Réimescht Räich

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="lb">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>lbwiki</dbname>
    <base>https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.19</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spezial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskussioun</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Benotzer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Benotzer Diskussioun</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia Diskussioun</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fichier</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fichier Diskussioun</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Diskussioun</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Schabloun</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Schabloun Diskussioun</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hëllef</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hëllef Diskussioun</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorie Diskussioun</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul Diskussioun</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Veranstaltung</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Veranstaltung Diskussion</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Réimescht Räich</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1139</id>
    <revision>
      <id>2704941</id>
      <parentid>2627315</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T06:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2704941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15749" sha1="bvut7khgyg8x9oi7ilanitunshrxd1r" xml:space="preserve">Als '''Réimescht Räich''' (''Imperium Romanum'') bezeechent ee generell de réimesche Staat an de Joerhonnerten no der Reorganisatioun duerch den [[Augustus]]. Am alldeegleche Sproochgebrauch gëtt den Ausdrock '''Réimescht Räich''' och benotzt fir d'Gebitt ze beschreiwen, dat vu Roum vum [[6. Joerhonnert v. Chr.]] bis zum [[5. Joerhonnert|5. Joerhonnert n. Chr.]] beherrscht gouf, am Wuertsënn vun ''imperium romanum'' versteet een dorënner allerdéngs just d'Vollmuechte vum Imperator, also dem [[Keeser]].

== Begrëffsbestëmmung ==
Obscho Roum och scho virum Augustus Länner eruewert hat, déi vu Roum als Provënz verwalt goufen, oder als Clientsstaaten hu missen [[Tribut]] bezuelen, gëtt de réimesche Staat nëmme fir déi Zäit no der Arichtung vum Augustus senger Autokratie ''Imperium Romanum'' genannt. Fir déi Zäit virdru schwätzt ee vun der [[Réimesch Republik|Réimescher Republik]]. Den Ënnerscheed tëscht ''réimeschem Räich'' a ''réimescher Republik'' hunn nofollgend Generatioune gemaach fir ervirzesträichen, datt Roum vun do un eng [[Monarchie]] war. D'Réimer aus där Zäit selwer hu sech dogéint drop behaapt, d'Republik géif weider bestoen, och wann déi aner Vëlker dat ni sou gesinn hunn.

Déi gréisst Ausdeenung hat d'Réimescht Räich zu der Zäit vum Keeser [[Trajan]], wéi d'Territoiren ëm d'[[Mëttelmier]], [[Gallien]], Deeler vu [[Britannien]] a Lännereie ronderëm d'[[Schwaarzt Mier]] zum Räich gezielt hunn.

[[Fichier:Roemischeprovinzentrajan.png|thumb|290px|right|Réimescht Räich am Joer 117 n. Chr.]]

D'Réimescht Räich hat e groussen Afloss op d'Gebidder wou et sech ausgebreet huet, a souguer iwwer d'Grenzen eraus. Am Oste vum Räich huet sech de réimeschen Afloss mat [[Griicheland|griichesch]]-[[Hellenismus|hellenisteschen]] an [[orient]]aleschen Elementer vermëscht, wärend de Weste latiniséiert gouf.

Aus dem [[Latäin]] hu sech déi modern [[romanesch Sproochen]] ([[Italieenesch]], [[Franséisch]], [[Spuenesch]], [[Portugisesch]] a [[Rumänesch]]) entwéckelt, op d'Entwécklung vun anere Sprooche wéi d'[[Däitsch]]t hat si groussen Afloss. Virun allem dat europäescht Rechts- a Staatswiesen ass staark vum Réimesche Räich markéiert ginn.

D'Geschicht vum Réimesche Räich léisst sech a verschidde Phase mat fléissenden Iwwergäng ënnerdeelen, vun deenen der hei 6 opgezielt sinn:
* [[Réimescht Kinnekräich|Kinnekszäit]] ([[753 v. Chr.|753]]-[[510 v. Chr.|510]])
* Réimesch Republik
* spéit Réimesch Republik (mat sech ofwieselnde Biergerkricher zanter [[133 v. Chr.]])
* [[Prinzipat]] ([[Réimescht Keeserräich]] säit [[27|27 n. Chr.]])
* [[Spéitantiquitéit]], och [[Dominat]] ([[Réimescht Keeserräich]] säit [[284]])
* Ënnergang vum [[Westréimescht Räich|westréimesche Räich]] an Iwwergank zum [[Byzantinescht Räich|byzantineschen oder ostréimesche Räich]] (zanter [[395]])

== Réimesch Kinnekszäit a Republik ==

De [[Stadstaat]] [[Roum]], deen um Ufank ënner [[Etrusker|etruskescher]] Kinneksherrschaft stoung, krut ëmmer méi Afloss an [[Italien]], nodeem e sech zirka [[500 v. Chr.|500]] vun den Etrusker lassgeléist hat. Et ass och zu där Zäit, datt d'Kinnekräich an eng Republik ëmgewandelt gouf, déi all Kéier fir ee Joer, vun zwéi [[Konsul]]en, déi vum [[Senat]] gewielt goufen, regéiert gouf. Als éischten, eenegermoosse feste Punkt kann een d'[[Zwieleftafelegesetz]] vu [[451 v. Chr.]] notéieren.

Roum huet mat enger Expansioun a Mëttelitalien ugefaangen, mä huet nieft Succèsen och Néierlage missen astiechen. Duerno koumen d'[[Samnitekricher]] ([[343 v. Chr.|343]]-[[290 v. Chr.|290]]) an de [[Latinerkrich]] ([[340 v. Chr.|340]]-[[338 v. Chr.|338]]). Roum huet sech en Alliancesystem geschaf, andeems [[Kolonie]]n op strateegesch wichtege Plaze gegrënnt goufen. Ausserdeem goufen Unioune mat den italieenesche Stämm geschloss, woubäi déi Awunner awer net dat réimescht Biergerrecht kruten.

== Den Opstig vu Roum - D'Expansioun an Italien an am Mëttelmierraum ==

Am [[3. Joerhonnert v. Chr.]] setzt sech Roum géint d'[[Samniten]] an aner italieenesch Stämm duerch. No an no ass déi ganz Hallefinsel ënner réimesch Herrschaft gefall, mat der Ausnam vun Ueweritalien, dat méi spéit annexéiert gouf. Am Süde goufen d'griichesch [[Polis|Stadstaaten]] ageholl. Dës Expansioun huet zu engem Konflikt mam bis dohi friddleche [[Karthago]] gefouert, an dëst zu de Punesche Kricher.

Am [[Punesch Kricher|Éischte Punesche Krich]] ([[246 v. Chr.|246]]-[[241 v. Chr.|241]]) huet Roum eng Flott opgebaut, fir sech Karthago entgéintzestellen. No verschiddene Néierlage konnt Roum sech a [[Sizilien]] etabléieren. Datt dëst Karthago net gepasst huet ass kloer, a sou koum et zum [[Zweete Punesche Krich]], wou den [[Hannibal]] Roum ellen un d'Ziddere bruecht huet, besonnesch duerch d'réimesch Néierlag bei [[Cannae]]. Allerdéngs ass et dem Hannibal net gelongen, den italieeneschen Allianzsystem ze zerstéieren, an de réimesche Feldhär [[Scipio]] gouf dem Hannibal [[202 v. Chr.|202]] bei [[Zama]] Meeschter. Karthago huet seng Muecht verluer a Roum, nieft [[Spuenien]], huet un Afloss gewonnen.

D'Victoire iwwer Karthago an den zwéin éischte Punesche Kricher huet d'Stellung vu Roum am westleche Mëttelmier ofgeséchert. Vun [[200 v. Chr.|200]] huet sech Roum och an d'Muechtspill vun den hellenistesche Räicher agemëscht. Do waren d'Groussmuechten net an der Lag, friddlech zesummenzeliewen. D'Folleg ware Konflikter mat den [[Antigoniden]] wou Roum a Griicheland intervenéiert ass, fir de [[Kinnekräich Makedonien|makedoneschen]] Afloss zeréckzedrängen. E weidere Krich gouf géint d'[[Seleukiden]] gefouert, an e Ruff ëm Hëllef hat e Krich géint den [[Antiochos III.]] zur Folleg. Domat gouf Roum ''[[De jure / de facto|de facto]]'' d'Haaptmuecht am ëstleche Mëttelmier. D'Versich vu Makedonien, hir [[Hegemonie]] oprecht z'erhalen, hunn zu weidere Kricher gefouert, woubäi Makedonien [[148 v. Chr.|148]] de Kierzere gezunn huet, an zu enger réimescher Provënz gouf. Dat selwecht Schicksal gëllt fir Griicheland [[146 v. Chr.|146]], an, no der Zerstéierung vu Karthago am [[Drëtte Punesche Krich]], fir d'nei Provënz [[Africa]]. Nëmmen [[Egypten]], dat an e réimescht Protektorat ëmgewandelt gouf, a [[Pergamon]] konnten hir Onofhängegkeet fir eng Zäit sécheren. Pergamon gëtt [[133 v. Chr.|133]] zu enger réimescher Provënz. [[64 v. Chr.|64]]/[[63 v. Chr.|63]] gëtt de Rescht vum Seleukideräich duerch de [[Pompeius]] zur Provënz [[Syria]].

== D'Revolutiounszäit an d'Biirgerkricher ==

Zanter der Mëtt vum [[2. Joerhonnert v. Chr.]] war d'Republik an enger innepolitescher Kris, déi zu de [[Réimesch Biergerkricher|réimesche Biergerkricher]] an zu enger Reform vum politesche System féiere sollt. D'Reform vun de Bridder [[Tiberius Gracchus]] a [[Gaius Gracchus]], d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Gracchesch Reform]]'', sollt och den äermste Schichte vun der Bevëlkerung hëllefen, zu Land ze kommen. Obwuel dës Reform net duerchgesat konnt ginn, huet si dach e Konflikt opgeworf, dee soubal net ophale sollt: d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Optimates]]'' an d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Populares]]'' hu sech géigesäiteg d'Liewe schwéier gemaach, fir hir Politik duerchzesetzen. Mä och an Italien huet et gebrodelt, an den Allianzsystem koum un d'Wackelen, wat zum [[Bundesgenossekrich]] gefouert huet, no deem och all d'Allianzpartner d'réimescht Biergerrecht kruten.

Am Senat goung de Sträit monter weider, an ufanks konnt de [[Sulla]] sech als [[Diktator]] behaapten. No sengem Doud hu sech de [[Julius Cäsar]] an de Pompeius bekricht, woubäi de Pompeius de Kierzere gezunn huet. Mä och den Cäsar konnt sech als Diktator net behaapten a gouf [[44 v. Chr.]] ermuert.

Nom Doud vum Cäsar ass et de Republikaner awer net gelongen, déi al Verhältnesser erëm hierzestellen, an den Octavian, de spéideren Augustus, huet sech schlussendlech duerchgesat.

== D'fréi Keeserzäit (Prinzipat) ==

Als dem Cäsar säin Ierwen hat den [[Octavian]] et ufanks zimmlech schwéier. Mä en huet aus de Feeler vu sengem Virgänger geléiert, a goung seng Reform méi douce un, fir de Senat net ze bruskéieren. Hie wollt net, datt et him geneesou ergoe géif wéi dem Cäsar. Hien huet deemno ufanks déi republikanesch [[Constitutioun]] a Kraaft gelooss, a sech seng Positioun duerch eng ganz Partie Ämter ofgeséchert. De Senat huet am Octavian dann och kee Kinnek gesinn, mä de ''Princeps'', den éischte Bierger. De Regime, dee vum Octavian agefouert gouf, gëtt dowéinst och Prinzipat genannt. Am Joer [[27]] eiser Zäit krut hie vum Senat den Titel mat deem hien an d'[[Geschicht]]sbicher agoung, ''Augustus''.

[[Fichier:TrajanXanten.jpg|thumb|200px|Keeser Traianus]]
D'Keeser ware Meeschter iwwer de gesamte Mëttelmierraum, an och de Westen a Süde vu [[Germanien]] huet zum réimesche Räich gehéiert. Am Nordoste goufen d'Réimer allerdéngs am Joer 9 gestoppt ([[Varusschluecht]]). Ënner dem Keeser [[Claudius]] koum Britannien zum Räich a spéider och [[Thrakien]]. Déi gréisst Ausdeenung hat d'Räich zu der Zäit vum Keeser Traianus am Joer 117. Och d'Zäit vum Keeser [[Hadrian]], deen zwar déi ëstlech Eruewerunge vum Traianus opginn huet, ass eng gutt Zäit fir d'Räich.

An der Mëtt vum [[2. Joerhonnert]] huet et geschéngt, datt d'Räich op sengem Héichpunkt ukomm wier, mä schonn ënner dem [[Marcus Aurelius]] koumen déi éischt Problemer op d'Réimer duer (Kämpf mat de [[Germanen]] a [[Parther]]). An de follgende Joerzéngte war keng Rou am Räich. D'Grenze goufen ëmmer méi dacks ugegraff an och innepolitesch war d'Situatioun net roseg. Am [[3. Joerhonnert]] konnten d'[[Severer]] d'Lag liicht stabiliséieren, mä och si konnten e Krich mat de [[Sassaniden]] net verhënneren. Doropshi koumen d'[[Zaldotekeeser]] un d'Muecht, déi de Streidereie Meeschter ginn an [[Palmyra]] ënnerworf hunn (272).

== D'spéit Keeserzäit (Dominat) ==
Vun 284 un, mam [[Diokletian]], gëtt vun der sougenannter Spéitantiquitéit geschwat. Hien huet d'Verwaltung reforméiert an de System vun der [[Tetrarchie]] agefouert. No dësem System gëtt et ëmmer zwéi Senior-Keeseren (''Augusti'') an zwéi Junior-Keeseren (''Caesar''). D'Räich war scho laang fir een eleng ze grouss ginn, mä de Gedanken, d'Unitéit opzeginn, koum net a Fro.

