17]], [[S/2004S15]], [[S/2006S1]], [[S/2004S10]], [[Narvi (Mound)|Narvi]], [[S/2004S12]], [[S/2004S18]], [[Suttunger (Mound)|Suttunger]], [[S/2004S09]], [[S/2004S07]], [[S/2004S14]], [[Thrymer (Mound)|Thrymer]], [[S/2006S3]], [[S/2004S16]], [[S/2004S08]], [[S/2006S7]], [[S/2006S2]], [[Ymir (Mound)|Ymir]], [[S/2006S5]]. * Mounden, déi nach keen Numm hunn, stinn hei mat enger Nummer, déi d'I.A.U. (International Astronomesch Unioun) dëse Mounden zougesprach huet. == [[Uranus (Planéit)|Uranus]] == == [[Uranusmounden]] == * Dës Mounde sinn an der Reiefolg, vun der kierzter bis zur wäitster Ëmlafbunn zum Uranus opgestallt. [[Cordelia (Mound)|Cordelia]], [[Ophelia (Mound)|Ophelia]], [[Bianca (Mound)|Bianca]], [[Cressida (Mound)|Cressida]], [[Desdemona (Mound)|Desdemona]], [[Julieta (Mound)|Julieta]], [[Portia (Mound)|Portia]], [[Rosalinda (Mound)|Rosalinda]], [[Cupid(Mound)|Cupid]], [[Belinda(Mound)|Belinda]], [[Perdita (Mound)|Perdita]], [[Puck (Mound)|Puccius]], [[Mab (Mound)|Mab]], [[Miranda (Mound)|Miranda]], [[Ariel (Mound)|Ariel]], [[Umbriel (Mound)|Umbriel]], [[Titania (Mound)|Titania]], [[Oberon (Mound)|Oberon]], [[Francisco (Moud)|Fransisco]], [[Calibanus (Mound)|Calibanus]], [[Stephanus (Mound)|Stephanus]], [[Trinculo (Mound)|Trinculo]], [[Sycorax (Mound)|Sycorax]], [[Margaret (Mound)|Margaret]], [[Prosperus (Mound)|Prosperus]], [[Setebus (Mound)|Setebus]], [[Ferdinans (Mound)|Ferdinand]]. == [[Neptun (Planéit)|Neptun]] == == [[Neptunmounden]] == * Déi Mounde sinn an der Reiefolg, vun der kierzter bis zur wäitster Ëmlafbunn zum Neptun opgestallt. [[Naiades (Mound)|Naiades]], [[Thalassa (Mound)|Thalassa]], [[Despina (Mound)|Despina]], [[Galatea (Mound)|Galatea]], [[Larissa (Mound)|Larissa]], [[Proteus (Mound)|Proteus]], [[Triton (Mound)|Triton]], [[Nereide (Mound)|Nereide]], [[S/2003N1]], [[S/2002N2]], [[S/2002N3]], [[Psamathe (Mound)|Psamathe]], [[S/2002N4]]. * Mounden, déi nach keen Numm hunn, stinn hei mat enger Nummer, déi d'I.A.U. (International Astronomesch Unioun) dëse Mounden zougesprach huet. == [[Zwergplanéit|Plutoiden]] == * Zwergplanéit '''[[(134340) Pluto|Pluto]]''' - seng Mounden: [[Charon (Mound)|Charon]], [[Nix (Mound)|Nix]], [[Hydra (Mound)|Hydra]] * Zwergplanéit '''[[(136199) Eris|Eris]]''' mat sengem Mound: [[Dysnomia (Mound)|Dysnomia]] == [[Koméit]]en == * [[Koméitelëschten]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Solar System|Sonnesystem}} [[Kategorie:Sonnesystem|*]] ohyhiuhixr3qopntcdznp098c0odg6u 0 30385 2704267 2703491 2026-09-07T19:09:25Z Seven 7 Spheres 73046 Ännerung [[Special:Diff/2703491|2703491]] vum [[Special:Contributions/NDG|NDG]] ([[User talk:NDG|Diskussioun]]) réckgängeg gemaach 2704267 wikitext text/x-wiki {{EnCours|SITCK}} '''Kuerzbeschreiwung''' De Merkur gehéiert zesummen mat der [[Venus]], der [[Äerd]] an dem [[Mars]] zu den terrestreschen Planéiten. Dat heescht, hien huet eng fest Gestengsuewerfläch, op déier Raumgefierter landen a Mënschen drop spazéiere kënnen. Leider huet de Merkur awer nëmmen eng ganz dënn, fir net ze soen keng Atmosphär. De Merkur ass genee wéi eise Mound mat Krateren iwwerséit. De Merkur ass ähnlech wéi eis Äerd opgebaut: Am Zentrum sëtzt e Metallkär, deen awer gréisser wéi dee vun eiser Äerd ass. Ëm de Kär leet sech een Mantel aus Steng. De Merkur ass mat engem Duerchmiesser vun 4878 Kilometer däitlech méi kleng wéi eis Äerd, déi een Duerchmiesser vun 12.744 Kilometer huet. D’Merkurjoer dauert 88 Deeg an de Merkur dréit sech an enger gebonnenen Rotatioun vun 2:3 mat der Sonn a knapp 59 Deeg eemol ëm déi eegen Achs. Der Planéit rotéiert déiermoossen lues, datt een der Sonn gemittlech no spazéiere kënnt. D’Temperaturen allerdéngs sinn mäerderesch. Op der Dagsäit klammen d’Temperaturen bis op 470°C an géif een regelrecht gegrillt ginn. Op der Nuetssäit stierzen Temperaturen dogéint op –170°C erof. Op dem Merkur ass e riesegen Aschlagskrater mat 1400 Kilometer Duerchmiesser – d’ Caloris-Becken. 6v6edjk4lfdkkrr8rit49x48r1d1z0q 2704269 2704267 2026-09-07T19:09:57Z Quinlan83 50793 Ännerung vum [[Special:Contributions/Seven 7 Spheres|Seven 7 Spheres]] ([[User talk:Seven 7 Spheres|Diskussioun]]) zeréckgesat op déi lescht Versioun vum [[User:NDG|NDG]] 2703491 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="margin-left: 1em; float:right; width: 25em;" |+ style="font-size:larger;" | '''Merkur''' |- | colspan="2" style="text-align:center; background: #000000;"| [[Fichier:Mercury in color - Prockter07 centered.jpg|center|frameless]] |- ! colspan="2" style="background: #ffc0c0; text-align:center;" | Eegenschafte vum [[Orbit]] ([[Epoch (Astronomie)|Epoch]] [[J2000.0]]) |- | Grouss Hallefachs | 0.3871 |- |'''[[Exzentrizitéit (Astronomie)|Exzentrizitéit]]''' | 0,2056 |- |'''[[Perihel]]''' | 0,307 |- |'''[[Aphel]]''' | 0,467 |- |'''Bunneschréi''' | 7,00 Grad |- |'''Ëmlafdauer''' | 87,969 [[Dag|d]] |- |'''Oppositiounsintervall''' | 115,88 d |- |'''Ëmlafvitess''' | 47,87&nbsp;km/s |- |'''Klengsten Ofstand zur Äerd''' | 0,517 AE |- |'''Gréissten Ofstand zur Äerd''' | 1,483 AE |- ! colspan="2" style="background: #ffc0c0; text-align:center;" | Physikalesch Eegenschaften |- |'''Equatorduerchmiesser''' | 4.879,4 |- |&nbsp; |- |'''Polduerchmiesser''' | 4.879,4 |- |'''Mass''' | 3,302 • 10²³ |- |'''Dicht''' | 5,427 |- |'''Fluchtvitesse''' | 4,3 |- |'''Rotatiounsperiod''' | 58 [[Dag|d]] 15 [[Stonn|h]] 36 [[Minutt|min]] |- |'''Achseschréi''' | 0,01 |- |'''[[Albedo]]''' | 0,106 |- |'''Maximal Visuell Hellegkeet''' | −1,9&nbsp;mag |- |'''Drock''' | 10⁻¹⁵ |- |'''Temperatur''' | 100 [[Kelvin|K]]&nbsp;(–173&nbsp;[[Grad Celsius|°C]])<br>440 K&nbsp;(+167&nbsp;°C)<br>700 K&nbsp;(+427&nbsp;°C) |- | [[Sauerstoff]] || 42 % |- | [[Natrium]] || 29 % |- | [[Waasserstoff]] || 22 % |- | [[Helium]] || 6 % |- | [[Kalium]] || 0,5 % |- |} [[Fichier:Mercury Earth Comparison.png|thumb|Verglach tëscht Merkur an Äerd]] De '''Merkur''' ([[Astronomesch Symboler|planetaresch Symbol]]: [[Fichier:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]) gehéiert, zesumme mat der [[Venus (Planéit)|Venus]], der [[Äerd]] an dem [[Mars (Planéit)|Mars]], zu den terrestresche Planéiten. Dat heescht, hien huet eng fest Gestengsuewerfläch, op där Raumgefierer landen a Mënschen drop goe kéinten. De Merkur huet awer nëmmen eng ganz dënn, fir net ze soe keng Atmosphär. De Merkur ass, genee wéi eise [[Mound]], mat [[Krater]]en iwwerséit. De Merkur ass änlech wéi eis Äerd opgebaut: Am Zentrum sëtzt e Metallkär, deen awer méi grouss wéi dee vun eiser Äerd ass. Ëm de Kär ass ee Mantel aus Steng. [[Fichier:Mercury Caloris detailed.jpg|thumb|upright|Dag- an Nuetsgrenz um Merkur]] De Merkur ass mat engem [[Duerchmiesser]] vu 4.878 Kilometer däitlech méi kleng wéi eis Äerd, déi een Duerchmiesser vun 12.744 Kilometer huet. D'Merkurjoer dauert 88 Deeg an de Merkur dréint sech an enger gebonnener Rotatioun vun 2:3 mat der Sonn a knapps 59 Deeg eemol ëm déi eegen Achs. De Planéit rotéiert därmoosse lues, datt een der Sonn gemittlech no spadséiere kéint. D'Temperaturen allerdéngs si mäerderesch. Op der Dagsäit klammen d'Temperature bis op 470&nbsp;°C an op der Nuetssäit falen Temperaturen dogéint op –170&nbsp;°C erof. Wéinst dem klengen Ofstand zu der [[Sonn]] ass e vun der [[Äerd]] aus schwéier z'observéieren, well en nëmmen e [[Elongatioun (Astronomie)|Wénkelofstand]] vun ongeféier 20° ëstlech a westlech vun der Sonne kritt. Säin [[Astronomesch Symboler|astronomescht Symbol]] ass ☿. == Himmelsmechanik == === Ëmlafbunn === Als sonnennooste Planéit huet de Merkur mat 0,387 [[Astronomesch Eenheet|AE]] (57,9 Mio. km) net nëmmen de kierzten Ofstand zu eiser Sonn, mä mat nëmmen 88 Deeg och déi kierzt Ëmlafzäit. D'Ëmlafbunn vum Merkur ass op déi vun anere Planéite bezunn vergläichsweis staark [[Ellips|elliptesch]], ënner alle Planéite huet de Merkur d'Ëmlafbunn mat der gréisster [[Exzentrizitéit (Astronomie)|Exzentrizitéit]]. Sou läit säi sonnennooste Punkt, de [[Perihel]], bei 0,307 AE (46,0 Mio. km) a säi sonnewäitste Punkt, den [[Aphel]], bei 0,467 AE (69,8 Mio. km). Geneesou ass d'Schréi vu sengem Bunneplang géint den Äerdbunneplang mat iwwer siwe Grad méi héich wéi déi vun anere Planéiten. Sou Exzentrizitéiten a Bunneschréie si soss typesch fir [[Zwergplanéit]]e wéi de [[(134340) Pluto|Pluto]] an den [[(136199) Eris|Eris]]. === Rotatioun === Dem Merkur seng [[rechtleefeg]] Rotatiounsachs steet bal am Senkel op senger Bunnfläch. Dowéinst a wéinst enger feelender Atmosphär gëtt et um Merkur keng Joreszäiten. Dobäi kënnt, datt d'Sonnenastralung duerch déi grouss Bunnenexzentrizitéit immens variéiert: Am Perihel trëfft ongeféier 2,3-mol méi Energie vun der Sonn op d'Uewerfläch wéi am Aphel. Dësen Effet, dee beispillsweis op der Äerd wéinst der klenger Exzentrizitéit vun der Bunn kleng ass (7 %), féiert zu Joreszäiten.<ref>Sterne und Weltraum, 1/2010, S. 22–24</ref> [[Fichier:Mercury's orbital resonance.png|thumb|250px|left|Schema vun der Resonanz vun dräi Rotatiounen zu zwéin Ëmleef vum Merkur]] [[Radar]]observatiounen hunn [[1965]] gewisen, datt de Planéit net, wéi ufanks vum [[Giovanni Schiaparelli]] [[1889]] ugeholl,<ref name="MittonS">Mitton, Simon: ''Cambridge Enzyklopädie der Astronomie''. München, 1989, [[Urania Verlag]], ISBN 3-572-03667-4</ref> eng einfach [[gebonne Rotatioun]] huet, dat heescht, der Sonn ëmmer déi selwecht Säit zoudréint (sou, wéi den Äerdmound äis op der Äerd ëmmer déi selwecht Säit weist). Villméi huet de Merkur, als Eegenheet eng gebrache gebonne Rotatioun an dréint wärend zwéin Ëmleef exakt dräimol ëm seng Achs. Seng [[Sidereschen Dag|sideresch Rotatiounsperiod]] ass zwar 58,646 Deeg, awer wéinst der 2:3-Kopplung un déi séier Ëmlafbeweegung am selwechten Dréisënn entsprécht de Merkurdag och genee dem Zäitraum vun zwéi Sonnenëmleef. No engem weideren Ëmlaf geet d'Sonn deementspriechend op der [[Antipod]]plaz op. Duerchleeft de Merkur de sonnennächste Punkt vu senger staark exzentrescher Bunn, de Perihel, steet d'Sonn zum Beispill ëmmer ofwiesselend iwwer dem Calorisbecken um 180. Längegrad oder iwwer dem Antipodegebitt um [[Nullmeridian]] am [[Zenit (Richtung)|Zenit]]. ''Verglach Ofstänn vun Äerd, Venus a Merkur zu der Sonn:'' [[Fichier:Sun mercury venus earth.svg|thumb|center|800px|Ofstandverhältnesser vu (v.l.n.r.) Sonn, Merkur, Venus an Äerd mat de Beräicher hirer Ëmlafbunnen. D'Distanzen an den Duerchmiesser vun der Sonn sinn heibäi moossstafgetrei, den Duerchmiesser vun de Planéiten ass staark vergréissert.]] == Opbau == Op den éischte Bléck wierkt de Merkur fir en [[Äerdänleche Planéit]] éischter oninteressant, säin Opbau ass awer zimmlech widersprochsvoll: Baussenzegt gläicht hien dem planetologesch-[[geologesch]] inaktivem [[Äerdmound]], awer de Kär entsprécht anscheinend méi deem vun der geologesch opfälleg [[Geodynamik|dynamescher]] Äerd. === Atmosphär === De Merkur huet keng [[Atmosphär]] am gängege Sënn. Si bitt déi gläich fräi Siicht wéi z.&nbsp;B. d'Atmosphär vum Äerdmound. Déi „atmosphäresch“ Bestanddeeler Waasserstoff H₂ (22 %) an Helium (6 %) stame méiglecherweis aus dem [[Sonnewand]], wougéint [[Sauerstoff]] O₂ (42 %), [[Natrium]] (29 %) a [[Kalium]] (0,5 %) eventuell aus dem Material vun der Uewerfläch fräigesat goufen (d'Prozentdoneeën sinn ongenee Schätzunge fir d'Volumenundeeler vun de Gase). Den Drock vun der Gashüll ass nëmme ronn 10⁻¹⁵ [[Bar (Eienheet)|Bar]] um Merkurbuedem an déi ganz Mass vun der Merkuratmosphär nëmme ronn 1000 Kilogramm. Opgrond vun der grousser Hëtzt an der dënner [[Gravitatioun|Unzéiungskraaft]] kann de Merkur d'Gasmoleküllen net laang halen, si entweechen duerch [[Fotoevaporatioun]] ganz séier an de [[Weltraum]]. Bezunn op d'Äerd gëtt dee Beräich, fir deen dës zoutrëfft, [[Exosphär]] genannt; et ass d'Austauschzon zum interplanetare Raum. D'Feele vun enger richteger Gashüll, déi fir e gewëssen Ausgläich vun der Uewerflächentemperatur suerge géif, bestëmmt op dëser noer Distanz zu der Sonn besonnesch extreem Temperaturënnerscheeder tëscht der Dag- an der Nuechtsäit. Géintiwwer den Nuetstemperaturen, déi bis op −173&nbsp;°C erofklammen, gëtt déi zu der Sonn gedréiten Uewerfläch bis op +427&nbsp;°C opgehëtzt. Wärend dem gréisste Sonnenofstand ass déi héchste Buedemtemperatur nach ronn +250&nbsp;°C. === Uewerfläch === [[Fichier:Reprocessed Mariner 10 image of Mercury.jpg|thumb|Déi vum [[Mariner|Mariner&nbsp;10]] kartéiert Uewerflächendeeler (déi hell Sträif war net erfaasst ginn)]] Wéinst dem schwieregen Erreechen op der sonnennoen Ëmlafbunn an der Gefor duerch den intensive Sonnewand hu bis elo eréischt zwou [[Raumsond]]en, [[Mariner-Programm|Mariner&nbsp;10]] a [[Messenger (Raumsond)|Messenger]], de Planéit erreecht an observéiert. Bei dräi Laanschtflich an den [[1970]]er-Jore konnt Mariner&nbsp;10 nëmme ronn 45 % vun der Uewerfläch kartéieren. D'Merkursond Messenger hat direkt bei hirem éischte Laanschtfluch am Januar [[2008]] och e puer vun der Mariner&nbsp;10 net erfaasst Gebidder fotograféiert a konnt d'Ofdeckung op ronn 66 % erhéijen. Mat hirem zweete [[Swing-by]] am Oktober [[2008]] war d'Ofdeckung op 95 % geklommen. Déi moundähnlech, vun [[Aschlagkrater|Krateren]] duerchsaten Uewerfläch aus rauem, porösem, donkelem [[Gestengs]] reflektéiert d'[[Sonnestralung|Sonneliicht]] nëmme schwaach. Déi mëttel sphäresch [[Albedo]] ass 0,06, dat heescht d'Uewerfläch street d'Sonneliicht am Duerchschnëtt 6 % zeréck. Domat ass de Merkur am Mëttel nach eppes méi donkel wéi den Äerdmound (0,07). Et gëtt um Planéit keng Unzeeche vu [[Plackentektonik]]; d'Messenger hat awer en ettlech Hiweiser op [[Vulkanismus|vulkanesch Eruptioune]] fonnt. ==== Merkurkrateren ==== {| class="wikitable float-center" style=" text-align:center" |+Déi eelef gréisst bekannt Merkurkrateren |- !Numm !Duerchmiesser<br> a km !Koordinaten |- | style=" text-align:left" | [[Caloris Planitia|Caloris-Becken]] | 1550 | 30,5° N; 189,8° W |- | style=" text-align:left" | [[Beethoven (Merkurkrater)|Beethoven]] | 643 | 20,8° S; 123,6° W |- | style=" text-align:left" | Dostoevskij | 411 | 45,1° S; 176,4° W |- | style=" text-align:left" | [[Tolstoj (Merkurkrater)|Tolstoj]] | 390 | 16,3° S; 163,5° W |- | style=" text-align:left" | Goethe | 383 | 78,5° N; 044,5° W |- | style=" text-align:left" | Shakespeare | 370 | 49,7° N; 150,9° W |- | style=" text-align:left" | Raphael | 343 | 19,9° S; 075,9° W |- | style=" text-align:left" | Homer | 314 | 01,2° S; 036,2° W |- | style=" text-align:left" | Monet | 303 | 44,4° N; 010,3° W |- | style=" text-align:left" | Vyasa | 290 | 48,3° N; 081,1° W |- | style=" text-align:left" | Van Eyck | 282 | 43,2° N; 158,8° W |} D'Uewerfläch vum Merkur ass mat Krateren iwwerséit. D'Verdeelung vun den [[Aschlagkrater|Aschlagstrukturen]] ass méi gläichméisseg wéi um Äerdmound an um Mars; deemno ass den Alter vu senger Uewerfläch iwwerall d'selwecht héich. E Grond fir déi héich Kraterdicht ass déi dënn Atmosphär, déi kee Widderstand géint den Aschlag vu [[Klengkierper (Astronomie)|Klengkierper]] leescht. [[Fichier:Mercure fausses couleurs.jpg|thumb|Faarfverstäerkte Foto vum Merkur, opgeholl vun der Raumsond Mariner&nbsp;10]] Wéi bei eisem Äerdmound weise Krateren um Merkur e weidert Beispill, dat duerch en Impakt entstane Strukturen typesch sinn: Dat erausgeschleidert an zeréckgefalle Material, dat sech ëm de Krater opheeft; heiansdo a Form vu radiale Stralen, wéi ee se och als [[Stralesystem]] um Mound kennt. Souwuel dës späichenaarteg Strale wéi och d'Zentralkrater, vun deene si ausginn, sinn opgrond vum relativ jonken Alter méi hell wéi d'Ëmgéigend. Déi éischt Observatioune vun de Stralen um Merkur goufe mat de [[Radioteleskop]]en [[Arecibo-Observatoire|Arecibo]] a [[Goldstone Deep Space Communications Complex|Goldstone]] a mat Hëllef vum [[Very Large Array]] (VLA) vum nationale Radioobservatoire vun den USA gemaach (kuckt och [[Astrogeologie]]). Den éischte Krater, deen duerch d'Raumsond Mariner&nbsp;10 wärend hirem éischte Rendez-vous erkannt gouf, war de 40&nbsp;km breeden, awer ganz helle Stralekrater Kuiper (kuckt Bild riets). De Krater gouf nom hollännesch-US-amerikanesche Mound- a Planéitenfuerscher [[Gerard Peter Kuiper|Gerard Kuiper]] genannt, deen dem Mariner-10-Team ugehéiert hat an nach wärend der Missioun gestuerwe war. [[Fichier:Mercury in color - Prockter07 centered.jpg|thumb|Merkur beim éischte [[Swing-by|Fly-by]] vun der Raumsond [[Messenger (Raumsond)|Messenger]] de [[14. Januar]] [[2008]]. Uewe riets de [[Caloris Planitia]] mat enger eppes méi heller Uewerfläch.]] Nërdlech vum [[Equator]] läit [[Caloris Planitia]], e risegt, kreesfërmegt, awer zimmlech flaacht Becke mat engem Duerchmiesser vu ronn 1550&nbsp;km an ass domat de gréisste bekannten Objet um Merkur. Et gouf warscheinlech virun 3,8 Milliarde Joer vun engem iwwer 100&nbsp;km groussen Aschlagkierper geformt. Den [[Impakt]] war sou hefteg, datt duerch d'[[Seismik|seismesch]] [[Schwéngung]]en ëm d'Plaz vum Aschlag en ettlech [[konzentresch]] Rankramplien opgeworf goufen an aus dem Kär vum Planéit Lava ausgetratt war. Déi vun der Messengersond nei entdeckt vulkanesch Strukture leie besonnesch am Ëmfeld an och am Zentrum vum Becken. De Beckenzentrum ass vum [[Magma]] aus der Déift anscheinend opgefëllt ginn, änlech wéi d'[[Mare (Mound)|Marebecke]] vum Mound. Um Buedem vum Becke si vill konzentresch Ronzelen a Biergrécker, déi un eng Zilscheif erënneren. Dat zimmlech flaacht Caloris-Becke gëtt vum [[Caloris Montes]] begrenzt, enger onreegelméisseger Biergketten, deem seng Spëtzten nëmme ronn 1&nbsp;km héich sinn. ==== Flächen ==== Och aner flaach Déifte gläichen [[Lëscht vun de Maria um Äerdmound|de Maria vum Äerdmound]]. Déi glat Fläche vum Merkur sinn awer net donkel wéi d'"Moundmierer". Zesumme si anscheinend och méi kleng an et sinn der manner. Si leien all op der Nordhallefkugel am Ëmkrees vum Caloris-Becken. Hir Aartebezeechnung ass Planitia, laténgesch fir Déiffläch. Datt sech déi mareähnlech Flächen um Merkur net wéi d'Maria vum Äerdmound mat enger méi donkeler Faarf vun der Ëmgéigend ofhiewen, gëtt mat engem klenge Undeel vun [[Eisen]] an [[Titan (Element)|Titan]] erkläert. Domat ergëtt sech awer e gewësse Widersproch zu der héijer mëttlerer Dicht vum Planéit, déi fir e verhältnesméisseg grousse Metallkär sprécht, dee virun allem aus Eise besteet. Donkel Biedem goufe vum [[Messenger (Raumsond)|Messenger]] am Caloris-Becken nëmmen als Fëllung vu klengere Kratere fonnt an obwuel fir hiert Material e vulkaneschen Urspronk ugeholl gëtt, weisen d'Miessdaten anescht wéi bei sou engem Gestengs z'erwaarden ass, och nëmmen ee ganz klengen Undeel vun Eisen. D'Metall ass op der Merkuruewerfläch zu héchstens sechs Prozent present. ==== Eegenheeten ==== Zwou Formatioune fënnt een nëmmen op der Merkuruewerfläch: * Éischtens e kuriéis chaotesch wierkenden Terrain mat onreegelméisseg geformte, bis ongeféier 1&nbsp;km héijen Hiwwelen, dee vun Däller zerschnidden ass, läit vis-à-vis vum Caloris-Becken. Als Ursach gëtt eng [[Fokusséierung]] vun de seismesche Schwéngunge vum groussen Aschlag ugeholl, duerch déi den urspréngleche Relief vum [[Antipode]]gebitt zerstéiert gouf. Dat betraffent Gebitt ass ongeféier fënnefmol sou grouss wéi [[Däitschland]] an ass deemno op d'mannst sou grouss wéi dat nëmmen zu ronn engem Drëttel erfuerscht Caloris-Becken. [[Fichier:PIA02446 Discovery Scarp.jpg|thumb|Rupes Discovery, déi längst géien Ofsaz, zitt sech iwwer 400&nbsp;km duerch d'Flächen a Krateren.]] [[Fichier:Rupes Discovery schematic.jpg|thumb|Rupes Discovery am schematesche Schnëtt]] * Zweetens bis zu ettlechen honnert Kilometer laang an 2&nbsp;km héich géi Ofsätz, déi domat déi gréisst Héichtenënnerscheeder um Merkur hunn. Déi Strukture ginn an der Astrogeologie als Rupes (lat. [[Bëschung]], géi Wand) bezeechent. Si zéie sech <!--a fäine Wëndungen--> queesch duerch Flächen a Krateren. Et handelt sech ëm Iwwerrécklunge vun der Kuuscht. Déi doduerch säitlech versat Kraterdeeler weisen, datt si och horizontal géintiwwer verréckelt goufen. Déi Iwwerrécklunge si warscheinlech duerch e Schrompe vum ganze Planéit entstanen. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Mercury (planet)|Merkur}} * [https://web.archive.org/web/20050723081315/http://www.wappswelt.de/tnp/nineplanets/mercury.html ''Die acht Planeten: Merkur''] * [https://web.archive.org/web/20061230023502/http://www.raumfahrer.net/astronomie/sonnensystem/merkur.shtml Raumfahrer.net: Merkur] * {{en}} [http://photojournal.jpl.nasa.gov/targetFamily/Mercury NASA: Mariner 10 Biller vum Merkur] * {{en}} [http://history.nasa.gov/SP-423/contents.htm NASA: Merkuratlas] * {{en}} [http://www.solarviews.com/eng/mercury.htm Solarviews: Mercury] {{Referenzen}} {{Navigatioun Sonnesystem}} [[Kategorie:Merkur| ]] [[Kategorie:Astronomesch Objeten, déi zanter der Antiquitéit bekannt sinn]] 5stdwnmip94gsq3cycs8g2dg5ehldyr 0 30394 2704266 2703490 2026-09-07T19:08:32Z Seven 7 Spheres 73046 Säitinhalt gëtt ersat duerch '{{EnCours|SITCK}} '''Kuerzbeschreiwung''' D’Venus ass nom Merkur den zweete Planéit an eisem [[Sonnesystem]]. De Venus besëtzt, genee wéi de Merkur och kee Mound. Si ëmkreest d’Sonn an enger Distanz vu 0,7 Astronomeschen Eenheeten an ass nëmmen e bëssche méi kleng wéi eis Äerd. Ebenso sind die Déi mëttel Dicht an d’Schwéierkraaft op der Venus fast ass bal identesch den entspriechenden Werter vun der Äerd. Dofir gëtt gären d’Venus als…' 2704266 wikitext text/x-wiki {{EnCours|SITCK}} '''Kuerzbeschreiwung''' D’Venus ass nom Merkur den zweete Planéit an eisem [[Sonnesystem]]. De Venus besëtzt, genee wéi de Merkur och kee Mound. Si ëmkreest d’Sonn an enger Distanz vu 0,7 Astronomeschen Eenheeten an ass nëmmen e bëssche méi kleng wéi eis Äerd. Ebenso sind die Déi mëttel Dicht an d’Schwéierkraaft op der Venus fast ass bal identesch den entspriechenden Werter vun der Äerd. Dofir gëtt gären d’Venus als Schwësterplanéit vun der Äerd bezeechent. D’Venus brauch knapp 225 Deeg fir en Ëmlaf ëm d’Sonn a rotéiert an 243 Deeg retrograd ëm hir eegen Achs. D’Venus gëtt genee wéi d’Äerd vun enger Atmosphär agewéckelt. Allerdéngs sinn déi physikalesch a chemesch Eckdaten vun der Venusatmosphär ganz verschidden wéi déi vun der Äerd. Zum Beispiel ass d’Venusatmosphär sou dicht, datt kee sichtbart Liicht si duerchdréngen kann an et duerfir onméiglech ass, e Bléck op d’Uewerfläch ze werfen. Allerdéngs ass et der russescher Venera-Sond gelongen fir op der Venus ze landen, fir do e puer Biller vun enger drëchener, stengecher a rouder Uewerfläch opzehuelen. D’Magellan-Sond huet Uewerfläch mat Radarstrahlen ofgetaascht an och kartéiert die. Radarstrahlen kënnen duerch d’Atmosphär duerchdréngen. D’Venusuewerfläch ass ziemlech liewensfeindlech. Déi ugesprachen héich Atmosphärendréck erreechen 90 bar. D’Temperaturen bedroen merkurähnlech 470°C. En héigen Undeel vu Kuelendioxid an der Atmosphär suergt fir e kräftegen Dreifhauseffekt, den d’Temperaturen an dës Héichten dreift. Iwwer d’„Geologie“ vun der Venus gëtt nach hefteg gestridden. Verschidden [[Astronomen]] mengen Unzeechen fir aktiven Vulkanismus fond ze hunn. Op de Kartéierungen fënd een grouss Becken, ähnlech eisen Ozeanen, awer ouni Waasser. Weider fënnt een ausgedeente Bierger a Verwerfungen, wéi se typesch fir irdesch Plattentektonik sinn. Et ass een sech allerdéngs eeneg, datt dës plattentektonesch Aktivitéiten op der Venus schon virun 500-1000 Milliounen Joeren stattfond hunn. 65ip3ez0nb43928tc3a3sd28kpr1sa1 2704268 2704266 2026-09-07T19:09:50Z Quinlan83 50793 Ännerung vum [[Special:Contributions/Seven 7 Spheres|Seven 7 Spheres]] ([[User talk:Seven 7 Spheres|Diskussioun]]) zeréckgesat op déi lescht Versioun vum [[User:NDG|NDG]] 2682441 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="margin-left: 1em; float:right; width: 25em;" |+ style="font-size:larger;" | '''Venus''' |- | colspan="2" style="text-align:center; background: #000000;"| [[Fichier:PIA23791-Venus-RealAndEnhancedContrastViews-20200608 (cropped).jpg|250px|center|D'Venus an den natierleche Faarwen, Foto opgeholl vum Mariner 10]] |- ! colspan="2" style="background: #ffc0c0; text-align:center;" | Eegenschafte vum [[Orbit]] ([[Epoch (Astronomie)|Epoch]] [[J2000.0]]) |- | Grouss Hallefachs | 0.723 |- |'''[[Exzentrizitéit (Astronomie)|Exzentrizitéit]]''' | 0,0068 |- |'''[[Perihel]]''' | 0,718 |- |'''[[Aphel]]''' | 0,728 |- |'''[[Inklinatioun (Astronomie)|Bunnschréi]]''' | 3,395 Grad |- |'''Ëmlafdauer''' | 224,701 [[Dag|d]] |- |'''Oppositiounsintervall''' | 583,92 d |- |'''Ëmlafvitess''' | 35,02&nbsp;km/s |- |'''Klengsten Ofstand zur Äerd''' | 0,256 AE |- |'''Gréissten Ofstand zur Äerd''' | 1,744 AE |- ! colspan="2" style="background: #ffc0c0; text-align:center;" | Physikalesch Eegenschaften |- |'''Equatorduerchmiesser''' | 12.103,6 |- |&nbsp; |- |'''Polduerchmiesser''' | 12.103,6 |- |'''Mass''' | 4,869&nbsp;•&nbsp;10²⁴ |- |'''Dicht''' | 5,243 |- |'''Fluchtvitesse''' | 10,36 |- |'''Rotatiounsperiod''' | 243&nbsp;[[Dag|d]] 27 [[Minutt|min]] |- |'''Achseschréi''' | 177,36 |- |'''[[Albedo]]''' | 0,65 |- |'''Maximal Visuell Hellegkeet''' | −4,6&nbsp;mag |- |'''Drock''' | 92 |- |'''Temperatur''' | 710 [[Kelvin|K]]&nbsp;(+437 [[Grad Celsius|°C]])<br>737 K&nbsp;(+464&nbsp;°C)<br>770 K&nbsp;(+497&nbsp;°C) |- | [[Kuelendioxid]] || 96,5 % |- | [[Stéckstoff]] || 3,5 % |- |[[Schwieweldioxid]] || 0,015 % |- |[[Fichier:Venus Earth Comparison.png|thumb|300px|center|Verglach tëscht ''Venus'' an d'''Äerd'']] |} D''''Venus''' ([[Astronomesch Symboler|planetaresch Symbol]]: [[Fichier:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) ass den Nopeschplanéit vun eiser [[Äerd]] a vun der Sonn aus gesinn, nom [[Merkur (Planéit)|Merkur]] den zweete Planéit an eisem [[Sonnesystem]]. D'Venus huet, genee wéi de Merkur, kee Mound. Si ëmkreest d'Sonn op enger Distanz vun 0,7 Astronomeschen Eenheeten an ass nëmmen e bëssche méi kleng wéi eis Äerd. Geneesou sinn d'Mëtteldicht an d'[[Gravitatioun]] op der Venus bal d'selwecht wéi dé vun der Äerd. Dofir gëtt d'Venus gär als Schwësterplanéit vun der Äerd bezeechent. D'Venus huet eng duerchschnëttlech Distanz vun 108 Millioune Kilometer zu eiser [[Sonn]] an ass mat engem Duerchmiesser vun zirka 12.100 Kilometer den drëttklengste [[Planéit]] am [[Sonnesystem]]. Si zielt zu de véier ''[[Äerdänleche Planéit]]en'', déi och ''terrestresch'' oder ''Gestengsplanéite'' genannt ginn. D'Venus ass dee Planéit, deen op senger [[Ëmlafbunn]] der [[Äerdbunn]] mat engem minimalen Ofstand vun 38 Millioune Kilometer am nooste kënnt. D'Venus brauch knapps 225 [[Sidereschen Dag|Äerd-Deeg]] fir en Ëmlaf ëm d'Sonn a rotéiert an 243 Deeg retrograd ëm hir eegen Achs. Se huet genee wéi d'Äerd eng [[Atmosphär]]. Allerdéngs sinn déi physikalesch a cheemesch Eckdate vun der Venusatmosphär ganz verschidde vun deene vun der Äerd. Zum Beispiel ass d'Venusatmosphär sou dicht, datt kee siichtbaart Liicht derduerch geet an et dofir onméiglech ass, e Bléck op d'Uewerfläch ze werfen. D'russesch Venera-Sond ass op der Venus gelant, an huet do e puer Biller vun enger dréchener, stengeger a rouder Uewerfläch gemaach. D'Magellan-Sond huet d'Uewerfläch mat Radarstralen ofgetaascht an och kartéiert. Radarstralen kënnen duerch d'Atmosphär dréngen. D'Venusuewerfläch ass zimmlech liewensfeindlech. Den héijen Atmosphärendrock erreecht 90 [[Bar (Eenheet)|Bar]]. D'Temperature leien, änlech wéi beim Merkur, bei 470&nbsp;°C. De ville Kuelendioxid an der Atmosphär suergt fir e kräftegen [[Zäreneffekt]], deen d'Temperaturen esouwäit erop dreift. Iwwer d'"Geologie" vun der Venus gëtt nach hefteg gestridden. Verschidden [[Astronom]]e mengen Unzeeche fir aktive Vulkanismus fonnt ze hunn. Op de [[Kartéierung]]e fënnt ee grouss Basengen, déi eisen Ozeane gläichen, awer ouni Waasser. Weider fënnt ee grouss verspreet Bierger a Verwerfungen, wéi se typesch fir ierdesch [[Plackentektonik]] sinn. Et ass ee sech allerdéngs eens, datt déi plackentektonesch Aktivitéiten op der Venus scho virun 500-1000 Millioune Joer waren. Nom [[Äerdmound]] ass si den hellsten natierlechen Objet an der Schummerecht an um Nuets[[stärenhimmel]]. Well d'Venus als ee vun den [[Ënneschten an ieweschte Planéit|ënneschte Planéite]] mueres oder owes am beschten ze gesinn ass an ni géint [[Hallefnuecht]], gëtt si och '''Mueresstär''' an '''Owesstär''' genannt. Si ass och um [[Daghimmel]] ze gesinn, deels mat klengen [[Teleskop]]en, deels och [[mat bloussem A]]. D'[[Astronomesch Symboler|astronomescht Symbol]] vum Planéit Venus ass eng stiliséiert Representatioun vum Handspigel vun der réimescher Gëttin vun der Léift [[Venus (Mythologie)|Venus]]: [[♀]]. == Himmelsmechanik == === Ëmlafbunn === Déi [[Hallefachs vun der Ellips|grouss Bunnhallefachs]] vun der Venus huet 108.208.930&nbsp;km; dat ass den Ofstand tëscht hirem [[Massemëttelpunkt|Schwéierpunkt]] an dem [[Baryzentrum|kollektive Schwéierpunkt]] mat der Sonn, dee wéinst der an dësem Verhältnes klenger Venusmass bal mat dem Sonnenzentrum zesummefält. Déi Distanz entsprécht ongeféier 72,3 % vum mëttleren Äerdbunnradius, also 0,723&nbsp;[[Astronomesch Eenheet|Astronomeschen Eenheeten]] (AE). De sonnenooste Punkt vun der Ëmlafbunn, dem [[Perihel]], läit bei 0,718&nbsp;AE an hire sonnewäiteste Punkt, dem [[Aphel]], bei 0,728&nbsp;AE. Doraus resultéiert eng mëttel Bunndistanz vu ronn 41&nbsp;Mio. Kilometer (Minimum 38,3&nbsp;Mio. km), soudatt d'Venus an d'Äerd déi zoueneen nächst Nopeschplanéiten am Sonnesystem sinn. D'Venus läit liicht baussenzeg vun der [[Habitabel Zon|habitabler Zon]], an ass fir d'Existenz vu flëssegem Waasser ze vill no bei der Sonn. De [[Orbitalplang|Bunnplang]] vun der Venus ass 3,39471° géint d'[[Ekliptik]] vun der Äerd gebéit. D'sideresch Ëmlafperiod&nbsp;– d'Dauer vun engem Venusjoer&nbsp;– mécht 224,701&nbsp;Deeg aus. D'Ëmlafbunn vun der Venus huet ënner alle Planéitebunnen déi mannst Exzentrizitéit. D'[[Exzentrizitéit (Astronomie)|Exzentrizitéit]] ass nëmmen 0,0068; dat heescht, datt d'Ofwäichung vun der Planéitebunn no bei enger idealer Kreesbunn ass. D'Venus huet also déi kreesfërmegst Bunn un alle Planéiten. Nach manner Ofwäichunge vun enger Kreesform hunn am Sonnesystem nëmmen d'Ëmlafbunne vu munneche Mounden. Dofir ass d'Schréi vun der Venusbunn géint de Bunneplang vun der Äerd mat ongeféier 3,4° no der [[Inklinatioun (Astronomie)|Bunnschréi]] vum [[Merkur (Planéit)|Merkur]] (7,0°) mat am gréissten. === Rotatioun === [[Fichier:NASA SP-3029 Figure 13-1.tiff|thumb|D'Dréirichtunge vun der Rotatioun an dem Venus-Ëmlaf am Zéng-Äerddag-Intervall, vun hirem Nordpol aus gesinn]] D'[[Rotatioun (Physik)|Rotatioun]] vun der Venus ass am Géigesaz zu der Ëmlafbeweegung vun de Planéiten an de meeschte Mounden an eisem Sonnesystem [[réckleefeg]]. Dat heescht, datt d'Venus vun hirem Nordpol aus gesinn am [[Auerzäresënn]] rotéiert. Der Definitioun vun der [[International Astronomesch Unioun|IAU]] no ass den [[Pol (Geographie)|Nordpol vun engem Planéit]] dee Pol, deen op der selwechter Säit vun der Ekliptik läit wéi den Nordpol vun der Äerd. Sou geet op der Venus d'Sonn am Westen op an am Osten ënner. D'Schréi vun der [[Rotatiounsachs]] gëtt dofir meeschtens net mat 2,64° mä mat 177,36° uginn, sou, wéi wann d'Achs bei ufanks progradem Dréisënn op d'Kopp gekippt gi wier. Ënner de Planéiten am Sonnesystem huet ausser der Venus nëmmen nach den [[Uranus (Planéit)|Uranus]] e retrograde Rotatiounssënn; ënner de bekannten [[Zwergplanéit]]en ass dat nëmme beim [[(134340) Pluto|Pluto]] de Fall. Duerch déi kleng Schréi vum Venus[[equator]] géint de Bunneplang gëtt et um Planéit keng [[Joreszäiten]]. Déi réckleefeg Eegendréiung vun der Venus ass och aussergewéinlech lues: Eng [[Sideresch Period|sideresch Rotatiounsperiod]] (dat heescht, relativ zu de [[Stär|Fixstär]]en) dauert 243,019&nbsp;Deeg, an domat souguer 8 % méi laang wéi d'Ëmlafperiod. Duerch de réckleefegen Dréisënn dauert déi op d'Sonn bezunne Rotatiounsperiod –&nbsp;also e Venusdag&nbsp;– awer "nëmmen" 116,751&nbsp;Äerddeeg; am rechtleefege Fall géif d'Verhältnes tëscht der Rotatiouns- an der Ëmlafvitess bal eng [[gebonne Rotatioun]] bedeiten, wéi am fäerdege Beispill vun eisem Äerdmound, deen doduerch der Äerd ëmmer déi selwecht Säit zoudréit. D'Ursaach vum retrograden Dréisënn an der besonnesch niddreger Vitess vun der Venusrotatioun ass net bekannt. No enger Hypothees kéint et d'Resultat vun enger Kollisioun mat engem groussen [[Asteroid]] sinn. Déi sideresch Rotatiounsperiod schéngt allerdéngs net ganz willkürlech, well si steet eegenaartegerweis an engem bal exakten 2:3-Verhältnes zu der Bunnperiod vun der Äerd (243,019:365,256 = 2:3,006). Déi [[Synodesch Period|synodesch]] Rotatiounsperiod vun der Venus (dat heescht relativ zu der Äerd) huet an der Moyenne 145,928&nbsp;Deeg. Méi genee gesot, ass dat déi Period, mat där e Venusmeridian parallel zu der [[heliozentresch]]er Längt vun der Äerd läit. Eng direkt Ausriichtung zu der Äerd ass nëmmen zu der ieweschter respektiv ënneschter Konjunktioun ginn, wa sech d'Venus vun der Äerd aus gesinn an enger Linn hanner respektiv virun der Sonn ophält. Well et sech am 2:3-Verhältnes ëm zwéin zueneen entgéintgesaten Dréisënner handelt, gëllt fir déi raimlech Verdeelung vun dëser Periodizitéit net d'Differenz, mä den Total vun de Verhältneszuelen. Dat entsprécht wärend bal genee zwéi Joer nees enger pentagrammaarteger Verdeelung op fënnef gläichméisseg verdeelte Bunnpositioune vun der Äerd (5:1,998). No neieste Miessunge vun der Raumsond [[Venus Express]] ass d'Rotatiounsdauer vun der Venus ongeféier 6,5&nbsp;Minutte méi laang wéi déi gemoosse Wäerter vun der Raumsond [[Magellan (Sond)|Magellan]].<ref>[http://www.astronews.com/news/artikel/2012/02/1202-016.shtml Stefan Deiters: ''VENUS EXPRESS, Die Venus rotiert langsamer'', in astronews.com], Datum: 10.&nbsp;Februar 2012, Abgerufen: 13.&nbsp;Februar 2012</ref> === Bunnstéierungen a Resonanzen === [[Fichier:Venus pentagramm.svg|thumb|hochkant=1.5|links|De '''Venus-Pentagramm.''' D'Positiounsverdeelung vun den [[Konjunktioun (Astronomie)|ënneschte Konjunktioune]] vun der Venus um Himmel an de Joren [[2020]] bis [[2028]].]] Zesumme mat der Bunnperiod vun der Äerd vun 365,256&nbsp;Deeg ergëtt sech als Zäitraum tëscht den zwéi gréisste Rendez-vousen déi hannerenee kommen eng Period vu 583,924&nbsp;Deeg respektiv 1,599 Joer, déi och als géigesäiteg [[Bunnstéierung]]speriod opgefaasst ka ginn. Vun der Äerd aus gesinn ass dat déi synodesch Ëmlafperiod vun der Venus. D'Ëmlafzäite vu Venus an Äerd sinn zoueneen an der ''Kommensurabilitéit'' 8:13 (genee 8:13,004); dat heescht, si stinn an engem Verhältnes, dat op enger kollektiver Mooss berout a sech deementspriechend bal exakt duerch kleng ganz Zuelen ausdrécke léisst. Aus der Differenz vun de béiden Zuelen (<math>13 - 8 = 5</math>) kann een an deem Fall vun engem iwwereneestëmmenden Dréisënn ofliesen, datt sech den noosten Ofstand am Idealfall vu genee kreesfërmege Bunnen op jee fënnef verschidde Bunnpunkten exakt gläichméisseg verdeele géifen. Déi raimlech Reiefolleg vun de Bunnpunkten no jee engem Ganzen an dräi Fënneftel vun engem Sonnenëmlaf ergëtt mat geduechte Verbindungslinnen de Venus-Pentagramm. Eventuell ass déi Eegenaart och mat e Grond fir déi kleng [[Exzentrizitéit (Astronomie)|Exzentrizitéit]] vun der Venusbunn. Kommensurabilitéite féieren duerch de [[Bunnresonanz|Resonanzeffet]] zu staarke Bunnstéierungen, déi ëmsou extreemer sinn, wat méi genee d'Verhältnes vun den Zuelen erreecht gëtt a wat d'Differenz tëscht hinne méi kleng ass. Dat bekanntst Beispill ass den Afloss vum [[Jupiter (Planéit)|Jupiter]] op d'Verdeelung vun den [[Asteroid]]en, deen duerch sou Resonanzeffeter bannenzeg der [[Haaptasteroidenceinture]] zu Kommensurabilitéitsplazen ([[Kirkwoodplazen]]) souwéi och -heefunge féiert. Änlech Auswierkungen hunn och d'Ëmlafbeweegungen ënner de Mounde vum [[Saturn (Planéit)|Saturn]] op d'Struktur vu sengem [[Saturnréng|Ranksystem]]. All Nopeschplanéiten a regulär Mounde beweege sech a kommensurablen Ëmlafverhältnesser an ënnersträichen domat déi gewësse Reegelméissegkeet vun de Bunnofstänn am [[Sonnesystem]] (''kuckt och: [[Titius-Bode-Rei]]''). De mëttlere Bunnenofstand zu dem [[Merkur (Planéit)|Merkur]], dem klengste Planéit a bannenzegen Noper vun der Venus, ass ronn 50,3&nbsp;Mio.&nbsp;km (0,336 Astronomesch Eenheeten). Dat ass nëmmen eppes manner wéi deem seng grouss Bunnenhallefachs (0,387 Astronomesch Eenheeten). Déi mëttel Bunnstéierungsperiod tëscht der Venus an dem Merkur ass 144,565&nbsp;Deeg. Hir Ëmlafzäiten hunn dat kommensurabelt Verhältnes 5:2 (genee 5:1,957). Am Idealfall géife sech déi noosten Noperschaften also op jee dräi Bunnpunkte gläichméisseg verdeelen, mä d'Ëmlafbunn vum Merkur ass bal sou exzentresch wéi déi vum Zwergplanéit Pluto. Déi zweejäreg Gesamtperiod vum Zesummespill vun der Venusrotatioun mat der Äerdbeweegung steet mat 729,64&nbsp;Deeg an engem Verhältnes 4:5 (4:4,998) zu der synodescher Ëmlafperiod vun der Venus. Dat synodescht Venusjoer huet mat 583,924&nbsp;Deeg véier mëttel synodesch Rotatiounen (1:4,001). Een Observer op der Venus géif&nbsp;– bei gudder Siicht&nbsp;– d'Äerd all 146&nbsp;Äerddeeg respektiv all 1,25&nbsp;Venusdeeg op der gläicher Positioun fannen. D'Venus weist der Äerd zum Beispill bei all ieweschter a jiddwer ënneschter Konjunktioun, souwéi, vun der Sonn aus gesinn, bei jiddwer 90°-Stellung (no Osten respektiv no Westen) praktesch ëmmer eng an déi selwecht Säit,&nbsp;– d'Säit vum Null-Meridian. Vun dëser Standplaz aus géif d'Äerd all 146&nbsp;Deeg ofwiesselnd zu der Mëttegzäit, géint Sonnenënnergank, ëm Hallefnuecht a géint Sonnenopgank hiren Héchststand hunn. Dat markant Beispill vun der Äerdausriichtung vun der Hemisphär vum Null-Meridian bezitt sech of déi gläich raimlech Äerdpositioune wéi déi eenzeg Folleg vun den ënneschte Konjunktiounen, nëmme mat der séierer Period qan an der ëmgekéierter Reiefolleg vum Pentagramm-Muster. Déi kleng Ofwäichung vun der Venusrotatioun bedeit nëmmen eng systematesch Verrécklung ëm jee gutt en hallwe Längegrad a Richtung Osten. Wärend aacht Ëmlafperiode vun der Äerd respektiv dräizéng Ëmlafperiode vun der Venus mat fënnef Konjunktiounsperioden zoueneen, rotéiert d'Venus, bal op den Dag genee, zwielefmol relativ zu de Stären, zwanzegmol relativ zu der Äerd a fënnefanzwanzegmol relativ zu der Sonn. Et gëtt ugeholl, datt et sech am Ganzen ëm e [[Bunnresonanz|Resonanz]]-Phenomeen handelt. :'''Verglach vun den Ofstänn Äerd, Venus a Merkur zu der Sonn:''' [[Fichier:Sun mercury venus earth.svg|thumb|zentriert|800px|Ofstänn vu (v.l.n.r.) Sonn, Merkur, Venus an Äerd mat de Beräicher vun hiren Ëmlafbunnen. D'Distanzen an den Duerchmiesser vun der Sonn sinn heibäi moossstabgetrei, den Duerchmiesser vun de Planéiten ass staark vergréissert.]] == Opbau == Mat hirer Gréisst an hirem allgemengen Opbau gläicht d'Venus eiser [[Äerd]] besonnesch. Sou huet si mat 12.103,6 Kilometer bal de selwechten Duerchmiesser wéi d'Aerd an huet och eng bal gläich grouss mëttel Dicht. Dacks ginn déi béid als "Planéiteschwësteren" oder och als "Zwillinge" bezeechent. - Sou staark si sech an der Mass an an der cheemescher Zesummesetzung ähnelen, sou ënnerscheede si sech awer bei den Uewerflächen a bei den Atmosphären. === Atmosphär === [[Fichier:AtmosphereofVenus-2.svg|thumb|Zesummesetzung vun der Atmosphär]] [[Fichier:Venusatmosphere de.svg|thumb|Drock- an Temperaturverlaf]] D'[[Atmosphär]] vun der Venus besteet haaptsächlech aus [[Kuelendioxid]]. De [[Stéckstoff]] mécht 3,5 % aus, de [[Schwieweldioxid]] (150 [[Parts per million|ppm]]), [[Argon]] (70 ppm) a [[Waasser]] (20 ppm) kommen a Spuere vir. Déi absolut Unheefung vu Stéckstoff entsprécht opgrond vun der grousser ganzer Mass vun der Atmosphär ongeféier dem Fënneffachen an der [[Atmosphär vun der Äerd|Äerdatmosphär]]. D'Mass vun der Venusatmosphär ass ronn dat 90-facht vum Äerdloftmantel a bewierkt um mëttlere Buedemniveau en Drock vun 92&nbsp;bar. Dat kënnt dem Drock an 910&nbsp;m Mieresdéift gläich. D'Dicht vun der Atmosphär ass op der Uewerfläch am Mëttel ongeféier 50-mol sou héich wéi op der Äerd. D'Haaptmass vun der Atmosphär mat ronn 90 Prozent reecht vun der Uewerfläch bis an eng Héicht vun 28&nbsp;Kilometer. D'Mass vun dësem Gasozean ass ongeféier een Drëttel vun der Mass vum ierdesche [[Weltmier]]. Dëser dichter [[Donscht (Atmosphär)|Donschtschicht]] wäit ënner de Wollekendecken si méiglecherweis och déi vu verschiddene Sonden registréiert elektromagnéitesch Impulsen zouzeschreiwen, déi fir heefeg Blëtzentluedunge spriechen. Bannent de Wolleken hätte vu Wiederen opliichtend [[Blëtz]]er bei Nuecht opfale missen, awer op der Nuechtsäit vun der Venus konnte keng Liichterscheinungen observéiert ginn. Iwwer de Wolleke reeche baussenzeg Donschtschichte bis an eng Héicht vu ronn 90&nbsp;Kilometer. Ronn 10&nbsp;km méi héich ent d'[[Troposphär]]. An der driwwerleiender, ongeféier 40&nbsp;km décker, [[Mesosphär]] erreecht d'[[Temperatur]] Déifstwäerter vu ronn −100&nbsp;°C. An der [[Thermosphär]], klëmmt d'Temperatur wéinst der [[Absorptioun (Physik)|Absorptioun]] vun der [[Sonnestralung]]. Minusgrade sinn am Ganzen nëmmen um Grond vun der Thermosphär bis erof an déi iewescht Wolleken. D'[[Exosphär]] als baussenzeg Atmosphäreschicht streckt sech an enger Héicht vu ronn 220 bis 250&nbsp;Kilometer. [[Fichier:Quater Venus phase.jpg|thumb|Déi strukturfräi Venussichel, opgeholl vun der [[Pioneer-Venus|Pioneer Venus 1]]]] D'Atmosphär vun der Venus ass vu bausse vëlleg onduerchsiichteg. Dat läit awer net sou vill un der Mass respektiv der héijer Dicht vun der Gasëmmantelung, mä haaptsächlech un enger stänneg zouener Wollekendecken. Dës ass mat hirer ënneschter Säit an enger Héicht vu ronn 50&nbsp;km an ass ronn 20&nbsp;km déck. Hiren Haaptbestanddeel sinn zu ronn 75&nbsp;[[Massprozent]] Drëpsen aus [[Schwiewelsaier]]. Donieft gëtt et och [[chlor]]- a [[phosphor]]halteg [[Aerosol]]en. An der ënneschter vun am Ganzen dräi Wollekeschichte gëtt et méiglecherweis och Zousätz vun elementarem [[Schwiewel]]. Gréisser Drëpse vun der Schwiewelsaier reenen of, awer n¨wmme bis onwäit vun der ënneschter Säit vun der Wollekendecken, wou si opgrond vun den héijen Temperature verdämpen a sech uschléissend a Schwieweldioxid, [[Waasserdamp]] a [[Sauerstoff]] zersetzen. Nodeem dës Gase bis an déi iewescht Wollekeberäicher opsteigen, reagéieren a kondenséiere si do nees zu Schwiewelsaier. De Schwiewel gouf am Ufank duerch Vulkane a Form vu Schwieweldioxid ausgestouss. Déi sphäresch [[Albedo]] vun der cremegieler a meeschtens strukturfräier Wollekenuewerfläch ass 0,75; dat heescht, si [[Streeung (Physik)|street]] 75 % d'Liicht vun der [[Sonn]] praktesch parallel zeréck. D'[[Äerd]] reflektéiert dogéint am Mëttel nëmmen 30,6 % zeréck. Déi vun der Venus net reflektéiert [[Stralung]] gëtt zu ronn zwee Drëttel vun der Wollekendecken absorbéiert. Dës [[Energie]] dreift déi iewescht equatorial Wollekeschichten zu enger Vitess vu ronn 100&nbsp;m/s respektiv 360&nbsp;km/h, mat där si sech ëmmer a Rotatiounsrichtung vun der Venus an nëmme véier Deeg eemol ëm de Planéit beweegen. D'Héichatmosphär rotéiert sou ronn 60-mol sou séier wéi d'Venus selwer. Dëst Ausgesinn gëtt "[[Differentiell Rotatioun|Superrotatioun]]" genannt. De Grond dofir, firwat d'Auswierkungen grad sou an net anescht oflafen, ass – op d'mannst am Fall vun der Venus – nach net befriddegend gekläert. De [[Phenomeen]] vun der Venusatmosphär ginn am Ament mat der Raumsond [[Venus Express]] detailléiert erfuerscht. Déi eenzeg aner Beispiller fir so eng séier Atmosphärenzirkulatioun sinn am Sonnesystem d'[[Jetstream|Stralstréim]] an der héijerer Atmosphär vun der Äerd an d'Wollekenuewergrenz vum Saturnmound [[Titan (Mound)|Titan]], deem seng Stéckstoff-Atmosphär um Buedem ëmmerhin den annerhalleffachen [[Drock (Physik)|Drock]] vun der ierdescher Loftëmmantelung huet. Eng Superrotatioun gëtt et also nëmme bei den dräi feste Weltkierper vum Sonnesystem, déi eng dicht Atmosphär hunn. Am Oktober [[2011]] hat d'ESA bekannt ginn, datt d'Raumsond Venus Express an enger Héicht vu ronn 100 Kilometer iwwer der Venus-Uewerfläch eng relativ dënn [[Ozonschicht]] entdeckt hat.<ref>Focus: [http://www.focus.de/wissen/wissenschaft/raumfahrt-auch-die-venus-besitzt-eine-ozonschicht_aid_672225.html Auch die Venus besitzt eine Ozonschicht]</ref> ==== Wieder ==== [[Fichier:Venuspioneeruv.jpg|thumb|Eng Foto vun der Venus, opgeholl vum [[Orbiter (Raumfaart)|Orbiter]] [[Pioneer-Venus|Pioneer-Venus&nbsp;1]] am ultraviolette Liicht (Falschfaarwen) weist däitlech Y-fërmeg Wollekestrukturen.]] Bal déi ganz [[Gas]]<nowiki>ëmmantelung</nowiki> vun der Venus formt grouss [[Konvektioun]]s- respektiv [[Hadley-Zelle]]n. Déi an der am intensivste bestraalten Equatorzon opklammende Gasmasse stréimen an d'[[Polargebitt|Polargebidder]] a falen do a méi déif Lagen, an deene si zum [[Equator]] zeréckfléissen. Déi am [[Ultraviolettstralung|ultravioletten Liicht]] siichtbare Strukture vun der Wollekendecken hunn dofir d'Form vun engem a Richtung vun der [[Rotatioun (Physik)|Rotatioun]] leienden [[Y]]. Déi éischt vum Venus Express geliwwerte Fotoen hate gewisen – besonnesch däitlich am [[infrarout|infraroudem]]– ee sech dementspriechend iwwer de gréissten Deel vun der observéierter Südhemisphär ausbreedend Wollekenwierbele mat Zentrum iwwer dem Pol. Méi genee Observatioune vum Südwierbel hate säin Zentrum als Duebelwierbel siichtbar gemaach. Biller vun der Sond vum September [[2010]] weisen amplaz vum mysteriösen Duebelwierbel en eenzelen eegenaartege Strudel. A Buedemhéicht goufe bis elo nëmme kleng [[Wandvitesse]]n vun 0,5 bis 2&nbsp;m/s gemooss. Duerch déi héich Gasdicht entsprécht dat op der Äerd ëmmerhin der [[Beaufortskala|Wandstäerkt]] 4, dat heescht, et kënnt enger schwaacher Bris gläich, déi [[Stëbs]] beweege kann. Vun deem op d'Venus afalende [[Sonnestralung|Sonneliicht]] erreechen nëmme zwéi Prozent d'Uewerfläch an erginn eng Beliichtungsstäerkt vu ronn 5000&nbsp;[[Lux (Eenheet)|Lux]]. D'Siichtwäit do ass wéi op engem dréiwen Nomëttag ronn dräi Kilometer. Déi net vun de Wolleke reflektéiert oder absorbéiert Stralung gëtt haaptsächlech vun der ënneschter, dichter Atmosphär absorbéiert an an thermesch Stralung vum [[Infraroutstralung|Infraroutberäich]] ëmgewandelt. An dësem [[Wellelängt]]eberäich ass d'Absorptiounsverméige vum [[Kuelendioxid]] ganz grouss an d'[[Wäermestralung]] gëtt sou gutt wéi vollstänneg vun der ënneschter Atmosphäreschicht opgeholl. De staarken [[Zäreneffekt]] ass haaptsächlech duerch d'Mass vu Kuelendioxid bedéngt, awer och déi wéineg Spuere vu [[Waasserdamp]] a [[Schwieweldioxid]] hunn dorun e wiesentlechen Undeel. Hie suergt um Buedem fir eng mëttel Temperatur vu 464&nbsp;°C. Dat läit ganz wäit iwwer der ouni Zäreneffekt berecheneter [[Gläichgewiichtstemperatur]] vun −41&nbsp;°C (232&nbsp;K) an och wäit iwwer de [[Schmëlztemperatur]]e vun [[Zënn]] (232&nbsp;°C) a [[Bläi]] (327&nbsp;°C) – an iwwertrëfft souguer d'Héchsttemperatur um [[Merkur (Planéit)|Merkur]] (427&nbsp;°C). D'Erwiermung vun der Uewerfläch ass doduerch sou gläichméisseg, datt d'Temperaturënnerscheeder trotz der lueser Rotatioun vun der Venus souwuel tëscht der Dag- an der Nuechtsäit wéi och tëscht der Equatorregioun an de Polgebidder ganz kleng sinn. E Minimum vu ronn 440&nbsp;°C gëtt a Buedemgéigend ni ënnerschridden. Ausgeholl sinn nëmmen héich Biergregiounen, sou sinn um héchste Punkt 380&nbsp;°C an en Drock vu 45000&nbsp;hPa. D'Maxima ass op den déifste Plazen 493&nbsp;°C an 119000&nbsp;hPa. Ouni d'Wollekendecke mat hiren héijen Reflexiounsverméige wier et op der Venus nach méi waarm. ==== Spekulatioun iwwer Liewen an der Atmosphär ==== Et gëtt eng Spekulatioun, datt et an der Venusatmosphär Liewe kéint ginn. Dat kéint ënner anerem d'Feele vu bestëmmte Gasen erklären. Doriwwer eraus hat Pioneer-Venus-Andauchkapsel an de Wolleken Partikelen a Bakteriegréisst fonnt. === Uewerfläch === {| {{Prettytable-R}} |- ! bgcolor="black" colspan="3" | [[Fichier:Venus-TwoSides.jpg|center|320px|Béid Säite vun der Venus]] |- | align="center" colspan="3" | {{small| Déi 180°- (lénks) an 0°-Hemisphär.<br>Radarkaart opgeholl vun der Raumsond [[Magellan (Sond)|Magellan]]. }} |- ! bgcolor=Linen align="center" colspan="3" style="font-size: 90%;" | D'Kategoriennimm vun der [[International Astronomesch Unioun|IAU]]-[[Nomenklatur]] |- style="font-size: 90%;" | '''Eenzel'''<br> '''(Méizuel)''' || '''Kuerzbeschreiwung''' || '''Reegel fir d'Individualnimm''' |- style="font-size: 90%;" | Chasma<br> (Chasmata) || stäilwandeg<br> begrenzent [[Dall]] | Juegdgëttinnen |- style="font-size: 90%;" | Collis<br> (Colles) || [[Hiwwel]] | [[Mier]]es<nowiki>gëttinnen</nowiki> |- style="font-size: 90%;" | [[Corona (Planetologie)|Corona]]<br> (Coronae) || Abrochkrater | Gëttinne vun der<br> Fruchtbarkeet |- style="font-size: 90%;" | [[Dorsum (Planetologie)|Dorsum]]<br> (Dorsa) || Héichteréck | Himmel- a<br> Liichtgëttinnen |- style="font-size: 90%;" | Farrum<br> (Farra) || [[Vulkanismus|vulkanesch]]<br> Quellkopp | [[Waasser]]<nowiki>gëttinnen</nowiki> an [[Nymph]]en |- style="font-size: 90%;" | Fluctus<br> (Fluctus) || Lavastroumfeld | Äerdgëttinnen |- style="font-size: 90%;" | Fossa<br> (Fossae) || laangt, schmuelt<br> a flaacht Dall | Krichsgëttinnen a [[Walküre]]n |- style="font-size: 90%;" | Krater || Aschlagkrater | bedeitend Fraen (Krater > 20&nbsp;km)<br> weiblech Virnimm (Krater < 20&nbsp;km) |- style="font-size: 90%;" | Linea<br> (Lineae) || lineare<br> Uewerflächeform | Krichsgëttinnen an [[Amazonen]] |- style="font-size: 90%;" | Mons<br> (Montes) || [[Bierg]]<br> (Bierger) | [[Gëttin]]nen |- style="font-size: 90%;" | Patera<br> (Paterae) || onreegelméissege, flaache [[Vulkankrater]] | Berüümt Fraen aus der [[Geschicht]] |- style="font-size: 90%;" | Planitia<br> (Planitiae) || Déiffläch mat Mareausgesinn | [[Mythologie|Mythologesch]] Heldinnen |- style="font-size: 90%;" | Planum<br> (Plana) || Plateau | Léift-<br> a Krichgëttin |- style="font-size: 90%;" | Regio<br> (Regiones) || Héichlag mat Kontinentalcharakter | [[Titanen|Titaninnen]] |- style="font-size: 90%;" | Rupes<br> (Rupes) || [[Bëschung]],<br> Stäilwand | Heem- an<br> Uewegëttinnen |- style="font-size: 90%;" | Terra<br> (Terrae) || grouss<br> Héichlandmass | Venus an<br> anere Sproochen |- style="font-size: 90%;" | Tessera<br> (Tesserae) || Héichlag<br> mat [[Parkett]]<nowiki>struktur</nowiki> | Schicksalsgëttinnen |- style="font-size: 90%;" | Tholus<br> (Tholi) || vulkanesch Kuppel | Gëttinnen |- style="font-size: 90%;" | Unda<br> (Undae) || wellege<br> Uewerflächeform | [[Wüst]]n<nowiki>gëttinnen</nowiki> |- style="font-size: 90%;" | Vallis<br> (Valles) || Dall | [[Floss]]<nowiki>gëttinnen</nowiki> |} De Buedem vun der Venus gloust stänneg donkelrout (kaum siichtbar fir Mënschen). Duerch déi héich Temperature gëtt et kee [[Waasser]]. De [[Relief (Geologie)|Relief]] huet haaptsächlech gewellte Flächen. Mat liichte Niveausënnerscheeder vu manner wéi dausend Meter entsprieche si dem globalen Duerchschnëttsniveau a bilden, relativ änlech dem [[Mieresspigel]] vun der Äerd, fir all Héichtendaten e praktesche Bezuchsniveau. Dësen [[Nullniveau]] vun der Venus entsprécht engem Kugelradius vu 6.051,84&nbsp;Kilometer. D'Flächen huelen iwwer 60 % vun der Uewerfläch an. Eppes manner wéi 20 % si bis zu 2&nbsp;km déif Däller. Déi aner 20 % sinn Hiwwelen a Bierger, awer nëmme ronn 8 % falen op ausgesprachen Héichlänner, déi sech méi wéi 1,5&nbsp;km iwwer den Nullniveau eraushiewen. Den [[hypsographesche Bou]] vun der Héichteverdeelung op der Venus weist also keen zweeten Haaptniveau wéi am Fall vun der Äerd, wou eng ëmfangräich iewescht Kuuscht a Form vun de [[Kontinent]]er nieft den [[Ozeanbuedem|Ozeanbiedem]] ronn en Drëttel vun der Uewerfläch vun der [[Äerdkuuscht]] formt. Den Héichtenënnerscheed tëscht dem niddregsten an dem héchste Punkt vun der Venusuewerfläch ass ongeféier 12.200&nbsp;Meter; dat si ronn zwéin Drëttel vum maximalen Héichtenënnerscheed vun der Äerdkuuscht mat ongeféier 19.880&nbsp;Meter. D'Héichtendaten am Eenzele si fir d'Venus dacks ganz ënnerschiddlech. All [[Formatioun (Geologie)|Formatiounen]] op der Venus hu geméiss enger Konventioun vun der [[International Astronomesch Unioun|Internationaler Astronomescher Unioun]] (IAU) weiblech Nimm, mat Ausnam vun Alpha Regio a Beta Regio&nbsp;– déi [[1963]] vun der Äerd aus fir d'éischt entdeckt Strukturen&nbsp;– an de Maxwell Montes. Si krute fir déi héchst Bierger vum Planéit hiren Numm zu Éiere vum [[James Clerk Maxwell]], dee mat sengen Equatioune vun [[Elektromagnéitesch Well|elektromagnéitesche Wellen]] ënner anerem och eng Grondlag fir d'[[Radar]]fuerschung vun der Venusuewerfläch geschaf hat. Aktuell Duerstellunge vum Relief baséieren haaptsächlech op de Radarmiessunge vum Venus-Orbiter [[Magellan (Sond)|Magellan]] vun der [[National Aeronautics and Space Administration|NASA]], deen 98 % vun der Uewerfläch kartéiert hat, mat enger horizontaler [[Bildopléisung|Opléisung]] vun 120 bis 300 Meter an enger vertikaler Opléisung vun 30 Meter. Geleeëntlech ass awer och nach déi manner opgeléist global Kaart vu [[Pioneer-Venus|Pioneer-Venus&nbsp;1]] am Gebrauch. ==== Héichlänner ==== D'Héichte verdeele sech haaptsächlech op zwou gréisser Formatiounen. Déi ëmfangräichst vu béiden, [[Aphrodite Terra]], ass ongeféier sou grouss wéi [[Südamerika]] an huet d'Form vun engem Skorpioun a streckt sech laanscht een Drëttel vum Equator. Am westlechen Deel steet de Plateau Ovda Regio, am nërdlechen Zentrum ass den Thetis Regio an am Osten läit den Atla Regio. D'Land vun der Aphrodite besteet aus vu bannen opgewëlbten Terrain, deen a senger ëstlecher Hallschent – dem Schwanz vun der Skorpiounsform – vu grousse Griëf ënnergliddert ginn a mat grousse Vulkane besat sinn. D'Héichlandformatioun ass Bestanddeel vun der equatorialen Héichlandceinture, déi sech mat eenzele gréisseren Inselen bis ongeféier op 45° nërdlecher a südlecher Breet ausdeent. Ee grousst Stéck nordwestlech vun Aphrodite, tëscht dem 45. an dem 80.&nbsp;Breedegrad, läit [[Ishtar Terra]]. D'Ishtar-Land erënnert un en ierdesche [[Kontinent]]. Et ass zwar nëmmen ongeféier sou grouss wéi [[Australien (Kontinent)|Australien]], mä op him sinn ënner anerem d'Maxwell-Bierger, mat Héichte vu bis ongeféier 10.800&nbsp;Meter. De [[Mount Everest]] op der Äerd steet awer mat senger Héicht vun 8.848&nbsp;Meter iwwer dem Mieresspigel net hanner de Maxwell-Bierger zeréck, well, wann een d'Gréisst vum [[Himalaya]] op analog Weis un dem mëttlere Kuuschteniveau vun der Äerd méisst, huet den héchte Bierg op der Äerd eng Héicht vu ronn 11.280&nbsp;Meter. An de Maxwell-Bierger läit den Aschlagkrater Cleopatra, mat engem Duerchmiesser vun 104&nbsp;km déi aachtgréisst [[Impakt]]struktur op der Venus. Seng Natur als Aschlagskrater konnt eréischt duerch héichopléisent Radarvermiessunge geklärt ginn, well ufanks den Objet duerch seng Lag éischter als Vulkankrater agestuuft gouf. De Kär vun Ishtar formt op sengem Westdeel deen op der Venus eenzegaarteg, relativ flaachen Héichplateau Lakshmi Planum mat den zwee grousse vulkanesche Becke Colette Patera an Sacajawea Patera. Den Héichplateau läit ongeféier véier Kilometer iwwer dem Duerchschnëttsniveau a gëtt vun den héchste Kettebierger vum Planéit begrenzt. Am Süde vun den Danu Montes, am Weste vun den héijeren Akna Montes, am Nordweste vun de mat 6,5&nbsp;km nach héijere Freyja Montes a wäit am Oste vun de Maxwell Montes. Dës Bierger ähnelen ierdeschen, ëmfaassende Bierger wéi d'[[Anden]] oder dem Himalaya. D'Entwécklung vun de Venusbierger ass nach e Rätsel, well eng [[Plackentektonik]] wéi op der Äerd ass fir d'Venuskuuscht net nozeweisen. Diskutéiert ginn eng tektonesch Kompressioun vun der Kuuscht an als Alternativ eng besonnesch grouss vulkanesch Opwëlbung direkt ënner der Ishtar Terra. Op kengem weidere Kierper vum Sonnesystem gëtt et deraarteg Biergzich. Op ville Biergzich goufe radarhell "Schnéikappen" festgestallt, déi méiglecherweis aus enger dënner [[Nidderschlag]]schicht vun de Schwéiermetallsalzen [[Bläisulfid]] a [[Bismutsulfid]] bestinn. [[Fichier:Alpha Regio 3D.jpg|thumb|D'Alpha Regio]] [[Fichier:Venus map with labels.jpg|thumb|Éischt topographesch Weltkaart vun der Venus opgeholl vun der [[Pioneer-Venus|Pioneer-Venus&nbsp;1]] a [[Mercator-Projektioun]]. Mat enger [[Bildopléisung]] vun ongeféier 100&nbsp;km grousse Strukturen. Opfälleg Uewerflächenformatiounen sinn beschrëft. (Lénk: [[:Fichier:Map of Venus.png|Kaarteversioun mat Héichtendonnéeën]])]] D'Héichlage vun der ''Tesserae'' (nom griich. ''tessera'': "Kachel" oder „Mosaik“) gehéieren zu de Sonderforme vum Venusrelief. Si bestinn aus parkettmusteraarteg gebrachene Blëck mat all Kéier bis iwwer 20 Kilometer Breet, déi héchstwarscheinlech duerch tektonesch Spannungen deforméiert goufen. Si sinn gepräegt duerch parallel, linear [[Verwerfung (Geologie)|Verwerfungen]], déi sech op d'mannst an zwou Grondrichtunge bal rechtwénkleg schneiden an domat un e Kachelmuster erënneren. Dës vereenzelt och "Wierfellänner" genannt Héichlage bedecke grouss Deeler am Westen an am Norde vun Aphrodite souwéi och am Norden a virun allem am Oste vun Ishtar. Den Ostdeel vun Ishtar mat dem Numm Fortuna Tessera ass en hiwwelege Plateau mat enger Héicht vu bis zu 2,5&nbsp;km iwwer dem Nullniveau. En ettlech Tesserae strecke sech als Inselen aus den Déiflänner erop, wéi déi dräi gréisser Eenheeten Alpha Regio, mat engem Duerchmiesser vu ronn 1300&nbsp;km, souwéi den Phoebe Regio an den Tellus Tessera, déi all zu der equatorialer Héichlandceinture zielen. Dicht um westleche Südrand vun der Alpha-Regioun (kuckt d'Bild) läit d'Eve Corona. Si huet am Duerchmiesser eng ongeféier 330&nbsp;km grouss Struktur a gouf ufanks fir en Aschlagkrater gehalen. Hiren hellen zentrale Fleck déngt als Bezuchspunkt fir d'Festleeung vum Null-Meridian. ==== Aschlagkrateren ==== {| {{Prettytable-R}} |- ! bgcolor=Linen colspan="3" | Déi néng gréisst Krater op der Venus |- | align="center"| '''Numm''' | align="center"| '''Duerchmiesser'''<br> (km) | align="center"| '''Koordinaten'''<br> Breet (°); &nbsp;Längt (°) |- | Mead | align="center"| 270 | align="center"| 12,5 N; &nbsp;057,2 O |- | Isabella | align="center"| 175 | align="center"| 29,8 S; &nbsp;204,2 O |- | [[Meitner (Venuskrater)|Meitner]] | align="center"| 149 | align="center"| 55,6 S; &nbsp;321,6 O |- | Klenova | align="center"| 141 | align="center"| 78,1 N; &nbsp;104,5 O |- | Baker | align="center"| 109 | align="center"| 62,5 N; &nbsp;040,3 O |- | Stanton | align="center"| 107 | align="center"| 23,3 S; &nbsp;199,3 O |- | Cleopatra | align="center"| 105 | align="center"| 65,8 N; &nbsp;007,1 O |- | Rosa Bonheur | align="center"| 104 | align="center"| 09,7 N; &nbsp;288,8 O |- | Cochran | align="center"| 100 | align="center"| 51,9 N; &nbsp;143,4 O |} Op der Venus gëtt et 963 [[Aschlagkrater]]. Dat sinn der op d'mannst duebel sou vill wéi op der Landfläch vun der Äerd (''kuckt och:'' [[Lëscht vun den Aschlagkrater op der Äerd]]). D'Duerchmiessere vun de Venuskrater leien am Gréissteberäich tëscht engem an 300&nbsp;Kilometer. An dëser Gréisst gëtt et dogéint eleng op der véieranzwanzegmol méi klenger viischter Säit vum [[Äerdmound]], trotz de grousse glate Marebecken, ronn honnertmol sou vill [[Moundkrater]]en. Well de Mound keng Atmosphär huet, a seng Uewerfläch dofir kenger entspriechender [[Erosioun]] ausgesat ass, gëlle seng och mat nach vill méi klengen Aschlagstrukture praktesch vollstänneg besaten an nach ganz erhalenen Héichlänner op der Grondlag vun der cheemescher Altersbestëmmung vum Moundgestengs als de klassesche Vergläichsmoossstaf fir d'Altersofschätzung vun anere Planéiten- a Mounduewerflächen. Wann d'Kraterheefegkeet um Äerdmound deene vun der Venus entsprieche géif, dann hätt hien nëmme ronn 80 Krateren. D'Venuskratere sinn fir hir kleng Zuel bemierkenswäert gläichméisseg iwwer d'Uewerfläch verdeelt. Well nëmme gréisser [[Meteoroid]]e déi dicht Atmosphär duerchdréngen a sou Aschlagstrukture forme kënnen, gëtt et keng Kraterduerchmiesser ënner 2&nbsp;km. Méi kleng Kratere sinn dacks vun engem radardonkelen, also glaten, Terrain ëmginn, dee warscheinlech op d'Drockwell vum Aschlag zeréckzeféieren ass. A verschiddene vun dëse kreesfërmege Flächen ass awer keen Zentralkrater z'erkennen. [[Fichier:Mead crater (PIA00148).png|thumb|De Krater Mead ass mat engem Duerchmiesser vun 270&nbsp;km de gréissten Aschlagkrater vun der Venus.]] [[Fichier:Mgn p39146.png|thumb|Computergeneréiert schréi Siicht op déi dräi Krater Saskia (vir), [[Danilova (Venuskrater)|Danilova]] (lénks) an Aglaonice (riets)]] Dee mat Ofstand gréisste Venuskrater Mead huet en Duerchmiesser vu ronn 270 Kilometer. Him follegen an dem Gréissteberäich vun iwwer 100 Kilometer siwe weider Exemplare. Et feele Krater mat gréissere Moosse wéi um Äerdmound, dem Mars an och um [[Merkur (Planéit)|Merkur]], wou si an de jeeweilege markanteste Fäll souguer Duerchmiesser bis wäit iwwer 1000 respektiv 2000&nbsp;km erreechen. Dat kann zum Deel och op déi opreiwend Wierkung vun der besonnesch héijer Atmosphärendicht zeréckgefouert ginn, déi si fir aschloend [[Klengkierper (Astronomie)|Klengkierper]] huet; anerersäits gëtt et d'Usiicht, datt déi haiteg Venuskuuscht e relativ jonk ass, soudatt et keng Spuere vum sougenannte ''[[Grousst Bombardement|leschte grousse Bombardement]]'', aus der Fréizäit vum [[Planéitesystem]], gëtt. De Relief vun allen Aschlagkrateren op der Venus ass opfälleg flaach. Ongeféier 85 Prozent vun der Venusuewerfläch bestinn aus däitleche Spuere vun enger flächendeckender Magmafërderung. Déi meescht Krater sinn dovun awer net benodeelegt ginn, si sinn deemno eréischt spéider entstanen. Dat huet wéinst hirer gläichméisseger Verdeelung am Verglach mat der Äerdmounduewerfläch zu dem Schluss gefouert, datt déi aktuell Uewerfläch vun der Venus eréischt ronn 500 bis 800&nbsp;Millioune Joer al ass an aus relativ séiere Lavawellen entstanen ass, déi den ale Relief mat enger ee bis dräi Kilometer décker Magmaschicht iwwerdeckt hunn. En zweete Léisungsusaz nieft der Katastrophentheorie geet dovun aus, datt déi vulkanesch Tätegkeeten d'Uewerfläch bis viru 750 Millioune Joer stänneg erneiert an eréischt zanterhier staark nogelooss hunn, soudatt sech d'Aschlagkrater och eréischt zanter dëser Zäit usammele konnten. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} == Um Spaweck == {{Commonscat|Venus (planet)|Venus}} * [http://www.mentallandscape.com/V_Venus.htm The Soviet Exploration of Venus] * [http://www.mentallandscape.com/C_CatalogVenus.htm Catalog of Soviet Venus images] * [http://www.nineplanets.org/venus.html The Nine Planets: Venus] * [https://web.archive.org/web/20150308085025/http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/missions/venera1112.html NASA page about the Venera missions] * [http://www2.jpl.nasa.gov/magellan/ Magellan mission home page] * [https://web.archive.org/web/20150304095221/http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/missions/pvo.html Pioneer Venus information from NASA] * [https://web.archive.org/web/20080305133558/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/transit/venus0412.html Detailed information about transits of Venus] * [http://planetarynames.wr.usgs.gov/jsp/SystemSearch2.jsp?System=Venus USGS Gazetteer of Planetary Nomenclature: Venus] * [http://www.raumfahrer.net/astronomie/sonnensystem/venus.shtml Raumfahrer.net: Venus] {{Referenzen}} {{Navigatioun Sonnesystem}} [[Kategorie:Venus (Planéit)| ]] [[Kategorie:Astronomesch Objeten, déi zanter der Antiquitéit bekannt sinn]] obvcpl0y8mcghqbghdbbj8vovjfa06f 0 31603 2704276 2686754 2026-09-07T19:13:56Z Seven 7 Spheres 73046 2704276 wikitext text/x-wiki {{short description|Triple star system in the constellation Taurus}} {{Starbox begin | name = λ Tauri }} {{Starbox image | image= {{Location mark |image=Taurus constellation map.svg|alt=|float=center|width=260 |label=|position=right |mark=Red circle.svg|mark_width=10|mark_link=λ Tau |x=738|y=650 }} |caption=Location of λ Tauri (circled) }} {{Starbox observe | epoch = [[J2000.0]] | ra = {{RA|04|00|40.81572}}<ref name=aaa474_2_653/> | dec = {{DEC|+12|29|25.2259}}<ref name=aaa474_2_653/> | appmag_v = +3.37 (- 3.54) - 3.91<ref name=gcvs/> | constell = [[Taurus (constellation)|Taurus]] }} {{Starbox character | class = {{nowrap|B3 V + A4 IV}}<ref name=an331_4_349/> | b-v = −0.12<ref name=aaass34_1/> | u-b = −0.62<ref name=aaass34_1/> | variable = [[Algol variable|Algol]]<ref name=gcvs/> }} {{Starbox astrometry | radial_v = +17.8<ref name=rgcrv/> | prop_mo_ra = −8.02<ref name=aaa474_2_653/> | prop_mo_dec = −14.42<ref name=aaa474_2_653/> | parallax = 6.74 | p_error = 0.17 | parallax_footnote = <ref name=aaa474_2_653/> | absmag_v = −2.45<ref name=Anderson2012/> }} {{Starbox orbit | reference = <ref name=apj1_263_289/> | primary = λ Tau A | name = λ Tau B | period_unitless = 3.9529552&nbsp;days | axis_unitless = {{Solar radius|21.91}}<ref name=aj121_5_2723/> | eccentricity = {{val|0.025|0.015}} | inclination = {{val|76|1|2}}<ref name=aaa611_a69/> | node = {{val|15|2}} or {{val|195|2}}<ref name=aaa611_a69/> | periastron = {{val|2,444,667.3|2.1|u=HJD|fmt=commas}} | periarg = <!