Dem [[Konstantin de Groussen]] war dat allerdéngs net genuch. Hien huet seng Rivalen aus dem Wee geraumt a war [[324]] erëm eenzege Keeser. An d'Geschichtsbicher agaangen ass hie virun allem duerch d'offiziell erlabe vum [[Chrëschtentum]] an duerch d'Grënnung vu [[Konstantinopel]], wouduerch sech den Haaptschwéierpunkt vum Räich méi no Oste geriicht huet.

Ënner dem [[Valentinian I.]] gouf d'Räich aus Verwaltungsgrënn dann trotzdeem opgedeelt, eng Deelung déi nom Doud vum [[Theodosius I.]] definitiv wäert sinn. No der Néierlag vun [[Adrianopel]] konnt hien d'[[Goten]] a Schach halen, andeems hie Veträg mat hinnen ënnerzeechent huet.

== Den Ënnergank vum westréimesche Räich ==
Am Laf vum 5. Joerhonnert ass allerdéngs d'westréimescht Räich zerfall, iwwer d'Ursaache gëtt zanterhier gestridden. Eng dovu war sécher d'[[Vëlkerwanderung]], déi eleng awer sécher net decisif war, wou d'Räich den &quot;Ustuerm vun de Barbaren&quot; virdrun dach zwee Joerhonnerte laang paréiere konnt! Als warscheinlechst Ursaach kéint een, mam Michael Grant, d'Zesummespill vu follgende Faiten nennen:
* Well Roum huet misse géint d'Germanen an d'Perser gläichzäitig Krich féieren, koum et zu enger Militariséierung vun der Gesellschaft. En plus gouf et am Schnëtt all 20 Joer Trounfollegkricher, fir d'Militär kënnen ze bezuelen hunn d'Steieren dauernd missen erhéicht ginn.
* Gläichzäiteg gouf et gréisser [[Pescht]]epidemien am ganze Räich. Doduerch ass d'Bevëlkerungszuel ëmmer méi erof gaangen.
* D'Chrëschtentum war mëttlerweil Staatrelioun, a grad dës Relioun huet eng Moral gefërdert, déi de Mënsch säi Séilenheel am Déi Säit fanne léisst, iwwerdeems et no der klassescher réimescher Moral fir de Bierger näischt méi wichteges gouf wéi dat gemeinsaamt Uleies, d'''res publica'', deemno de Staat. Dat spéit Keeserräich huet räiche Bierger an Intellektuelle keng Chance méi gebuede fir Carrière ze maachen, si hunn (wéi z.&amp;nbsp;B. den Augustinus) hir Energie da léiwer der Kierch zur Verfügung gestallt. Den Intressi um Staat ass ëmmer manner ginn.
* En plus ware wirtschaftlech a sozial Changementer am Gaang: Zwar hat zanter dem Caracalla all Awunner d'réimescht Biergerrecht, als Bierger déi fir de Staat géifen antrieden hu sech awer ëmmer manner Leit kënne gesinn. Als Colonnen hu sech ëmmer méi Leit an d'Ofhängegkeet vun engem Patron beginn. Dofir konnte si net méi zum Militärdingscht gezwonge ginn. Dës Entwécklung sollt am [[Mëttelalter]] an de [[Feudalismus]] iwwergoen.
* Wëll kee Réimer méi wollt Zaldot ginn, hunn d'Réimer op Germanen an aner Auslänner zeréckgegraff. Dëst hätt kéinten een Auswee sinn aus der Kris, wëll d'Germanen hu Roum bewonnert, well Roum hinnen eng Carrière bidde konnt. Dës Neibierger waren um Staat intresséiert, wéi déi vill germanesch Beamte beweisen. Mä de spéitréimesche [[Rassismus]] huet eng Integratioun vun de Germane verhënnert, si goufen zeréckgewiesen.

No der Schluecht vun Adrianopel [[378]] goung ëmmer méi d'Kontroll iwwer déi westlech Provënze verluer. Virun allem de Verloscht vun Africa war e schwéiere Schlag. De Regierungssëtz war op [[Ravenna]] verluecht ginn, mä och an Italien hunn d'Germanen ëmmer méi un de Grenze geréckelt. [[410]] hunn d'[[Westgoten]] Roum eruewert, [[455]] sinn d'[[Wandalen]] nogezunn. D'réimesch Arméi, déi zu engem gréissten Deel aus [[Mercenaire|Mercenairë]] bestanen huet, hat deem wéineg entgéintzesetzen, an innepolitesch war scho laang net méi alles wéi et sollt sinn. [[476]] huet den [[Odoaker]], de leschten aus der Rei vun de germaneschen héije Beamten am réimische Sold, de westréimesche Keeser [[Romulus Augustulus]] ofgesat, huet awer erkläert, e géif den ostréimesche Keeser als nominell iwwer hie gestallt ugesinn.

Am Oste war d'Situatioun méi gënschteg, an d'[[Byzantinescht Räich]] huet nach bis an d'[[15. Joerhonnert]] era virubestanen.

== Nofollger ==

D'[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]] huet sech als Nofollger vum Westréimesche Räich ugesinn, wärend de [[Russland|russeschen]] [[Zar]] iwwer d'[[Byzantinescht Räich|byzantinesch]] Ierfschaft och d'Keeserkroun revendiquéiert huet. D'Begrëffer ''Keeser'' an ''Zar'' sinn dann och vum réimeschen ''Caesar'' ofgeleet.

== Literatur zum Theema ==

* Alfred Heuss, ''Römische Geschichte'', Schöningh, 2003. ISBN 3-506-73927-1
* Theodor Mommsen, ''Römische Geschichte'', Deutscher Taschenbuchverlag, 2001. ISBN 3-423-59055-6
* Klaus Bringmann, ''Geschichte der Römischen Republik'', München 2002.
* Karl Christ, ''Geschichte der Römischen Kaiserzeit'', München 2002.
* A.H.M. Jones, ''The Later Roman Empire 284-602'', Oxford 1964.

== Kuckt och ==
* [[Réimesch Keeserzäit]]
* [[Lëscht vun de Keesere vum Réimesche Räich|Lëscht vun de réimesche Keeser]]
* [[Réimesch Mythologie]]

== Um Spaweck ==
* [http://la.wikipedia.org/ Laténgesch Wikipedia]
* [http://gutenberg.spiegel.de/mommsen/roemisch/roemisch.htm Projet Gutenberg]
* [http://www.imperiumromanum.com/ Projet Imperium Romanum]
* [https://web.archive.org/web/20120831060912/http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak The Roman Law Library] (Yves Lassard, Alexandr Koptev).

{{LinkPortalRéimescht Räich}}

{{Commonscat|Ancient Rome}}

[[Kategorie:Réimescht Räich| ]]

[[cs:Starověký Řím#Císařství]]</text>
      <sha1>bvut7khgyg8x9oi7ilanitunshrxd1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esch-Uelzecht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1292</id>
    <revision>
      <id>2704925</id>
      <parentid>2704691</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T18:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30736" sha1="j4hje9nyq09ap7urc8kwwbkrbf4qrv5" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Esch-Uelzecht}}
| Koordinaten = {{coor dms|49|29|49|N|05|58|50|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
'''Esch-Uelzecht''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en an eng vun den 12 [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied|Stied]] am [[Lëtzebuerg (Land)|Groussherzogtum Lëtzebuerg]] a [[Chef-lieu]] vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton mam selwechten Numm]]. Et gëtt keng aner Uertschaften an der Gemeng. Mat {{wikidata|property|P1082}} Awunner ({{wikidata|qualifier|P1082|P585}}) ass Esch déi zweetgréisst Stad vum Land.

Laang en einfacht Bauerendierfchen, am Dall vun der [[Uelzecht]], huet Esch mat der Entdeckung vun der [[Minett (Äerz)|Minett]] (ëm [[1870]]), an der domat verbonnener Entwécklung vun de [[Biergbau zu Lëtzebuerg|Minièren]], der [[Siderurgie zu Lëtzebuerg|Eisen- a Stolindustrie]], bannent e puer Joerzéngte seng Populatioun verzéngfacht. D'Strukturkris an deem Secteur, déi Mëtt der [[1970]]er-Joren ausgebrach ass, huet et mat sech bruecht, datt no an no all Minièren an e groussen Deel vun de Schmelzen zougemaach hunn.

Déi doduerch entstanen Industriebrooche sinn zum Deel am Gaang, nei bebaut ze ginn. Sou ginn a goufen zanter 2005 op [[Belval]] nei administrativ, kulturell an edukativ Gebaier, mä och Wunnengen, Büroen a Geschäfter gebaut. Zanter der Mëtt vun den 2020er-Jore gëtt um [[Rout Lëns|fréiere Site vun Terres-Rouges]] virun allem Wunnraum geschaf, an um Enn vun deem Joerzéngt soll och den Terrain vun der fréierer [[Metze Schmelz]] nei strukturéiert a bebaut ginn.

2022 war Esch, zesumme mam [[Litauen|litauesche]] [[Kaunas]], 
[[Europäesch Kulturhaaptstad]], bei där och déi 10 Gemenge vum [[Gemengesyndikat]] [[PRO-SUD]] an déi vum [[Pays-Haut Val d'Alzette]], déi Säit der Grenz, matgemaach hunn.&lt;ref&gt;[http://esch2022.lu esch2022.lu].&lt;/ref&gt;

==Geographie ==
De Floss [[Uelzecht]], deen zu Esch vum franséischen [[Däitsch-Oth]] hier iwwer d'Grenz kënnt, leeft an nordëstlecher Richtung queesch duerch d'Gemeng (zur Halschecht an engem iwwerdeckelte Kanal), an deelt dës an zwee: de südlechen Deel besteet haaptsächlech aus Bëscher op den Hiwwelen an Häng vum [[Dogger (Geologie)|Dogger]]-Plateau, an dat zwéin Däller, d'Hiel, resp. den Ellergronn, a méi nërdlech d'Neiduerf, resp. de Buergronn, erageschnidde sinn, a wou bis an d'1970er-Joren iwwer an ënner dem Buedem Minett ofgebaut gouf. Den nërdlechen Deel ass, vun enger liichter Knupp ofgesinn (Al Esch, Uecht, Dellhéicht) éischter flaach a breet sech zum Dall vun der [[Dipbech]], enger Niewebaach vun der Uelzecht, hin aus. Dësen Deel ass mëttlerweil bal ganz bebaut. Fir nei Gebaier an Infrastrukture kënnen ze bauen, ginn d'Frichë vun den dräi Schmelzen, déi um Bord vun der Gemeng bis eriwwer an den Territoire vun den Nopeschgemenge goungen, no an no och urbaniséiert.

===Nopeschgemengen===
{{Nopeschgemengen
 | ville    =  Esch-Uelzecht
 | nord-ouest =  
 | nord       =  [[Gemeng Monnerech|Monnerech]]
 | nord-est   = 
 | est        =  [[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]]
 | sud-est    =  [[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]]
 | sud        =  (F) [[Däitsch-Oth]]&lt;br&gt;(Audun le Tiche)
 | sud-ouest  =  (F) [[Réisseng]]&lt;br&gt;(Russange)
 | ouest      =  [[Gemeng Suessem|Suessem]]
}}
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 250
 | Bild1 = Esch auf die Alset by Jean Bertels 1597.jpg
 | Text1 = Vue op Esch ëm 1600, vum [[Dipbech]]dall (Wobrécken) aus
 | Bild2 = Al Esch 1860 01.jpg
 | Text2 = Esch-Uelzecht, 1860. Déi al Kierch St. Jean stoung do, wou haut d'Groussgaassschoul ass
 | Bild3 = Kronprinz Wilhelm - Darche - Esch - 1914-08-26.jpg
 | Text3 = De Krounprënz Wilhelm von Preußen, 1914, virun der Groussgaassschoul
 | Bild4 = Esch et ses usines (Esch-sur-Alzette ; Grand-Duché de Luxembourg) - plan-guide dressé d'après les plans géométriques de la ville et des usines - par J. Hansen - btv1b530649449.jpg
 | Text4= Esch a seng Schmelzen, 1925; Plang vum [[Jules-André-Arthur Hansen|Jules Hansen]].
 }}
[[Fichier:Esch-sur-Alzette Panorama avec train, Photo by J.M. Bellwald, N° 402.jpg|thumb|upright|Esch ~1900-1910.]]

== Geschicht ==
=== Fréizäit bis 19. Joerhonnert ===
Schonn zanter der [[Eisenzäit]], virun iwwer 2.500 Joer, gouf um Territoire vun der haiteger Gemeng Esch [[Bounäerz|Boun-]] a [[Wisenäerz]] verschafft; um Flouer 'Op der Gläicht', e Plateau tëscht Esch a [[Rëmeleng]], goufen 2003-2006 bei [[Lëscht vun den Ausgruewungen zu Lëtzebuerg|archeologeschen Ausgruewunge]] Reschter vun Iewen, [[Schlaken]], [[Nol (Technik)|Neel]] a soss paleometallurgesch Zeie fonnt.&lt;ref&gt;Camille Robert: &quot;Le sous-sol nous parle. Les fouilles archéologiques à Esch-sur-Alzette.&quot; In: ''100 Joer Esch (1906-2006)''. Luxembourg 2006, S. 121-122 an 124.&lt;/ref&gt; Och d'[[Kelten]] hu sou do Eise gemaach. Nom Enn vun der [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] an der [[Vëlkerwanderung]] ass d'Wëssen dovu verluer gaangen.

Den [[12. Abrëll]] [[1128]] ass Esch fir d'éischt Kéier, ënner dem Numm &quot;Asch&quot;, an enger [[Peepstlech Bull|Bull]] vum [[Poopst]] [[Honorius II. (Poopst)|Honorius II.]] ernimmt ginn. De [[Jang de Blannen]] huet hir de [[16. Mee]] [[1328]] den Titel &quot;Fräi Stad&quot; iwwerdroen&lt;ref&gt;[https://eschfrankjost.jimdo.com/1-von-den-anf%C3%A4ngen-bis-zum-ende-des-ancien-r%C3%A9gime/1-6-die-herrschaft-von-berwart-und-die-mauern-von-esch/ Frank Jost: &quot;1.6. Die Herrschaft von Berwart und die Mauern von Esch&quot;]&lt;/ref&gt;.

Am Laf vun de Joerhonnerte gouf Esch ëmmer nees vu friemen Truppen iwwerfall, an dacks staark zerstéiert. [[1677]], op Uerder vum [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]], hunn d'Stadmauere misse geschleeft ginn. Am [[Juli]] [[1830]] huet Esch dunn och nach säin Titel ''Stad'' verluer. Mä net laang duerno, den [[12. Oktober]] [[1841]], gouf se duerch eng kinneklech-groussherzoglech Veruerdnung zum [[Chef-lieu]] vum neie [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton Esch]] ernannt.

An der zweeter Hallschent vum [[19. Joerhonnert]] ass et mat der industrieller Entwécklung ëmmer méi schëtzeg virugaangen. Fir d'éischt am [[Tagebau]], duerno och a [[Galerie (Biergbau)|Galerien]], gouf d'[[Minett (Äerz)|Minett]] ofgebaut, an an de [[Schmelz]]en, déi wéi Champignonen aus dem Buedem geschoss koumen, verschafft. Mat den neien Aarbechtsplazen ass och d'Populatioun vun Esch rasant an d'Luucht gaangen. D'Aarbechter koumen am Ufank aus anere Géigende vum Land, virun allem dem [[Éislek]], mä scho fréi hu missen Aarbechtskräfte vu soss hier erbäigeruff ginn, aus den Nopeschlänner, mä och aus [[Polen]] an [[Italien]]. Esch huet sech dunn och iwwer säin historesche Stadkär (den haitege Quartier [[Al Esch]]) eraus ausgebreet: ronderëm d'Schmelzen ([[Metze Schmelz]], [[Brasseurs Schmelz]]) sinn nei Stroossen a Wunnengen entstanen (Quartiere Grenz an Neiduerf 1872, Hiel 1894-1904).

Den [[31. August]] [[1876]] gouf, duerch Gesetz vum [[6. Juli]] 1876, d'Uertschaft [[Schëffleng]] vun der Gemeng Esch-Uelzecht ofgetrennt fir déi eegestänneg [[Gemeng Schëffleng]] ze schafen.&lt;ref&gt;* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1876/0492207/0492207.pdf#page=1 ''Loi du 6 juillet 1876, concernant la création d'une nouvelle commune sous le nom de Schifflange.'']&lt;/ref&gt;

===Uganks 20. Joerhonnert ===
Den [[29. Mee]] [[1906]], huet de Grand-Duc [[Wëllem IV. vu Lëtzebuerg|Guillaume IV.]] fir d'zweet Kéier Esch-Uelzecht zur Stad ernannt.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1906/0034/a034.pdf#page=2 |Titel=Gesetz vum 29. Mee 1906 |Gekuckt=14.06.2012 |Archiv-Datum=22.07.2012 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20120722060337/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1906/0034/a034.pdf#page=2 }}&lt;/ref&gt;. Esch hat do 13.000 Awunner.

Tëscht 1909 an 1913 gouf eng nei Schmelz am Westen opgeriicht: d'[[Adolf-Emil-Schmelz]] op Belval. Dofir hu missen 91 Hektar Bësch (Clair-Chêne) ëmgehae ginn. Nei Aarbechterwunnenge gi ronderëm gebaut: am Quartier Uecht an d'Cité Welter.

Vun 1910 u gouf de Quartier Brill urbaniséiert. Vill Immigranten aus Italien hunn do hiert Doheem fonnt. D'Uelzecht gouf iwwerdeckelt, an d'[[Uelzechtstrooss]] mat hiren Niewestroosse gouf zum neie Mëttelpunkt vun der Stad.

Am [[Éischte Weltkrich]] war zu Esch e knappse Mount d'Generalquartéier vum däitsche Krounprënz [[Wilhelm von Preußen]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/21gh3gzdj/pages/6/articles/DIVL562 &quot;Ein Alt-Escher erzählt... Aus dem Krieg 1914-18. Der deutsche Kronprinz in Esch.&quot;] In: Luxemburger Wort, 115. Jg., n° 235/236 (25.08.1962), p. 6 (Digitised by the National Library of Luxembourg).&lt;/ref&gt;, a gouf souzesoen an e [[Lazarett|Krichslazarett]] transforméiert. D'Schmelzen hunn déi Zäit net oder net vill produzéiert. Vill auslännesch Aarbechter sinn nees an hir Heemecht geplënnert.

Um Enn vum Éischte Krich ware 5.000 amerikanesch Zaldoten zu Esch stationéiert, ë. a. an der [[Brillschoul (ESch-Uelzecht)|Brillschoul]], déi dofir requisitionéiert war.

=== Tëschekrichszäit ===
[[1920]] koum duerch dat nei agefouert [[allgemengt Walrecht]] fir d'éischt eng sozialistesch Majoritéit an d'Gemeng, mam [[Victor Wilhelm]] als Buergermeeschter. Weidere Wunnraum gouf geschaaft duerch d'Gemeng, mä och d'[[Arbed]] an d'[[Société Métallurgique des Terres Rouges]], deenen d'Schmelze gehéiert hunn: laanscht d'[[Éilereng]]er Strooss, am Quartier Uecht an am Quartier Brouch. D'Gemeng huet sech vum [[Josef Stübben]] e Plang ausschaffe gelooss, wéi d'Stad no Norden hi wuesse kéint, fir bis zu 60.000 Awunner Plaz ze bidden. Tëscht [[1926]], dem Enn vun der däitscher Wirtschaftskris, an [[1929]], der [[Weltwirtschaftskris]], huet Esch nach eng Kéier ee Bauboom erlieft: am Quartier Dellhéicht gouf e [[Escher Spidol|Spidol]] gebaut, d'Spidol- an d'Emil-Mayrisch-Strooss sinn ugeluecht ginn. [[1930]] huet Esch 29.745 Awunner gezielt. 1937 gouf dat neit [[Stadhaus Esch-Uelzecht|Escher Stadhaus]] ageweit.

=== Däitsch Occupatioun 1940-1944 ===
Direkt nom däitschen Iwwerfall, den 10. Mee 1940, gouf Esch, wéi aner Uertschafte laanscht d'franséisch Grenz, komplett evakuéiert, well gefaart gouf, d'däitsch Arméi géif op der [[Maginot-Linn]] hänke bleiwen, an doduerch Esch an e Schluechtfeld verwandelt ginn. Déi meescht Leit koumen an Zentral- oder Südfrankräich ënner. Wéinst der séierer franséischer Defaite koume se no e puer Wochen nees zeréck. Bis op e puer Haiser, déi duerch eng Granat zerstéiert gi waren, gouf et keng gréisser Schied.

Wéi iwwerall zu Lëtzebuerg goufen och zu Esch d'Verwaltungsstrukture vum [[Nationalsozialismus|Nazi]]-Okkupant agefouert. D'Escher [[Synagog Esch-Uelzecht|Synagog]] gouf, (wéi och déi an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]) zerstéiert. Vum September 1942 u goufen Honnerte vun Zwangsaarbechter, sougenannt ''[[Ostarbeiter]]'', déi virun allem aus dem vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Hitlerdäitschland]] besaten Deel vun der [[Sowjetunioun]] koumen, an de Schmelzen an an de Galerien agesat. Esch gouf den [[10. September]] [[1944]] vun den Amerikaneschen Truppe befreit.

=== Nokrichszäit 1945-1975 ===
Nom Krich huet Esch sech weider ausgebreet, an den 1950er-Jore si besonnesch zu Lalleng, am Brouch an zu Raemerech nei Quartieren entstanen. An den 1960er/70er-Jore war et besonnesch Wobrécken, dat bebaut gouf.

=== Stolkris 1975-1985 ===
Esch gouf, wéi aner Stied am Minett och, besonnesch haart vun der [[Stolkris]] getraff, virun allem sinn d'Recetten däitlech zeréckgaangen. Doduerch konnt d'Renovéierung vum ale Stadkär, deen zimmlech delabréiert war, eréischt an der Mëtt vun den [[1980]]er Joren an Ugrëff geholl ginn.

Vun den 1960er-Joren un ass d'Populatioun vun Esch no an no zeréckgaangen: Vu bal 30.000 am Joer 1960 op 25.000 am Joer [[1985]]. Vill jonk Stéit sinn an d'Schlofstied ronderëm d'Stad geplënnert. Eréischt vun den [[1990]]er Joren un ass dësen Trend gestoppt a souguer ëmgekéiert ginn; 2010 huet d'Awunnerzuel vun Esch 30.000 Awunner iwwerschratt&lt;ref&gt;[http://news.rtl.lu/news/national/69651.html &quot;D'Populatioun zu Esch läit elo offiziell bei 30.000 Awunner&quot;] rtl.lu 03.06.2010, 07:59 - Fir d'lescht aktualiséiert: 03.06.2010, 10:03.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Belval, Luxembourg, seen from the West 2013-08.JPG|thumb|Belval vu Weste gesinn (Summer 2013).]]

=== Nei Quartieren op de Frichen ===
Zanter dem Ufank vun den 2000er-Jore gëtt op der Industriebrooch vu [[Belval]] en neie Quartier opgeriicht, no engem Masterplang, dee vun Agora a vum [[Fonds Belval]] koordinéiert gëtt, a wou vun ëffentlecher Säit ë.&amp;nbsp;a. d'[[Uni Lëtzebuerg]], Fuerschungsariichtungen, e [[Gebai fir ëffentlech Verwaltungen (Belval)|Gebai fir ëffentlech Verwaltungen]] an en [[Lycée Bel-Val|neie Lycée]], vu privater Säit e Kino a Büros-, Wunn- a Geschäftsgebaier am Gaang sinn, gebaut ze ginn, oder scho fäerdeg sinn.

{{Méi Info 1|Belval}}

Och op den Terraine vun de fréiere Schmelze vun Esch-Schëffleng (&quot;[[Quartier Metzeschmelz]]&quot;)&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/buergerbeteiligung-fuer-brache-arbed-schifflingen-in-startloechern-5c815bbdda2cc1784e33f45a &quot;Bürgerbeteiligung für Brache Arbed/Schifflingen in Startlöchern.&quot;] wort.lu, 07.03.2019.&lt;/ref&gt; an Terres-Rouges (&quot;[[Rout Lëns]]&quot;)&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/1316939.html &quot; 'Rout Lëns' mat Liewe fëllen.&quot;] rtl.lu, 07.03.2019 20:00.&lt;/ref&gt; soll vun der zweeter Hallschecht vun den 2020er-Joren u virun allem Wunnraum fir eng 10.000 Leit geschafe ginn.

==Symboler==
=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms esch alzette luxbrg v2.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''D'argent à une tour de gueules ouverte et deux fois ajourée, à cinq crénaux, accostée de l'écusson des armes de l'ancien Duché de Luxembourg (burelé d'argent et d'azur de dix pièces, au lion de gueules, rampant, la queue fourchue, armé, lampassé et couronné d'or). Le pied de la tour est figuré par un terrain ondulé d'argent et d'azur.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[11. Mee]] [[1871]] - Mémorial 1871, Säit 73}}&lt;br&gt;D'Gemeng féiert de Wopen net geneesou wéi en am Text vum Gesetz fesgehalen ass. D'heraldesch Beschreiwung wier demno: ''Le pied ondé de cinq pièces d'azur et d'argent''.
|}
===Logo===
2022 huet d'Escher Gemeng en neie Logo agefouert, an deem d'Haaptelementer vum Wopen – Tuerm a Waasser – op hir primär geometresch Forme vereinfacht sinn. Och d'Faarwe goufen op Schwaarz a Wäiss reduzéiert.&lt;ref&gt;[https://administration.esch.lu/2022/10/28/la-ville-desch-presente-sa-nouvelle-identite-visuelle/ La Ville d’Esch présente sa nouvelle identité visuelle.] Communiqué op esch.lu, 28.10.2022.&lt;/ref&gt;

== Populatioun ==
=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

=== Zesummesetzung vun den Awunner no Nationalitéit ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Bevëlkerung 2022
|-
| Lëtzebuerger || 15.667
|-
| Portugisen || 10.316
|-
| Fransousen || 1.910
|-
| Italieener || 1.409
|-
| Montenegriner || 523
|-
| Belsch || 404
|-
| Däitscher || 325
|-
| Aner Europäer || 950
|-
| Capverdianer || 341
|-
| Chineesen|| 339
|-
| Aner Net-Europäer || 2.757
|-
| Keng Donnéeën || 21
|-
| '''Total''' || '''36.157'''
|}
{{small|Quell: ''[[Den Escher]]'' Nr.57, S.26.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]] vun Esch-Uelzecht gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 19 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

An den 1990er-Jore souz eng [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]-[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-Koalitioun am [[Schäfferot]]. Bei de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengerotswale]] vum 10. Oktober 1999 koum et zu enger Pattsituatioun: béid Parteie krute 6 Sëtz, an de Spëtzekandidat vun der CSV, den [[Ady Jung]], huet den Usproch erhuewen, fir Buergermeeschter ze ginn. Wéi den CSV-Gemengerotsmember Jos Mischo kuerz drop aus der Partei ausgescheet ass, deemno d'LSAP nees 1 Sëtz méi hat, huet dës weider mat der CSV, déi op hirem Buergermeeschterposte bestanen huet, ouni Succès probéiert, eng Koalitioun op d'Been ze stellen. Och Verhandlungen tëscht LSAP an [[Demokratesch Partei|DP]] hate kee Succès. Sou koum et den 30. Abrëll 2000 zu Neiwalen, bei deenen d'LSAP 7 Sëtz krut, a sou eng Koalitioun mat [[Déi Gréng]] an [[Déi Lénk]] opgestallt huet.&lt;ref&gt;Jacques Ganser: [https://www.wort.lu/de/lokales/wahlgeschichte-n-wenn-das-der-josy-wuesste-59dc921656202b51b13c4ef9 &quot;Wenn das der Josy wüsste.&quot;] wort.lu, 11. Oktober 2017 um 07:00.&lt;/ref&gt;

2005 koum et zu enger Koalitioun vun LSAP-déi Gréng, déi och 2011 virugefouert gouf. Bei de Gemengewale vun 2017 huet d'LSAP 3 Sëtz verluer, iwwerdeems d'CSV der 2 gewonnen huet. Als Resultat hu sech d'CSV, d'DP an déi Gréng op eng Koalitioun gëeenegt, déi eng Majoritéit am Schäfferot huet. Buergermeeschter gouf de [[Georges Mischo]]&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1089626.html &quot;CSV, Gréng an DP hu Koalitiounsaccord ënnerschriwwen.&quot;] rtl.lu, 24.10.2017, 22:15:36.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2079699.html|Titel=Escher Koalitiounsaccord ofgeschloss: Changementer bei Ressorte Mobilitéit, Enseignement a Logement|Gekuckt=14.07.2023|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;. Déi Konstellatioun ass och no de Wale vun 2023 bestoe bliwwen. Nodeems de Georges Mischo Minister gouf, gouf de [[Christian Weis]] neie Buergermeeschter.