--Argument of periastron (in degrees), secondary --> | periarg_primary = <!--Argument of periastron (in degrees), primary --> | k1 = {{val|56.9|0.6}} | k2 = {{val|215.6|0.7}} }} {{Starbox detail | component1 = λ Tau A | mass = 7.18<ref name=mnras406_2_1071/> | radius = 6.40<ref name=mnras406_2_1071/> | metal_fe = | gravity = 3.38<ref name=aaa202_1_101/> | age_myr = {{val|33.2|3.9}}<ref name=mnras410_1_190/> | luminosity = 5,801<ref name=an331_4_349/> | temperature = 18,700<ref name=an331_4_349/> | rotational_velocity = 85<ref name=aj121_5_2723/> | component2 = λ Tau B | mass2 = 1.89<ref name=mnras406_2_1071/> | radius2 = 5.30<ref name=mnras406_2_1071/> | luminosity2 = 128<ref name=an331_4_349/> | temperature2 = 8,405<ref name=an331_4_349/> | rotational_velocity2 = 76<ref name=aj121_5_2723/> }} {{Starbox catalog | names = {{odlist | name=Bibing | B=λ Tau | F=35 Tau | BD=+12 539 | FK5=150 | HD=25204 | HIP=18724 | HR=1239 | SAO=93719}}<ref name=SIMBAD/> }} {{Starbox reference | Simbad = lam+Tau }} {{Starbox end}} '''Lambda Tauri''', [[Romanization of Greek|Latinized]] from λ Tauri formally named '''Bibing''',<ref name=IAU-CSN/> is a [[triple star system]] in the [[constellation]] [[Taurus (constellation)|Taurus]]. In 1848, the light from this system was found to vary periodically and it was determined to be an [[eclipsing binary]] system—the third such discovered.<ref name=apj1_263_289/> The components of this system have a combined [[apparent visual magnitude]] of +3.37 at its brightest, making it one of the [[List of stars in Taurus|brighter members]] of the constellation. Based upon [[parallax]] measurements from the [[Hipparcos]] mission, the distance to this system is approximately {{Convert|480|ly|pc|abbr=off|lk=on}}.<ref name=aaa474_2_653/> == Nomenclature == ''Lambda Tauri'' ([[Romanization of Greek|Latinized]] from λ Tauri, abbreviated λ Tau) is the star's [[Bayer designation]]. In the ''Calendarium of Al Achsasi Al Mouakket'', this star was designated ''Sadr al Tauri'', which was translated into [[Latin]] as ''Pectus Tauri'', meaning "the bull chest".<ref name=mnras55_429/> In [[Chinese astronomy]], this star is part of the constellation Bi ({{lang|zh|畢}}, [[Net (Chinese constellation)|Net]]), one of the [[Twenty-Eight Mansions|lunar mansions]]; it is named Bibing ({{lang|zh|畢柄}}), the handle of the net. The [[IAU Working Group on Star Names]] adopted the name Bibing for λ Tauri Aa on 17 May 2026.<ref name=IAU-CSN/> == System == [[File:LambdaTauLightCurve.png|thumb|left|A [[light curve]] for Lambda Tauri, plotted from ''[[Transiting Exoplanet Survey Satellite|TESS]]'' data<ref name=MAST/>]] The inner pair of this triple star system, Lambda Tauri AB, orbit around each other with a [[orbital period|period]] of 3.95&nbsp;days and a low [[orbital eccentricity|eccentricity]] of about 0.025.<ref name=apj1_263_289/> Their [[Orbital plane (astronomy)|orbital plane]] is inclined by around 76° to the line of sight from the Earth,<ref name=mnras406_2_1071/> so it is being viewed from nearly edge on and the two stars form an [[Algol]]-like [[eclipsing binary]] system. The combined brightness of the pair varies from magnitude +3.37 to +3.91 as first one star and then the other pass in front of its companion. The primary member, λ Tau A, undergoes a decrease of {{val|0.435|0.050}} in magnitude during an eclipse, while the secondary component, λ Tau B, decreases by 0.09–0.10 in magnitude.<ref name=aaa42_2_229/> The mean physical separation between these two stars is estimated at 21.91 times the radius of the Sun, or {{val|0.1|ul=Astronomical Units}}.<ref name=aj121_5_2723/> The primary component has a [[stellar classification]] of B3&nbsp;V, making this a massive [[B-type main sequence star]]. It has over seven times the [[mass of the Sun]]<ref name=aaa42_2_229/> and 6.4 times the [[Sun's radius]].<ref name=aj121_5_2723/> This star is the brightest member of the system, radiating about 5,801<ref name=an331_4_349/> times the [[luminosity of the Sun]] from its outer envelope at an [[effective temperature]] of {{val|18,700|ul=K|fmt=commas}}, which gives it a blue-white hue common to the B-type stars.<ref name=csiro/> Lambda Tauri A is rotating rapidly with a [[projected rotational velocity]] of {{val|85|u=km/s}}.<ref name=aj121_5_2723/> It, along with [[Delta Librae|δ Librae]], were the first stars on which rotational line broadening was observed, by [[Frank Schlesinger]] in 1909.<ref name=mnras71_719/> The third component, λ Tau C, is orbiting the inner pair over a 33.025 day period with an [[orbital eccentricity|eccentricity]] of roughly 0.15. The orbital plane of this component is nearly coplanar with the orbit of Lambda Tauri AB, differing by no more than 7°. It has about half the mass of the Sun.<ref name=aaa42_2_229/> The orbit of this star causes perturbation effects on the orbit of the AB pair, resulting in periodic changes in their orbital eccentricity and other [[orbital elements]].<ref name=apj1_263_289/> == Physical characteristics == The spectrum of Lambda Tauri A shows an under abundance of carbon relative to the norm for this category of star. A possible explanation for this is a loss of mass by the star some time in the past. An inner region of the star became depleted by the conversion of carbon into nitrogen during the nuclear fusion process, and this region was later exposed when the outer envelope of the star was lost. Alternatively, the star may have undergone a period of convective mixing, bringing the carbon-depleted material to the surface. However, the cause of such a fully convective behavior in a [[main sequence]] star of this mass is unclear.<ref name=aaa202_1_101/> The secondary companion has a stellar classification of A4&nbsp;IV,<ref name=an331_4_349/> suggesting that it is a [[subgiant star]] that has nearly exhausted the supply of hydrogen at its core and is in the process of [[stellar evolution|evolving]] into a [[giant star]]. It has nearly 1.9 times the mass of the Sun, 5.3 times the Sun's radius,<ref name=aj121_5_2723/> and is radiating 128 times the Sun's luminosity at an effective temperature of {{val|8,405|u=K|fmt=commas}}.<ref name=an331_4_349/> As with the primary, this star is spinning rapidly with a projected rotational velocity of {{val|76|u=km/s}}.<ref name=aj121_5_2723/> The side of the secondary facing the more massive star is being heated by an additional {{val|1,440|u=K|fmt=commas}}, which produces a rotational effect that causes the strength of the secondary's [[spectral line]]s to vary over the course of its orbit.<ref name=apj1_263_289/> A conundrum with this system is the large radius of the secondary star. In [[stellar evolution]]ary terms, the more massive primary should be the first to reach the subgiant stage. Hence the enlarged radius of the secondary must be caused by a means other than the star's age. This suggests that the pair Lambda Tauri AB form a [[semidetached binary]] with the secondary filling its [[Roche lobe]], giving it a distorted shape.<ref name=apj1_263_289/> ==References== {{Reflist|30em|refs= <ref name=aaa474_2_653>{{citation | last1=van Leeuwen | first1=F. | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 |date=November 2007 | pages=653–664 | doi=10.1051/0004-6361:20078357 | bibcode=2007A&A...474..653V | arxiv=0708.1752 | s2cid=18759600 }}</ref> <ref name=Anderson2012>{{citation | title=XHIP: An extended hipparcos compilation | last1=Anderson | first1=E. | last2=Francis | first2=Ch. | journal=Astronomy Letters | volume=38 | issue=5 | page=331 | year=2012 | bibcode=2012AstL...38..331A | doi=10.1134/S1063773712050015 | arxiv=1108.4971 | s2cid=119257644 | postscript=. }}</ref> <ref name=rgcrv>{{citation | last=Evans | first=D. S. | date=June 20–24, 1966 | editor1-last=Batten | editor1-first=Alan Henry | editor2-last=Heard | editor2-first=John Frederick | contribution=The Revision of the General Catalogue of Radial Velocities | volume=30 | page=57 | title=Determination of Radial Velocities and their Applications, Proceedings from IAU Symposium no. 30 | location=University of Toronto | publisher=[[International Astronomical Union]] | bibcode=1967IAUS...30...57E }}<!--| access-date=2009-09-10 --></ref> <ref name=MAST>{{cite web |title=MAST: Barbara A. Mikulski Archive for Space Telescopes |url=https://mast.stsci.edu/portal/Mashup/Clients/Mast/Portal.html |publisher=Space Telescope Science Institute |access-date=8 December 2021}}</ref> <ref name=aaass34_1>{{cite journal | last1=Nicolet | first1=B. | title=Catalogue of homogeneous data in the UBV photoelectric photometric system | journal=Astronomy and Astrophysics Supplement Series | volume=34 | pages=1–49 |date=October 1978 | bibcode=1978A&AS...34....1N }}</ref> <ref name=aaa42_2_229>{{citation | last1=Soderhjelm | first1=S. | title=The three-body problem and eclipsing binaries – Application to algol and lambda Tauri | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=42 | issue=2 | pages=229–236 |date=August 1975 | bibcode=1975A&A....42..229S }}</ref> <ref name=an331_4_349>{{citation | last1=Hohle | first1=M. M. | last2=Neuhäuser | first2=R. | last3=Schutz | first3=B. F. | title=Masses and luminosities of O- and B-type stars and red supergiants | journal=Astronomische Nachrichten | volume=331 | issue=4 | pages=349–360 |date=April 2010 | doi=10.1002/asna.200911355 | bibcode=2010AN....331..349H |arxiv = 1003.2335 | s2cid=111387483 }}</ref> <ref name=SIMBAD>{{citation | title=HD 25204 -- Eclipsing binary of Algol type | work=SIMBAD Astronomical Database | url=http://simbad.u-strasbg.fr/sim-id.pl?protocol=html&Ident=lambda+tauri | access-date=2007-01-26 }}</ref> <ref name=mnras55_429>{{citation | last1=Knobel | first1=E. B. | title=Al Achsasi Al Mouakket, on a catalogue of stars in the Calendarium of | journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] | volume=55 | pages=429–438 |date=June 1895 | issue=8 | bibcode=1895MNRAS..55..429K | doi=10.1093/mnras/55.8.429| doi-access=free }}</ref> <ref name=mnras71_719>{{citation | first1=Frank | last1=Schlesinger | title=Rotation of Stars about their Axes | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=71 | issue=9 | page=719 | bibcode=1911MNRAS..71..719S | doi = 10.1093/mnras/71.9.719 | year=1911 | doi-access=free }}</ref> <ref name=aaa202_1_101>{{citation | last1=Cugier | first1=H. | last2=Hardorp | first2=J. | title=Carbon abundance in Beta Persei and Lambda Tauri | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=202 | issue=1–2 | pages=101–108 |date=August 1988 | bibcode=1988A&A...202..101C }}</ref> <ref name=aj121_5_2723>{{citation | last1=Vesper | first1=David | last2=Honeycutt | first2=Kent | last3=Hunt | first3=Thomas | title=Survey of Hα Mass Transfer Structures in Classical Algol-Type Binaries | journal=The Astronomical Journal | volume=121 | issue=5 | pages=2723–2736 |date=May 2001 | doi=10.1086/320381 | bibcode=2001AJ....121.2723V | doi-access= }}</ref> <ref name=mnras406_2_1071>{{citation | last1=Dervişoğlu | first1=A. | last2=Tout | first2=Christopher A. | last3=Ibanoğlu | first3=C. | title=Spin angular momentum evolution of the long-period Algols | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=406 | issue=2 | pages=1071–1083 |date=August 2010 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.16732.x | doi-access=free | bibcode=2010MNRAS.406.1071D |arxiv = 1003.4392 | s2cid=119198387 }}</ref> <ref name=apj1_263_289>{{citation | last1=Fekel | first1=F. C. Jr. | last2=Tomkin | first2=J. | title=Secondaries of eclipsing binaries. IV - The triple system Lambda Tauri | journal=Astrophysical Journal, Part 1 | volume=263 | pages=289–301 |date=December 1982 | doi=10.1086/160503 | bibcode=1982ApJ...263..289F | hdl=2152/34674 | hdl-access=free }}</ref> <ref name=aaa611_a69>{{citation |last1=Berdyugin |first1=A. |last2=Piirola |first2=V. |last3=Sakanoi |first3=T. |last4=Kagitani |first4=M. |last5=Yoneda |first5=M. |title=High-precision broad-band linear polarimetry of early-type binaries: II. Variable, phase-locked polarization in triple Algol-type system λ Tauri |journal=Astronomy & Astrophysics |date=March 2018 |volume=611 |doi=10.1051/0004-6361/201732163 |doi-access=free |bibcode=2018A&A...611A..69B |id=A69|url=https://www.utupub.fi/bitstream/10024/153303/1/aa32163-17.pdf }}</ref> <ref name=csiro>{{citation|title=The Colour of Stars |date=December 21, 2004 |work=Australia Telescope, Outreach and Education |publisher=Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation |url=http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |access-date=2012-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318151427/http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_colour.html |archive-date=March 18, 2012 }}</ref> <ref name=mnras410_1_190>{{citation | last1=Tetzlaff | first1=N. | last2=Neuhäuser | first2=R. | last3=Hohle | first3=M. M. | title=A catalogue of young runaway Hipparcos stars within 3 kpc from the Sun | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=410 | issue=1 | pages=190–200 |date=January 2011 | doi=10.1111/j.1365-2966.2010.17434.x | doi-access=free | bibcode=2011MNRAS.410..190T |arxiv = 1007.4883 | s2cid=118629873 }}</ref> <ref name=gcvs>{{citation |bibcode=2017ARep...61...80S |title=General catalogue of variable stars: Version GCVS 5.1 |last1=Samus' |first1=N. N. |last2=Kazarovets |first2=E. V. |last3=Durlevich |first3=O. V. |last4=Kireeva |first4=N. N. |last5=Pastukhova |first5=E. N. |journal=Astronomy Reports |year=2017 |volume=61 |issue=1 |page=80 |doi=10.1134/S1063772917010085 |s2cid=125853869 }}</ref> <ref name=IAU-CSN>{{cite web |title=IAU Catalog of Star Names |url=https://exopla.net/star-names/modern-iau-star-names/ |access-date=18 May 2026}}</ref> }} {{Stars of Taurus}} [[Category:Algol variables]] [[Category:Bayer objects|Tauri, Lambda]] [[Category:B-type main-sequence stars]] [[Category:Taurus (constellation)]] [[Category:Triple star systems]] [[Category:A-type subgiants]] [[Category:Flamsteed objects|Tauri, 035]] [[Category:Hipparcos objects|018724]] [[Category:Bright Star Catalogue objects|1239]] [[Category:Henry Draper Catalogue objects|025204]] [[Category:Durchmusterung objects|BD+12 0539]] [[Category:Stars with proper names|Bibing]] [[Fichier:Jupiter Earth Comparison.png|thumb|280px|Gréisstenënnerscheed ''Äerd'' a ''Jupiter'']] De '''Jupiter''' ([[Astronomesch Symboler|planetarescht Symbol]]: [[Fichier:Jupiter symbol (fixed width).svg|16px|♃]]), benannt no dem réimesche Gott [[Jupiter (Mythologie)|Jupiter]], ass de fënneften a gréisste [[Planéit]] an eisem [[Sonnesystem]]. An der [[Astronomie]] ass säin Zeechen: ♃. Vun de Babylonier gouf hie [[Gad]] genannt. == Allgemenges == De Jupiter zielt zu de [[Gasplanéit|Gasrisen]], déi no him als déi jupiterähnlech (iovianesch) Planéite bezeechent ginn. Seng Bunn läit op der baussenzeger Grenz vun der [[Haaptasteroidenceinture]] op enger bal kreesfërmeger Ëmlafbunn mat enger [[Exzentrizitéit (Mathematik)|Exzentrizitéit]] vun 0,0489 ëm d'[[Sonn]]. Sai sonnennächste Punkt, de [[Perihel]], läit bei 4,95&nbsp;[[astronomesch Eenheet|AE]] a säi wäitste Punkt vun der Sonn, den [[Aphel]], bei 5,459&nbsp;AE. Seng Ëmlafbunn steet mat 1,305° liicht schréi zur [[Ekliptik]]. Fir een Ëmlaf ëm d'Sonn brauch de Jupiter 11&nbsp;Joer, 315&nbsp;Deeg an 3&nbsp;Stonnen. De Jupiter ass nuets vun der Äerd aus mat bloussem A ze gesinn. A senger maximaler Hellegkeet ass de Jupiter no der [[Sonn]], dem [[Mound]] an der [[Venus (Planéit)|Venus]] dee véiert hellste Kierper um Himmel. Dofir war hien och schonn an der Antiquitéit bekannt. Eng vun deenen éischte Persounen, déi de Jupiter mat engem Teleskop observéiert hunn, war am Joer 1610 de [[Galileo Galilei]]. Dobäi huet hien déi véier gréisst Jupitermounde [[Ganymed (Mound)|Ganymed]], [[Kallisto (Mound)|Kallisto]], [[Io (Mound)|Io]] an den [[Europa (Mound)|Europa]] entdeckt. Déi 4 Mounde ginn och haut nach als déi Galilei'sch Mounde bezeechent. De Galilei huet als Éischte gesinn, datt sech aner Himmelskierper net nëmmen ëm d'Äerd beweegen. Et war ënner anerem dës Entdeckung, déi zu senger Ënnerstëtzung vum [[heliozentresch]]e Weltbild gefouert huet, an hien a Konflikter mat der [[Inquisitioun]] bruecht huet. De Jupiter ass dee masseräichste Planéit an eisem Sonnesystem. Hien huet zweeanenhalleftmol souvill Mass wéi all déi siwen aner Planéiten zesummen. Seng Mass reecht souguer aus, d'Sonn an d'Schleideren ze bréngen: De [[Schwéierpunkt]] vu Jupiter a Sonn läit ronn 1,068 Sonneradie bausse vum Sonnenzentrum. De Jupiter ass awer net nëmmen de schwéiersten, awer mat engem Duerchmiesser vu ronn 143.000&nbsp;km och de gréisste Planéit an eisem Sonnesystem. Hien huet mat 1,326&nbsp;g/cm³ wéi all Gasris eng kleng Mëttel-[[Dicht]]. De Jupiter huet bal d'Maximalausdehnung vun engem „kalen“ aus Waasserstoff bestoende Kierper. „Kal“ heescht an dësem Zesummenhang een Himmelskierper, deen net wéi e Stär Waasserstoff zu Helium verbrennt. Kierper aus Waasserstoff mat méi Masse wéi de Jupiter hunn op Grond vun hirer erhéichte [[Gravitatioun]] e méi klengt Volumen. Sou Objeten soubal se méi wéi 13 [[Jupitermass]]en hunn, nennt ee [[brongen Zwerg|brong Zwergen]]. D'Iwwergäng tëscht [[Stär]]en, Brong Zwergen a Planéite si fléissend. Fir e Stär misst de Jupiter awer ronn 70-mol méi schwéier sinn. [[Fichier:Jupiter from Voyager 1.jpg|thumb|De roude Fleck op dem Jupiter,Foto vum Voyager 1]] Trotz senger enormer Gréisst ass de Jupiter an eisem Sonnesystem dee Planéit, dee sech am séiersten dréit. Hie mécht eng [[Rotatioun (Physik)|Rotatiounsperiod]] a manner wéi 10&nbsp;Stonnen, wat wéinst der [[Zentripetalkraaft]] eng Ofplattung op de [[Pol (Geographie)|Polen]] an e ''Bauch'' um [[Equator]] als Resultat huet. D'Ofplattung ka liicht mat engem Amateurteleskop observéiert ginn. De Jupiter rotéiert och net wéi ee rigide Kierper. D'Equatorregioune brauche fir eng Rotatioun 9&nbsp;h 50&nbsp;m 30&nbsp;s an d'Polregiounen 9&nbsp;h 55&nbsp;m 41&nbsp;s. D'Equatorregioune ginn als ''System I'' an d'Polregiounen als ''System II'' bezeechent. Seng Rotatiounsachs steet dobäi nëmme knapps 3,13° schréi zu senger Ëmlafbunn. De Jupiter huet doduerch am Géigesaz zu anere Planéite keng markant [[Joreszäit]]en. De Jupiter huet eng wichteg Funktioun an eisem [[Sonnesystem]]. Well hie méi schwéier ass wéi all déi aner Planéiten zesummen, ass hien eng wichteg Komponent vum Massegläichgewiicht vun eisem Sonnesystem. Hie stabiliséiert duerch säi Gewiicht d'[[Haaptasteroidenceinture]]. Ouni de Jupiter géif statistesch gesinn all 100.000 Joer een Asteroid op d'Äerd opschloen an domat d'Liewen onméiglech maachen. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Lëscht vun de Jupitermounden]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Jupiter (planet)|Jupiter}} * [http://www.raumfahrer.net/astronomie/sonnensystem/jupiter.shtml Raumfahrer.net: Planet Jupiter] * [https://web.archive.org/web/20041206203016/http://www.wappswelt.de/tnp/nineplanets/1999j1.html Entdeckung vun de Jupitermounden] * [https://web.archive.org/web/20101214110638/http://www.geoinf.fu-berlin.de/projekte/cassini/cassini_gal_jus.php Cassini- und Galileo-Aufnahmen von Jupiter] Billergalerie * [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/joviansatfact.html NASA: Jovian Satellite Fact Sheet] (Englesch) * [https://web.archive.org/web/20021016114810/http://www.ifa.hawaii.edu/~sheppard/satellites/jupsatdata.html Liste der Jupitermonde] (Englesch) * [https://web.archive.org/web/20100102072044/http://science.nasa.gov/headlines/y2006/02mar_redjr.htm?list158316 ''Jupiter's New Red Spot''] {{Navigatioun Sonnesystem}} [[Kategorie:Jupiter (Planéit)| ]] [[Kategorie:Astronomesch Objeten, déi zanter der Antiquitéit bekannt sinn]] g1dtqjsdvymhm95tgwrff1n3k0i68xr 2704277 2704276 2026-09-07T19:14:16Z Seven 7 Spheres 73046 2704277 wikitext text/x-wiki {{EnCours|SITCK}} [[Image:Jupiter Earth Comparison.png|thumb|right|280px|Gréisstenënnerscheed ''Äerd'' a ''Jupiter'']]De '''Jupiter''', benannt no dem réimesche Gott [[Jupiter (Mythologie)|Jupiter]], ass de fënneften a gréissten [[Planéit]] an eisem [[Sonnesystem]]. An der [[Astronomie]] ass säin Zeechen {{Unicode|♃}}. Vun de Babylonier gouf hien [[Gad]] genannt. == Allgemenges == De Jupiter zielt zu de [[Gasris]]en, déi no him als déi jupiterähnlech (iovianesch) Planéite bezeechent ginn. , Seng Bunn läit op der baussechter Grenz vun der [[Asteroidenceinture]] op enger bal kreesfërmegen Ëmlafbunn mat enger [[Exzentrizitéit (Mathematik)|Exzentrizitéit]] vun 0,0489 ëm d’[[Sonn]]. Sai sonnennächste Punkt, den [[Apsis (Astronomie)|Perihel]], lait bäi 4,95&nbsp;[[astronomesch Eenheet|AE]] a säi wäitste Punkt vun der Sonn, den [[Apsis (Astronomie)|Aphel]], bäi 5,459&nbsp;AE. Seng Ëmlafbunn ass mat 1,305° liicht géint d’[[Ekliptik]] gebéit. Fir een Ëmlaf ëm d’Sonn braucht de Jupiter 11&nbsp;Joer, 315&nbsp;Deeg an 3&nbsp;Stonnen. De Jupiter ass nuets vun der Äerd aus mat bloussem A ze gesinn. An senger maximaler Hellegkeet ass de Jupiter no der [[Sonn]], dem [[Mound]] an der [[Venus (Planéit)|Venus]] dee véiert hellste Kierper um Himmel. Dofir war hien och schonns an der Antike bekannt. Eng vun deenen éischte Persounen, déi de Jupiter mat engem Teleskop observéiert hunn, war am Joer 1610 de [[Galileo Galilei]]. Dobäi huet hien déi véier gréisste Jupitermounden [[Ganymed (Mound)|Ganymed]], [[Kallisto (Mound)|Kallisto]], [[Io (Mound)|Io]] an den [[Europa (Mound)|Europa]] entdeckt. Dës 4 Mounden ginn och haut nach als déi Galilei’sch Mounden bezeechent. De Galilei huet als éischte gesinn, datt sech aner Himmelskierper net nëmmen ëm d’Äerd bewegen. Et war ënner anerem dës Entdeckung, déi zu senger Ënnerstëtzung vum [[heliozentresch]]en Weltbild gefouert hunn an hien a Konflikter mat der [[Inquisitioun]] bruecht hunn. De Jupiter ass dee masseräichste Planéit an eisem Sonnesystem. Hie besëtzt 2,5&nbsp;Mol souvill Mass wéi all siwen aner Planéiten zesummen. Seng Mass reecht esouguer aus, d’Sonn an d'Schleideren ze bréngen: De [[Schwéierpunkt]] vu Jupiter a Sonn läit ronn 1,068 Sonneradien bausse vum Sonnenzentrum (an domat baussescht der Sonnenuewerfläch). De Jupiter ass awer net nëmmen dee schwéiersten, awer mat engem Duerchmiesser vu ronn 143.000&nbsp;km ovh dee gréisste Planéit an eisem Sonnesystem. Hien huet mat 1,326&nbsp;g/cm³ wéi all Gasris eng geréng mëttel [[Dicht]]. Interessanterweis besëtzt de Jupiter bal d’Maximalausdeenung vun engem „kalen“ aus Waasserstoff bestoende Kierper. „kal“ heescht an dësem Zesummenhang een Himmelskierper, dee net wéi e Stär Waasserstoff zu Helium verbrennt. Kierper aus Waasserstoff mat méi Masse wéi de Jupiter besëtzen op Grond hirer erhéichten [[Gravitatioun]] e méi klengt Volumen. Sou Objeten nennt ee vu ronn 13&nbsp;Jupitermassen [[Brongen Zwerg|bronge Zwerg]]. D’Iwwergäng tëschent [[Stär]]en, Brong Zwergen a Planéite si fléissend. Fir e Stär misst de Jupiter awer ronn 70&nbsp;Mol méi schwéier sinn. Trotz senger enorme Gréisst ass de Jupiter an eisem Sonnensystem dee Planéit, de sech am schnellsten dréit. Hie mécht eng [[Rotatioun (Physik)|Rotatiounsperiod]] a manner wéi 10&nbsp;Stonnen, wat op Grond vun der [[Zentripetalkraaft|Fléikraaft]] eng Ofplattung vum Jupiter op de [[Pol (Geographie)|Polen]] an d’Entstéiung vun engem „Bauch“ um [[Äquator]] zum Resultat huet. D’Ofplattung ka liicht mat engem Amateurteleskop observéiert ginn. De Jupiter rotéiert och net wéi ee straffe Kierper. D’Äquatorregiounen brauche fir eng Rotatioun 9&nbsp;h 50&nbsp;m 30&nbsp;s an d’Polregiounen 9&nbsp;h 55&nbsp;m 41&nbsp;s. D’Äquatorregiounen ginn als ''System I'' an d’Polregiounen als ''System II'' bezeechent. Seng Rotatiounsachs ass dobäi nëmmen ganz gereng ëm 3,13° géint seng Ëmlafbunn ëm d’Sonn geneigt. De Jupiter huet soumat am Géigesaz zu aner Planéite keng ausgeprägten [[Joereszäiten]]. De Jupiter huet eng wichteg Funktioun an eisem [[Sonnesystem]]. Well hie méi schwéier ass wéi all déi aner Planéiten zesummen, ass hien eng wichteg Komponent vum Massegläichgewiicht vun eisem Sonnesystem. Hie stabiliséiert duerch sain Gewiicht d’[[Asteroidenceinture]]. Ouni de Jupiter géif statistesch gesinn all 100.000 Joer een Asteroid op d’Äerd opschloen an domat Liewen onméiglech maachen. D’Existenz vun engem jupiterähnleche Planéit an eisem Sonnesystem kënnt dofir méiglecherweis d’Viraussetzung fir Liewe sinn. == Um Spaweck == * [http://www.raumfahrer.net/astronomie/sonnensystem/jupiter.shtml Raumfahrer.net: Planet Jupiter] * [http://www.wappswelt.de/tnp/nineplanets/1999j1.html Entdeckung vun de Jupitermounden] * [http://www.geoinf.fu-berlin.de/projekte/cassini/cassini_gal_jus.php Cassini- und Galileo-Aufnahmen von Jupiter] Billergalerie * [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/joviansatfact.html NASA: Jovian Satellite Fact Sheet] (Englesch) * [http://www.ifa.hawaii.edu/~sheppard/satellites/jupsatdata.html Liste der Jupitermonde] (Englesch) * [http://www.solarviews.com/germ/jupiter.htm Beschreibung Jupiters] * [http://science.nasa.gov/headlines/y2006/02mar_redjr.htm?list158316 ''Jupiter’s New Red Spot''] [[Category:Sonnesystem]] [[Category:Planéiten]] [[Category:astronomie]] [[af:Jupiter (planeet)]] [[als:Jupiter (Planet)]] [[ang:Iupiter]] [[ar:مشتري]] [[bg:Юпитер (планета)]] [[bn:জুপিটার]] [[br:Yaou (planedenn)]] [[bs:Jupiter]] [[ca:Júpiter (planeta)]] [[cs:Jupiter (planeta)]] [[cy:Iau (planed)]] [[da:Jupiter (planet)]] [[de:Jupiter (Planet)]] [[el:Δίας (πλανήτης)]] [[en:Jupiter]] [[eo:Jupitero]] [[es:Júpiter]] [[et:Jupiter (planeet)]] [[eu:Jupiter (planeta)]] [[fa:مشتری (سیاره)]] [[fi:Jupiter]] [[fo:Jupiter]] [[fr:Jupiter (planète)]] [[ga:Iúpatar (pláinéad)]] [[gd:Bliogh]] [[gl:Xúpiter (planeta)]] [[gu:ગુરુ (ગ્રહ)]] [[he:צדק (כוכב לכת)]] [[hr:Jupiter (planet)]] [[hu:Jupiter (bolygó)]] [[id:Yupiter]] [[ilo:Jupiter (planeta)]] [[io:Jupitero]] [[is:Júpíter (reikistjarna)]] [[it:Giove (astronomia)]] [[ja:木星]] 397a0tceplq4q0znf33jk5hbq5v5xj7 2704281 2704277 2026-09-07T19:16:42Z NDG 66027 Ännerunge vum [[Special:Contributions/Seven 7 Spheres|Seven 7 Spheres]] ([[User talk:Seven 7 Spheres|Diskussioun]]) zeréckgesat op déi lescht Versioun vum [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2686754 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Jupiter Earth Comparison.png|thumb|280px|Gréisstenënnerscheed ''Äerd'' a ''Jupiter'']] De '''Jupiter''' ([[Astronomesch Symboler|planetarescht Symbol]]: [[Fichier:Jupiter symbol (fixed width).svg|16px|♃]]), benannt no dem réimesche Gott [[Jupiter (Mythologie)|Jupiter]], ass de fënneften a gréisste [[Planéit]] an eisem [[Sonnesystem]]. An der [[Astronomie]] ass säin Zeechen: ♃. Vun de Babylonier gouf hie [[Gad]] genannt. == Allgemenges == De Jupiter zielt zu de [[Gasplanéit|Gasrisen]], déi no him als déi jupiterähnlech (iovianesch) Planéite bezeechent ginn. Seng Bunn läit op der baussenzeger Grenz vun der [[Haaptasteroidenceinture]] op enger bal kreesfërmeger Ëmlafbunn mat enger [[Exzentrizitéit (Mathematik)|Exzentrizitéit]] vun 0,0489 ëm d'[[Sonn]]. Sai sonnennächste Punkt, de [[Perihel]], läit bei 4,95&nbsp;[[astronomesch Eenheet|AE]] a säi wäitste Punkt vun der Sonn, den [[Aphel]], bei 5,459&nbsp;AE. Seng Ëmlafbunn steet mat 1,305° liicht schréi zur [[Ekliptik]]. Fir een Ëmlaf ëm d'Sonn brauch de Jupiter 11&nbsp;Joer, 315&nbsp;Deeg an 3&nbsp;Stonnen. De Jupiter ass nuets vun der Äerd aus mat bloussem A ze gesinn. A senger maximaler Hellegkeet ass de Jupiter no der [[Sonn]], dem [[Mound]] an der [[Venus (Planéit)|Venus]] dee véiert hellste Kierper um Himmel. Dofir war hien och schonn an der Antiquitéit bekannt. Eng vun deenen éischte Persounen, déi de Jupiter mat engem Teleskop observéiert hunn, war am Joer 1610 de [[Galileo Galilei]]. Dobäi huet hien déi véier gréisst Jupitermounde [[Ganymed (Mound)|Ganymed]], [[Kallisto (Mound)|Kallisto]], [[Io (Mound)|Io]] an den [[Europa (Mound)|Europa]] entdeckt. Déi 4 Mounde ginn och haut nach als déi Galilei'sch Mounde bezeechent. De Galilei huet als Éischte gesinn, datt sech aner Himmelskierper net nëmmen ëm d'Äerd beweegen. Et war ënner anerem dës Entdeckung, déi zu senger Ënnerstëtzung vum [[heliozentresch]]e Weltbild gefouert huet, an hien a Konflikter mat der [[Inquisitioun]] bruecht huet. De Jupiter ass dee masseräichste Planéit an eisem Sonnesystem. Hien huet zweeanenhalleftmol souvill Mass wéi all déi siwen aner Planéiten zesummen. Seng Mass reecht souguer aus, d'Sonn an d'Schleideren ze bréngen: De [[Schwéierpunkt]] vu Jupiter a Sonn läit ronn 1,068 Sonneradie bausse vum Sonnenzentrum. De Jupiter ass awer net nëmmen de schwéiersten, awer mat engem Duerchmiesser vu ronn 143.000&nbsp;km och de gréisste Planéit an eisem Sonnesystem. Hien huet mat 1,326&nbsp;g/cm³ wéi all Gasris eng kleng Mëttel-[[Dicht]]. De Jupiter huet bal d'Maximalausdehnung vun engem „kalen“ aus Waasserstoff bestoende Kierper. „Kal“ heescht an dësem Zesummenhang een Himmelskierper, deen net wéi e Stär Waasserstoff zu Helium verbrennt. Kierper aus Waasserstoff mat méi Masse wéi de Jupiter hunn op Grond vun hirer erhéichte [[Gravitatioun]] e méi klengt Volumen. Sou Objeten soubal se méi wéi 13 [[Jupitermass]]en hunn, nennt ee [[brongen Zwerg|brong Zwergen]]. D'Iwwergäng tëscht [[Stär]]en, Brong Zwergen a Planéite si fléissend. Fir e Stär misst de Jupiter awer ronn 70-mol méi schwéier sinn. [[Fichier:Jupiter from Voyager 1.jpg|thumb|De roude Fleck op dem Jupiter,Foto vum Voyager 1]] Trotz senger enormer Gréisst ass de Jupiter an eisem Sonnesystem dee Planéit, dee sech am séiersten dréit. Hie mécht eng [[Rotatioun (Physik)|Rotatiounsperiod]] a manner wéi 10&nbsp;Stonnen, wat wéinst der [[Zentripetalkraaft]] eng Ofplattung op de [[Pol (Geographie)|Polen]] an e ''Bauch'' um [[Equator]] als Resultat huet. D'Ofplattung ka liicht mat engem Amateurteleskop observéiert ginn. De Jupiter rotéiert och net wéi ee rigide Kierper. D'Equatorregioune brauche fir eng Rotatioun 9&nbsp;h 50&nbsp;m 30&nbsp;s an d'Polregiounen 9&nbsp;h 55&nbsp;m 41&nbsp;s. D'Equatorregioune ginn als ''System I'' an d'Polregiounen als ''System II'' bezeechent. Seng Rotatiounsachs steet dobäi nëmme knapps 3,13° schréi zu senger Ëmlafbunn. De Jupiter huet doduerch am Géigesaz zu anere Planéite keng markant [[Joreszäit]]en. De Jupiter huet eng wichteg Funktioun an eisem [[Sonnesystem]]. Well hie méi schwéier ass wéi all déi aner Planéiten zesummen, ass hien eng wichteg Komponent vum Massegläichgewiicht vun eisem Sonnesystem. Hie stabiliséiert duerch säi Gewiicht d'[[Haaptasteroidenceinture]]. Ouni de Jupiter géif statistesch gesinn all 100.000 Joer een Asteroid op d'Äerd opschloen an domat d'Liewen onméiglech maachen. == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Lëscht vun de Jupitermounden]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Jupiter (planet)|Jupiter}} * [http://www.raumfahrer.net/astronomie/sonnensystem/jupiter.shtml Raumfahrer.net: Planet Jupiter] * [https://web.archive.org/web/20041206203016/http://www.wappswelt.de/tnp/nineplanets/1999j1.html Entdeckung vun de Jupitermounden] * [https://web.archive.org/web/20101214110638/http://www.geoinf.fu-berlin.de/projekte/cassini/cassini_gal_jus.php Cassini- und Galileo-Aufnahmen von Jupiter] Billergalerie * [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/joviansatfact.html NASA: Jovian Satellite Fact Sheet] (Englesch) * [https://web.archive.org/web/20021016114810/http://www.ifa.hawaii.edu/~sheppard/satellites/jupsatdata.html Liste der Jupitermonde] (Englesch) * [https://web.archive.org/web/20100102072044/http://science.nasa.gov/headlines/y2006/02mar_redjr.htm?list158316 ''Jupiter's New Red Spot''] {{Navigatioun Sonnesystem}} [[Kategorie:Jupiter (Planéit)| ]] [[Kategorie:Astronomesch Objeten, déi zanter der Antiquitéit bekannt sinn]] ti597diz23c6e0owmrmn9zv4ovt1355 0 32370 2704265 2703489 2026-09-07T19:07:53Z Seven 7 Spheres 73046 2704265 wikitext text/x-wiki [[Image:Sun projection with spotting-scope.jpg|thumb|right|220px|Eis Sonn, mat Flecken]] D’'''Sonn''' ([[Latäin|lat.]] ''Sol'') ass de [[Stär]] am Zentrum vun eisem Planéitesystem, dat mer [[Sonnesystem]] nennen. Eis Sonn ass fir d’Liewen op der [[Äerd]] vu fundamentaler Bedeitung. Vill wichteg Prozesser op der Äerduewerfläch, wéi d’[[Klima]] an d’[[Liewen]] selwer, ginn duerch d’[[Sonnestralung|Stralungsenergie vun der Sonn]] ugedriwwen. Si stamen ongeféier 99,98&nbsp;%<!—nët 99,998%. Solar Astralung 1367W/m²/4 Äerdwäermt 0,06-0,08W/m² (1367/4)/((1367/4)+0,07)=0,9998=99,98% --> vum ganzen Energiebeitrag zum Äerdklima vun der Sonn &ndash; de winzige Rescht gëtt aus [[geothermescher Energie|geothermaler]] Wäermequellen gespeist. Och d’[[Gezäiten]] ginn zu engem Drëttel op d’[[Schwéierkraaft]] vun der Sonne zeréck. D’[[Astronomie|astronomescht]] Zeechen fir eis Sonn ass [[Image:Sun symbol.svg|30px|☉]]. == Daten vun eiser Sonn == {| {{prettytable}} |- bgcolor="#efefef" ! ! Sonn ! Verhältnes Sonn/Äerd |- | Stäreklass (kuckt [[Spektralklass]] a [[Liichtkraaftklass]]) | style="text-align:center" | G2V | style="text-align:center" | - |- | Zäit bis zum Ennn vum [[Waasserstoffbrennen]] am Zentrum | style="text-align:center" | ongeféier 4,5–5 Milliarden Joer | style="text-align:center" | - |- | mëttleren [[Duerchmiesser]] | style="text-align:center" | 1.392.520&nbsp;km | style="text-align:center" | 109,084 |- | [[Gravitatiounsradius]] | style="text-align:center" | 2,95325&nbsp;km | style="text-align:center" | 332.946 |- | Mëttl [[schäinbar Gréisst|schäinbaren Duerchmiesser]] | style="text-align:center" | 31' 59,3" | style="text-align:center" | - |- | Solar Gravitatiounskonstant (''G''•''M'') | style="text-align:center" | 1,32712440018•10²⁰ m³ s^-2 | style="text-align:center" | 332.946 |- | [[Mass (Physik)|Mass]] | style="text-align:center" | 1,9884•10³⁰&nbsp;kg | style="text-align:center" | 332.946 |- | Masseverloscht pro Sekonn duerch Stralung | style="text-align:center" | 4,295•10⁹&nbsp;kg | style="text-align:center" | - |- | Masseverloscht pro Sekonn duerch de Sonnewand | style="text-align:center" | ronn 1•10⁹&nbsp;kg | style="text-align:center" | - |- | Masseverloscht bis haut duerch Stralung | style="text-align:center" | ronn 520•10²⁴&nbsp;kg = 87&nbsp;Äerdmassen | style="text-align:center" | - |- | [[Liichtkraaft]] | style="text-align:center" | 3,86•10²⁶&nbsp;[[Watt (Eenheit)|W]] | style="text-align:center" | - |- | [[Fluchtschnellegkeet]] | style="text-align:center" | 617,319&nbsp;km/s | style="text-align:center" | 62,927 |- | [[Dicht]] | style="text-align:center" | 1,408&nbsp;g/cm³ | style="text-align:center" | 0,2553 |- | Dicht (Zentrum) | style="text-align:center" | 150&nbsp;g/cm³ | style="text-align:center" | 11,1 <!-- Erde: 13,5 g/cm^3 --> |- | [[Drock (Physik)|Drock]] (Zentrum) | style="text-align:center" | > 2•10¹⁶&nbsp;[[Pascal (Einheit)|Pa]] | style="text-align:center" | - |- | Uewerflächeschnellegkeet | style="text-align:center" | 273,96&nbsp;m/s² | style="text-align:center" | 27,9 |- | Mëttel [[schäinbar Hellegkeet]] | style="text-align:center" |-26^m,8 | style="text-align:center" | - |- | [[absolut Hellegkeet]] | style="text-align:center" | 4,87^M | style="text-align:center" | - |- | [[bolometresch Hellegkeet|absolut bolometresch Hellegkeet]] | style="text-align:center" | 4,74^M | style="text-align:center" | - |- | [[Temperatur]] (Zentrum) | style="text-align:center" | 1,48•10⁷&nbsp;[[Celsius|°C]] | style="text-align:center" | 2114 <!-- Äerde: 7000 K --> |- | Temperatur ([[Photosphär]]) | style="text-align:center" | ronn 6100&nbsp;°C | style="text-align:center" | - |- | Temperatur ([[Korona_(Sonn)|Korona]]) | style="text-align:center" | ronn 1–2 Milliounen&nbsp;[[Kelvin|K]] | style="text-align:center" | - |- | [[Schwaarz Kierper|Effektivtemperatur]] | style="text-align:center" | 5777&nbsp;K (5504&nbsp;°C) | style="text-align:center" | - |- | Stralungsmaximum | style="text-align:center" | ronn 500&nbsp;nm (gréngt Liicht) | style="text-align:center" | - |- | [[Intensitéit (Physik)|Spezifesch Ausstralung]] (Surface) | style="text-align:center" | 6,318•10⁷&nbsp;W/m² | style="text-align:center" | - |- | [[Rotatioun (Physik)|Rotatiounsdauer]] um [[Äquator]] | style="text-align:center" | 25&nbsp;d 9&nbsp;h 7&nbsp;m | style="text-align:center" | 25,38 |- | [[Rotatiounsschnellegkeet]] um [[Äquator]] | style="text-align:center" | 1856,847&nbsp;m/s | style="text-align:center" | 4,01 |- | [[Rotatioun (Physik)|Rotatiounsdauer]] bei 75° Breet | style="text-align:center" | 31 d 19 h 12 m | style="text-align:center" | - |- | Schréicht vun der Achs géint d’Ekliptik | style="text-align:center" | 7°&nbsp;15' | style="text-align:center" | - |- | [[Distanz]] zum Zentrum vun eiser [[Galaxis]] | style="text-align:center" | ronn 28.000 Liichtjoer | style="text-align:center" | - |- | Ëmlafzäit ëm den Zentrum vun eiser Galaxis ([[Galaktescht Joer]]) | style="text-align:center" | ronn 210.970.000 Joer | style="text-align:center" | - |- | [[Ëmlafschnellegkeet (Physik)|Ëmlafschnellegkeet]] ëm den Zentrum vun der Galaxis | style="text-align:center" | ongeféier 250&nbsp;km/s | style="text-align:center" | - |- | Distanz vun der Sonn op Äerd | style="text-align:center" | 149.597.870&nbsp;km | style="text-align:center" | - |- | Maximal erreechbaren Alter | style="text-align:center" | 11.112.000.000 Joer | style="text-align:center" | ronn 1,11 |- | Verbrauch (Waasserstoff) pro Sekonn | style="text-align:center" | 564.000.000 Tonnen / sek. | style="text-align:center" | - |} == Um Spaweck == * [http://www.kis.uni-freiburg.de Homepage des Kiepenheuer Instituts für Sonnenphysik, Freiburg] {{de}} * [http://www.aip.de/groups/soe/ Homepage der optischen Sonnenphysik am Astrophysikalischen Institut Potsdam, Potsdam] {{de}} * [http://www.aip.de/groups/osra/ Homepage der radio Sonnenphysik am Astrophysikalischen Institut Potsdam, Potsdam] {{en}} * [http://ephemeriden.com/sun.py Aktuelle Sonnestand] {{de}} * [http://www.raumfahrer.net/astronomie/sonnensystem/sonne.shtml Raumfahrer.net: Die Sonne] {{de}} * [http://photojournal.jpl.nasa.gov/target/Sun Biller vun der Sonn (NASA)] {{en}} * [http://www.baschelden-network.de/ass/Sol/ „Cinema del Sol“: animéiert Protuberanzen an Sonneflecken] {{de}} * [http://www.sonnenbeobachtung.de Informationen zur Sonnenbeobachtung mit Bildergalerie] {{de}} * [http://sonne.apper.de Sonnenop- an ënnergangszäiten] {{de}} * [http://sidc.oma.be Sonnenwind-Vorhersage Solar Influences Data Analysis Center Belgien (SIDC)] {{en}} * [http://sohowww.nascom.nasa.gov/ Solar and Heliospheric Observatory (SOHO)] {{en}} * [http://www.usno.navy.mil Koordinaten und Postitionsdaten der Sonne, Auf- und Untergangszeiten, Sonnen- und Mondfinsternisse U.S. Naval Observatory] {{en}} {{Commons|Category:sun|Sonne}} [[Category:Sonnesystem]] [[Category:Stären]] [[af:Son]] [[als:Sonne]] [[am:ፀሐይ]] [[ang:Sunne]] [[ar:شمس]] [[ast:Sol]] [[be:Сонца]] [[bg:Слънце]] [[br:Heol]] [[bs:Sunce]] [[ca:Sol]] [[cr:ᒌᔑᑳᐅᐲᓯᒻ]] [[cs:Slunce]] [[cu:Слъньце]] [[cy:Haul]] [[da:Solen]] [[de:Sonne]] [[el:Ήλιος]] [[en:Sun]] [[eo:Suno]] [[es:Sol]] [[et:Päike]] [[eu:Eguzkia]] [[fa:خورشید]] [[fi:Aurinko]] [[fr:Soleil]] [[frp:Solely]] [[fur:Soreli]] [[ga:An Ghrian]] [[gd:Grian]] [[gl:Sol]] [[gu:સૂર્ય]] [[he:השמש]] [[hi:सूर्य]] [[hr:Sunce]] [[hu:Nap (égitest)]] [[ia:Sol]] [[id:Matahari]] [[ilo:Init]] [[io:Suno]] [[is:Sólin]] [[it:Sole]] [[ja:太陽]] [[jbo:solri]] [[ka:მზე]] [[kn:ಸೂರ್ಯ]] [[ko:태양]] [[ku:رۆژ]] [[kw:Howl]] [[la:Sol]] [[lad:Sol]] [[li:Zon]] [[lt:Saulė]] [[lv:Saule]] [[mk:Сонце]] [[mr:सूर्य]] [[ms:Matahari]] [[mt:Xemx]] [[nah:Tōnatiuh]] [[nap:Sole]] [[nds:Sünn]] [[nds-nl:Zunne]] [[nl:Zon]] [[nn:Sola (stjerne)]] [[no:Solen]] [[nrm:Solé]] [[oc:Solelh]] [[pa:ਸੂਰਜ]] [[pam:Aldo]] [[pdc:Sunn]] [[pl:Słońce]] [[pt:Sol]] [[qu:Inti]] [[rmy:Kham]] [[ro:Soare]] [[ru:Солнце]] [[scn:Suli]] [[sco:Sun]] [[sh:Sunce]] [[simple:Sun]] [[sk:Slnko]] [[sl:Sonce]] [[sq:Dielli]] [[sr:Сунце]] [[su:Panonpoé]] [[sv:Solen]] [[sw:Jua]] [[ta:சூரியன்]] [[th:ดวงอาทิตย์]] [[tl:Araw (astronomiya)]] [[tr:Güneş]] [[ug:ئاپتاپقا سالماق]] [[uk:Сонце]] [[uz:Quyosh]] [[vi:Mặt Trời]] [[zh:太阳]] [[zh-min-nan:Ji̍t-thâu]] [[zh-yue:太陽]] de781gfnfajrveoejqqg758w44n1upl 2704270 2704265 2026-09-07T19:10:12Z Quinlan83 50793 Ännerung vum [[Special:Contributions/Seven 7 Spheres|Seven 7 Spheres]] ([[User talk:Seven 7 Spheres|Diskussioun]]) zeréckgesat op déi lescht Versioun vum [[User:NDG|NDG]] 2654508 wikitext text/x-wiki {{Infobox Stär}} [[Fichier:Sun projection with spotting-scope.jpg|thumb|Eis Sonn, mat Flecken]] D''''Sonn''', op [[Latäin]] ''Sol'', ass de [[Stär]] am Zentrum vun eisem Planéitesystem, dat mir [[Sonnesystem]] nennen. Eis Sonn ass fir d'Liewen op der [[Äerd]] vu fundamentaler Bedeitung. Vill wichteg Prozesser op der Äerduewerfläch, wéi d'[[Klima]] an d'[[Liewen|Liewe]] selwer, ginn duerch d'[[Sonnestralung|Stralungsenergie vun der Sonn]] ugedriwwen. Si stamen ongeféier 99,98 %<!--net 99,998 %. Solar Astralung 1367W/m²/4 Äerdwäermt 0,06-0,08W/m² (1367/4)/((1367/4)+0,07)=0,9998=99,98 % --> vum ganzen Energiebäitrag zum Äerdklima vun der Sonn – de butzege Rescht gëtt aus [[Geothermesch Energie|geothermalen]] Hëtztquelle gespeist. Och d'[[Gezäiten|Gezäite]] ginn zu engem Drëttel op d'[[Gravitatioun]] vun der Sonn zeréck. D'[[Astronomesch Symboler|astronomescht Zeeche]] fir eis Sonn ass [[Fichier:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]. == Date vun eiser Sonn == [[Fichier:Sun STEREO 4dec2006 lrg.jpg|thumb|Eis Sonn am ultraviolette Beräich]] {| {{prettytable}} |- bgcolor="#efefef" ! ! Sonn ! Verhältnes Sonn/Äerd |- | Stäreklass (kuckt [[Spektralklass]] a [[Liichtkraaftklass]]) | style="text-align:center" | G2V | style="text-align:center" | - |- | Zäit bis zum Enn vum [[Waasserstoff]]brennen am Zentrum | style="text-align:center" | ongeféier 4,5–5 Milliarde Joer | style="text-align:center" | - |- | Mëttleren [[Duerchmiesser]] | style="text-align:center" | 1.392.520&nbsp;km | style="text-align:center" | 109,084 |- | [[Gravitatiounsradius]] | style="text-align:center" | 2,95325&nbsp;km | style="text-align:center" | 332.946 |- | Mëttlere [[Wénkelduerchmiesser]] | style="text-align:center" | 31' 59,3" | style="text-align:center" | - |- | Solar Gravitatiounskonstant (''G''•''M'') | style="text-align:center" | 1,32712440018•10²⁰ m³ s⁻² | style="text-align:center" | 332.946 |- | [[Mass (Physik)|Mass]] | style="text-align:center" | 1,9884•10³⁰&nbsp;kg | style="text-align:center" | 332.946 |- | Masseverloscht pro Sekonn duerch Stralung | style="text-align:center" | 4,295•10⁹&nbsp;kg | style="text-align:center" | - |- | Masseverloscht pro Sekonn duerch de Sonnewand | style="text-align:center" | ronn 1•10⁹&nbsp;kg | style="text-align:center" | - |- | Masseverloscht bis haut duerch Stralung | style="text-align:center" | ronn 520•10²⁴&nbsp;kg = 87&nbsp;Äerdmassen | style="text-align:center" | - |- | [[Liichtkraaft]] | style="text-align:center" | 3,86•10²⁶&nbsp;[[Watt (Eenheet)|W]] | style="text-align:center" | - |- | [[Fluchtvitess]] | style="text-align:center" | 617,319&nbsp;km/s | style="text-align:center" | 62,927 |- | [[Dicht]] | style="text-align:center" | 1,408&nbsp;g/cm³ | style="text-align:center" | 0,2553 |- | Dicht am Zentrum | style="text-align:center" | 150&nbsp;g/cm³ | style="text-align:center" | 11,1 <!-- Erde: 13,5 g/cm^3 --> |- | [[Drock (Physik)|Drock]] (Zentrum) | style="text-align:center" | > 2•10¹⁶&nbsp;[[Pascal (Einheet)|Pa]] | style="text-align:center" | - |- | Uewerflächevitess | style="text-align:center" | 273,96&nbsp;m/s² | style="text-align:center" | 27,9 |- | Mëttel [[Visuell Magnitude]] | style="text-align:center" |-26^m,8 | style="text-align:center" | - |- | [[Absolut Hellegkeet]] | style="text-align:center" | 4,87^M | style="text-align:center" | - |- | [[Bolometresch Hellegkeet|Absolut bolometresch Hellegkeet]] | style="text-align:center" | 4,74^M | style="text-align:center" | - |- | [[Temperatur]] am Zentrum | style="text-align:center" | 1,48•10⁷&nbsp;[[Grad Celsius|°C]] | style="text-align:center" | 2114 <!-- Äerde: 7000 K --> |- | Temperatur an der [[Photosphär]] | style="text-align:center" | ronn 6100&nbsp;°C | style="text-align:center" | - |- | Temperatur vun der [[Sonnekorona|Korona]] | style="text-align:center" | ronn 1–2 Millioune&nbsp;[[Kelvin|K]] | style="text-align:center" | - |- | [[Schwaarz Kierper|Effektivtemperatur]] | style="text-align:center" | 5777&nbsp;K (5504&nbsp;°C) | style="text-align:center" | - |- | Stralungsmaximum | style="text-align:center" | ronn 500&nbsp;nm gréngt Liicht | style="text-align:center" | - |- | [[Intensitéit (Physik)|Spezifesch Ausstralung]] op der Uewerfläch | style="text-align:center" | 6,318•10⁷&nbsp;W/m² | style="text-align:center" | - |- | [[Rotatioun (Physik)|Rotatiounsdauer]] um [[Equator]] | style="text-align:center" | 25&nbsp;d 9&nbsp;h 7&nbsp;m | style="text-align:center" | 25,38 |- | [[Rotatiounsvitess]] um [[Equator]] | style="text-align:center" | 1856,847&nbsp;m/s | style="text-align:center" | 4,01 |- | [[Rotatioun (Physik)|Rotatiounsdauer]] bei 75° Breet | style="text-align:center" | 31 d 19 h 12 m | style="text-align:center" | - |- | Schréi vun der Achs géint d'Ekliptik | style="text-align:center" | 7°&nbsp;15' | style="text-align:center" | - |- | [[Ofstand|Distanz]] zum Zentrum vun eiser [[Galaxis]] | style="text-align:center" | ronn 28.000 Liichtjoer | style="text-align:center" | - |- | Ëmlafzäit ëm den Zentrum vun eiser Galaxis ([[Galaktescht Joer]]) | style="text-align:center" | ronn 210.970.000 Joer | style="text-align:center" | - |- | [[Ëmlafvitess (Physik)|Ëmlafvitess]] ëm den Zentrum vun der Galaxis | style="text-align:center" | ongeféier 250&nbsp;km/s | style="text-align:center" | - |- | Distanz vun der Sonn op Äerd | style="text-align:center" | 149.597.870&nbsp;km | style="text-align:center" | - |- | Maximal erreechbaren Alter | style="text-align:center" | 11.112.000.000 Joer | style="text-align:center" | ronn 1,11 |- | Verbrauch vu [[Waasserstoff]] pro Sekonn | style="text-align:center" | 564.000.000 Tonnen / sek. | style="text-align:center" | - |} == Allgemenges == D'Sonn ass de mächtegsten [[Himmelskierper]] an eisem Planéitesystem, zu deem senger Gesamtmass si mat engem Undeel vun 99,9 % bäidréit. Den Duerchmiesser huet ongeféier 1,39 Millioune km (109-mol den Äerdduerchmiesser), wat knapps ënner der geschater [[Moyenne]] vun alle Stäre<!-- der Milchstraße? --> läit. Hiren duerchschnëttlechen Ofstand vun der Äerd ass ongeféier 150 Millioune Kilometer. D'Äerd kënnt bei hirem [[Perihel]]-[[Transit (Astronomie)|Transit]] ëm den 3. Januar (2.–4. Januar) bei 147,099 Mio. km am nooste bei d'Sonn, déi gréisst Distanz huet si bei hirem [[Aphel]]-Transit ëm de 5. Juli (3.–6. Juli) bei 152,096 Mio. km. Duerch hir Uewerflächentemperatur vu 5.778&nbsp;[[Kelvin|K]] fält d'Sonn an d'[[Spektralklass]] G2 an huet d'[[Liichtkraaftklass]] V. De G2V Stär ass dofir en duerchschnëttlechen, „[[Zwergstär]]“ dee giel liicht an deen an der ronn 10 Milliarde Joer laanger Haaptphas vu senger Entwécklung ass. Eis Sonn gehéiert am [[Hertzsprung-Russell-Diagramm]] zu der [[Haaptrei]] an hiren Alter gëtt op ronn 4,57 Milliarde Joer geschat. == Rotatioun == Eis Sonn rotéiert a ronn véier Wochen ëm hir eegen Achs. Dës [[Rotatioun (Physik)|Rotatioun]] dauert um [[Equator]] 25,4 Deeg, a mëttlere [[Geographesch Breet|Breete]] 27 bis 28 Deeg an no bei de Pole 36 Deeg. Dësen Ënnerscheed an der Dauer vun engem ''Sonnendag'' gëtt als [[differenziell Rotatioun]] bezeechent an ass zanter laangem duerch Gas- an [[Hydrodynamik]] erklärbar. Ufanks vun den 1990er ass erkannt ginn, datt d'Sonn ënner der Konvektiounszon gläichfërmeg mat enger Period vu knapps 27 Deeg rotéiert. Den Iwwerganksberäich, d'[[Tachocline-Regioun|Tachoclinn]], ass duerch ee staarke radiale Gradient vun der differenzieller Rotatioun gekennzeechent. En ass op wéineg Prozenter vum Sonneradius begrenzt a fält ongeféier mat dem ënneschten Enn vun der Konvektiounszon zesummen. De Verlaf vun der differenzieller Rotatioun an der Konvektiounszon souwéi d'Lag an d'Déckt vun der Tachoclinn sinn theoreetesch nach net verstanen. == Opbau == [[Fichier:Structure du Soleil.jpg|thumb|Den Opbau vun der Sonn.]] D'Sonn besteet aus verschiddenen Zone mat schuelefërmegem Opbau, woubäi d'Iwwergäng allerdéngs net streng vuneneen ofgegrenzt sinn. === Zesummesetzung === D'[[Sonnemass]] ass ongeféier dat Duebelt vun der geschater Duerchschnëttsmass vun engem Stär aus der [[Mëllechstrooss]]. Wann een nëmmen d'Stäre mat [[Waasserstoffbrennen]] zielt (also déi „[[Brongen Zwerg|Brong Zwergen]]“ ausschléisst), da läit hir Mass am Duerchschnëtt. Hir Mass setzt sech zu 73,5 % aus [[Waasserstoff]] an zu 25 % aus [[Helium]] zesummen. De Rescht vun der Sonnemass besteet aus verschiddene schwéieren Elementer bis aschléissend [[Eisen]]. === Kär === Déi ganz fräi Energie staamt aus dem ''Kär'' an der Mëtt vun der Sonn. Dëse Kär huet eng Gréisst vum Zentrum bis zu ongeféier engem Véirel vum Radius vun der visueller Sonnenuewerfläch. Obwuel de Kär nëmmen 1,6 % vum Sonnenvolumen ausmécht, sinn do ronn 50 % vun der Sonnemass konzentréiert. Bei enger Temperatur vu ronn 15,6 Millioune [[Kelvin|K]] huet d'Matière do d'Form vu [[Plasma (Physik)|Plasma]]. === Stralungszon === [[Fichier:Solar internal structure.svg|thumb|D'Struktur vun der Sonn.]] ''Kuckt och [[Stärenopbau]]'' Ronderëm de Kär läit déi sougenannt „Stralungszon“, déi ongeféier 70 % vum Sonneradius ausmécht. Am [[Vakuum]] vum Weltraum beweege sech d'Gamma[[photon]]e mat [[Liichtvitess]] duerch de Raum. Am Zentrum vun der Sonn ass eng héich Dicht, soudatt d'Photonen ëmmer nees mat den Deelercher vum Plasma zesummestoussen, dobäi [[Absorptioun (Physik)|absorbéiert]] an nees ofgestraalt ginn. Si beweege sech op enger zoufälleger Bunn an [[Diffusioun|diffundéieren]] dobäi a Richtung Sonnenuewerfläch. Statistesch gesinn, brauch e stännegt absorbéiert a re-emittéiert Photon ongeféier 10.000 bis 170.000 Joer, fir d'Sonn ze verloossen. Dat bedeit, datt d'Liicht, dat mer haut vun der Sonn kréien, schonn viru laanger Zäit gemaach gouf. Bei jiddwer Zesummestouss an der Stralungszon hëlt d'Stralungsenergie vum Photon of a seng [[Wellelängt]] hëlt zou. D'Gammastralung gëtt a [[Röntgenstralung]] ëmgewandelt. Anescht wéi bei de Photone kommen d'[[Neutrino]]e bal ongehënnert duerch d'Schichte vun der Sonn, well se kaum mat Matière a Wiesselwierkung trieden. D'Neutrinoen erreechen, well si sech bal mat Liichtvitess beweegen, schonn no aacht Minutten d'Äerd, woubäi se bal ongehënnert duerch de Planéit ginn. An all Sekonn passéiere ronn 70&nbsp;Milliarden Neutrinoen ee Quadratzentimeter vun der Äerduewerfläch. === Konvektiounszon === * Kuckt och [[Stärenopbau]] Un d'Stralungszon schléisst sech d'„Konvektiounszon“ un. Si ass 140.000&nbsp;km déck a mécht sou 20 % vum Sonneradius aus. Am Grenzberäich zu der Stralungszon huet d'Temperatur nach ongeféier zwou Millioune Kelvin. Energie gëtt an dëser Zon net méi duerch Stralung ofginn, mä duerch eng Stréimung ([[Konvektioun]]) vum Plasma nees no baussen transportéiert. Dobäi klëmmt waarm Matière a gewaltege Stréim no baussen, killt do of a fält nees an de Sonnenzentrum erof. Well dat frësch opsteigend Plasma méi waarm an domat méi hell ass wéi dat eroffalend, sinn d'[[Konvektiounszelle]] mat engem [[Teleskop]] als [[Granulatioun (Astronomie)|Granulatioun]] vun der Sonnenuewerfläch ze gesinn. (nëmme mat spezielle Filteren !) === Sonnenuewerfläch an Ëmgéigend === ==== [[Photosphär]] ==== Iwwer der Konvektiounszon läit d'[[Photosphär]], déi mer als Quell vun der [[Sonnestralung]] feststellen: eng „[[Kugelschuel]] aus Liicht“ déi de Mënsch als siichtbar Sonnenuewerfläch gesäit. Si ass awer nëmmen eng 300 bis 400&nbsp;km déck Schicht, wou d'Temperatur op der Uewerfläch ronn 5800&nbsp;Kelvin (5500&nbsp;°C) waarm ass. D'Photosphär gëllt allgemeng als déi eigentlech Sonnenuewerfläch, obschonn eis Sonn, wéi och déi meescht aner Stären, keng schaarf baussenzeg Grenz huet. [[Fichier:HI6563 fulldisk.jpg|thumb|200px|Chromosphär vun eiser Sonn no enger Hα-Spektralanalys.]] D'Photosphär gëtt déi komplett vum Sonnenkär ausgeléisten an opsteigend Energie als Stralung of – gréisstendeels am visuelle Liicht, wat och hiren Numm seet (griich. ''φoς = Liicht''). Eréischt do huet d'Energie vun de Stralungsquante sou wäit ofgeholl, datt si onschiedlech a fir dat mënschlecht A siichtbar ass. Wéinst ongeheiere [[Wierbel (Physik)|Wierbel]] an variable [[Magnéitfeld]]er (Quell vun de [[Sonnefleck]]en) däerf ee sech d'Uerwerfläch allerdéngs net glat virstellen. Duerch digital [[Bildveraarbechtung]] vun de Miessunge vu [[Solar and Heliospheric Observatory|SOHO]] oder [[Transition Region And Coronal Explorer|TRACE]] kann ee si sou duerstellen, datt si wéi haart, awer dauernd beweeglecht Material ausgesäit. Fir d'[[Turbulenz]]en ass och déi elektresch [[Elektresch Leetfäegkeet]] vun der waarmer Sonnematière bestëmmend. ==== [[Chromosphär]] ==== Iwwer der Photosphär ass d'[[Chromosphär]]. Si gëtt vun der Photosphär zwar iwwerstraalt, ass awer bei enger [[Sonnendäischtert]] fir e puer Sekonnen als roudelzegt Liicht ze gesinn. D'Temperatur hëlt hei bis iwwer 10.000&nbsp;K zou, wärend d'[[Gasdicht]] ëm de Faktor 10⁻⁴ op 10⁻¹⁵ g/cm³ ofhëlt. D'Liicht, dat duerch d'Chromosphär schéngt, gëtt zu engem klengen Deel absorbéiert. D'Chromosphär souwéi den ieweschten Deel vun der Photosphär sinn dofir fir déi charakteristesch [[Spektrallinn|donkel Linne]] vum Sonnespektrum, déi als [[Fraunhoferlinn]]e bekannt sinn, verantwortlech. ==== [[Sonnekorona]] ==== [[Fichier:Solar eclips 1999 4.jpg|thumb|left|D'Korona vun der Sonn wärend der Sonnendäischtert am Joer 1999, kuerz virun dem Sonnefleckenmaximum. D'Strale verlafen no all Säiten.]] Iwwer der Chromosphär läit d'[[Sonnekorona|Korona]], an där d'Dicht nach eng Kéier ëm de Faktor 10⁻⁴ op 10⁻¹⁹&nbsp;g/cm³ ofhëlt. Déi bannescht Korona erstreckt sech – jee no dem aktuellen [[Sonnefleck|Fleckenzyklus]] – ëm een bis zwéi [[Sonneradius|Sonneradien]] no baussen a stellt eng éischt Iwwergangszon zum interplanetaresche Raum duer. Duerch Sonnestralung, [[Stousswell]]en an aner Wiesselwierkunge vu mechanescher oder magnéitescher Aart gëtt déi baussenzeg verdënnte Koronamatière allerdéngs op Temperature vu bis zu zwou Millioune Kelvin opgehëtzt. Déi genee Ursaache vun dësem Heizmechanismus ass nach onkloer. Eng méiglech Energiequelle wieren akustesch Wellen a Microflares – kleng Ausbréch op der Sonnenuewerfläch. E besonnesch héijen [[Temperaturgradient]] ass op der ënneschter Grenz vun der Korona, wou hir Dicht no uewe méi rapid ofhëlt, wéi d'Energie oftransportéiert ka ginn. Bannen e puer honnert Héichtekilometer klëmmt déi kinetesch Gastemperatur ëm eng Millioun Grad a „mécht sech Loft“, andeems déi zousätzlech Heizenergie als [[Sonnewand]] entwäicht. D'Korona kann nëmmen opgrond hirer extreem niddreger Dicht sou waarm ginn. Dee bei all totaler [[Sonnendäischtert]] visuelle ''Stralekranz'' (lat. ''Corona'' = [[Kroun]]) huet scho viru Joerdausenden d'Mënschen erstaune gedoen. D'Korona kann en ettlech Millioune Kilometer grouss ginn a weist eng stralefërmeg Struktur, déi sech mat dem Zyklus vun de [[Sonnefleck]]e staark ännert. Am Sonneflecken-Maximum verlafen d'Stralen no alle Säiten, am Minimum nëmmen an der Géigend vum Sonnen[[equator]]. D'Korona geet an de [[Sonnewand]] iwwer. Dësen erstreckt sech bis zu der [[Heliopaus]], wou en op den [[Interstellar Matière|Interstellare Medium]] trëfft. == Physikalesch Eegenschaften == === Energiehierstellung === Haaptsächlech duerch d'[[Proton-Proton-Reaktioun]] an zu engem klengen Deel (1,6 %) duerch den [[CNO-Zyklus]] verschmëlzen Waasserstoffkären zu Heliumkären, woubäi [[Gammastralung]] an [[Neutrino|Elektronneutrinos]] hiergestallt ginn. Déi hiergestallten Heliumkären hunn opgrond vun der [[Verbindungsenergie]] eng méi kleng Mass wéi den Total vun den ufängleche Waasserstoffkären ([[Massendefekt]]). De Massenënnerscheed gëtt geméiss der Formel ''[[Äquivalenz vu Mass an Energie|E&nbsp;=&nbsp;m&nbsp;•&nbsp;c²]]'' an Energie ëmgewandelt (pro Fusioun vu véier Protonen zu engem He-Kär ≈ 27&nbsp;[[Elektronenvolt|MeV]]). Am Kär vun der Sonn gi pro Sekonn 564 Milliounen Tonne Waasserstoff zu 560 Millioune Tonnen Helium [[Kärfusioun|fusionéiert]]. Déi 4,3 Milliounen Tonnen Differenz pro Sekonn (déi der [[Relativitéitstheorie]] no ze schléissen ass) erginn eng Totalleeschtung vun ongeféier 3,7&nbsp;×&nbsp;10²⁶&nbsp;W, déi am Kär fräigesat an zum Schluss op der Uewerfläch zum gréissten Deel als Liicht ofgestraalt gëtt. En Deel vun e puer Prozent vun der Energie gëtt duerch d'Neutrinoen direkt aus dem Kär erausgeschléidert. Fir datt et am Sonnenzentrum zu enger Kärfusioun komme kann, gëtt eng héich Temperatur gebraucht: Déi kinetesch Energie vun den Deelercher muss duergoen, fir bei engem Zesummestouss déi elektrostatesch Ofstoussskraaft vun de positiv geluedene Protonen (Waasserstoffkären) z'iwwerwannen. D'Temperatur am Sonnekär mat där doraus resultéierender typesch kinetescher Energie vun de Protone weist sech bei enger naiver, klassescher Rechnung als eigentlech ze „kal“ fir eng Kärfusioun. Datt et trotzdeem Fusioune gëtt, ass op de [[Quantemechanik|quantemechaneschen]] [[Tunneleffekt]] zeéckzeféieren. Et besteet dobäi eng bestëmmt Warscheinlechkeet, datt sech zwéi Protone sou no kommen, datt et eng Kärverschmëlzung ka ginn. Den Energieniveau vun den ofstoussende Kräfte gëtt bei der Verschmëlzung souzesoen „duerchtunnelt“. D'Warscheinlechkeet vun enger Fusioun vun zwéi Waasserstoffkären am Zentrum vun der Sonn ass zwar ganz kleng. Well awer eng immens Zuel vu Kären do sinn an d'Dicht enorm ass, kënnen trotzdeem gewalteg Energiemasse fräigesat ginn. Am Sonnekär entsteet aus den dicht gedrängten [[Atomkär]]e vum Waasserstoff duerch [[Kärfusioun]] Helium, soudatt de Waasserstoff-Undeel zu Gonschte vum Helium an Zukunft weider fale wäert. Dëse Prozess ass de ''Motor'' vun der Sonn, aus deem si déi Energie bezitt, déi si an der [[Photosphär]] duerch Stralung ofgëtt. Well d'Sonn kee feste Kierper wéi déi äerdänlech Planéiten a Mounden ass, mä e gliddege Gasball, wier si ouni dësen Energienoschub vu bannen ''onstabil''. Si géif sech ofkillen an op e Brochdeel vun hirer aktueller Gréisst zesummenzéien. === Stralungsleeschtung === Eis Sonn schéckt en extreem breede [[elektromagnéitesche Spektrum|Spektrum]] vun [[Elektromagnéitesch Wellen|elektromagnéitesche Wellen]] aus, dat op ville Plaze kleng [[Fraunhoferlinn|Ënnerbriechungen]] opweist. Dëse Spektrum fänkt u bei de [[Radiowellen]], erreecht säi Stralungsmaximum am Beräich vum visuelle [[Liicht]] bei de [[Spektralfaarf|Spektralfaarwen]] vu Giel bis Gréng a geet iwwer déi ultraviolett Welle bis zu der [[Röntgenstralung]]. Am Laf vun der biologescher [[Evolutioun]] huet sech d'A vum Mënsch a vu villen Déierenarten un de Sonnespektrum gewinnt an un de Spektralberäich ëm de Stralungsmaximum gouf fir eis erkennbar - also siichtbar. Am Ofstand zu der Äerd féiert d'Ofstralung vun deem Spektrum zu enger Astralung vu knapps 1,4 Kilowatt pro Quadratmeter ([[Solarkonstant]]). Rechent een dësen Energiefloss op déi ganz Sonn ëm, da léisst sech fir déi iwwer all Wellelängten ewech zesummen ofgestraalt elektromagnéitesch Leeschtung ([[Liichtkraaft]]) e Wäert vu ronn 3,8&nbsp;×&nbsp;10²⁶ Watt ermëttelen. D'Sonn gëtt dovu 44,2 % an [[Infraroutstralung]], 51,8 % a [[Liicht]], 3,6 % an [[UV-A]] an 0,4 % an [[UV-B]] of. === Pulsatioun === Déi ganz Sonn [[Schwéngung|pulséiert]] an ënnerschiddleche [[Frequenz]]en. Si schwéngt souzesoe wéi eng riseg Klack. Allerdéngs kënne mer d'[[Schallwell]]en op der Äerd net héieren“, well de Vakuum vum Weltraum déi net weiderleet. Mat spezielle Methode kann een d'Schwéngungen awer siichtbar maachen. Schwéngungen aus dem Sonnenzentrum beweegen d'Photosphär op an of. Wéinst dem [[Dopplereffekt]] ginn d'Absorptiounslinne vum Sonnespektrum, jee no Beweegungsrichtung vun de Gase verréckelt. Déi haaptsächlech féierend Schwéngung huet eng Period vu ronn fënnef Minutten (293&nbsp;Sekonnen ±&nbsp;3&nbsp;Sekonnen). Wärend der Konvektiounszon herrschen hefteg [[Turbulenz]]en, woubäi opsteigend Konvektiounszelle bei der Stréimung duerch déi ëmleiend Gase Schallwelle produzéieren. No bausse lafend Schallwellen erreechen d'Grenzschicht zu der Photosphär. Well do d'Dicht staark ofhëlt, kënnen d'Welle sech do net ausbreeden, mä gi reflektéiert a lafen nees an de Sonnekär. Mat ëmmer méi grousser Déift huelen d'Dicht vun der Matière an d'[[Schallvitess]] zou, soudatt d'Wellefront gekrëmmt an nees no bausse geleet gëtt. Duerch stänneg Reflexioun an Iwwerlagerung kënne Schallwelle verstäerkt ginn, et bilde sech [[Resonanz (Physik)|Resonanzen]] aus. D'Konvektiounszon wierkt sou wéi e risege [[Resonanzkierper]], deen déi driwwer leiend Photosphär a Schwéngung bréngt. D'Auswäertung vun de Schwéngungen erlaabt eng Ausso iwwer de bannenzegen Opbau vun der Sonn. Sou konnt d'Ausdeenung vun der Konvektiounszon bestëmmt ginn. Analog zu der Erfuerschung vu [[Seismik|seismesche]] Wellen op der Äerd, schwätzt ee bei dem solare Wëssenschaftszweig vun der [[Helioseismologie]]. === Wiesselwierkung vun der Sonn mat hirer Ëmgéigend === D'Sonn beaflosst och den interplanetaresche Raum mat hirem Magnéitfeld a virun allem mat der Deelchenemissioun, dem [[Sonnewand]]. Dësen Deelchestroum kann d'Sonn mat villen 100&nbsp;km/s verloossen an verdrängt d'[[Interstellar Matière]] bis zu enger Distanz vu ronn 22,5 Milliarde Kilometer (150 [[Astronomesch Eenheet]]en). Dee Beräich, deen duerch de Sonnewand gréisstendeels vum interstellare Gas entlaascht gouf, heescht [[Heliosphär]]. Bei [[Sonneneruptioun]]e kënne souwuel d'Vitess wéi och d'Dicht vum Sonnewand staark zouhuelen am op der Äerd nieft de [[Polarliicht]]er och Stéierungen un elektronesche Systemer a beim Funkverkéier verursaachen. == Opteschen Androck an Observatioun == === Opteschen Androck === [[Fichier:Crepuscular rays8 - NOAA.jpg|thumb|Sonnestralen duerch d'Wolleken]] Kuckt een d'Sonn aus dem Weltraum, da gesäit si wäiss aus. Hir gewinnt giel Faarf erkläert sech duerch den Afloss vun der [[Äerdatmosphär]]. Kuerzwellegt (blot) Liicht gëtt un de Loftmoleküllen (Stéckstoff, Sauerstoff, Eedelgas a Kuelestoffdioxid) méi staark [[Streeuung (Physik)|gestreet]], wéi laangwelleges (rout) Liicht. Sou straalt den [[Himmel (planetär)|Himmel]] diffus blo, Sonnenstralen, déi direkt op d'Äerduewerfläch optreffen, dogéint giel. Wat de Wee méi laang ass, déi d'Sonnestralen op hirem Wee duerch d'Atmosphär zeréckleeën, ëmsou méi blot Liicht gëtt eraus gestreet. Bei Sonnenënnergang gesäit dofir d'Sonn da staark roudelzeg aus. Mat fräiem A kann d'Sonn nëmme bei dréiwem Himmel kuerz no [[Sonnenopgank]] oder kuerz viru [[Sonnenënnergang]] observéiert ginn. D'[[Äeratmosphär]] schléckt de gréissten Deel vum Liicht, speziell och d'UV-Stralung. Dogéint reduzéiert d'Atmosphär um Horizont och staark d'Ofbildungsqualitéit a bewierkt eng vertikal Stauchung vum Sonnebild als Folleg vun der [[Refraktioun|Liichtbriechung]]. Datt d'Sonn, wa se ënnergeet um Horizont méi grouss ausgesäit, ass dogéint net, wéi dacks gemengt gëtt, eng Suite vun der Refraktioun an de Loftschichten, mä eng optesch Täuschung, déi vun der Observatiounspsychologie ënner dem Begrëff [[Moundtäuschung]] ënnersicht an erkläert gëtt. Zwar sinn all Phenomeener vun der [[atmosphäresch Optik|atmosphärescher Optik]] direkt oder indirekt un d'Sonneliicht geknëppt, vill vun hinne weise sech awer direkt nieft oder mat der Sonn e spezielle Bezuch. Dës gëllt un éischter Linn fir Sonnenopgang an Sonnenënnergang, mä och bal fir all [[Halo (Liichteffekt)|Halophenomeen]], wéi déi 22°-Halo, d'[[Niewesonn]]en oder [[Liichtsäil]]en. Ganz rar si [[Grénge Blëtz|Gréng Blëtzer]]. === Observatioun vun der Sonn === Mat [[Teleskop]]e kann een d'Aktivitéite vun der Sonn a Form vun [[Protuberanz]]en a [[Sonnefleck]]e siichtbar maachen. Observéiere kann een och hefteg Ausbréch, sougenannte [[Sonneneruptioun|Flares]], déi scho mat klengen Instrumenter als méi hell an domat méi gliddeg Gebidder z'erkenne sinn. D'Sonnescheif huet vun der Äerd aus gekuckt een Duerchmiesser vu ronn 32&nbsp;[[Bouminutt]]en, woubäi déi exakt Gréisst vun der momentaner Distanz vun der Äerd zu der Sonn ofhänkt. Am [[Perihel]] erschéngt d'Sonnescheif am gréissten, am Aphel am klengsten. [[Fichier:Sun920607.jpg|thumb|left|Sonnenobservatioun mat enger [[Spektiv]] no der Projektiounsmethod.]] Nimools d'Sonn direkt duerch d'Okular ukucken, well d'Aeliicht direkt futti geet! D'[[Sonnenobservatioun]] geschitt am beschten, wann d'Okularbild vum Teleskop oder Spektiv op eng wäiss Fläch (zum Beispill e Stéck [[Léngent]] oder e Stéck [[Kartong]]) projezéiert gëtt (Vill Teleskopen hu bei hirem Ekipement e wäisse Blech mat dobäi). Déi [[optesch Ofbildung|Ofbildung]] vun der Sonn kann ouni Gefor gekuckt ginn. Dëst Method nennt een [[Okularprojektioun]]. Eng weider Observatiounsméiglechkeet besteet mat Hëllef vu spezielle [[Sonnefilter]]. Dëst sinn Folien oder beschichtet Glieser, déi virun d'A gehale ginn oder virun d'[[Objektiv (Optik)|Objektiv]] ubruecht ginn. Eng detailléiert Observatioun ass ausserdeem mat engem [[Herschelprisma]] oder [[Pentaprisma]] méiglech. Bei alle beschriwwenen Observatioune gëtt de ganze Spektrum vum Sonneliicht gedämpt, d'Sonn gëtt am „Wäissliicht“ gekuckt. Dobäi ginn d'Sonneflecken, Flares an d'Granulatioun siichtbar. Fir Protuberanzen ze kucken, brauch ee besonnesch Baudeeler oder en Teleskop. Bei engem [[Protuberanzenasaz]] gëtt d'Sonn duerch eng Scheif zougedeckt; et gëtt souzesoen eng kënschtlech total Sonnendäischtert gemaach. Déi um Sonnerand opsteigend Protuberanze ginn duerch e sougenannten ''H-alpha-Filter'' gekuckt. Dëst ass e besonnesch schmuelbandege [[Interferenzfilter]], deen nëmmen dat déifrout Liicht vum [[Ugereegten Zoustand|ugereegten]] Waasserstoff duerchléisst. Eng Observatioun vun der ganzer Sonnenuewerfläch an dësem Spektralberäich erméigleche sougenannt [[H-alpha-Teleskop]]en. Domat kënne Protuberanzen, Filamenter, Flecken a Flares gekuckt ginn. Dës Teleskope sinn an de leschte Joren zimmlech bëlleg ginn a kënne vun [[Amateurastronom]]en agesat ginn. D'Korona kann nëmme bei enger totaler Sonnendäischtert oder mat engem speziellen Instrument, dem [[Koronograph]], observéiert ginn. == Entwécklung vun der Sonn == <div style="float:right;"> {| class="prettytable" style=" font-size: 90%;" |- bgcolor=LemonChiffon ! Phas ! Dauer a<br> Millioune<br> Joer ! Liichtkraaft<br>(an L₀) ! Radius<br>(an R₀) |- | align=center |Haaptreiestär | align=right |11.000 | align=center |0,7…2,2 | align=center |0,9 … 1,6 |- | align=center |Iwwergangsphas | align=right |700 | align=center |2,3 | align=center |1,6 … 2,3 |- | align=center |Roude Ris | align=right |600 | align=center |2,3 … 2300 | align=center |2,3 … 166 |- | align=center |Ufank vum He-Brennen | align=right |110 | align=center |44 | align=center |etwa 10 |- | align=center |He-Schuelebrennen | align=right |20 | align=center |44 … 2000 | align=center |10 … 130 |- | align=center |Instabil Phas | align=right |0,4 | align=center |500 … 5000 | align=center |50 … 200 |- | align=center |Iwwergang zu Wäissem Zwerg <br> mat planetareschem Niwwel | align=right |0,1 | align=center |3500 … 0,1 | align=center |100&nbsp;…&nbsp;0,08 |} </div> D'Sonn ass viru 4,6&nbsp;Milliarde Joer duerch e [[Gravitatioun|gravitative]] Kollaps vun enger [[Interstellar Matière|interstellarer Gaswollek]] entstanen. Dëse Kollaps, an deem senge Verlaf och d'Planéiten entstane sinn, an déi uschléissend Relaxatiounsphas war no ronn 50&nbsp;Millioune Joer ofgeschloss. Déi uschléissend Entwécklungsgeschicht vun der Sonn féiert iwwer hiren aktuellen Zoustand bis zu deem vun engem [[Roude Ris]] an endlech iwwer eng onstabil Endphas am Alter vu ronn 12,5&nbsp;Milliarde Joer zu engem [[Wäissen Zwerg]], dee vun engem [[planetareschen Niwwel]] ëmkreest ass. Dësen Oflaf léisst sech haut unhand vu Gesetzer aus der [[Physik]] an dem Wëssen [[kärphysik]]alescher Prozesser aus Laborexperimente zimmlech genee am [[Computer]] modelléieren. D'Date vun eenzele Phase sinn an der Tabell uginn (Sackmann, 1993). Den Index Null markéiert déi haiteg Kenndate vun der Sonn, dat heescht am Alter vu 4,6&nbsp;Milliarde Joer. == Literatur == * Kenneth R. Lang: ''Die Sonne – Stern unserer Erde.'' Springer, Berlin – Heidelberg – New York 1996. ISBN 3-540-59437-X * Rudolf Kippenhahn: ''Der Stern von dem wir leben.'' DVA, Stuttgart 1990. ISBN 3-421-02755-2 * Helmut Scheffler, [[Hans Elsässer]]: ''Physik der Sterne und der Sonne.'' BI-Wiss.