=== Zesummesetzung === 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !![[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPLU]] !! BL
!Liberal
![[Sozialdemokratesch Partei (1970)|SdP]]
|-
|1945
| -
|4
|1
| -
|6
| -
|5
| -
| -
|1
| -
|-
|1949
| -
|5
|1
| -
|5
| -
|6
| -
| -
| -
| -
|-
|1951
| -
|5
|1
|
|4
|
|7
| -
| -
| -
| -
|-
|1957
| -
|5
|2
| -
|4
| -
|6
| -
| -
| -
| -
|-
|1963
| -
|5
|2
| -
|4
| -
|8
| -
| -
| -
| -
|-
|1969
| -
|4
|3
| -
|5
| -
|7
| -
| -
| -
| -
|-
|1970
| -
|4
|2
| -
|6
| -
|4
| -
| -
| -
|3
|-
|1975
| -
|5
|2
| -
|5
| -
|6
| -
| -
| -
|1
|- 
| 1981 || - || 6 || 2 || - || '''3'''|| - || '''8'''|| - || -
| -
| -
|- 
| 1987 || - || 7 || 1 || 1 ||'''2''' || - || '''8''' || - || -
| -
| -
|- 
| 1993 || 1|| '''7'''|| 2|| 2|| 0|| -|| '''7'''|| - || -
| -
| -
|- 
| 1999 || || || || || || || || - || -
| -
| -
|- 
| 2000* || 1 || 5 || 2 || '''2''' || 0 || '''2''' || '''7''' || - || -
| -
| -
|- 
| 2005 || 1 || 5 || 1 || '''2''' || 0 || 1 || '''9''' || - || -
| -
| -
|- 
| 2011 || 0 || 4 || 1 || '''2''' || 1|| 2 || '''9''' || - || 0
| -
| -
|- 
| 2017 || 0 || '''6''' || '''2''' || '''3''' || 0 || 2 || 6 || 0 || -
| -
| -
|- 
| 2023 || 1 || '''6'''|| '''2'''|| '''2''' / '''3''' {{small|**}}|| 0 || 1 || 6 || 1 / 0 {{small|**}} || -
| -
| -
|} 
{{small|* No Neiwalen. BL: Biergerlëscht.&lt;br&gt;** Am Okt. 2024 ass d'Conseillère vun der Piratepartei bei déi Gréng iwwergetrueden.&lt;br&gt;
'''Quell''': [[Ministère des Affaires intérieures|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu; Luxemburger Wort vum 18. Oktober 1975 (fir d'Resultater vun 1945-1975)}},

===Buergermeeschteren===
Den aktuelle Buergermeeschter ass de {{Buergermeeschter Esch-Uelzecht}}.

Déi Persounen, déi virdrun dee Posten haten, sinn an dëser Lëscht opgezielt:

{{Méi Info 1|Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Esch-Uelzecht}}

== Quartiere vun Esch-Uelzecht ==
&lt;!--Dës Iwwerschrëft wgl.. net änneren. Se gëtt als Link an aneren Artikele gebraucht--&gt;
Esch-Uelzecht besteet zur Zäit aus 18 Quartieren&lt;ref&gt;{{Citation |URL=http://www.topographie.esch.lu/ |Titel=''Plan interactif Esch'' |Gekuckt=2016-06-30 |archivedate=2025-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250924103807/http://www.topographie.esch.lu/ }}&lt;/ref&gt; an zwéin Industrieterrainen, vun deenen deen zu Belval (Arcelor-Mittal) nach a Betrib ass, wärend dee vum fréieren Arcelor-Mittal Wierk Esch-Schëffleng zanter 2012 net méi a Betrib ass an 2016 un de Staat verkaaft gouf.
{|
|valign=&quot;top&quot;|
* [[Al Esch]]
* [[Belval]]
* Brill
* Brouch
* Dellhéicht
| valign=&quot;top&quot;|
* Fettmeth
* [[Grenz (Esch-Uelzecht)|Grenz]]
* [[Lalleng]]
* Lankhelz
|
* Neiduerf (''Neidierfchen'')
* Park
* Rämerech
* Schlassgoart
* Sommet
| valign=&quot;top&quot;|
* Universitéit
* Uecht
* Wobrécken
* Zäpert
|}

{{clearboth}}
&lt;DIV ALIGN=&quot;CENTER&quot;&gt;
{{Panorama|
légende=Panorama vun Esch (Quartieren Dellhéicht an Al Esch)|
image=Panorama of Esch-sur-Alzette, Luxembourg.jpg|
largeur=2500px
}}
&lt;/DIV&gt;

== Transport ==
Esch-Uelzecht läit um südlechen Enn vun der [[Autobunn A4 (Lëtzebuerg)|Autobunn A4]], déi et mat der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], an no Süden an der Verlängerung mat der [[Liaison Micheville|B40]], mat Däitsch-Oth  verbënnt. Nërdlech vun Esch verleeft d'[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Autobunn A13]], déi vu [[Péiteng]] bis op [[Schengen]] féiert an do un déi däitsch [[Autobunn A8 (Däitschland)|A8]] ugebonnen ass. Och d'[[Nationalstrooss 4|Nationalstroossen N4]] an [[Nationalstrooss 31|N31]] ginn duerch Esch.

Esch läit op den [[Eisebunnsstreck Beetebuerg-Esch-Uelzecht|CFL-Linne 6a]] a [[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng|6f]]. Vun Esch aus féiert d'Ofzweigung [[Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Däitsch-Oth|6e]] op [[Däitsch-Oth]]. Et gëtt zwou Garen um Territoire vun der Gemeng: d'[[Gare Esch-Uelzecht]] an d'[[Gare Belval-Université]]. Marchandisegaren am Neidierfchen an an der Hiel sinn net méi am Betrib.

De Bus-Syndikat [[TICE]] huet säi Sëtz zu Esch, d'Linnen [[TICE-Linn 1|1]], [[TICE-Linn 2|2]], [[TICE-Linn 3|3]], [[TICE-Linn 4|4]], [[TICE-Linn 5|5]], [[TICE-Linn 6|6]], [[TICE-Linn 7|7]], [[TICE-Linn 13|13]], [[TICE-Linn 14|14]] a [[TICE-Linn 15|15]] verbannen Esch a seng Quartiere mat den aneren Uertschafte vum [[Kanton Esch-Uelzecht|Kanton]]. Ausserdeem läit Esch op de Strecke vun den [[RGTR]]-Linne [[RGTR-Linn 551|551]], [[RGTR-Linn 602|602]], [[RGTR-Linn 603|603]], [[RGTR-Linn 604|604]], [[RGTR-Linn 641|641]], [[RGTR-Linn 642|642]], [[RGTR-Linn 643|643]], [[RGTR-Linn 650|650]] a [[RGTR-Linn 651|651]].

D'[[Nationale Vëlosreseau|National Vëlospisten]] [[Vëlospist PC6|Nr. 6 (&quot;Dräikantonspist&quot;)]] an [[Vëlospist PC8|Nr. 8 (&quot;Pist vum Roude Buedem&quot;)]] féieren duerch Esch. Déi leschtgenannt verbënnt d'Quartieren Uecht an Universitéit mam sougenannte [[Vëlodukt Esch - Belval|Vëlodukt]], eng 1,3&amp;nbsp;km laang Bréck iwwer den Industrieterrain vun ArcelorMittal Esch-Belval.

== Kulturariichtungen ==
[[Fichier:Rockhal-vu-vier---w.jpg|thumb|D'Rockhal op Esch-Belval]]
{{div col}}
* [[Ariston]]
* [[Bridderhaus]]
* [[Escher Bibliothéik]]
* [[Escher Conservatoire]]
* [[Escher Theater]]
* ([[Kinosch]])
* [[Konschthal Esch]]
* [[Kulturzentrum Kulturfabrik]]
* [[Mousset-Haus Esch-Uelzecht|Mousset-Haus]]
* [[Nationale Resistenzmusée]]
* [[Rockhal]]
* [[Kinepolis Belval]]
{{div col end}}

== Schoulgebaier zu Esch ==
{|
|valign=&quot;top&quot;|
* '''Primärschoulen'''
* Ale Lycée
* Brill
* Brouch
* Dellhéicht
* Groussgaass
* Lalleng
|
* '''Secondaire'''
* [[Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette]]
* [[Lycée Hubert-Clément]]
* [[Lycée Guillaume-Kroll]]
* [[Lycée technique de Lallange]]
* [[Lycée technique école privée Marie-Consolatrice]]
* [[Lycée technique pour professions de santé]]
|}

[[Fichier:Esch1jousefkierch1.jpg|thumb|200px|D'Jousefskierch]]

== Reliéis Gebaier ==

{|
|
* [[Grenzerkierch Esch-Uelzecht]]
* [[Jousefskierch Esch-Uelzecht]]
* [[Kapell Esch-Raemerech]]
* [[Kierch Esch-Lalleng]]
|
* [[Moschee Esch-Uelzecht]]
* [[Paterkierch Esch-Uelzecht]]
* [[Protestantesch Kierch Esch-Uelzecht]]
* [[Synagog Esch-Uelzecht]]
|}

== Bekannt Escher ==
{{Div col|cols=2}}
* [[François Besch]] (* 1963), Fotograf, Journalist a Kënschtler
* [[Jeannot Bewing]] (1931-2005), Sculpteur
* [[François Biltgen]] (* 1958), Politiker, Minister
* [[Raoul Biltgen]] (* 1974), Schauspiller
* [[Taina Bofferding]] (* 1982), Politikerin ([[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]])
* [[Paul Breisch]] (* 1974), Museker an Organist
* [[Guillaume Capus]] (1857-1931), Entdeckungsreesenden a Fuerscher
* [[Simone Decker]] (* 1968), Kënschtlerin
* [[René Deltgen]] (1909–1979), Schauspiller
* [[Bim Diederich]] (1922-2012), Vëlossportler
* [[Romain Fehlen]] (* 1956) Radios-Speaker a Journalist
* [[Camillo Felgen]] (1920–2005), Sänger, Radios-Speaker, Televisiouns-Animateur, Schlager-Textschreiwer a Schauspiller
* [[David Fiegen]] (* 1984), Liichtathleet
* [[Tom Flammang]] (* 1978), Vëlossportler
* [[Fernand Franck]] (* 1934), Äerzbëschof
* [[Luc Frieden]] (* 1963), Politiker a Manager
* [[Suzie Godart]] (* 1962), Vëlossportlerin
* [[Émile Hamilius]] (1897-1971), Politiker a Foussballspiller 
* [[Guy Helminger]] (* 1963), Schrëftsteller
* [[Paul Helminger]] (1940-2021), Politiker a Manager
* [[Jhemp Hoscheit]] (* 1951), Schrëftsteller
* [[Jean Kinsch]] (1886-1983), Deputéierten
* [[Joseph Kinsch]], (* 1933), ArcelorMittal-Manager
* [[Léon Kinsch (1870-1954)|Léon Kinsch]], (1870-1954), Escher Buergermeeschter
* [[Nicolas Kinsch]] (1904-1973), Bëschof vu Kisangani
* [[William J. Kroll|William Justin Kroll]] (1889–1973), Fuerscher, Metallurg an Erfinder
* [[Wil Lofy]] (1937-2021), Sculpteur a Moler
* [[Michel Majerus]] (1967–2002), Kënschtler
* [[Robert Mancini (Sculpteur)|Robert Mancini]] (1950-2011), Sculpteur
* [[Claude Michely]] (* 1959), Vëlossportler
* [[Mandy Minella]] (* 1985), Tennisspillerin
* [[Victor Neuens]] (1898-1975), Auteur, Editeur, Lokalpolitiker
* [[Désirée Nosbusch]] (* 1965), Schauspillerin, Televisiounspresentatrice, Filmregisseurin a -produzentin
* [[Jean Origer]] (1877-1942), Geeschtlechen, Deputéierten an Direkter vum ''Luxemburger Wort''
* [[Louis Pilot]] (1940-2016), Foussballspiller a Foussballtrainer
* [[Marco Pütz]] (* 1958), Saxophonist a Komponist
* [[Viviane Reding]] (* 1951), Journalistin a Politikerin
* [[Gast Rollinger]] (1946-2024), Filmregisseur, Lyriker
* [[Marco Serafini]] (* 1956), Regisseur
* [[Victor Thorn]] (1844–1930), Politiker
{{Div col end}}

== Partnerschafte mat auslännesche Stied ==
[[Fichier:Esch-Strooss.jpg|250px|thumb|Esch-Strooss zu Léck]]
{|
| [[Bethnal Green]]|| {{GBR}} || [[Coimbra]] || {{POR}}
|-
| [[Köln]] || {{DEU}} || [[Léck]] || {{BEL}}
|-
| [[Lille]] || {{FRA}} || [[Mödling]] || {{AUT}}
|-
| [[Offenbach am Main]] || {{DEU}} || [[Puteaux]] || {{FRA}}
|-
| [[Rotterdam]] || {{NLD}} || [[Saint-Gilles / Sint-Gillis|Saint-Gilles]] || {{BEL}}
|-
| [[Turin]] || {{ITA}} || [[Velletri]] || {{ITA}}
|-
| [[Zemun]] || {{SRB}} || [[João Monlevade]] || {{BRA}}
|}

== Interkommunal Syndikater ==
* [[SIGI]] - [[SYVICOL]] - [[TICE]] - [[ZARE]]

== Kuriéises ==
[[Fichier:Mémorial Fluchhafen Esch.jpg|thumb|Erënnerungsplack un den Escher Fluchhafen an der Rue de l'Aérodrome]]
=== Fluchhafen ===
Deen éischte Fluchhafen am Land war am Quartier Esch-&quot;Lankelz&quot; bei der haiteger ''rue de l'Aérodrome''. Déi Zäit gouf et ë.&amp;nbsp;a. eng Direktverbindung Esch-[[London]].

{{Méi Info 1|Fluchhafen Esch-Uelzecht}}

[[Fichier:Jeunesse Esch vs. CS Fola Esch (2023).jpg|thumb|Derby Jenuesse-Fola (Abr. 2023).]]
=== Esch-Uelzecht am Sport ===
*Zwou Foussballekippen aus der [[Foussball Nationaldivisioun]] si vun Esch: Den [[CS Fola Esch]], eelste Foussballveräin am Land, an d'[[Jeunesse Esch]].
*[[1962]] an [[1968]] gouf zu Esch d'[[Weltmeeschterschaft am Cyclo-Cross]] gefuer. 
* De [[27. Juni]] 1968 koum déi éischt Etapp vum [[Tour de France 1968|Tour de France]] zu Esch un.
* De 14. Mee 2002 war d'Arrivée vun der drëtter Etapp vum [[Giro d'Italia 2002|Giro d'Italia]] zu Esch, an deen Dag dono den Depart vun der véierter Etapp.
*Den [[3. Juli]] [[2006]] ass déi [[Tour de France 2006/2. Etapp|zweet Etapp vum Tour de France]] do ukomm an deen [[4. Juli|Dag drop]] [[Tour de France 2006/3. Etapp|déi drëtt]] do lassgefuer.

== Literatur ==
* ''Esch-sur-Alzette: Guide historique et architectural.'' [Textes: [[Georges Büchler]], [[Jean Goedert (Architekt)|Jean Goedert]], [[Antoinette Lorang]], [[Antoinette Reuter]], [[Denis Scuto]]: Photos: Christophe Weber]. Esch-sur-Alzette, Mersch: C2DH, Capybarabooks, 2020. ISBN 978-99959-43-27-1.
* [[Willy Allamano]] a [[Gilbert Bernardini]]: ''Esch-sur-Alzette et ses rues - Esch an der Alzette und seine Straßen'', 2013, 256 S., ISBN 978-2-87964-136-2
* Ville d'Esch-sur-Alzette (éd.): ''100 Joer Esch - 1906-2006'', 2005, Éd. G. Binsfeld, 480 S., ISBN 2-87954-149-2
* [[Ed Maroldt]]: ''Mythos Esch - Fragmente 1950 - 1962'', 2004, Éditions Le Phare, 144 S., ISBN 2-87964-078-4
* Ville d'Esch-sur-Alzette (éd.): ''Esch-sur-Alzette, du village à la ville industrielle. Art et révolution industrielle au pays de la Terre Rouge.'' 13 octobre - 5 novembre 1989, Hôtel de Ville d'Esch-sur-Alzette. Catalogue de l'exposition organisée par la Ville d'Esch-sur-Alzette à l'occasion du 150e anniversaire de l'Indépendance du Grand-Duché de Luxembourg.
* [[Joseph Flies]]: ''Das Andere Esch - An der Alzette - Ein Gang durch seine Geschichte''. Luxembourg 1979.
* [[Norbert Ketter]]: ''esch 1970''. éditions claude diderich, 1970. (E Schwaarz-wäiss-Fotoband).

== Kuckt och ==
{|
|valign=&quot;top&quot;|
* [[Berwart-Schlass]]
* [[Stadhaus Esch-Uelzecht]]
* [[Passerell Gaalgebierg Esch-Uelzecht]]
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Uelzecht]]
* [[Siderurgie zu Lëtzebuerg]]
* [[Henri Rabinger]]
|
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
|}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

* [http://www.esch.lu Offiziell Säit vun der Escher Gemeng]
* [https://web.archive.org/web/20250924103807/http://www.topographie.esch.lu/ Geographesch Kaarte vun Esch]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/esch-sur-alzette D'Gemeng Esch-Uelzecht op der Websäit vum Syvicol]
* C2DH: [https://www.c2dh.uni.lu/de/thinkering/decouvrir-guide-historique-et-architectural-esch-sur-alzette Guide historique et architectural d'Esch-sur-Alzette] 50 Videoen zu der Architektur a Geschicht vun Escher Gebaier (2020).
&lt;!-- futtisse Link: * [http://www.eschalzette.com Räichhalteg Privatsammlung vun Archivbiller an aktuelle Fotoen]
--&gt;

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Esch-Uelzecht|*]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Esch-Uelzecht]]
[[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg|Esch-Uelzecht]]
[[Kategorie:Universitéitsstied zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Etappestied vum Tour de France]]</text>
      <sha1>j4hje9nyq09ap7urc8kwwbkrbf4qrv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>9. Mäerz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1616</id>
    <revision>
      <id>2704939</id>
      <parentid>2688137</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T22:28:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */</comment>
      <origin>2704939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5552" sha1="rand8ugliwd20qmrbm1wlpnaovzx485" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''9. Mäerz''' ass den 68. Dag (69. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1152]]: De [[Friedrich I. Barbarossa]] gëtt zum däitsche Kinnek gekréint.
* [[1961]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Jambes]] 0:3 géint Belsch.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=239 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg vum 9. Mäerz 1961 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1996]]: De [[Jorge Sampaio]] gëtt Staatspresident vu [[Portugal]].
* [[2004]]: Den [[Indulis Emsis]] gëtt Ministerpresident vu [[Lettland]].

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Amerigo Vespucci 2.jpg|Amerigo Vespucci
Fichier:Honoré-Gabriel Riqueti, marquis de Mirabeau.PNG|H.-G. de Mirabeau
Fichier:Jean-Pierre Bausch-101.jpg|Jean-Pierre Bausch
Fichier:Gagarin in Sweden-2.jpg|Juri Gagarin
Fichier:Bobby Fischer 1960 in Leipzig.jpg|Bobby Fischer
Fichier:Ornella Muti.jpg|Ornella Muti
&lt;/gallery&gt;
* [[1451]]: [[Amerigo Vespucci]], italieenesche Séifuerer an Entdecker
* [[1749]]: [[Honoré Gabriel Riqueti de Mirabeau]], franséische Journalist a Politiker
* [[1779]]: [[Mathias Wolff]], lëtzebuergesche Jesuittepater
* [[1782]]: [[Jean Boch-Buschmann]], lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker
* [[1878]]: [[Eugénie Arens]], lëtzebuergesch Schrëftstellerin, Erzéierin, Iwwersetzerin.
* [[1892]]: [[Mátyás Rákosi]], ungaresche Politiker
* [[1564]]: [[David Fabricius]], dāitsche Theolog, Astronom a Kartograph
* [[1758]]: [[Franz Joseph Gall]], däitschen Dokter an Neuroanatom
* [[1854]]: [[Victor Dondelinger]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* [[1891]]: [[Jean-Pierre Bausch]], lëtzebuergesche Biergaarbechter, Gewerkschaftler a Politiker
* [[1896]]: [[Charles Krüger]], lëtzebuergesche Foussballspiller
* [[1900]]: [[Lawrence Huntington]], brittesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* [[1903]]: [[Leonhard Drach]], däitsche Procureur zu Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich.
* [[1913]]: [[Lotte Koch]], däitsch Schauspillerin.
* [[1919]]: [[Marcel Schroeder]], lëtzebuergesche Fotograf.
* [[1924]]: [[Peter Scholl-Latour]], däitsch-franséische Journalist a Publizist.
* [[1925]]: [[Robert Angel]], lëtzebuergesche Politiker a Kardiolog.
* [[1930]]: [[Ornette Coleman]], US-amerikaneschen Jazzmuseker a -Komponist.
* [[1931]]: [[Gilles Perrault]], franséische Schrëftsteller, Journalist an Dréibuchauteur.
* [[1932]]: [[Ron Hagerthy]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[1934]]: [[Juri Alexejewitsch Gagarin]], russeschen Astronaut, éischte Mënsch am Weltraum.
* [[1937]]: [[Paul Roettgers]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1939]]: [[Jochen Pützenbacher]], däitsche Radiosspeaker.
* [[1943]]: [[Bobby Fischer]], US-amerikanesche Schachspiller.
* 1943: [[Richard Brent Tully]], US-amerikaneschen Astronom a Kosmolog.
*[[1945]]: [[Fernand Emmel]], lëtzebuergeschen Archivist, Historiker a Genealogist.
* [[1948]]: [[Emma Bonino]], italieenesch Politikerin.
* [[1955]]: [[Yvon Lambert (Fotograf)|Yvon Lambert]], lëtzebuergesche Fotograf.
* 1955: [[Ornella Muti]], italieenesch Schauspillerin.
* [[1964]]: [[Juliette Binoche]], franséisch Schauspillerin.
* [[1982]]: [[Lynn Elouardi]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[1983]]: [[Frank Link]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* [[1985]]: [[Natalja Andrejewna Pogonina]], russesch Schachspillerin.
* [[1992]]: [[Raphaël Stacchiotti]], lëtzebuergesche Schwëmmer.

== Gestuerwen ==
* [[1661]]: [[Jules Mazarin]], franséische Kardinol a Politiker.
* [[1870]]: [[Nicolas Hippert (Nottär)|Nicolas Hippert]], lëtzebuergesche Politiker an Nottär.
* [[1872]]: [[Ernest François]], lëtzebuegreschen Affekot a Politiker.
* [[1873]]: [[Karl-Gotthelf Kind]], däitsche Buermeeschter
* [[1888]]: [[Wilhelm I. vun Däitschland|Wilhelm I.]], Kinnek vu Preisen an däitsche Keeser.
* [[1895]]: [[Leopold von Sacher-Masoch]], éisträichesche Schrëftsteller.
* [[1908]]: [[Hector Biver]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* [[1910]]: [[Henri Neuman]], lëtzebuergesche Jurist a Member vum Staatsrot.
* [[1918]]: [[Frank Wedekind]], däitsche Schrëftsteller.
* [[1929]]: [[Norbert Metz (1885-1929)|Norbert Metz]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* [[1954]]: [[Eva Ahnert-Rohlfs]], däitsch Astronomin.
* [[1980]]: [[Olga Tschechowa]], däitsch Schauspillerin.
* [[1981]]: [[Max Delbrück]], däitsch-US-amerikanesche Biophysiker a Genetiker, Nobelpräisdréier.
* [[1987]]: [[Richard F. Kneip]], US-amerikanesche Politiker.
* [[1988]]: [[Kurt Georg Kiesinger]], däitsche Politiker a [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]].
* [[1989]]: [[Robert Mapplethorpe]], US-amerikanesche Fotograf.
* [[1994]]: [[Charles Bukowski]], US-amerikaneschen Dichter a Schrëftsteller.
* 1994: [[Fernando Rey]], spuenesche Schauspiller.
* [[1999]]: [[Émile Erpelding]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Auteur.
* [[2001]]: [[André Roilgen]], lëtzebuergeschen Neurochirurg.
* [[2005]]: [[William Murray]], US-amerikanesche Journalist a Schrëftsteller.
* [[2014]]: [[Gerard Mortier]], belschen Operen- an Theaterintendant.
* 2014: [[Tonino Ricci]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[2015]]: [[Frei Otto]], däitschen Architekt.
* [[2018]]: [[René Pascucci]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[2021]]: [[Josy Stoffel]], lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* [[2022]]: [[Jean Bichel]], lëtzebuergesche Sculpteur.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|9 March|{{PAGENAME:{{PAGENAME}}}}|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am Mäerz| 09]]</text>
      <sha1>rand8ugliwd20qmrbm1wlpnaovzx485</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>11. September</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2072</id>
    <revision>
      <id>2704938</id>
      <parentid>2662187</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T22:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2704938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7327" sha1="0wjoc8x91z0de73s7l0ao4fq8soq51k" xml:space="preserve">{{Mountkalenner}}
Den '''11. September''' ass den 254. Dag (255. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].