-Verl., Mannheim 1990. ISBN 3-411-14172-7 * I.-J. Sackmann u. a.: ''[http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1993ApJ...418..457S Our Sun.]'' T 3. Present and Future. In: ''Astrophysical Journal.'' Univ. of Chicago Press, Chicago Ill 418.1993, 11 (Nov.), 457–468 (Online). * C. Bounama, W. v. Bloh, S. Franck: ''Das Ende des Raumschiffs Erde.'' In: ''[[Spektrum der Wissenschaft]].'' Spektrum, Heidelberg 2004, 10 (Okt.), S. 52–59. * Wolfgang Mattig: ''Die Sonne.'' C. H. Beck, München 1995. * Wolfgang Mattig: ''[https://web.archive.org/web/20190103013350/http://sonneonline.org/ Bevor die Sonnenbeobachtung zur Sonnenphysik wurde – in Deutschland und Umgebung.]'' In: ''[http://www.sonneonline.org SONNE.]'' Mitteilungsblatt der Amateursonnenbeobachter. Berlin 2002, 103, 67 (online - pdf). * Michael Stix: ''The Sun – An Introduction.'' Springer, New York 2004. ISBN 3-540-20741-4 * [[Josef Langer]]: ''Theoria motuum Solis et Lunae.'' * F. Herrmann, H. Hauptmann: ''Understanding the stability of stars by means of thought experiments with a model star''. Am. J. Phys. 65, 292–295 (1997) * Thorsten Dambeck: ''[https://web.archive.org/web/20090825171852/http://www.mpg.de/bilderBerichteDokumente/multimedial/mpForschung/2008/heft01/pdf12.pdf Der Hexenkessel im Sonnenofen]'' in: ''MaxPlanckForschung'', 1/2008, S. 28 - 33, == Kuckt och == {{Kuckt och Portal:Astronomie}} * [[Sonnenobservatioun]] * [[Sonnendäischtert]] * [[Sonnefilter]] * [[Sonnefuerschung]] * [[Sonnekorona]] * [[Protuberanz]]en * [[Lëscht vun de Sonnendäischterten]] ==== Sonnenobservatoiren ==== * [[Big Bear Solar Observatoire]] == Um Spaweck == {{Commonscat|sun|Sonn}} * [http://www.kis.uni-freiburg.de Homepage des Kiepenheuer Instituts für Sonnenphysik, Freiburg] {{de}} * [http://www.aip.de/groups/soe/ Websäit vun der optescher Sonnephysik am Astrophysikalischen Institut vu Potsdam] {{de}} * [https://web.archive.org/web/20080603050103/http://www.aip.de/groups/osra/ Homepage der radio Sonnenphysik am Astrophysikalischen Institut Potsdam, Potsdam] {{en}} * [https://www.mps.mpg.de/sonnenforschung Websäit vum Max-Planck-Institut für Sonnensystemforschung, Göttingen] {{de}} * [https://web.archive.org/web/20090703195219/http://ephemeriden.com/sun.py Aktuelle Sonnestand] {{de}} * [http://www.raumfahrer.net/astronomie/sonnensystem/sonne.shtml Raumfahrer.net: Die Sonne] {{de}} * [http://photojournal.jpl.nasa.gov/target/Sun Biller vun der Sonn (NASA)] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20051122190848/http://www.baschelden-network.de/ass/Sol/ „Cinema del Sol“: animéiert Protuberanzen an Sonneflecken] {{de}} * [https://web.archive.org/web/20181230045913/http://sonnenbeobachtung.de/ Informationen zur Sonnenbeobachtung mit Bildergalerie] {{de}} * [http://sonne.apper.de Sonnenop- an ënnergangszäiten] {{de}} * [http://sidc.oma.be Sonnenwind-Vorhersage Solar Influences Data Analysis Center Belgien (SIDC)] {{en}} * [http://sohowww.nascom.nasa.gov/ Solar and Heliospheric Observatory (SOHO)] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20080611205610/http://www.usno.navy.mil/ Koordinaten und Postitionsdaten der Sonne, Auf- und Untergangszeiten, Sonnen- und Mondfinsternisse U.S. Naval Observatory] {{en}} {{Navigatioun Sonnesystem}} [[Kategorie:Sonnesystem]] [[Kategorie:Sonn| ]] [[Kategorie:Giel Zwergen]] [[Kategorie:Stären 1. Gréisst]] [[Kategorie:Astronomesch Objeten, déi zanter der Antiquitéit bekannt sinn]] [[Kategorie:G-Typ Haaptreiestären]] 7yxibi9jykopr7215yisrc1t8mljuaj 0 34511 2704221 2619131 2026-09-07T12:36:32Z GilPe 14980 Update URL 2704221 wikitext text/x-wiki {{Infobox Floss |Numm = |Bild = |Bildtext = |Längt = |Baseng = |Fläch Baseng = |Debit = |Originn = Zesummefloss |Plaz Quell = [[Kelleschhaff]] |Héicht Quell = 370 m |Koordinate Quell = {{coor dms|49|48|25.3|N|6|15|58.2|O}} |Leeft an = [[Schwaarz Iernz]] |Plaz Konfluenz = [[Vugelsmillen]] |Héicht Konfluenz = 187 m |Koordinate Konfluenz = {{Coor dms|49|49|20.0|N|06|19|29.4|O}} |Plaz Versickerung = |Uertschaft Versickerung = |Héicht Versickerung = |Koordinate Versickerung = |Plaz Resurgenz = |Uertschaft Resurgenz = |Héicht Resurgenz = |Koordinate Resurgenz = |Haaptnieweflëss = Siwebaach<br>[[Tollbaach]]<br>[[Haupeschbaach]] |Land = {{LUX}} |Regioun = [[Mëllerdall]] |Uertschaften = [[Suewelbuer]]<br>[[Freckeisen]]<br>[[Haler]] }} [[Fichier:Halerbaach Quellgebitt.jpg|thumb|Quellgebitt vun der Halerbaach, hannen am Bild de Kelleschhaff.]] '''Halerbaach''' ass eng lëtzebuergesch Baach am [[Kanton Iechternach]] an deelweis op der Grenz mat dem [[Kanton Dikrech]]. Si huet hir Quellen an engem fiichte Gebitt westlech vum [[Kelleschhaff]] tëscht [[Suewelbuer]] a [[Freckeisen]], op den zwou Säite vum [[CR356]], op enger Héicht vu ronn 370 Meter. Si leeft vun do no Norden, lénks laanscht den [[Nisendaller Haff]] a riets laanscht Suewelbuer, vu wou eng kleng Baach vu lénks derbäikënnt. Do leeft se dann ënner dem [[CR358]] erduerch a verschwënnt da lues a lues an enger [[Griecht]] tëscht dem [[Pletschterhaff]] an dem [[Fléckenhaff]] fir dann no Osten a Richtung [[Haler Millen]] ze lafen. Op deem Wee kommen nach vu lénks d'''Siwebaach'' an d'[[Tollbaach]] derbäi. Op der Haler Mille geet et ënner dem [[CR128]] erduerch, an direkt duerno kënnt vu lénks d'Bächelche ''Ramerbur'' derbäi. Eng 900 Meter weider gëtt se vun der [[Haupeschbaach]], déi vu [[Beefort]] kënnt, gefiddert. Op enger Héicht vun 190 Meter vun der ''Dominiksmillen'' un, gëtt hiren Dall da méi breet, a 700 Meter duerno leeft se, op enger Héicht vun 187 Meter, op der [[Vugelsmillen]] an d'[[Schwaarz Iernz]]. D'Géigend ëm d'Halerbaach steet zanter [[1938]] op der [[Lëscht vun de Monuments classés]] déi deemools ''Liste des monuments et des sites classés'' geheescht huet.<ref>{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1938/a20/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1938-a20-fr-pdf.pdf |Titel=Avis — Liste des Monuments et des Sites classés |Gekuckt=07.09.2026 |Archiv-Datum=05.03.2016|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160305202620/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1938/0020/a020.pdf#page=1 |Wierk=Mémorial A20 vun 1938|Datum=19.03.1938}}</ref>. == Kuckt och == {{Lëschte vun de Waasserleef zu Lëtzebuerg}} * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Beefort]] * [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Waldbëlleg]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} * [http://www.legilux.public.lu/adm/b/archives/2003/0077/b077.pdf#page=2 D'Halerbaach op der Lëscht vun de Monuments classés] am Mémorial B N° 77 vum 24. Dezember 2003, S. 1148 {{Referenzen}} [[Kategorie:Baachen zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:National Monumenter a Landschaften zu Lëtzebuerg]] 349dw6fz8zioc3ct314jp3jfszg1f2c 0 47502 2704340 2659861 2026-09-08T10:58:47Z Robby 393 /* Gielercher */ Schabloune gefléckt 2704340 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie | Bild = NeumanTony02.jpg | Bildbeschreiwung = Den Tony Neuman, 1970<br> Foto: [[Marcel Schroeder]]. [[Fotothéik vun der Stad Lëtzebuerg|Fotothéik Stad Lëtz.]] }} Den '''Antoine (Tony) Neuman''', gebuer den [[20. Juni]] [[1902]] zu [[Feelen]], a gestuerwen den [[29. Januar]] [[1979]] zu [[Cap-Ferrat]], war e lëtzebuergeschen [[Affekot]], [[Nottär]], Gaardenamateur a [[Konschtmäzen]]. Hie war President vum Verwaltungsrot vun der [[Arbed]], President vun der [[Chambre de commerce du Grand-Duché de Luxembourg|Chambre de commerce]] a Vizepresident vum [[lëtzebuergescht Rout Kräiz|lëtzebuergesche Roude Kräiz]]. Um [[Lampertsbierg]] huet den Tony Neuman bei senger Villa e grousse Park mat [[Arboretum]] uleeë gelooss, deen hien dem [[Croix-Rouge luxembourgeoise|Roude Kräiz]] hannerlooss huet. De [[Parc Tony-Neuman|Park Neuman]] gëtt vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] betreit an ass fir jiddwereen op. == Säi Liewen== No senger Première am [[Athénée de Luxembourg|Kolléisch]] studéiert den Tony Neuman Droit zu [[Paräis]] an zu [[Alger]], gëtt dann Affekot an Nottär, fir d'éischt zu [[Réimech]] (1929), duerno zu [[Diddeleng]] (1937 - 1947), do och fir d'Arbed. *Vun 1927 bis 1928 war hie President vun der [[ASSOSS]]. *Vun 1939 un war hie Member a vun 1946 bis 1976 Vizepresident vum Verwaltungsrot vum lëtzebuergesche Roude Kräiz. *Vun 1961 bis 1972 war hie President vum Verwaltungsrot vun der Arbed. *Vun 1959 bis 1974 war hie President vun der Chambre de commerce. 1947 huet den Tony Neuman eng Villa mat groussem Gaart an der [[CR217|Avenue de la Faïencerie]] um Lampertsbierg (Stad Lëtzebuerg) kaaft. 1959 huet hien d'Propriétéit duerch Ukaf erweidert an huet den [[Alphonse Hollmann]] als Gäertner engagéiert, deen de Park a senger haiteger Form ugeluecht huet. Den Tony Neuman war Konschtamateur a Mäzen. A sengem Gaart, dem haitege [[Parc Tony-Neuman]], goufe [[Skulptur]]e vu lëtzebuergeschen an auslännesche Kënschtler (ë.&nbsp;a. vum [[Lucien Wercollier]] a vum [[Henri Laurens]]) installéiert. A senger Villa huet hie méi dacks säi Frënd [[Edward Steichen]] empfaangen. == Gielercher == * {{OCCGO| (Promotioun 1968)<ref>{{Citation|URL=https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/wp9wcv60k/pages/12/articles/DIVL1168?search=Tony%20Neuman|Titel=Distinctions honorifiques|Gekuckt=07.08.2023|Datum=6. Juli 1968|Wierk=[[Luxemburger Wort]]|Editeur=viewer.eluxemburgensia.lu|Sprooch=fr}}</ref>}} * {{OONC| (Promotioun 1954)<ref>[https://www.gouvernement.lu/1824380/BID_1954_11-12.pdf BULLETIN DE DOCUMENTATION - 10e Année - NOVEMBRE-DÉCEMBRE 1954 Nos 11-12] Distinction honorifique p 221</ref>}} * {{OCC| vun der [[Belsch]] (Promotioun 1953)<ref>[https://sip.gouvernement.lu/dam-assets/publications/bulletin/1953/BID_1953_4/BID_1953_4.pdf Distinctions honorifiques am Bulletin d'Information N°4 vum Abrëll 1953] vum Service Information et Presse op der Säit 64</ref>}} ==Literatur== * [[AAT - Garten und Teichfreunde Luxemburgs]] (éditeur), 1997. ''Parc Tony Neuman''. Imprimerie Saint-Paul, Lëtzebuerg. 64 S. * [[Marcel Engel]], [[Edmond Lorang]], [[Emmanuel Tesch]], [[Henri Ahlborn]], [[Henri Loutsch]], [[Joseph-Émile Muller|Joseph-Emile Muller]], 1980. ''Tony Neuman'', Croix-Rouge luxembourgeoise an Arbed. Imprimerie Centrale, Lëtzebuerg. == Um Spaweck == {{Commonscat}} *[http://www.luxnatur.lu/aat/Frameset_files/Neuman1.htm Interview mam Alphonse Hollmann iwwer den Tony Neuman] *[http://www.lcto.lu/pdf/circuit_rosali_fr.pdf Le circuit des roses du Limpertsberg] {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Neuman Tony}} [[Kategorie:Gebuer 1902]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Affekoten]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Nottären]] [[Kategorie:Gestuerwen 1979]] [[Kategorie:Mäzenen]] [[Kategorie:Commandeur vum Ordre d'Orange-Nassau]] [[Kategorie:Commandeur vum Ordre de la Couronne]] [[Kategorie:Grand officier de l'ordre de la couronne de chêne]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] iwji8gxmjcopnt9azr3uvvoblf8f5ar 0 67069 2704300 2703828 2026-09-08T06:47:42Z ~2026-48600-34 73053 2704300 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Journalist Marc Glesener|aner Leit mam selwechten Numm|Marc Glesener}} {{Infobox Biographie}} De '''Marc Glesener''', gebuer [[1969]] zu [[Esch-Uelzecht]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120112000027/http://www.wort.lu/wort/web/letzebuerg/artikel/65339/luxemburger-wort-hat-neuen-direktor-und-neuen-chefredakteur.php "Neue Führungsmannschaft: Luxemburger Wort hat neuen Direktor und neuen Chefredakteur.]" ''wort.lu'', 31.12.2009 10:12.</ref>, ass e [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Journalist]] a Kommunikatiounsberoder. Hie war vum [[1. Januar]] [[2010]] bis den 1. September 2012 Chefredakter vun der Dageszeitung ''[[Luxemburger Wort]]''. De Marc Glesener huet op der Universitéit Metz-Nancy [[Droit]] studéiert, a gouf 1990 Korrespondent vum ''Luxemburger Wort''. 1992 huet hien als Lokalredakter beim ''Wort'' ugefaangen an och eng Zäitche fir de Radio [[DNR]] geschafft. Vun 1995 un huet hien an der Redaktioun fir Innepolitik geschafft. E gouf fir ee Joer Sekretär vun der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Chamber]]sfraktioun, ier en 2005 Chef vun der Rubrik Innepolitik gouf. Am Dezember 2006 gouf de Marc Glesener zum Chefredakter-adjoint vum ''Wort'' ernannt, kuerz duerno zum Sous-Direkter an annerhallef Joer drop zum delegéierte Chefredakter.<ref name="ReferenceA">"Neue Führungsmannschaft...", wéi uewen.</ref>Enn 2009 ass de Marc Glesener als Nofolger vum Léon Zeches Chefredakter ginn. Den 19. Juli 2012 gouf matgedeelt, datt de Marc Glesener [[Saint-Paul Luxembourg]] op den 1. September géif verloossen<ref>[https://web.archive.org/web/20120722053816/http://www.wort.lu/de/view/marc-glesener-verlaesst-saint-paul-luxembourg-s-a-500820dce4b0957b2af2aec4 Marc Glesener verlässt Saint-Paul Luxembourg s.a.], wort.lu, 19. Juli 2012</ref>. Hien ass Member vun der ''Union des Journalistes Luxembourg'' a vun 2008 bis 2010 Member vum [[Conseil de presse]]. Virdru war hie Generalsekretär vun der [[CSJ]].<ref name="ReferenceA"/> De Marc Glesener ass bestuet. Hien ass de Jong vum [[Marcel Glesener]]. ==Publikatiounen== * ''En quête de cohésion''; zesumme mam [[François Biltgen]], [[Saint-Paul Luxembourg]], 2007. == Um Spaweck == {{Commonscat|Marc Glesener}}{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Glesener Marc}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Journalisten]] [[Kategorie:Gebuer 1969]] b2wna2thntiv064hj5sb94ikeat9ldq 2704301 2704300 2026-09-08T08:27:08Z Les Meloures 580 k 2704301 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Journalist Marc Glesener|aner Leit mam selwechten Numm|Marc Glesener}} {{Infobox Biographie}} De '''Marc Glesener''', gebuer [[1969]] zu [[Esch-Uelzecht]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120112000027/http://www.wort.lu/wort/web/letzebuerg/artikel/65339/luxemburger-wort-hat-neuen-direktor-und-neuen-chefredakteur.php "Neue Führungsmannschaft: Luxemburger Wort hat neuen Direktor und neuen Chefredakteur.]" ''wort.lu'', 31.12.2009 10:12.</ref>, ass e [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Journalist]] a Kommunikatiounsberoder. Hie war vum [[1. Januar]] [[2010]] bis den 1. September 2012 Chefredakter vun der Dageszeitung ''[[Luxemburger Wort]]''. De Marc Glesener huet op der Universitéit Metz-Nancy [[Droit]] studéiert, a gouf 1990 Korrespondent vum ''Luxemburger Wort''. 1992 huet hien als Lokalredakter beim ''Wort'' ugefaangen an och eng Zäitche fir de Radio [[DNR]] geschafft. Vun 1995 un huet hien an der Redaktioun fir Innepolitik geschafft. E gouf fir ee Joer Sekretär vun der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Chamber]]sfraktioun, ier en 2005 Chef vun der Rubrik Innepolitik gouf. Am Dezember 2006 gouf de Marc Glesener zum Chefredakter-adjoint vum ''Wort'' ernannt, kuerz duerno zum Sous-Direkter an annerhallef Joer drop zum delegéierte Chefredakter<ref name="ReferenceA">"Neue Führungsmannschaft...", wéi uewen.</ref>. Enn 2009 ass de Marc Glesener als Nofollger vum Léon Zeches Chefredakter ginn. Den 19. Juli 2012 gouf matgedeelt, datt de Marc Glesener [[Saint-Paul Luxembourg]] op den 1. September géif verloossen<ref>[https://web.archive.org/web/20120722053816/http://www.wort.lu/de/view/marc-glesener-verlaesst-saint-paul-luxembourg-s-a-500820dce4b0957b2af2aec4 Marc Glesener verlässt Saint-Paul Luxembourg s.a.], wort.lu, 19. Juli 2012</ref>. Hien ass Member vun der ''Union des Journalistes Luxembourg'' a vun 2008 bis 2010 Member vum [[Conseil de presse]]. Virdru war hie Generalsekretär vun der [[CSJ]].<ref name="ReferenceA"/> De Marc Glesener ass bestuet. Hien ass de Jong vum [[Marcel Glesener]]. ==Publikatiounen== * ''En quête de cohésion''; zesumme mam [[François Biltgen]], [[Saint-Paul Luxembourg]], 2007. == Um Spaweck == {{Commonscat|Marc Glesener}}{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Glesener Marc}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Journalisten]] [[Kategorie:Gebuer 1969]] 0wuko426wqrrd09fvwjj4kbknsd0tm9 2704302 2704301 2026-09-08T08:41:39Z Les Meloures 580 k 2704302 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Journalist Marc Glesener|aner Leit mam selwechten Numm|Marc Glesener}} {{Infobox Biographie}} De '''Marc Glesener''', gebuer [[1969]] zu [[Esch-Uelzecht]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120112000027/http://www.wort.lu/wort/web/letzebuerg/artikel/65339/luxemburger-wort-hat-neuen-direktor-und-neuen-chefredakteur.php "Neue Führungsmannschaft: Luxemburger Wort hat neuen Direktor und neuen Chefredakteur.]" ''wort.lu'', 31.12.2009 10:12.</ref>, ass e [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Journalist]] a Kommunikatiounsberoder. Hie war vum [[1. Januar]] [[2010]] bis den 1. September 2012 Chefredakter vun der Dageszeitung ''[[Luxemburger Wort]]''. De Marc Glesener huet op der Universitéit Metz-Nancy [[Droit]] studéiert, a gouf 1990 Korrespondent vum ''Luxemburger Wort''. 1992 huet hien als Lokalredakter beim ''Wort'' ugefaangen an och eng Zäitche fir de Radio [[DNR]] geschafft. Vun 1995 un huet hien an der Redaktioun fir Innepolitik geschafft. E gouf fir ee Joer Sekretär vun der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Chamber]]sfraktioun, ier en 2005 Chef vun der Rubrik Innepolitik gouf. Am Dezember 2006 gouf de Marc Glesener zum Chefredakter-adjoint vum ''Wort'' ernannt, kuerz duerno zum Sous-Direkter an annerhallef Joer drop zum delegéierte Chefredakter<ref name="ReferenceA">"Neue Führungsmannschaft...", wéi uewen.</ref>. Enn 2009 ass de Marc Glesener als Nofollger vum Léon Zeches Chefredakter ginn. Den 19. Juli 2012 gouf matgedeelt, datt de Marc Glesener [[Saint-Paul Luxembourg]] op den 1. September géif verloossen<ref>[https://web.archive.org/web/20120722053816/http://www.wort.lu/de/view/marc-glesener-verlaesst-saint-paul-luxembourg-s-a-500820dce4b0957b2af2aec4 Marc Glesener verlässt Saint-Paul Luxembourg s.a.], wort.lu, 19. Juli 2012</ref>. Hien ass Member vun der ''Union des Journalistes Luxembourg'' a vun 2008 bis 2010 Member vum [[Conseil de presse]]. Virdru war hie Generalsekretär vun der [[CSJ]].<ref name="ReferenceA"/> De [[17. Januar]] [[2019]] gouf de Marc Glesener fir eng Period vu 5 Joer Member vum Verwaltungsrot vun der [[Autorité luxembourgeoise indépendante de l'audiovisuel]] (ALIA). 2025 gouf hien du President vun deem Verwaltungsrot<ref>[https://paperjam.lu/guide/biography/0585012528/marc-glesener Artikel am Paperjam] (gekuckt 08.09.20026)</ref> . De Marc Glesener ass bestuet. Hien ass de Jong vum [[Marcel Glesener]]. ==Publikatiounen== * ''En quête de cohésion''; zesumme mam [[François Biltgen]], [[Saint-Paul Luxembourg]], 2007. == Um Spaweck == {{Commonscat|Marc Glesener}}{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Glesener Marc}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Journalisten]] [[Kategorie:Gebuer 1969]] kr85umu14u7lut8e2ehmfj70oo5v28k 2704304 2704302 2026-09-08T09:08:29Z GilPe 14980 Informatioun déi ouni Grond geläscht gouf nees dragesat 2704304 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Journalist Marc Glesener|aner Leit mam selwechten Numm|Marc Glesener}} {{Infobox Biographie}} De '''Marc Glesener''', gebuer [[1969]] zu [[Esch-Uelzecht]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120112000027/http://www.wort.lu/wort/web/letzebuerg/artikel/65339/luxemburger-wort-hat-neuen-direktor-und-neuen-chefredakteur.php "Neue Führungsmannschaft: Luxemburger Wort hat neuen Direktor und neuen Chefredakteur.]" ''wort.lu'', 31.12.2009 10:12.</ref>, ass e [[lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Journalist]] a Kommunikatiounsberoder. Hie war vum [[1. Januar]] [[2010]] bis den 1. September 2012 Chefredakter vun der Dageszeitung ''[[Luxemburger Wort]]''. De Marc Glesener huet op der Universitéit Metz-Nancy [[Droit]] studéiert, a gouf 1990 Korrespondent vum ''Luxemburger Wort''. 1992 huet hien als Lokalredakter beim ''Wort'' ugefaangen an och eng Zäitche fir de Radio [[DNR]] geschafft. Vun 1995 un huet hien an der Redaktioun fir Innepolitik geschafft. E gouf fir ee Joer Sekretär vun der [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-[[Chamber]]sfraktioun, ier en 2005 Chef vun der Rubrik Innepolitik gouf. Am Dezember 2006 gouf de Marc Glesener zum Chefredakter-adjoint vum ''Wort'' ernannt, kuerz duerno zum Sous-Direkter an annerhallef Joer drop zum delegéierte Chefredakter<ref name="ReferenceA">"Neue Führungsmannschaft...", wéi uewen.</ref>. Enn 2009 ass de Marc Glesener als Nofollger vum Léon Zeches Chefredakter ginn. Den 19. Juli 2012 gouf matgedeelt, datt de Marc Glesener [[Saint-Paul Luxembourg]] op den 1. September géif verloossen<ref>[https://web.archive.org/web/20120722053816/http://www.wort.lu/de/view/marc-glesener-verlaesst-saint-paul-luxembourg-s-a-500820dce4b0957b2af2aec4 Marc Glesener verlässt Saint-Paul Luxembourg s.a.], wort.lu, 19. Juli 2012</ref>. Hien ass Member vun der ''Union des Journalistes Luxembourg'' a vun 2008 bis 2010 Member vum [[Conseil de presse]]. Virdru war hie Generalsekretär vun der [[CSJ]].<ref name="ReferenceA"/> Am Dezember 2015 gouf hien zum Pressespriecher vun der [[Fédération Saint-Hubert des chasseurs du grand-duché de Luxembourg|FSHCL]] ernannt<ref>{{Citation|URL=http://www.wort.lu/de/lokales/jaegerverband-pedro-reis-neuer-fshcl-generalsekretaer-567bb6340da165c55dc500b6|Titel=wort.lu 24. Dezember 2015|Gekuckt=2016-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160218044823/http://www.wort.lu/de/lokales/jaegerverband-pedro-reis-neuer-fshcl-generalsekretaer-567bb6340da165c55dc500b6|archivedate=2016-02-18}}</ref>; en huet dat Mandat 2017 néiergeluecht.<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1002680.html Marc Glesener trëtt als Pressespriecher vun der FSHCL zréck], rtl.lu 7. Februar 2017</ref> De [[17. Januar]] [[2019]] gouf de Marc Glesener fir eng Period vu 5 Joer Member vum Verwaltungsrot vun der [[Autorité luxembourgeoise indépendante de l'audiovisuel]] (ALIA). 2025 gouf hien du President vun deem Verwaltungsrot<ref>[https://paperjam.lu/guide/biography/0585012528/marc-glesener Artikel am Paperjam] (gekuckt 08.09.20026)</ref> . De Marc Glesener ass bestuet. Hien ass de Jong vum [[Marcel Glesener]]. ==Publikatiounen== * ''En quête de cohésion''; zesumme mam [[François Biltgen]], [[Saint-Paul Luxembourg]], 2007. == Um Spaweck == {{Commonscat|Marc Glesener}}{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Glesener Marc}} [[Kategorie:Lëtzebuergesch Journalisten]] [[Kategorie:Gebuer 1969]] 0s3xvrym5acz241wyjzdikile2t6gpt 0 68731 2704238 2601340 2026-09-07T13:57:33Z Zinneke 34 /* Spéitantiquitéit */ mattendran opgehalen.... 2704238 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Statue-Augustus.jpg|thumb|riets|200px|Den Augustus, éischte réimesche Keeser]] Dës Lëscht vun de '''réimesche Keeseren''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. == Legend == {|class="wikitable" style="text-align:center" width="35%" |- ! width="25%" | Faarf ! width="75%" | Bedeitung |- | style="background:#DDDDFF" | | style="text-align:left" | Ënnerkeeser oder Matregent |- | style="background:#FFDDDD" | | style="text-align:left" | Géigekeeser oder Usurpator |- |} == Lëscht == === Fréi an héich Keeserzäit (Prinzipat) === {| {{prettytable}} |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''[[Julier|Julesch]]-[[Claudier|claudesch Dynastie]]''' |- ! ! Keeser ! Regéierzäit ! Numm ! Bemierkungen |- |[[Fichier:Statue-Augustus.jpg|80px]] | '''[[Augustus]]''' || align="center" | [[27]]-[[14]] | Imperator Caesar Divi filius Augustus | Adoptivjong vum [[Gaius Julius Caesar]]; Generol: [[Agrippa]]; Caesar: [[Agrippa Postumus]] |- |[[Fichier:Tiberius NyCarlsberg Mirrored.png|80px]] | '''[[Tiberius]]''' || align="center" | [[14]]-[[37]] | Tiberius Iulius Caesar Augustus | Regent: [[Sejan]] |- |[[Fichier:Gaius Caesar Caligula.jpg|80px]] | '''[[Caligula]]''' || align="center" | [[37]]-[[41]] | Gaius Caesar Augustus Germanicus | Jong vum [[Germanicus]] |- |[[Fichier:Claudius Ny Carlsberg02.jpg|80px]] | '''[[Claudius]]''' || align="center" | [[41]]-[[54]] | Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus | Papp vum [[Britannicus]] |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Scribonianus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[42]] |bgcolor="#FFDDDD"| Lucius Arruntius Camillus Scribonianus |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator an Dalmatien |- | | '''[[Nero]]''' || align="center" | [[54]]-[[68]] | Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus | Regenten: [[Agrippina]], [[Burrus]], [[Seneca]] |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''[[Véierkeeserjoer]]''' |- ! ! Keeser ! Regéierzäit ! Numm ! Bemierkungen |- | [[Fichier:Stockholm - Antikengalerie 4 - Büste Kaiser Galba.jpg|80px]] | '''[[Galba]]''' || align="center" | [[68]]-[[69]] | Servius Sulpicius Galba | géint den Nero; Caesar: [[Piso]] |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Clodius Macer]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[68]] |bgcolor="#FFDDDD"| Lucius Clodius Macer |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator an Africa |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Nymphidius]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[68]] |bgcolor="#FFDDDD"| Gaius Nymphidius Sabinus |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator zu Roum |- | [[Fichier:Oth001.jpg|80px]] | '''[[Otho]]''' || align="center" | [[69]] | Marcus Salvius Otho | géint de Galba |- | [[Fichier:Pseudo-Vitellius Louvre MR684.jpg|80px]] | '''[[Vitellius]]''' || align="center" | [[69]] | Aulus Vitellius Germanicus | géint de Galba an den Otho |- | | '''Vespasian''' || align="center" | | | géint de Vitellius |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''[[Flavier|Flavesch Dynastie]]''' |- ! ! Keeser ! Regéierzäit ! Numm ! Bemierkungen |- | [[Fichier:Vespasianus02 pushkin.jpg|80px]] | '''[[Vespasian]]''' || align="center" | [[69]]-[[79]] | Titus Flavius Vespasianus | éischte Flavier |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Julius Sabinus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[70]] |bgcolor="#FFDDDD"| (Gaius?) Iulius Sabinus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser an Nordgallien |- | [[Fichier:Château de Versailles, galerie des glaces, buste d'empereur romain 03 (Titus).jpg|80px]] | '''[[Titus]]''' || align="center" | [[79]]-[[81]] | Titus Flavius Vespasianus | Jong vum Vespasian |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Terentius Maximus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[79]]-[[80]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator a Kléngasien, Pseudo-Nero |- | [[Fichier:Bust Domitian Musei Capitolini MC1156.jpg|80px]] | '''[[Domitian]]''' || align="center" | [[81]]-[[96]] | Titus Flavius Domitianus | Jong vum Vespasian |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Saturninus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[89]] |bgcolor="#FFDDDD"| Lucius Antonius Saturninus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser an Uewergermanien |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''[[Adoptivkeeser]]en''' |- ! ! Keeser ! Regéierzäit ! Numm ! Bemierkungen |- | [[Fichier:Nerva Tivoli Massimo.jpg|80px]] | '''[[Nerva]]''' || align="center" | [[96]]-[[98]] | Marcus Cocceius Nerva | |- | [[Fichier:Traianus Glyptothek Munich 336.jpg|80px]] | '''[[Trajan]]''' || align="center" | [[98]]-[[117]] | Marcus Ulpius Nerva Traianus | Caesar a Matregent zanter 97 |- | [[Fichier:Bust Hadrian Musei Capitolini MC817.jpg|80px]] | '''[[Hadrian]]''' || align="center" | [[117]]-[[138]] | Publius Aelius Traianus Hadrianus | Caesar 117; Caesar: [[Lucius Aelius Caesar|Lucius Aelius]] (136–138) |- | [[Fichier:Antoninus Pius Glyptothek Munich 337.jpg|80px]] | '''[[Antoninus Pius]]''' || align="center" | [[138]]-[[161]] | Titus Aelius Hadrianus Antoninus | Caesar 138 |- | [[Fichier:Marcus Aurelius Glyptothek Munich.jpg|80px]] | '''[[Mark Aurel]]''' || align="center" | [[161]]-[[180]] | Marcus Aurelius Antoninus | Caesar 139; Matregent 147; Caesar: [[Annius Verus Caesar|Annius Verus]] (166–169) |- |bgcolor="#DDDDFF"| [[Fichier:Lucius verus.jpg|80px]] |bgcolor="#DDDDFF"| '''[[Lucius Verus]]''' |bgcolor="#DDDDFF"| [[161]]-[[169]] |bgcolor="#DDDDFF"| Lucius Aurelius Verus |bgcolor="#DDDDFF"| Caesar 139; Jong vum Lucius Aelius, '''zesumme mam Mark Aurel''' |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Avidius Cassius]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[170]] |bgcolor="#FFDDDD"| Gaius Avidius Cassius |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser an Egypten a Syrien |- | [[Fichier:Commodus Musei Capitolini MC1120.jpg|80px]] | '''[[Commodus]]''' || align="center" | [[180]]-[[192]] | Lucius Aelius Aurelius Commodus | Caesar 166; Matregent 177 |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Maternus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[185]]/[[186]]-[[187]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator a Gallien an Italien |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''[[Zweet Véierkeeserjoer]]''' |- ! ! Keeser ! Regéierzäit ! Numm ! Bemierkungen |- | [[Fichier:Alba Iulia National Museum of the Union 2011 - Possible Statue of Roman Emperor Pertinax Close Up, Apulum.JPG|80px]] | '''[[Pertinax]]''' || align="center" | [[193]] | Publius Helvius Pertinax | Caesar: [[Pertinax Caesar|Pertinax]] |- | [[Fichier:DidiusJulianusSest.jpg|80px]] | '''[[Didius Julianus]]''' || align="center" | [[193]] | Marcus Didius Severus Iulianus | Den Didius Julianus gouf Keeser well en de [[Sulpicianus]] beim Bestieche vun der [[Pretorianer-Garde]] iwwerbueden huet. |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Pescennius Niger]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[193]]-[[194]] |bgcolor="#FFDDDD"| Gaius Pescennius Niger Iustus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser am Osten |- | | '''Septimius Severus''' || align="center" | | | |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''[[Severer]]''' |- ! ! Keeser ! Regéierzäit ! Numm ! Bemierkungen |- | [[Fichier:Septimius Severus Glyptothek Munich 357.jpg|80px]] | '''[[Septimius Severus]]''' || align="center" | [[193]]-[[211]] | Lucius Septimius Severus Pertinax | géint den Didius Julianus, éischte Severer |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Clodius Albinus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[193]]-[[197]] |bgcolor="#FFDDDD"| Decimus Clodius Septimius Albinus |bgcolor="#FFDDDD"| Caesar a Britannien; zanter 196/196 Géigekeeser am Westen |- | [[Fichier:Caracalla03 pushkin.jpg|80px]] | '''[[Caracalla]]''' || align="center" | [[211]]-[[217]] | Marcus Aurelius Severus Antoninus | Caesar 195/196; Matkeeser 198; 211 '''zesumme mat sengem Brudder Geta''' |- |bgcolor="#DDDDFF"| [[Fichier:Geta01 pushkin.jpg|80px]] |bgcolor="#DDDDFF"| '''[[Geta]]''' |bgcolor="#DDDDFF"| [[211]] |bgcolor="#DDDDFF"| Publius Septimius Geta |bgcolor="#DDDDFF"| Caesar 198; Matkeeser 209; zweete Jong vum Septimius Severus |- | | '''[[Macrinus]]''' || align="center" | [[217]]-[[218]] | Marcus Opellius Severus Macrinus | kee Severer |- |bgcolor="#DDDDFF"| |bgcolor="#DDDDFF"| '''[[Diadumenian]]''' |bgcolor="#DDDDFF"| [[218]] |bgcolor="#DDDDFF"| Marcus Opellius Diadumenianus |bgcolor="#DDDDFF"| Caesar 217; 218 '''zesumme mat sengem Papp Macrinus''' |- | [[Fichier:Bust of Elagabalus - Palazzo Nuovo - Musei Capitolini - Rome 2016 (2).jpg|80px]] | '''[[Elagabal]]''' || align="center" | [[218]]-[[222]] | Marcus Aurelius Antoninus | géint de Macrinus; Leiwhaber: [[Hierocles]] |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Gellius Maximus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[219]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser a Syrien |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Verus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[219]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator, Nofollger vum Gellius Maximus |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Seleucus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[221]]/[[222]] |bgcolor="#FFDDDD"| (Iulius Antonius oder Marcus Flavius Vitellius) Seleucus |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator an Niedermoesien |- | [[Fichier:Bust Alexander Severus Louvre Ma1051 n1.jpg|80px]] | '''[[Severus Alexander]]''' || align="center" | [[222]]-[[235]] | Marcus Aurelius Severus Alexander | Caesar 221; Regentin: [[Julia Mamaea]] (bis 224 mat der [[Julia Maesa]]) |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Ovinius Camillus]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator, '''warscheinlech fiktiv''' |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Seius Sallustius]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[227]] |bgcolor="#FFDDDD"| (Lucius?) Seius Sallustius Macrinus |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator zu Roum |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Taurinus]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser a Syrien? |- |} === D'Räichskris vum 3. Joerhonnert === {| {{prettytable}} |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Fréi [[Zaldotekeeser]]en''' |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''[[Sechskeeserjoer]] (238)''' |- ! ! Keeser ! Regéierzäit ! Numm ! Bemierkungen |- | [[Fichier:Maximinus Thrax Musei Capitolini MC473.jpg|80px]] | '''[[Maximinus Thrax]]''' || align="center" | [[235]]-[[238]] | Gaius Iulius Verus Maximinus | géint de Severus Alexander; éischte [[Zaldotekeeser]]; Caesar: säi Jong, de [[Maximus Caesar|Maximus]] zanter 236 |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Magnus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[235]] |bgcolor="#FFDDDD"| (Gaius Petronius?) Magnus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser an Obergermanien, '''warscheinlech fiktiv''' |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Quartinus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[235]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser an Obergermanien, '''warscheinlech fiktiv''' |- | [[Fichier:Gordian I Musei Capitolini MC475.jpg|80px]] | '''[[Gordian I.]]''' || align="center" | [[238]] | Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus | Keeser an Africa; géint de Maximinus Thrax |- |bgcolor="#DDDDFF"| [[Fichier:GordianusIIsest.jpg|80px]] |bgcolor="#DDDDFF"| '''[[Gordian II.]]''' |bgcolor="#DDDDFF"| [[238]] |bgcolor="#DDDDFF"| Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus |bgcolor="#DDDDFF"| '''zesumme mat sengem Papp, de Gordian I.''' |- | [[Fichier:Pupienus Musei Capitolini MC477.jpg|80px]] | '''[[Pupienus]]''' || align="center" | [[238]] | Marcus Clodius Pupienus Maximus | géint de Maximinus Thrax; '''zesumme mam Balbinus''' |- |bgcolor="#DDDDFF"| [[Fichier:Balbinus Hermitage.jpg|80px]] |bgcolor="#DDDDFF"| '''[[Balbinus]]''' |bgcolor="#DDDDFF"| [[238]] |bgcolor="#DDDDFF"| Decimus Caelius Calvinus Balbinus |bgcolor="#DDDDFF"| géint de Maximinus Thrax; '''zesumme mam Pupienus''' |- | | '''Gordian III.''' || align="center" | | | |- | colspan="5" bgcolor="silver" align="center"| '''Fréi [[Zaldotekeeser]]en''' |- | [[Fichier:Bust Gordianus III Louvre Ma1063.jpg|80px]] | '''[[Gordian III.]]''' || align="center" | [[238]]-[[244]] | Marcus Antonius Gordianus | Caesar 238 ënner dem Pupienus an dem Balbinus; Regent: [[Timesitheus]] (241–243) |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Sabinianus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[240]] |bgcolor="#FFDDDD"| (Marcus Asinius?) Sabinianus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser an Africa |- | [[Fichier:Bust of emperor Philippus Arabus - Hermitage Museum.jpg|80px]] | '''[[Philippus Arabs]]''' || align="center" | [[244]]-[[249]] | Marcus Iulius Philippus | '''zanter 247 mat sengem Jong Philippus II.''' |- | [[Fichier:(Venice) Bust of emperor Philip II, in Museo Archeologico Nazionale.jpg|80px]] | '''[[Philippus II.]]''' || align="center" | [[247]]-[[249]] | Marcus Iulius Severus Philippus Caesar | Caesar 244, Matregegent 247, Elengherrscher 249 |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Pacatianus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[248]]-[[249]] |bgcolor="#FFDDDD"| Tiberius Claudius Marinus Pacatianus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser a Moesien an a Pannonien |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Jotapianus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[248]]-[[249]] |bgcolor="#FFDDDD"| Marcus F(ulvius?) Ru(fus?) Iotapianus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser a Syrien an a Kappadokien |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Silbannacus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[249]]? |bgcolor="#FFDDDD"| Mar(cus?) Silbannacus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser an Obergermanien oder an Nordgallien |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Sponsianus]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser a Dakien, '''warscheinlech fiktiv''' |- | [[Fichier:Emperor Traianus Decius (Mary Harrsch).jpg|80px]] | '''[[Decius]]''' || align="center" | [[249]]-[[251]] | Gaius Messius Quintus Traianus Decius | géint de Philippus Arabs; Regentin: [[Etruscilla]] (251) |- |bgcolor="#DDDDFF"| |bgcolor="#DDDDFF"| '''[[Herennius Etruscus]]''' |bgcolor="#DDDDFF"| [[251]] |bgcolor="#DDDDFF"| Quintus Herennius Etruscus Messius Decius |bgcolor="#DDDDFF"| Caesar 250, '''zesumme mat sengem Papp Decius''' |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Licinianus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[250]]/[[251]] |bgcolor="#FFDDDD"| Iulius Valens Licinianus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser zu Roum |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Priscus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[251]] |bgcolor="#FFDDDD"| (Lucius/Titus Iulius?) Priscus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser a Thrakien (duerch de [[Kniva]]?) |- | [[Fichier:Ritratto di trebonianno gallo III sec. dc. 01.JPG|80px]] | '''[[Trebonianus Gallus]]''' || align="center" | [[251]]-[[253]] | Gaius Vibius Trebonianus Gallus | 251 mam Hostilian; 251-253 mam Volusianus |- |bgcolor="#DDDDFF"| [[Fichier:Aureus Hostilian RIC 0183a.JPG|80px]] |bgcolor="#DDDDFF"| '''[[Hostilian]]''' |bgcolor="#DDDDFF"| [[251]] |bgcolor="#DDDDFF"| Gaius Valens Hostilianus Messius Quintus |bgcolor="#DDDDFF"| [[Caesar (Titel)|Caesar]] 250; [[Augustus (Titel)|Augustus]] ënner dem Trebonianus Gallus; Jong vum Decius a Brudder vum Herennius Etruscus |- |bgcolor="#DDDDFF"| [[Fichier:Volusian1.jpg|80px]] |bgcolor="#DDDDFF"| '''[[Volusianus]]''' |bgcolor="#DDDDFF"| [[251]]-[[253]] |bgcolor="#DDDDFF"| Gaius Vibius Afinius Gallus Veldumnianus Volusianus |bgcolor="#DDDDFF"| [[Caesar (Titel)|Caesar]] 251; [[Augustus (Titel)|Augustus]] ënner sengem Papp Trebonianus Gallus |- | [[Fichier:Aemilian1.jpg|80px]] | '''[[Aemilianus]]''' || align="center" | [[253]] | Marcus Aemilius Aemilianus | géint den Trebonianus Gallus |- | | '''[[Valerian]]''' || align="center" | [[253]]-[[260]] | Publius Licinius Valerianus | géint den Aemilianus, mam Gallienus |- | [[Fichier:Gallienus bust.jpg|80px]] | '''[[Gallienus]]''' || align="center" | [[253]]-[[268]] | Publius Licinius Egnatius Gallienus | [[Caesar (Titel)|Caesar]] 253; [[Augustus (Titel)|Augustus]] bis 260 ënner dem Valerian; Haaptherrscher zanter 260 |- |bgcolor="#DDDDFF"| |bgcolor="#DDDDFF"| '''[[Saloninus]]''' |bgcolor="#DDDDFF"| [[260]] |bgcolor="#DDDDFF"| Publius Licinius Cornelius Saloninus Valerianus |bgcolor="#DDDDFF"| [[Caesar (Titel)|Caesar]] 258; [[Augustus (Titel)|Augustus]] ënner dem Gallienus |- |bgcolor="#DDDDFF"| |bgcolor="#DDDDFF"| '''[[Marinianus]]''' |bgcolor="#DDDDFF"| [[268]] |bgcolor="#DDDDFF"| Publius Licinius Egnatius Marinianus |bgcolor="#DDDDFF"| [[Augustus (Titel)|Augustus]] ënner dem Gallienus '''(de Bild ass och vum Gallienus)''' |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Ingenuus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[260]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser a Pannonien |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Regalianus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[260]] |bgcolor="#FFDDDD"| Publius C(assius?) Regalianus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser a Pannonien |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Mariades]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser a Syrien, duerch de [[Schapur I.]] |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Macrianus Minor|Macrianus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[260]]-[[261]] |bgcolor="#FFDDDD"| Titus Fulvius Iunius Macrianus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser am Osten, zesumme mat sengem Brudder Quietus, duerch säi Papp [[Macrianus Maior]] |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Quietus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[260]]-[[261]] |bgcolor="#FFDDDD"| Titus Fulvius Iunius Quietus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser am Osten, zesumme mat sengem Brudder Macrianus, duerch säi Papp Macrianus Maior |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Ballista]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[261]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? Callistus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser am Osten, Ballista = Katapult, '''warscheinlech fiktiv''' |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Mussius Aemilianus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[261]]-[[262]] |bgcolor="#FFDDDD"| Lucius Mussius Aemilianus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser an Egypten |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Memor]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[262]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser an Egypten |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Valens Thessalonicus|Valens]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[261]] |bgcolor="#FFDDDD"| Valens Thessalonicus |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser a Griicheland |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Piso]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[261]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Géigekeeser a Griicheland |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Celsus (Géigekeeser)|Celsus]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator an Africa, '''warscheinlech fiktiv''' |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Trebellianus]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator a Kléngasien, '''warscheinlech fiktiv''' |- |bgcolor="#FFDDDD"| |bgcolor="#FFDDDD"| [[Aureolus]] |bgcolor="#FFDDDD"| [[268]] |bgcolor="#FFDDDD"| ? |bgcolor="#FFDDDD"| Usurpator an Norditalien |- |} Keesere vum [[Imperium Galliarum]] * [[Postumus]] (260–269, géint de Gallienus an de Claudius Gothicus) ** [[Laelianus]] (269, Géigekeeser an Obergermanien) * [[Marcus Aurelius Marius]] (269, géint de Claudius Gothicus) * [[Victorinus]] (269–271, géint de Claudius Gothicus, de Quintillus an den Aurelian) * [[Domitianus]] (271, géint den Aurelian) * [[Tetricus I.]] (271–274, géint den Aurelian) ** [[Faustinus]] (274, Usurpator an Nordgallien) Spéit Zaldotekeeseren * '''[[Claudius Gothicus]]''' (268-270) ** [[Censorinus]] (269–270, Usurpator an Italien) * '''[[Quintillus]]''' (270) * '''[[Aurelian]]''' (270-275) ** [[Felicissimus]] (271 Usurpator zu Roum) ** [[Septimius]] (271, Géigekeeser a Dalmatien) ** [[Urbanus]] (271/272, Usurpator) ** [[Vaballathus]] (272, Géigekeeser am Osten) * '''[[Tacitus]]''' (275-276) * '''[[Florianus]]''' (276) * '''[[Probus]]''' (276-282) ** [[Proculus]] (280/281, Géigekeeser an Niedergermanien) ** [[Saturninus]] (281, Géigekeeser a Syrien an an Egypten) * '''[[Carus]]''' (282-283) * '''[[Carinus]]''' (283-285) ** [[Sabinus Julianus]] (284–285, Géigekeeser a Pannonien an an Norditalien) === [[Spéitantiquitéit]] === [[Réimesch Tetrarchie|Tetrarchie]] * '''[[Diokletian]]''' (284-305, géint de Carinus, 285 Elengherrscher, zanter 286 Keeser am Osten) ** [[Amandus]] (285/286, Usurpator a Gallien, zesumme mam Aelianus) ** [[Aelianus]] (285/286, Usurpator a Gallien, zesumme mam Amandus) ** [[Domitianus]] (297-298, Géigekeeser an Egypten) ** [[Achilleus (Keeser)|Achilleus]] (298, Nofollger vum Domitianus) ** [[Eugenius]] (303/304, Usurpator a Syrien) * '''[[Maximian]]''' (286-305 Keeser am Westen, Caesar zanter 285, Géigekeeser an Italien 307–308 mam Maxentius, an a Gallien 310) ** [[Carausius]] (286-293, Géigekeeser a Britannien an Nordgallien) ** [[Allectus]] (293-296, Géigekeeser a Britannien, Nofollger vum C.) ** [[Julianus]] (297/298, Usurpator an Africa) * '''[[Constantius I.]]''' (305-306 [[Augustus (Titel)|Keeser]] am Westen, [[Caesar (Titel)|Caesar]] zanter 293) * '''[[Galerius]]''' (305-311 Keeser am Osten, Caesar zanter 293) * '''[[Severus]]''' (306-307 Keeser am Westen, Caesar zanter 305) * '''[[Maxentius]]''' (306–312 Keeser am Westen, bis 311 Géigekeeser, bis 307 nominell Caesar) ** [[Romulus]] (308-309 Géigekeeser am Westen, zesumme mat sengem Papp Maxentius) ** [[Domitius Alexander]] (308–309/310 Géigekeeser an Africa) * '''[[Licinius]]''' (311–324 Keeser am Osten, 308-311 nominell am Westen) * '''[[Valens]]''' (316-317, Matkeeser mam Licinius) * '''[[Martinianus]]''' (317-324, Matkeeser mam Licinius) ** [[Severianus]] (313 Usurpator a Kilikien) * '''[[Maximinus Daia]]''' (310–313 Keeser am Osten, Caesar zanter 305) * '''[[Konstantin de Groußen|Konstantin I.]]''' {{Kapitel Info feelt}} == Nofollegstaaten == Zanter dem Mëttelalter hunn och anner Herrscher op den Titel vun engem réimesche Keeser Asproch erhuewen, z.&nbsp;B.: * fränkesch-däitsch Herrscher no der Keeserkréinung vum Karl de Grueßen 800–924 an 962–1806, * griichesch a laténgesch Herrscher 1204–1461 a * weider Herrscher säit dem 15. Joerhonnert. == Kuckt och == * [[Antiquitéit]] * [[Réimescht Räich]] {{LinkPortalRéimescht Räich}} {{DEFAULTSORT:Lescht vun de Keesere vum Reimesche Reich}} [[Kategorie:Lëschten (Geschicht)|Keeseren Reimesch]] [[Kategorie:Keesere vum Réimesche Räich| ]] [[Kategorie:Réimescht Räich]] mo5qoisyfaxy33j0ao3k6yd61lm4o0k 0 72040 2704286 2693117 2026-09-07T20:12:52Z GilPe 14980 vu Wikidata 2704286 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der Uertschaft Biwer|de Familljennumm|Biwer (Familljennumm)}} {{SkizzGeoLUX}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Gréiwemaacher}} | Gemeng = {{Biwer}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Biwer}} | Fläch = 914 [[Hektar|ha]] | Koordinaten = {{coor dms|49|42|26|N|06|22|25|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} '''Biwer''' ass eng Uertschaft an den Haaptuert vun der [[Gemeng Biwer]]. == Kuckeswäertes == D'Jockelsmillen an eng bemierkenswäert Eech stinn zanter 1990, rep. 1973 op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] als ''Inventaire supplémentiare''. == Gebuer zu Biwer == * [[Victor Kirchen]], lëtzebuergesche Vëlossportler == Kuckt och == * [[Biwer (Familljennumm)]] * [[Kierch Biwer]] {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == {{Commonscat}} [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] 30nwibtyo284b96o6rbqj0s4jywx8y8 0 72047 2704219 2693119 2026-09-07T11:59:50Z GilPe 14980 Upassungen 2704219 wikitext text/x-wiki {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Numm = Biwerbaach | Numm (Franséisch) = | Numm (Däitsch) = | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Gréiwemaacher}} | Gemeng = {{Biwer}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Biwer}} | Awunner = | Awunnerdatum = | Fläch = | Koordinaten = {{Coor dms|49|42|42|N|06|22|01|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} D''''Biwerbaach''' ass e [[Lieu-dit]] an der [[Gemeng Biwer]]. E läit op der {{N14}} tëscht der [[Marxmillen]] am Norden a [[Biwer]] am Südwesten. De Lieu-dit gouf no der [[Biwer Baach]] genannt. == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} [[Kategorie:Häff a Lieu-diten zu Lëtzebuerg]] == Um Spaweck == {{Commonscat}} 98f6ctezmiskts6q7hjmw3mqsmlwfjr 0 90620 2704246 2584171 2026-09-07T14:32:45Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Gestuerwen (4. Joerhonnert)]] ewechgeholl; [[Kategorie:Gestuerwen 304]] derbäigesat 2704246 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hellegen}} [[Fichier:Nazarius Celsus.jpg|thumb|Den Celsus an den [[Nazarius vu Mailand|Nazarius]] gi vun Zaldoten ofgefouert|260x260px]] Den '''Celsus vu Mailand''', gestuerwen 304<ref>[http://www.heiligenlexikon.de/BiographienC/Celsus.html heiligenlexikon.de] D'Informatiounen hei bezéie sech op den Heiligenlexikon an och op de [http://www.bautz.de/bbkl/ Biographesch-Bibliographesche Kierchelexikon]. Aner Quelle placéieren d'Geschicht an d'Éischt Joerhonnert, an doe se duerch den Nero ermuerden.</ref> zu [[Mailand]], ass e legendäre [[Chrëschtentum|chrëschtleche]] [[Märtyrer]]. Säi Fest gëtt den 28. Juli gefeiert. Hie war e Schüler vum [[Nazarius vu Mailand|hellegen Nazarius]] mat deem hien duerch d'[[Réimescht Räich]] gezunn ass fir de [[Chrëschtentum|chrëschtleche]] Glawen ze verbreeden. Wärend de [[Chrëschteverfollgung]]en ënner dem Keeser [[Diokletian]] goufen déi zwéin eng éischt Kéier agespaart, hunn et awer fäerdegbruecht fir fortzelafen. Déi zweet Kéier hate se manner Gléck a goufen allebéid am Joer 304 zu Mailand gekäppt. Hie gëtt als Patréiner vun de [[Kand|Kanner]] an de [[Päerd]] veréiert; e gëtt gemenkerhand als [[Zaldot]] an zesumme mam Nazarius duergestallt. == Kuckt och == *[[Lëscht vun de chrëschtlechen Hellegen]] *[[Celsus vun Tréier|Hellegen Celsus vun Tréier]] == Um Spaweck == {{Commonscat|Saint Celsus|{{PAGENAME}}}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Celsus Mailand}} [[Kategorie:Helleg]] [[Kategorie:Märtyrer]] [[Kategorie:Gestuerwen 304]] 8187d1tw4ezkjs59ecfsysbwigstgck 0 91074 2704230 2704143 2026-09-07T13:29:28Z Zinneke 34 /* Kategorie 'Alles Méigleches' */ 2704230 wikitext text/x-wiki Hei kënne Virschléi fir Biller agedroe ginn, déi dann, [[HaaptsäitBléck/Archiver|via eng Schabloun]], spéider op der [[Haaptsäit]] als "Bild vun der Woch" gewise kënne ginn. ===Kategorie 'Alles Méigleches'=== <gallery mode="packed" heights="120"> <!-- Konscht --> "The School of Athens" by Raffaello Sanzio da Urbino.jpg File:The Conjurer, ca. 1502.jpg File:Les Joueurs de cartes, par Paul Cézanne.jpg File:Vincent van Gogh - Irises (1889).jpg File:Las Meninas, by Diego Velázquez, from Prado in Google Earth.jpg File:Edgar Degas - Ballet (L'Étoile).jpg File:Bewegungsstudie (Movement Study) 1925, black and white photograph by Rudolf Koppitz.jpg <!-- Musek --> <!-- Astronomie --> Fichier:Pedra Azul Milky Way.jpg Fichier:Hickson Compact Group 40 - Flickr - geckzilla.png Fichier:Cartwheel_Galaxy_(NIRCam_and_MIRI_Composite_Image)_(weic2211a).jpeg Fichier:PIA22946-Jupiter-RedSpot-JunoSpacecraft-20190212.jpg Fichier:Space Shuttle Columbia launching.jpg <!-- Technik --> Fichier:Soldering_a_0805.jpg Fichier:Emirates Airbus A380-861 A6-EER MUC 2015 04.jpg File:Vienna U-Bahn - U4 metro line-Type V arriving far ar 16to10 PNr°1177.jpg <!-- Skizzen --> Fichier:Change in Average Temperature.svg Fichier:Lateral head anatomy detail.jpg Fichier:Structure_volcano_numbered.svg <!-- Elementer, Mineralien --> Fichier:Tantalum single crystal and 1cm3 cube.jpg File:Molybdenum crystaline fragment and 1cm3 cube.jpg File:Kobalt electrolytic and 1cm3 cube.jpg Fichier:Ambre Moustique.jpg <!-- Déieren --> Fichier:Glaucus atlanticus 1 cropped.jpg Fichier:Haeckel Arachnida.jpg Fichier:Yellow mite (Tydeidae), Lorryia formosa.jpg Fichier:Wegerich Scheckenfalter Duo auf Rotklee.jpg File:Close wing Basking of Athyma perius (Linnaeus, 1758) - Common Sergeant (4) WLB.jpg Fichier:Gemeine Goldwespe.jpg European_praying_mantis_%28Mantis_religiosa%29_green_female_Dobruja.jpg Fichier:Sitting_Asian_elephant_(Elephas_maximus)_bathing_in_Tad_Lo_river,_Laos.jpg File:014 Baby cape fur seal sleeping at Cape cross Photo by Giles Laurent.jpg File:003 Cheetah hissing after a meal in Kalahari Desert Photo by Giles Laurent.jpg Fichier:Mikadotrochus hirasei 01.jpg Fichier:Haliotis clathrata 01.JPG Fichier:Guildfordia triumphans 01.JPG File:Angaria melanacantha 01.JPG <!-- Tonne Gemuschels: https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Llez/Shells_by_H._Zell --> Fichier:2017.07.06.-48-Wendisch Rietz--Zauneidechse-Weibchen.jpg File:Himalayan Monal at Sagarmatha National Park, Nepal.jpg File:007a European bee-eater chasing an Aglais butterfly in flight in Pfyn-Finges Photo by Giles Laurent.jpg File:Toco Toucan (Ramphastos toco) - 48153967707.jpg Fichier:Jabirú africano (Ephippiorhynchus senegalensis), delta del Okavango, Botsuana, 2018-07-31, DD 10.jpg Fichier:זריחה באגמון חולה בזמן נדידת העגורים.jpg Fichier:Sword-billed hummingbird (male) at Guango Lodge, Ecuador (21310837273).jpg Fichier:Gallina de Guinea (Numida meleagris), parque nacional Kruger, Sudáfrica, 2018-07-25, DD 42.jpg File:Upupa epops (057A2126).jpg Fichier:Petirrojo europeo (Erithacus rubecula), Tierpark Hellabrunn, Múnich, Alemania, 2012-06-17, DD 02 Crop.JPG <!-- Pilzen --> File:Tintenfischpilz 1a.JPG <!-- Planzen --> Fichier:Mangrove Reflection Wide Ashtamudi Kollam Kerala Mar22 A7C 01464.jpg File:Dragonblood tree in Socotra 2.jpg Fichier:Two Arecaceae in the fields viewed through a hole in a tree stump in Laos at sunrise.jpg File:Pineapple 'Victoria' with slice.jpg Fichier:Garlic_bulbs_and_cloves.jpg Fichier:Almonds - in shell, shell cracked open, shelled, blanched.jpg File:Ковила, Тарутинський степ, Україна.jpg <!-- Landschaften --> Fichier:Afternoon at Tennfjorden, Raftsundet, Hinnøya, Norway, 2015 September (02).jpg File:006 Dune 45 in Sossusvlei at sunrise Photo by Giles Laurent.jpg Fichier:Sommet de la Dune du Pilat.jpg Fichier:Water reflection of sunset with gray and orange clouds and pirogues moored to the bank in Don Det Laos.jpg Fichier:Water reflection of stringy gray and white clouds in a pond on a sand beach of Don Khon at sunrise in Laos.jpg File:Кызылкуп на рассвете.jpg Fichier:Озеро Дус-Холь вечером. Тес-Хемский кожуун.jpg Fichier:Taal Volcano eruption on January 12, 2020.jpg Fichier:AralSea1989 2014.jpg Fichier:Flysch%20formation%20at%20Sakoneta%20Beach.jpg File:Val Montanaia.jpg Fichier:Khone Phapheng Falls, Si Phan Don, Laos, widest waterfall in the world.jpg <!-- Uertschaften, Gebaier, Brécken --> File:دماوند و دیر گلین.jpg Fichier:Porta Nigra morgens (100MP).jpg Fichier:Blenheim Palace south view 2016.jpg File:Val Castle (15).jpg Fichier:Tallinna vanalinn päikesetõusu ajal.jpg Fichier:Atomium, Bruselas, Bélgica, 2021-12-15, DD 148-150 HDR.jpg Fichier:Fishing huts reflected in the ice at Fisketången, Kungshamn.jpg Fichier:Skyline of the Central Business District of Singapore with Esplanade Bridge.jpg File:Basilica di San Marco at night-msu-2021-6406-6406.jpg Fichier:Manarola_NW_Cinque_Terre_Sep23_A7C_07233.jpg Fichier:วัดพระศรีรัตนศาสดาราม_8_(edited).jpg File:Медресе Баракхан,Ташкент (Barakhan Madrasah, Baroqxon madrasasi).jpg Fichier:Aerial_View_-_Landschaft_Markgr%C3%A4flerland1.jpg Fichier:Jukung Pasar Terapung.jpg File:Paro Taktsang, Bhutan (edited).jpg File:Узор на потолке мечети Баланд 6.jpg Fichier:Iglesia de Entoto Maryam, Adís Abeba, Etiopía, 2024-01-19, DD 02.jpg Fichier:Museo Nacional de Bellas Artes, Manila, Filipinas, 2023-08-27, DD 53.jpg File:Museum of contemporary art, Belgrade (Музеј савремене уметности Београд).jpg File:Jinwan Arts Center dllu 01.jpg Fichier:Castillo de Praga, Praga, República Checa, 2022-07-01, DD 23-25 HDR.jpg Fichier:Plaza Mayor, Poznan, Polonia, 2014-09-18, DD 41.jpg Fichier:Krakow - Wawel from Vistula - 4.jpg File:Belcastel 4.jpg <!-- Geschicht --> Fichier:Flickr - DVIDSHUB - Giant standing Buddhas of Bamiyan still cast shadows (Image 2 of 8).jpg Fichier:Magna Carta (British Library Cotton MS Augustus II.106).jpg|15. Juni Fichier:Crécy - Grandes Chroniques de France.jpg|26. August Fichier:Sitting Leo Belgicus - Visscher.jpg Fichier:Trier_500_Millionen_Mark_Fritz_Quant.jpg File:Hindenburg disaster, 1937.jpg Fichier:Karte westwall.png|10. Mee Fichier:Crowds_of_French_patriots_line_the_Champs_Elysees-edit2.jpg|26. Aug. 1944 Fichier:Raising the Flag on Iwo Jima, larger.jpeg|23.2.45 <!-- Literatur Film--> File:Clementinum baroque library 2.jpg File:Amazing Stories, November 1928.jpg File:Jaws movie poster.jpg <!-- Persounen --> Fichier:Julia Margaret Cameron - John Herschel (Metropolitan Museum of Art copy, restored) levels.jpg Fichier:Ansambel SkaMeika´.jpg Fichier:Agence Rol, L’éclipse, gare Saint-Lazare, 1921.jpg File:The Umbrella Workshop.jpg Fichier:Masks in the rain.jpg Fichier:Supreme Federal Court - Statue.jpg <!--Soss--> Fichier:Mycene gold mask 1 NAMA Athens Greece.jpg Fichier:Ingredienti per il pesto Genovese (Ingridients for Pesto Genovese).jpg File:Wooden spools of sewing thread in different colors 6.jpg Fichier:Bicycle crankset Shimano 105 R7000 (chainring 50-34, length 172.5mm, 11 speed).jpg Fichier:Dieselrainbow.jpg File:Waldenbuch - Innenstadt - Stadtfriedhof - Parkplatz - Pflaster (1).jpg </gallery> ===Dëst an dat vu Lëtzebuerg=== <gallery mode="packed" heights="130"> Fichier:Esch-Alzette, Gare Belval Université et P+R.jpg File:Belval, Héichuewen A (110).jpg Fichier:Former steel production site Metze Schmelz, later Arbed Esch-Schifflange, then ArcelorMittal 2022-05 ---31.jpg Fichier:Grund, ciudad de Luxemburgo, Luxemburgo, 2023-12-16, DD 155-157 HDR.jpg Fichier:Bahnhof Luxemburg.jpg Fichier:Dusk in Luxembourg Grund (28998138111).jpg File:Luxembourg, vue sur pont Adolphe (103).jpg Fichier:Stierchen Bridge 2019-03-21.jpg Fichier:Valley of Alzette river in Luxembourg City 02.jpg File:Luxembourg, ravelin Beck-Jost (Paschtéitchen) (101).jpg Fichier:2 Rue de la Boucherie in Luxembourg City.jpg Fichier:Luxemburg BW 2016-09-15 11-46-49 stitch.jpg Fichier:Hospicio de San Juan, ciudad de Luxemburgo, Luxemburgo, 2023-12-16, DD 26.jpg Fichier:Rokoko Pavillon Echternach 2013-08 -- 5.JPG Fichier:Schloss Weilerbach 16.jpg File:Wellenstein, CR151 (103).jpg Fichier:Luxembourg, Villa Louvigny intérieur (115).jpg|1929 - 100 Joer Radio Letzebuerg Fichier:Philharmonie, Großer Konzertsaal.jpg Fichier:Boulaide – Monument seconde guerre mondiale et morgue.jpg Fichier:Meder-Haus Esch-sur-Alzette 2014-12 --1.jpg Fichier:Portail Banque et caisse d'épargne de l'Etat place de Metz.jpg Fichier:Luxembourg cimetière Notre-Dame platanes 01.jpg Fichier:Kirche Goesdorf 02.jpg Fichier:Ansembourg, Hinterer Schlosseingang 01.jpg Fichier:CFL 212 Wiltz 01.jpg Fichier:CFL 3608 Gare Luxembourg 01.jpg Fichier:CFL 2400 Alstom Coradia Max.jpg File:Bettembourg, gare CFL Bettembourg (116).jpg Fichier:Luxembourg - CFL network 2025.svg Fichier:Mondorf Thionville Railway Bellwald 696.jpg Fichier:Traditional photo point on PC 12 near Eischen (47362529722).jpg File:Wappen Peter Ernst von Mansfeld.jpg|2029 Fichier:Jan Brueghel le Jeune Bouquet de fleurs MNHA.jpg Fichier:N-Liez hotel-du-gouvernement-a-luxembourg.png Fichier:Michel Engels - 13 Les portes du Bock..jpg Fichier:Paintings_-_Cathédrale_Notre-Dame_de_Luxembourg_-_DSC06046.JPG Fichier:Vase with frogs, water lilies and dragonflies designed by Pierre Blanc for Villeroy & Boch.jpg File:Les filles de Loth.jpg Fichier:Pg034 Antiquités romaines trouvées au camp de Dahlheim.jpg Fichier:Remerschen, Op Mecheren (106).png Fichier:Mosaik cweber entzerrt.jpg Fichier:Diekirch Roman Necropolis and City Museum.jpg Fichier:Wenceslaus johana.png|Wope vum [[Wenzel I. vu Lëtzebuerg]] a senger Fra [[Jeanne vu Brabant]]. Fichier:Balduineum Wahl Heinrich VII.jpg|27.11.1308 Fichier:Tod Heinrichs VII..jpg|24. August 1313 File:Arrigo-VII-monument-parts-museo-opera-pisa.jpg Fichier:CrownBohemia1.jpg File:Charles V accueillant Charles IV - Français 2813.jpg Fichier:Wenceslaus IV, Charles IV, Jobst of Moravia.jpg Fichier:Pisanello 024b.jpg|Sigismund vu Lëtzebuerg/HRR 15.2.1368 – 9.12.1437 Fichier:Portret van de heraut Nassau-Vianden - Portrait of the herald of Nassau-Vianden - Wapenboek Nassau-Vianden - KB 1900 A 016, folium 01v.jpg Fichier:Duché de-Luxembourg Jean-Janson-1637-1693-Amsterdam.jpg Fichier:LASB K Hellwig 0006.jpg Fichier:De_Fer_Trier_1692.jpg Fichier:Ducatus Lutzenburgi novissima et accuratissima delineatio - CBT 6611267.jpg|vum [[Nicolaes Visscher (1649–1702)|Nicolaes Visscher]]. Fichier:Van der Meulen Prise de Luxembourg.jpg|3.6.1684 Fichier:Luxemburg 1550 65 v Deventer.jpg Fichier:LASB K Hellwig 0850.jpg Fichier:Sol (1786) mnha53830 66387.jpeg Fichier:10 Thaler Note BIL 1856.jpg|175 Joer 2031 Fichier:Compagnie des chemins de fer Prince-Henri (Aktie).jpg|1869 File:Reichs-Eisenbahnen in Elsass-Lothringen und Wilhelm-Luxemburg-Bahn. Personen und Gueter-Verkehr im Etats-Jahre 1878-79 - btv1b10224023c Lux.webp Fichier:Luxembourg- Gendarmerie (NYPL b14896507-92751).jpg File:Paul de Pidoll, Ruines du Château de Bourscheid, mnha11423 68789.jpg Fichier:'Gare de Luxembourg', TEKA0112603.jpg Fichier:05266-Luxemburg-1904-Pfaffenthal, Siechengas-Brück & Sohn Kunstverlag.jpg File:Luxembourg - Au Glacis by Charles Bernhoeft.jpg Fichier:Luxembourg - Les 3 Glands - Die 3 Eicheln - PC Schoren.jpg Fichier:Biermann, Plan Luxembourg en 1907.jpg Fichier:Consdorf, portail cimetière Aujourd'hui nous... (102).jpg Fichier:Luxembourg, place de la Constitution (016675) vers 1930.jpg Fichier:Grand Duke boards PH-TGD, Schiphol, 11JUN56-102.jpg File:Schleuse Grevenmacher-Mosel im Bau 1961-11 HB03673.jpg Fichier:Einweihung des Mosel-Schifffahrtsweges 1964-HB9890 RGB.jpg Fichier:De abdicatie en opvolging in Luxemburg, de hertogelijke familie, Bestanddeelnr 917-1168.jpg File:Charly Gaul c1961-1963.jpg|2032 Fichier:Hinzert Memorial Nazi Concentration Camp 01.jpg|25. Februar Fichier:Luxembourg City monument Guillaume II statue 2011.jpg|5. Nov. 1884 ageweit Fichier:Larochette, Nommerleeën, Draachelee (104).jpg Fichier:Zone protégée Brucherbierg-Lallengerbierg (113).jpg Fichier:Bettembourg Bongert Altenhoven.jpg Fichier:Kockelscheuer pond parking a.jpg Fichier:DECEMBER AFTERNOON in Bech-Kleinmacher, LU.jpg Fichier:SAINT DONAT CHAPEL in WORMELDANGE KOEPPCHEN, Luxembourg.jpg </gallery> [[Kategorie:Haaptsäit Bléck]] 73gouyojqmsx1vr42m7h40kdptzdb74 0 137065 2704315 2703391 2026-09-08T09:37:58Z Johnny Chicago 17 /* Gestuerwen */ 2704315 wikitext text/x-wiki {{Artikel Joer}} D'Joer '''2023''' huet op engem [[Sonndeg]] ugefaangen. Et war kee [[Schaltjoer]]. == Evenementer == === Europa === [[Fichier:2 Euro, Croatia.jpeg|thumb|130px|Kroatesch 2-Euro-Mënz (Revers)]] * ''Krich an der Ukrain'': An den éischte Méint gouf et besonnesch an der Géigend ronderëm [[Bachmut]] erbattert Kämpf, mat héije Verloschter fir déi zwou Krichsparteien, ouni datt, bis Enn Juni, en eendeitegt Resultat derbäi erauskomm ass. De 6. Juni provozéiert d'Sprengung vum [[Kachowka-Staudam]] grouss Iwwerschwemmungen. De 24. Juni mécht e "Marsch op Moskau" vum [[Jewgeni Wiktorowitsch Prigojin]] senger [[Wagner-Grupp]], deen den Dag selwer nees ofgeblose gëtt, d'Divergenzen an der russescher Militärféierung däitlech. Den 23. August stierzt de Prigojin mat engem Fliger of. Bis Enn dës Joers ginn d'Kämpf laanscht d'Front am Süden an am Oste weider, ouni dass et zu gréissere Verännerunge kënnt. * {{1. Januar}}: [[Kroatien|Kroatie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an; ausserdeem trëtt et dem [[Schengen-Raum]] bäi. * [[28. Januar]]: De [[Petr Pavel]] gewënnt am zweeten Tour d'Presidentschaftswalen an [[Tschechien]]. * [[12. Februar]]: De [[Nikos Christodoulidis]] gewënnt d'Presidentschaftswalen an [[Zypern]], hie gëtt den 1. Mäerz vereedegt. * [[21. Februar]]: Den [[Dorin Recean]] gëtt als neie Premierminister a [[Moldawien]] vereedegt. * {{5. Mäerz}}: Bei de Parlamentswalen an [[Estland]] kritt der Premierministesch [[Kaja Kallas]] hir Reformpartei déi meescht Stëmmen. * {{0}}2. Abrëll: De [[Jakov Milatović]] gewënnt am zweeten Tour d'Presidentschaftswalen am [[Montenegro]]. * {{4. Abrëll}}: [[Finnland]] gëtt den 31. [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]]-Member. * {{6. Mee}}: Kréinung vum Kinnek [[Charles III. vum Vereenegte Kinnekräich|Charles III.]] * [[15. Mee]]: Nom Récktrëtt vum [[Eduard Heger]] gëtt de [[Ľudovít Ódor]] neie Premierminister ''faisant fonction'' an der [[Slowakei]]. * [[31. Mee]]: Den [[Edgars Rinkēvičs]] gëtt zum neie President vu [[Lettland]] gewielt; hie gëtt den 8. Juli vereedegt. * [[14. Juni]]: E Boot mat Flüchtlingen u Bord geet viru [[Griicheland]] ënner, honnerte vu Leit erdrénken. * [[20. Juni]]: An der Folleg vun de Parlamentswale vum 2. Abrëll gëtt de [[Petteri Orpo]] neie Premierminister a Finnland. * [[25. Juni]]: Bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Griicheland]] kritt d'Nea Dimokratia ënner dem [[Kyriakos Mitsotakis]] d'absolut Majoritéit vun de Sëtz. * [[23. Juli]]: Virgezunne Parlamentswalen a [[Spuenien]]; de [[16. November]] gëtt d'Koalitiounsregierung vum [[Pedro Sánchez]] vereedegt. * [[4. September|4.]]-[[7. September]]: Schro Iwwerschwemmungen duerch d'Stuermdéif Daniel a Griicheland, Bulgarien an an der Tierkei; op d'mannst 26 Doudeger. * [[15. September]]: D'[[Evika Siliņa]] gëtt nei Premierministesch a [[Lettland]]. * [[19. September]]: [[Aserbaidjan]] fänkt de Krich géint d'Republik [[Biergkarabach]] un, déi da just een Dag méi spéit kapituléiert. * [[25. Oktober]]: De [[Robert Fico]] gëtt op en Neits Premierminister an der [[Slowakei]], vun enger Koalitiounsregierung aus Smer, Hlas an SNS. * [[22. November]]: Bei de virgezunne Parlamentswalen an [[Holland]] kritt dem [[Geert Wilders]] seng ''Partij voor de Vrijheid'' mat 23,6 % déi meescht Stëmmen. * [[11. Dezember]]: Als Folleg vun de Parlamentswalen a [[Polen]], de [[15. Oktober]], gëtt den [[Donald Tusk]] vum Parlament zum neie Premierminister gewielt. * [[14. Dezember]]: Den [[Europäesche Conseil]] decidéiert, datt Bäitrëttsverhandlunge mat der [[Ukrain]] a [[Moldawien]] zu der EU ufänke kënnen. ==== Lëtzebuerg ==== * [[29. Mee]]: D'[[Liaison Micheville]], eng Verlängerung vun der [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Autobunn A4]] bis op d'franséisch Grenz, geet no 15 Joer Bauzäit op hirer ganzer Längt vun eppes iwwer 2&nbsp;km fir de Verkéier op. * [[11. Juni]]: [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengewalen]]. * {{1. Juli}}: Déi [[Revisioune vun der Lëtzebuerger Constitutioun 2021-2023|nei Lëtzebuerger Constitutioun]] trëtt a Kraaft. * {{0}}1. Juli: De [[Conseil national de la justice]] hëlt seng Funktiounen op. * {{1. September}}: D'Fusioune vun de Gemenge [[Gemeng Groussbus|Groussbus]] a [[Gemeng Wal|Wal]] zu [[Gemeng Groussbus-Wal|Groussbus-Wal]], a vun de Gemenge [[Gemeng Bous|Bous]] a [[Gemeng Waldbriedemes|Waldbriedemes]] zu [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbredimus]] trëtt a Kraaft. * {{8. Oktober}}: Bei de [[Chamberwale vum 8. Oktober 2023|Chamberwale]] kritt d'[[CSV]] 21 Sëtz, d'[[DP]] der 14, d'[[LSAP]] 11, d'[[ADR]] 5, [[déi gréng]] 4, d'[[Piratepartei Lëtzebuerg|Piraten]] 3, [[déi Lénk]] 2, a [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]], [[Volt Lëtzebuerg|Volt]], [[KPL]], [[Liberté - Fräiheet!|Liberté]] a [[Déi Konservativ|Konservativ]] 0. * [[17. November]]: D'[[Regierung Frieden-Bettel]], eng CSV-DP-Koalitiounsregierung, gëtt vereedegt. <gallery> File:Sanem, Liaison Micheville (2).jpg|B40 - Liaison Micheville File:Luxembourg municipal election (2023) poster display in Cessange.jpg|Walplakater Gemengewalen (hei: Stad Lëtzebuerg) File:Gedenktafel Verfassung 2023.jpg|Gedenktafel nei Verfassung Composition Chambre des députés du Luxembourg 8-10-2023.svg|Sëtzverdeelung no de Chamberwalen </gallery> === Afrika === * [[15. Abrëll]]: Ufank vum Krich am Sudan, tëscht rivaliséierende Fraktiounen vum Militär. * {{8. September}}: Op d'mannst 2.900 Doudeger bei engem Äerdbiewen a [[Marokko]]. * [[11. September]]: Bei Iwwerschwemmungen duerch d'Stuermdéif Daniel, bei deem ë.&nbsp;a. zwéi Staudämm gebascht sinn, sinn a [[Libyen]] iwwer 11.300 Leit ëm d'Liewe komm, ronn 10.100 ginn der nach vermësst. === Amerika === ==== Nordamerika ==== ==== Mëttel- a Südamerika ==== * [[20. Januar]]: D'[[Christine Kangaloo]] gewënnt d'Presidentschaftswalen an [[Trinidad an Tobago]]. * [[20. August]]: De [[Bernardo Arévalo]] gewënnt am zweeten Tour d'Presidentewalen am [[Guatemala]]. * [[15. Oktober]]: Den [[Daniel Noboa]] gewënnt d'Presidentewalen am [[Ecuador]]. * [[19. November]]: De [[Javier Milei]] wënnt am zweeten Tour d'Presidentewalen an [[Argentinien]]. === Asien === * {{6. Februar}} an dono: Bei enger Serie vun Äerdbiewen an der [[Tierkei|Südtierkei]] an an Nord[[syrien]] stierwen iwwer 57.000 Leit, Zéngdausende ginn der blesséiert, Honnertdausende verléieren hiert Doheem. Dem Entwécklungsprogramm vun de Vereenten Natiounen (UNDP) no entsteet e Schued vun iwwer 100 Milliarden Dollar. * {{9. Mäerz}}: De [[Ram Chandra Poudel]] gëtt zum neie President vum [[Nepal]] gewielt. * [[10. Mäerz]]: De [[Xi Jinping]] gëtt fir d'drëtt hannereneen zum President vun der [[Volleksrepublik China]] gewielt. * [[28. Mee]]: De [[Recep Tayyip Erdoğan]] gewënnt am zweeten Tour d'Presidentschaftswalen an der [[Tierkei]]. * {{9. Juli}}: De [[Shavkat Mirziyoyev]] gëtt als President vum [[Usbekistan]] erëmgewielt. * {{7. Oktober}}: Bei engem Äerdbiewen am Weste vun [[Afghanistan]] kommen iwwer 2000 Mënschen ëm d'Liewen. ==== Arabesch Welt an Noen Osten==== * [[7. Oktober]]: Ugrëff vun der [[Hamas]] op [[Israel]]; [[Krich tëscht Hamas an Israel (2023)|dobäi an an der Folleg dovu]] kommen iwwer 70.000 Leit ëm d'Liewen. === Ozeanien === * [[27. November]]: De [[Christopher Luxon]] gëtt neie Premierminister an [[Neiséiland]]. == Konscht a Kultur == === Molerei === === Literatur === * [[Batty-Weber-Präis]] fir d'[[Margret Steckel]]. * [[Prix de la fondation Servais|Servais-Präis]]: ''[[Tout devait disparaître]]'' vum [[Jérôme Quiqueret]]. * [[Concours littéraire national 2023|Nationale Literaturpräis]] ([[Dréibuch]]): ''Dead Woman Waltzing'' vun der Janine Horsburgh. === Musek === === Kino === * [[Oscar]] fir de beschte Film: ''[[Everything Everywhere All at Once]]'' vum [[Daniel Scheinert]] an [[Daniel Kwan]]. * [[Gëlle Palm]] fir ''Anatomie d'une chute'' vun der [[Justine Triet]]. * [[César]] fir de beschte Film: ''La Nuit du 12 '' vum [[Dominik Moll]]. * Et koumen eraus: ''[[Little Duke]]'' (26.4.), ''[[Kommunioun (Film)|Kommunioun]]'' (20.9.), ''[[Läif a Séil]]'' (25.10) == Ekonomie == == Wëssenschaft an Technik == * D'Raumsond [[OSIRIS-REx]] déi am Mäerz 2021 de Réckfluch op d'Äerd ugefaangen huet, wäert viraussiichtlech d'Retourkapsel am September 2023 bei der Äerd aussetzen. * [[13. Abrëll]]: Start vun der [[European Space Agency|ESA]]-Weltraummissioun [[Jupiter Icy Moons Explorer|JUICE]], bei där eng Raumsond dräi vun de véier [[Galiléiesch Mounden|Galiléiesche Mounden]] op eng méiglech Presenz vu Liewen hin ënnersiche soll. * [[14. Mäerz]]: GPT-4 koum offiziell eraus, woumat och d'Fäegkeete vun der Bezuelversioun vun [[ChatGPT]] erweidert goufen. * [[19. August]]: Déi russesch [[Moundsond]] [[Luna 25]] gëtt beim Versuch, um Mound ze landen, zerstéiert. * [[23. August]]: Déi indesch Moundsond [[Chandrayaan-3]] lant um Südpol vum Äerdmound. == Sport == * [[20. August]]: Déi spuenesch Fraefoussballnationalekipp klappt déi englesch mat 1:0 an der Finall vun der [[FIFA Fraefoussballweltmeeschterschaft]] an Australien. == Gebuer == * [[27. Mäerz]]: [[François vu Lëtzebuerg|Prënz François]], Jong vum [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]]. == Gestuerwen == {{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Rosi Mittermaier 2 (cropped).jpg | Text1 = Rosi Mittermaier | Bild2 = Gina Lollobrigida (1960s).jpg | Text2 = Gina Lollobrigida | Bild3 = Premios Goya 2018 - Carlos Saura.jpg | Text3 = Carlos Saura | Bild4= RaquelWelchApr2010.jpg | Text4= Raquel Welch | Bild5= Paris - Salon du livre 2012 - Kenzaburō Ōe - 003.jpg | Text5= Kenzaburō Ōe | Bild6= Harry Belafonte 2011 Shankbone.JPG | Text6=Harry Belafonte | Bild7= Helmut Berger 1972.jpg | Text7= Helmut Berger | Bild8= Tina turner 21021985 01 350.jpg | Text8= Tina Turner | Bild9= Astrud Gilberto 1966 (cropped).jpg | Text9= Astrud Gilberto | Bild10 = Silvio Berlusconi 2018.jpg | Text10 = Silvio Berlusconi }}{{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1 = Jane Birkin07.JPG | Text1 = Jane Birkin | Bild2 = Mario Hirsch, IEIS conference «Russia and the EU the question of trust»-103.jpg | Text2 = Mario Hirsch | Bild3 = Sinead O'Connor (14828633401) (cropped).jpg | Text3 = Sinead O'Connor | Bild4= Presidente Napolitano.jpg | Text4= Giorgio Napolitano | Bild5= FrancoisSchanen 2012 Teide.jpg | Text5= Francois Schanen | Bild6= Matthew Perry in support of Awareness on Drug Courts and Reduced Substance Abuse.jpg | Text6=Matthew Perry | Bild7= Michelpilz.jpg | Text7= Michel Pilz | Bild8= Marcel Schlechter 1994 (cropped).jpg | Text8= Marcel Schlechter | Bild9= Armand Strainchamps, Espace mediArt 2014 102 cropped.jpg | Text9= Armand Strainchamps | Bild10 = Arno J Mayer IEIS Conference Arno J Mayer cropped.jpg | Text10 =Arno J. Mayer | Bild11=Jacques Delors (cropped).jpg |Text11 = Jacques Delors }}{{Méi Biller | direction = vertical | width = 100 | Bild1=WSchaeuble.jpg | Text1=Wolfgang Schäuble | Bild2=Jacques Delors (cropped).jpg |Text2 = Jacques Delors }} * {{4. Januar}}: [[Rosi Mittermaier]], däitsch Schileeferin. * {{0}}4. Januar: [[Fay Weldon]], brittesch Schrëftstellerin. * {{5. Januar}}: [[Victor Schadeck]], lëtzebuergesche Politiker. * {{9. Januar}}: [[Gerry O'Hara]], englesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[10. Januar]]: [[Jeff Beck]], brittesche Museker. * 10. Januar: [[Konstantinos II. vu Griicheland|Konstantinos II.]], tëscht 1964 an 1973 Kinnek vu Griicheland. * [[11. Januar]]: [[Tatjana Patitz]], däitsche Model a Filmschauspillerin * [[12. Januar]]: [[Lisa Marie Presley]], US-amerikanesch Sängerin. * [[16. Januar]]: [[Gina Lollobrigida]], italieenesch Schauspillerin. * [[18. Januar]]: [[David Crosby]], US-amerikanesche Museker. * [[21. Januar]]: [[Ritt Bjerregaard]], dänesch Politikerin. * [[24. Januar]]: [[Roger Krieps|Rosch Krieps]], lëtzebuergesche Journalist an Auteur. * [[25. Januar]]: [[Cindy Williams]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[27. Januar]]: [[Sylvia Syms]], brittesch Schauspillerin. * [[28. Januar]]: [[Lisa Loring]], US-amerikanesch Schauspillerin. * {{3. Februar}}: [[Paco Rabanne]], spuenesche Moudendesigner. * {{6. Februar}}: [[Pervez Musharraf]], pakistanesche Politiker. * {{8. Februar}}: [[Burt Bacharach]], US-amerikanesche Komponist. * [[10. Februar]]: [[Marie-Gabrielle vu Lëtzebuerg]]. * 10. Februar: [[Hugh Hudson]], englesche Filmregisseur. * 10. Februar: [[Carlos Saura]], spuenesche Filmregisseur. * [[11. Februar]]: [[Hans Modrow]], (ost)däitsche Politiker. * [[12. Februar]]: [[Mil Jung]], lëtzebuergesche Sportler a Staatsbeamten. * [[15. Februar]]: [[Raquel Welch]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[16. Februar]]: [[Michel Deville]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. * 16. Februar: [[Tony Marshall]], däitsche Schlagersänger. * [[17. Februar]]: [[Robert Cazala]], franséische Vëlossportler. * 17. Februar: [[Jenny Clève]], franséisch Schauspillerin. * 17. Februar: [[Stella Stevens]], US-amerikanesch Schauspillerin * [[21. Februar]]: [[Nadja Tiller]], éisträichesch Schauspillerin. * {{1. Mäerz}}: [[Anise Koltz]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin. * {{6. Mäerz}}: [[Georgina Beyer]], neiséilännesch Politikerin. * {{8. Mäerz}}: [[Bert I. Gordon]], amerikaneschen Dréibuchauteur, Filmproduzent a Filmregisseur. * {{0}}8. Mäerz: [[Jean-Marie Kieffer]], lëtzebuergesche Komponist, Organist a Lycéesprofesser. * [[13. Mäerz]]: [[Kenzaburō Ōe]], japanesche Schrëftsteller. * [[18. Mäerz]]: [[Pedro Solbes]], spuenesche Politiker. * [[23. Mäerz]]: [[Marion Game]], franséisch Schauspillerin. * [[26. Mäerz]]: [[Karl-Josef Rauber]], däitsche Geeschtlechen an Diplomat. * [[27. Mäerz]]: [[Marc Eicher]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[28. Mäerz]]: [[Ryūichi Sakamoto]], japanesche Komponist. * [[30. Mäerz]]: [[Johan Leysen]], belsche Schauspiller. * {{4. Abrëll}}: [[Maria Sebaldt]], däitsch Schauspillerin. * [[14. Abrëll]]: [[Murray Melvin]], englesche Schauspiller. * [[16. Abrëll]]: [[Ahmad Jamal]], US-amerikaneschen Jazz-Pianist. * [[17. Abrëll]]: [[Henri Folmer]], lëtzebuergesche Sproocheprofesser an Direkter vum Kolléisch. * [[22. Abrëll]]: [[Ju Ming]], taiwanesche Sculpteur. * [[24. Abrëll]]: [[Ernst Huberty]], lëtzebuergesche Sportjournalist. * [[25. Abrëll]]: [[Harry Belafonte]], US-amerikanesche Sänger a Schauspiller. * [[26. Abrëll]]: [[Stina Rautelin]], schweedesch Schauspillerin. * [[10. Mee]]: [[Enrico Oldoini]], italieenesche Filmregisseur. * [[18. Mee]]: [[Helmut Berger]], éisträichesche Schauspiller. * [[24. Mee]]: [[Tina Turner]], US-amerikanesch-Schwäizer Sängerin a Schauspillerin. * [[28. Mee]]: [[Harald zur Hausen]], däitsche Virolog. * {{1. Juni}}: [[Margit Carstensen]], däitsch Schauspillerin. * {{5. Juni}}: [[Astrud Gilberto]], brasilianesch Sängerin. * [[11. Juni]]: [[Stanley Clinton-Davis]], brittesche Politiker. * [[12. Juni]]: [[Silvio Berlusconi]], italieenesche Politiker. * 12. Juni: [[Treat Williams]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[14. Juni]]: [[Marc Haentges]], lëtzebuergesche Basketballspiller a Geschäftsmann. * [[15. Juni]]: [[Georges Fautsch]], lëtzebuergesche Cinematograph. * 15. Juni: [[Glenda Jackson]], brittesch Schauspillerin a Politikerin. * [[23. Juni]]: [[Frederic Forrest]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[24. Juni]]: [[Claude Barzotti]], franséische Sänger. * 24. Juni: [[André Bruns]], lëtzebuergesche Festungsspezialist. * [[27. Juni]]: [[Carmen Sevilla]], spuenesch Schauspillerin a Sängerin. * [[29. Juni]]: [[Alan Arkin]]. US-amerikanesche Schauspiller. * 29. Juni: [[Eric Grand]], lëtzebuergesche Basketballspiller. * [[30. Juni]]: [[Ernest Jann]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * {{1. Juli}}: [[Dilano van 't Hoff]], hollänneschen Autoscoureur. * {{7. Juli}}: [[Ben Homan]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * [[10. Juli]]: [[Jean-Jacques Becker]], franséischen Historiker. * [[11. Juli]]: [[Milan Kundera]], tschechesch-franséische Schrëftsteller. * [[12. Juli]]: [[Heide Simonis]], däitsch Politikerin * [[16. Juli]]: [[Jane Birkin]], englesch-franséisch Schauspillerin a Sängerin. * 16. Juli: [[Christian Quadflieg]], däitsche Schauspiller. * [[17. Juli]]: [[Nico Pleimling]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * [[21. Juli]]: [[Tony Bennett]], US-amerikaneschen Jazz-Sänger an Entertainer. * 21. Juli: [[Juliette Mayniel]], franséisch Schauspillerin. * [[24. Juli]]: [[Mario Hirsch]], lëtzebuergesche Politikwëssenschaftler a Journalist. * [[26. Juli]]: [[Sinéad O'Connor]], iresch Sängerin. * [[28. Juli]]: [[Martin Walser]]: däitsche Schrëftsteller. * [[30. Juli]]: [[Paul Reubens]], US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur. * [[31. Juli]]: [[Angus Cloud]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{3. August}}: [[Mark Margolis]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{0}}3. August: [[Gilles Perrault]], franséische Schrëftsteller. * {{4. August}}: [[Boniface Alexandre]], haitianesche Politiker. * {{7. August}}: [[William Friedkin]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * {{0}}7. August: [[Margit Saad]], franséisch Schauspillerin. * {{8. August}}: [[Federico Bahamontes]], spuenesche Vëlossportler. * {{9. August}}: [[Christian Franck]], lëtzebuergeschen Autoscoureur. * [[10. August]]: [[Antonella Lualdi]], italieenesch Schauspillerin. * [[21. August]]: [[Edward L. G. Bowell]], amerikaneschen Astronom. * [[22. August]]: [[Toto Cutugno]], italieenesche Sänger. * 22. August: [[René Weller]], däitsche Boxer. * [[23. August]]: [[Jewgeni Wiktorowitsch Prigojin]], russeschen Oligarch a Söldnerchef. * [[28. August]]: [[Roger Van Hool]], belsche Schauspiller. * [[31. August]]: [[Marc Henri Reckinger]], lëtzebuergesche Moler, Zeechner a Sculpteur. * {{7. September}}: [[Marie-Thérèse Gantenbein-Koullen]], lëtzebuergesch Politikerin. * {{9. September}}: [[Mangosuthu Gatsha Buthelezi]], südafrikanesche Politiker. * [[13. September]]: [[Mircea Ion Snegur]], moldawesche Politiker. * 13. September: [[Roger Whittaker]], brittesche Sänger. * [[15. September]]: [[Fernando Botero]], kolumbianesche Moler a Sculpteur. * 15. September: [[Ady Jung]], lëtzebuergesche Politiker. * 15. September: [[Christopher Miles]], englesche Filmregisseur. * [[16. September]]: [[Ernest Walerius]], lëtzebuergesche Politiker. * [[20. September]]: [[Camille Dimmer]], lëtzebuergesche Sportler a Politiker. * [[22. September]]: [[Giorgio Napolitano]], italieenesche Politiker. * 22. September: [[Bernard Toublanc-Michel]], franséische Filmregisseur. * [[25. September]]: [[David McCallum]], brittesche Schauspiller. * [[26. September]]: [[Claude Fritz]], lëtzebuergesche Sänger, Theaterschauspiller a -regisseur. * [[28. September]]: [[Michael Gambon]], iresche Schauspiller. * 28. September: [[Robert Reckinger]], lëtzebuergesche Banquier. * [[29. September]]: [[François Schanen]], franséische Linguist. * {{8. Oktober}}: [[Burt Young]], US-amerikanesche Schauspiller. * {{9. Oktober}}: [[Henri Serre]], franséische Schauspiller. * [[13. Oktober]]: [[Louise Glück]], US-amerikanesch Schrëftstellerin. * [[14. Oktober]]: [[Piper Laurie]], US-amerikanesch Schauspillerin. * [[16. Oktober]]: [[Martti Ahtisaari]], finnesche Politiker. * [[21. Oktober]]: [[Natalie Zemon Davis]], kanadesch-US-amerikanesch Historikerin. * [[24. Oktober]]: [[Richard Roundtree]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[27. Oktober]]: [[Li Keqiang]], chineesesche Politiker. * [[28. Oktober]]: [[Matthew Perry]], US-amerikanesch-kanadesche Schauspiller. * [[30. Oktober]]: [[Hans Meiser]], däitsche Journalist, Radios- an Televisiounsmoderator. * [[31. Oktober]]: [[Elmar Wepper]], däitsche Schauspiller a Synchronspriecher. * {{1. November}}: [[Claude Michely]], lëtzebuergesche Vëlossportler. * {{2. November}}: [[Michel Pilz]], lëtzebuergeschen Jazzmuseker. * {{6. November}}: [[Antoni Martí]], andorranesche Politiker. * {{7. November}}: [[Frank Borman]], US-amerikaneschen Astronaut. * [[10. November]]: [[Marcel Schlechter]], lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker. * 10. November: [[Spiros Focás]], griichesche Schauspiller. * [[19. November]]: [[Joss Ackland]], englesche Schauspiller. * [[20. November]]: [[Rob Krier]], lëtzebuergeschen Architekt. * [[22. November]]: [[Emmanuel Le Roy Ladurie]], franséischen Historiker. * 22. November: [[Armand Strainchamps]], Lëtzebuerger Moler, Dréibuchauteur a Realisateur. * [[24. November]]: [[Heidelinde Weis]], éisträichesch Schauspillerin. * [[25. November]]: [[Aldo Lado]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur. * [[28. November]]: [[Charlie Munger]], US-amerikanesche Geschäftsmann. * [[29. November]]: [[Henry Kissinger]], US-amerikanesche Politiker. * [[30. November]]: [[Shane MacGowan]], iresche Museker. * {{4. Dezember}}: [[Ferny Nicklaus-Faber]], lëtzebuergesch Politikerin. * {{5. Dezember}}: [[Constantin vu Liechtenstein (1972)|Constantin vu Liechtenstein]], liechtensteineschen Adelegen. * {{6. Dezember}}: [[Marisa Pavan]], italieenesch-franséisch Schauspillerin. * {{8. Dezember}}: [[Ryan O'Neal]], US-amerikanesche Schauspiller. * [[10. Dezember]]: [[Shirley Anne Field]], englesch Schauspillerin. * 10. Dezember: [[Roger Lorang]], lëtzebuergesche Foussballspiller. * [[11. Dezember]]: [[Triny Beckius]], lëtzebuergesch Molerin. * [[13. Dezember]]: [[Ernest Rassel]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker. * 13. Dezember: [[Wolfgang Glück]], éisträichesche Filmregisseur. * [[15. Dezember]]: [[Guy Marchand]], franséische Sänger a Schauspiller. * [[16. Dezember]]: [[Nawaf al-Ahmad al-Sabah]], Emir vum Kuwait. * [[17. Dezember]]: [[Arno J. Mayer]], lëtzebuergesch-US-amerikaneschen Historiker. * [[19. Dezember]]: [[Gunther Emmerlich]], däitsche Sänger a Moderator. * [[21. Dezember]]: [[Frank Feitler]], lëtzebuergeschen Theater- a Filmregisseur, Dramaturg an Dréibuchauteur. * [[22. Dezember]]: [[Frank Cassenti]], franséische Filmregisseur. * 22. Dezember: [[Ingrid Steeger]], däitsch Schauspillerin. * [[26. Dezember]]: [[Wolfgang Schäuble]], däitsche Politiker. * [[27. Dezember]]: [[Jacques Delors]], franséische Politiker. * 27. Dezember: [[Gaston Glock]], éisträichesche Geschäftsmann. * [[30. Dezember]]: [[Luboš Kohoutek]], tschecheschen Astronom. * 30. Dezember: [[Tom Wilkinson]], englesche Schauspiller. == Um Spaweck == {{Commonscat}} 1m2lypsji0lhilazhve7tcmw1kmdaw5 0 143382 2704256 2621353 2026-09-07T16:01:00Z Robby 393 LIewensdate vu Wikidata iwwerholl an d'Kategorien ugepasst 2704256 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Raymond Bailly''', gebuer den [[19. Juni]] [[1914]] am [[19. Arrondissement vu Paräis]], a gestuerwen de [[27. Dezember]] [[1986]] zu [[Neuilly-sur-Seine]] .., war e [[Frankräich|franséische]] [[Filmregisseur]]. == Filmographie (Auswiel) == === als Regisseur === * 1957: ''[[L'étrange Monsieur Steve]]'' * 1960: ''[[Ma femme est une panthère]]'' * 1965: ''Médard et Barnabé'' (TV) * 1964: ''[[Bob Morane (Televisiounsserie)|Bob Morane]]'', Episode: ''[[Le Prince]]'' (TV) === als Regieassistent === * 1946: ''[[Pas si bête]]'' * 1947: ''[[Carré de valets]]'' === als technesche Matarbechter === * 1962: ''[[Seul ... à corps perdu]]'' === als Dréibuchauteur === * 1957: ''L'étrange Monsieur Steve'' == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Bailly Raymond}} [[Kategorie:Gebuer 1914]] [[Kategorie:Gestuerwen 1986]] [[Kategorie:Franséisch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Franséisch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Franséisch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Franséisch Filmmusekkomponisten]] [[Kategorie:Franséisch Dréibuchauteuren]] n2qi8vkddhjp7iysmx9s8jvvaw2aq5z 0 152367 2704285 2698707 2026-09-07T20:05:38Z GilPe 14980 Vu Wikidata 2704285 wikitext text/x-wiki {{Aner Bedeitungen op Mooss|der lëtzebuergescher Uertschaft '''Beyren'''|d'Uertschaft am Departement Moselle|Beyren-lès-Sierck}} {{skizzGeoLUX}} {{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg | Land = [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] | Kanton = {{Kanton Gréiwemaacher}} | Gemeng = {{Fluessweiler}} | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Fluessweiler}} | Koordinaten = {{coor dms|49|37|48|N|06|20|11|O|Haaptkoordinaten=jo}} }} '''Beyren '''ass eng lëtzebuergesch Uertschaft an der [[Gemeng Fluessweiler]] am [[Kanton Gréiwemaacher|Kanton Gréiewemaacher]]. == Kuckeswäertes == D'[[Erasmuskierch zu Beyren]] gouf am Joer 2006 vu banne renovéiert; si gouf den 12. Dezember 2017 op den Zousazinventaire vun de [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter|klasséierte Monumenter]] agedroen. == Kuckt och == {{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}} == Um Spaweck == * [https://web.archive.org/web/20090327030640/http://www.flaxweiler.lu/beyren.htm Fotoe vu Beyren op der Websäit vun der Gemeng Fluessweiler] [[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Gemeng Fluessweiler]] gttng86bf90mxzwutlgmr2ty0rdac3o 0 156459 2704220 2704216 2026-09-07T12:18:42Z Volvox 4050 + Biissen 2704220 wikitext text/x-wiki {{Kapitel Info feelt}} Dës '''Lëscht vun de [[Kierfecht]]er zu Lëtzebuerg''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]]. Se ass nach net komplett. D'Kierfechter sinn alphabetesch no der Gemeng an no der Uertschaft respektiv nom Quartier klasséiert. {| class="wikitable sortable" ! Gemeng ! Uertschaft/Quartier ! Lëtzebuergeschen Numm ! Offiziellen Numm ! width=200px|Plaz<br>Koordinaten ! Bemierkung ! Bild |- |rowspan="5"| [[Gemeng Betzder|Betzder]] || [[Betzder]]||Betzder Kierfecht || ||Rue de l'Église<br>{{Coor dms|49|41|16.80|N|06|21|08.60|O}} || || |- |[[Menster]] || Menster Kierfecht|| ||Rue de l'Église<br>{{Coor dms|49|39|21.90|N|06|18|08.60|O}} || || |- | [[Ouljen]] || Ouljer Kierfecht || || Rue de l'Église<br>{{coor dms|49|40|43.40|N|06|18|50.70|O}} || || |- | [[Rued-Sir]] || Rieder Kierfecht || ||Rue du Cimetière<br>{{coor dms|49|39|57.50|N|06|17|52.70|O}} || || |- |[[Rued-Sir]] || [[Rieder Bëschkierfecht]] || || <br>{{coor dms|49|40|04.90|N|06|17|41.43|O}} || || [[Fichier:Roodt-sur-Syre Woodland cemetery Rieder Bëschkierfecht.jpg|100px|center]] |- |rowspan="2" | [[Gemeng Biissen|Biissen]] || [[Biissen]] || Biisser Kierfecht || Cimetière de Bissen || {{Coor dms|49|47|11.80|N|06|04|3.05|O}} || || [[Fichier:L'Eglise vue du cimetière.jpg|100px]] |- || || Geich Bëschkierfecht || || {{Coor dms|49|47|58.81|N|06|01|43.50|O}} || || |- |rowspan="4"|[[Gemeng Dippech|Dippech]] ||[[Betteng op der Mess]] || || || <br>{{Coor dms|49|34|35.7|N|05|59|06.1|O}} || ||[[Fichier:Betteng_Kierfecht.gif|30px|center]] |- | [[Dippech]] || || || <br>{{Coor dms|49|35|07.2|N|05|58|41.8|O}} || || |- | [[Schuller]] || || || <br>{{Coor dms|49|34|58.7|N|05|57|20.6|O}} || || |- | [[Sprénkeng]] || || || <br>{{Coor dms|49|34|51.8|N|05|57|57.8|O}} || || |- | rowspan="4"| [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] || [[Dellhéicht]] || [[Jousefskierfecht]]|| Cimetière Saint-Joseph|| <br>{{coor dms|49|29|59.13|N|05|58|49.60|O}} || || [[File:Cimetière Saint-Joseph Esch-sur-Alzette 2024-03 ---8.jpg|100px|center]] |- | rowspan="2"| [[Lalleng|Esch-Lalleng]] || [[Lallenger Kierfecht]]|| Cimetière de Lallange || <br>{{coor dms|49|30|45.1|N|05|59|20.0|O}} || || [[File:Entrée cimetière Esch-Lallange 01.jpg|100px|center]] |- | Jiddesche Kierfecht vun Esch || || <br>{{coor dms|49|30|47.23|N|05|59|26.80|O}} || || [[File:Esch-sur-Alzette porte cimetière israélite.jpg|60px|center]] |- | [[Gaalgebierg (Esch-Uelzecht)|Gaalgebierg]] || Escher Bëschkierfecht || || <br>{{coor dms|49|29|12.4|N|05|58|57.6|O}} || || |- | [[Gemeng Feelen|Feelen]] || [[Uewerfeelen]] || [[Kierfecht vu Feelen]] || || <br>{{coor dms|49|50|51.25|N|06|02|30.19|O}} || || [[Fichier:Cimetière Oberfeulen 01.jpg|100px|center]] |- | rowspan="2" |[[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] | rowspan="2" |[[Gréiwemaacher]] |[[Kierfecht vu Gréiwemaacher|Maacher Kierfecht]] |Cimetière de Grevenmacher |Rue Pietert / Rue Kummert <br> {{coor dms|49|40|43.5|N|06|26|16.1|O}} | | |- |[[Jiddesche Kierfecht vu Gréiwemaacher|Jiddesche Kierfecht]] |Cimetière israélite de Grevenmacher |um Grueweréck <br>{{coor dms|49|40|53.69|N|06|26|05.06|O}} |1897 op- an 1988 zougemaach |[[Fichier:Grevenmacher, cimetière israélite (102).jpg|center|100px]] |- |[[Gemeng Helperknapp|Helperknapp]] || [[Béiwen-Atert]] || [[Kierfecht vu Béiwen-Atert]] || || rue de Helpert <br>{{coor dms|49|46|30.1|N|06|00|46.3|O}} || || [[Fichier:Cimetière de Boevange-sur-Attert 01.jpg|100px|center]] |- |rowspan="2"|[[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng op der Sauer]]|| [[Bierden]]|| Bierdener Kierfecht|| || || || [[Fichier:Cimetière Bürden (1).jpg|100px|center]] |- | [[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]]|| Ierpeldenger Kierfecht|| || || || [[Fichier:Kierfecht Ierpeldeng.jpg|100px|center]] |- |[[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || [[Buerglënster]] || || || <br>{{coor dms|49|42|15.21|N|06|13|19.46|O}} || || [[File:Cimetière Bourglinster.jpg|100px|center|2023]] |- |[[Gemeng Kielen|Kielen]] || [[Kielen]] || [[Schéimerech|Kielener Kierfecht]]|| || <br>{{coor dms|49|40|16.7|N|06|02|39.8|O}} || || [[Fichier:Kierfecht Schéimerech.jpg|100px|center]] |- |[[Clierf]] |[[Hengescht]]<br> ([[Buchebuerg]]) |[[Wandkierfecht Gemeng Clierf|Wandkierfecht]] | |Flouer ''Al Kiirch''<br>nieft dem [[CR339|CR 339]]<br>{{Coor dms|50|06|01.01|N|06|04|30.18|O}} | |[[Fichier:Wandkierfecht Gemeng Cliärref (106).jpg|100px|center]] |- |[[Gemeng Leideleng|Leideleng]] || [[Leideleng]] || Leidelenger Kierfecht || Cimetière de Leudelange || Rue du Cimetière <br>{{coor dms|49|34|01.0|N|06|04|11.1|O}} || || [[Fichier:Cimetière de Leudelange 01.jpg|100px|center]] |- |rowspan="16"| [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]||[[Bouneweg]]||[[Bouneweger Kierfecht]]|| Cimetière de Bonnevoie || Rue du Cimetière 79 <br>{{Coor dms|49|35|38.60|N|06|08|31.00|O}}|| ||[[Fichier:Luxembourg, cimetière Bonnevoie (110).jpg|center|100px]] |- |rowspan="2"| [[Clausen]]||[[Däitschen Zaldotekierfecht a Clausen]]|| Cimetière militaire allemand de Clausen || Rue Jules-Wilhelm <br>{{Coor dms|49|36|54.85|N|06|08|26.72|O}} || ||[[Fichier:ClausenZaldotekierfecht02.jpg|center|100px]] |- |[[Kierfecht Malakoff]]||Ancien cimetière juif de Clausen||Rue Jules-Wilhelm 12 (beim Malakoff-Tuerm)<br>{{coor dms|49|37|2.71|N|06|08|41.6|O}}|| ||[[Fichier:Luxembourg-Clausen, cimetière Malakoff (103).jpg|center|100px]] |- | rowspan="2"| [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]||[[Hammer Kierfecht]] ||Cimetière de Hamm ||Allée des Châtaigniers 1 <br>{{Coor dms|49|36|50.60|N|06|10|39.10|O}} || || [[Fichier:Luxembourg, cimetière Hamm (103).jpg|center|100px]] |- | |[[Amerikaneschen Zaldotekierfecht zu Hamm]] ||Cimetière américain de Luxembourg||Val du Scheid<br>{{Coor dms|49|36|46|N|06|11|09|O}}|||| [[Fichier:Luxembourg American Cemetery.jpg|center|100px]] |- | [[Hollerech]]||[[Hollerecher Kierfecht]] || Cimetière de Hollerich || Rue de Bouillon 35 <br>{{coor dms|49|35|54.38|N|06|06|50.54|O}} || Um Kierfecht sinn 9 [[Commonwealthgraf#Commonwealthgriewer zu Lëtzebuerg|Commonwealthgriewer]] || [[Fichier:Luxembourg, cimetière Hollerich (103).jpg|center|100px]] |- | rowspan="2"| [[Lampertsbierg]]||[[Nikloskierfecht]] ||Cimetière Notre-Dame ||Rue Nico Klopp <br>{{coor dms|49|36|58.80|N|06|07|06.40|O}} || ||[[Fichier:Luxembourg, Mausolée des soldats français de la Grande Guerre (1).JPG|center|100px]] |- | |[[Kierfecht Belle-Vue|Juddekierfecht]]||Cimetière Belle-Vue||Rue des Cerisiers 10<br>{{Coor dms|49|37|18.40|N|06|07|39.60|O}}|| || [[File:LUX, jüdischer Friedhof KSG 1583 pK.jpg|100px|center]] |- | [[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]]||[[Märeler Kierfecht]]||Cimetière de Merl||Rue des Aubépines / Val Ste Croix<br>{{coor dms|49|36|38.92|N|06|05|42.78|O}}||||[[Fichier:Luxembourg, cimetière Merl (106).jpg|center|100px]] |- | [[Neiduerf]]||[[Neiduerfer Kierfecht]]||Cimetière de Neudorf||[[CR232D|Rue du Grünewald]]<br>{{coor dms|49|37|37.10|N|06|10|30.40|O}} || ||[[Fichier:Luxembourg, cimetière Neudorf (108).jpg|center|100px]] |- | [[Pafendall]]||[[Kierfecht um Sichenhaff]] ||Cimetière des Bons-Malades||Rue de Stavelot / Val des Bons Malades<br>{{Coor dms|49|37|15.85|N|06|07|58.76|O}}||||[[Fichier:Luxembourg, cimetière Bons-Malades (03).jpg|center|100px]] |- | [[Rollengergronn]]||[[Kierfecht am Rollengergronn]] ||Cimetière de Rollingergrund||Montée des Tilleuls<br>{{coor dms|49|37|23.80|N|06|06|17.10|O}} || ||[[Fichier:Luxembourg, cimetière Rollingergrund (107).jpg|center|100px]] |- | [[Weimeschkierch]]||[[Weimeschkiercher Kierfecht]] ||Cimetière de Weimerskirch ||Rue de Laroche / Rue Lamormesnil (Parking)<br>{{coor dms|49|37|37.90|N|06|08|05.50|O}} || ||[[Fichier:Kierfecht Weimeschkierch-113.jpg|center|100px]] |- |rowspan="2"| [[Zéisseng]]||[[Zéissenger Kierfecht]]||Cimetière de Cessange ||Rue Verte 2-4<br>{{coor dms|49|35|19.30|N|06|06|29.10|O}}|| || [[Fichier:Luxembourg, cimetière Cessange (106).jpg|center|100px]] |- | |[[Zéissenger Bëschkierfecht]]||Cimetière en forêt de Cessange||''Zéissenger Bësch''<br>{{Coor dms|49|34|52.6|N|06|04|52.6|O}}|| || [[File:Cessange cimetière forestier entrée.jpg|100px|center]] |- | [[Zens (Stad Lëtzebuerg)|Zens]]||[[Kierfecht um Fetschenhaff]] ||Cimetière de Fetschenhof (Cents)|| Rue de Trèves 81 <br>{{Coor dms|49|36|49.8|N|06|09|12.1|O}} || || [[File:Luxembourg, cimetière Fetschenhof (114).jpg|100px|center]] |- || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || [[Miersch]] ||Mierscher Kierfecht ||Cimetière de Mersch || Place de l'Eglise <br>{{Coor dms|49|44|52.22|N|06|06|02.74|O}} || || [[File:Cimetière de Mersch 01.jpg|100px]] |- | rowspan="10"| [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || [[Buckels]] || Kierfecht vu Buckels || || <br>{{coor dms|50|00|39.10|N|06|03|31.40|O}}|| || |- | [[Ënnereesbech]] || Kierfecht vun Ënnereesbech || || <br>{{Coor dms|50|00|17.70|N|06|08|40.20|O}} || || |- | [[Holztem]] || Kierfecht vun Holztem || || <br>{{Coor dms|49|59|13.7|N|06|04|32.9|O}}|| || |- | [[Houschent]] || Kierfecht vun Houschent || || <br>{{coor dms|49|56|41.40|N|06|04|30.60|O}}|| || |- | [[Houschter Déckt]] || Kierfecht vun der Houschter Déckt || || <br>{{Coor dms|49|58|25.70|N|06|05|23.40|O}} || || |- | [[Housen]] || Kierfecht vun Housen || || <br>{{Coor dms|50|00|43.00|N|06|05|27.00|O}} || || [[File:Kierfecht vun Housen.jpg|100px]] |- | [[Konstem]] || Kierfecht vu Konstem || || <br>{{Coor dms|49|58|11.2|N|06|02|50.4|O}}|| || |- | [[Näidsen]] || Kierfecht vun Näidsen || || <br>{{Coor dms|50|01|45.7|N|06|04|13.7|O}} || || |- | [[Rouderssen]] || Kierfecht vu Rouderssen || || <br>{{Coor dms|50|02|20.3|N|06|07|48.5|O}} || || |- | [[Wuelessen]] || Kierfecht vu Wuelessen || || <br>{{Coor dms|49|58|53.5|N|06|07|23.3|O}} || || |- | rowspan="6"|[[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]]||[[Biwels]]||Biwelser Kierfecht||Cimetière de Bivels||Rue du Cimetière<br>{{Coor dms|49|57|40.6|N|06|11|33.8|O}}|| || |- | [[Grooljen]]||Grooljer Kierfecht||Cimetière de Gralingen|| <br>{{Coor dms|49|56|24.00|N|06|05|58.60|O}}|| || |- | [[Mierschent]]||Mierschenter Kierfecht||Cimetière de Merscheid|| <br>{{Coor dms|49|57|15.10|N|06|06|28.30|O}} || || |- | [[Nuechtmanescht]]||Nuechtmaneschter Kierfecht||Cimetière de Nachtmanderscheid|| <br>{{Coor dms|49|56|55.10|N|06|07|45.00|O}}|| || |- | [[Stolzebuerg]]||Stolzber Kierfecht||Cimetière de Stolzembourg|| <br>{{coor dms|49|57|55.60|N|06|10|00.62|O}} || || |- | [[Weiler (Pëtschent)|Weller]]||Weller Kierfecht||Cimetière de Weiler|| <br>{{Coor dms|49|57|45.60|N|06|07|20.40|O}} |- |rowspan="3"|[[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]] ||rowspan="3"| [[Sandweiler]]|| [[Dräifaltegkeetskierch zu Sandweiler#Den ale Kierfecht|Ale Sandweiler Kierfecht]]|| || <br>{{Coor dms|49|36|56.90|N|16|13|06.40|O}} || Gouf 1959 zougemaach || [[Fichier:AKier1.JPG|80px|center]] |- | [[Sandweiler Kierfecht]] ||Cimetière de Sandweiler || Rue Dicks <br>{{Coor dms|49|37|13.80|N|06|13|09.40|O}} || || |- | [[Däitschen Zaldotekierfecht zu Sandweiler]] || ||Entrée um [[CR234]] <br>{{Coor dms|49|36|34.00|N|06|12|18.40|O}} || || [[Fichier:Sandweiler KSG 1660 pK.jpg|100px]] |- | [[Gemeng Steesel|Steesel]] || [[Heeschdref]] || Klouschterkierfecht || ||[[Park zu Heeschdref|Heeschdrëffer Park]]<br>{{Coor dms|49|40|15.52|N|06|08|07.40|O}}|| ||[[File:Heeschdref Park01.jpg|100px]] |- | [[Gemeng Veianen|Veianen]]||[[Veianen]]||Veianer Kierfecht||Cimetière de Vianden||Rue du Vieux Marché<br>{{Coor dms|49|56|25.10|N|06|12|17.8|O}}|| || |- |rowspan="6"|[[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || [[Aasselbuer]] ||Kierfecht vun Aasselbuer || ||''Fissgässen'' <br>{{Coor dms|50|05|44.40|N|05|58|20.0|O}} || || |- | [[Boxer]] || Kierfecht vu Boxer || || ''Om Béicherich'' <br>{{Coor dms|50|04|58.00|N|05|59|29.90|O}} || || |- |[[Maulesmillen]] || [[Fligermonument op der Maulesmillen|Zaldotegriewer op der Maulesmillen]] || ||am Bësch ''Béischend'' <br>{{Coor dms|50|05|33.27|N|06|01|16.94|O}} || || [[Fichier:Maulusmühle, Monument SRA (2).jpg|100px|center]] |- | [[Rëmeljen]] || Kierfecht vu Rëmeljen || || ''Op der Baach'' <br>{{coor dms|50|04|43.20|N|05|58|43.50|O}} || || |- | [[Stackem]] || Stackemer Kierfecht || || ''Am ënnischten Eck'' <br>{{Coor dms|50|04|50.9|N|05|57|38.6|O}} || || |- |[[Uewerwampech]] || Kierfecht vun Uewerwampech || || <br>{{Coor dms|50|01|02.70|N|05|51|28.90|O}} || || |- | [[Gemeng Walfer|Walfer]] || [[Walfer]] || [[Walfer Kierfecht]] || Cimetière de Walferdange|| rue de la Gare <br>{{Coor dms|49|39|30.80|N|06|08|00.50|O}} ||Um Kierfecht waren 71 amerikanesch Zaldoten begruewen, déi tëscht Januar a Juni 1919 am [[Walfer Schlass|Militärlazarett vu Walfer]] gestuerwe waren. Hir Läiche sinn 1920 an Amerika iwwerfouert ginn<ref>Quell: Plack an der Walfer Kierfechtskapell</ref>||[[Fichier:Kierfecht vu Walfer-001.jpg|100px|center]] |- | [[Gemeng Wolz|Wolz]] || [[Wolz]] || [[Wolzer Kierfecht]] || Cimetière de Wiltz|| rue Michel Thilges - route de Winseler <br>{{Coor dms|49|57|53.4|N|05|55|24.5|O}} || ||[[Fichier:Cimetière de Wiltz 01.jpg|100px|center]] |} == Fréier Kierfechter == {| class="wikitable sortable" !Gemeng !Uertschaft/Quartier !Lëtzebuergeschen Numm ! width=200px|Plaz<br>Koordinaten !Bemierkung |- | [[Diddeleng]] || [[Butschebuerg]]|| [[Zaldotekierfecht um Gehaansbierg]] || [[Gehaansbierg]] <br>{{Coor dms|49|29|28.40|N|06|03|40.10|O}}|| |- | rowspan="7" |[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] | rowspan="2" |[[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]] |Mënsterkierfecht<ref name=":0">{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/69st1m/pages/6/articles/DTL202?search=friedh%C3%B6fe|Titel=Verschwundene Friedhöfe|Gekuckt=13.11.2021|Datum=01.04.1941|Wierk=Luxemburger Wort, 1941, S. 6.}}</ref> | |fréiere Kierfecht bei der [[Abtei Neimënster|Mënsterkierch]] |- |Ulrichskierfecht<ref name=":0" /> | |Kierfecht bei der fréierer [[Ulrichskierch Lëtzebuerg-Stadgronn|Ulrichskierch]] |- |[[Pafendall]] |Téiweskierfecht<ref name=":0" /> |[[Théiwesbur|Téiwesbuer]] |fréiere Kierfecht bei der [[Kierch Lëtzebuerg-Pafendall|Téiweskierch]] |- | rowspan="4" |[[Uewerstad]] |Franziskanerkierfecht<ref name=":0" /> |[[Knuedler]] |Kierfecht vum fréiere [[Franziskaner]]klouschter um Knuedler |- |Kapuzinerkierfecht<ref name=":0" /> | |Kierfecht vum fréiere [[Kapuziner]]klouschter |- |Kierfecht bei der Méchelskierch<ref name=":0" /> |[[Fëschmaart (Stad Lëtzebuerg)|Fëschmaart]] |fréiere Kierfecht bei der [[Méchelskierch (Stad Lëtzebuerg)|Méchelskierch]] |- |Kierfecht bei der Nikloskierch<ref name=":0" /> |[[Krautmaart]] |Kierfecht vun der fréierer [[Nikloskierch vu Lëtzebuerg|Nikloskierch]] um Krautmaart. D'Plaz gouf dowéinst fréier och nach „beim ale Kierfecht “ genannt. |- | [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || [[Housen]] ||[[Däitschen Zaldotekierfecht zu Housen|Fréieren däitschen Zaldotekierfecht]] || [[CR324|Eesberwee]] <br>{{Coor dms|50|00|44.30|N|06|05|44.40|O}}||1952 op [[Däitschen Zaldotekierfecht zu Sandweiler|dee vu Sandweiler]] ëmgebett. |} {{Referenzen an Notten}} [[Kategorie:Kierfechter zu Lëtzebuerg| ]] [[Kategorie:Lëschten (Lëtzebuerg)|Kierfechter]] 3zx38msyks0nqzirmjseqd726yi247y 0 168123 2704257 2578736 2026-09-07T16:26:10Z Robby 393 Elo mat de Liewensdaten inklusiv Quellen a Kategorien 2704257 wikitext text/x-wiki {{skizzPolitiker}} {{Infobox Biographie}} Den '''Nicolas''' "'''Nic'''" '''Conrady''', gebuer den [[19. Mee]] [[1895]]<ref name=":0">{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/2q8p3rsm98/pages/11/articles/DIVL1686?search=Conrady|Titel=Nic. Conrady im Alter von 85 Jahren verstorben|Gekuckt=2026-09-07|Datum=1985-05-11|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Escher Tageblatt]]|Säiten=Säit 11|Sprooch=de}}</ref>, a gestuerwen den [[9. Mee]] [[1981]]<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/2q8p3rsm98/pages/14/articles/DIVL3514?search=Nic%2520Conrady|Titel=Avis de décès|Gekuckt=2026-09-07|Datum=1981-05-11|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Escher Tageblatt]]|Säiten=Säit 14|Sprooch=fr}}</ref> zu [[Diddeleng]]<ref name=":0" />, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Lokal[[politiker]] a [[Gewerkschaft]]ler ([[LAV]]). Den Nic Conrady war Schmelzaarbechter.<ref name=ons>[https://persist.lu/ark:70795/940m2sx871/pages/15/articles/DIVL253 "Ons Arbechterkammer".] In: Revue, 8. Jg., nº 45 (08.11.1952), p. 15. [Digitised by the National Library of Luxembourg, ]</ref> Hie gouf de 24. Februar 1935 eng éischt Kéier an den [[Gemeng Diddeleng|Diddelenger]] [[Gemengerot]] gewielt. Vum 28. Juli. 1951 bis Enn Februar 1964 war hien do [[Schäffen]].<ref>[https://persist.lu/ark:70795/bhw3gh85s1/pages/22/articles/DIVL210 "Die einen kommen, die andern gehn..."] In: Revue, 20. Jg., nº 10 (07.03.1964), p. 22 [Digitised by the National Library of Luxembourg].</ref> Hie war och Member vun der [[Aarbechterkummer]].<ref name=ons/> Fir un hien z'erënneren, gouf zu Diddeleng eng Strooss no him genannt.<ref>{{Citation|URL=https://map.geoportail.lu/addresses/Dudelange/Rue%20Nic%20Conrady/?lang=lb|Titel=Dudelange : Rue Nic Conrady|Gekuckt=2026-09-07|Wierk=map.geoportail.lu|Sprooch=lb}}</ref> {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Conrady Nic}} [[Kategorie:Gebuer 1895]] [[Kategorie:Gestuerwen 1981]] [[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Lokalpolitiker]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Gewerkschaftler]] 2rz7i40c1rq6s2haosh53ywte4qa7y1 4 170207 2704264 2703442 2026-09-07T18:43:33Z MediaWiki message delivery 23144 Neien Abschnitt /* Technische Neuigkeiten: 2026-37 */ 2704264 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit fannt Dir déi aktuell Editioun vun den '''''Tech News'''''. Méi Detailer fannt Dir op der Meta-Wiki-Säit [[:m:Tech/News|Tech/News]]. Wann Dir keng Editioun verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|iwwerwaachen]] oder [[Hëllef:Abonnementer|abonéieren]]. Fir weider Newsletteren, kuckt wgl. [[Wikipedia:Newsletteren]]. Eeler Editioune fannt Dir an den Archiven: '''[[Wikipedia:Tech News/Archiv/2025|2025]]''' – '''[[Wikipedia:Tech News/Archiv/2026|2026]]'''. |} [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-20</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Wöchentliches Highlight''' * Community Tech hat eine [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|neue Anleitung]] veröffentlicht, die erklärt, wie Wünsche auf der Community-Wunschliste geprüft und priorisiert werden. Die Dokumentation soll Beitragenden helfen, aussagekräftigere Vorschläge zu verfassen, indem sie die Faktoren verdeutlicht, die die Priorisierungsentscheidungen beeinflussen. Neben der Anzahl der Stimmen hebt die Anleitung Aspekte wie die potenziellen Auswirkungen auf die Community hervor, die bei der Entscheidung, welche Wünsche weiterverfolgt werden, berücksichtigt werden. '''Neuigkeiten für Autoren''' * Das Team Leserwachstum startet ein Experiment, um die neue [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Funktion Teilen-Karte]] zu testen. Mit dieser Funktion können Leser ansprechende Karten aus Wikipedia-Artikeln oder ausgewählten Artikelabschnitten erstellen und online teilen. Jede Karte verlinkt zurück zum Originalartikel, um die Leserschaft zu vergrößern und die Auffindbarkeit von Artikeln zu verbessern. Der A/B-Test auf Mobilgeräten wird einem Teil der Leser der arabischen, chinesischen, französischen, vietnamesischen und englischen Wikipedia zur Verfügung stehen, um Lese- und Teilgewohnheiten besser zu verstehen. Er beginnt in der Woche vom 18. Mai und läuft vier Wochen lang. * Die Wikipedia-Apps für Android und iOS haben kürzlich die [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-tägige Leseherausvorderung]] als Betaversion veröffentlicht. Ziel ist es, die Leseraktivität zu steigern, indem Nutzer zum Erreichen bestimmter Leseziele motiviert werden. Um ihren Lesefortschritt während der Herausforderung zu verfolgen, können App-Nutzer ein Widget mit Baby-Globus auf ihrem Startbildschirm hinzufügen. Die Herausforderung startet offiziell am 11. Mai. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:17}} von der Community eingereichten {{PLURAL:17|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem behoben, bei dem sich die globale Einstellung zum Aktivieren der Syntaxhervorhebung in Wikitext nach dem Einschalten unerwartet selbst deaktivieren konnte. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Spezielle Meldung]] Das ResourceLoader-Modul <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, das seit [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]] veraltet ist, wird diese Woche entfernt. Für alle Werkzeuge, die es verwenden, gibt es eine [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|Anleitung zur Migration von MediaWiki UI zu Codex]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 11. Mee 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-21</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Wöchentliches Highlight''' * Das Team der Abstrakten Wikipedia hat fünf potenzielle Pilot-Wikis ausgewählt, um deren Interesse an der Einführung von abstrakten Artikeln zu ermitteln. Es handelt sich um die Wikipedias in Malayalam, Bengalisch, Dagbani, Arabisch und Indonesisch. Die Phase für Rückmeldungen läuft bis zum 22. Mai. Wenn deine Community Interesse an einer Teilnahme als Pilot-Wiki hat, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|teile uns dies bitte auf Meta mit]]. '''Neuigkeiten für Autoren''' * Ein Experiment, das nicht angemeldeten Lesern auf der mobilen Website [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Leselisten]] anzeigt, startet am 18. Mai in den Wikipedias auf Deutsch, Spanisch, Italienisch, Portugiesisch, Polnisch, Niederländisch, Türkisch und Urdu und läuft einen Monat lang. Das Projekt verfolgt das übergeordnete Ziel, Lesern das Speichern und Organisieren von Artikeln für späteres Lesen zu erleichtern und gleichzeitig Gewohnheiten zu fördern, die zu zukünftigen Wikipedia-Beiträgen führen können. * Um eine Lesezeichenschaltfläche in der Betafunktion der Leseliste zu unterstützen, wurde das Menü "Werkzeuge > Aktion" aktualisiert und zeigt nun Symbole an, darunter der Beobachten-Stern, der Autoren dabei hilft, temporär beobachtete Artikel zu identifizieren. Die Symbole entsprechen nun denen der mobilen Ansicht und verbessern so die plattformübergreifende Konsistenz. Die Änderung ist aktuell auf das Aktionsmenü beschränkt und betrifft hauptsächlich Autoren mit erweiterten Rechten. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * Der [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Vorschlagsmodus]] wurde als [[:de:A/B-Test|A/B-Test]] für neue Autoren auf der mobilen Website von [[phab:T421189|~15 Wikipedias]] eingeführt. Das Experiment misst die Auswirkungen des Vorschlagsmodus auf den Anteil der Bearbeitungssitzungen von Neulingen in der mobilen Ansicht, die zu konstruktiven (nicht zurückgesetzten) Artikelbearbeitungen führen. Außerdem untersucht das Experiment den Einfluss der Funktion auf die Bindung von Autoren und überwacht die Veränderungen der Zurücksetzungs- und Sperrraten. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:27}} von der Community eingereichten {{PLURAL:27|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem in der Wikipedia-Android-App behoben, bei dem Bilder nach dem Öffnen einer Benachrichtigung über empfohlene Leselisten manchmal nicht geladen wurden. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Das [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Team Wikidata-Plattform]] hat seine [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|Empfehlung für die Backend-Umstellung]] und die zugehörige [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technische Architektur]] für die Migration des Wikidata Query Service (WDQS) von Blazegraph veröffentlicht. Rückmeldungen sind bis zum 25. Mai 2026 erwünscht, insbesondere zu potenziellen Lücken und Auswirkungen auf fortgeschrittene Anwendungsfälle. Mitglieder der Wikidata-Community und WDQS-Nutzer sind außerdem aufgerufen, wichtige Werkzeuge und Arbeitsabläufe, die möglicherweise Aufmerksamkeit erfordern, auf [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|dieser Seite]] zu identifizieren. Rückmeldungen können auf der [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Diskussionsseite zur Migration]] oder während der [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|nächsten Sprechstunde]] abgegeben werden. Siehe den [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|Newsletter des WDP-Teams]] für weitere Details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In der Tiefe''' * In der englischen, französischen, japanischen und einigen anderen Wikipedias gab es einen [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|hCaptcha-Versuch]], dabei handelt es sich um einen externen Bot-Erkennungsdienst. Der Versuch zeigte, dass hCaptcha schädliche automatisierte Aktivitäten effektiv erkennt und unterbindet, sowohl eigenständig als auch durch Hinweise an [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|Checkuser und Stewards]]. Aufgrund der positiven Ergebnisse wird hCaptcha in den nächsten Wochen in allen Wikis eingeführt. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|Siehe die hCaptcha-Projektseite]] für technische Informationen zur Implementierung und zum Datenschutz. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Mehr erfahren]]. * Das neueste Community-Tech-Update ist jetzt verfügbar und informiert über Fortschritte bei verschiedenen Initiativen der Community-Wunschliste. Dazu gehören die Erweiterung der Leselisten von der mobilen App auf die Website, die Unterstützung neuer Sprachen für "Who Wrote That" und das persönliche Dashboard, Verbesserungen bei der 3D-Darstellung und den Diagrammen sowie geplante Arbeiten zur Sortierung von Diskussionsseiten, zur Audiowiedergabe und zu den Bearbeitungsabläufen. Das Update informiert außerdem über aktuelle Prioritäten, Trends beim Status der Wunschliste und Möglichkeiten für Rückmeldungen der Community zu zukünftigen Fokusbereichen und dem Jahresplan der Wikimedia Foundation für 2026/2027. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Lies den vollständigen Newsletter für weitere Details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:21, 18. Mee 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-22</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Wöchentliches Highlight''' * Nach einem [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|erfolgreichen Experiment zur Kontoerstellung]] wird in der ersten Juniwoche eine verbesserte Warnmeldung für unangemeldete Bearbeitungen in allen Wikimedia-Wikis eingeführt. Die Änderung betrifft ausschließlich unangemeldete Nutzer auf der mobilen Website, die eine Bearbeitungssitzung beginnen. Die aktualisierte Version zielt darauf ab, stärker zur Kontoerstellung zu ermutigen, während Nutzern weiterhin die Bearbeitung mittels temporärer Konten ermöglicht wird. Die Ergebnisse des Experiments zeigten einen signifikanten Anstieg der Kontoerstellungen mit einem relativen Zuwachs von 27 % bei jenen Nutzern, denen die aktualisierte Meldung angezeigt wurde. Wie erwartet ging die Nutzung temporärer Konten relativ um 16 % zurück, da sich mehr Nutzer für die Erstellung eines Kontos entschieden. Das Experiment ergab keine signifikanten Veränderungen bei der Rate konstruktiver Bearbeitungen oder anderen beobachteten Kennzahlen zur Mitwirkung. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Neuigkeiten für Autoren''' * Aus Sicherheitsgründen ist für Mitglieder bestimmter Benutzergruppen die [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Aktivierung der Zwei-Faktor-Authentifizierung (2FA) verpflichtend]]. Mitglieder dieser Gruppen können die letzte verbleibende 2FA-Methode ihres Kontos nicht deaktivieren und es ist nicht möglich, Benutzer ohne aktivierte 2FA zu diesen Gruppen hinzuzufügen. Benutzer können weiterhin neue Authentifizierungsmethoden hinzufügen oder entfernen, solange stets mindestens eine Methode aktiv bleibt. In den kommenden Wochen werden Benutzer ohne aktivierte 2FA aus diesen Gruppen entfernt. Dies betrifft insbesondere Bürokraten. Siehe die verlinkten Tasks für Zeitpläne für die Einführung. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technische Wünsche]] wird in [[:phab:T415904|10 Wikis]] einen [[w:de:A/B-Test|A/B-Test]] durchführen, um [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potenzielle Verbesserungen für die Einzelnachweis-Vorschau]] zu testen. Das Experiment läuft etwa zwei Wochen lang Ende Mai / Anfang Juni und betrifft 10 % der Desktop-Leser der teilnehmenden Wikis. * Nach zwei erfolgreichen Experimenten führt das Team Leser-Wachstum am 25. Mai eine Beta-Funktion zur [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Bildbetrachtung]] für alle Wikipedias in der mobilen Ansicht ein. Dies bedeutet, dass alle Nutzer, bei denen standardmäßig sämtliche Beta-Funktionen aktiviert sind, diese neue Funktion fortan sehen werden und andere Nutzer die Funktion in ihren Einstellungen durch Setzen eines Häkchens aktivieren können. Die Beta-Funktion umfasst ein Karussell, das alle Bilder eines Artikels am oberen Seitenrand anzeigt, sowie Steuerelemente für Autoren, um [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|einzelne Bilder vom Karussell des Artikels auszuschließen oder den gesamten Artikel von der Funktion auszunehmen]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:30}} von der Community eingereichten {{PLURAL:30|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Zum Beispiel wurden dreidimensionale STL-Dateien von der 3D-Erweiterung des Medienbetrachters fehlerhaft gerendert, was nun behoben wurde. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Die veralteten CSS-Klassen <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> und <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> wurden durch <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> und <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> ersetzt, da erstere nicht auf allen MediaWiki-Plattformen konsistent funktionieren, insbesondere im mobilen Web und in mobilen Apps. Projekte, die sich auf diese Klassen verlassen, werden dazu ermutigt, ihre entsprechende Verwendung zu überprüfen und die Migration zu planen. Bitte beachte, dass auch <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> und <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> künftig als veraltet eingestuft werden könnten, obwohl hierfür derzeit keine Pläne bestehen. [[phab:T426452|Mehr erfahren]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:51, 25. Mee 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Quiddity (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-23</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Neuigkeiten für Autoren''' * Das [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Team Lesererlebnis]] führt ein Experiment durch, um die noch in Entwicklung befindliche Funktion der [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Leselisten]] auch unangemeldeten mobilen Lesern anzuzeigen. Damit soll getestet werden, ob diese Funktion im Vergleich zur Schaltfläche für den Beobachtungsstern zu einer höheren Rate an Kontoerstellungen anregt. Das [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|Experiment]] wurde am 18. Mai in den deutschen, spanischen, italienischen, portugiesischen, polnischen, niederländischen, türkischen und Urdu-Wikis gestartet und läuft über einen Zeitraum von einem Monat. * Das Team Wikimedia-Apps hat [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] des neu gestalteten Home-Feeds in der Android-Beta-App veröffentlicht. Der neue Home-Feed umfasst einen überarbeiteten "Community"-Reiter sowie einen personalisierten Reiter "Für dich" mit täglich aktualisierten Leseempfehlungen. Die Neugestaltung ist Teil einer umfassenderen Initiative, um die Entdeckung von Inhalten zu verbessern und ansprechendere Lernerlebnisse in den Wikipedia-Apps zu schaffen. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:18}} von der Community eingereichten {{PLURAL:18|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem behoben, bei dem Bilder bei einigen vorgeschlagenen Bearbeitungen auf [[w:Special:Homepage|Spezial:Homepage]] unter Umständen nicht geladen wurden, wodurch das Vorschaubild im Ladezustand hängenblieb. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:08, 1. Jun. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-24</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Wöchentliches Highlight''' * Wikimedia Enterprise hat die Nutzungsbeschränkungen für seine kostenlosen API-Angebote erhöht. Die monatliche Anforderungsgrenze für die On-Demand-API ist von 5.000 auf 50.000 Anfragen gestiegen, während die Snapshot-API-Grenze von 15 auf 30 Anfragen pro Monat erhöht wurde. Außerdem sind nun Schnappschüsse von strukturierten Inhalten für kostenlose Konten verfügbar. Diese Änderungen erweitern den Zugang zu Wikimedia-Enterprise-Daten für Entwickler, Forscher und Organisationen, die Wikimedia-Inhalte verwenden. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Neuigkeiten für Autoren''' * Der [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|überarbeitete Entdecken-Feed]], nun Home-Feed genannt, wird derzeit für 50 % der Nutzer der Wikipedia-Android-App eingeführt. Der Home-Feed hilft Lesern dabei, relevante Inhalte über zwei neue Reiter zu entdecken: ''Community'' und ''Für dich''. Der Reiter ''Community'' bietet einen scrollbaren Feed mit kuratierten Inhalten und Neuigkeiten aus der breiteren Wikimedia-Community und -Bewegung, während der Reiter ''Für dich'' ein bildschirmfüllendes, durch Wischen steuerbares Erlebnis bietet, das auf die Interessen des Nutzers zugeschnittene Inhalte präsentiert. Die Neugestaltung ist Teil umfassenderer Bemühungen, das Entdecken von Inhalten zu erleichtern und das Lernerlebnis in der Wikipedia-App zu verbessern. * Das tägliche Quizspiel [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Was war zuerst?]] ist jetzt in der Beta-Version der Wikipedia-iOS-App auf Englisch, Deutsch, Französisch, Portugiesisch, Russisch, Spanisch, Arabisch, Chinesisch und Türkisch verfügbar. Das Spiel greift auf historische Ereignisse aus der Wikipedia-Rubrik "Was geschah am …?" zurück und fordert die Spieler auf, zu erraten, welches von zwei Ereignissen zuerst stattgefunden hat. Zuvor war das Spiel bereits für Android veröffentlicht worden. Communitys, die das Spiel in ihrer Sprache anbieten möchten, können [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|die Anleitung lesen und sich über die Voraussetzungen informieren]]. * Die Einführung der [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Subreferenzierung]] in den Wikimedia-Wikis, einer neuen MediaWiki-Funktion, die es Autoren ermöglicht, Einzelnachweise mit unterschiedlichen Details mehrfach zu verwenden, beginnt nach einer erfolgreichen Pilotphase. Die Einführung startet am 8. Juni für die meisten [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Wikis der Gruppe 1]] sowie die französischsprachige Wikipedia, weitere Sprachversionen der Wikipedia erhalten die Funktion in den darauffolgenden Monaten. Die Communitys sind dazu aufgerufen, sich vorzubereiten, indem sie auf [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate unübersetzte Nachrichten der Cite-Erweiterung] in ihrer Sprache achten und die Verwendung von [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Tooltips für Einzelnachweise]] überprüfen, die möglicherweise [[:phab:T416304#11668731|Aktualisierungen]] erfordern, um die neue Funktionalität zu unterstützen. Für Wikis, die die [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Einzelnachweis-Vorschau]] nutzen, sind keine Maßnahmen erforderlich. Zudem können die Communitys die [[Special:TrackingCategories|Tracking-Kategorie]] ''cite-tracking-category-ref-details'' als versteckte Kategorie mit <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (oder einer entsprechenden Vorlage) anlegen und sie mit dem entsprechenden Wikidata-Datenobjekt [[d:Q129764848]] verknüpfen. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * Das [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Experiment für die Seitenvorschau]] in der mobilen Webansicht ist abgeschlossen. Das Team entschied sich gegen eine Einführung der Funktion, da die Ergebnisse keine statistisch signifikanten Auswirkungen auf die Leserbindung zeigten und die Verbesserung dieser Bindung die wichtigste Erfolgskennzahl war. Seitenvorschauen, die bereits auf dem Desktop und in den Apps verfügbar sind, zeigen ein Vorschaubild, den Einleitungsabsatz sowie einen Link zum vollständigen Artikel an, sobald Leser auf einen blauen Link klicken. Im Rahmen des Experiments wurde diese Funktion in der mobilen Webansicht von sechs Sprachversionen der Wikipedia getestet. * Die [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|Bibliothek mit Benutzeroberflächen-Symbolen]] wird [[phab:T399175|später in dieser oder der nächsten Woche aktualisiert]]. Die meisten der ~300 Symbole wurden leicht überarbeitet, und es wurden ~30 neue Symbole hinzugefügt. Diese Änderungen machen die Symbole einheitlicher und verständlicher und sorgen für ein ausgewogeneres visuelles Erscheinungsbild bei der Verwendung in Gruppen. * Die Benutzeroberfläche der [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universellen Sprachauswahl]] in MediaWiki, die Nutzern bei der Auswahl von Inhalten in anderen Sprachen hilft, wurde aktualisiert. Die neue Version verbessert die Geschwindigkeit sowie die Barrierefreiheit, und Nutzer von Wikimedia-Projekten können nun Sprachen fixieren, um schneller zwischen ihnen zu wechseln. Die Einführung auf den Wikimedia-Seiten erfolgt schrittweise in den kommenden Wochen. Du kannst die Funktion bereits jetzt als Beta-Funktion testen, indem du in deinen Profileinstellungen [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta-Funktionen]] auswählst, und deine Rückmeldung auf [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|der Projektseite]] hinterlassen. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:21}} von der Community eingereichten {{PLURAL:21|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. So wurde beispielsweise ein Problem behoben, bei dem das Dashboard zur Seitenaufrufanalyse auf pageviews.wmcloud.org im Mai 2026 keine Diagrammdaten mehr aktualisierte, wovon alle Nutzer betroffen waren. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Die Funktionssignatur für <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> wurde vereinfacht. Entwickler können nun ein Konfigurationsobjekt anstelle einer Liste positionaler Parameter beim Erstellen von Portlet-Links übergeben. Die vorherige Funktionssignatur wird weiterhin für die Abwärtskompatibilität unterstützt. Verwende zum Beispiel statt <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Entwickler von Skripten werden ermutigt, die bestehenden Verwendungen von <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> zu überprüfen und gegebenenfalls zu aktualisieren. Diese Änderung wird ab dem 11. Juni in allen Wikis verfügbar sein. Danke an den Freiwilligen Gerges, der zu dieser Verbesserung beigetragen hat. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Diskussion zur Community-Wunschliste''': Produkt & Technik hat [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|Änderungen eingeführt]], die darauf abzielen, die Anzahl und Komplexität der erfüllten Wünsche zu erhöhen, dazu gehört auch die Auflösung des Teams Community Tech. Es finden [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|Diskussionen]] über eine von Community-Mitgliedern [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|vorgeschlagene Ausrichtung der Wunschliste]] statt. Themen sind unter anderem die Strukturierung der jährlichen Abstimmung, eine bessere Nachverfolgung der Wünsche, der Verzicht auf Schwerpunktbereiche sowie [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|Aktualisierungen der personellen Besetzung]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:29, 8. Jun. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-25</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Wöchentliches Highlight''' * Das [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Team Leserwachstum]] hat eine Beta-Funktion zur [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Bildbetrachtung]] in der mobilen Webansicht aller Wikipedia-Versionen eingeführt. Die Funktion zeigt ein Bilderkarussell am Anfang von Artikeln an, die drei oder mehr Bilder enthalten. Autoren können diese Funktion über folgende Steuerelemente konfigurieren: Um ein bestimmtes Bild auf einer Seite auszublenden, kann man es entweder mittels <code>class=notpageimage</code> aus der Vorschaubild-Anzeige oder mittels <code>class=noviewer</code> aus dem Medienbetrachter ausschließen. Zudem lässt sich das Karussell für eine Seite mithilfe des magischen Wortes <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code> vollständig deaktivieren. Für Rückmeldungen oder Fehlermeldungen besuche bitte die [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|Projektseite]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitabellen]] lassen sich nun bereits beim ersten Klick [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|absteigend sortieren]], indem <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> zur Tabellenkopfzelle hinzugefügt wird. Bisher führte der erste Klick auf eine Spaltenüberschrift standardmäßig zu einer aufsteigenden Sortierung. Diese Ergänzung bietet mehr Kontrolle und Flexibilität bei einer Wikitabelle, während das Standardverhalten bei weiteren Klicks unverändert bleibt. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Neuigkeiten für Autoren''' * Die Funktion [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Artikel-Anleitung]] wird derzeit von einigen Autoren getestet, die neue Artikel in den Wikipedias in einfachem Englisch, Französisch und Türkisch erstellen. Das Experiment wird demnächst auch in der arabischen und der bengalischen Wikipedia beginnen. [[w:simple:Special:NewArticle|Diese Funktion]] bietet Autoren eine von der Community erstellte Anleitung, die sie dabei unterstützt, Artikel zu verfassen, die den Standards der Community entsprechen. Erfahrene Autoren können weiterhin Gliederungsvorlagen für bestimmte Artikeltypen erstellen oder anpassen, die häufig von weniger erfahrenen Beitragenden erstellt werden. Diese Vorlagen helfen weniger erfahrenen Autoren bei der Erstellung qualitativ hochwertiger Artikel. Eine Kurzanleitung zu der in den Vorlagen verwendeten Syntax ist auf [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|dieser Seite]] zu finden. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Beispielvorlagen]], die angepasst werden können, sowie eine Anleitung zur Anpassung befinden sich in [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|diesem Abschnitt]] auf der Projektseite. * Wikis, die die Schaltfläche "unbegrenzt" auf Spezial:Sperren für temporäre Konten ersetzen möchten (zum Beispiel Wikis, die temporäre Benutzer nur bis zum Ablauf des Kontos sperren), können dies tun, indem sie [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] mit der gewünschten Sperrlänge erstellen. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:41}} von der Community eingereichten {{PLURAL:41|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Ab Ende Juni ist für automatisierte Dump-Downloads von der Website dumps.wikimedia.org eine gültige User-Agent-Zeichenkette erforderlich. Automatisierte Anfragen, die einen generischen oder leeren User-Agent übermitteln, werden blockiert. Dies [[phab:T400119|weitet die Durchsetzung]] der seit Langem bestehenden [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|User-Agent-Richtlinie]] aus. Der Zugriff auf Dumps über Wikimedia Cloud Services bleibt unverändert. * Die Einführung der globalen [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API-Ratenbegrenzungen]] ist nun abgeschlossen und die Limits für alle APIs werden gemäß den für die jeweiligen Gruppen dokumentierten Werten durchgesetzt. Bots, die auf Toolforge/WMCS betrieben werden oder über das Bot-Benutzerrecht in einem beliebigen Wiki verfügen, sind weiterhin ausgenommen. Alle Bots sollten sich auch künftig an die dokumentierten besten Vorgehensweisen halten, um eine Ratenbegrenzung zu vermeiden. * Das [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API-Portal-Wiki] wird ab dieser Woche (15.–18. Juni) im Lesemodus sein. In der darauffolgenden Woche (22.–25. Juni) werden alle URLs des API-Portal-Wikis auf [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia-APIs auf mediawiki.org]] weitergeleitet. Erfahre mehr auf der [[wikitech:API Portal/Deprecation|Projektseite]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Treffen und Veranstaltungen''' * Am 17. Juni um 20:00 Uhr MESZ veranstaltet die WMF einen Discord-Call zum Thema Code-Review. Aus der [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Umfrage zur Entwicklerzufriedenheit]] haben wir erfahren, dass Freiwillige Schwierigkeiten mit dem Code-Review haben und wir möchten diese Erfahrungen besprechen, um praktikable Lösungen zu erarbeiten. Du kannst dem Call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 über den Wikimedia-Community-Discord-Server] beitreten. * Im Rahmen der [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Lateinamerikanischen Wikimedia-Konferenz]] findet ein regionaler Hackathon statt, der die technische Community der Wikimedia-Bewegung zusammenbringt, darunter Entwickler, Systemadministratoren, Datenwissenschaftler und Nutzer mit erweiterten Rechten. Interessierte technisch Beitragende können sich bis zum 21. Juni um Mitternacht (bolivianische Zeit, UTC-4) [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform für ein Stipendium bewerben]. * Melde dich für die Wikimania-Team-Challenges an, um an dieser besonderen Veranstaltung teilzunehmen. Die Team-Challenges finden vom 21. bis 22. Juli vor der eigentlichen Wikimania-Konferenz online und vor Ort statt. Alle sind willkommen, unabhängig von ihren Vorkenntnissen oder einer Anmeldung für die Wikimania. Die Teams arbeiten an zehn wichtigen Herausforderungen, die die Wikimedia-Community unterstützen. Für Details besuche [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|die Seite zu den Team-Challenges]] und [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ melde dich dort an]. Die Anmeldefrist endet am 21. Juni um 01:00 Uhr MESZ. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:48, 15. Jun. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:UOzurumba (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-26</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Wöchentliches Highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth-Funktionen]] sind [[phab:T418115|jetzt auf Wikidata verfügbar]]. Dieses Update ermöglicht den Zugriff auf das Lotsensystem ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|sofern konfiguriert]]), das Winfluss-Modul, den Hilfebereich und eine vereinfachte Neulingsstartseite (ohne Bearbeitungsvorschläge). Wikidata-Administratoren konfigurieren die Funktionen weiterhin über die Community-Konfiguration. '''Neuigkeiten für Autoren''' * Die Spezialseite [[{{#special:RangeCalculator}}]] wurde erstellt. Sie ermöglicht es Benutzern, einen IP-Bereich zu finden, ohne auf externe Werkzeuge angewiesen zu sein. Bislang stand dieses Werkzeug nur CheckUsern zur Verfügung. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Subreferenzierung]] ist eine neue MediaWiki-Funktion, die es Autoren ermöglicht, Einzelnachweise mit unterschiedlichen Details wiederzuverwenden. Sie wird am 23. Juni für die meisten kleinen und mittelgroßen Sprachversionen der Wikipedia bereitgestellt. Die [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] führen Maßnahmen auf, die in deinem Wiki ergriffen werden können, um die Einführung zu unterstützen. Informationen zu den nächsten Schritten der Einführung findest du im [[:phab:T414094|Rollout-Plan]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Ab nächster Woche erhalten Benutzer eine Benachrichtigung, wenn sie für die Bearbeitung gesperrt oder entsperrt werden oder wenn sich diese Sperre ändert. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:32}} von der Community eingereichten {{PLURAL:32|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Ab nächster Woche werden Missbrauchsfilter, bei denen "CAPTCHA-Verifizierung erforderlich" gesetzt ist, auch auf Benutzer mit dem Recht <code>skipcaptcha</code> angewendet, wozu die meisten automatisch bestätigten Benutzer gehören. Bots sind davon ausgenommen. Diese Änderung betrifft nur Bearbeitungen, die einen Missbrauchsfilter auslösen. Das Recht <code>skipcaptcha</code> befreit Benutzer weiterhin vom Lösen von CAPTCHAs bei der regulären Nutzung der Wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Die Referenzdokumentation für die [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift-Wing-API]] wurde vom API-Portal in die interaktive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST-Spielwiese] verschoben. * Das API-Portal-Wiki ist nun geschlossen. Für Informationen zur API-Dokumentation siehe [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia-APIs auf mediawiki.org]]. Ab dem 22. Juni werden alle URLs des API-Portal-Wikis (https://api.wikimedia.org/wiki/) auf die Seite auf mediawiki.org weiterleiten. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Treffen und Veranstaltungen''' * Nimm am 25. Juni um 16:30 Uhr MESZ an einem Online-Gespräch teil, um die aktuellen Wikimedia-Praktikanten vom [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] und [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]] zu treffen. Die Praktikanten geben einen Überblick über ihre Projekte und zeigen eine kurze Demonstration ihrer bisherigen Arbeit. Teilnehmer sind dazu eingeladen, [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|Ideen und Kontakte aus ihrer Community zu teilen]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:04, 23. Jun. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:Trizek (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-27</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Neuigkeiten für Autoren''' * Im Rahmen der [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Experimente zur Kontoerstellung]] testete das Growth-Team die Verwendung eines Symbols für das Benutzerkonto im Header der mobilen Webansicht für nicht angemeldete Nutzer, das direkten Zugriff auf die Aktionen "Konto erstellen" und "Anmelden" bietet. Das Experiment führte zu einem Anstieg der Kontoerstellungen um etwa 20 %, ohne die Qualität der Bearbeitungen oder den Anteil konstruktiver Bearbeitungen negativ zu beeinflussen. Die Funktion wird nun in der ersten Juliwoche für alle Wikis der Wikimedia Foundation in der mobilen Webansicht eingeführt. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * Nach einem [[phab:T426248|erfolgreichen Experiment]] sehen angemeldete Nutzer, die ihre [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|E-Mail-Adresse bei der Kontoerstellung nicht bestätigt haben]], ein neues Banner, das sie dazu auffordert, diesen Schritt nachzuholen. Dies verringert das Risiko, dass Nutzer den Zugriff auf ihr Konto verlieren, und macht die hinterlegten E-Mail-Adressen insgesamt zuverlässiger. Dies ist Teil des Projekts [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Kontosicherheit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * Eine Aktualisierung der [[Special:Search|Suche]] optimiert das Verhalten von <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi>, wenn dieses zum Ausschließen von Ergebnissen verwendet wird. Zuvor konnte die Verwendung von <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> in Verbindung mit einer Negation die Suchergebnisse unbeabsichtigt erweitern, indem die im Suchbereich enthaltenen Namensräume hinzugefügt wurden, was zu verwirrendem Verhalten für Nutzer führte, die einen einfachen Ausschlussfilter erwarteten. Mit der Aktualisierung schließt <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> nun wie vorgesehen übereinstimmende Seitentitel strikt aus und zeigt gegebenenfalls eine Warnung an, falls der entsprechende Namensraum nicht explizit ausgewählt wurde. Das Verhalten von <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> ohne Negation bleibt hingegen unverändert. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:33}} von der Community eingereichten {{PLURAL:33|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem behoben, bei dem Prüfer, die die Page-Curation-Werkzeugleiste nutzten, nicht automatisch die von ihnen begonnenen Diskussionen auf Diskussionsseiten abonnierten. Prüfer erhalten nun Benachrichtigungen, wenn jemand auf diese Diskussionen antwortet. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Ab dem 29. Juni unterliegen automatisierte Downloads von der Website dumps.wikimedia.org der [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|User-Agent-Richtlinie]]. Automatisierte Anfragen, die einen generischen oder leeren User-Agent übermitteln, werden blockiert. Der Zugriff auf Dumps über Wikimedia Cloud Services bleibt davon unberührt. Dies ist eine Folgemaßnahme zur Ankündigung in der [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Ausgabe 2026-25 der Technischen Neuigkeiten]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:47, 29. Jun. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-28</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Neuigkeiten für Autoren''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:34}} von der Community eingereichten {{PLURAL:34|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem behoben, bei dem die Suchergebnisse auf Wikidata englische Treffer anzeigten, anstatt für Nutzer von Sprachvarianten auf die korrekten Rückfallsprache zurückzugreifen. Suchvorschläge folgen nun der erwarteten Rückfallsprachenkette. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Zur Vorbereitung der für März 2027 geplanten [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Kampagne Wir feiern Frauen]] hat das [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Team Inhaltsaktivierung]] der Wikimedia Foundation eine Umfrage mit 22 Fragen gestartet, um die technischen Beiträge von Frauen+ (allen Personen, die sich als Frau identifizieren) in den Wikimedia-Projekten besser zu verstehen. Das Ausfüllen der Umfrage dauert etwa 15 bis 20 Minuten und ist bis zum 20. Juli 2026 möglich. Die [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|Fragen]] können vorab auch direkt im Wiki eingesehen werden. * Die [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score-Erweiterung]] unterstützt nun neben PNG auch die Darstellung von Musiknotationen als SVG-Grafiken, womit ein langjähriger [[:phab:T49578|Funktionswunsch]] erfüllt und frühere Probleme mit der Bildqualität behoben werden. Beide Formate werden den Clients bereitgestellt, PNG im Attribut <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> und SVG im Attribut <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi>. * Der neue [[wikitech:Parsoid|Parsoid]]-Parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|wird weiterhin in weiteren Wikis eingeführt]], wodurch sich neue Funktionen zum Lesen und Bearbeiten leichter einführen lassen. Er wurde für die französischsprachige Wikipedia aktiviert, womit nun insgesamt 78,9 % der Seitenaufrufe in der Wikipedia abgedeckt sind. Die Einführung für die Desktop-Version der englischsprachigen Wikipedia wird im Laufe dieser Woche fortgesetzt. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In der Tiefe''' * Der [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|Blogbeitrag]] mit dem Rückblick auf den Wikimedia Hackathon 2026 ist jetzt online. Er beleuchtet die Projekte, Sitzungen und sozialen Aktivitäten der diesjährigen Veranstaltung und stellt erste Pläne für den Wikimedia Hackathon 2027 vor. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:56, 6. Jul. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-29</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Neuigkeiten für Autoren''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Tonfall anpassen]] hilft Neulingen, Passagen in Wikipedia-Artikeln zu erkennen, die möglicherweise nicht-enzyklopädische Formulierungen enthalten, und regt sie dazu an, den Tonfall anzupassen. Die Funktion wurde in der arabischen, englischen, französischen und portugiesischen Wikipedia einem [[:de:A/B-Test|A/B-Test]] unterzogen. Dabei [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|stieg die Bearbeitungsquote von Neulingen um 38,7 %]], verglichen mit der Standardaufgabe Korrekturlesen, ohne dass die Bearbeitungsqualität beeinträchtigt wurde. Der Test endete am 9. Juli, und die Funktion ist nun für alle Nutzer dieser Wikis verfügbar und kann über die Community-Konfiguration eingerichtet werden. [[phab:T426364|Der Plan]] sieht vor, Tonfall anpassen in Zukunft in weiteren Wikis einzuführen. * Die Community-Konfiguration, die die [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatische Entfernung inaktiver Mentoren]] anhand konfigurierbarer Kriterien ermöglicht, wird am Donnerstag, den 16., [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|in einigen Wikis]] aktiviert, um die Mentorenlisten aktuell zu halten. Mentoren sind erfahrene Beitragende, die sich freiwillig melden, um neuen Nutzern im Wiki über die [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth-Funktionen]] zu helfen. Administratoren können die Einstellungen jetzt unter [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Spezial:CommunityConfiguration/Mentorship]] vorbereiten; sie treten ab Donnerstag in Kraft. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:38}} von der Community eingereichten {{PLURAL:38|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem behoben, bei dem einige Nutzer der Wikipedia-Android-App direkt nach dem Anmelden wieder abgemeldet wurden und somit nicht angemeldet bleiben und Seiten bearbeiten konnten. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Das Bearbeiten einer Seite über Benutzerskripte oder Helferleins führte dazu, dass die vom Benutzer dieser Seite zugewiesenen Beobachtungslisten-Labels zurückgesetzt wurden. Dieses Problem wurde nun behoben. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * Um einen Safari-Fehler zu umgehen (siehe [[phab:T425211]]), verwenden Wikis, in denen Parsoid aktiviert ist, nun absolute statt protokollrelativer URLs für Wikilinks. Die Ausgabe der REST-API bleibt unverändert und verwendet weiterhin protokollrelative URLs. Helferleins, Benutzerskripte, Bots und CSS müssen gegebenenfalls angepasst werden, falls sie auf protokollrelative URLs in Wikilinks angewiesen sind. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In der Tiefe''' * Das Team Experiment-Plattform der Wikimedia Foundation hat einen Blogbeitrag veröffentlicht, der auf das erste Jahr strukturierter Experimente zurückblickt. Darin werden erfolgreiche Experimente wie die Einfüge-Prüfung, Einzelnachweis-Prüfung und Tonfall-Prüfung hervorgehoben, die die Bearbeitungsergebnisse verbessert und für mehr Nutzer eingeführt wurden, sowie Experimente, die nicht zu Produktänderungen führten. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Mehr erfahren]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:10, 13. Jul. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-30</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Neuigkeiten für Autoren''' * Das [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Team Lesererlebnis]] hat Rückmeldungen aus der Community zur Platzierung des Beobachten-Sterns und von Schaltflächen für die Beobachtungsliste für die [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Beta-Funktion Leselisten]] berücksichtigt. Diese ermöglicht das Speichern von Artikeln für späteres Lesen – ein [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|Wunsch aus der Wunschliste]] für die Web-Version. Autoren sind dazu eingeladen, die Beta-Funktion zu aktivieren, sie auszuprobieren und [[phab:T426453|ihre Gedanken dazu zu teilen]]. * Der [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Vorschlagsmodus]] bietet im VisualEditor Bearbeitungsvorschläge zur Verbesserung von Wikipedia-Artikeln an. [[Special:EditChecks|Alle Vorschläge]] sind [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|durch die Community konfigurierbar]]. Die Funktion [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|Textübereinstimmung]] ermöglicht es Freiwilligen, eigene lokale Vorschläge zu erstellen. Sie durchsucht Artikel nach bestimmten Textsequenzen und unterstützt nun auch reguläre Ausdrücke. Dies bietet Freiwilligen mehr Präzision und Flexibilität bei der Erstellung lokaler Vorschläge. Hinweis: Vorschläge [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|können gezielt gesteuert werden]], basierend auf der Anzahl der Bearbeitungen der jeweiligen Person oder anderen Merkmalen der Seite. Zur Inspiration [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|kannst du Beispiele aus anderen Communitys finden]], darunter Textübereinstimmungen, die Folgendes erkennen: Tippfehler, Grammatikfehler, potenzielle Werbung, Klischees, falsche Verwendung von Gedanken- oder Bindestrichen, ungenaue Zeitangaben, veraltete Bezeichnungen und mehr. [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Rückmeldungen]] sind willkommen. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:27}} von der Community eingereichten {{PLURAL:27|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem [[phab:T430577|behoben]], bei dem das SVG-Translate-Werkzeug eine veraltete Dateiversion verwendete, wodurch bestehende Übersetzungen beim Hochladen neuer Übersetzungen überschrieben wurden. Insgesamt wurden im letzten Quartal von April bis Juni 2026 rund 337 Tasks der Community durch die Wikimedia Foundation erledigt. '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * In Wikis, die Parsoid nutzen, rendert Parsoid nun maximal 1.250 Bilder pro Seite. In Kürze wird eine neue Tracking-Kategorie "media-limit-reached" eingeführt, um Seiten zu identifizieren, bei denen dieses Limit erreicht wurde. Dies erleichtert das Auffinden von Inhalten, deren Medienausgabe beim Rendern möglicherweise eingeschränkt wurde. Siehe [[phab:T430854]] für weitere Informationen und Rückmeldungen. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:45, 21. Jul. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-31</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Neuigkeiten für Autoren''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Die [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Inhaltsübersetzung]] unterstützt jetzt den Dark Mode und erfüllt damit einen [[m:Community Wishlist/W544|Wunsch der Community-Wunschliste]]. Damit ist das Werkzeug auf die Barrierefreiheitsfunktionen der Skins Vector 2022 und Minerva abgestimmt, was dazu beiträgt, die visuelle Ermüdung bei Nutzern zu verringern, die Inhalte übersetzen. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * Der Quelltextmodus der Diskussionswerkzeuge und des Wikitext-Editors von 2017 bietet nun eine Autovervollständigung für Links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), Vorlagen (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML- und Parser-Tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>) sowie magische Wörter (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>) an, was das Einfügen von Links, Vorlagen und anderem Wiki-Markup während der Bearbeitung schneller und einfacher macht. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * Das [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Team Leserwachstum]] hat sein Experiment mit mobilen Seitenvorschauen abgeschlossen und wird die Funktion nicht einführen. Seitenvorschauen sind ein am unteren Bildschirmrand eingeblendetes Pop-up-Element, das erscheint, wenn Leser auf einen blauen Link tippen und ein Vorschaubild, den Einleitungsabsatz sowie eine Option zum Öffnen des Artikels anzeigt. Das Experiment ergab eine unveränderte Nutzerbindung sowie negative Kennzahlen, was darauf hindeutet, dass mobile Web-Leser es vorzogen, direkt zu den verlinkten Artikeln zu navigieren, anstatt die Seitenvorschauen zu nutzen. * Das Team Lesererlebnis hat bei der [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Leselisten-Funktion]] vielversprechende erste Ergebnisse verzeichnet, wobei 93 % der teilnehmenden Nutzer angaben, dass sie die Funktion als nützlich empfanden. Leselisten helfen aktiven Lesern dabei, Artikel für die spätere Lektüre zu speichern, und unterstützen ihre Lernziele in Wikimedia-Projekten. Das Team plant weitere Verbesserungen, bevor die Funktion für mehr Nutzer freigeschaltet wird. * Die Initiative zur [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Überarbeitung des Entdecken-Feeds]] wurde mit neuen und gelegentlichen Lesern der Wikipedia-App getestet. Der überarbeitete Feed hilft den Lesern dabei, neue und relevante Inhalte zu entdecken. Nach einem Anstieg der Interaktion mit dem Feed um 10,5 % hat das Team Wikimedia-Apps beschlossen, die Neugestaltung des Startseiten-Feeds auch unter iOS einzuführen und dabei die aus der Android-Einführung gewonnenen Erkenntnisse zu berücksichtigen. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:23}} von der Community eingereichten {{PLURAL:23|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem behoben, bei dem Themennamen in der Funktion Artikel-Anleitung der französischsprachigen Wikipedia mit falscher Groß- und Kleinschreibung angezeigt wurden. Die Themennamen folgen nun den für die jeweilige Sprache korrekten Regeln zur Groß- und Kleinschreibung. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Nach der Durchführung mehrerer [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Experimente zur Kontenerstellung]] zur Verbesserung der Abschlussquoten bei der Registrierung wurde eine neue Version des Benutzernamensfelds auf [[Special:CreateAccount|Konto erstellen]] eingeführt. Sie enthält [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|ein Popover mit einer Zusammenfassung der Richtlinien für Benutzernamen]], um während der Kontoerstellung klarere Hinweise zu geben. Im Zuge dieser Änderung werden die von verschiedenen Communitys konfigurierten Nachrichten <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> und <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> nicht mehr verwendet. Wenn Communitys die im neuen Popover angezeigten Hinweise anpassen möchten, können sie stattdessen die folgenden Nachrichten bearbeiten: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi> und <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Später in dieser Woche wird der [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror-Syntax-Highlighter]] [[:w:de:Skin (Computer)|Skins]] anbieten. Diese lassen sich über ein Dropdown-Menü im vollständigen Dialog der [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror-Einstellungen]] auswählen. Für Wikitext stehen die Skins Standard, farbenblindfreundlich (zuvor die Option für Farbenblindheit unter [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) und keine Hervorhebung zur Verfügung. Für Programmiersprachen (d. h. CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua) sind mehrere Skins verfügbar. Diese werden zu einem späteren Zeitpunkt auch für Wikitext verfügbar sein. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * Ab jetzt können Wikis die Bearbeitung im "Benutzer"-Namensraum auf den Seiteninhaber und bestimmte Benutzergruppen beschränken. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Lies die Konfigurationsdokumentation]], um mehr zu erfahren. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:48, 27. Jul. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-32</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Neuigkeiten für Autoren''' * Das [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Team Lesererlebnis]] hat eine [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de Patch-Demo] entwickelt, die die Seiten-Werkzeugleiste auf zwei Zeilen umbricht, wenn nicht genügend horizontaler Platz für alle Schaltflächen vorhanden ist. Ziel ist es, die Überfüllung der Werkzeugleiste in Vector 2022 zu verringern, die bei bestimmten Bildschirmbreiten in den Sprachversionen einiger Wikipedias auftreten kann. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * Das Team Lesererlebnis plant, [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Leselisten]], einen [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Wunsch aus der Community-Wunschliste]], der derzeit als Beta-Version getestet werden kann, im September als vollständige Funktion einzuführen. Zuvor wird die Unterstützung freiwilliger Übersetzer für die [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate Übersetzung von Texten] in verschiedene Sprachen benötigt. Die Funktion unterstützt Lese- und Lernziele in der Wikipedia. * Nächste Woche wird das Inhaltsverzeichnis auf Dateiseiten auf Wikimedia Commons verbessert, indem das Inhaltsverzeichnis der Datei mit dem allgemeinen Inhaltsverzeichnis der Seite zusammengeführt wird. Dadurch wird es einfacher, die Struktur einer Dateiseite zu verstehen, zu bestimmten Abschnitten zu navigieren und Links zu einzelnen Abschnitten zu teilen. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:24}} von der Community eingereichten {{PLURAL:24|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem behoben, bei dem einige [[:w:de:Tagged Image File Format|TIFF]]-Bilder nach dem Anklicken ihrer Vorschau nicht geladen wurden, sodass anstelle des Bildes in voller Größe ein defektes Bild angezeigt wurde. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Die Variablen- und Funktionsauswahl im Missbrauchsfilter wurde aktualisiert und unterstützt nun Such- und Autovervollständigungsfunktionen. Dies ermöglicht es Betreuern von Missbrauchsfiltern, die gewünschte Variable oder Funktion schneller zu finden. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * Die Formate MJPEG und VP8 werden aus dem Videoplayer entfernt. Stattdessen wird das Format MP4 (MPEG-4 Part 2) hinzugefügt, das Videos in höherer Qualität für ältere iPhone-Geräte bereitstellt. Die nachträgliche Aktualisierung aller vorhandenen Videos kann einige Wochen in Anspruch nehmen. Das Standardformat für moderne Geräte bleibt unverändert (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:45, 3. Aug. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-33</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Neuigkeiten für Autoren''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Meldung zur Wunschliste]] Für Nutzer, die Diagramme aus eigenen Daten erstellen möchten, ist jetzt ein neuer ChartWizard [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|auf Wikimedia Commons verfügbar]]. Dieser Assistent macht die [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart-Erweiterung]] benutzerfreundlicher, da Autoren Diagramme, wie etwa Balken- oder Kreisdiagramme, erstellen können, ohne JSON verwenden zu müssen. Benutzer können jedoch weiterhin zum JSON-Editor wechseln. Rückmeldungen zu dem neuen Werkzeug sind auf der [[m:Talk:Community Wishlist/W414|Diskussionsseite des Wunsches]] willkommen. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:19}} von der Community eingereichten {{PLURAL:19|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem behoben, bei dem das Widget für das Bild des Tages in der Wikipedia-iOS-App jeden Tag dasselbe Bild anzeigte, anstatt sich täglich zu aktualisieren. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * SVG-Bilder für [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|mathematische Formeln]] werden bald im Browser statt auf dem Server generiert. MathML wird weiterhin auf dem Server erzeugt und im Browser ohne JavaScript gerendert. Diese Änderung wird auf Wikibooks am 12. August, auf Wikisource am 19. August und in der Wikipedia im Zeitraum vom 20. bis 27. August eingeführt. Du kannst dies ausprobieren, indem du in deinen Einstellungen die Option "Clientseitiges MathJax-Rendering" auswählst. Diese Änderung ist Teil der [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|Einstellung von RESTBase]] und der [[phab:T431372|Einstellung von Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * <span class="mw-translate-fuzzy">Kategorieseiten werden demnächst das Sortieren von Einträgen nach dem Zeitpunkt ihrer Aufnahme in die Kategorie unterstützen. Dies erleichtert das Auffinden von Seiten, die erst kürzlich oder bereits vor längerer Zeit zu einer Kategorie hinzugefügt wurden. Zudem werden dadurch Arbeitsabläufe bei Wartungskategorien wie etwa bei Rückständen für Löschungen oder anderen zeitbasierten Prüfaufgaben verbessert. Zur Sortierung der Einträge in der Kategorieansicht kannst du das URL-Argument <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> verwenden.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Helferleins]] und Benutzerskripte in Wikimedia-Wikis können nun [[phab:T395347|ES2018-Funktionen]] und [[phab:T419142|ES2019-Funktionen]] im JavaScript-Code verwenden. Zuvor unterstützte die Plattform lediglich Standards bis einschließlich ES2017. MediaWiki validiert den Quellcode, um die Funktionalität vor Syntaxfehlern zu schützen und sicherzustellen, dass die Skripte in allen [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|unterstützten Browsern]] funktionieren. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:44, 10. Aug. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-34</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Wöchentliches Highlight''' * Die [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Arbeitslisten-Funktion]] für das Werkzeug zur Veranstaltungsanmeldung ist jetzt in allen Wikimedia-Wikis verfügbar. Mit der Arbeitsliste können Veranstalter die Artikel, auf die sich ihre Veranstaltung konzentriert, direkt auf der Veranstaltungsseite hinzufügen. Die Arbeitsliste bildet auch die Grundlage für [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Veranstaltungspfade]], die andere Autoren über eine bevorstehende oder laufende Veranstaltung benachrichtigen, wenn sie einen Artikel bearbeiten, der auf der Arbeitsliste der Veranstaltung steht. Es handelt sich hierbei um eine erste funktionsfähige Version und Rückmeldungen sind willkommen. Veranstalter sind dazu eingeladen, die Funktion auszuprobieren. Ein praktischer [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Workshop zur Einrichtung von Arbeitslisten]] findet am 18. August um 18:00 Uhr MEST und am 19. August um 13:00 Uhr MESZ statt. '''Neuigkeiten für Autoren''' * [[Special:ShortPages]] listet kurze Seiten nach ihrer Größe auf, allerdings enthält die Liste oft auch Begriffsklärungsseiten und weiche Weiterleitungen, was das Auffinden der eigentlichen kurzen Artikel erschwert. Ab diesem Wochenende kannst du einen Artikel von dieser Spezialseite ausschließen, indem du das magische Wort <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi> hinzufügst. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * Ein neues Wiki wurde erstellt: eine {{int:project-localized-name-group-wikipedia/de}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Ab der Woche vom 17. August wird die Seiten-Werkzeugleiste auf zwei Zeilen umgebrochen, wenn nicht genügend horizontaler Platz für alle Schaltflächen vorhanden ist. Hierbei handelt es sich um einen [[phab:T429518|vollständig integrierten Patch des Teams Lesererlebnis]], der darauf abzielt, die Überfüllung der Werkzeugleiste in Vector 2022 zu verringern, wie sie bei bestimmten Bildschirmbreiten in einigen Sprachversionen der Wikipedia auftreten kann. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:16}} von der Community eingereichten {{PLURAL:16|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise ist das Hochladen großer Dateien auf Wikimedia Commons stabiler und weniger fehleranfällig geworden, nachdem einige Probleme im Zusammenhang mit dem Hochlade-Fehler “Die Sperre konnte nicht abgerufen werden” behoben wurden. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Der Langzeit-Support für Debian Bullseye endet am 31. August 2026. [[phab:T434103|Einige Cloud-VPS-Projekte]] nutzen noch Instanzen mit Debian Bullseye. Den Betreuern dieser Projekte wird empfohlen, auf Debian Bookworm oder Debian Trixie zu migrieren. Ein [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|Migrationsleitfaden]] ist verfügbar, um bei diesem Vorgang zu unterstützen, außerdem sollten Nutzer prüfen, ob ihre Arbeitslast möglicherweise besser für Toolforge geeignet ist. Solltest du Hilfe benötigen oder die Migration nicht bis zum 31. August abschließen können, wende dich bitte schnellstmöglich an die Cloud-VPS-Administratoren. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Mehr erfahren]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:02, 17. Aug. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-35</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Neuigkeiten für Autoren''' * Die Seite [[Special:CreateAccount|Spezial:Benutzerkonto anlegen]] wurde im Rahmen der laufenden Arbeiten zur Modernisierung der Kontoerstellung vereinfacht. Der Bereich mit den Projektstatistiken wird in der Desktopversion und der mobilen Webversion nicht mehr neben dem Formular angezeigt. Mehrere Experimente zur Kontoerstellung haben gezeigt, dass ein einfacheres Formular Neulingen hilft, die Registrierung abzuschließen. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * Um die Seitenleistung zu verbessern, werden Bilder nun geladen, wenn sie betrachtet werden. Das bedeutet, dass Bilder im unteren Bereich eines Artikels nicht geladen werden, wenn der Leser nicht bis zu diesem Teil der Seite scrollt, was sich auf bestimmte bildbezogene Messwerte auswirken kann. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:42}} von der Community eingereichten {{PLURAL:42|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem behoben, bei dem Vorschaubilder in der Abstrakten Wikipedia nach dem Verschieben der entsprechenden Datei auf Wikimedia Commons unter Umständen nicht angezeigt wurden. Vorschaubilder werden nun beim Verschieben von Dateien korrekt aktualisiert. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Die Benutzerinfokarte ist eine Funktion, die es Kontrollierern erleichtert, Informationen zu Benutzerkonten einzusehen. Bislang war sie nur an Stellen wie der Versionsgeschichte, den Logbüchern und den letzten Änderungen verfügbar. Nun ist es auch möglich, sie mithilfe der Parserfunktion <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|direkt im Seiteninhalt einzubinden]]. Dies ist besonders bei Vorlagen wie [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (oder deren speziellen Varianten) nützlich, da es den Überblick über den Kontext eines Benutzers auf verschiedenen Meldungsseiten erleichtert. Die Karte wird nur den Benutzern angezeigt, die diese Funktion in ihren [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|Einstellungen]] aktiviert haben. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Aufgrund von Sicherheits- und Datenschutzrisiken für Benutzer haben wir den Zugriff auf <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi>-URLs bei der spezifischen Verwendung von <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi> deaktiviert. Solltest du davon betroffen sein, prüfe bitte, ob du einen alternativen Ansatz verwenden kannst. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi>-URLs können weiterhin ohne <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi> aufgerufen und verwendet werden. Spezifische Benutzerseiten-URLs (z. B. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) können weiterhin mit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi> verwendet werden. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Durch ein Update wurde die Software für Vorschaubilder verbessert. Dies umfasst die Aktualisierung von <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> auf Version 2.60 und von <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> auf Version 7 sowie die Behebung diverser langjähriger Fehler bei Vorschaubildern, wie etwa Rendering-Fehler. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:44, 24. Aug. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-36</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Wöchentliches Highlight''' * Ein neues Format für die Community-Wunschliste steht zur Diskussion. Du kannst [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|die vorgeschlagenen Ideen auf Meta nachlesen]]. Mit diesem neuen Verfahren soll die Sichtung, Abstimmung und Priorisierung von Wünschen auf transparente Weise und unter Berücksichtigung eines ausgewogenen Verhältnisses zwischen den Projektfamilien und Sprachversionen verbessert werden. Diese Konsultation läuft zwei Wochen. '''Neuigkeiten für Autoren''' * Die neueste Version der Wikipedia-Android-App enthält Aktualisierungen für die Speichern-Funktion, wodurch sich das Speicherverhalten in der App demjenigen unter iOS und im Web angleicht. Das Update gestaltet den Gespeichert-Reiter mit einer Ansicht “Alle Artikel” neu, entfernt die Standard-Leseliste “Gespeichert”, benennt Leselisten in “Sammlungen” um und modernisiert das Verhalten beim Speichern von Artikeln. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * Die [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Leselisten]]-Funktion wurde am 25. August für alle angemeldeten Benutzer der bengalischen, chinesischen, tschechischen und vietnamesischen Wikipedia aktiviert, nachdem sie zuvor mehrere Monate lang eine Beta-Funktion war. Am 1. September wird die Funktion für alle angemeldeten Benutzer der arabischen, französischen und indonesischen Wikipedia verfügbar sein, gefolgt von der englischen Wikipedia am 14. September und allen anderen Wikipedia-Wikis am 28. September. * Ende des Monats werden einige nicht angemeldete Leser der bengalischen, tschechischen, persischen, englischen und polnischen Wikipedia, die auf Mobilgeräten den Skin Minerva nutzen, im Rahmen eines [[:w:de:A/B-Test|A/B-Tests]] eine [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|aktualisierte Navigationsleiste]] sehen. Der Test vergleicht die aktuelle Navigationsleiste mit einer neuen Version, die darauf ausgelegt ist, das schnellere Auffinden von Informationen zu erleichtern. Ziel ist es festzustellen, ob diese Änderungen die Leser dazu bewegen, häufiger zurückzukehren. Dieses Experiment hat keine Auswirkungen auf die Nutzungserfahrung angemeldeter Leser und/oder Autoren. * Autoren, die Weiterleitungen, Vorlagen und Kategorien auf Weiterleitungsseiten pflegen, verfügen nun über verbesserte Möglichkeiten, um Weiterleitungen zu finden und zu verwalten. Zuvor konnten Weiterleitungsseiten nicht gesucht werden. Zwei neue Suchschlüssel, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> und <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, ermöglichen nun die direkte Suche nach Weiterleitungen und lassen sich mit vorhandenen Suchschlüsseln wie <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi> und <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi> kombinieren. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * Die ISBN-Suchfunktionen zur Erstellung von Zitaten funktionierten vor Kurzem aufgrund von Problemen bei externen Diensten nicht. Die Entwickler arbeiten an Lösungen. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:30}} von der Community eingereichten {{PLURAL:30|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem behoben, bei dem die Suche nach Seiten anhand einer Kategorie unter Verwendung von <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> keine oder irrelevante Ergebnisse liefern konnte. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Die Domain der URLs für Vorschaubilder ändert sich von upload.wikimedia.org in thumb.wikimedia.org. Die alten URLs funktionieren auf absehbare Zeit weiterhin, MediaWiki wird jedoch stattdessen die neue Domain angeben. URLs zu anderen Medientypen wie Originaldateien, Videos und Transcodes werden weiterhin über upload.wikimedia.org bereitgestellt. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * Die Wikimedia-[https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math-API] gilt nun als veraltet. Diese Endpunkte werden bis Ende September 2026 vollständig eingestellt. Entwickler, die diese Endpunkte nutzen, sollten auf alternative Lösungen für das Rendering mathematischer Formeln umsteigen, wie etwa das native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] oder [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Betreiber von MediaWiki-Installationen von Drittanbietern, die die Math-Erweiterung für die Formeldarstellung verwenden, müssen auf Version 1.43+ aktualisieren, um Dienstunterbrechungen zu vermeiden. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In der Tiefe''' * Lies mehr über [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in einem Diff-Beitrag mit dem Titel [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Individuelle Bearbeitungsvorschläge für jedes Wiki: Wie Communitys den Vorschlagsmodus mit TextMatch gestalten]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:52, 31. Aug. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 benotzt huet--> == <span lang="de" dir="ltr">Technische Neuigkeiten: 2026-37</span> == <div lang="de" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Neueste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technik-Nachrichten]]''' der Wikimedia-Community. Bitte informiere andere Nutzer über diese Entwicklungen. Nicht alle Änderungen werden dich betreffen. '''Neuigkeiten für Autoren''' * Die [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Linkvorschlags-Funktion]] wurde für Nutzer der englischsprachigen Wikipedia aktualisiert und bietet nun eine verbesserte Erkennung von Links, die sich in der Groß- und Kleinschreibung unterscheiden. Dies trägt dazu bei, mehrdeutige Vorschläge zu reduzieren, die durch unterschiedliche Schreibweisen bei der Groß- und Kleinschreibung von Artikeltiteln entstehen, beispielsweise bei Artikeln über Kulturgüter. Eine zweite Verbesserungsphase ist geplant, in deren Rahmen die Funktion auch für die Veröffentlichung in anderen Sprachen vorbereitet wird. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * Die Funktion [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Artikel-Anleitung]] wird ab dem 10. September 2026 im Anschluss an [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|ein Experiment]] für neue Autoren in der Wikipedia in einfachem Englisch sowie in der türkischsprachigen Wikipedia standardmäßig aktiviert. Neue Autoren mit 0 bis 99 Bearbeitungen sehen die Funktion automatisch, wenn sie auf einen roten Link klicken oder in der türkischsprachigen Wikipedia die Option "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluştur]]" nutzen, um einen neuen Artikel zu erstellen. Die Änderung soll neuen Autoren dabei helfen, qualitativ hochwertigere Artikel zu verfassen, die den Standards der jeweiligen Wikipedia-Sprachversion entsprechen. Auf der Grundlage der Ergebnisse des Experiments und der Rückmeldungen der Community werden weiterhin [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|zusätzliche Verbesserungen]] vorgenommen. * Das Werkzeug zur [https://pageviews.wmcloud.org Analyse von Seitenaufrufen], mit dem Nutzer die Seitenaufrufe mehrerer Seiten vergleichen können, wird dieses Jahr zehn Jahre alt und wurde um einige neue Funktionen erweitert. Dazu gehört [[toolforge:wikinav|WikiNav]], das Einblicke darin gewährt, wie Wikipedia-Leser die Inhalte erkunden, Bearbeitungsstatistiken in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Seitenaufrufen], die Möglichkeit, [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org Artikel zu finden, die zu einem WikiProjekt gehören], sowie Unterstützung für den Dark Mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * Für nicht angemeldete Leser, die die mobile Webansicht nutzen, wird in der bengalischen, tschechischen, englischen, persischen und polnischen Wikipedia eine [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|optisch vereinfachte Minerva]]-Navigationsleiste getestet. Ziel des Experiments ist es festzustellen, ob eine Vereinfachung der Navigation dazu beiträgt, Leser stärker zu binden. Der Test läuft vom 31. August bis zum 28. September und für Benutzer sind keine Aktionen erforderlich. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technische Wünsche]] arbeitet an der Verbesserung der [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|automatisch generierten Einzelnachweisnamen im VisualEditor]]. Ab dieser Woche werden Autoren nur eine geringfügige Änderung bemerken. Bei der Vergabe automatischer Einzelnachweisnamen beginnt die Nummerierung mit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> statt mit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Erfahre mehr dazu auf der [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Projektseite]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * Am 23. September werden alle Wikis [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|für einige Minuten im Lesemodus]] sein. Dies ist für 16:00 Uhr MESZ geplant. Weitere Informationen werden in den Technischen Neuigkeiten veröffentlicht und in den kommenden Wochen auch in den einzelnen Wikis veröffentlicht. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Sieh dir alle {{formatnum:25}} von der Community eingereichten {{PLURAL:25|Task|Tasks}} an, die [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|letzte Woche gelöst]] wurden. Beispielsweise wurde ein Problem behoben, bei dem [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] verschachtelte nowiki-Tags fehlerhaft verarbeiten konnte, was zu Datenverlust und der Anzeige unerwünschter Texte führte. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Neuigkeiten für technisch Beitragende''' * Oberflächenadministratoren können Helferleins über [[MediaWiki:Gadgets-definition]] konfigurieren. Das Definitionsformat wurde aktualisiert und erfordert die Option <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> nicht mehr, da Helferleins stets über <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> geladen werden. Dies vereinfacht die Konfiguration von Helferleins durch den Wegfall einer nicht mehr benötigten Option und erleichtert Administratoren die Erstellung von Definitionen für Helferleins. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wiederkehrende Meldung]] Detaillierte Code-Neuigkeiten später in dieser Woche: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technische Nachrichten]]''', erstellt von [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Autoren für die technischen Nachrichten]] und per [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|globalen Nachrichtendienst]] verteilt&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Mach' mit]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Übersetzungen]]&nbsp;• [[m:Tech|Hilfe]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Rückmeldung geben]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonnement verwalten]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:43, 7. Sep. 2026 (UTC) <!-- Message gouf vum User:STei (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 benotzt huet--> gipmpur99bkz290b7ls7nuqj970sdmn 0 171588 2704261 2656183 2026-09-07T18:25:36Z Summershell67 73045 /* */ 2704261 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Uertschaft|Logo=Flag of North Nicosia.svg}} '''{{PAGENAME}}''' ([[Tierkesch]]: ''[Kuzey] Lefkoşa'', [[Griichesch]]: Βόρεια Λευκωσία Vóreia Lefkosía) ass den [[Norden|nërdlechen]] Deel vun der Stad [[Nikosia]] am Zentrum vun der [[Mëttelmier|Mëttelmierinsel]] [[Zypern]]. Et ass [[De jure / de facto|de facto]] d'Haaptstad vun der [[Tierkesch Republik Nordzypern|Tierkescher Republik Nordzypern]], déi international awer just vun der [[Tierkei]] unerkannt gëtt. [[De jure / de facto|De jure]] gehéiert Nord-Nikosia, zesumme mam südlechen Deel, zum Distrikt Nikosia vun der Republik Zypern. == Geographie == == Populatioun == {{PAGENAME}} huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. == Geschicht == Nom internationale Recht gehéiert Nord-Nikosia zur Republik Zypern, déi awer de facto keng Souveränitéit iwwer deen Deel vun der Stad ausüübt, zënter datt den Norde vun Zypern vun tierkeschen Truppen besat ass an d'Tierkesch Republik Nordzypern am November 1983 ausgeruff gouf. Zënterhier ass d'Stad mat enger "Grénger Linn" gedeelt, déi vun der [[United Nations Peacekeeping Force in Cyprus]] (''UNFICYP''), enger Friddenstrupp vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]], iwwerwaacht gëtt. == Kuckeswäertes == * ''Arabahmet-Moschee'' ([[17. Joerhonnert]]) * ''Selimiye-Moschee'' ([[13. Joerhonnert]]) als Kathedral Hagia Sophia gebaut, 1571 an eng [[Moschee]] ëmgewandelt * ''Haydar-Pascha-Moschee'' ([[14. Joerhonnert]]) als St. Katharina-Kierch gebaut, 1571 an eng Moschee ëmgewandelt * ''Sultan-Mahmut-Bibliothek'' * ''Atatürk-Plaz'' == Bekannt Leit vu {{PAGENAME}} (Auswiel) == * [[Meliz Redif]] (* 1989), Sprinterin * [[Buse Savaşkan]] (* 1999), Héichspréngerin == Literatur == == Kuckt och == == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Haaptstied an Asien]] [[Kategorie:Tierkesch Republik Nordzypern]] 1d2rbhdcksqdzy51nkl1yjdn307fdsq 2704262 2704261 2026-09-07T18:30:30Z Puscas 735 Ännerung [[Special:Diff/2704261|2704261]] vum [[Special:Contributions/Summershell67|Summershell67]] ([[User talk:Summershell67|Diskussioun]]) réckgängeg gemaach 2704262 wikitext text/x-wiki {{SkizzGeoAsien}} {{Infobox Uertschaft}} '''{{PAGENAME}}''' ([[Tierkesch]]: ''[Kuzey] Lefkoşa'', [[Griichesch]]: Βόρεια Λευκωσία Vóreia Lefkosía) ass den [[Norden|nërdlechen]] Deel vun der Stad [[Nikosia]] am Zentrum vun der [[Mëttelmier|Mëttelmierinsel]] [[Zypern]]. Et ass [[De jure / de facto|de facto]] d'Haaptstad vun der [[Tierkesch Republik Nordzypern|Tierkescher Republik Nordzypern]], déi international awer just vun der [[Tierkei]] unerkannt gëtt. [[De jure / de facto|De jure]] gehéiert Nord-Nikosia, zesumme mam südlechen Deel, zum Distrikt Nikosia vun der Republik Zypern. == Geographie == == Populatioun == {{PAGENAME}} huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}. == Geschicht == Nom internationale Recht gehéiert Nord-Nikosia zur Republik Zypern, déi awer de facto keng Souveränitéit iwwer deen Deel vun der Stad ausüübt, zënter datt den Norde vun Zypern vun tierkeschen Truppen besat ass an d'Tierkesch Republik Nordzypern am November 1983 ausgeruff gouf. Zënterhier ass d'Stad mat enger "Grénger Linn" gedeelt, déi vun der [[United Nations Peacekeeping Force in Cyprus]] (''UNFICYP''), enger Friddenstrupp vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]], iwwerwaacht gëtt. == Kuckeswäertes == * ''Arabahmet-Moschee'' ([[17. Joerhonnert]]) * ''Selimiye-Moschee'' ([[13. Joerhonnert]]) als Kathedral Hagia Sophia gebaut, 1571 an eng [[Moschee]] ëmgewandelt * ''Haydar-Pascha-Moschee'' ([[14. Joerhonnert]]) als St. Katharina-Kierch gebaut, 1571 an eng Moschee ëmgewandelt * ''Sultan-Mahmut-Bibliothek'' * ''Atatürk-Plaz'' == Bekannt Leit vu {{PAGENAME}} (Auswiel) == * [[Meliz Redif]] (* 1989), Sprinterin * [[Buse Savaşkan]] (* 1999), Héichspréngerin == Literatur == == Kuckt och == == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Haaptstied an Asien]] [[Kategorie:Tierkesch Republik Nordzypern]] om5fz6un98cak4ld51y169uaxiwgpgp 4 171987 2704250 2703433 2026-09-07T15:03:01Z MediaWiki message delivery 23144 Neien Abschnitt /* Wikidata weekly summary #748 */ 2704250 wikitext text/x-wiki {| class="hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1" style="width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;" | Op dëser Säit fannt Dir déi aktuell Editioun vum '''Wikidata-Newsletter ''Status updates'''''. Méi Detailer fannt Dir op der Wikidata-Säit [[wikidata:Wikidata:Status updates|Wikidata:Status updates]]. Wann Dir keng Editioun verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|iwwerwaachen]] oder [[Hëllef:Abonnementer|abonéieren]]. Fir weider Newsletteren, kuckt wgl. [[Wikipedia:Newsletteren]]. Eeler Editioune fannt Dir an den Archiven: '''[[Wikipedia:Wikidata/Newsletter/Archiv/2025|2025]]''' – '''[[Wikipedia:Wikidata/Newsletter/Archiv/2026|2026]]'''. |} [[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]] == Wikidata weekly summary #740 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#739]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> '''Discussions''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/GA_Kevin|GA Kevin]] - <small>RfP scheduled to end after 14 July 2026 18:40 (UTC)</small> * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Nabbot_2|Nabbot 2]] - '''Task:''' Translating English descriptions to Turkish using a predefined dictionary mapping. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AgenticCommonsBot_1|AgenticCommonsBot 1]] - '''Task:''' Add [[d:Property:P648|Open Library ID (P648)]] (OpenLibrary author ID) to items about people, where the OpenLibrary author and Wikidata person are the same individual, when every statement is sourced. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/EquipboardBot|EquipboardBot]] - '''Task''': Add [[d:Property:P6912|Equipboard artist ID (P6912)]] to Wikidata items for musicians, sourced from Equipboard's own database of public artist identifiers. * Call for Participation in Improving Constraints ** Just about any aspect of constraints is in scope, from rewriting existing bots to expanding the power of property constraints to adding new kinds of constraint. If you are interested, sign up in [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|WikiProject Property Constraints/improving]]. '''Events''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[wmania:2026:Wikimania|Wikimania 2026]] is fast approaching. Taking place 21 - 25 July in Paris, France. Can't attend? Register for a ticket to the [[wmania:2026:Registration|virtual event]] and watch sessions online. ** Interested in [[mw:Wikibase/Ontology-Federation|Wikibase Ontology Federation]]? Join the July 14 call, see the [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Cleaning_Task_Force#Tuesday,_14_July_2026,_11:30_EDT_(UTC-4)|Cleaning Task Force]] page for more details. * Previous events: ** The 3rd Quarter Wikidata + Wikibase office hour was held. The transcript is available to read:<br>[[d:Wikidata:Events/Telegram_office_hour_2026-07-08|Wikidata:Events/Telegram office hour 2026 07 08]] '''Press, articles, blog posts, videos''' * Blogs ** [[Diffblog:2026/07/10/behind-better-data-inside-wikidatas-first-wikiprojects-days|Behind Better Data: Inside Wikidata’s First WikiProjects Days]] ** [[Diffblog:2026/07/12/africa-wiki-challenge-2026-in-the-ghanaian-pidgin-community-documenting-water-for-life-through-wikimedia-projects|Africa Wiki Challenge 2026 in the Ghanaian Pidgin Community: Documenting “Water for Life” Through Wikimedia Projects]] ** [[Diffblog:2026/07/09/reflecting-on-progress-and-planning-ahead-dagbani-wikimedians-user-group-holds-its-last-quarter-team-meeting|Reflecting on progress and planning ahead: Dagbani Wikimedians User Group holds its last quarter team meeting]] ** [[Diffblog:2026/07/08/eduwiki-workshop-combining-petscan-and-generative-ai-for-smarter-wikipedia-editing|EduWiki Workshop: Combining PETScan and Generative AI for Smarter Wikipedia Editing]] ** [https://computationalhistory.substack.com/p/why-computational-historians-need Why Computational Historians need Wikidata] - a substack article by Jim Clifford * Papers ** [https://dl.acm.org/doi/10.1145/3805712.3808389 A Demonstration of WikiRAG: An Evidence-based Link Prediction for Wikidata with Retrieval Augmented Generation] - WikiRAG is an interactive framework that combines automated link prediction with retrieval‑augmented generation and human validation to reliably complete knowledge graphs like Wikidata by generating candidate links, retrieving supporting evidence, and enabling users to confirm and export validated triples. By Sabu, et al., (2026) * Videos ** [https://m.youtube.com/watch?v=GRS-0nMsb1Q&pp=iggCQAE%3D&ra=m Using Open Refine] by Wikimedia Australia, Paul Duchesne presents "Using OpenRefine" during WikiCon Australia 2026, (National Film and Sound Archive, Canberra). ** [https://m.youtube.com/watch?v=oq2fjfAhsgc&pp=iggCQAE%3D&ra=m Let’s Get Mappy - making maps on Wikimedia platforms] by Wikimedia Australia, Alex Lum presents how location (pushpin) maps, locator maps, and interactive "slippy" local maps end up on Wikipedia, and how infoboxes, Wikidata and OpenStreetMap works together to generate them ** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=YaOjh92PPuI Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons] - recording of a workshop (July 5) on Tutorial on Editing Temple Data for Wikidata and Wikimedia Commons, held by Wikimedia Taiwan Community and OSM Taiwan. ** [https://www.youtube.com/watch?v=VxCTNRqnOKw Open data tools for cultural heritage] 2nd session in the workshop series “Open Data to Strengthen Online Cultural Heritage,” held March 24, 2026, and organized by the National Library of Uruguay (BNU), Wikimedians of Uruguay, Datysoc, and Data Uruguay. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ZrzycFNeVyI GLAMs and Citizen Science Encouraging and Enabling Participation] - Siobhan Leachman presents "citizen science workflows" (BHL, iNaturalist, Bionomia, Wikidata) to show how GLAM's can empower citizen scientists to reuse their collections. '''Tool of the week''' *[https://rudof-project.github.io/ rudof] can be used as a command line tool or can be embedded as a library using cargo. It can be used to validate RDF data represented with different syntaxes like Turtle, NTriples, to name a few. As well as RDF data available through SPARQL endpoints like Wikidata '''Other Noteworthy Stuff''' * A [[d:Wikidata:Project_chat#c-Ainali-20260623132900-Need_of_a_process_to_become_a_mentor|Project Chat discussion]] on the new [[mw:Help:Growth/Mentorship|Mentorship features]]. Self-enrollment has been enabled with the following requirements - account age: 365 days, edits: 500. * There is also a [[d:Wikidata:Project_chat#c-Bovlb-20260709235700-Discussion|proposal]] to add an advisory message to new accounts that create multiple items. '''Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: none ** External identifiers: [[:d:Property:P14638|Rakuten TV adult person ID]], [[:d:Property:P14639|KBS News topic ID]], [[:d:Property:P14640|Rakuten Books author ID]], [[:d:Property:P14641|PTS News Network topic ID]], [[:d:Property:P14642|Nakamura Kikaku ID]], [[:d:Property:P14643|‎La Grange person ID]], [[:d:Property:P14644|‎Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Property:P14645|NHK On Demand program ID]], [[:d:Property:P14646|1SCREEN program ID]], [[:d:Property:P14647|LUDAP ID]], [[:d:Property:P14648|Bianco keyword ID]], [[:d:Property:P14649|Architectenregister ID]], [[:d:Property:P14650|‎ClayArena shooter profile ID]], [[:d:Property:P14651|‎Sundsvall Municipality opendata beach ID]], [[:d:Property:P14652|Terceiro Tempo Que Fim Levou ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/relocated from|relocated from]] (<nowiki>Object is the original or former {{Q|17334923}} of the permanently relocated {{Q|16222597}}</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/transforms from|transforms from]] (<nowiki>this fictional or mythical entity transforms from that form</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Korean Classification of Administrative Districts|Korean Classification of Administrative Districts]] (<nowiki>code assigned to an administrative district of South Korea in the Korean Classification of Administrative Districts</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Anobii book ID|Anobii book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Google Maps Place ID|Google Maps Place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Viberate Artist ID|Viberate Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TuneCore Japan artist ID|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Deltarune Wiki article ID|Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/INAPP OA author ID|INAPP OA author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CNR-IRIS ID|CNR-IRIS ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AnimeOshi anime ID|AnimeOshi anime ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Guide Japan Person ID|Guide Japan Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CD Journal Artist ID|CD Journal Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CIDIM Artist ID|CIDIM Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Operabook Artist ID|Operabook Artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mizan al-Arab poet ID|Mizan al-Arab poet ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norton Simon Museum object ID|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenStreetMap data item ID|OpenStreetMap data item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant sur le Western Orthodox Wiki|Identifiant sur le Western Orthodox Wiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/A World Made by Travel person ID|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base notes ID|Scent Base notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/radio.net IDs|radio.net IDs]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumer ID|Scent Base perfumer ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! '''Did you know?''' * Query examples: [https://w.wiki/SJfA Items only connected to Telugu Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Ainali-20260712084300-Stefan_Kühn-20260712083900|source]]) - change the language code 'te' to make it work with any other Wikipedia * Schema examples: [[d:EntitySchema:E269|French historic monument (E269)]] - With Wikimania taking place in the French Capital, you can use this entity schema if you feel inspired to or expand items on French monuments. * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Pleasant_Goat_and_Big_Big_Wolf|Project Pleasant Goat and Big Big Wolf]] - a Chinese-animated television franchise. ** (Français) [[d:Wikidata:Wikiproject_Orthodox_Christianity|Project Orthodox Christianity]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_SUNY_Libraries_EMCO|Project SUNY Libraries EMCO]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Poland|Project Govdirectory Poland]] added several new subpages detailing coverage and progress on State, Local Agencies and Marshall's Offices. **[[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints|Project Property Constraints]] added a subpage: [[d:Wikidata:WikiProject_property_constraints/improving|Improving]] - a call for participation, as a result of discussions during WikiProjects Days 2026. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Most_sitelinked_items/with_statements|Most sitelinked Items (with statements)]] '''Development''' * Blazegraph migration: We are continuing to prepare the Query UI, Query Builder, constraint checks, etc for the migration to QLever ([[phab:T425618]]) * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are investigating some Lua modules to find ones responsible for a lot of unnecessary entries in Watchlist and Recent changes on Wikipedia and co ([[phab:T429366]]) * GraphQL: Added support for negation in property value pair filters ([[phab:T429580]]) * REST API: We are working on the first pieces of support for Lexemes: retrieving a full Lexeme ([[phab:T429332]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. '''Weekly Tasks''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2026 07 06|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current| Help translate]] · [[:d:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] [[:d:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]] ·''' [[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 18:00, 13. Jul. 2026 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30773585 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary 741 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#740]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/RupumpedBot|RupumpedBot]] - '''Task/s:''' When an Item on a Kenyan river has a Swahili label but no English version, this bot will derive an English label and description. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/William_Avery_Bot_14|William Avery Bot 14]] - '''Task/s:''' Change values of url properties in mainspace that link to http://web.archive.org/ to use the https protocol (requested at [[d:Wikidata:Bot_requests#Request_to_make_HTTPS_for_Wayback_Machine_recurrent_(2026-07-17)|Bot requests#Make HTTPS for Wayback Machine recurrent]]) ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Wikimania is about to begin. Whether you're attending on-site or virtually, plan your sessions so you don't miss any. *** [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/schedule/ Full program] / [[wmania:2026:Program/Wikidata|Wikidata-only program]] *** Get your [https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/ virtual ticket] ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #91 Aug 10 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** [https://force11.org/post/webinar-metadata-for-all-with-wikidata Force11 webinar: Metadata for all with Wikidata] will look at three novel applications, WikiCite, the Trans Music Achive and the Pratt Institute. Held online August 26, 13-14:00 UTC. Please register for the access link. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://blog.johl.io/calling-wikifunctions-for-der-die-das/ Calling Wikifunctions for der, die, das] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/18/how-to-strengthen-the-public-domain-with-wikidata/ How to strengthen the public domain with Wikidata] ** [https://rtnf.substack.com/p/altilunium-panoply-v26719 Altilunium Panoply v26.7.19] : In this latest release, the external Wikidata connection logic has undergone a major architectural overhaul to improve internal trace mapping. * Videos: ** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=eiYEdXCA3z4 Strategic inclusion of library data on Wikidata] - first recorded at Digikult 2019, with Alicia Fagerving. ** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=FA5i80xTXpU I’ll explain how Wikidata works! (Livestream recording)], [[d:User:Lyoko%C3%AF|User:Lyokoï]] will introduce Wikidata and its concepts and the fundamentals of editing. ** (繁體中文/zh-TW) [https://www.youtube.com/watch?v=NCswknRt7wg Wikivoyage Guidelines for editing Temple information] ** [https://www.youtube.com/watch?v=VGtGZhE7e-E How to use Wikibase for Mixed Methods Research], with Francesco Bailo. Recorded at SICSS Melbourne 2026 (Summer Institute in Computational Social Science). * Games: [https://www.webwoven.org/ Webwoven] - a new game has surfaced, powered by Wikidata. Race from start to finish in as few connections as possible. Already includes Leaderboards, daily challenges and multiplayer. Sure to be a hit at future Wikidata events. ''' Tool of the week ''' *[https://wikivibes.toolforge.org/#/ wikivibes] is a tool by [[User:Magnus Manske|Magnus Magnus]] that play public domain music from Commons, tracked by Wikidata ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Jobs: ** [https://wikimedia-deutschland.softgarden.io/job/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders-?jobDbPVId=279178738&l=en (Interim) Engineering Manager - Wikidata For Wikimedia Projects] - Hybrid ** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060307?gh_src=uginyj6n1us Senior Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote ** [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261?gh_src=4n8hpqkx1us Software Engineer, Wikidata Platform] - Remote ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: none ***[[:d:Property:P14659|‎about page URL]] (<nowiki>URL to the official about page</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14653|Western Orthodox Wiki ID]], [[:d:Property:P14654|Steady publication ID]], [[:d:Property:P14655|‎Open Collective ID]], [[:d:Property:P14656|‎Guide du Rôliste Galactique ID]], [[:d:Property:P14657|CNUC code]], [[:d:Property:P14658|Centre for Computing History exhibit reference ID]], [[:d:Property:P14660|Braunschweiger ProfKat ID]], [[:d:Property:P14661|CNR-IRIS author ID]], [[:d:Property:P14662|Anobii Book ID]], [[:d:Property:P14663|Anobii author ID]], [[:d:Property:P14664|TuneCore Japan artist ID]], [[:d:Property:P14665|TakaWiki numeric page ID]], [[:d:Property:P14666|Norton Simon Museum object ID]], [[:d:Property:P14667|Guide Japan Person ID]], [[:d:Property:P14668|CD Journal artist ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/autoptic examination|autoptic examination]] (<nowiki>time of last direct examination of the inscribed object</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Tabular data series|Tabular data series]] (<nowiki>A tabular data series in Commons that models the given concept</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/data series|data series]] (<nowiki>A data series about the given topic.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/incumbent before dissolution|incumbent before dissolution]] (<nowiki>entity incumbent in a position before its dissolution for an election</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/former operator|former operator]] (<nowiki>entity, company, military service, or organisation which is notable for previously operated the item, aircraft, vehicle, or other equipment</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/número de la plaza|número de la plaza]] (<nowiki>square number</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/PISAI ID|PISAI ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ko-fi page ID|Ko-fi page ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base brand ID|Scent Base brand ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Etsy shop name|Etsy shop name]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Overcast podcast ID|Overcast podcast ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Grillplatser.nu ID|Grillplatser.nu ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Criticker Film ID|Criticker Film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/HAND ID|HAND ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Open Language Archives Community language code|Open Language Archives Community language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant Ciel d'oc d'une publication|identifiant Ciel d'oc d'une publication]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ODiD ID|ODiD ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Generic/Numero de Registre Tributari|Generic/Numero de Registre Tributari]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UntitledDb People ID|UntitledDb People ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan drama ID|MissEvan drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan sound ID|MissEvan sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan ID|MissEvan ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MissEvan voice actor ID|MissEvan voice actor ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang FM ID|Fmfenxiang FM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang sound ID|Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fmfenxiang seiyuu ID|Fmfenxiang seiyuu ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Development ''' * Wikidata Query Service: We are working on adapting the Query Service UI to get it ready for the move to QLever * Mobile editing of statements: We are continuing to fix small issues found in testing * Lexemes: We are continuing the work on adding support for Lexemes to the REST API * Sustainability: ** We are preparing the migration of some database tables on the client wikis that track the usage of Wikidata's data in articles on Wikipedia and co ** We are further investigating how many changes from Wikidata that currently get sent to Wikipedia and co don't actually lead to a change in the article to be able to reduce these cases further [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:55, 20. Jul. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30773585 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #742 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-07-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#741]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/AuntuBot|AuntuBot]] - '''Task/s:''' Per the approved bot request at commons:Commons:Bots/Requests/AuntuBot, I am in the process of uploading approximately 50,000 issues of the Bangladesh Gazette to Wikimedia Commons. We need to a parent Wikidata item for each specific issue/volume to import and organize these files on Bengali Wikisource. Note that AuntuBot has already been granted a bot flag on Wikimedia Commons for the file uploads. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 2|Rebot 2]] - '''Task/s:''' We recently created the new property perspective (P14345) (Wikidata:Property proposal/anatomical view). With Rebot, I plan to move: *About 570 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a property *About 1400 statements from depicts (P180) to perspective (P14345) as a qualifier of image (P18) **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 3|Rebot 3]] - '''Task/s:''' Import 1389 instances of taxon author citation (P6507) from this Catalan Wikipedia list, compiled by bot from the articles. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Rebot 4|Rebot 4]] - '''Task/s:''' The task consists in changing these 1072 items. It has to change creator (P170) to the new property photographer (P14574). Also there are 1000+ items in which the property should be used as a qualifier. **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Openpep|Openpep]] - '''Task/s:''' Maintenance of Politically Exposed Person (PEP) data on Wikidata for Thai government officials. Specifically: *Creating new Wikidata items for Thai politicians not yet in the database *Adding P39 (position held) claims with proper qualifiers (P580 start time, P582 end time, P2937 legislative term for legislators, P1365/P1366 replaces/replaced by, P1545 series ordinal) *Adding P102 (member of political party) with date qualifiers *Adding P569 (date of birth), P106 (occupation), P21 (sex or gender), P19 (place of birth), P1559 (name in native language) *Setting and correcting labels, descriptions, and aliases *Removing incorrect claims and deduplicating *Adding social media profiles (P2003 Instagram, P2013 Facebook, P11705 Facebook numeric ID) **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DutchFixer|DutchFixer]] - '''Task/s:''' Reformat Dutch verb forms that are listed as [[Q1994301|past tense <small>(Q1994301)</small>]], [[Q814722|participle <small>(Q814722)</small>]] to simply use [[Q12717679|past participle <small>(Q12717679)</small>]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** Vladimir Terentyev used the set of names for [https://vova.today/en/works/plofornot/ every dish from Wikidata] -- labels and aliases in every language -- along with restaurant data from OpenStreetMap to develop a world map of dish names, attempting to answer the research question: "Where does plov end and biryani begin, and who really draws these borders?" ** [https://oshwa.org/announcements/giving-open-source-hardware-a-place-on-wikidata/ Giving Open Source Hardware a Place on Wikidata] ** [https://blog.tib.eu/2026/07/27/simplified-entry-of-complex-data-into-wikibase/ Simplified entry of complex data into Wikibase] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/07/24/grateful-and-growing-reflecting-on-my-wiki-afrodemics-fellowship-pilot-cohort/ Grateful and Growing: Reflecting on My Wiki Afrodemics Fellowship, Pilot Cohort] * Papers: [https://ojs.aaai.org/index.php/ICWSM/article/view/42790 DivinWD: Exploring the Diversity of Scientific Publications in Wikidata] - DivinWD is a large open-source dataset of over 23 million triples and 1.2 million scholarly articles (2010–2024), integrating Wikidata with five bibliographic sources and gender data to enable transparent diversity analyses in science while documenting biases and infrastructural limitations. By Saletti et. al., (2026) ''' Tool of the week ''' *[https://osm.wikidata.link/ OWL Places], the Wikidata-OpenStreetMap matching tool, can now add OpenStreetMap IDs to Wikidata ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/4ODLBGNPJVVMLFCRJUMODQ3SQEPPOXCE/ Wikibase Suite Deploy 7.1.0 and other upgrades] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14669|dielectric strength]] (<nowiki>electric field strength that causes electrical breakdown of an insulating material under specified test conditions</nowiki>) ***[[:d:Property:P14672|still taken from the audiovisual work]] (<nowiki>image comes from the given audiovisual work</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14670|Operabook artist ID]], [[:d:Property:P14671|‎MPA certificate number]], [[:d:Property:P14673|‎Deltarune Wiki article ID]], [[:d:Property:P14674|A World Made by Travel person ID]], [[:d:Property:P14675|UntitledDb person ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse app|Fediverse app]] (<nowiki>Fediverse platform of the instance or address</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse instance URL|Fediverse instance URL]] (<nowiki>Ferdiverse instance of/about the subject</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/reference amount|reference amount]] (<nowiki>Amount of the food that contains a particular quantity of a nutrient.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Book ID|Qidian Book ID]] (<nowiki></nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Garance item ID|Garance item ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinorating|Kinorating]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IGN producer|IGN producer]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fediverse address|Fediverse address]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Music & Opera artist ID|Music & Opera artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LFL player ID|LFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net tournament ID|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/kicker.de coach ID|kicker.de coach ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer team ID|BeSoccer team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FootballFakts.ru stadium ID|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SofaScore tournament ID|SofaScore tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato club ID|Foot Mercato club ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lithuanian movie register ID|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Foot Mercato referee ID|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BeSoccer referee ID|BeSoccer referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kicker.de referee ID|Kicker.de referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net referee ID|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNESCO Observatory of Killed Journalists ID|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Soccer365.net stadium ID|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MFL player ID|MFL player ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Okko movie ID|Okko movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIA Novosti organization ID|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV person ID|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV organization ID|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParliamentTV term ID|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Camping.se ID|Camping.se ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/classicalive artist ID|classicalive artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess Games tournament ID|Chess Games tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chess.com tournament ID|Chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MusiciansPage artist ID|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Flemish educational institution number|Flemish educational institution number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Giovani Artisti italiani ID|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/365chess.com tournament ID|365chess.com tournament ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Norwegian Athletics athlete ID|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkedIn numeric company ID|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lulu spotlight ID|Lulu spotlight ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RPGnet Index ID|RPGnet Index ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EU Treaties and Agreements database ID|EU Treaties and Agreements database ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Development ''' * The team were at Wikimania this past week so not much development happened. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 16:32, 27. Jul. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30846852 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #743 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#742]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' *[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/INAPerson 1|INAPerson 1]] - Task/s: Create Wikidata pages entries for mostly French journalists, using INA (French National Audiovisual Institute) catalogue as reference. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[Diffblog:wikimedia-research-conference-in-the-cee-region-programme-coming-in-august-registration-open|Wikimedia & Research conference in the CEE region: programme coming in August, registration open]] - follow link for registration instructions, (onsite) open until August 26, (online) open until at least October 5. Event takes place Katowice, Poland, October 9-10, 2026. ** [https://www.dublincore.org/conferences/2026/sessions/workshop-wikidata-open-innovation/ Workshop: Wikidata for Open Innovation] - DCMI 226. Held on August 3 by Kalliopi Mathios, participants will get hands-on experience of Wikidata for use in Libraries, Industry and Communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Papers: ** the [[:d:Q140818826|proceedings]] of the conference [[:d:Q131418010|Wikidata and Research]] (cf. [[:meta:Wikidata and research|Meta page]]), held in Florence (Italy) on June 5-6, 2025, have been published on July 2026 and are available in CC-BY 4.0 license: ''[https://books.fupress.com/isbn/9791221510102 Wikidata e la ricerca. Condividere esperienze / Wikidata and Research. Sharing Experiences]''; 32 papers, 25 in English and 7 in Italian, deal with the usage of Wikidata and other Wikibase instances in different fields of academic research ** [https://arxiv.org/html/2607.25959 Detecting Knowledge Inconsistencies Across Text, Tables, and Knowledge Graphs] by Wei et al., (2026). This paper introduces ''Kontrast'': a tool for comparing Wikidata's statements against Wikipedia tables (and text) to find conflicting information or inconsistencies and missing data. * Videos: [https://www.youtube.com/watch?v=PA8pp1Qsh4M LIVE Wikidata Editing #123] with hosts [[d:User:Ainali|User:Ainali]] and [[d:User:Abbe98|User:Abbe98]] ''' Tool of the week ''' * [https://leximap.toolforge.org/ Leximap]: Create a colour-coded map of Lexemes from a Wikisource page's text, roll-over individual words to discover more about the lemma * [https://thefilmmap.com/ Filmmap]: a free interactive map of filming locations built from Wikidata. Search the title to see where it’s shot or a place to see what was made there *[https://www.wikidata.org/wiki/User:Danielyepezgarces/Cradle-gadget Cradle-gadget] – A new user script embeds the Cradle form editor into Wikidata item pages, enabling schema-based editing with ShEx. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Job vacancy: [https://job-boards.greenhouse.io/wikimedia/jobs/8060261 (Remote) Software Engineer for the Wikidata Platform team]. * [https://www.wikibase.cloud/hosting-policy/pilot Wikibase Cloud has a new hosting policy (pilot version)] * [https://f-droid.org/en/packages/app.subster/ Subster] - a timeline-based Wikidata-powered game that plays songs from your own music collection and asks you to rank it against other songs in your hand. Like a digital, cardless version of Hitster. Requires a subsonic-compatible music server to connect to. * Uyen developed a tool in which you can visualize and inspect content gaps and shared content between different Wikipedia editions, as well as topic distributions: https://wiki-gap-finder.toolforge.org/ Check it out and give them [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc-ff0w-oUCEQXoQsCRxuiz5aOiOSes6kfWti5-KsKGgOgezg/viewform feedback]. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14687|tabular data series]] (<nowiki>A tabular data series in Commons that models the given concept</nowiki>) ***[[:d:Property:P14701|infobox chronology]] (<nowiki>indicate the place of an item in an Infobox chronology, as seen on the Wikipedias.</nowiki>) ***[[:d:Property:P14726|‎OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType, without trailing spaces</nowiki>) ***[[:d:Property:P14733|‎Fediverse app]] (<nowiki>Fediverse platform of the instance or address</nowiki>) ***[[:d:Property:P14734|‎Fediverse instance URL]] (<nowiki>Ferdiverse instance of/about the subject</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14676|Viberate artist ID]], [[:d:Property:P14677|Brussels Inventory of Architectural Heritage style ID]], [[:d:Property:P14678|Brussels Inventory of Architectural Heritage designer ID]], [[:d:Property:P14679|radio.net station ID]], [[:d:Property:P14680|radio.net podcast ID]], [[:d:Property:P14681|Sokmil AV performer ID]], [[:d:Property:P14682|Scent Base brand ID]], [[:d:Property:P14683|Scent Base notes ID]], [[:d:Property:P14684|Scent Base perfumers ID]], [[:d:Property:P14688|PISAI ID]], [[:d:Property:P14689|CIDIM Artist ID]], [[:d:Property:P14690|Etsy shop name]], [[:d:Property:P14691|‎Open Language Archives Community language code]], [[:d:Property:P14692|‎OpenStreetMap Wiki item ID]], [[:d:Property:P14695|Ko-fi page ID]], [[:d:Property:P14696|KinoRating ID]], [[:d:Property:P14697|‎Korean Classification of Administrative Districts]], [[:d:Property:P14698|UNESCO Observatory of Killed Journalists ID]], [[:d:Property:P14699|SofaScore tournament ID]], [[:d:Property:P14700|RIA Novosti organization ID]], [[:d:Property:P14702|MFL player ID]], [[:d:Property:P14703|‎MissEvan username]], [[:d:Property:P14704|Soccer365.net referee ID]], [[:d:Property:P14705|Soccer365.net stadium ID]], [[:d:Property:P14706|Soccer365.net tournament ID]], [[:d:Property:P14707|‎IGN producer ID]], [[:d:Property:P14708|kicker.de coach ID]], [[:d:Property:P14709|Kicker.de referee ID]], [[:d:Property:P14710|Lithuanian movie register ID]], [[:d:Property:P14712|LFL player ID]], [[:d:Property:P14713|BeSoccer referee ID]], [[:d:Property:P14714|BeSoccer team ID]], [[:d:Property:P14715|OpenParliamentTV organization ID]], [[:d:Property:P14716|OpenParliamentTV person ID]], [[:d:Property:P14717|OpenParliamentTV term ID]], [[:d:Property:P14718|Foot Mercato referee ID]], [[:d:Property:P14719|Foot Mercato club ID]], [[:d:Property:P14720|FootballFakts.ru stadium ID]], [[:d:Property:P14721|Chess Games tournament ID]], [[:d:Property:P14722|Chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14723|‎Camping.se ID]], [[:d:Property:P14724|Garance item ID]], [[:d:Property:P14725|‎OpenType language system tag]], [[:d:Property:P14727|Okko movie ID]], [[:d:Property:P14728|‎Grillplatser.nu ID]], [[:d:Property:P14729|Número de Registre Tributari]], [[:d:Property:P14730|‎MissEvan sound ID]], [[:d:Property:P14731|‎MissEvan drama ID]], [[:d:Property:P14732|‎Flemish educational institution number]], [[:d:Property:P14735|Norwegian Athletics athlete ID]], [[:d:Property:P14736|RPGnet Index ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/ENS name|ENS name]] (<nowiki>Ethereum Name Service (ENS) domain associated with a person or entity</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID|Inventaire régional du patrimoine en Wallonie ID]] (<nowiki></nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/member of musical group|member of musical group]] (<nowiki>member of musical group</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/name type|name type]] (<nowiki>type of noun or name the sense is</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 Program ID|CINE21 Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten TV adult maker ID|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM maker ID|DMM maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/sukumizu.tv actress ID|sukumizu.tv actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GAS actress ID|GAS actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Paradise TV Parson ID|Paradise TV Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/syukou-club(X-DIABLO) actress ID|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINE21 company ID|CINE21 company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Book ID|STAPI Book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Comics ID|STAPI Comics ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Episode ID|STAPI Episode ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/STAPI Performer ID|STAPI Performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Qidian Author ID|Qidian Author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Medieval Unicode Font Initiative ID|Medieval Unicode Font Initiative ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple Maps place id|Apple Maps place id]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmycast person ID|Filmycast person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EORI|EORI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GBIF Specimen (occurrence)|GBIF Specimen (occurrence)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store Parson ID|d anime store Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/d anime store work ID|d anime store work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! Parson ID|Crank-in! Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! drama ID|Crank-in! drama ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! animation ID|Crank-in! animation ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Crank-in! movie ID|Crank-in! movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects team ID|Elite Prospects team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/r-hockey.ru team ID|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Elite Prospects stadium ID|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/izohli.uz word ID|izohli.uz word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dubbinfo ID|Dubbinfo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DBNL chamber of rhetoric ID|DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BLS Code|BLS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID|JoJo's Bizarre Encyclopedia article ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/T5E4 Retrieve all Belgian writers without an article on French Wikipedia] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-ScriptaBelgica-20260723083200-ScriptaBelgica-20260719201400|source]]) * Schema examples: [[d:EntitySchema:E408|Swedish barbecue areas (E408)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occitan|Project Occitan]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Broadcasting|Project Broadcasting]] - after 10 years of inactivity, the project has been revived with a flurry of activity . Of particular interest is the change in broadcasting scope from primarily airwave to internet transmission. ** [[Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Japan_Week_Datathon/Data_Item_List/UNIS|Wiki x K-pop 2026 • Editing Party - Japan Week Datathon]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://wikidata-terminator.toolforge.org/?list&mode=tx#/ Wikidata Terminator] - find items that lack Label, description or sitelink. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q842|Oman (Q842)]] - state in western Asia * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L648863|cheche (L648863)]] ''' Development ''' * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: ** We reviewed samples of Wikidata-related entries in Recent changes and watchlist on Wikipedia and co in order to see which additional changes we can remove because they don't change the article. ** We are preparing for the migration of the entity usage table to the extension database cluster to address database scalability issues ([[phab:T424133]]) * Wikidata Query Service: We are continuing to adapt the Query Service UI and the Quality Constraints extension for the upcoming move from Blazegraph to QLever. * REST API: We are continuing to add support for Lexemes, specifically retrieving a full Lexeme (GET) ([[phab:T429332]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Seychelles|Seychelles]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] . [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 06:55, 4. Aug. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30872537 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #744 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-10. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#743]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * The order of properties on Wikidata is governed by [[mw:Manual:Interface/Wikibase-SortedProperties|MediaWiki/Wikibase-SortedProperties]]. We propose moving [[d:Property:P2559|(P2559) Wikidata usage instructions]] to the top, so important guidance is more visible and less likely to be overlooked. To comment on this change, please visit [[mw:MediaWiki_talk#prominently displaying Wikidata usage instructions (P2559)|MediaWiki_talk#prominently displaying (P2559)]]. * Closed request for comments: '''19''' RfC's were closed recently, too many to list here. Please see the [[d:Wikidata:Requests_for_comment#Closed_requests|RfC page]] for more information. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ nfdi4 / Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata], 18.08.2026, 14:00–16:00 CEST ([https://terminplaner6.dfn.de/b/1439bb751afd1e9fc42ebc30069eb685-1762199 register for Zoom-link]) ** [https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:WMUK_Sandbox_Sessions/Improving_Wikidata_References:_The_Reference_Validator_Tool Improving Wikidata References: The hands-on session will explore how to identify and improve broken references on Wikidata] , 15.08.2026, 17:00–18:00 WAT (UTC+1). * Looking ahead: (Deutsch) [https://www.fu-berlin.de/kalender/2026/10/20261022-tidy-data-versionskontrolle-wikidata-in-der-forschungspraxis.html Freie Universitat / Tidy data version control - Wikidata in research]: 22.10.2026, 09:00 - 16:00 CEST. * Previous events: August 04 - [[d:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_Aug_2026|Blazegraph Migration office hour]] - see the [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours Etherpad notes] for questions and answers. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://gdotv.com/blog/the-weekly-edge-fraud-graphs-graphtalk-gfql-wikidata-graphrag/#edge-item-4 gdottv / The Weekly Edge article: demonstrating the Wikidata Query Logs (WDQL) Dataset] talks about a paper released in February this year, ([https://arxiv.org/html/2602.14594v1 Wikidata Query Logs Dataset]) ** [https://www.linkedin.com/posts/brian-hatten-434b7457_orthopedicsurgery-kneereplacement-knowledgegraph-activity-7465395166682583040-v0qH?utm_source=share&utm_medium=member_desktop&rcm=ACoAAAUVbMUB9qSIcEDloiodU_ZoBrIi4-bJtT8 LinkedIn] - [[d:User:Orthodoc10|User:Orthodoc10]] describes their experience mapping and modelling knee replacement surgical practices into Wikidata ** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability/ Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/zero-budget-programs-you-could-start-tommorrow/ Zero-budget programs you could start tommorrow - Lessons from Wikimania Paris]] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/08/07/openspeaks-tools-update-subtitler-tome-and-bento-go-stable-meet-media-dashboard/ OpenSpeaks Tools Update: Subtitler, Tome, and Bento Go Stable — Meet Media Dashboard] ** [[Diffblog:a-look-at-a-2026-wikimania-hackathon-project-wikidata-bias-detector|A look at a 2026 Wikimania Hackathon Project – Wikidata Bias Detector] ** [https://nlnet.nl/project/Inventaire-Split/ nlnet Foundation / Inventaire Split] - a short article on this standalone Wikidata-federated Bibliographic database. ** [https://ktieb.org.mt/news-en/nbc-and-wikimedia-malta-renew-collaboration-on-national-book-prize/ Maltese national Book Council and WM Malta renew partnerhship]: Wikidata to support and feed Maltese Wikipedia. ** [Diffblog:wikisignals-org-helping-editors-evaluate-reference-reliability|Wikisignals.org: Helping Editors Evaluate Reference Reliability] - the project aims to add to news-related organisation entities to help feed Wikipedia infoboxes with structured data. * Videos: ** [https://www.youtube.com/live/saeV6bZ7cIk?t=25105s India's Software Stories: A Hands-on Workshop with Software Heritage, Commons and Wikidata] - a Wikimania Lightning talk with Mathilde Fichen and Pavan Santhosh. ([https://wikimedia.eventyay.com/wm/wikimania2026/talk/review/EYFQXB9WHFAR9WATXTEUFSKADEVWMCP9 Session page]) ** [https://www.youtube.com/watch?v=sJq1926Jz5Q The Art of Editing Wikidata (Africa Wiki Women)] - Guest host David Palfrey will share valuable insights and help newcomers uncover the mysteries of editing Wikidata, this session is in collaboration with Art+Feminism. ** (no audio) [https://www.youtube.com/watch?v=JJbPTX18I4Q Tutorial: Add Geoshape to Wikimedia Commons and connect it to its Wikidata Item] - Anne Chen gives a visual demonstration of the steps provided in this [https://docs.google.com/document/d/1A1FNy9NztkmxE2MhBds2caHGcxMNSNvgXnLfeJsAosw/edit?tab=t.0 google doc], found on the [[d:Wikidata:WikiProject_IDEA/Resources_for_Participants#Links_to_useful_tutorials|WikiProject IDEA]] page. ** [https://www.youtube.com/watch?v=9infd-TJ6z8 LIVE Wikidata Editing #124] is streaming today, 20:00 CEST (18:00 UTC)! ** (Bahasa Indonesian) [https://www.youtube.com/@WikimediaIndonesia/videos Wikimedia Indonesia] have released 4 short videos on editing practices, querying, basic structure and data quality of Wikidata. ** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=gLH0W0coIw8 ZB MED LAB | The Carpentries] - aimed at researchers and professionals who work with data, a series of tutorials and workshops to teach you Wikidata, Python, R, OpenRefine and more. ''' Tool of the week ''' *[https://toolhub.wikimedia.org/tools/cradle-gadget Cradle-gadget] is a tool by [[User:Danielyepezgarces]]This is an interactive, schema-based form editor that works directly within Wikidata item pages. It allows users to check, view, add, modify, or delete claims in a modern sidebar drawer or a dedicated special page, aligned with the Wikimedia design guidelines. This is the easiest way to exploit the benefits of Wikidata entity schemas, powered by ShEx. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScv4BEQqn-sSsJNvIFCRgMDpr_K59Y0UjdXx5rO8MzAs4CRjw/viewform 2026 OpenRefine User Survey] is now open. (Note that a link to a feature-prioritization survey is provided at the end of the Google Form so don't miss that if you want to influence what should get more focus.) ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14755|particularly]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, when the statement applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) ***[[:d:Property:P14766|‎incumbent before dissolution]] (<nowiki>entity incumbent in a position before its dissolution for an election</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14737|CINE21 TV program ID]], [[:d:Property:P14738|GCD character ID]], [[:d:Property:P14739|ODiD ID]], [[:d:Property:P14740|365chess.com tournament ID]], [[:d:Property:P14741|NHK ONE program ID]], [[:d:Property:P14742|CINE21 company ID]], [[:d:Property:P14743|‎Fmfenxiang seiyuu ID]], [[:d:Property:P14744|‎Fmfenxiang sound ID]], [[:d:Property:P14745|Elite Prospects team ID]], [[:d:Property:P14746|Elite Prospects stadium ID]], [[:d:Property:P14747|r-hockey.ru team ID]], [[:d:Property:P14748|Classicalive artist ID]], [[:d:Property:P14749|Apple Maps place id]], [[:d:Property:P14750|‎HAND ID]], [[:d:Property:P14751|Brazilian Fauna Taxonomic Catalogue ID]], [[:d:Property:P14752|‎Dicionário da Língua Portuguesa ID]], [[:d:Property:P14753|Giovani Artisti italiani ID]], [[:d:Property:P14754|MusiciansPage artist ID]], [[:d:Property:P14756|LinkedIn numeric company ID]], [[:d:Property:P14757|‎MissEvan voice actor ID]], [[:d:Property:P14758|Music & Opera artist ID]], [[:d:Property:P14759|Dubbinfo ID]], [[:d:Property:P14760|GAS actress ID]], [[:d:Property:P14761|‎EU Treaties and Agreements database ID]], [[:d:Property:P14762|syukou-club(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Property:P14763|sukumizu.tv model ID]], [[:d:Property:P14764|Paradise TV Person ID]], [[:d:Property:P14765|Regional heritage of Wallonia ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/filing unit code|filing unit code]] ***[[:d:Wikidata:Property proposal/has Member|has Member]] (<nowiki>has member</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/introduced to|introduced to]] (<nowiki>region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Lift-World lift ID|Lift-World lift ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Schiffsdatenliste ID|Schiffsdatenliste ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/marketswiki|marketswiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Palace Museum Digital Archive ID|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Information Commissioner's Office registration reference|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Registry of Type Design ID|Registry of Type Design ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Ariana Museum ID|Ariana Museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Emulation General Wiki article ID|Emulation General Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sofia monuments register ID|Sofia monuments register ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal museum ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal stone carving ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal protection zone ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal wall painting ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID|Georgian Cultural Heritage GIS Portal documentation record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID|Georgian Cultural Heritage Portal movable object ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/RIdIM ID|RIdIM ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo ID|Weibo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo username|Weibo username]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/TGHU Ten longest State of the Union adress in the USA] * Schema examples: [[d:EntitySchema:E519|object with inscription]] - schema for objects with inscriptions [[d:Q1640824|(Q1640824)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Brigham_Young_University_Library|Project Brigham Young University Library]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Perth_Women_on_Wikipedia|Project Perth Women on Wikipedia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_UC_Riverside_Library_Jay_Kay_Klein_Photographs|Project UC Riverside Library Jay Kay Klein Photographs]] * WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Metaclasses|Project Ontology]] added a Metaclasses page * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:User:Pasleim/Sitelink_statistics|Sitelink statistics]] by User:Pasleim. ''' Development ''' * Sustainability: We continued the work on migrating usage tracking on Wikipedia and co to the extension database cluster ([[phab:T424185]]) * Watchlist and recent changes on Wikipedia and co: We finished our review of a sample of Wikidata edits sent to Wikidata and co in order to better understand which remaining ones are not useful. It will soon be published on Commons. * Query Service: We continued the work on preparing the Query Service UI for the migration from Blazegraph to QLever and will move to Query Builder and Quality Constraints next [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:54, 10. Aug. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30889662 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #745 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-17. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#744]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[wmau:WikiLoves_Pride_Australia_-_15_August_2026|WikiLoves Pride / Australia]], 15 August, drop-in online for a collaborative editing session on LGBT+ representation on Wikidata, Wikipedia and Commons. ** [[wmau:Drop_in_and_Wikidata_-_August_2026|Drop-in and Wikidata]], 27 August, WM Australia also hold a drop-in Wikidata ediitng sesison. ** [[m:Event:Open_Heritage-Wikidata_Contest|Open Heritage - Wikidata Islamic Civilization Contest]] from September 1 - 30, 2026. [[m:Special:RegisterForEvent/4303|Register for news]]. *** A Wikidata training webinar will be held August 25. * Looking ahead: [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-11-12-hands-on-wikidata.html Hands-on workshop: Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond] - Digital Humanities Lab, 12.11.2026, 14:15-15:45 CEST. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://programminghistorian.org/en/lessons/wikidata-for-historical-research Introductory lesson on Wikidata at the Programming Historian] ** [https://www.ibm.com/case-studies/wikimedia-deutschland Making open knowledge Gen-AI-ready] by IBM ** [https://noeflandre.com/posts/describe-place-on-earth-part1-wikidata How to describe a place on Earth using text? Part 1: Wikidata] by Noé Flandre * Papers: [https://www.ebsco.com/articles/arts-and-entertainment/7162dc3c-7d03-51bb-a950-30de681bb95e/cultural-information-bubbles-a-new-approach-for-automatic-ethical-evaluation-of-digital-artwork-collections-based-on-wikidata Cultural information bubbles: A new approach for automatic ethical evaluation of digital artwork collections based on Wikidata] by M. Zhitomirsky-Geffet and S. Minster, (2026). ''' Tool of the week ''' *[https://ranker.toolforge.org This tool lets you edit the rank of multiple statements at once.] ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [[wmau:Partner_Projects_2026-2027|WM Australia is funding partner projects for 2026 - 2027]], for Australian organisations or individuals who want to build projects for open and free knowledge, including Wikidata. * Job Vacancies: [https://wikimedia-deutschland.career.softgarden.de/jobs/65367316/Interim-Engineering-Manager-Wikidata-for-Wikimedia-Projects-all-genders- (Interim) Engineering Manager / Wikidata for Wikimedia Projects] * [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnOtvIKyp5fGlAkqz8pYMdFxhtvaH9exlxmrQ8O3HtDIHM3A/viewform Survey: What content would you like to see on the Wikidata Social media channels?] - only want to hear about Wikidata events or news, would like to see more use-cases of Wikidata, or perhaps you'd like more beginner or advanced Wikidata tutorials? Let us know in this short survey. * We are setting up to apply for recognition of a new Wikimedia user group, '''Wikimedians for Data Organization and Quality'''. The group's goal will be to improve the organization and quality of data, particularly structured data, in Wikimedia projects. You can see more details in [https://meta.wikimedia.org/wiki/Data_Organization_and_Quality the group's home page] and, if you wish, you can contribute to the discussion in its talk page. We invite you to be a part of this proposed user group by adding your Wikimedia signature to the Interested Parties section of the group's page. <br />Ege Atacan Doğan and Peter Patel-Schneider ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14788|located at a height]] (<nowiki>a property intended to indicate the height of any objects from the ground</nowiki>) ***[[:d:Property:P14789|contributed to narrative universe]] (<nowiki>narrative universe that a person contributed to</nowiki>) ***[[:d:Property:P14792|‎name type]] (<nowiki>type of noun or name the sense is</nowiki>) ***[[:d:Property:P14796|introduced to]] (<nowiki>region outside the natural range of a taxon into which it was introduced through direct or indirect human activity</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14767|d anime store Work ID]], [[:d:Property:P14768|d anime store Person ID]], [[:d:Property:P14769|Crank-in! drama ID]], [[:d:Property:P14770|Crank-in! animation ID]], [[:d:Property:P14771|Crank-in! person ID]], [[:d:Property:P14772|‎STAPI Book ID]], [[:d:Property:P14773|‎STAPI Episode ID]], [[:d:Property:P14774|‎STAPI Performer ID]], [[:d:Property:P14775|‎Qidian Author ID]], [[:d:Property:P14776|Crank-in! movie ID]], [[:d:Property:P14777|‎DBNL chamber of rhetoric ID]], [[:d:Property:P14778|‎Criticker Film ID]], [[:d:Property:P14779|Lulu spotlight ID]], [[:d:Property:P14780|German Maritime Museum Ship ID]], [[:d:Property:P14781|Rakuten TV adult maker ID]], [[:d:Property:P14782|izohli.uz word ID]], [[:d:Property:P14783|Ciel d'oc publication ID]], [[:d:Property:P14784|Lift-World lift ID]], [[:d:Property:P14785|‎STAPI Comics ID]], [[:d:Property:P14786|Qidian Book ID]], [[:d:Property:P14787|National Palace Museum Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14790|DMM maker ID]], [[:d:Property:P14791|Registry of Type Design ID]], [[:d:Property:P14793|‎Fediverse address]], [[:d:Property:P14794|Information Commissioner's Office registration reference]], [[:d:Property:P14795|‎WorldFootball.net ID (new)]], [[:d:Property:P14797|Sofia monuments register ID]], [[:d:Property:P14798|Georgian Cultural Heritage GIS Portal immovable object ID]], [[:d:Property:P14799|Ariana Museum ID]], [[:d:Property:P14800|RIdIM ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/school of martial arts|school of martial arts]] (<nowiki>school or style of martial arts this person studied</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/has official Italian government website|has official Italian government website]] (<nowiki>tems that the item has an official website operated by or belonging to the Government of Italy</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Infraestructuras de Portugal ID|Infraestructuras de Portugal ID]] (<nowiki>station code Infraestruturas de Portugal</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumer ID|Silloria perfumer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria notes ID|Silloria notes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beer Advocate beer style ID|Beer Advocate beer style ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBFC release ID|BBFC release ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifier for a person in norwegian polar history|Identifier for a person in norwegian polar history]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmová databáze seriál ID|Filmová databáze seriál ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Serbo-Croatian Literary Language entry ID|Serbo-Croatian Literary Language entry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/dbv member slug|dbv member slug]], [[:d:Wikidata:Property proposal/idw member ID|idw member ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sky programme ID|Sky programme ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/immaterieelerfgoed.be ID|immaterieelerfgoed.be ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geoshape Repository ID|Geoshape Repository ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FIBA.basketball event ID|FIBA.basketball event ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SEASLUG.WORLD species ID|SEASLUG.WORLD species ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria brands ID|Silloria brands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT|Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du COMDT]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Paraulas en òc]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons|Identifiant d'un(e) ou plusieurs musicien(ne)s sur Trobasons]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Parson ID|Kinolights Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kinolights Work ID|Kinolights Work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O|Identifiant d'un ouvrage dans le catalogue du CREDD'O]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.uk constituency ID|parliament.uk constituency ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Europeans In East Africa ID|Europeans In East Africa ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID|Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Judoresults judoka ID|Judoresults judoka ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Silloria perfumes ID|Silloria perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Scent Base perfumes ID|Scent Base perfumes ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/IMCDB work ID|IMCDB work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identificador de sardana de somarxiu.cat|identificador de sardana de somarxiu.cat]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Xcity maker ID|Xcity maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CrashPad Series performer ID|CrashPad Series performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PinkLabel.TV performer ID|PinkLabel.TV performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Seiyu Grand Prix Person ID|Seiyu Grand Prix Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Person ID|animehack Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack Program ID|animehack Program ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/animehack movie ID|animehack movie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/XBIZ.com topic ID|XBIZ.com topic ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: **[https://w.wiki/TYra roughly ~4.000 massacres reported in Wikidata] **[https://w.wiki/TXBP Passports cover that have at least 4 languages] ** [https://w.wiki/TZjc Landkreis Reutlingen Items missing a picture, displayed on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260815083000-Windharp-20260812063800|source]]) ** [https://w.wiki/TZjt Radio stations in Virginia, USA, plotted on a map] ([[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_Kühn-20260809204600-Bluerasberry-20260803150500|source]]) * Schema examples: [[d:EntitySchema:E528|(E528) Space Telescope, instrument in outer space for observing distant space objects]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Côte_d'Ivoire/Tabs|Project Côte d'Ivoire]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Indonesia/Kegiatan/Datathon/Arsip/2026|Project Indonesia: Hari Domain Public International Datathon 2026]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Immigration_and_Visas|Project Immigration and Visas]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_University_of_North_Carolina_at_Chapel_Hill_EMCO|Project University of North Carolina at Chapel Hill EMC0]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Recent_deaths|Recent deaths (this report can help for updating Wikipedia articles]] ''' Development ''' * Query Service: We started preparing the constraint checks for the migration from Blazegraph to QLever. * Page load times: We looked into unnecessarily loaded modules related to the Wikidata Bridge to see if we can remove them and speed up page load times. * Wikipedia and co: ** We worked with English Wikipedia to optimize the CiteQ module code to generate less usage tracking for "Anonymous". ** We checked a variety of Mediawiki areas where Parsoid deprecation may lead to breakages.* * Sustainability: We are planning to migrate the usage tracking data to the X1 extension cluster. We are checking which queries involving entity usage will need re-writing or updating. * REST API: We finished adding support for getting a full Lexeme and started work on creating Lexemes. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Seychelles|Seychelles]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:40, 17. Aug. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30921730 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #746 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-24. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#745]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: [[m:Event:Wikidata Lab XLVIII|Wikidata Lab XLVIII: Outreach Dashboard]], August 27, at 15:30 UTC. Come see and discuss new Wikidata functionalities of the Outreach Dashboard! ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://diff.wikimedia.org/2026/08/20/finishing-outreachy-with-wikidata-support-for-wikiscore/ Finishing Outreachy with Wikidata support for Wikiscore] by ACorrea WMB and AnaMRRuiz * Papers: [https://zenodo.org/records/21032521 Climate Knowledge Graph (ClimateKG)] - A partnership project to make a knowledge graph of the 10,000 page Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) Sixth Assessment Report. ''' Tool of the week ''' *[https://lex-olympia.toolforge.org Lex-Olympia] — A new tool for improving Wikidata Lexemes. Try it out and share your feedback with the developer and community. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Research study: AI tools for content verifiability on Wikidata. Researchers from King's College London are inviting Wikidata editors (especially those working on health or GLAM/cultural heritage content) to participate in a two-stage study (1-hour interview + 2-hour workshop) exploring how AI tools can support content verifiability. Participants receive compensation via Love2Shop vouchers. Sign up [https://qualtrics.kcl.ac.uk/jfe/form/SV_brAn2DKOrDz0fum here] (Qualtrics form). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: none ** External identifiers: [[:d:Property:P14801|‎BBFC release ID]], [[:d:Property:P14802|Silloria brands ID]], [[:d:Property:P14804|Silloria notes ID]], [[:d:Property:P14805|Silloria perfumer ID]], [[:d:Property:P14806|Kinolights person ID]], [[:d:Property:P14808|Kinolights work ID]], [[:d:Property:P14809|‎BeerAdvocate beer style ID]], [[:d:Property:P14810|‎immaterieelerfgoed.be ID]], [[:d:Property:P14811|idw member ID]], [[:d:Property:P14812|Geoshape Repository municipality ID]], [[:d:Property:P14813|Filmová databáze seriál ID]], [[:d:Property:P14814|FIBA.basketball event ID]], [[:d:Property:P14815|dbv member slug]], [[:d:Property:P14816|Silloria perfumes ID]], [[:d:Property:P14817|SEASLUG.WORLD species ID]], [[:d:Property:P14818|parliament.uk constituency ID]], [[:d:Property:P14819|‎Judoresults judoka ID]], [[:d:Property:P14820|‎Gesamtkatalog der Wiegendrucke ID]], [[:d:Property:P14821|IMCDB work ID]], [[:d:Property:P14822|Norwegian polarhistory ID]], [[:d:Property:P14824|CREDD'O catalog ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/substance control status|substance control status]] (<nowiki>control regime a substance is placed under in a jurisdiction or by an international treaty — schedule, class, or explicitly uncontrolled; qualify with "applies to jurisdiction" (P1001) and start/end time</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Bibcode access status|Bibcode access status]] (<nowiki>Indicator of the access statement for a document on Bibcode</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/wowKorea Parson ID|wowKorea Parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/wowKorea Work ID|wowKorea Work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/TOWER RECORDS ONLINE artist ID|TOWER RECORDS ONLINE artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Antarctic Protected Areas database ID|Antarctic Protected Areas database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/WikiPepper pepper ID|WikiPepper pepper ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID|Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NAKED(X-DIABLO) actress ID|NAKED(X-DIABLO) actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Weibo ID|Weibo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Umamusume Wiki article ID|Umamusume Wiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du CREDD'O|Identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du CREDD'O]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Georgian NAPR identification number|Georgian NAPR identification number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Companyinfo.ge corporation ID|Companyinfo.ge corporation ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/T&F NCAAdb athlete ID|T&F NCAAdb athlete ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UkrBIN ID|UkrBIN ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier|Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples:[https://w.wiki/Tc4r Railway stations map in the two Koreas] ''' Development ''' * REST API: We are continuing the work on making it possible to create a Lexeme and will then move on to adding statements to Lexemes. * GraphQL: We are working on moving the Item search from cirrussearch to mariadb to be able to add more functionality. * Newcomer homepage: We are updating the text to move it away from some Wikipedia-specific phrases (e.g. articles) * Mobile editing: We worked on not showing edit links on old revisions and diffs since those can not be edited. * Page load times: We continued looking into unnecessarily loaded modules related to the Wikidata Bridge to see if we can remove them and speed up page load times. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:31, 24. Aug. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30932448 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #747 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-08-31. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#746]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/INAPerson 1|INAPerson 1]] - '''Task/s:''' Create Wikidata pages entries for mostly French journalists, using INA (French National Audiovisual Institute) catalogue as reference. **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DifoolBot 9|DifoolBot 9]] - '''Task/s:''' (1) Fix [[Property:P214|VIAF cluster ID <small>(P214)</small>]] statements deprecated for [[Q14946528|conflation <small>(Q14946528)</small>]] once VIAF has split the cluster. (2) Deprecate VIAF ID values that VIAF has since redirected or abandoned, and add the redirect target if it is not already on another Wikidata item. **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Openpep|Openpep]] - '''Task/s:''' Maintenance of Politically Exposed Person (PEP) data on Wikidata for Thai government officials. **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DutchFixer|DutchFixer]] - '''Task/s:''' Reformat Dutch verb forms that are listed as [[Q1994301|past tense <small>(Q1994301)</small>]], [[Q814722|participle <small>(Q814722)</small>]] to simply use [[Q12717679|past participle <small>(Q12717679)</small>]] * Closed request for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/DL2204bot 4|DL2204bot 4]] - Closed as ''Approved'' **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Yirbot|Yirbot]] - Closed as ''Approved'' **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/RupumpedBot|RupumpedBot]] - Closed as ''Approved'' * Survey: The [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScv4BEQqn-sSsJNvIFCRgMDpr_K59Y0UjdXx5rO8MzAs4CRjw/viewform OpenRefine 2026 User Survey] is open. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** WikidataCon 2027 will be hosted in Istanbul, Türkiye from 29 to 31 October 2027, in partnership with the Wikimedians of Turkic Languages User Group. The dates mark Wikidata's 15th birthday. More details to follow. ** Wikidata Query Service Days, October 17-23: The next online event by Wikimedia Deutschland will be about the migration from Blazegraph to QLever. Learn what's changing, try the new system, and get help rewriting your queries. [[Event:Query Service Days 2026|Register now]]! ** Next LD4 Wikidata Affinity Group session – 1 September 2026: Adélie Ranville will present how Wikidata can support literature reviews. [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/Wikidata_for_literature_review|Event page]] — 16:00 UTC / 6pm CEST. ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #92 Sep. 7 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. * Looking ahead: [[w:Event:Wikidata_Day_NYC_2026|Wikidata Day in New York City 2026]] - hosted by the [[w:Pratt_Institute_School_of_Information|Pratt Institute School of Information]] on October 30, 19:00 - 23:00 CEST. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[Diffblog:beyond-wikipedia-a-technical-workshop-introducing-moroccan-teachers-to-wikidata-and-the-wikimedia-technical-ecosystem|Beyond Wikipedia: A Technical Workshop Introducing Moroccan Teachers to Wikidata and the Wikimedia Technical Ecosystem]] ** [[Diffblog:wiki-oto-2026-a-new-collaboration-to-make-african-women-more-visible|Wiki OTO 2026: A new collaboration to make African women more visible]] ** [[Diffblog:six-months-of-building-leaders-bridging-knowledge-gaps-and-strengthening-community-by-africa-wiki-women|Six Months of Building Leaders, Bridging Knowledge Gaps, and Strengthening Community by Africa Wiki Women]] ** [https://casrai.org/guides/wikidata-qid-pid-hub-research-entities Wikidata as a PID Hub for Research Entities: QIDs Alongside ORCID, ROR, and ISNI] - by CASRAI, a community-maintained open vocabulary for research administration project. * Videos: ** [https://youtube.com/watch?v=a2qV2wHPE_s&pp=iggCQAE%3D&ra=m Wikidata Lab XLVIII: Outreach Dashboard], WM Brasil and EduWiki present Wikidata functionalities on the dashboard, including some new things coming. ** [https://youtube.com/watch?v=D3Gb1079BB4&pp=iggCQAE%3D&ra=m WikiTree How-To: BEE Extension for Wikidata] - WikiTree is a family-tree generator and now includes a Wikidata-powered extension that will help surface notables for inclusion. ** [https://youtube.com/watch?v=Gz2-R-eBedk&pp=iggCQAE%3D&ra=m LIVE Wikidata editing #125] ** [https://www.youtube.com/watch?v=aK2bTdHhV8s Wikidata plug-in for ArchivesSpace] ''' Tool of the week ''' * [https://wikidata-timetrail.toolforge.org/Wikidata Timetrail] is a tool by Nahom Araya it visualizes the movement of Wikidata items over time by mapping their associated events and locations. Enter an Item ID/Name and select a supported property from the dropdown list to fetch a timetrail. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The Wikimedia Deutschland software [[d:Wikidata:Linked Open Data development plan|development plan]] has been updated to include activity estimates for the third quarter (Q3). * The Wikidata development team is proposing a redesign of [[d:Special:NewItem|Special:NewItem]] with a warning banner and conflict-of-interest checkbox to reduce the increase in promotional editing. We need your feedback on the wording and designs. Head over to [[d:Wikidata:Reducing promotional editing|Wikidata:Reducing promotional editing]] and share your thoughts on the talk page by 15 September. * Due to an increase of non-notable item creation, and their subsequent request for deletion (and undeletion), a new page has been created. [[d:Wikidata:Requests_for_new_items|Requests for new items]] exists for those who are unsure if their item idea is notable enough, or have a conflict of interest. The Wikidata Community can help by reviewing requests and offering advice. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: ***[[:d:Property:P14834|substance control status]] (<nowiki>control regime a substance is placed under in a jurisdiction or by an international treaty — schedule, class, or explicitly uncontrolled; qualify with "applies to jurisdiction" (P1001) and start/end time</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Property:P14825|animehack program ID]], [[:d:Property:P14826|animehack movie ID]], [[:d:Property:P14827|animehack person ID]], [[:d:Property:P14828|Xcity maker ID]], [[:d:Property:P14829|XBIZ.com topic ID]], [[:d:Property:P14830|WikiPepper pepper ID]], [[:d:Property:P14831|Seiyu Grand Prix person ID]], [[:d:Property:P14832|PinkLabel.TV performer ID]], [[:d:Property:P14833|‎Antarctic Protected Areas database ID]], [[:d:Property:P14835|Infraestructuras de Portugal ID]], [[:d:Property:P14836|‎Umamusume Wiki article ID]], [[:d:Property:P14837|Tower Records Online artist ID]], [[:d:Property:P14838|‎Inventory Intangible Cultural Heritage in the Netherlands ID]], [[:d:Property:P14839|SOMARXIU.CAT sardana ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Texas Legislators: Past & Present ID|Texas Legislators: Past & Present ID]] (<nowiki>identifier for a legislator on the Legislative Reference Library of Texas website</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/file page start and file page end|file page start and file page end]] (<nowiki>indicate a page number of a pdf file, if multiple pages is involved</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Clubhouse|Clubhouse]] (<nowiki>A proposal to denote the buildings occupied by members clubs. This can be useful when the clubs change clubhouse or merge or cease to exist.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/LPF rating|LPF rating]] (<nowiki>film and media rating in Malaysia by the Film Censorship Board</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/phonetic synthesis method|phonetic synthesis method]] (<nowiki>phonetic synthesis method used to process the recorded voice from a human source to build a voice bank</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans le Mémorial du clergé (1914-1918)|Identifiant dans le Mémorial du clergé (1914-1918)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/sgpbusiness.com ID|sgpbusiness.com ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Redalyc author ID|Redalyc author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Architectural Heritage glossary ID|Brussels Inventory of Architectural Heritage glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Natural Heritage taxon ID|Brussels Inventory of Natural Heritage taxon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inventory of Movable Heritage designer ID|Inventory of Movable Heritage designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage object type ID|Brussels Inventory of Movable Heritage object type ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage material ID|Brussels Inventory of Movable Heritage material ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brussels Inventory of Movable Heritage technique ID|Brussels Inventory of Movable Heritage technique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Lunarstorm person ID|Lunarstorm person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/World Athletics competition ID|World Athletics competition ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Archive in Baden-Württemberg ID|Archive in Baden-Württemberg ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Arcinsys Niedersachsen/Bremen ID|Arcinsys Niedersachsen/Bremen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Arcinsys Hessen ID|Arcinsys Hessen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sharjah Dictionary word ID|Sharjah Dictionary word ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GenWiki|GenWiki]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stereo Ve Mono release ID|Stereo Ve Mono release ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kudos author ID|Kudos author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Stiftungsarchive ID|Stiftungsarchive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Archivportal Thüringen ID|Archivportal Thüringen ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/findbuch.net subdomain|findbuch.net subdomain]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Onderwijstermen Taalunie ID|Onderwijstermen Taalunie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology function ID|Allotrope Foundation Ontology function ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology process ID|Allotrope Foundation Ontology process ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology quality ID|Allotrope Foundation Ontology quality ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology role ID|Allotrope Foundation Ontology role ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Allotrope Foundation Ontology result ID|Allotrope Foundation Ontology result ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant de l'annuaire Drag France|Identifiant de l'annuaire Drag France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Statistics Finland Concept Database ID|Statistics Finland Concept Database ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/T$Ys Items with a P275 value (''copyright licence'')] - [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_K%C3%BChn-20260825102100-Janhrach-20260825093200|(source)]] ** [https://w.wiki/TfC$ English adverbs missing a P5238 (''combines lexemes'') value] - [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Piecesofuk-20260820075100-English_adverbs_missing_P5238|(source)]] * Schema examples: [[d:EntitySchema:E311|English adverb (E311)]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Organized_Labour|Project Organized Labour]], a companion Project to [[w:Wikipedia:WikiProject_Organized_Labour|Wikipedia's WikiProject]], it is established to expand articles and items, properties and ontologies for collective bargaining/organised labour and trade union practices. ** [[d:Wikidata:WikiProject_chublets-software|Project Chublets Software]] * WikiProject Highlights: Project Ontology added subpages for [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/CCO|CC0]], [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/DOLCE|DOLCE]] and [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/BFO/Class_Order|BFO Class order]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deaths_at_Wikipedia|Deaths at Wikipedia]] - This report collects items missing a [[d:Property:P570|P570 ''(date of death)'']] but they do feature in a Wikipedia 'Recent Deaths' article. ''' Development ''' * Query Service: We have continued adapting the Constraints system for the migration from Blazegraph to QLever. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: ** We are investigating how to treat watchlist and recent changes entries from Wikidata that are about adding, changing or removing a sitelink. These seem to be category of Wikidata changes not everyone is interested in and a candidate for filtering. ** We looked into how to make the process of adding Wikidata support for a newly created Wikimedia projects less manual for the team and did a proof of concept for automating some of the database operations. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Tunisia|Tunisia]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 18:21, 31. Aug. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30932448 benotzt huet--> == Wikidata weekly summary #748 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-09-07. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#747]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/HsfBot|HsfBot]] - '''Task/s:''' Mostly add missing Indonesian Wikipedia sitelinks to Wikidata items for taxonomy templates created by HsfBot on idwiki. **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CrossrefIDsBot|CrossrefIDsBot]] - '''Task/s:''' Adding Crossref ID, DOI, Print ISSN, and Online ISSN from Crossref dataset where they are missing in Wikidata. **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/CatmapperBot|CatmapperBot]] - '''Task/s:''' Add [[Property:P14249|SocioMap ID]] statements for reviewed SocioMap category mappings, and provisionally add [[Property:P2888|exact match]] URLs for reviewed ArchaMap category mappings until Wikidata approves an ArchaMap-specific identifier property. **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/BenchfolkBot|BenchfolkBot]] - '''Task/s:''' Add or correct sourced statements on existing items after explicit human approval. * New request for comments: ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Request for comments: in country of citizenship (P27), to remove class political territorial entity (Q1048835) as a valid value-type constraint (Q21510865)|Class Q1048835 as a not valid value-type constraint]] - To remove an incorrect value for {{Q|Q21510865}} for [[d:Property:P27|P27 <small>''(country of citizenship)''</small>]] ** [[d:Wikidata:Project_chat#c-Qbli2mHd-20260906142300-Anything_goes_for_P18?|Project chat: What images are appropriate for P18?]] - a lengthy discussion about quality control and what is acceptable for a [[d:Property:P18|P18 <small>''(image)''</small>]] value. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: [https://www.sanchoelsabio.eus/en/actividades/taller-abierto-documentando-las-biografias-del-patrimonio-cultural-vasco-en-wikipedia-y-wikidata-22092026/ac-57/ Open Workshop: Connecting Basque heritage authors (Persons and entities) in Wikipedia and Wikidata] - 22 September - 09:00 - 11:30 CEST. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: What Does a Wikidata-Powered Abstract Wikipedia Article Look Like? (Links: [https://jsamwrites.substack.com/p/what-does-a-wikidata-powered-abstract Substack] and [https://jsamwrites.medium.com/what-does-a-wikidata-powered-abstract-wikipedia-article-look-like-91c071859780 Medium]) * Papers: Bemme, J., & Winkler, A. (2026). Mehr Edits wagen? Virtuelle Ausstellungen erschließen mit Wikidata und Commons. LIBREAS. Library Ideas, (48). https://doi.org/10.18452/37905 / https://libreas.eu/ausgabe48/bemme/ ''' Tool of the week ''' * [https://tabernacle.toolforge.org/#/tab Tabernacle] is a tool by [[User: Magnus Manske]] it generates a table of Wikidata items and statements. Allows for quick addition of some types via WiDaR. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * The 10th issue of the [[Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|Wikidata Platform Newsletter]] is out. Also remember to join the [[Event:Blazegraph Migration Office Hours - Sept 2026|next Blazegraph Migration Office Hour]], that will take place [https://zonestamp.toolforge.org/1788883200 Tuesday, 8th September 2026 at 16:00 UTC] * [https://thecastlemap.com/ The Castle Map] - every Castle, Fortress and Palace recorded on Wikidata, on a map. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest [[d:Special:ListProperties|properties]]: ** General datatypes: none ** External identifiers: [[:d:Property:P14840|CREDDO author ID]], [[:d:Property:P14841|‎World Athletics competition ID]], [[:d:Property:P14842|Platform for Taiwan Religion and Folk Culture record identifier]], [[:d:Property:P14843|T&F NCAAdb athlete ID]], [[:d:Property:P14844|COMDT author ID]], [[:d:Property:P14845|Clergy Memorial (1914-1918) ID]], [[:d:Property:P14846|‎Texas Legislators: Past & Present ID]], [[:d:Property:P14847|Stiftungsarchive ID]], [[:d:Property:P14848|Redalyc author ID]], [[:d:Property:P14849|Kudos author ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review: ** General datatypes: ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Pokémon Ability|Pokémon Ability]] (<nowiki>Pokémon Ability assigned to this Pokémon species or form in games of the Pokémon series</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/Collective bargaining coverage|Collective bargaining coverage]] (<nowiki>Percentage of workers covered by collective agreement coverage. This is distinct from union membership rate, because non-union members can also be covered, for example France has 7% union density but 98% collective bargaining coverage.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/encompasses|encompasses]] (<nowiki>specific entity this placeholder item may represent when the exact one is unknown</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/marionetteist|marionetteist]] (<nowiki>Person who manipulates a marionette in real time to create the illusion of life.</nowiki>) ***[[:d:Wikidata:Property proposal/has expression of concern|has expression of concern]] (<nowiki>(article) has an expression of concern (expression of concern notice)</nowiki>) ** External identifiers: [[:d:Wikidata:Property proposal/Common Core Ontologies concept ID|Common Core Ontologies concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AbeBooks author ID|AbeBooks author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DEHIO digital Deutschland Bauwerk ID|DEHIO digital Deutschland Bauwerk ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VocaDB tag ID|VocaDB tag ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CCLI song ID|CCLI song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LIDO concept ID|LIDO concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/The Telegraph topic ID|The Telegraph topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BLL-Ontology concept ID|BLL-Ontology concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/GOLD linguistic concept ID|GOLD linguistic concept ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ISBNdb author ID|ISBNdb author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookWyrm author ID|BookWyrm author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookWyrm book ID|BookWyrm book ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/China Railway station telegraph code|China Railway station telegraph code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darija.io ID|Darija.io ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Vietnamese Administrative Unit Codes|Vietnamese Administrative Unit Codes]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Officials of Nazi Reich Ministries ID|Officials of Nazi Reich Ministries ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fandom.com universe page|Fandom.com universe page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KennisWest ID|KennisWest ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët|identifiant d'un(e) auteurice dans le catalogue du Centre Delavouët]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Phenotype and Trait Ontology ID|Phenotype and Trait Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Governors’ Association ID|National Governors’ Association ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Numista engraver or designer ID|Numista engraver or designer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of Alabama ID (new schema)|Encyclopedia of Alabama ID (new schema)]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/UGCJ UNESCO Heritage sites 100km or less from the centre of the Meditrranean Sea] [[d:Wikidata:Request_a_query#c-Stefan_K%C3%BChn-20260907113600-Ecritures-20260906215500|(source)]] * Schema examples: [[d:EntitySchema:E213|spaceport]] (E213): schema for [[d:Q194188|spaceport ''<small>(Q194188)</small>'']] locations, used to launch and receive spacecraft. * WikiProject Highlights: [[d:Wikidata:WikiProject_Medicine/Knee_Arthroplasty|Project Medicine / Knee Arthroplasty]] - a comprehensive subpage to model the techniques and procedures for knee-related surgery. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Same_humans/Occupations_(1–50)|Same Humans/List by Occupations]] - this report presents possible human duplicates by comparing name and birth/death dates. They can be reviewed and flagged for merging and/or deletion. ''' Development ''' * Sustainability: ** We are looking into improvements to caching for Property labels ([[phab:T434204]]) ** We are continuing to prepare the move of the entity_usage table to the extension database cluster. Moving the tables is tentatively scheduled to begin after 24. September. ([[phab:T427472]]) * Newcomer homepage: We are working on making the [[d:Special:Homepage|Newcomer Homepage]] show labels for Items instead of just the ID ([[phab:T429345]]) * Wikidata changes in Watchlist and Recent changes of Wikipedia and co: We are deciding how filtering will look for hiding language link changes on wikis where the sitelink has not changed ([[phab:T435904]]) * REST API: We are continuing to expand the support for Lexemes in the API, specifically creating a Lexeme, adding a statement to a Lexeme and adding a Form to a Lexeme [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Tunisia|Tunisia]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[Benotzer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Benotzer Diskussioun:MediaWiki message delivery|Diskussioun]]) 15:03, 7. Sep. 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- Message gouf vum User:JosefAnthony@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30932448 benotzt huet--> c19tein4i3t50bt9imdtcm5gm62gs5p 0 174337 2704339 2661064 2026-09-08T10:51:59Z Robby 393 + joer Ordre de la couronne de chêne + Referenz 2704339 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} Den '''Adolphe Faber''', gebuer den [[9. Mee]] [[1891]] zu [[Wilwerdang]] an der deemoleger Gemeng [[Kierchen]]<ref name=":0">{{Citation|URL=https://query.an.etat.lu/Query/detail.aspx?ID=704037|Titel=Gebuertsschäin N° 35|Gekuckt=02.06.2026|Datum=10.05.1891|Wierk=CT-02-02-00056 Naissances, 1881-1893 (Registre)|Editeur=Archives nationales, Commune de Basbellain|Säiten=S. 212|Sprooch=de}}</ref>, a gestuerwen den [[22. August]] [[1969]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]<ref name=":0" />, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] [[Aendokter]]. No senger Lycéeszäit am [[Lycée classique de Diekirch|Kolléisch zu Dikrech]] an an der [[Athénée de Luxembourg|Stad]], huet hie säi Medezinstudium 1913 zu [[Nanzeg]] ugefaangen. Wéinst dem [[Éischte Weltkrich|Krich]] huet en duerno zu [[Frankfurt am Main|Frankfurt]], [[Bonn]] an [[Oochen|Ooche]] weiderstudéiert. En huet all seng Examen zu Lëtzebuerg mat Auszeechnung bestanen an huet sech duerno zu [[Paräis]], [[Zürich]] a [[Lausanne]] op d'[[Ophthalmologie]] spezialiséiert. 1919 huet a sech zu Lëtzebuerg néiergelooss. Wéinst senge chirurgeschen Interventioune war hie wärend ville Joren dee Spezialist fir Aekränkten am Land an iwwert d'Grenzen ewech, sou datt och vill Patienten aus dem Ausland bei hie koumen. Den Dr Faber war Member vun den ophtalmologesche Gesellschaften a [[Frankräich]], der [[Belsch]], der [[Schwäiz]] an an [[Däitschland]]. Vun 1938 bis 1948 war hien de President vun der ''Société d'ophtalmologie de l'Est de la France'' a vun 1936 bis 1950 (mat der Ausnam vun de [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Besatzungsjoren]]) de President vum ''Syndicat médical.'' Den Adolphe Faber war – als Nofollger vum [[Nicolas Schaeftgen]] – vun 1950 bis 1967 President vum [[Collège médical (Lëtzebuerg)|Collège médical]]<ref>{{Citation|URL=https://strapi.collegemedical.lu/uploads/Celebration_200_ans_Brochure_ddf5e0b69b.pdf|Titel=Broschür vum Collège médical fir den 200. Anniversaire (1818 – 2018)|Gekuckt=04.02.2026|Datum=2018|Format=PDF|Editeur=collegemedical.lu|Säiten=S. 9|Sprooch=fr}}</ref>. == Gielercher == * {{OMANGO}} * {{OMGLGO|Promotioun 1968<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/82k4wgpwb/pages/5/articles/DIVL557?search=Faber|Titel=Distinctions honorifiques|Gekuckt=2026-09-08|Datum=1968-07-16|Wierk=|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Säiten=S. 5|Sprooch=fr}}</ref>}} * {{OCCC}} == Quellen == * Quell, wou net anescht uginn: [https://strapi.collegemedical.lu/uploads/Celebration_150_ans_Brochure_reeditee_d660080553.pdf Broschür vum Collège médical fir den 150. Anniversaire (1818 – 1968)], S. 69 – 70 == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen an Notten}} {{DEFAULTSORT:Faber Adolphe}} [[Kategorie:Gebuer 1891]] [[Kategorie:Gestuerwen 1969]] [[Kategorie:Lëtzebuergesch Dokteren]] [[Kategorie:Grand officier de l'ordre de mérite civil et militaire d'Adolphe de Nassau]] [[Kategorie:Grand-Officier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg]] [[Kategorie:Commandeur de l'ordre de la couronne de chêne]] f5ukydwcqwq60fx1ofq9h7xbrkiweps 10 175044 2704231 2668950 2026-09-07T13:32:24Z Zinneke 34 2704231 wikitext text/x-wiki {{BléckBild |Bild=Luxembourg, vue sur place de Metz (101).jpg |Bildgréisst=400px |Bildtext= d'[[Metzer Plaz]] an d'[[Nei Avenue]], lénks: d'[[Spuerkeessgebai]].}}<noinclude>[[Kategorie:Schabloune Bléck 2027|Bléck 2027 01]]</noinclude> 78a0xelga1fnu8lqksj9t9y6tsgg0d8 10 175925 2704249 2687038 2026-09-07T14:56:30Z Zinneke 34 2704249 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Luxembourg City Pfaffenthal plaque 1976.jpg|left|130px]]D''''[[Explosioun am Pafendall]]''' bezitt sech op eng Serie vun Explosiounen um Owend vum 30. Mee [[1976]] am Quartier [[Pafendall]] vun der Stad Lëtzebuerg. D'Ursaach vun där Katastroph war – wéi méi spéit festgestallt gouf – eng grouss Quantitéit Bensinn déi iertemlecherweis zu Zéissseng an d'ënnerierdesch Kanalisatioun lafe gelooss gouf, deenen hir Gase sech dann e Wee an d'Kellere vu verschiddenen Haiser am Pafendall gesicht hunn. E Fonke vun engem elektreschen Apparat, an dono Flamen, hunn se zu enger Rëtsch vun Explosioune bruecht. Doduerch ass en Haiserblock laanscht d'[[rue Laurent-Menager|Laurent-Ménager-Strooss]] an d'[[rue du Pont (Stad Lëtzebuerg)|Bréckergaass]] zerstéiert ginn. Dräi Awunner – dorënner e véier Joer ale Bouf – koumen ëm d'Liewen an tëscht 20 a 25 weider Leit goufe blesséiert. Ronn 20 Haiser an der direkter Ëmgéigend waren därmoosse beschiedegt ginn, datt se hu missten ofgerappt ginn, wouduerch bal 100 Leit den Daach iwwer dem Kapp verluer haten. Obwuel en Neiopbau zur Priortéit erkläert gi war, huet et bis 1982 gedauert, bis en definitve Projet vun 12 Eefamilljenhaiser, 17 Appartementer, 4 Studioen a Geschäftslokaler ugeholl gouf. De 25. Februar 1983 gouf de GRondstee geluecht, an den 20. September 1986, gutt zéng Joer no der Katastroph, war d'Awiungszeremonie. All d'Wunnenge goufe vun der Stad Lëtzebuerg, déi Bauhär war, als Sozialwunnengen zur Verfügung gestallt ... '''[[Explosioun am Pafendall|> méi]] [[Kategorie:Artikele vun der Woch]] s41obmk4gghvax73a61fh85iiwcrkb7 0 176996 2704291 2703727 2026-09-07T20:40:40Z Zinneke 34 [[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Bauwierker 1985]] ewechgeholl; [[Kategorie:Bauwierker 1987]] derbäigesat 2704291 wikitext text/x-wiki {{Infobox Grenzbréck |Numm=Foussgängerbréck<br>Méischdref-Metzdorf |Bild = |Plaz ={{LUX-f}} [[Méischdref]]<br>{{DEU-f}} [[Metzdorf]] |Land={{LUX}}<br>{{DEU}} |Typ= [[Hänkbréck]] |Architekten= |Baujoer = 1987 |Zerstéiert = |Rekonstruktioun = |Renovéiert = |Material= [[Holz (Material)|Holz]] |Héicht= |Breet= |Felder= |Feldbreeten = |Längt = 70 m |Funktioun=Foussgängerbréck |Iwwer= [[Sauer]] |Koordinaten= |Flosskilometer= 6,930 |Uschloss = |Spueren = |Bauhär= [[Laser|Gemeng Laser]]<br>[[Gemeng Mompech]] }} D''''Foussgängerbréck Méischdref-Metzdorf''' ass eng Grenzbréck iwwer d'[[Sauer]] tëscht der lëtzebuergescher Uertschaft [[Méischdref]] an der däitscher Uertschaft [[Metzdorf]]. Se steet um Flosskilometer 6,930. D'Bréck, déi 750.000 DM kascht hat, gouf den [[2. Mee]] [[1987]] a Presenz vum lëtzebuergesche Minister [[Marcel Schlechter]], a vum Rheinland-pfälzesche Wirtschaftsminister [[Rudi Geil]] ageweit. Et ass eng hëlzen [[Hänkbréck]] déi an aacht Seeler hänkt. Déi 15 m héich U-fërmeg Piliere si grad wéi déi aner hëlzen Deeler aus [[Lophira alata|Bongossiholz]]. D'Bréck gouf op der Plaz opgeriicht wou virdrun, bis 1969, eng Pont iwwer d'Sauer gefuer ass. == Kuckt och == *[[Lëscht vun däitsch-lëtzebuergesche Grenzbrécken]] == Literatur == *[[Heinrich Theodor Weber|Weber, Heinrich Theodor]], 1997. Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0. {{DEFAULTSORT:Meischdref}} [[Kategorie:Foussgängerbrécken zu Lëtzebuerg]] [[Kategorie:Grenzbrécke Lëtzebuerg-Däitschland]] [[Kategorie:Brécken iwwer d'Sauer]] [[Kategorie:Dunnebrécken]] [[Kategorie:Bauwierker 1987]] [[Kategorie:Gemeng Rouspert-Mompech]] 7giepg05tf47fgn7aww88d5bdsw1t87 0 177051 2704224 2704075 2026-09-07T13:02:16Z Zinneke 34 /* als Schauspiller */ 2704224 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Klaus Maria Brandauer''', gebuer als ''Klaus Georg Steng'' den [[22. Juni]] [[1943]] zu [[Bad Aussee]] an der [[Steiermark]], ass en [[Éisträich|éisträichesche]] [[Schauspiller]] a [[Filmregisseur]]. Hie war a Filmer vu bedeitende Regisseure wéi [[István Szabó]], [[Jerzy Skolimowski]], [[Sydney Pollack]] a [[Bernhard Wicki]] ze gesinn. Am [[James Bond]]-Film ''[[Never Say Never Again]]'' vum [[Irvin Kershner]] huet hien d’Roll vum Béisen, dem ''Maximilian Largo'', iwwerholl. == Filmographie == === Kino === ==== als Schauspiller ==== * 1972: ''The Salzburg Connection'' - Regie: [[Lee H. Katzin]] - Haaptacteuren: [[Barry Newman]], [[Anna Karina]] - (als Johann Kronsteiner) * 1979: ''Októberi vasárnap'' - Regie: [[András Kovács]] - Haaptacteuren: [[Ferenc Bács]], [[Béla Ernyey]] - (als Hoffmann) * 1981: ''Mephisto'' - Regie: [[István Szabó]] - Haaptacteuren: [[Ildikó Bánsági]], [[Krystyna Janda]] - (als Hendrik Höfgen) * 1983: ''[[Never Say Never Again]]'' - Regie: [[Irvin Kershner]] - Haaptacteuren: [[Sean Connery]], [[Max von Sydow]] - (als Maximilian Largo) * 1984: ''Detskiy sad'' - Regie: [[Yevgeniy Yevtushenko]] - Haaptacteuren: [[Sergei Gusak]], [[Sergei Bobrovsky]] * 1985: ''Oberst Redl'' - Regie: István Szabó - Haaptacteuren: [[Hans Christian Blech]], [[Armin Mueller-Stahl]], [[Gudrun Landgrebe]] - (als Alfred Redl) * 1985: ''The Lightship'' - Regie: [[Jerzy Skolimowski]] - Haaptacteuren: [[Robert Duvall]], [[Tom Bower]] - (als Miller) * 1985: ''[[Out of Africa]]'' - Regie: [[Sydney Pollack]] - Haaptacteuren: [[Meryl Streep]], [[Robert Redford]] - (als Bror) * 1986: ''Streets of Gold'' - Regie: [[Joe Roth]] - Haaptacteuren: [[Adrian Pasdar]], [[Wesley Snipes]], [[Ángela Molina]] - (als Alek Neuman) * 1988: ''Hanussen'' - Regie: István Szabó - Haaptacteuren: [[Erland Josephson]], [[Ildikó Bánsági]] - (als Klaus Schneider/Eric Jan Hanussen) * 1988: ''Burning Secret'' - Regie: [[Andrew Birkin]] - Haaptacteuren: [[Faye Dunaway]], [[Ian Richardson]] - (als Baron) * 1989: ''Das Spinnennetz'' - Regie: [[Bernhard Wicki]] - Haaptacteuren: [[Ulrich Mühe]], Armin Mueller-Stahl - (als Benjamin Lenz) * 1989: ''La révolution française'' - Regie: [[Robert Enrico]], [[Richard T. Heffron]] - Haaptacteuren: [[Peter Ustinov]], [[Claudia Cardinale]] - (als Danton) * 1989: ''Georg Elser - Einer aus Deutschland'' - Regie: Klaus Maria Brandauer - Haaptacteuren: [[Rebecca Miller]], [[Brian Dennehy]] - (als Georg Elser) * 1990: ''The Russia House'' - Regie: [[Fred Schepisi]] - Haaptacteuren: Sean Connery, [[Michelle Pfeiffer]] - (als Dante) * 1991: ''White Fang'' - Regie: [[Randal Kleiser]] - Haaptacteuren: [[Ethan Hawke]], [[Seymour Cassel]] - (als Alex) * 1991: ''Becoming Colette'' - Regie: [[Danny Huston]] - Haaptacteuren: [[Mathilda May]], [[Virginia Madsen]] - (als Henri Gauthier-Villars) * 1994: ''[[Mario und der Zauberer (Film 1994)|Mario und der Zauberer]]'' - Regie: Klaus Maria Brandauer - Haaptacteuren: [[Julian Sands]], [[Anna Galiena]] - (als Cipolla) * 1997: ''Balkan Island: The Last Story of the Century'' - Regie: [[ Lordan Zafranovic]] - Haaptacteuren: [[Anica Dobra]], [[Jean-Marc Barr]] - (als Nikola) * 1999: ''[[Rembrandt (Film)|Rembrandt]]'' - Regie: [[Charles Matton]] - Haaptacteuren: [[Romane Bohringer]], [[Jean Rochefort]] - (als Rembrandt van Rijn) * 2000: ''Dykaren'' - Regie: [[Erik Gustavson]] - Haaptacteuren: [[Izabella Scorupco]], [[Stefan Sauk]] - (als Orlov) * 2000: ''Vera, nadezhda, krov''' - Regie: [[Marina Dubrovina]] - Haaptacteuren: [[Maria Järvenhelmi]], [[Nikita Mikhalkov]] - (als Vladimir Lenin) * 2001: ''Vercingétorix'' - Regie: [[Jacques Dorfmann]] - Haaptacteuren: [[Christopher Lambert|Christophe Lambert]], Max von Sydow - (als Julius Caesar) * 2002: ''Jedermanns Fest'' - Regie: [[Fritz Lehner]] - Haaptacteuren: [[Juliette Gréco]], [[Sylvie Testud]] - (als Jan Jedermann) * 2002: ''Between Strangers'' - Regie: [[Edoardo Ponti]] - Haaptacteuren: [[Sophia Loren]], [[Mira Sorvino]] - (als Alexander Bauer) * 2003: ''Bonhoeffer'' - Regie: [[Martin Doblmeier]] * 2003: ''Poem - Ich setzte den Fuß in die Luft und sie trug'' - Regie: [[Ralf Schmerberg]] * 2009: ''Tetro'' - Regie: [[Francis Ford Coppola]] - Haaptacteuren: [[Vincent Gallo]], [[Alden Ehrenreich]] - (als Carlo/Alfie) * 2011: ''Manipulation'' - Regie: [[Pascal Verdosci]] - Haaptacteuren: [[Sebastian Koch]], [[Thomas Douglas]] - (als Urs Rappold) * 2012: ''The Strange Case of Wilhelm Reich'' - Regie: [[Antonin Svoboda]] - Haaptacteuren: [[Julia Jentsch]], [[Jeanette Hain]] - (als Wilhelm Reich) * 2020: ''Zárójelentés'' - Regie: István Szabó - Haaptacteuren: [[Károly Eperjes]], [[Dorottya Udvaros]] ==== als Regisseur ==== * 1989: ''Georg Elser - Einer aus Deutschland'' * 1994: ''Mario und der Zauberer '' * 1999: ''Die Wand'' - Haaptacteuren: [[Corinna Harfouch]] * 2004: ''Die Wahrheit im Spiel'' - (Dokumentarfilm) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{SORTIERUNG:Brandauer, Klaus Maria}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterregisseuren]] [[Kategorie: Éisträichesch Filmregisseuren]] [[Kategorie: Éisträichesch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie: Golden Globe fir de beschte Schauspiller an enger Nieweroll]] [[Kategorie:Gebuer 1943]] q7tl6hdbt19iv47hqrhrebfovwuir2r 0 177059 2704247 2704206 2026-09-07T14:36:18Z Cayambe 1247 Heracleum, Gattungsnimm schif 2704247 wikitext text/x-wiki {{SkizzBio}} {{Infobox Planzen | Numm = Rackebrout | An anere Sproochen = | Bild = HeracleumSphondylium1.jpg | Bildtext = | Räich = [[Planzeräich]] | Ofdeelung = [[Bléieplanzen]] | Klass = [[Magnoliopsida]] | Uerdnung = [[Apiales]] | Famill = [[Apiaceae]] (Doldebléier) | Ënnerfamill = [[Apioideae]] | Gattung = [[Heracleum]] | Aart = Rackebrout | Wëssenschaftlechen Numm = Heracleum sphondylium | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = {{Kapitälchen|[[Carl von Linné|L.]]}} }} D''''Rackebrout''', och '''Tuten''' genannt<ref>[[Henri Klees]]: ''Luxemburger Pflanzennamen''. Institut grand-ducal, Section de linguistique, de folklore et de toponymie. Kremer-Muller, Esch-Alzette 1972 (2. verbessert an erweidert Oplo 1983, 3. Oplo 1994 bei Ed. Pierre Linden), S.7.</ref> (''Heracleum sphondylium''), ass eng [[Aart (Biologie)|Planzenaart]] aus der Gattung ''[[Heracleum]]'' bannent der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Apiaceae]]. Si ass an Europa heemesch. == Beschreiwung == [[Fichier:Heracleum sphondylium (Thomé Bd.3 1905, BHL-81509, Tafel 451) clean, no-description.jpg|mini|Illustratioun]] {{Kapitel Info feelt}} == Biller == <gallery> Heracleum sphondylium Berenklauw.jpg|Habitus Heracleum sphondylium 02 ies.jpg|Blatscheed Heracleum sphondylium 07 ies.jpg|Huelen, horege Still mat längelzeche Fueren Heracleum sphondylium 08 ies.jpg|Bléiestand mat duebelen Dolden Heracleum sphondylium 13 ies.jpg|Bléien Heracleum sphondylium 15 ies.jpg|Jonk Friichten Gewone berenklauw vruchten Heracleum sphondylium.jpg|Friichten </gallery> == Kuckt och == * [[Risebiereklo]], eng neophytesch Variant, déi sech och zu Lëtzebuerg ausbreet == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Doldebléier]] {{Referenzen}} p6x0dkucf6zuekylnrx6h1phej1rlfz 2704255 2704247 2026-09-07T15:50:34Z Puscas 735 ,,, 2704255 wikitext text/x-wiki {{SkizzBio}} {{Infobox Planzen | Numm = Rackebrout | An anere Sproochen = | Bild = HeracleumSphondylium1.jpg | Bildtext = | Räich = [[Planzeräich]] | Ofdeelung = [[Bléieplanzen]] | Klass = [[Magnoliopsida]] | Uerdnung = [[Apiales]] | Famill = [[Apiaceae]] (Doldebléier) | Ënnerfamill = [[Apioideae]] | Gattung = [[Heracleum]] | Wëssenschaftlechen Numm = Heracleum sphondylium | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = {{Kapitälchen|[[Carl von Linné|L.]]}} }} D''''Rackebrout''', och '''Tuten''' genannt<ref>[[Henri Klees]]: ''Luxemburger Pflanzennamen''. Institut grand-ducal, Section de linguistique, de folklore et de toponymie. Kremer-Muller, Esch-Alzette 1972 (2. verbessert an erweidert Oplo 1983, 3. Oplo 1994 bei Ed. Pierre Linden), S.7.</ref> (''Heracleum sphondylium''), ass eng [[Aart (Biologie)|Planzenaart]] aus der Gattung ''[[Heracleum]]'' bannent der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Apiaceae]]. Si ass an Europa heemesch. == Beschreiwung == [[Fichier:Heracleum sphondylium (Thomé Bd.3 1905, BHL-81509, Tafel 451) clean, no-description.jpg|mini|Illustratioun]] {{Kapitel Info feelt}} == Biller == <gallery> Heracleum sphondylium Berenklauw.jpg|Habitus Heracleum sphondylium 02 ies.jpg|Blatscheed Heracleum sphondylium 07 ies.jpg|Huelen, horege Still mat längelzeche Fueren Heracleum sphondylium 08 ies.jpg|Bléiestand mat duebelen Dolden Heracleum sphondylium 13 ies.jpg|Bléien Heracleum sphondylium 15 ies.jpg|Jonk Friichten Gewone berenklauw vruchten Heracleum sphondylium.jpg|Friichten </gallery> == Kuckt och == * [[Risebiereklo]], eng neophytesch Variant, déi sech och zu Lëtzebuerg ausbreet == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Doldebléier]] {{Referenzen}} 4rp7jmyw1wbsjof6mcbbvpy822ixfbr 2704259 2704255 2026-09-07T17:39:52Z GilPe 14980 Ëmformuléiert fir der Saach mat der Eifeler aus de Féiss ze goen 2704259 wikitext text/x-wiki {{SkizzBio}} {{Infobox Planzen | Numm = Rackebrout | An anere Sproochen = | Bild = HeracleumSphondylium1.jpg | Bildtext = | Räich = [[Planzeräich]] | Ofdeelung = [[Bléieplanzen]] | Klass = [[Magnoliopsida]] | Uerdnung = [[Apiales]] | Famill = [[Apiaceae]] (Doldebléier) | Ënnerfamill = [[Apioideae]] | Gattung = [[Heracleum]] | Wëssenschaftlechen Numm = Heracleum sphondylium | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = {{Kapitälchen|[[Carl von Linné|L.]]}} }} D''''Rackebrout''', och als '''Tuten''' ernimmt<ref>[[Henri Klees]]: ''Luxemburger Pflanzennamen''. Institut grand-ducal, Section de linguistique, de folklore et de toponymie. Kremer-Muller, Esch-Alzette 1972 (2. verbessert an erweidert Oplo 1983, 3. Oplo 1994 bei Ed. Pierre Linden), S.7.</ref> (''Heracleum sphondylium''), ass eng [[Aart (Biologie)|Planzenaart]] aus der Gattung ''[[Heracleum]]'' bannent der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Apiaceae]]. Si ass an [[Europa (Kontinent)|Europa]] heemesch. == Beschreiwung == [[Fichier:Heracleum sphondylium (Thomé Bd.3 1905, BHL-81509, Tafel 451) clean, no-description.jpg|mini|Illustratioun]] {{Kapitel Info feelt}} == Biller == <gallery> Heracleum sphondylium Berenklauw.jpg|Habitus Heracleum sphondylium 02 ies.jpg|Blatscheed Heracleum sphondylium 07 ies.jpg|Huelen, horege Still mat längelzeche Fueren Heracleum sphondylium 08 ies.jpg|Bléiestand mat duebelen Dolden Heracleum sphondylium 13 ies.jpg|Bléien Heracleum sphondylium 15 ies.jpg|Jonk Friichten Gewone berenklauw vruchten Heracleum sphondylium.jpg|Friichten </gallery> == Kuckt och == * [[Risebiereklo]], eng neophytesch Variant, déi sech och zu Lëtzebuerg ausbreet == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Doldebléier]] {{Referenzen}} 9ezjpjw3bz9098up6m4qnzx7f122nie 2704260 2704259 2026-09-07T17:41:42Z GilPe 14980 2704260 wikitext text/x-wiki {{SkizzBio}} {{Infobox Planzen | Numm = Rackebrout | An anere Sproochen = | Bild = HeracleumSphondylium1.jpg | Bildtext = | Räich = [[Planzeräich]] | Ofdeelung = [[Bléieplanzen]] | Klass = [[Magnoliopsida]] | Uerdnung = [[Apiales]] | Famill = [[Apiaceae]] (Doldebléier) | Ënnerfamill = [[Apioideae]] | Gattung = [[Heracleum]] | Wëssenschaftlechen Numm = Heracleum sphondylium | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = {{Kapitälchen|[[Carl von Linné|L.]]}} }} D''''Rackebrout''', och als '''Tuten''' ernimmt<ref>[[Henri Klees]]: ''Luxemburger Pflanzennamen''. Institut grand-ducal, Section de linguistique, de folklore et de toponymie. Kremer-Muller, Esch-Alzette 1972 (2. verbessert an erweidert Oplo 1983, 3. Oplo 1994 bei Ed. Pierre Linden), S.7.</ref> (''Heracleum sphondylium''), ass eng [[Aart (Biologie)|Planzenaart]] aus der [[Gattung (Biologie)|Gattung]] ''[[Heracleum]]'' bannent der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Apiaceae]]. Si ass an [[Europa (Kontinent)|Europa]] [[Autochthon Aart|heemesch]]. == Beschreiwung == [[Fichier:Heracleum sphondylium (Thomé Bd.3 1905, BHL-81509, Tafel 451) clean, no-description.jpg|mini|Illustratioun]] {{Kapitel Info feelt}} == Biller == <gallery> Heracleum sphondylium Berenklauw.jpg|Habitus Heracleum sphondylium 02 ies.jpg|Blatscheed Heracleum sphondylium 07 ies.jpg|Huelen, horege Still mat längelzege Fueren Heracleum sphondylium 08 ies.jpg|Bléiestand mat duebelen Dolden Heracleum sphondylium 13 ies.jpg|Bléien Heracleum sphondylium 15 ies.jpg|Jonk Friichten Gewone berenklauw vruchten Heracleum sphondylium.jpg|Friichten </gallery> == Kuckt och == * [[Risebiereklo]], eng neophytesch Variant, déi sech och zu Lëtzebuerg ausbreet == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Doldebléier]] {{Referenzen}} n4ozuypryfxfsvsime13tpg63ecij45 0 177070 2704283 2704213 2026-09-07T19:49:53Z Zinneke 34 /* Verbreedung an Habitat */ [Edited with [[lb:Wikipedia:MiniEdit| #MiniEdit]]] 2704283 wikitext text/x-wiki {{Infobox Déieren | Numm = Europäeschen Hamster<br>Feldhamster | An anere Sproochen = | Bild = European hamster (Cricetus cricetus) Meidling.jpg | Bildtext = | Räich = [[Déiereräich]] | Stamm = [[Chordata]] | Klass = [[Mamendéieren]] | Uerdnung = [[Knabberdéieren]] | Famill = [[Cricetidae]] | Ënnerfamill = [[Hamsteren]] (Cricetinae) | Gattung = [[Grousshamsteren]] | Aart = | Wëssenschaftlechen Numm = Cricetus cricetus | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = Leske, 1779 | Ënnerandeelung_ranking = | Ënnerandeelung = }} Den '''Europäeschen Hamster''' (''Cricetus cricetus''), och alt '''Feldhamster''' genannt, ass e [[Knabberdéieren|Knabberdéier]] (Rodentia) aus der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun de [[Cricetidae]] an der Ënnerfamill vun den [[Hamsteren]] (Cricetinae). == Beschreiwung == Den Europäeschen Hamster gëtt vu Kapp bis Hënner tëscht 20 a 34 Zantimeter laang, wou dann nach e 4 bis 6 Zantimeter laangen, bal plakege Schwanz derbäikënnt. Erwuessen Déiere ginn 200 bis 650 Gramm schwéier, woubäi d'Béck meeschtens méi grouss a méi schwéier si wéi d'Meedercher. D'Faarf vum Pelz variéiert tëscht enger gielbronger ieweschter an enger donkler, bal schwaarzer ënneschter Säit. Laanscht d'Säit an op de Bake si wäiss Flecken. Wéi all Hamsteraarten huet och den Europäeschen Hamster Bakentäschen, mat deenen en am Ganze bis zu 5 kg Reserve fir de Wanter a säi Bau transportéiere kann. D'Patte si breet an hu Krallen. == Liewensweis == Den Europäeschen Hamster lieft op an ënner dem Buedem, En ass haaptsächlech an der Schummerecht an an der Nuecht aktiv, an ass en territorialen Eenzelgänger. Déi erwuessen Déiere gruewe sech 0,5 bis 2 m déif Hiele mat méi Gäng a Kummeren, an déi se sech zeréckzéien, fir ze schlofen an hiert Fudder fir de Wanter lageren. Se halen e Wanterschlof, aus deem se geleeëntlech erwäche fir ze friessen. Se friesse souwuel Planze- wéi Déierekascht. === Reproduktioun === [[Fichier:FH Wurf 11korr.jpg|mini|Mamm mat 2 Wochen ale Jonken]] Den Europäeschen Hamster ass polygam. No 17 Deeg kommen déi Jonk - ëm déi 4 - op d'Welt. D'Reproduktiounsperiod ass tëscht Mee an August. Am leschte Joerhonnert ass souwuel d'Zuel vun de Jonke pro Worf wéi och déi vun de Wërf zeréckgaangen, sou dass d'Zuel vun den Europäeschen Hamsteren am Ganze staark ofgeholl huet. == Verbreedung an Habitat == Europäesch Hamstere gëtt et vun der [[Belsch]] iwwer [[Mëtteleuropa|Mëttel-]] an [[Osteuropa]] bis an déi russesch [[Altai]]regioun an an d'nordwestlecht [[Volleksrepublik China|China]]. Zanter den 1980er Jore geet hir Zuel am westleche Verbreedunggebitt staark zeréck. Am Juli 2020 huet d'[[IUCN]] den Europäeschen Hamster als ''critically endangered'' aklasséiert.<ref>A. Banaszek, P. Bogomolov, N. Feoktistova, M. La Haye, S. Monecke, T. E. Reiners, M. Rusin, A. Surov, U. Weinhold, J. Ziomek: "Cricetus cricetus". In: The IUCN Red List of Threatened Species 2020.</ref> En ass dofir an Europa geschützt (Annex IV, a) vum Artikel 12 vun der [[Fauna-Flora-Habitat-Direktiv]] 92/43/CEE, an och duerch d'[[Berner Konventioun]] (Annex II)). D'Ursaache vum Réckgang sinn d'intensiv Landwirtschaft (Grouss Kärefelder, déi op ee Siess rekoltéiert ginn, sou dass Friessen an Deckung op een Zock fort sinn; Monokulturen, déi keng differenzéiert Diät méi erméiglechen, an d'Zersidelung an d'Zerstéierung vun de Liewensraim. === Zu Lëtzebuerg === Zu Lëtzebuerg konnt e bis ewell net nogewise ginn.<ref>Presence of the European Hamster (Cricetus cricetus) - [https://data.public.lu/fr/datasets/presence-of-the-european-hamster-cricetus-cricetus/ Couche 'Hamster européen'] op data.public.lu. Source: MNHN Luxemburg.</ref><ref>Äntwert vun der Ministesch Martine Hansen op d'[https://agriculture.public.lu/dam-assets/parlamentarische-anfragen/2024/qp1194-andre-bauler-luc-emering-hamster.pdf Parlamentaresch Fro QP 1194/2024] vum André Bauler a Luc Emering.</ref> == Literatur == * Holger Meinig, Axel Buschmann, Tobias Erik Reiners, Melanie Neukirchen, Sandra Balzer, Ruth Petermann: ''Der Status des Feldhamsters (Cricetus cricetus) in Deutschland.'' In: ''Natur und Landschaft.'' Band 89, Heft 8, 2014, S. 338–343. * Ute Köhler, Christian Geske, Kerstin Mammen, Stefanie Martens, Tobias Erik Reiners, Ralf Schreiber, Ulrich Weinhold: ''Maßnahmen zum Schutz des Feldhamsters (Cricetus cricetus) in Deutschland.'' In: ''Natur und Landschaft.'' Band 89, Heft 8, 2014, S. 344–349. == Um Spaweck == {{commonscat}}{{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} [[Kategorie:Cricetidae]] 11yurzb0l30bpuztczlxpvpc4w6u68a 0 177073 2704222 2026-09-07T12:58:33Z Zinneke 34 vun de: a fr: dat néidegst iwwerholl 2704222 wikitext text/x-wiki {{skizzBio}} {{Infobox Déieren | Numm = Roude Séistär | An anere Sproochen = | Bild = Echinaster sepositus Linosa 092.jpg | Bildtext = Echinaster sepositus | Räich = [[Déiereräich]] | Stamm = [[Echinodermata]] | Klass = [[Asteroidea]] (Séistären) | Ënnerklass = | Uerdnung = [[Spinulosida]] | Ënneruerdnung= [[Leptognathina]] | Famill = [[Echinasteridae]] | Ënnerfamill = | Gattung = [[Echinaster ]] | Wëssenschaftlechen Numm = Echinaster sepositus | Wëssenschaftlechen Numm Auteur = {{Kapitälchen|[[Anders Jahan Retzius|Retzius]]}}, 1783 }} De '''Roude Séistär''' (''Echinaster sepositus'') ass eng [[Séistären]][[Aart (Biologie)|aart]] aus der [[Famill (Biologie)|Famill]] vun den [[Echinasteridae]]. E kënnt am [[Mëttelmier]] vir, sou wéi och am ëstlechen [[Atlantik]] vum [[Cabo Verde]] bis bei d'[[Bretagne]]. Et fënnt een en an enger Déift tëschent 1 an 1000&nbsp;m, meeschtens op Fiels- a Kallekalgebiedem. == Beschreiwung == Déi kräfteg rout Faarf mécht de Roude Séistär ganz opfälleg. En huet meeschtens fënnef, méi siele sechs oder siwe ronn Äerm, déi un enger relativ klenger Scheif sëtzen. Se kënnen tëscht aacht a 15&nbsp;cm laang ginn. == Biller == <gallery style="text-align:center;" mode="packed" heights=140> Fichier:Etoile rouge Echinaster sepositus (Retzius, 1783).jpg Fichier:Echinaster sepositus Banyuls 03.jpg Fichier:Echinaster sepositus Banyuls 02.jpg|Gréissteverglach Fichier:Echinaster sepositus régénération.jpg|Zwéin Äerm, déi verluer goungen, wuessen nees no. Fichier:Echinaster sepositus-2.jpg|ënnescht Säit Echinaster sepositus, Murcia.jpg|Exemplar mat 7 Äerm </gallery> == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Echinasteridae]] ghhw8bxxtplz4660jw5jawhwdb21nt8 0 177074 2704223 2026-09-07T13:00:05Z Zinneke 34 Virugeleet op [[Roude Séistär]] 2704223 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Roude Séistär]] brkgss974epuxltsymwetsigfzba1co 14 177075 2704226 2026-09-07T13:06:14Z Zinneke 34 Säit ugeluecht mat: '[[Kategorie:Spinulosida]]' 2704226 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Spinulosida]] r5o477zaq41o3au61ob9f1evbhao44x 14 177076 2704227 2026-09-07T13:07:49Z Zinneke 34 Säit ugeluecht mat: '[[Kategore:Asteroidea]]' 2704227 wikitext text/x-wiki [[Kategore:Asteroidea]] dd3hq921ocabj5owrr9gmv630uqgrlk 2704228 2704227 2026-09-07T13:08:07Z Zinneke 34 2704228 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Asteroidea]] 0p371bsqssmxv03ief3wwjct5nl4zhd 14 177077 2704229 2026-09-07T13:14:47Z Zinneke 34 Säit ugeluecht mat: '[[Kategorie:Echinodermata]]' 2704229 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Echinodermata]] q14vtcdajq5piadld28w8978zmoeiib 0 177078 2704235 2026-09-07T13:51:23Z Zinneke 34 . 2704235 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Gratian''', mam vollen Numm '''''Flavius Gratianus''''', gebuer den [[18. Abrëll]] [[359]] zu [[Sirmium]], a gestuerwen de [[25. August]] [[383]] zu [[Lyon|Lugdunum]], war vun [[375]] bis [[383]] [[Keeser]] am Weste vum [[Réimescht Räich|Réimesche Räich]]. Hie war den eelste Bouf vum [[Valentinian I.]], a gouf schonn 367, als Kand, vu sengem Papp zum ''Augustus'' ernannt. Nom Doud vu sengem Papp, 375, huet hien de Weste vum Räich geierft. Nominell huet hien d'Régence mat sengem klengen Hallefbrudder [[Valentinian II.]] gedeelt. Am Ostréimesche Räich war säi Monnonk [[Valens]] Keeser, deem säin Nofolger dann 379 den [[Theodosius I.]] gouf. Zesumme mat sengem Koseng Theodosius I. huet hien d'[[Chrëschtentum]] zur Staatsrelioun am Réimesche Räich erhuerwen. D'Stad [[Cularo]] um Floss [[Isère (Floss)|Isère]] am réimesche Gallien gouf no him ''Gratianopolis'' genannt; haut heescht se [[Grenobel]]. 383 gouf de Gratian vun der Arméi sëtze geloss, déi léiwer den [[Usurpator]] [[Magnus Maximus]] bei [[Lutetia]] (Paräis) ënnerstëtzt huet. De Gratian ass op Lugdunum (Lyon) geflücht, wou e spéiderhin ermuert gouf. == Um Spaweck == {{commons}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Keesere vum Réimesche Räich]] [[Kategorie:Gebuer 359]] [[Kategorie:Gestuerwen 383]] h78o344z5n2qvudr9chx2go9p4d2wvg 2704237 2704235 2026-09-07T13:55:01Z Zinneke 34 2704237 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Gratian''', mam vollen Numm '''''Flavius Gratianus''''', gebuer den [[18. Abrëll]] [[359]] zu [[Sirmium]], a gestuerwen de [[25. August]] [[383]] zu [[Lyon|Lugdunum]], war an der [[Spéitantiquitéit]], vun [[375]] bis [[383]], [[Keeser]] am Weste vum [[Réimescht Räich|Réimesche Räich]]. Hie war den eelste Bouf vum [[Valentinian I.]], a gouf schonn 367, als Kand, vu sengem Papp zum ''Augustus'' ernannt. Nom Doud vu sengem Papp, 375, huet hien de Weste vum Räich geierft. Nominell huet hien d'Régence mat sengem klengen Hallefbrudder [[Valentinian II.]] gedeelt. Am Ostréimesche Räich war säi Monnonk [[Valens]] Keeser, deem säin Nofolger dann 379 den [[Theodosius I.]] gouf. Zesumme mat sengem Koseng Theodosius I. huet hien d'[[Chrëschtentum]] zur Staatsrelioun am Réimesche Räich erhuerwen. D'Stad [[Cularo]] um Floss [[Isère (Floss)|Isère]] am réimesche Gallien gouf no him ''Gratianopolis'' genannt; haut heescht se [[Grenobel]]. 383 gouf de Gratian vun der Arméi sëtze geloss, déi léiwer den [[Usurpator]] [[Magnus Maximus]] bei [[Lutetia]] (Paräis) ënnerstëtzt huet. De Gratian ass op Lugdunum (Lyon) geflücht, wou e spéiderhin ermuert gouf. == Um Spaweck == {{commons}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Keesere vum Réimesche Räich]] [[Kategorie:Gebuer 359]] [[Kategorie:Gestuerwen 383]] 06hc73a9o6nml699wvpjp2shjv8j7tz 2704258 2704237 2026-09-07T17:36:54Z GilPe 14980 Upassungen 2704258 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biographie}} De '''Gratian''', mam vollen Numm '''''Flavius Gratianus''''', gebuer den [[18. Abrëll]] [[359]] zu [[Sirmium]], a gestuerwen de [[25. August]] [[383]] zu [[Lyon|Lugdunum]] (Lyon), war an der [[Spéitantiquitéit]], vun [[375]] bis [[383]], [[Keeser]] am Weste vum [[Réimescht Räich|Réimesche Räich]]. Hie war den eelste Bouf vum [[Valentinian I.]], a gouf schonn 367, als Kand, vu sengem Papp zum ''[[Augustus (Titel)|Augustus]]'' ernannt. Nom Doud vu sengem Papp, 375, huet hien de Weste vum Räich geierft. Nominell huet hien d'[[Regence]] mat sengem klengen Hallefbrudder [[Valentinian II.]] gedeelt. Am Ostréimesche Räich war säi Monnonk [[Valens]] Keeser, deem säin Nofollger dunn 379 den [[Theodosius I.]] gouf. Zesumme mat sengem Koseng Theodosius I. huet hien d'[[Chrëschtentum]] zur Staatsrelioun am Réimesche Räich erhuewen. D'Stad [[Cularo]] um Floss [[Isère (Floss)|Isère]] am réimesche Gallie gouf no him ''Gratianopolis'' genannt; haut heescht se [[Grenobel]]. 383 gouf de Gratian vun der Arméi sëtze gelooss, déi léiwer den [[Usurpator]] [[Magnus Maximus]] bei [[Lutetia]] (Paräis) ënnerstëtzt huet. De Gratian ass op Lugdunum geflücht, wou e spéiderhin ermuert gouf. == Um Spaweck == {{commons}} {{Autoritéitskontroll}} [[Kategorie:Keesere vum Réimesche Räich]] [[Kategorie:Gebuer 359]] [[Kategorie:Gestuerwen 383]] 7zmi1y4c1bvihtxfq8wbuv5u23y37mk 0 177079 2704236 2026-09-07T13:52:24Z Zinneke 34 Virugeleet op [[Gratian]] 2704236 wikitext text/x-wiki #VIRULEEDUNG [[Gratian]] rscogrd01ugsv298ryclpk2tikru5d0 10 177080 2704248 2026-09-07T14:55:50Z Zinneke 34 Säit ugeluecht mat: '[[Fichier:Machtum1.JPG|130px|left]]'''[[Meechtem]]''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Wuermer]], um lénksen Uwänner vun der [[Musel]], déi do zwou Schleefe mécht, schréi vis-à-vis vum däitschen [[Nittel]]. Dem [[Gaspard-Théodore-Ignace de la Fontaine]] no kéim den Numm Machtum fréier Machtumb, Machten, Machtem, vum keltesche Magh-Dun, dat „''befestegte Bierg am flaache Land''“ bedeit. An der réimescher Zäit féiert d'[[Réimerstrooss]] vu [[Bous]…' 2704248 wikitext text/x-wiki [[Fichier:Machtum1.JPG|130px|left]]'''[[Meechtem]]''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Wuermer]], um lénksen Uwänner vun der [[Musel]], déi do zwou Schleefe mécht, schréi vis-à-vis vum däitschen [[Nittel]]. Dem [[Gaspard-Théodore-Ignace de la Fontaine]] no kéim den Numm Machtum fréier Machtumb, Machten, Machtem, vum keltesche Magh-Dun, dat „''befestegte Bierg am flaache Land''“ bedeit. An der réimescher Zäit féiert d'[[Réimerstrooss]] vu [[Bous]]-[[Lenneng]]-[[Nidderdonwen]] zu Meechtem an de Museldall bis op [[Tréier]]. D'Entdeckung, 1958, vu méi wéi 100 réimesche Mënze bestätegt d'Presenz vun de Réimer am [[4. Joerhonnert]]. Déi éischt sécher Spuere vun der aler Meechtemer Geschicht si fränkesch Griewer um Flouer "Boetsch", "Treil" an "Über dem Ort". 1330 gëtt Meechtem eng éischt Kéier ernimmt, an der „Taxa Generalis“, engem Regëster vun de kierchleche Besëtzer vum Äerzbistum Tréier. Wärend dem [[Drëssegjärege Krich]] goung d'Zuel vun de Meechtemer Famille vu 17 am Joer 1635 op nëmme méi 6, am Joer,1656, erof... '''[[Meechtem|> méi]]''' c5awx8rafju2j416ibrqdvqvh6iumy1 0 177081 2704251 2026-09-07T15:10:36Z Zinneke 34 Q intro de: 2704251 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} {{Infobox Biographie}} Den '''Ansel Easton Adams''', gebuer den [[20. Februar]] [[1902]] zu [[San Francisco]], a [[Kalifornien]], a gestuerwen den [[22. Abrëll]][[1984]] zu [[Carmel-by-the-Sea]], a Kalifornien, war en US-amerikanesche Fotograf, Auteur An Enseignant vun der kënschtlerecher Fotografie. Hie gouf virun allem bekannt duerch seng impressionant [[schwaarz-wäiss]] Landschafts- an Naturfotografien aus den Nationalparken, ''National Monuments'' an de ''Wilderness Areas'' am Weste vun de Vereenegte Staaten, fir deenen hiren Erhalt hie sech säi Liewe laang agesat huet. Als Matgrënner vun der Grupp [[f/64]] zielt hien zu den Pionéiere vun der ''[[straight photography]]'' a gëllt allgemeng als ee vun de bedeitendsten amerikanesche Fotografen. Den Adams huet eng ganz Rëtsch Léierbicher zu der Theorie a Praxis vun der Fototechnik publizéiert. Den [[Zonesystem]], deen e mam [[Fred Archer]] zesumme formuléiert huet, huet nei Weeër fir d'Konschtfotografie a Schwaarz-Wäiss opgemaach. == Bekannt Biller == <gallery> </gallery> 4qqu29u0ol1aly3ghi3kbpx8md0rvi7 2704252 2704251 2026-09-07T15:12:00Z Zinneke 34 2704252 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} {{Infobox Biographie}} Den '''Ansel Easton Adams''', gebuer den [[20. Februar]] [[1902]] zu [[San Francisco]], a [[Kalifornien]], a gestuerwen den [[22. Abrëll]][[1984]] zu [[Carmel-by-the-Sea]], a Kalifornien, war en US-amerikanesche Fotograf, Auteur An Enseignant vun der kënschtlerecher Fotografie. Hie gouf virun allem bekannt duerch seng impressionant [[Schwaarz-Wäiss|schwaarz-wäiss]] Landschafts- an Naturfotografien aus den Nationalparken, ''National Monuments'' an de ''Wilderness Areas'' am Weste vun de Vereenegte Staaten, fir deenen hiren Erhalt hie sech säi Liewe laang agesat huet. Als Matgrënner vun der Grupp [[f/64]] zielt hien zu den Pionéiere vun der ''[[straight photography]]'' a gëllt allgemeng als ee vun de bedeitendsten amerikanesche Fotografen. Den Adams huet eng ganz Rëtsch Léierbicher zu der Theorie a Praxis vun der Fototechnik publizéiert. Den [[Zonesystem]], deen e mam [[Fred Archer]] zesumme formuléiert huet, huet nei Weeër fir d'Konschtfotografie a Schwaarz-Wäiss opgemaach. == Bekannt Biller == <gallery> </gallery> n3roa5sspacjpg50z8ie46udsf2iof1 2704253 2704252 2026-09-07T15:14:24Z Zinneke 34 2704253 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} {{Infobox Biographie}} Den '''Ansel Easton Adams''', gebuer den [[20. Februar]] [[1902]] zu [[San Francisco]], a [[Kalifornien]], a gestuerwen den [[22. Abrëll]][[1984]] zu [[Carmel-by-the-Sea]], a Kalifornien, war en US-amerikanesche Fotograf, Auteur An Enseignant vun der kënschtlerecher Fotografie. Hie gouf virun allem bekannt duerch seng impressionant [[Schwaarz-Wäiss|schwaarz-wäiss]] [[Landschaftsfotografie|Landschafts- an Naturfotografien]] aus den Nationalparken, ''National Monuments'' an de ''Wilderness Areas'' am Weste vun de Vereenegte Staaten, fir deenen hiren Erhalt hie sech säi Liewe laang agesat huet. Als Matgrënner vun der Grupp [[f/64]] zielt hien zu den Pionéiere vun der ''[[straight photography]]'' a gëllt allgemeng als ee vun de bedeitendsten amerikanesche Fotografen. Den Adams huet eng ganz Rëtsch Léierbicher zu der Theorie a Praxis vun der Fototechnik publizéiert. Den [[Zonesystem]], deen e mam [[Fred Archer]] zesumme formuléiert huet, huet nei Weeër fir d'Konschtfotografie a Schwaarz-Wäiss opgemaach. == Bekannt Biller == <gallery> </gallery> 43h7lv9l47x877otqwb7dvbwb809mir 2704287 2704253 2026-09-07T20:27:17Z Zinneke 34 biller 2704287 wikitext text/x-wiki {{EnCours}} {{Infobox Biographie}} Den '''Ansel Easton Adams''', gebuer den [[20. Februar]] [[1902]] zu [[San Francisco]], a [[Kalifornien]], a gestuerwen den [[22. Abrëll]][[1984]] zu [[Carmel-by-the-Sea]], a Kalifornien, war en US-amerikanesche Fotograf, Auteur An Enseignant vun der kënschtlerecher Fotografie. Hie gouf virun allem bekannt duerch seng impressionant [[Schwaarz-Wäiss|schwaarz-wäiss]] [[Landschaftsfotografie|Landschafts- an Naturfotografien]] aus den Nationalparken, ''National Monuments'' an de ''Wilderness Areas'' am Weste vun de Vereenegte Staaten, fir deenen hiren Erhalt hie sech säi Liewe laang agesat huet. Als Matgrënner vun der Grupp [[f/64]] zielt hien zu den Pionéiere vun der ''[[straight photography]]'' a gëllt allgemeng als ee vun de bedeitendsten amerikanesche Fotografen. Den Adams huet eng ganz Rëtsch Léierbicher zu der Theorie a Praxis vun der Fototechnik publizéiert. Den [[Zonesystem]], deen e mam [[Fred Archer]] zesumme formuléiert huet, huet nei Weeër fir d'Konschtfotografie a Schwaarz-Wäiss opgemaach. == Berüümt Fotografien == '''Als Klassiker der Landschaftsfotografie gëllen:'''<ref>Dës Selektioun baséiert op ''Ansel Adams: Meisterphotos'', Christian Verlag, München 1984, 3. Oplo 1995.