== Evenementer ==
* [[1789]]: [[Frankräich]]: D'[[Assemblée constituante (1789)|Nationalversammlung]] erlaabt dem Kinnek [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] e [[Veto]]-Recht.
* [[1973]]: Bei engem [[Putsch]] am [[Chile]] duerch de Generol [[Augusto Pinochet]] kënnt den demokratesch gewielte President [[Salvador Allende]] ëm d'Liewen.
* [[1989]]: [[Ungarn]] mécht den [[Eisene Rideau]] op.
* [[2001]]: Bei Terror-Attacken an den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], virun allem zu [[New York City|New York]] an zu [[Washington D.C.|Washington]], kommen iwwer 3000 Leit ëm d'Liewen. Den Trauma vum ''[[Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA|9/11]]'' soll nach Joren duerno politesch Konsequenze mat sech bréngen.
* [[2003]]: D'[[Schweden|schweedesch]] Ausseministesch [[Anna Lindh]] stierft un hire Wonnen, déi se duerch eng Attack mat engem Messer den Dag virdrun erlidden huet.
* [[2005]]: D'israeelesch Arméi zitt sech aus der [[Gazasträif]], no 38 Joer Besatzung, zeréck.
* [[2022]]: [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]: Verlängerung vun der [[Luxtram-Linn T1|Tramslinn T1]] bis op [[Bouneweg]].

==Sport==
* [[1957]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Rotterdam]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1958]], 2:5 géint Holland. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jean-Pierre Fiedler (Foussballspiller)|Jean-Pierre Fiedler]] a [[Léon Letsch]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=14830 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg den 11. September 1957 op der Websäit European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1963]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Amsterdam]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1964]], 1:1 géint Holland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Paul May (Foussballspiller)|Paul May]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=13394 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg vum 11. September 1963 op der Websäit European Football]&lt;/ref&gt;
* [[1991]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1992]], 0:2 géint Belsch.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=9417 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 11. September 1991 op der Websäit European Football]&lt;/ref&gt;
* [[2011]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Belfast]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2014]], 1:1 géint Nordirland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den [[Daniel da Mota]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://www.wort.lu/de/view/da-mota-trifft-erneut-1-1-gegen-nordirland-504f4ce9e4b0d62256ad9cb4 De Lännermatch nordirland-Lëtzebuerg den 11. September 2012 op wort.lu]&lt;/ref&gt;

== Wëssenschaft an Technik ==
=== Astronomie ===
* [[1784]]: De britteschen Astronom [[Wilhelm Herschel]] entdeckt d'[[elliptesch Galaxie]] [[NGC 68]]an d'[[Balkespiralgalaxie]] [[NGC 108]].

== Gebuer ==
&lt;gallery&gt;
Fichier:D H Lawrence passport photograph.jpg|D. H. Lawrence
Fichier:Adorno.jpg|Theodor W. Adorno
Fichier:Ferdinand Marcos.JPEG|Ferdinando Marcos
Fichier:Franz Beckenbauer 2006 06 17.jpg|Franz Beckenbauer
Fichier:Frank-Wilhelm--w.jpg|Frank Wilhelm
&lt;/gallery&gt;

* [[1717]]: [[Pehr Wilhelm Wargentin]], schweedeschen Astronom.
* [[1816]]: [[Carl Zeiss]], däitschen Optiker an Entreprener.
* [[1848]]: [[Jules Hemmer]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[1861]]: [[Erich von Falkenhayn]], däitsche Militär.
* [[1881]]: [[Alphonse Nickels]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[1885]]: [[D. H. Lawrence]], englesche Schrëftsteller.
* [[1903]]: [[Theodor W. Adorno]], däitsche Sozial-Philosoph a Komponist.
* [[1907]]: [[Albert Reuter]], lëtzebuergesch Foussballspiller.
* [[1917]]: [[Herbert Lom]], tschechesch/brittesche Schauspiller.
* 1917: [[Ferdinand Marcos|Ferdinando Edralin Marcos]], philippinneschen Diktator.
* 1917: [[Erny Putz]], lëtzebuergesche Fechter.
* [[1923]]: [[Alan Badel]], brittesche Schauspiller.
* [[1933]]: [[Marcel Scheer]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1935]]: [[Camille Weiler]], lëtzebuergesche Politiker.
* 1935: [[German Stepanowitsch Titow]], sowjetesche Kosmonaut.
* [[1939]]: [[René Andring]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[1940]]: [[Brian De Palma]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[1944]]: [[Ernest Ersfeld]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1945]]: [[Franz Beckenbauer]] genannt ''Keeser'', däitsche Foussballspiller a -manager.
* [[1947]]: [[Frank Wilhelm]], lëtzebuergeschen Auteur a Literaturkritiker.
* [[1953]]: [[Christine Dejoux]], franséisch Schauspillerin.
* [[1965]]: [[Moby|Richard Melville Hall (''alias Moby'')]], US-amerikanesche Museker.
* [[1967]]: [[Dan Theis]], lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer.
* [[1968]]: [[Joël Groff]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1976]]: [[Marc Wilwert]], lëtzebuergesche Fotograf.
* [[1982]]: [[Michel Reis]], lëtzebuergeschen Jazz-Pianist.
* [[1985]]: [[Daniel da Mota]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[1986]]: [[Julie Zorn]], lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* [[1992]]: [[Christoph Sietzen]], lëtzebuergesche Museker.
* [[1995]]: [[Kim Ottele]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.

== Gestuerwen ==
* [[1349]]: [[Bonne vu Lëtzebuerg]], Duechter vum Jang dem Blannen.
* [[1768]]: [[Joseph Nicolas Delisle]], franséischen Astronom a Kartograph.
* [[1893]]: [[Pierre Brück]], lëtzebuergeschen Drécker an Editeur.
* [[1914]]: [[Jean-Pierre Kneip]], lëtzebuergesche Politiker. 
* [[1919]]: [[Pierre-Éloi Schoué]], lëtzebuergesche Politiker, Botaniker an Apdikter.
* [[1942]]: [[Henri Adam]], däitsche Resistenzler.
* [[1957]]: [[Mary Proctor (Astronomin)|Mary Proctor]], US-amerikanesch Astronomin an Autorin.
* [[1971]]: [[Nikita Sergejewitsch Chruschtschow]], sowjetesche Politiker a Regierungschef.
* [[1973]]: [[Salvador Allende]], chileenesche Politiker.
* [[1978]]: [[O.E. Hasse]], däitsche Schauspiller.
* [[1982]]: [[Albert Soboul]], franséischen Historiker.
* [[1994]]: [[Marianne Hold]], däitsch Schauspillerin.
* 1994: [[Jessica Tandy]], englesch Schauspillerin.
* [[1996]]: [[Roger Schleimer]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1999]]: [[Johny Jaminet]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[2002]]: [[Kim Hunter]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[2003]]: [[Anna Lindh]], schweedesch Ausseministesch.
* [[2013]]: [[Nic Weber]], lëtzebuergesche Journalist a Schrëftsteller.
* [[2014]]: [[Joachim Fuchsberger]], däitsche Schauspiller an Entertainer.
* 2014: [[Antoine Duhamel]], franséische Komponist.
* 2014: [[Mirko Ellis]], Schwäizer Schauspiller.
* [[2019]]: [[Bacharuddin Jusuf Habibie]], indoneesesche Politiker a Staatspresident.
* [[2021]]: [[María Mendiola]], spuenesch Sängerin.
* [[2022]]: [[Javier Marías]], spuenesche Schrëftsteller, Kolumnist an Iwwersetzer
* 2022: [[Alain Tanner]], Schwäizer Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent
* [[2026]]: [[Emma Bonino]], italieenesch Politikerin.

== Feierdeeg ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|11 September|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Dag am September]]</text>
      <sha1>0wjoc8x91z0de73s7l0ao4fq8soq51k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëtzebuerger Kantonen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2836</id>
    <revision>
      <id>2704960</id>
      <parentid>2703575</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2704960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11743" sha1="dyam1tmbwqwa6mf60wh529h8mantz3h" xml:space="preserve">Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]].

[[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun de Kantonen]]
{{Div col|cols=3|colwidth=135px}}
# [[Kanton Dikrech|Dikrech]]
# [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
# [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
# [[Kanton Iechternach|Iechternach]]
# [[Kanton Capellen|Capellen]]
# [[Kanton Clierf|Clierf]]
# [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
# [[Kanton Miersch|Miersch]]
# [[Kanton Réiden|Réiden]]
# [[Kanton Réimech|Réimech]]
# [[Kanton Veianen|Veianen]]
# [[Kanton Wolz|Wolz]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Duerch e Beschloss vum 31. August 1795 si 37 Kantonen entstanen, dovun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. Den 22. Oktober 1796 an de 6. Mäerz 1802 koume weider Ännerungen, déi dunn awer scho relativ no bei deenen haitege louchen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]&lt;ref&gt;Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]&lt;/ref&gt;.

Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]&lt;/ref&gt;.

Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]&lt;ref&gt;[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&amp;refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]&lt;/ref&gt; fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng.

== Verwaltungseenheeten ==
Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972&lt;ref&gt;''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]&lt;/ref&gt; war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]&lt;/ref&gt;, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten.

Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. Just d'Stroossebauverwaltung huet an all Kanton eng Néierloossung, an den Enregistrement huet bis op Veianen iwwerall e Büro.

== Kantonstabell ==
&lt;div style=&quot;overflow-x:auto;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg
|-
! scope=&quot;col&quot; | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code
! scope=&quot;col&quot; | Numm
! scope=&quot;col&quot; | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]]
! scope=&quot;col&quot; | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]]
! scope=&quot;col&quot; | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]]
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
! scope=&quot;col&quot; | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]]
|-
! LU-01
| [[Kanton Capellen|Capellen]]
| [[Capellen]]
| [[Walbezierk Süden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q397678|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q397678|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 9
|-
! LU-02
| [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
| [[Esch-Uelzecht]]
| [[Walbezierk Süden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q188283|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q188283|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 14
|-
! LU-03
| [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
| [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]
| [[Walbezierk Zentrum]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691741|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691741|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 11
|-
! LU-04
| [[Kanton Miersch|Miersch]]
| [[Miersch]]
| [[Walbezierk Zentrum]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q753917|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q753917|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 10
|-
! LU-05
| [[Kanton Clierf|Clierf]]
| [[Clierf]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691793|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691793|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 5
|-
! LU-06
| [[Kanton Dikrech|Dikrech]]
| [[Dikrech]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691842|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691842|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 10
|-
! LU-07
| [[Kanton Réiden|Réiden]]
| [[Réiden op der Atert]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q835980|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q835980|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 9
|-
! LU-08
| [[Kanton Wolz|Wolz]]
| [[Wolz]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q550021|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q550021|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|-
! LU-09
| [[Kanton Veianen|Veianen]]
| [[Veianen]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q845600|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q845600|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
! LU-10
| [[Kanton Iechternach|Iechternach]]
| [[Iechternach]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q720221|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q720221|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|-
! LU-11
| [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
| [[Gréiwemaacher]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q836002|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q836002|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 8
|-
! LU-12
| [[Kanton Réimech|Réimech]]
| [[Réimech]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691781|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691781|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|}
&lt;/div&gt;

== Kuckt och ==
* [[Kanton|Kanton (Homonymie)]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''.

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]]
[[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]]</text>
      <sha1>dyam1tmbwqwa6mf60wh529h8mantz3h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704967</id>
      <parentid>2704960</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ännerung [[Special:Diff/2704960|2704960]] vum [[Special:Contributions/Mobby 12|Mobby 12]] ([[User talk:Mobby 12|Diskussioun]]) réckgängeg gemaach</comment>
      <origin>2704967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11800" sha1="5ft7d7j3dt2ieazz35oosnaswq1xilt" xml:space="preserve">Dës '''Lëscht vun de Lëtzebuerger Kantonen''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]].

[[Fichier:Lëtzebuerger Kantonen.svg|thumb|300px|Lag vun de Kantonen]]
{{Div col|cols=3|colwidth=135px}}
# [[Kanton Dikrech|Dikrech]]
# [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
# [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
# [[Kanton Iechternach|Iechternach]]
# [[Kanton Capellen|Capellen]]
# [[Kanton Clierf|Clierf]]
# [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
# [[Kanton Miersch|Miersch]]
# [[Kanton Réiden|Réiden]]
# [[Kanton Réimech|Réimech]]
# [[Kanton Veianen|Veianen]]
# [[Kanton Wolz|Wolz]]
{{Div col end}}
== Geschicht ==
D'Kantone sinn eng Kreatioun vun der [[Frankräich|franséischer]] [[Franséisch Revolutioun|revolutionärer]] Herrschaft. Duerch e Beschloss vum 31. August 1795 si 37 Kantonen entstanen, dovun der 24 op d'mannst deelweis um haitege Staatsgebitt. Den 11. September 1795 koum awer schonn eng Reduktioun op 27 Kantonen, dovun der 12 op deem haitege Staatsterritoire. Den 22. Oktober 1796 an de 6. Mäerz 1802 koume weider Ännerungen, déi dunn awer scho relativ no bei deenen haitege louchen. No 1839 hunn déi zu Lëtzebuerg geschloe Gemenge vum Kanton Arel mat deene vum Kanton Käerjeng zum [[Kanton Capellen]] fusionéiert, de Kanton Beetebuerg gouf mat Deeler vum Kanton [[Messancy]] mä ouns d'[[Gemeng Dippech]] de [[Kanton Esch-Uelzecht]], de Kanton vu [[Rued-Sir|Rued]] respektiv [[Betzder]] gouf vum [[Kanton Gréiwemaacher]] absorbéiert, an aus dem Kanton [[Osper]] gouf de [[Kanton Réiden]]&lt;ref&gt;Raymond Dhur, ''D'Andeelung vum Groussherzogtum an Distrikter, Geriichtsbezierker a Kantonen'', in [http://www.act.public.lu/fr/publications/brochures/newsletter_5/newsletter_5.pdf Newsletter ACTuel Nr 5]&lt;/ref&gt;.

Vun [[1857]] bis [[1867]] hunn d'Kantone Miersch a Réiden zum [[Distrikt Miersch]] gehéiert, deen 1867 ofgeschaaft gouf&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 30. Mee 1857, iwwer d'Erriichte vun engem Distriktcommissariat zu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/ordr/1857/05/30/n1/jo Memorial N° 16, éischten Deel, vum 3. Juni 1857, S. 153]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Gesetz vum 4. Mee 1867, iwwer d'Suppressioun vum Distriktcommissariat vu Miersch'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1867/05/04/n1/jo Memorial N° 17, éischten Deel, vum 15. Juni 1887, S. 125]&lt;/ref&gt;.

Duerch d'Gemengefusioune kënnen d'Kantonsgrenzen änneren. Dat war de Fall, wéi d'Gemenge [[Gemeng Baastenduerf|Baastenduerf]] a [[Gemeng Furen|Furen]] zur neier [[Gemeng Tandel]]&lt;ref&gt;[http://memab.legitech.lu/memab/bridge2server?action=getPDFFromDoc&amp;refpub=2004A39241 Fusiounsgesetz vun der Gemeng Tandel]&lt;/ref&gt; fusionéiert hunn: De [[Kanton Veianen]] ass e wéineg méi grouss ginn an de [[Kanton Dikrech]] e wéineg méi kleng.

== Verwaltungseenheeten ==

Hautdesdaags huet d'Andeelung vum Land a Kantone keng administrativ Funktioun méi. Et gëtt weeder Kantonaladministratiounen, nach Kantonalparlamenter oder Kantonalgeriichter. Just d'Stroossebauverwaltung huet an all Kanton eng Néierloossung, an den Enregistrement huet bis op Veianen iwwerall e Büro.

Dat war awer net ëmmer sou. Vum 11. September 1795 bis zum Akraafttriede vum Gesetz vum 12. Abrëll 1972&lt;ref&gt;''Gesetz vum 12. Abrëll 1972 iwwer d'Reorganisatioun vun de Friddengeriichter'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1972/04/12/n4/jo Mémorial A N° 32, vum 28. Mee 1972, S. 954]&lt;/ref&gt; war all Kanton de Kompetenzberäich vun engem [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]]. Donieft gouf et nach Milizkantonen, déi zanter dem 25. Juli 1846 mat de Justizkantonen iwwereneegestëmmt hunn&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/argd/1846/07/25/n1/jo Mémorial N° 48 vun 1846, S. 451]&lt;/ref&gt;, an déi an hirem [[Chef-lieu]] d'Louszéien an d'Musterung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger Arméi#Miliz (1817-1841)|Milizionären]] z'organiséieren haten.

==Kantonstabell==
&lt;div style=&quot;overflow-x:auto;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Iwwersiicht: déi 12 Kantonen zu Lëtzebuerg
|-
! scope=&quot;col&quot; | [[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]1-Code
! scope=&quot;col&quot; | Numm
! scope=&quot;col&quot; | [[Chef-lieu|Haaptuertschaft]]
! scope=&quot;col&quot; | [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk]]
! scope=&quot;col&quot; | [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)|Geriichtsbezierk]]
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
! scope=&quot;col&quot; | [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]]
|-
! LU-01
| [[Kanton Capellen|Capellen]]
| [[Capellen]]
| [[Walbezierk Süden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q397678|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q397678|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q397678|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 9
|-
! LU-02
| [[Kanton Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]]
| [[Esch-Uelzecht]]
| [[Walbezierk Süden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q188283|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q188283|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188283|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 14
|-
! LU-03
| [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]]
| [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]
| [[Walbezierk Zentrum]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691741|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691741|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691741|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 11
|-
! LU-04
| [[Kanton Miersch|Miersch]]
| [[Miersch]]
| [[Walbezierk Zentrum]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q753917|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q753917|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q753917|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 10
|-
! LU-05
| [[Kanton Clierf|Clierf]]
| [[Clierf]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691793|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691793|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691793|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 5
|-
! LU-06
| [[Kanton Dikrech|Dikrech]]
| [[Dikrech]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691842|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691842|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691842|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 10
|-
! LU-07
| [[Kanton Réiden|Réiden]]
| [[Réiden op der Atert]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q835980|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q835980|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q835980|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 9
|-
! LU-08
| [[Kanton Wolz|Wolz]]
| [[Wolz]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q550021|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q550021|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q550021|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|-
! LU-09
| [[Kanton Veianen|Veianen]]
| [[Veianen]]
| [[Walbezierk Norden]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q845600|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q845600|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q845600|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
! LU-10
| [[Kanton Iechternach|Iechternach]]
| [[Iechternach]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Dikrech]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q720221|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q720221|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q720221|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|-
! LU-11
| [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
| [[Gréiwemaacher]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q836002|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q836002|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |{{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836002|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 8
|-
! LU-12
| [[Kanton Réimech|Réimech]]
| [[Réimech]]
| [[Walbezierk Osten]]
| [[Geriichtsbezierk (Lëtzebuerg)#Territorial Opdeelung|Lëtzebuerg]]
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691781|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |{{wikidata|property|Q691781|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q691781|P2046|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | 7
|}
&lt;/div&gt;
== Kuckt och ==

* [[Kanton|Kanton (Homonymie)]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* Maximilian Richard, ''[https://web.archive.org/web/20190111113247/https://www.wort.lu/de/lokales/kantone-kinder-der-revolution-5c3785fe182b657ad3b9d977 Kantone: Kinder der Revolution]'' op wort.lu den 11. Januar 2019 an an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] vum 11. Januar 2019 (S. 15) ënnert dem Titel ''Kinder der Revolution.'' ''Kantone haben hierzulande Tradition – ihre Geschichte beginnt im 18. Jahrhundert''.

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kantonen zu Lëtzebuerg| K]]
[[Kategorie:Lëschten:Geographie:Lëtzebuerg|Kantonen]]

[[nl:Kantons van Luxemburg]]</text>
      <sha1>5ft7d7j3dt2ieazz35oosnaswq1xilt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1948</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3036</id>
    <revision>
      <id>2704940</id>
      <parentid>2704566</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T22:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebuer */</comment>
      <origin>2704940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22165" sha1="6jzjvfeaci8z7fnfhyb5mk684sgutgc" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

== Evenementer ==
* {{1. Januar}}: D'[[GATT]] (General Agreement on Tariffs and Trade) trëtt a Kraaft.
* {{7. Abrëll}}: D'[[Weltgesondheetsorganisatioun]] WHO gëtt gegrënnt.
* [[10. Dezember]]: D'[[UNO]] hëlt d'[[Universal Deklaratioun vun de Mënscherechter]] un.

=== Europa ===
[[Fichier:10dm.jpg|thumb|10-DM-Billjee: Nei Wärung a Westdäitschland]]
[[Fichier:C-54 landing at Tempelhof 1948.jpg|thumb|Berliner Loftbréck]]
* {{1. Januar}}: [[Italien|Italie]] gëtt eng Republik; den [[Enrico De Nicola]] gëtt éischten italieenesche Staatspresident.
* {{0}}1. Januar: [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]] verstaatlecht seng Eisebunnen.
* {{3. Januar}}: Am [[Saarland]] gëtt de [[Franséische Frang]] agefouert.
* [[18. Februar]]: Den [[John A. Costello]] gëtt Premierminister (''[[Taoiseach]]'') an [[Irland]].
* [[25. Februar]]: De kommunistesche Ministerpresident vun der [[Tschechoslowakei]], [[Klement Gottwald]], entléisst zwielef biergerlech Minister aus senger Regierung, soudatt d'KP eleng d'Muecht am Land huet.
* [[28. Mäerz]]: Bei de Parlamentswalen a [[Rumänien]] kritt d'''Volleksdemokratesch Eenheetsfront'' 93,2 Prozent vun de Stëmmen.
* {{3. Abrëll}}: Den US-President [[Harry S. Truman]] ënnerschreift de [[Marshall-Plang]], woumat 5,3 Milliarden Dollar fir Europa nees opzebauen, fräigi ginn.
* [[13. Abrëll]]: [[Rumänien]] gëtt sech eng Verfassung no sowjeteschem Modell.
* {{1. Mee}}: Nom Attentat op de [[Griicheland|griichesche]] Justizminister Christos Ladas rifft d'Regierung d'Krichsrecht aus a léisst 213 Kommunisten exekutéieren.
* {{7. Mee}}: An der [[Tschechoslowakei]] trëtt eng nei Verfassung nom sowjetesche Modell a Kraaft.
* [[11. Mee]]: De [[Luigi Einaudi]] gëtt zum Staatspresident vun [[Italien|Italie]] gewielt.
* [[18. Juni]]: An Italie si fir d'éischt nom Zweete Weltkrich demokratesch Parlamentswalen.
* [[21. Juni]]: An de westleche Besatzungszone vun [[Däitschland]] gëtt bei enger Wärungsreform d'[[D-Mark]] agefouert an d'[[Reichsmark]] ofgeschaaft.
* [[24. Juni]]: Och déi dräi [[Westsektor]]e vu [[Berlin]] féieren d'D-Mark an, doropshi kënnt et zu der [[Berlin-Blockad|Berliner Blockad]].
* [[25. Juni]]: Den US-Generol [[Lucius D. Clay]] gëtt den Uerder, eng [[Berliner Loftbréck|Loftbréck]] tëscht de Westzonen a Westberlin opzeriichten.
* {{8. Juli}} - [[10. Juli]]: Op der [[Rittersturz-Konferenz]] zu [[Koblenz]] gëtt decidéiert, déi dräi westlech Besatzungszonen zu der [[Däitschland|Bundesrepublik Däitschland]] zesummenzeleeën.
* [[19. Juli]]: A [[Frankräich]] trëtt déi éischt Regierung ënner dem [[Robert Schuman]] zeréck; de 26. Juli gëtt den [[André Marie]] Premierminister, wann och just fir 6 Wochen.
* {{4. September}}: D'[[Juliana vun Holland|Juliana]] gëtt nom Récktrëtt vun hirer Mamm [[Wilhelmina vun Holland|Wilhelmina]] Kinnigin vun [[Holland]]; se leet de 6. September den Eed op d'Verfassung of.
* {{5. September}}: De [[Robert Schuman]] gëtt op en Neits - fir zwéin Deeg - Premierminister a Frankräich.
* [[11. September]]: Den [[Henri Queuille]] gëtt neie Premierminister a Frankräich.
==== Lëtzebuerg ====
* {{2. Februar}}: Den éischte Fliger vun der [[Luxembourg Airlines Company]], (dem Virleefer vun der [[Luxair]]), eng DC-3 Douglas, immatrikuléiert LX-LAA, flitt op Paräis.
* [[17. Mäerz]]: Lëtzebuerg ënnerschreift mat Frankräich, Groussbritannien, der Belsch an Holland de [[Vertrag vu Bréissel]], een defensive Militärpakt, deen 1954 an déi Westeuropäesch Union iwwergoe sollt.
* [[22. Mäerz]]: D'Fleesch, d'Fleeschwueren an d'Ram däerfen erëm ouni Mark verkaaft ginn.
* {{5. Abrëll}}: Déi éischt Nummer vum ''[[Lëtzebuerger Journal]]'' kënnt eraus.
* [[15. Abrëll]]: D'Chamber stëmmt eng [[Lëtzebuerger Constitutioun|Verfassungsännerung]], no där d'Land seng [[Neutralitéit]] opgëtt.
* {{2. Mee}}: D'[[Eisebunnsstreck Dikrech-Veianen]] gëtt zougemaach.
* {{6. Juni}}: [[Partiell Chamberwale vum 6. Juni 1948|Partiell Chamberwalen am Süden an am Osten]]: D'[[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] kritt 22 Sëtz, d'[[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] der 15, de [[Demokratesch Partei|Groupement patriotique et démocratique]] der 9 an d'[[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] der 5.
* [[19. Juni]]: Déi éischt [[Luxexpo|Foire]]-Ausstellung geet un.
* [[14. Juli]]: D'[[Regierung Dupong-Schaus-Bodson|Regierung Dupong-Schaus II]] hëlt hir Funktioun op.
* [[30. Juli]]: Eng kommunistesch Propositioun fir d'Ofschafe vun der [[Lëtzebuerger Arméi]] gëtt an der Chamber mat 30 géint 5 Stëmmen ofgeleent.

=== Afrika ===
* [[26. Mee]]: A [[Südafrika]] gëtt d'[[National Party (Südafrika)|National Party]], déi fir d'[[Apartheid]] ass, stäerkst Partei.

=== Amerika ===
* [[22. Juli]]: An engem Referendum stëmmt d'Majoritéit vun den Awunner vun [[Neifundland a Labrador|Neifundland]] fir Deel vu Kanada ze ginn.
* [[15. November]]: De [[Louis Saint-Laurent]] gëtt Premierminister vu [[Kanada]].

==== USA ====
* {{2. November}}: Bei der US-Presidentschaftswal gëtt den [[Harry S. Truman]] a sengem Amt knapps confirméiert; Géigekandidat war de Republikaner [[Thomas E. Dewey]].
==== Mëttel- a Südamerika ====
* {{7. Mäerz}}: D'Peroniste gewannen d'Walen an [[Argentinien]].
* [[30. August]]: [[Costa Rica]] gëtt onofhängeg.
* [[24. November]]: Militärputsch a [[Venezuela]] géint de President [[Rómulo Betancourt]].