</ref> * 1927: ''Monolith, The Face of Half Dome'', ''(Monolith, Steilwand des Half Dome)'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1932: ''Frozen Lake and Cliffs'', ''(Zugefrorener See mit Felsabbruch)'', Sequoia National Park, Sierra Nevada * 1932: ''The Golden Gate before the Bridge'', ''(Das Golden Gate vor dem Brückenbau)'', San Francisco * 1940: ''Surf Sequence'', ''(Brandung, eine Sequenz)'', sechs Fotografien, Küste bei San Mateo, Kalifornien * 1941: ''Moonrise'', ''(Mondaufgang)'', Hernandez, New Mexico * 1944: ''Clearing Winter Storm'', ''(Ende eines Wintersturms)'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1944: ''Winter Sunrise'', ''(Sonnenaufgang im Winter)'', Sierra Nevada, von Lone Pine aus gesehen, Kalifornien * 1945: ''Mount Williamson'', Sierra Nevada, von Manzanar aus gesehen, Kalifornien * 1947: ''Mount McKinley and Wonder Lake'' ''(Mount McKinley und Wonder Lake)'', Denali National Park, Alaska * 1948: ''Sand Dunes, Sunrise'', ''(Sanddünen im Sonnenaufgang)'', Death Valley National Monument, Kalifornien * 1950: ''Early Morning, Merced River, Autumn'' ''(Früher Herbstmorgen, Merced River)'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1950: ''Base of Upper Yosemite Fall'', ''(Oberer Yosemite-Wasserfall)'', Yosemite National Park * 1956: ''Half Dome, Yosemite Valley'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1960: ''Moon and Half Dome'', ''(Mond und Half Dome)'', * 1968: ''El Capitan, Winter Sunrise'', ''El Capitan, winterlicher Sonnenaufgang'', Yosemite National Park, Kalifornien '''Portraiten:''' * 1933: ''Alfred Stieglitz, An American Place'', New York City * 1937: ''Georgia O’Keeffe and Orville Cox'', Canyon de Chelly National Monument * 1940: ''Edward Weston'', Carmel Highlands, Kalifornien * 1955: ''Farmer Family'', Melones, Kalifornien * 1961: ''Martha Porter, Pioneer Woman'', Orderville, Utah * 1974: ''Jacques-Henri Lartigue'', Arles, Frankreich '''Aner Motiver:''' * 1929: ''Saint Francis Church, Ranchos de Taos'', Taos, New Mexico * 1958: ''Aspens'', ''(Espen)'', zwei Fotografien, Nördliches New Mexico * 1956: ''Buddhist Grave Markers and Rainbow'', ''(Buddhistische Grabsteine und Regenbogen)'', Paia, Maui, Hawaii * 1982: ''Graffiti, Abandoned Military Installation'', ''(Graffiti in verlassener Militäranlage)'', Golden Gate Recreational Area, Kalifornien <gallery> File:Ansel-adams-monolith-the-face-of-half-dome - edit1.jpg|''Monolith The Face of Half Dome'' File:Adams The Tetons and the Snake River.jpg|''The Tetons and the Snake River'' "The Giant Dome, largest stalagmite thus far discovered. It is 16 feet in diameter and estimated to be 60 million years - NARA - 520029.jpg|''The Giant Dome, Carlsbad Caverns National Park'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AA-T22.jpg|''Old Faithful Geyser, Yellowstone National Park'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AA-M17.jpg|''Long's Peak, Rocky Mountain National Park, Colorado'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AAB-02.jpg|''Bolder Dam'', Stroumleitungen </gallery> an14093s77977igewdwp6btikl0wveh 2704288 2704287 2026-09-07T20:30:58Z Zinneke 34 2704288 wikitext text/x-wiki {{SkizzFoto}} {{Infobox Biographie}} Den '''Ansel Easton Adams''', gebuer den [[20. Februar]] [[1902]] zu [[San Francisco]], a [[Kalifornien]], a gestuerwen den [[22. Abrëll]][[1984]] zu [[Carmel-by-the-Sea]], a Kalifornien, war en US-amerikanesche Fotograf, Auteur An Enseignant vun der kënschtlerecher [[Fotografie]]. Hie gouf virun allem bekannt duerch seng impressionant [[Schwaarz-Wäiss|schwaarz-wäiss]] [[Landschaftsfotografie|Landschafts- an Naturfotografien]] aus den Nationalparken, ''National Monuments'' an de ''Wilderness Areas'' am Weste vun de Vereenegte Staaten, fir deenen hiren Erhalt hie sech säi Liewe laang agesat huet. Als Matgrënner vun der Grupp [[f/64]] zielt hien zu den Pionéiere vun der ''[[straight photography]]'' a gëllt allgemeng als ee vun de bedeitendsten amerikanesche Fotografen. Den Adams huet eng ganz Rëtsch Léierbicher zu der Theorie a Praxis vun der Fototechnik publizéiert. Den [[Zonesystem]], deen e mam [[Fred Archer]] zesumme formuléiert huet, huet nei Weeër fir d'Konschtfotografie a Schwaarz-Wäiss opgemaach. == Berüümt Fotografien == '''Als Klassiker der Landschaftsfotografie gëllen:'''<ref>Dës Selektioun baséiert op ''Ansel Adams: Meisterphotos'', Christian Verlag, München 1984, 3. Oplo 1995.</ref> * 1927: ''Monolith, The Face of Half Dome'', ''(Monolith, Steilwand des Half Dome)'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1932: ''Frozen Lake and Cliffs'', ''(Zugefrorener See mit Felsabbruch)'', Sequoia National Park, Sierra Nevada * 1932: ''The Golden Gate before the Bridge'', ''(Das Golden Gate vor dem Brückenbau)'', San Francisco * 1940: ''Surf Sequence'', ''(Brandung, eine Sequenz)'', sechs Fotografien, Küste bei San Mateo, Kalifornien * 1941: ''Moonrise'', ''(Mondaufgang)'', Hernandez, New Mexico * 1944: ''Clearing Winter Storm'', ''(Ende eines Wintersturms)'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1944: ''Winter Sunrise'', ''(Sonnenaufgang im Winter)'', Sierra Nevada, von Lone Pine aus gesehen, Kalifornien * 1945: ''Mount Williamson'', Sierra Nevada, von Manzanar aus gesehen, Kalifornien * 1947: ''Mount McKinley and Wonder Lake'' ''(Mount McKinley und Wonder Lake)'', Denali National Park, Alaska * 1948: ''Sand Dunes, Sunrise'', ''(Sanddünen im Sonnenaufgang)'', Death Valley National Monument, Kalifornien * 1950: ''Early Morning, Merced River, Autumn'' ''(Früher Herbstmorgen, Merced River)'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1950: ''Base of Upper Yosemite Fall'', ''(Oberer Yosemite-Wasserfall)'', Yosemite National Park * 1956: ''Half Dome, Yosemite Valley'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1960: ''Moon and Half Dome'', ''(Mond und Half Dome)'', * 1968: ''El Capitan, Winter Sunrise'', ''El Capitan, winterlicher Sonnenaufgang'', Yosemite National Park, Kalifornien '''Portraiten:''' * 1933: ''Alfred Stieglitz, An American Place'', New York City * 1937: ''Georgia O’Keeffe and Orville Cox'', Canyon de Chelly National Monument * 1940: ''Edward Weston'', Carmel Highlands, Kalifornien * 1955: ''Farmer Family'', Melones, Kalifornien * 1961: ''Martha Porter, Pioneer Woman'', Orderville, Utah * 1974: ''Jacques-Henri Lartigue'', Arles, Frankreich '''Aner Motiver:''' * 1929: ''Saint Francis Church, Ranchos de Taos'', Taos, New Mexico * 1958: ''Aspens'', ''(Espen)'', zwei Fotografien, Nördliches New Mexico * 1956: ''Buddhist Grave Markers and Rainbow'', ''(Buddhistische Grabsteine und Regenbogen)'', Paia, Maui, Hawaii * 1982: ''Graffiti, Abandoned Military Installation'', ''(Graffiti in verlassener Militäranlage)'', Golden Gate Recreational Area, Kalifornien <gallery> File:Ansel-adams-monolith-the-face-of-half-dome - edit1.jpg|''Monolith The Face of Half Dome'' File:Adams The Tetons and the Snake River.jpg|''The Tetons and the Snake River'' "The Giant Dome, largest stalagmite thus far discovered. It is 16 feet in diameter and estimated to be 60 million years - NARA - 520029.jpg|''The Giant Dome, Carlsbad Caverns National Park'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AA-T22.jpg|''Old Faithful Geyser, Yellowstone National Park'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AA-M17.jpg|''Long's Peak, Rocky Mountain National Park, Colorado'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AAB-02.jpg|''Bolder Dam'', Stroumleitungen </gallery> == Kuckt och == * [[Lëscht vu Fotografen]] == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Adams Ansel}} [[Kategorie:US-amerikanesch Fotografen]] [[Kategorie:Gebuer 1902]] [[Kategorie:Gestuerwen 1984]] 6x9jvu0wwe91h3hj23f0ohg0h9cqkiy 2704289 2704288 2026-09-07T20:35:50Z Zinneke 34 /* Berüümt Fotografien */ 2704289 wikitext text/x-wiki {{SkizzFoto}} {{Infobox Biographie}} Den '''Ansel Easton Adams''', gebuer den [[20. Februar]] [[1902]] zu [[San Francisco]], a [[Kalifornien]], a gestuerwen den [[22. Abrëll]][[1984]] zu [[Carmel-by-the-Sea]], a Kalifornien, war en US-amerikanesche Fotograf, Auteur An Enseignant vun der kënschtlerecher [[Fotografie]]. Hie gouf virun allem bekannt duerch seng impressionant [[Schwaarz-Wäiss|schwaarz-wäiss]] [[Landschaftsfotografie|Landschafts- an Naturfotografien]] aus den Nationalparken, ''National Monuments'' an de ''Wilderness Areas'' am Weste vun de Vereenegte Staaten, fir deenen hiren Erhalt hie sech säi Liewe laang agesat huet. Als Matgrënner vun der Grupp [[f/64]] zielt hien zu den Pionéiere vun der ''[[straight photography]]'' a gëllt allgemeng als ee vun de bedeitendsten amerikanesche Fotografen. Den Adams huet eng ganz Rëtsch Léierbicher zu der Theorie a Praxis vun der Fototechnik publizéiert. Den [[Zonesystem]], deen e mam [[Fred Archer]] zesumme formuléiert huet, huet nei Weeër fir d'Konschtfotografie a Schwaarz-Wäiss opgemaach. == Berüümt Fotografien == '''Als Klassiker der Landschaftsfotografie gëllen:'''<ref>Dës Selektioun baséiert op ''Ansel Adams: Meisterphotos'', Christian Verlag, München 1984, 3. Oplo 1995.</ref> * 1927: ''Monolith, The Face of Half Dome'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1932: ''Frozen Lake and Cliffs'', [[Sequoia National Park]], [[Sierra Nevada]] * 1932: ''The Golden Gate before the Bridge'', San Francisco * 1940: ''Surf Sequence'', sechs Fotografien, Küst bei San Mateo, Kalifornien * 1941: ''Moonrise'', Hernandez, New Mexico * 1944: ''Clearing Winter Storm'', [[Yosemite-Nationalpark|Yosemite National Park]], Kalifornien * 1944: ''Winter Sunrise'', Sierra Nevada, vu Lone Pine aus gekuckt, Kalifornien * 1945: ''Mount Williamson'', Sierra Nevada, vu Manzanar aus gekuckt, Kalifornien * 1947: ''Mount McKinley and Wonder Lake'', [[Denali National Park]], Alaska * 1948: ''Sand Dunes, Sunrise'', [[Death Valley]] National Monument, Kalifornien * 1950: ''Early Morning, Merced River, Autumn'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1950: ''Base of Upper Yosemite Fall'', Yosemite National Park * 1956: ''Half Dome, Yosemite Valley'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1960: ''Moon and Half Dome'', Yosemite National Park, Kalifornien '''Portraiten:''' * 1933: ''Alfred Stieglitz, An American Place'', New York City * 1937: ''Georgia O’Keeffe and Orville Cox'', Canyon de Chelly National Monument * 1940: ''Edward Weston'', Carmel Highlands, Kalifornien * 1955: ''Farmer Family'', Melones, Kalifornien * 1961: ''Martha Porter, Pioneer Woman'', Orderville, Utah * 1974: ''Jacques-Henri Lartigue'', Arles, Frankreich '''Aner Motiver:''' * 1929: ''Saint Francis Church, Ranchos de Taos'', Taos, New Mexico * 1958: ''Aspens'', ''(Espen)'', zwei Fotografien, Nördliches New Mexico * 1956: ''Buddhist Grave Markers and Rainbow'', ''(Buddhistische Grabsteine und Regenbogen)'', Paia, Maui, Hawaii * 1982: ''Graffiti, Abandoned Military Installation'', ''(Graffiti in verlassener Militäranlage)'', Golden Gate Recreational Area, Kalifornien <gallery> File:Ansel-adams-monolith-the-face-of-half-dome - edit1.jpg|''Monolith The Face of Half Dome'' File:Adams The Tetons and the Snake River.jpg|''The Tetons and the Snake River'' "The Giant Dome, largest stalagmite thus far discovered. It is 16 feet in diameter and estimated to be 60 million years - NARA - 520029.jpg|''The Giant Dome, Carlsbad Caverns National Park'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AA-T22.jpg|''Old Faithful Geyser, Yellowstone National Park'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AA-M17.jpg|''Long's Peak, Rocky Mountain National Park, Colorado'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AAB-02.jpg|''Bolder Dam'', Stroumleitungen </gallery> == Kuckt och == * [[Lëscht vu Fotografen]] == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Adams Ansel}} [[Kategorie:US-amerikanesch Fotografen]] [[Kategorie:Gebuer 1902]] [[Kategorie:Gestuerwen 1984]] nkjxcvlhfq2dgozyca119w4kvmsw3ga 2704298 2704289 2026-09-07T21:16:19Z GilPe 14980 2704298 wikitext text/x-wiki {{SkizzFoto}} {{Infobox Biographie}} Den '''Ansel Easton Adams''', gebuer den [[20. Februar]] [[1902]] zu [[San Francisco]], a [[Kalifornien]], a gestuerwen den [[22. Abrëll]][[1984]] zu [[Carmel-by-the-Sea]], a Kalifornien, war en US-amerikanesche Fotograf, Auteur an Enseignant vun der kënschtlerescher [[Fotografie]]. Hie gouf virun allem bekannt duerch seng impressionant [[Schwaarz-Wäiss|schwaarz-wäiss]] [[Landschaftsfotografie|Landschafts- an Naturfotografien]] aus den Nationalparken, ''National Monuments'' an de ''Wilderness Areas'' am Weste vun de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]], fir deenen hiren Erhalt hie sech säi Liewe laang agesat huet. Als Matgrënner vun der Grupp [[f/64]] zielt hien zu de Pionéier vun der ''[[straight photography]]'' a gëllt allgemeng als ee vun de bedeitendsten amerikanesche Fotografen. Den Adams huet eng ganz Rëtsch Léierbicher zu der Theorie a Praxis vun der Fototechnik publizéiert. Den [[Zonesystem]], deen e mam [[Fred Archer]] zesumme formuléiert huet, huet nei Weeër fir d'Konschtfotografie a Schwaarz-Wäiss opgemaach. == Berüümt Fotografien == '''Als Klassiker der Landschaftsfotografie gëllen:'''<ref>Dës Selektioun baséiert op ''Ansel Adams: Meisterphotos'', Christian Verlag, München 1984, 3. Oplo 1995.</ref> * 1927: ''Monolith, The Face of Half Dome'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1932: ''Frozen Lake and Cliffs'', [[Sequoia National Park]], [[Sierra Nevada]] * 1932: ''The Golden Gate before the Bridge'', San Francisco * 1940: ''Surf Sequence'', sechs Fotografien, Küst bei San Mateo, Kalifornien * 1941: ''Moonrise'', Hernandez, New Mexico * 1944: ''Clearing Winter Storm'', [[Yosemite-Nationalpark|Yosemite National Park]], Kalifornien * 1944: ''Winter Sunrise'', Sierra Nevada, vu Lone Pine aus gekuckt, Kalifornien * 1945: ''Mount Williamson'', Sierra Nevada, vu Manzanar aus gekuckt, Kalifornien * 1947: ''Mount McKinley and Wonder Lake'', [[Denali National Park]], Alaska * 1948: ''Sand Dunes, Sunrise'', [[Death Valley]] National Monument, Kalifornien * 1950: ''Early Morning, Merced River, Autumn'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1950: ''Base of Upper Yosemite Fall'', Yosemite National Park * 1956: ''Half Dome, Yosemite Valley'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1960: ''Moon and Half Dome'', Yosemite National Park, Kalifornien '''Portraiten:''' * 1933: ''Alfred Stieglitz, An American Place'', New York City * 1937: ''Georgia O’Keeffe and Orville Cox'', Canyon de Chelly National Monument * 1940: ''Edward Weston'', Carmel Highlands, Kalifornien * 1955: ''Farmer Family'', Melones, Kalifornien * 1961: ''Martha Porter, Pioneer Woman'', Orderville, Utah * 1974: ''Jacques-Henri Lartigue'', Arles, Frankreich '''Aner Motiver:''' * 1929: ''Saint Francis Church, Ranchos de Taos'', Taos, New Mexico * 1958: ''Aspens'', ''(Espen)'', zwei Fotografien, Nördliches New Mexico * 1956: ''Buddhist Grave Markers and Rainbow'', ''(Buddhistische Grabsteine und Regenbogen)'', Paia, Maui, Hawaii * 1982: ''Graffiti, Abandoned Military Installation'', ''(Graffiti in verlassener Militäranlage)'', Golden Gate Recreational Area, Kalifornien <gallery> File:Ansel-adams-monolith-the-face-of-half-dome - edit1.jpg|''Monolith The Face of Half Dome'' File:Adams The Tetons and the Snake River.jpg|''The Tetons and the Snake River'' "The Giant Dome, largest stalagmite thus far discovered. It is 16 feet in diameter and estimated to be 60 million years - NARA - 520029.jpg|''The Giant Dome, Carlsbad Caverns National Park'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AA-T22.jpg|''Old Faithful Geyser, Yellowstone National Park'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AA-M17.jpg|''Long's Peak, Rocky Mountain National Park, Colorado'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AAB-02.jpg|''Bolder Dam'', Stroumleitungen </gallery> == Kuckt och == * [[Lëscht vu Fotografen]] == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Adams Ansel}} [[Kategorie:US-amerikanesch Fotografen]] [[Kategorie:Gebuer 1902]] [[Kategorie:Gestuerwen 1984]] as5ua1wjrgeugt1tmzo08mnkca6scia 2704303 2704298 2026-09-08T08:55:32Z Les Meloures 580 k 2704303 wikitext text/x-wiki {{SkizzFoto}} {{Infobox Biographie}} Den '''Ansel Easton Adams''', gebuer den [[20. Februar]] [[1902]] zu [[San Francisco]], a [[Kalifornien]], a gestuerwen den [[22. Abrëll]][[1984]] zu [[Carmel-by-the-Sea]], a Kalifornien, war en US-amerikanesche Fotograf, Auteur an Enseignant vun der kënschtlerescher [[Fotografie]]. Hie gouf virun allem wéinst sengen impressionante [[Schwaarz-Wäiss|schwaarz-wäiss]] [[Landschaftsfotografie|Landschafts- an Naturfotoen]] aus den Nationalparken, ''National Monuments'' an de ''Wilderness Areas'' am Weste vun de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]] bekannt, fir deenen hiren Erhalt hie sech säi Liewe laang agesat huet. Als Matgrënner vun der Grupp [[f/64]] zielt hien zu de Pionéier vun der ''[[straight photography]]'' a gëllt allgemeng als ee vun de bedeitendsten amerikanesche Fotografen. Den Adams huet eng ganz Rëtsch Léierbicher iwwer d'Theorie an d'Praxis vun der Fototechnik publizéiert. Den [[Zonesystem]], deen e mam [[Fred Archer]] zesumme formuléiert huet, huet nei Weeër fir d'Konschtfotografie a Schwaarz-Wäiss opgemaach. == Berüümt Fotoen == '''Als Klassiker vun der Landschaftsfotografie gëllen:'''<ref>Dës Selektioun baséiert op ''Ansel Adams: Meisterphotos'', Christian Verlag, München 1984, 3. Oplo 1995.</ref> * 1927: ''Monolith, The Face of Half Dome'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1932: ''Frozen Lake and Cliffs'', [[Sequoia National Park]], [[Sierra Nevada]] * 1932: ''The Golden Gate before the Bridge'', San Francisco * 1940: ''Surf Sequence'', sechs Fotografien, Küst bei San Mateo, Kalifornien * 1941: ''Moonrise'', Hernandez, New Mexico * 1944: ''Clearing Winter Storm'', [[Yosemite-Nationalpark|Yosemite National Park]], Kalifornien * 1944: ''Winter Sunrise'', Sierra Nevada, vu Lone Pine aus gekuckt, Kalifornien * 1945: ''Mount Williamson'', Sierra Nevada, vu Manzanar aus gekuckt, Kalifornien * 1947: ''Mount McKinley and Wonder Lake'', [[Denali National Park]], Alaska * 1948: ''Sand Dunes, Sunrise'', [[Death Valley]] National Monument, Kalifornien * 1950: ''Early Morning, Merced River, Autumn'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1950: ''Base of Upper Yosemite Fall'', Yosemite National Park * 1956: ''Half Dome, Yosemite Valley'', Yosemite National Park, Kalifornien * 1960: ''Moon and Half Dome'', Yosemite National Park, Kalifornien '''Portraiten:''' * 1933: ''Alfred Stieglitz, An American Place'', New York City * 1937: ''Georgia O’Keeffe and Orville Cox'', Canyon de Chelly National Monument * 1940: ''Edward Weston'', Carmel Highlands, Kalifornien * 1955: ''Farmer Family'', Melones, Kalifornien * 1961: ''Martha Porter, Pioneer Woman'', Orderville, Utah * 1974: ''Jacques-Henri Lartigue'', Arles, Frankreich '''Aner Motiver:''' * 1929: ''Saint Francis Church, Ranchos de Taos'', Taos, New Mexico * 1958: ''Aspens'', ''(Espen)'', zwei Fotografien, Nördliches New Mexico * 1956: ''Buddhist Grave Markers and Rainbow'', ''(Buddhistesch Grafsteng a Reebou)'', Paia, Maui, Hawaii * 1982: ''Graffiti, Abandoned Military Installation'', ''(Graffiti an enger Militärinstallatioun)'', Golden Gate Recreational Area, Kalifornien <gallery> File:Ansel-adams-monolith-the-face-of-half-dome - edit1.jpg|''Monolith The Face of Half Dome'' File:Adams The Tetons and the Snake River.jpg|''The Tetons and the Snake River'' "The Giant Dome, largest stalagmite thus far discovered. It is 16 feet in diameter and estimated to be 60 million years - NARA - 520029.jpg|''The Giant Dome, Carlsbad Caverns National Park'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AA-T22.jpg|''Old Faithful Geyser, Yellowstone National Park'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AA-M17.jpg|''Long's Peak, Rocky Mountain National Park, Colorado'' File:Ansel Adams - National Archives 79-AAB-02.jpg|''Bolder Dam'', Stroumleitungen </gallery> == Kuckt och == * [[Lëscht vu Fotografen]] == Um Spaweck == {{commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{Referenzen}} {{DEFAULTSORT:Adams Ansel}} [[Kategorie:US-amerikanesch Fotografen]] [[Kategorie:Gebuer 1902]] [[Kategorie:Gestuerwen 1984]] bn5djggmvfgibedyn8ez5sq0ymqiq86 3 177082 2704263 2026-09-07T18:32:56Z Puscas 735 .. 2704263 wikitext text/x-wiki {{Test}} [[Benotzer:Puscas|Puscas]] ([[Benotzer Diskussioun:Puscas|Diskussioun]]) 18:32, 7. Sep. 2026 (UTC) 413zx44qembmtzmv3c6tv8jm9683z62 3 177083 2704305 2026-09-08T09:11:19Z GilPe 14980 Säit ugeluecht mat: '{{Moien TK}} {{Test}} Informatiounen déi ouni Grond an ouni Erklärung geläscht ginn (cf [[Marc Glesener (Journalist)]]), kënnen als [[Wikipedia:Vandalismus|Vandalismus]] ugesi ginn. | ~~~~' 2704305 wikitext text/x-wiki {{Moien TK}} {{Test}} Informatiounen déi ouni Grond an ouni Erklärung geläscht ginn (cf [[Marc Glesener (Journalist)]]), kënnen als [[Wikipedia:Vandalismus|Vandalismus]] ugesi ginn. | [[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 09:11, 8. Sep. 2026 (UTC) i5arb8f6sjifs6p1bzecykn7lvrhvqv 0 177084 2704306 2026-09-08T09:28:55Z Johnny Chicago 17 nei 2704306 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Christian Quadflieg''', gebuer den [[11. Abrëll]] [[1945]] zu [[Växjö]] a [[Schweden]] a gestuerwen de [[16. Juli]] [[2023]] zu [[Hamburg]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]] a Regisseur. == Filmographie == === als Schauspiller === ==== Kino ==== * 1976: '' Sprich zu mir wie der Regen '' - (Kuerzfilm) ==== Televisioun (Auswiel) ==== * 1971: ''Das Wunder '' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf Busch]] - Haaptacteuren: [[Lutz Mackensy]], [[Gustl Bayrhammer]] - (als Ritschi) * 1972: ''Sie hätten im Sommer kommen sollen '' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Bachmüller]] - Haaptacteuren: [[Ruth-Maria Kubitschek]], [[Walter Taub]] - (als Paco) * 1975: ''Die unfreiwilligen Reisen des Moritz August Benjowski '' - (TV-Mini-Serie) - (4 Episoden) * 1975: ''Des Christoffel von Grimmelshausen abenteuerlicher Simplicissimus'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1976: ''Star Maidens '' - (TV-Serie) - (10 Episoden) * 1976: ''Der Winter, der ein Sommer war'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1976: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Zwei Flugkarten nach Rio'' - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Klaus Höhne]], [[Manfred Seipold]] - (als Harry Meyer) * 1976-1979: ''Derrick'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1977: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Reifezeugnis'' - Regie: [[Wolfgang Petersen]] - Haaptacteuren: [[Nastassja Kinski]], [[Judy Winter]], [[Klaus Schwarzkopf]] - (als Helmut Fichte) * 1978-2007: ''Der Alte'' - (TV-Serie) - (39 Episoden) * 1979: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Der King'' - Regie: [[Dietrich Haugk]] - Haaptacteuren: [[Klaus Höhne]], [[Frithjof Vierock]], [[Ingmar Zeisberg]] - (als Dr. Offenbach) * 1981: ''Dantons Tod'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Noelte]] - Haaptacteuren: [[Götz George]], [[Mathieu Carrière]], [[Senta Berger]] - (als Camille Desmoulins) * 1987-2013: ''Der Landarzt'' - (TV-Serie) - (39 Episoden) * 1992-1993: ''Mit Leib und Seele'' - (TV-Serie) - (9 Episoden) * 1994-1995: ''Sonntag & Partner'' - (TV-Serie) - (29 Episoden) * 1994-1995: ''Vater wider Willen'' - (TV-Serie) - (29 Episoden) * 1999-2005: ''Siska'' - (TV-Serie) - (39 Episoden) == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Quadflieg Christian}} [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Gebuer 1945]] [[Kategorie:Gestuerwen 2023]] d5qk2nidlyl07m9qmwu08uzd7jipp64 2704309 2704306 2026-09-08T09:31:10Z Johnny Chicago 17 méi 2704309 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Christian Quadflieg''', gebuer den [[11. Abrëll]] [[1945]] zu [[Växjö]] a [[Schweden]] a gestuerwen de [[16. Juli]] [[2023]] zu [[Hamburg]], war en [[Däitschland|däitsche]] [[Schauspiller]] a Regisseur. Hie war de Jong vum Schauspiller [[Will Quadflieg]]. == Filmographie == === als Schauspiller === ==== Kino ==== * 1976: '' Sprich zu mir wie der Regen '' - (Kuerzfilm) ==== Televisioun (Auswiel) ==== * 1971: ''Das Wunder '' - (TV-Film) - Regie: [[Rolf Busch]] - Haaptacteuren: [[Lutz Mackensy]], [[Gustl Bayrhammer]] - (als Ritschi) * 1972: ''Sie hätten im Sommer kommen sollen '' - (TV-Film) - Regie: [[Hans Bachmüller]] - Haaptacteuren: [[Ruth-Maria Kubitschek]], [[Walter Taub]] - (als Paco) * 1975: ''Die unfreiwilligen Reisen des Moritz August Benjowski '' - (TV-Mini-Serie) - (4 Episoden) * 1975: ''Des Christoffel von Grimmelshausen abenteuerlicher Simplicissimus'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1976: ''Star Maidens '' - (TV-Serie) - (10 Episoden) * 1976: ''Der Winter, der ein Sommer war'' - (TV-Mini-Serie) - (3 Episoden) * 1976: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Zwei Flugkarten nach Rio'' - Regie: [[Fritz Umgelter]] - Haaptacteuren: [[Klaus Höhne]], [[Manfred Seipold]] - (als Harry Meyer) * 1976-1979: ''Derrick'' - (TV-Serie) - (3 Episoden) * 1977: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Reifezeugnis'' - Regie: [[Wolfgang Petersen]] - Haaptacteuren: [[Nastassja Kinski]], [[Judy Winter]], [[Klaus Schwarzkopf]] - (als Helmut Fichte) * 1978-2007: ''Der Alte'' - (TV-Serie) - (39 Episoden) * 1979: ''Tatort'' - (TV-Serie) - Episod: ''Der King'' - Regie: [[Dietrich Haugk]] - Haaptacteuren: [[Klaus Höhne]], [[Frithjof Vierock]], [[Ingmar Zeisberg]] - (als Dr. Offenbach) * 1981: ''Dantons Tod'' - (TV-Film) - Regie: [[Rudolf Noelte]] - Haaptacteuren: [[Götz George]], [[Mathieu Carrière]], [[Senta Berger]] - (als Camille Desmoulins) * 1987-2013: ''Der Landarzt'' - (TV-Serie) - (39 Episoden) * 1992-1993: ''Mit Leib und Seele'' - (TV-Serie) - (9 Episoden) * 1994-1995: ''Sonntag & Partner'' - (TV-Serie) - (29 Episoden) * 1994-1995: ''Vater wider Willen'' - (TV-Serie) - (29 Episoden) * 1999-2005: ''Siska'' - (TV-Serie) - (39 Episoden) == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Quadflieg Christian}} [[Kategorie:Däitsch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Gebuer 1945]] [[Kategorie:Gestuerwen 2023]] hptwougycy04jdzyh8kmwhoelz4phvo 0 177085 2704317 2026-09-08T09:44:17Z Johnny Chicago 17 nei 2704317 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} Den '''Ernst Haeusserman''', gebuer als ''Ernst Häussermann'' den [[3. Juni]] [[1916]] zu [[Leipzig]] a gestuerwen den [[11. Juni]] [[1984]] zu [[Wien]], war en [[Däitschland|däitsch]]-[[Éisträich|éisträicheschen]] Theaterdirektor, [[Schauspiller]] a [[Filmregisseur]]. Den Ernst war de Jong vum Schauspiller [[Reinhold Häussermann]]. Als Judd ass hien 1938 aus [[Éisträich]] an d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] emigréiert. Hien krut do kleng Rollen als Schauspiller beim Film. Hien huet och säin Numm geännert an ''Ernst Haeusserman'' oder och a verschiddene Filmer an ''Ernst Hausmann''. Nom [[Zweete Weltkrich|Krich]] koum hien erëm zréck an Éisträich an huet do d'Direktioun vun Theateren zu Wien iwwerholl. Spéider huet hien och Filmer fir d'Televisioun als Regisseur gedréit. Hie war vun 1954 bis zu sengem Doud am Joer 1984 mat der Schauspillerin [[Susi Nicoletti]] bestuet. == Filmographie == === Kino === === als Schauspiller === * 1934: ''Ein Stern fällt vom Himmel'' - Regie: [[Max Neufeld]] - Haaptacteuren: [[Joseph Schmidt]], [[Egon von Jordan]] * 1935: ''Címzett ismeretlen'' - Regie: [[Béla Gaál]] - Haaptacteuren: [[Irén Ágay]], [[Imre Ráday]] - (als Toni) * 1940: ''Dr. Ehrlich's Magic Bullet'' - Regie: [[William Dieterle]] - Haaptacteuren: [[Edward G. Robinson]], [[Ruth Gordon]] - (als Hans Weisgart) * 1940: ''Four Sons'' - Regie: [[Archie Mayo]] - Haaptacteuren: [[Don Ameche]], [[Eugenie Leontovich]] - (als Schmitt) * 1940: ''A Dispatch from Reuters'' - Regie: William Dieterle - Haaptacteuren: Edward G. Robinson, [[Edna Best]] - (als Heinrich) * 1941: ''Underground'' - Regie: [[Vincent Sherman]] - Haaptacteuren: [[Jeffrey Lynn]], [[Philip Dorn]] - (als Rudi) * 1942: ''The Pied Piper'' - Regie: [[Irving Pichel]] - Haaptacteuren: [[Monty Woolley]], [[Roddy McDowall]] - (als Zaldot) * 1942: ''Secret Enemies'' - Regie: [[Benjamin Stoloff]] - Haaptacteuren: [[Craig Stevens]], [[Faye Emerson]] * 1942: ''Once Upon a Honeymoon'' - Regie: [[Leo McCarey]] - Haaptacteuren: [[Cary Grant]], [[Ginger Rogers]] * 1943: ''The Fighting Guerrillas'' - Regie: [[Louis King]] - Haaptacteuren: [[Philip Dorn]], [[Anna Sten]] - (als däitschen Zaldot) * 1978: ''The Moon Is Down'' - Regie: [[Irving Pichel]] - Haaptacteuren: [[Cedric Hardwicke]], [[Lee J. Cobb]] - (als Moeller) * 1943: ''Tonight We Raid Calais'' - Regie: [[John Brahm]] - Haaptacteuren: [[Annabella]], [[John Sutton]] * 1943: ''Mission to Moscow'' - Regie: [[Michael Curtiz]] - Haaptacteuren: [[Walter Huston]], [[Ann Harding]] - (als Schëffsstewart) * 1943: ''Action in the North Atlantic'' - Regie: [[Lloyd Bacon]] - Haaptacteuren: [[Humphrey Bogart]], [[Raymond Massey]] * 1943: ''[[Hitler's Madman]]'' - Regie: [[Douglas Sirk]] - Haaptacteuren: [[John Carradine]], [[Patricia Morison]] * 1943: ''Background to Danger'' - Regie: [[Raoul Walsh]] - Haaptacteuren: [[George Raft]], [[Brenda Marshall]] * 1943: ''Hostages'' - Regie: [[Frank Tuttle]] - Haaptacteuren: [[Luise Rainer]], [[Arturo de Córdova]] ==== als Regisseur ==== * 1954: ''Pepi Columbus'' - Haaptacteuren: [[Josef Meinrad]] === Televisioun === ==== als Regisseur (Auswiel) ==== * 1972: ''Weh dem, der lügt'' - Haaptacteuren: [[Fred Liewehr]], [[Klaus Maria Brandauer]], [[Cornelia Froboess]] * 1974: ''Fräulein Else'' - Haaptacteuren: [[Marianne Nentwich]], [[Curd Jürgens]], [[Susi Nicoletti]] * 1975: ''Ein treuer Diener seines Herrn'' - Haaptacteuren: [[Sabine Sinjen]], [[Walther Reyer]], [[Sonja Sutter]] * 1976: ''Armut'' - Haaptacteuren: [[Karl Paryla]], Susi Nicoletti * 1976: ''Der Raub der Sabinerinnen'' - Haaptacteuren: Fred Liewehr, [[Paul Hoffmann (Schauspiller)|Paul Hoffmann]] * 1979: ''Berggasse 19'' - Haaptacteuren: Curd Jürgens, [[Eva Kerbler]] * 1981: ''Der Traum ein Leben'' - Haaptacteuren: Walther Reyer, [[Senta Berger]], Klaus Maria Brandauer == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Haeusserman Ernst}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Theaterregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Deutscher]] [[Kategorie:Gebuer 1916]] [[Kategorie:Gestuerwen 1984]] 70zhc165fpz69ojb0hkodfb9echuhzn 2704318 2704317 2026-09-08T09:44:40Z Johnny Chicago 17 /* Um Spaweck */ 2704318 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} Den '''Ernst Haeusserman''', gebuer als ''Ernst Häussermann'' den [[3. Juni]] [[1916]] zu [[Leipzig]] a gestuerwen den [[11. Juni]] [[1984]] zu [[Wien]], war en [[Däitschland|däitsch]]-[[Éisträich|éisträicheschen]] Theaterdirektor, [[Schauspiller]] a [[Filmregisseur]]. Den Ernst war de Jong vum Schauspiller [[Reinhold Häussermann]]. Als Judd ass hien 1938 aus [[Éisträich]] an d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] emigréiert. Hien krut do kleng Rollen als Schauspiller beim Film. Hien huet och säin Numm geännert an ''Ernst Haeusserman'' oder och a verschiddene Filmer an ''Ernst Hausmann''. Nom [[Zweete Weltkrich|Krich]] koum hien erëm zréck an Éisträich an huet do d'Direktioun vun Theateren zu Wien iwwerholl. Spéider huet hien och Filmer fir d'Televisioun als Regisseur gedréit. Hie war vun 1954 bis zu sengem Doud am Joer 1984 mat der Schauspillerin [[Susi Nicoletti]] bestuet. == Filmographie == === Kino === === als Schauspiller === * 1934: ''Ein Stern fällt vom Himmel'' - Regie: [[Max Neufeld]] - Haaptacteuren: [[Joseph Schmidt]], [[Egon von Jordan]] * 1935: ''Címzett ismeretlen'' - Regie: [[Béla Gaál]] - Haaptacteuren: [[Irén Ágay]], [[Imre Ráday]] - (als Toni) * 1940: ''Dr. Ehrlich's Magic Bullet'' - Regie: [[William Dieterle]] - Haaptacteuren: [[Edward G. Robinson]], [[Ruth Gordon]] - (als Hans Weisgart) * 1940: ''Four Sons'' - Regie: [[Archie Mayo]] - Haaptacteuren: [[Don Ameche]], [[Eugenie Leontovich]] - (als Schmitt) * 1940: ''A Dispatch from Reuters'' - Regie: William Dieterle - Haaptacteuren: Edward G. Robinson, [[Edna Best]] - (als Heinrich) * 1941: ''Underground'' - Regie: [[Vincent Sherman]] - Haaptacteuren: [[Jeffrey Lynn]], [[Philip Dorn]] - (als Rudi) * 1942: ''The Pied Piper'' - Regie: [[Irving Pichel]] - Haaptacteuren: [[Monty Woolley]], [[Roddy McDowall]] - (als Zaldot) * 1942: ''Secret Enemies'' - Regie: [[Benjamin Stoloff]] - Haaptacteuren: [[Craig Stevens]], [[Faye Emerson]] * 1942: ''Once Upon a Honeymoon'' - Regie: [[Leo McCarey]] - Haaptacteuren: [[Cary Grant]], [[Ginger Rogers]] * 1943: ''The Fighting Guerrillas'' - Regie: [[Louis King]] - Haaptacteuren: [[Philip Dorn]], [[Anna Sten]] - (als däitschen Zaldot) * 1978: ''The Moon Is Down'' - Regie: [[Irving Pichel]] - Haaptacteuren: [[Cedric Hardwicke]], [[Lee J. Cobb]] - (als Moeller) * 1943: ''Tonight We Raid Calais'' - Regie: [[John Brahm]] - Haaptacteuren: [[Annabella]], [[John Sutton]] * 1943: ''Mission to Moscow'' - Regie: [[Michael Curtiz]] - Haaptacteuren: [[Walter Huston]], [[Ann Harding]] - (als Schëffsstewart) * 1943: ''Action in the North Atlantic'' - Regie: [[Lloyd Bacon]] - Haaptacteuren: [[Humphrey Bogart]], [[Raymond Massey]] * 1943: ''[[Hitler's Madman]]'' - Regie: [[Douglas Sirk]] - Haaptacteuren: [[John Carradine]], [[Patricia Morison]] * 1943: ''Background to Danger'' - Regie: [[Raoul Walsh]] - Haaptacteuren: [[George Raft]], [[Brenda Marshall]] * 1943: ''Hostages'' - Regie: [[Frank Tuttle]] - Haaptacteuren: [[Luise Rainer]], [[Arturo de Córdova]] ==== als Regisseur ==== * 1954: ''Pepi Columbus'' - Haaptacteuren: [[Josef Meinrad]] === Televisioun === ==== als Regisseur (Auswiel) ==== * 1972: ''Weh dem, der lügt'' - Haaptacteuren: [[Fred Liewehr]], [[Klaus Maria Brandauer]], [[Cornelia Froboess]] * 1974: ''Fräulein Else'' - Haaptacteuren: [[Marianne Nentwich]], [[Curd Jürgens]], [[Susi Nicoletti]] * 1975: ''Ein treuer Diener seines Herrn'' - Haaptacteuren: [[Sabine Sinjen]], [[Walther Reyer]], [[Sonja Sutter]] * 1976: ''Armut'' - Haaptacteuren: [[Karl Paryla]], Susi Nicoletti * 1976: ''Der Raub der Sabinerinnen'' - Haaptacteuren: Fred Liewehr, [[Paul Hoffmann (Schauspiller)|Paul Hoffmann]] * 1979: ''Berggasse 19'' - Haaptacteuren: Curd Jürgens, [[Eva Kerbler]] * 1981: ''Der Traum ein Leben'' - Haaptacteuren: Walther Reyer, [[Senta Berger]], Klaus Maria Brandauer == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Haeusserman Ernst}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Theaterregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1916]] [[Kategorie:Gestuerwen 1984]] fpur8x0ca0me9bls26f3o6iahnwywt4 2704319 2704318 2026-09-08T09:46:07Z Johnny Chicago 17 /* Um Spaweck */ 2704319 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} Den '''Ernst Haeusserman''', gebuer als ''Ernst Häussermann'' den [[3. Juni]] [[1916]] zu [[Leipzig]] a gestuerwen den [[11. Juni]] [[1984]] zu [[Wien]], war en [[Däitschland|däitsch]]-[[Éisträich|éisträicheschen]] Theaterdirektor, [[Schauspiller]] a [[Filmregisseur]]. Den Ernst war de Jong vum Schauspiller [[Reinhold Häussermann]]. Als Judd ass hien 1938 aus [[Éisträich]] an d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] emigréiert. Hien krut do kleng Rollen als Schauspiller beim Film. Hien huet och säin Numm geännert an ''Ernst Haeusserman'' oder och a verschiddene Filmer an ''Ernst Hausmann''. Nom [[Zweete Weltkrich|Krich]] koum hien erëm zréck an Éisträich an huet do d'Direktioun vun Theateren zu Wien iwwerholl. Spéider huet hien och Filmer fir d'Televisioun als Regisseur gedréit. Hie war vun 1954 bis zu sengem Doud am Joer 1984 mat der Schauspillerin [[Susi Nicoletti]] bestuet. == Filmographie == === Kino === === als Schauspiller === * 1934: ''Ein Stern fällt vom Himmel'' - Regie: [[Max Neufeld]] - Haaptacteuren: [[Joseph Schmidt]], [[Egon von Jordan]] * 1935: ''Címzett ismeretlen'' - Regie: [[Béla Gaál]] - Haaptacteuren: [[Irén Ágay]], [[Imre Ráday]] - (als Toni) * 1940: ''Dr. Ehrlich's Magic Bullet'' - Regie: [[William Dieterle]] - Haaptacteuren: [[Edward G. Robinson]], [[Ruth Gordon]] - (als Hans Weisgart) * 1940: ''Four Sons'' - Regie: [[Archie Mayo]] - Haaptacteuren: [[Don Ameche]], [[Eugenie Leontovich]] - (als Schmitt) * 1940: ''A Dispatch from Reuters'' - Regie: William Dieterle - Haaptacteuren: Edward G. Robinson, [[Edna Best]] - (als Heinrich) * 1941: ''Underground'' - Regie: [[Vincent Sherman]] - Haaptacteuren: [[Jeffrey Lynn]], [[Philip Dorn]] - (als Rudi) * 1942: ''The Pied Piper'' - Regie: [[Irving Pichel]] - Haaptacteuren: [[Monty Woolley]], [[Roddy McDowall]] - (als Zaldot) * 1942: ''Secret Enemies'' - Regie: [[Benjamin Stoloff]] - Haaptacteuren: [[Craig Stevens]], [[Faye Emerson]] * 1942: ''Once Upon a Honeymoon'' - Regie: [[Leo McCarey]] - Haaptacteuren: [[Cary Grant]], [[Ginger Rogers]] * 1943: ''The Fighting Guerrillas'' - Regie: [[Louis King]] - Haaptacteuren: [[Philip Dorn]], [[Anna Sten]] - (als däitschen Zaldot) * 1978: ''The Moon Is Down'' - Regie: [[Irving Pichel]] - Haaptacteuren: [[Cedric Hardwicke]], [[Lee J. Cobb]] - (als Moeller) * 1943: ''Tonight We Raid Calais'' - Regie: [[John Brahm]] - Haaptacteuren: [[Annabella]], [[John Sutton]] * 1943: ''Mission to Moscow'' - Regie: [[Michael Curtiz]] - Haaptacteuren: [[Walter Huston]], [[Ann Harding]] - (als Schëffsstewart) * 1943: ''Action in the North Atlantic'' - Regie: [[Lloyd Bacon]] - Haaptacteuren: [[Humphrey Bogart]], [[Raymond Massey]] * 1943: ''[[Hitler's Madman]]'' - Regie: [[Douglas Sirk]] - Haaptacteuren: [[John Carradine]], [[Patricia Morison]] * 1943: ''Background to Danger'' - Regie: [[Raoul Walsh]] - Haaptacteuren: [[George Raft]], [[Brenda Marshall]] * 1943: ''Hostages'' - Regie: [[Frank Tuttle]] - Haaptacteuren: [[Luise Rainer]], [[Arturo de Córdova]] ==== als Regisseur ==== * 1954: ''Pepi Columbus'' - Haaptacteuren: [[Josef Meinrad]] === Televisioun === ==== als Regisseur (Auswiel) ==== * 1972: ''Weh dem, der lügt'' - Haaptacteuren: [[Fred Liewehr]], [[Klaus Maria Brandauer]], [[Cornelia Froboess]] * 1974: ''Fräulein Else'' - Haaptacteuren: [[Marianne Nentwich]], [[Curd Jürgens]], [[Susi Nicoletti]] * 1975: ''Ein treuer Diener seines Herrn'' - Haaptacteuren: [[Sabine Sinjen]], [[Walther Reyer]], [[Sonja Sutter]] * 1976: ''Armut'' - Haaptacteuren: [[Karl Paryla]], Susi Nicoletti * 1976: ''Der Raub der Sabinerinnen'' - Haaptacteuren: Fred Liewehr, [[Paul Hoffmann (Schauspiller)|Paul Hoffmann]] * 1979: ''Berggasse 19'' - Haaptacteuren: Curd Jürgens, [[Eva Kerbler]] * 1981: ''Der Traum ein Leben'' - Haaptacteuren: Walther Reyer, [[Senta Berger]], Klaus Maria Brandauer == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Haeusserman Ernst}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Theaterregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1916]] [[Kategorie:Gestuerwen 1984]] 1z3arujl6ffaq0fs54iqntca5l9y30y 2704320 2704319 2026-09-08T09:50:54Z Johnny Chicago 17 2704320 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} Den '''Ernst Haeussermann''', gebuer als ''Ernst Häussermann'' den [[3. Juni]] [[1916]] zu [[Leipzig]] a gestuerwen den [[11. Juni]] [[1984]] zu [[Wien]], war en [[Däitschland|däitsch]]-[[Éisträich|éisträicheschen]] Theaterdirektor, [[Schauspiller]] a [[Filmregisseur]]. Den Ernst war de Jong vum Schauspiller [[Reinhold Häussermann]]. Als Judd ass hien 1938 aus [[Éisträich]] an d'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] emigréiert. Hien krut do kleng Rollen als Schauspiller beim Film. Hien huet och säin Numm geännert an ''Ernst Haeusserman'' oder och a verschiddene Filmer an ''Ernst Hausmann''. Nom [[Zweete Weltkrich|Krich]] koum hien erëm zréck an Éisträich an huet do d'Direktioun vun Theateren zu Wien iwwerholl. Spéider huet hien och Filmer fir d'Televisioun als Regisseur gedréit. Hie war vun 1954 bis zu sengem Doud am Joer 1984 mat der Schauspillerin [[Susi Nicoletti]] bestuet. == Filmographie == === Kino === === als Schauspiller === * 1934: ''Ein Stern fällt vom Himmel'' - Regie: [[Max Neufeld]] - Haaptacteuren: [[Joseph Schmidt]], [[Egon von Jordan]] * 1935: ''Címzett ismeretlen'' - Regie: [[Béla Gaál]] - Haaptacteuren: [[Irén Ágay]], [[Imre Ráday]] - (als Toni) * 1940: ''Dr. Ehrlich's Magic Bullet'' - Regie: [[William Dieterle]] - Haaptacteuren: [[Edward G. Robinson]], [[Ruth Gordon]] - (als Hans Weisgart) * 1940: ''Four Sons'' - Regie: [[Archie Mayo]] - Haaptacteuren: [[Don Ameche]], [[Eugenie Leontovich]] - (als Schmitt) * 1940: ''A Dispatch from Reuters'' - Regie: William Dieterle - Haaptacteuren: Edward G. Robinson, [[Edna Best]] - (als Heinrich) * 1941: ''Underground'' - Regie: [[Vincent Sherman]] - Haaptacteuren: [[Jeffrey Lynn]], [[Philip Dorn]] - (als Rudi) * 1942: ''The Pied Piper'' - Regie: [[Irving Pichel]] - Haaptacteuren: [[Monty Woolley]], [[Roddy McDowall]] - (als Zaldot) * 1942: ''Secret Enemies'' - Regie: [[Benjamin Stoloff]] - Haaptacteuren: [[Craig Stevens]], [[Faye Emerson]] * 1942: ''Once Upon a Honeymoon'' - Regie: [[Leo McCarey]] - Haaptacteuren: [[Cary Grant]], [[Ginger Rogers]] * 1943: ''The Fighting Guerrillas'' - Regie: [[Louis King]] - Haaptacteuren: [[Philip Dorn]], [[Anna Sten]] - (als däitschen Zaldot) * 1978: ''The Moon Is Down'' - Regie: [[Irving Pichel]] - Haaptacteuren: [[Cedric Hardwicke]], [[Lee J. Cobb]] - (als Moeller) * 1943: ''Tonight We Raid Calais'' - Regie: [[John Brahm]] - Haaptacteuren: [[Annabella]], [[John Sutton]] * 1943: ''Mission to Moscow'' - Regie: [[Michael Curtiz]] - Haaptacteuren: [[Walter Huston]], [[Ann Harding]] - (als Schëffsstewart) * 1943: ''Action in the North Atlantic'' - Regie: [[Lloyd Bacon]] - Haaptacteuren: [[Humphrey Bogart]], [[Raymond Massey]] * 1943: ''[[Hitler's Madman]]'' - Regie: [[Douglas Sirk]] - Haaptacteuren: [[John Carradine]], [[Patricia Morison]] * 1943: ''Background to Danger'' - Regie: [[Raoul Walsh]] - Haaptacteuren: [[George Raft]], [[Brenda Marshall]] * 1943: ''Hostages'' - Regie: [[Frank Tuttle]] - Haaptacteuren: [[Luise Rainer]], [[Arturo de Córdova]] ==== als Regisseur ==== * 1954: ''Pepi Columbus'' - Haaptacteuren: [[Josef Meinrad]] === Televisioun === ==== als Regisseur (Auswiel) ==== * 1972: ''Weh dem, der lügt'' - Haaptacteuren: [[Fred Liewehr]], [[Klaus Maria Brandauer]], [[Cornelia Froboess]] * 1974: ''Fräulein Else'' - Haaptacteuren: [[Marianne Nentwich]], [[Curd Jürgens]], [[Susi Nicoletti]] * 1975: ''Ein treuer Diener seines Herrn'' - Haaptacteuren: [[Sabine Sinjen]], [[Walther Reyer]], [[Sonja Sutter]] * 1976: ''Armut'' - Haaptacteuren: [[Karl Paryla]], Susi Nicoletti * 1976: ''Der Raub der Sabinerinnen'' - Haaptacteuren: Fred Liewehr, [[Paul Hoffmann (Schauspiller)|Paul Hoffmann]] * 1979: ''Berggasse 19'' - Haaptacteuren: Curd Jürgens, [[Eva Kerbler]] * 1981: ''Der Traum ein Leben'' - Haaptacteuren: Walther Reyer, [[Senta Berger]], Klaus Maria Brandauer == Um Spaweck == {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Haeussermann Ernst}} [[Kategorie:Éisträichesch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Filmregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Televisiounsregisseuren]] [[Kategorie:Däitsch Theaterregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Theaterregisseuren]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Däitsch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1916]] [[Kategorie:Gestuerwen 1984]] opio3lsubo3yndq9a3k8uf18wn6jlnm 0 177086 2704326 2026-09-08T10:02:52Z Johnny Chicago 17 nei 2704326 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Walther Reyer''', gebuer de [[4. September]] [[1922]] zu [[Hall in Tirol]] a gestuerwen de [[5. September]] [[1999]] zu [[Innsbruck]], war en [[Éisträich|éisträichesche]] [[Schauspiller]]. Hien huet a bekannte Filmer wéi den historesche Filmer ''[[Sissi - Die junge Kaiserin]]'' a ''[[Sissi - Schicksalsjahre einer Kaiserin]]'' alle béid vum [[Ernst Marischka]], sou wéi an den Abenteuerfilmer vum [[Fritz Lang]] ''[[Der Tiger von Eschnapur]]'' an ''[[Das indische Grabmal]]'' matgespillt. Hie krut och eng Haaptroll am Filmdrama ''L'œil du malin'' vum [[Claude Chabrol]]. == Filmographie == === als Schauspiller === ==== Kino ==== * 1954: ''Der rote Prinz'' - Regie: [[Hans Schott-Schöbinger]] - Haaptacteuren: [[Inge Egger]], [[Peter Pasetti]] * 1954: ''Das sündige Dorf'' - Regie: [[Ferdinand Dörfler]] - Haaptacteuren: [[Joe Stöckel]], [[Günther Lüders]] - (als Sepp Stangassinger) * 1956: ''Kronprinz Rudolfs letzte Liebe'' - Regie: [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Rudolf Prack]], [[Christiane Hörbiger]] - (als Erzherzog Johann Salvator) * 1956: ''[[Sissi - Die junge Kaiserin]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Karlheinz Böhm]] - (als Grof Andrassy) * 1957: ''[[Sissi - Schicksalsjahre einer Kaiserin]]'' - Regie: Ernst Marischka - Haaptacteuren: Romy Schneider, Karlheinz Böhm - (als Grof ) * 1958: ''Der Arzt von Stalingrad'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O.E. Hasse]], [[Eva Bartok]] - (als Dr. Sellnow) * 1958: ''Hoch klingt der Radetzkymarsch'' - Regie: [[Géza von Bolváry]] - Haaptacteuren: [[Johanna Matz]], [[Winnie Markus]] - (als Stephan Fischbacher) * 1959: ''[[Der Tiger von Eschnapur]]'' - Regie: [[Fritz Lang]] - Haaptacteuren: [[Debra Paget]], [[Paul Hubschmid]], [[René Deltgen]] - (als Maharadjaj Chandra) * 1959: ''[[Das indische Grabmal]]'' - Regie: Fritz Lang - Haaptacteuren: Debra Paget, Paul Hubschmid, René Deltgen - (als Maharadjaj Chandra) * 1959: ''[[Maria Stuart (Film 1959)|Maria Stuart]]'' - Regie: [[Alfred Stöger]] - Haaptacteuren: [[Judith Holzmeister]], [[Albin Skoda]] * 1959: ''[[Jacqueline (Film)| Jacqueline]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Johanna von Koczian]], [[Götz George]] - (als Paul Büttner) * 1960: ''Don Carlos'' - Regie: [[Alfred Stöger]] - Haaptacteuren: [[Ewald Balser]], [[Aglaja Schmid]] - (als Don Carlos) * 1960: ''Gustav Adolfs Page'' - Regie: [[Rolf Hansen]] - Haaptacteuren: [[Liselotte Pulver]], [[Curd Jürgens]] - (als Hauptmann Roland) * 1961: ''Jedermann'' - Regie: [[Gottfried Reinhardt]] - Haaptacteuren: [[Kurt Heintel]], [[Sonja Sutter]] - (als Jedermann) * 1962: ''L'œil du malin'' - Regie: [[Claude Chabrol]] - Haaptacteuren: [[Jacques Charrier]], [[Stéphane Audran]] - (als Andreas Hartman) * 1962: ''Romanze in Venedig'' - Regie: [[Eduard von Borsody]] - Haaptacteuren: [[Ann Smyrner]], [[Willy Birgel]] - (als Stefan) * 1993: ''[[Ferien vom Ich (Film 1963)|Ferien vom Ich]]'' - Regie: [[Hans Grimm]] - Haaptacteuren: [[Geneviève Cluny]], [[Monika Dahlberg]] - (als Frank A. Stevenson) * 1964: ''Der Verschwender'' - Regie: [[Kurt Meisel]] - Haaptacteuren: Christiane Hörbiger, [[Wolfgang Gasser]] - (als Julius von Flottwell) * 1981: ''The Amateur'' - Regie: [[Charles Jarrott]] - Haaptacteuren: [[John Savage]], [[Christopher Plummer]], [[Marthe Keller]] * 1984: ''Ärztinnen'' - Regie: [[Horst Seemann]] - Haaptacteuren: [[Judy Winter]], [[Michael Gwisdek]] - (als Dr. Riemenschild) * 1998: ''Die Schuld der Liebe'' - Regie: [[Andreas Gruber]] - Haaptacteuren: [[Ruth Rieser]], [[Sandrine Bonnaire]] - (als Prälat Sippel) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Reyer Walther}} [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1922]] [[Kategorie:Gestuerwen 1999]] s21hpdnigsxjq63hu4jdq0wfixy30os 2704327 2704326 2026-09-08T10:08:49Z Johnny Chicago 17 /* Kino */ 2704327 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Walther Reyer''', gebuer de [[4. September]] [[1922]] zu [[Hall in Tirol]] a gestuerwen de [[5. September]] [[1999]] zu [[Innsbruck]], war en [[Éisträich|éisträichesche]] [[Schauspiller]]. Hien huet a bekannte Filmer wéi den historesche Filmer ''[[Sissi - Die junge Kaiserin]]'' a ''[[Sissi - Schicksalsjahre einer Kaiserin]]'' alle béid vum [[Ernst Marischka]], sou wéi an den Abenteuerfilmer vum [[Fritz Lang]] ''[[Der Tiger von Eschnapur]]'' an ''[[Das indische Grabmal]]'' matgespillt. Hie krut och eng Haaptroll am Filmdrama ''L'œil du malin'' vum [[Claude Chabrol]]. == Filmographie == === als Schauspiller === ==== Kino ==== * 1954: ''Der rote Prinz'' - Regie: [[Hans Schott-Schöbinger]] - Haaptacteuren: [[Inge Egger]], [[Peter Pasetti]] * 1954: ''Das sündige Dorf'' - Regie: [[Ferdinand Dörfler]] - Haaptacteuren: [[Joe Stöckel]], [[Günther Lüders]] - (als Sepp Stangassinger) * 1956: ''Kronprinz Rudolfs letzte Liebe'' - Regie: [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Rudolf Prack]], [[Christiane Hörbiger]] - (als Erzherzog Johann Salvator) * 1956: ''[[Sissi - Die junge Kaiserin]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Karlheinz Böhm]] - (als Grof Andrassy) * 1957: ''[[Sissi - Schicksalsjahre einer Kaiserin]]'' - Regie: Ernst Marischka - Haaptacteuren: Romy Schneider, Karlheinz Böhm - (als Grof ) * 1958: ''Der Arzt von Stalingrad'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O.E. Hasse]], [[Eva Bartok]] - (als Dr. Sellnow) * 1958: ''Hoch klingt der Radetzkymarsch'' - Regie: [[Géza von Bolváry]] - Haaptacteuren: [[Johanna Matz]], [[Winnie Markus]] - (als Stephan Fischbacher) * 1959: ''[[Der Tiger von Eschnapur (Film 1959)|Der Tiger von Eschnapur]]'' - Regie: [[Fritz Lang]] - Haaptacteuren: [[Debra Paget]], [[Paul Hubschmid]], [[René Deltgen]] - (als Maharadjaj Chandra) * 1959: ''[[Das indische Grabmal (Film 1959)|Das indische Grabmal]]'' - Regie: Fritz Lang - Haaptacteuren: Debra Paget, Paul Hubschmid, René Deltgen - (als Maharadjaj Chandra) * 1959: ''[[Maria Stuart (Film 1959)|Maria Stuart]]'' - Regie: [[Alfred Stöger]] - Haaptacteuren: [[Judith Holzmeister]], [[Albin Skoda]] * 1959: ''[[Jacqueline (Film)| Jacqueline]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Johanna von Koczian]], [[Götz George]] - (als Paul Büttner) * 1960: ''Don Carlos'' - Regie: [[Alfred Stöger]] - Haaptacteuren: [[Ewald Balser]], [[Aglaja Schmid]] - (als Don Carlos) * 1960: ''Gustav Adolfs Page'' - Regie: [[Rolf Hansen]] - Haaptacteuren: [[Liselotte Pulver]], [[Curd Jürgens]] - (als Hauptmann Roland) * 1961: ''Jedermann'' - Regie: [[Gottfried Reinhardt]] - Haaptacteuren: [[Kurt Heintel]], [[Sonja Sutter]] - (als Jedermann) * 1962: ''L'œil du malin'' - Regie: [[Claude Chabrol]] - Haaptacteuren: [[Jacques Charrier]], [[Stéphane Audran]] - (als Andreas Hartman) * 1962: ''Romanze in Venedig'' - Regie: [[Eduard von Borsody]] - Haaptacteuren: [[Ann Smyrner]], [[Willy Birgel]] - (als Stefan) * 1993: ''[[Ferien vom Ich (Film 1963)|Ferien vom Ich]]'' - Regie: [[Hans Grimm]] - Haaptacteuren: [[Geneviève Cluny]], [[Monika Dahlberg]] - (als Frank A. Stevenson) * 1964: ''Der Verschwender'' - Regie: [[Kurt Meisel]] - Haaptacteuren: Christiane Hörbiger, [[Wolfgang Gasser]] - (als Julius von Flottwell) * 1981: ''The Amateur'' - Regie: [[Charles Jarrott]] - Haaptacteuren: [[John Savage]], [[Christopher Plummer]], [[Marthe Keller]] * 1984: ''Ärztinnen'' - Regie: [[Horst Seemann]] - Haaptacteuren: [[Judy Winter]], [[Michael Gwisdek]] - (als Dr. Riemenschild) * 1998: ''Die Schuld der Liebe'' - Regie: [[Andreas Gruber]] - Haaptacteuren: [[Ruth Rieser]], [[Sandrine Bonnaire]] - (als Prälat Sippel) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Reyer Walther}} [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1922]] [[Kategorie:Gestuerwen 1999]] 7pkrpyn2mdwwlruewdi8peyu478qo5g 2704328 2704327 2026-09-08T10:10:49Z Johnny Chicago 17 /* Kino */ 2704328 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Walther Reyer''', gebuer de [[4. September]] [[1922]] zu [[Hall in Tirol]] a gestuerwen de [[5. September]] [[1999]] zu [[Innsbruck]], war en [[Éisträich|éisträichesche]] [[Schauspiller]]. Hien huet a bekannte Filmer wéi den historesche Filmer ''[[Sissi - Die junge Kaiserin]]'' a ''[[Sissi - Schicksalsjahre einer Kaiserin]]'' alle béid vum [[Ernst Marischka]], sou wéi an den Abenteuerfilmer vum [[Fritz Lang]] ''[[Der Tiger von Eschnapur]]'' an ''[[Das indische Grabmal]]'' matgespillt. Hie krut och eng Haaptroll am Filmdrama ''L'œil du malin'' vum [[Claude Chabrol]]. == Filmographie == === als Schauspiller === ==== Kino ==== * 1954: ''Der rote Prinz'' - Regie: [[Hans Schott-Schöbinger]] - Haaptacteuren: [[Inge Egger]], [[Peter Pasetti]] * 1954: ''Das sündige Dorf'' - Regie: [[Ferdinand Dörfler]] - Haaptacteuren: [[Joe Stöckel]], [[Günther Lüders]] - (als Sepp Stangassinger) * 1956: ''Kronprinz Rudolfs letzte Liebe'' - Regie: [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Rudolf Prack]], [[Christiane Hörbiger]] - (als Erzherzog Johann Salvator) * 1956: ''[[Sissi - Die junge Kaiserin]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Karlheinz Böhm]] - (als Grof Andrassy) * 1957: ''[[Sissi - Schicksalsjahre einer Kaiserin]]'' - Regie: Ernst Marischka - Haaptacteuren: Romy Schneider, Karlheinz Böhm - (als Grof ) * 1958: ''Der Arzt von Stalingrad'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O.E. Hasse]], [[Eva Bartok]] - (als Dr. Sellnow) * 1958: ''Hoch klingt der Radetzkymarsch'' - Regie: [[Géza von Bolváry]] - Haaptacteuren: [[Johanna Matz]], [[Winnie Markus]] - (als Stephan Fischbacher) * 1959: ''[[Der Tiger von Eschnapur (1959)|Der Tiger von Eschnapur]]'' - Regie: [[Fritz Lang]] - Haaptacteuren: [[Debra Paget]], [[Paul Hubschmid]], [[René Deltgen]] - (als Maharadjaj Chandra) * 1959: ''[[Das indische Grabmal (Film 1959)|Das indische Grabmal]]'' - Regie: Fritz Lang - Haaptacteuren: Debra Paget, Paul Hubschmid, René Deltgen - (als Maharadjaj Chandra) * 1959: ''[[Maria Stuart (Film 1959)|Maria Stuart]]'' - Regie: [[Alfred Stöger]] - Haaptacteuren: [[Judith Holzmeister]], [[Albin Skoda]] * 1959: ''[[Jacqueline (Film)| Jacqueline]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Johanna von Koczian]], [[Götz George]] - (als Paul Büttner) * 1960: ''Don Carlos'' - Regie: [[Alfred Stöger]] - Haaptacteuren: [[Ewald Balser]], [[Aglaja Schmid]] - (als Don Carlos) * 1960: ''Gustav Adolfs Page'' - Regie: [[Rolf Hansen]] - Haaptacteuren: [[Liselotte Pulver]], [[Curd Jürgens]] - (als Hauptmann Roland) * 1961: ''Jedermann'' - Regie: [[Gottfried Reinhardt]] - Haaptacteuren: [[Kurt Heintel]], [[Sonja Sutter]] - (als Jedermann) * 1962: ''L'œil du malin'' - Regie: [[Claude Chabrol]] - Haaptacteuren: [[Jacques Charrier]], [[Stéphane Audran]] - (als Andreas Hartman) * 1962: ''Romanze in Venedig'' - Regie: [[Eduard von Borsody]] - Haaptacteuren: [[Ann Smyrner]], [[Willy Birgel]] - (als Stefan) * 1993: ''[[Ferien vom Ich (Film 1963)|Ferien vom Ich]]'' - Regie: [[Hans Grimm]] - Haaptacteuren: [[Geneviève Cluny]], [[Monika Dahlberg]] - (als Frank A. Stevenson) * 1964: ''Der Verschwender'' - Regie: [[Kurt Meisel]] - Haaptacteuren: Christiane Hörbiger, [[Wolfgang Gasser]] - (als Julius von Flottwell) * 1981: ''The Amateur'' - Regie: [[Charles Jarrott]] - Haaptacteuren: [[John Savage]], [[Christopher Plummer]], [[Marthe Keller]] * 1984: ''Ärztinnen'' - Regie: [[Horst Seemann]] - Haaptacteuren: [[Judy Winter]], [[Michael Gwisdek]] - (als Dr. Riemenschild) * 1998: ''Die Schuld der Liebe'' - Regie: [[Andreas Gruber]] - Haaptacteuren: [[Ruth Rieser]], [[Sandrine Bonnaire]] - (als Prälat Sippel) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Reyer Walther}} [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1922]] [[Kategorie:Gestuerwen 1999]] 00nq2wg0nittbdlviynqyt7ejsx3hu9 2704329 2704328 2026-09-08T10:11:45Z Johnny Chicago 17 /* Kino */ 2704329 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Walther Reyer''', gebuer de [[4. September]] [[1922]] zu [[Hall in Tirol]] a gestuerwen de [[5. September]] [[1999]] zu [[Innsbruck]], war en [[Éisträich|éisträichesche]] [[Schauspiller]]. Hien huet a bekannte Filmer wéi den historesche Filmer ''[[Sissi - Die junge Kaiserin]]'' a ''[[Sissi - Schicksalsjahre einer Kaiserin]]'' alle béid vum [[Ernst Marischka]], sou wéi an den Abenteuerfilmer vum [[Fritz Lang]] ''[[Der Tiger von Eschnapur]]'' an ''[[Das indische Grabmal]]'' matgespillt. Hie krut och eng Haaptroll am Filmdrama ''L'œil du malin'' vum [[Claude Chabrol]]. == Filmographie == === als Schauspiller === ==== Kino ==== * 1954: ''Der rote Prinz'' - Regie: [[Hans Schott-Schöbinger]] - Haaptacteuren: [[Inge Egger]], [[Peter Pasetti]] * 1954: ''Das sündige Dorf'' - Regie: [[Ferdinand Dörfler]] - Haaptacteuren: [[Joe Stöckel]], [[Günther Lüders]] - (als Sepp Stangassinger) * 1956: ''Kronprinz Rudolfs letzte Liebe'' - Regie: [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Rudolf Prack]], [[Christiane Hörbiger]] - (als Erzherzog Johann Salvator) * 1956: ''[[Sissi - Die junge Kaiserin]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Karlheinz Böhm]] - (als Grof Andrassy) * 1957: ''[[Sissi - Schicksalsjahre einer Kaiserin]]'' - Regie: Ernst Marischka - Haaptacteuren: Romy Schneider, Karlheinz Böhm - (als Grof ) * 1958: ''Der Arzt von Stalingrad'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O.E. Hasse]], [[Eva Bartok]] - (als Dr. Sellnow) * 1958: ''[[Hoch klingt der Radetzkymarsch]]'' - Regie: [[Géza von Bolváry]] - Haaptacteuren: [[Johanna Matz]], [[Winnie Markus]] - (als Stephan Fischbacher) * 1959: ''[[Der Tiger von Eschnapur (1959)|Der Tiger von Eschnapur]]'' - Regie: [[Fritz Lang]] - Haaptacteuren: [[Debra Paget]], [[Paul Hubschmid]], [[René Deltgen]] - (als Maharadjaj Chandra) * 1959: ''[[Das indische Grabmal (Film 1959)|Das indische Grabmal]]'' - Regie: Fritz Lang - Haaptacteuren: Debra Paget, Paul Hubschmid, René Deltgen - (als Maharadjaj Chandra) * 1959: ''[[Maria Stuart (Film 1959)|Maria Stuart]]'' - Regie: [[Alfred Stöger]] - Haaptacteuren: [[Judith Holzmeister]], [[Albin Skoda]] * 1959: ''[[Jacqueline (Film)| Jacqueline]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Johanna von Koczian]], [[Götz George]] - (als Paul Büttner) * 1960: ''Don Carlos'' - Regie: [[Alfred Stöger]] - Haaptacteuren: [[Ewald Balser]], [[Aglaja Schmid]] - (als Don Carlos) * 1960: ''Gustav Adolfs Page'' - Regie: [[Rolf Hansen]] - Haaptacteuren: [[Liselotte Pulver]], [[Curd Jürgens]] - (als Hauptmann Roland) * 1961: ''Jedermann'' - Regie: [[Gottfried Reinhardt]] - Haaptacteuren: [[Kurt Heintel]], [[Sonja Sutter]] - (als Jedermann) * 1962: ''L'œil du malin'' - Regie: [[Claude Chabrol]] - Haaptacteuren: [[Jacques Charrier]], [[Stéphane Audran]] - (als Andreas Hartman) * 1962: ''Romanze in Venedig'' - Regie: [[Eduard von Borsody]] - Haaptacteuren: [[Ann Smyrner]], [[Willy Birgel]] - (als Stefan) * 1993: ''[[Ferien vom Ich (Film 1963)|Ferien vom Ich]]'' - Regie: [[Hans Grimm]] - Haaptacteuren: [[Geneviève Cluny]], [[Monika Dahlberg]] - (als Frank A. Stevenson) * 1964: ''Der Verschwender'' - Regie: [[Kurt Meisel]] - Haaptacteuren: Christiane Hörbiger, [[Wolfgang Gasser]] - (als Julius von Flottwell) * 1981: ''The Amateur'' - Regie: [[Charles Jarrott]] - Haaptacteuren: [[John Savage]], [[Christopher Plummer]], [[Marthe Keller]] * 1984: ''Ärztinnen'' - Regie: [[Horst Seemann]] - Haaptacteuren: [[Judy Winter]], [[Michael Gwisdek]] - (als Dr. Riemenschild) * 1998: ''Die Schuld der Liebe'' - Regie: [[Andreas Gruber]] - Haaptacteuren: [[Ruth Rieser]], [[Sandrine Bonnaire]] - (als Prälat Sippel) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Reyer Walther}} [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1922]] [[Kategorie:Gestuerwen 1999]] rzd4exnfypq0mrax652qd95dwhlbktw 2704330 2704329 2026-09-08T10:14:03Z Johnny Chicago 17 2704330 wikitext text/x-wiki {{SkizzFilm}}{{Infobox Biographie}} De '''Walther Reyer''', gebuer de [[4. September]] [[1922]] zu [[Hall in Tirol]] a gestuerwen de [[5. September]] [[1999]] zu [[Innsbruck]], war en [[Éisträich|éisträichesche]] [[Schauspiller]]. Hien huet a bekannte Filmer wéi den historesche Filmer ''[[Sissi - Die junge Kaiserin]]'' a ''[[Sissi - Schicksalsjahre einer Kaiserin]]'' alle béid vum [[Ernst Marischka]], sou wéi an den Abenteuerfilmer vum [[Fritz Lang]] ''[[Der Tiger von Eschnapur (1959)|Der Tiger von Eschnapur]]'' an ''[[Das indische Grabmal (Film 1959)|Das indische Grabmal]]'' matgespillt. Hie krut och eng Haaptroll am Filmdrama ''L'œil du malin'' vum [[Claude Chabrol]]. == Filmographie == === als Schauspiller === ==== Kino ==== * 1954: ''Der rote Prinz'' - Regie: [[Hans Schott-Schöbinger]] - Haaptacteuren: [[Inge Egger]], [[Peter Pasetti]] * 1954: ''Das sündige Dorf'' - Regie: [[Ferdinand Dörfler]] - Haaptacteuren: [[Joe Stöckel]], [[Günther Lüders]] - (als Sepp Stangassinger) * 1956: ''Kronprinz Rudolfs letzte Liebe'' - Regie: [[Rudolf Jugert]] - Haaptacteuren: [[Rudolf Prack]], [[Christiane Hörbiger]] - (als Erzherzog Johann Salvator) * 1956: ''[[Sissi - Die junge Kaiserin]]'' - Regie: [[Ernst Marischka]] - Haaptacteuren: [[Romy Schneider]], [[Karlheinz Böhm]] - (als Grof Andrassy) * 1957: ''[[Sissi - Schicksalsjahre einer Kaiserin]]'' - Regie: Ernst Marischka - Haaptacteuren: Romy Schneider, Karlheinz Böhm - (als Grof ) * 1958: ''Der Arzt von Stalingrad'' - Regie: [[Géza von Radványi]] - Haaptacteuren: [[O.E. Hasse]], [[Eva Bartok]] - (als Dr. Sellnow) * 1958: ''[[Hoch klingt der Radetzkymarsch]]'' - Regie: [[Géza von Bolváry]] - Haaptacteuren: [[Johanna Matz]], [[Winnie Markus]] - (als Stephan Fischbacher) * 1959: ''[[Der Tiger von Eschnapur (1959)|Der Tiger von Eschnapur]]'' - Regie: [[Fritz Lang]] - Haaptacteuren: [[Debra Paget]], [[Paul Hubschmid]], [[René Deltgen]] - (als Maharadjaj Chandra) * 1959: ''[[Das indische Grabmal (Film 1959)|Das indische Grabmal]]'' - Regie: Fritz Lang - Haaptacteuren: Debra Paget, Paul Hubschmid, René Deltgen - (als Maharadjaj Chandra) * 1959: ''[[Maria Stuart (Film 1959)|Maria Stuart]]'' - Regie: [[Alfred Stöger]] - Haaptacteuren: [[Judith Holzmeister]], [[Albin Skoda]] * 1959: ''[[Jacqueline (Film)| Jacqueline]]'' - Regie: [[Wolfgang Liebeneiner]] - Haaptacteuren: [[Johanna von Koczian]], [[Götz George]] - (als Paul Büttner) * 1960: ''Don Carlos'' - Regie: [[Alfred Stöger]] - Haaptacteuren: [[Ewald Balser]], [[Aglaja Schmid]] - (als Don Carlos) * 1960: ''Gustav Adolfs Page'' - Regie: [[Rolf Hansen]] - Haaptacteuren: [[Liselotte Pulver]], [[Curd Jürgens]] - (als Hauptmann Roland) * 1961: ''Jedermann'' - Regie: [[Gottfried Reinhardt]] - Haaptacteuren: [[Kurt Heintel]], [[Sonja Sutter]] - (als Jedermann) * 1962: ''L'œil du malin'' - Regie: [[Claude Chabrol]] - Haaptacteuren: [[Jacques Charrier]], [[Stéphane Audran]] - (als Andreas Hartman) * 1962: ''Romanze in Venedig'' - Regie: [[Eduard von Borsody]] - Haaptacteuren: [[Ann Smyrner]], [[Willy Birgel]] - (als Stefan) * 1993: ''[[Ferien vom Ich (Film 1963)|Ferien vom Ich]]'' - Regie: [[Hans Grimm]] - Haaptacteuren: [[Geneviève Cluny]], [[Monika Dahlberg]] - (als Frank A. Stevenson) * 1964: ''Der Verschwender'' - Regie: [[Kurt Meisel]] - Haaptacteuren: Christiane Hörbiger, [[Wolfgang Gasser]] - (als Julius von Flottwell) * 1981: ''The Amateur'' - Regie: [[Charles Jarrott]] - Haaptacteuren: [[John Savage]], [[Christopher Plummer]], [[Marthe Keller]] * 1984: ''Ärztinnen'' - Regie: [[Horst Seemann]] - Haaptacteuren: [[Judy Winter]], [[Michael Gwisdek]] - (als Dr. Riemenschild) * 1998: ''Die Schuld der Liebe'' - Regie: [[Andreas Gruber]] - Haaptacteuren: [[Ruth Rieser]], [[Sandrine Bonnaire]] - (als Prälat Sippel) == Um Spaweck == {{Commonscat}} {{Autoritéitskontroll}} {{DEFAULTSORT:Reyer Walther}} [[Kategorie:Éisträichesch Theaterschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Filmschauspiller]] [[Kategorie:Éisträichesch Televisiounsschauspiller]] [[Kategorie:Gebuer 1922]] [[Kategorie:Gestuerwen 1999]] q4en9xcg1854qj2rwmp7crtv8r33c09