=== Asien ===
* {{4. Januar}}: Birma (haut [[Myanmar]]) gëtt vu Groussbritannien onofhängeg.
* {{4. Februar}}: [[Sri Lanka|Ceylon]] gëtt onofhängeg.
* [[20. Juli]]: De [[Rhee Syng-man]] gëtt President vu [[Südkorea]].
* {{9. September}}: D'Volleksrepublik [[Nordkorea]] gëtt ausgeruff, si hieft fir sech an Usproch, ganz Korea ze vertrieden.
* [[14. September]]: De [[Khawaja Nazimuddin]] gëtt neie [[pakistan]]esche Staatschef.
* [[16. Dezember]]: [[Kambodja]] gëtt am Kader vun der [[Union Française]] onofhängeg.

=== Ozeanien &amp; Pazifik ===

=== Arabesch Welt an Noen Osten ===
* [[14. Mee]]: De Staat [[Israel]] gëtt gegrënnt. Den [[David Ben-Gurion]] gëtt éischte Ministerpresident. [[Egypten]], [[Saudi-Arabien]], [[Jordanien]], [[Libanon]], [[Irak]] a [[Syrien]] erklären doropshin Israel de Krich.
* [[28. Dezember]]: Membere vun de verbuedene [[Moslembridder]] ermuerden den [[egypten|egyptesche]] Ministerpresident [[Mahmoud an-Nukrashi Pascha]].

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===
* [[Edmond Dune]], ''Corps élémentaires''.

=== Musek ===

== Wëssenschaft an Technik ==

== Sport ==
* [[30. Januar]]: Zu [[Sankt Moritz]] fänken d'[[Olympesch Wanterspiller 1948|Olympesch Wanterspiller]] un.
* [[22. Februar]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] gewënnt an der Stad Lëtzebuerg 2:0 géint Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Marcel Paulus]] a [[Victor De Bourcy]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=111 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 22. Februar 1948 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[26. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[London]] 1:2 géint England.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=112 D'Detailer vum Foussballlännermatch England-Lëtzebuerg de 26. Mäerz 1948 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt; De Goler fir d'Lëtzebuerger huet den [[Nicolas Kettel]] geschoss.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pa{{!}}issue:843360{{!}}article:DTL420 |Titel=Artikel am Wort iwwer de Foussballmatch England-Lëtzebuerg vum 26. Mäerz 1948 |Gekuckt=14.04.2012 |Archiv-Datum=09.10.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pa{{!}}issue:843360{{!}}article:DTL420 }}&lt;/ref&gt;
* [[27. Mäerz]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu London 0:1 géint Holland.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=113 D'Detailer vum Foussballlännermatch Holland-Lëtzebuerg de 27. Mäerz 1948 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[18. Abrëll]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 2:4 géint Tschechoslowakei. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Fernand Schammel]] an Nicolas Kettel geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=114 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Tschechoslowakei den 19. Abrëll 1948 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* {{2. Mee}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 2:7 géint Éisträich. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jim Kremer]] an Nicolas Kettel geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=115 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Éisträich den 2. Mee 1948 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* {{6. Mee}}: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Léck]] 0:1 géint Belsch.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=116 D'Detailer vum Foussballlännermatch Belsch-Lëtzebuerg de 6. Mee 1948 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[18. Juli]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Saint-Quentin]] 1:4 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Camille Wagner (Foussballspiller)|Camille Wagner]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=117 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg den 18. Juli 1948 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[26. Juli]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu [[Brighton]]
* [[29. Juli]]: Zu [[London]] fänken d'[[Olympesch Summerspiller 1948|Olympesch Summerspiller]] un. 
** Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp wënnt 6:0 géint Afghanistan. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jules Gales]] (2), Nicolas Kettel, Fernand Schammel a Marcel Paulus (2) geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=6558 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Afghanistan de 26. Juli1948 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
** [[31. Juli]]: Se verléiert 1:6 géint Jugoslawien. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Fernand Schammel geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=6534 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Jugoslawien den 31. Juli1948 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[19. September]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 1:2 géint Schwäiz. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Lucie Konter]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=118 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Schwäiz den 19. September 1948 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;
* [[21. November]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 1:7 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Jean Becker (Foussballspiller)|Jean Becker]] geschoss.&lt;ref&gt;[http://eu-football.info/_match.php?id=119 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch den 21. November 1948 op der Websäit vun European Football]&lt;/ref&gt;

== Gebuer ==
* [[Michel Daleiden]], Lëtzebuerger Moler a Serigraph.
* {{2. Januar}}: [[Tony Judt]], britteschen Historiker.
* {{7. Januar}}: [[Ichirō Mizuki]], japanesche Anisonsänger a Schauspiller.
* [[10. Januar]]: [[Bernard Thévenet]], franséische Vëlossportler.
* 10. Januar: [[Donald Fagen]], US-amerikanesche Museker.
* [[12. Januar]]: [[Gordon Campbell]], kanadesche Politiker.
* [[17. Januar]]: [[Davíð Oddsson]], islännesche Ministerpresident.
* [[16. Januar]]: [[John Carpenter]], amerikanesche Regisseur, Dréibuchauteur, Produzent, Schauspiller, a Filmmusek-Komponist.
* [[29. Januar]]: [[Guido Knopp]], däitsche Journalist, Publizist a Moderator.
* [[30. Januar]]: [[Aly Jaerling]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler.
* 30. Januar: [[Charles Hamer]], lëtzebuergeschen Auteur an Ekonomist.
* {{3. Februar}}: [[Henning Mankell]], schweedesche Schrëftsteller.
* {{4. Februar}}: [[Alice Cooper]], US-amerikanesche Rockmuseker.
* {{5. Februar}}: [[Tom Wilkinson]], englesche Schauspiller.
* {{7. Februar}}: [[Josef Ackermann]], Schwäizer Banquier a Manager.
* [[10. Februar]]: [[Anna Boch]], belsch Molerin.
* [[13. Februar]]: [[Sam Garbarski]], belsche Filmregisseur.
* [[15. Februar]]: [[Art Spiegelman]], US-amerikanesche Cartoonist a Comicauteur.
* [[19. Februar]]: [[Pim Fortuyn]], hollännesche Politiker a Publizist.
* [[20. Februar]]: [[Andrew Fabian]], britteschen Astronom an Astrophysiker.
* [[22. Februar]]: [[Linda de Suza]], franco-portugisesch Sängerin.
* [[23. Februar]]: [[Raymond Weydert]], lëtzebuergesche Politiker an Agronom.
* [[24. Februar]]: [[Rolf Tarrach]], spuenesche Physiker a Rekter vun der [[Université du Luxembourg]].
* 24. Februar: [[Dennis Waterman]], englesche Schauspiller.
* [[29. Februar]]: [[Gérard Darmon]], franséische Schauspiller a Sänger.
* 29. Februar: [[Jemp Schuster]], lëtzebuergeschen Auteur, Kabarettist an Theaterregisseur.
* {{2. Mäerz}}: [[Rory Gallagher]], iresche Gittarist.
* {{9. Mäerz}}: [[Emma Bonino]], italieenesch Politikerin.
* {{0}}9. Mäerz: [[Chris Thompson]], brittesche Museker.
* [[11. Mäerz]]: [[Dominique Sanda]], franséisch Schauspillerin.
* [[14. Mäerz]]: [[Philippe Maystadt]], belsche Politiker.
* [[16. Mäerz]]: [[Jean-Claude Dauphin]], franséische Schauspiller.
* [[22. Mäerz]]: [[Andrew Lloyd Webber]], englesche Komponist.
* [[29. Mäerz]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 29. Mäerz: [[Fern Weirich]], lëtzebuergesche Comics-Zeechner.
* [[31. Mäerz]]: [[Al Gore]], US-amerikanesche Politiker.
* {{2. Abrëll}}: [[Nibio Orioli]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{3. Abrëll}}: [[Jaap de Hoop Scheffer]], hollännesche Politiker.
* {{6. Abrëll}}: [[Georges Jacquemart]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* {{0}}6. Abrëll: [[Patrika Darbo]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* {{8. Abrëll}}: [[Danuta Hübner]], polnesch Politikerin an EU-Kommissärin.
* [[12. Abrëll]]: [[Joschka Fischer]], däitsche Politiker.
* [[18. Abrëll]]: [[Régis Wargnier]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[19. Abrëll]]: [[Michel Foret]], belsche Politiker.
* [[20. Abrëll]]: [[Jean-Paul Lehners]], lëtzebuergeschen Enseignant an Historiker.
* [[26. Abrëll]]: [[Josef Bierbichler]], däitsche Schauspiller.
* [[28. Abrëll]]: [[Terry Pratchett]], englesche Schrëftsteller.
* {{7. Mee}}: [[Marc Agosta]], lëtzebuergesche Liichtathleet.
* {{9. Mee}}: [[Hans Georg Bock]], däitsche Mathematiker.
* [[11. Mee]]: [[Jeannot Moes]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[12. Mee]]: [[Steve Winwood]], Museker.
* [[16. Mee]]: [[Christiane Steinmetzer]], lëtzebuergesch Konschthistorikerin.
* [[18. Mee]]: [[François Felten]], lëtzebuergesche Moler an Theolog.
* [[19. Mee]]: [[Grace Jones]], Sängerin, Fotomodel a Schauspillerin.
* [[22. Mee]]: [[David Levy (Astronom)|David Levy]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[24. Mee]]: [[Richard Dembo]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[26. Mee]]: [[Stevie Nicks]], US-amerikanesch Sängerin.
* 26. Mee: [[Dayle Haddon]], kanadesch Schauspillerin.
* [[28. Mee]]: [[Pierre Rapsat]], belsche Sänger.
* [[29. Mee]]: [[Norbert Berens]], lëtzebuergesche Pedagog an Auteur.
* [[30. Mee]]: [[Paul Lafontaine]], lëtzebuergeschen Historiker.
* [[31. Mee]]: [[Swetlana Alexandrowna Alexijewitsch]], wäissrussesch Schrëftstellerin.
* {{1. Juni}}: [[Powers Boothe]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{6. Juni}}: [[Jürgen Marcus]], däitsche Schlagersänger.
* [[15. Juni]]: [[Pierre Warin]], belsche Geeschtlechen an Auxiliairebëschof vun Namur.
* [[17. Juni]]: [[Joaquín Almunia]], spuenesche Politiker an EU-Kommissär.
* {{8. Juli}}: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin.
* {{0}}8. Juli: [[Jean Kandel]], lëtzebuergesche Liddersammler, Lidderschreiwer an Arrangeur.
* [[13. Juli]]: [[Catherine Breillat]], franséisch Schauspillerin a Regisseurin.
* [[22. Juli]]: [[Otto Waalkes]], däitsche Komiker, Cartoonist a Schauspiller.
* [[30. Juli]]: [[Jean Reno]], franséische Schauspiller.
* {{1. August}}: [[Abdelmalek Sellal]], algeeresche Politiker.
* {{3. August}}: [[Jean-Pierre Raffarin]], franséische Politiker, Premierminister.
* [[11. August]]: [[Jan Palach]], Philosophie-Student an der deemoleger Tschechoslowakei.
* [[20. August]]: [[Jeanne Peiffer]], lëtzebuergesch Mathematikerin a Wëssenschaftshistorikerin.
* [[24. August]]: [[Jean Michel Jarre]], franséische Komponist.
* 24. August: [[Sauli Niinistö]], finnesche Politiker.
* 24. August: [[Boris Pergamenschikov]], russeschen Cellist.
* [[26. August]]: [[Jean Stock]], franséische Journalist.
* [[30. August]]: [[Ben Hecker]], däitsche Schauspiller.
* {{5. September}}: [[Benita Ferrero-Waldner]], éisträichesch Politikerin, EU-Kommissärin.
* [[12. September]]: [[Louis Trierweiler]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[19. September]]: [[Jeremy Irons]], brittesche Schauspiller.
* [[26. September]]: [[Olivia Newton-John]], brittesch-australesch Sängerin a Schauspillerin.
* {{2. Oktober}}: [[Siim Kallas]], estesche Politiker an EU-Kommissär.
* {{0}}2. Oktober: [[Jean-François Rischard]], lëtzebuergeschen Ekonomist an Auteur.
* {{5. Oktober}}: [[Joseph Bruyère]], belsche Vëlossportler.
* {{8. Oktober}}: [[Claude Jade]], franséisch Schauspillerin.
* [[12. Oktober]]: [[Catherine Jourdan]], franséisch Schauspillerin.
* 12. Oktober: [[Rick Parfitt]], brittesche Museker.
* [[15. Oktober]]: [[Konrad Sabrautzky]], däitsche Filmrregisseur
* [[17. Oktober]]: [[Margot Kidder]], US-amerikanesch-kanadesch Schauspillerin.
* [[22. Oktober]]: [[Jeannot Schaul]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
*[[24. Oktober]]: [[Barry Ryan]], brittesche Sänger.
* [[30. Oktober]]: [[Lucien Zeimes]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* {{4. November}}: [[Amadou Toumani Touré]], Politiker a Staatschef aus dem Mali.
* {{6. November}}: [[Glenn Frey]], US-amerikanesche Rockmuseker.
* {{0}}6. November: [[Robert Hübner]], däitsche Schachspiller.
* {{9. November}}: [[Laurent Heynemann]], franséische Filmregisseur.
* [[11. November]]: [[Vincent Schiavelli]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[13. November]]: [[Hassan Rohani]], iranesche Politiker.
* [[14. November]]: [[Charles vu Wales]], britteschen Trounfollger.
* [[19. November]]: [[Robert Biever]], lëtzebuergesche Jurist a fréiere Member vum Staatsrot.
* 19. November: [[Tito Mina]], philippinnesche Museker.
* [[28. November]]: [[Furio Cardoni]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{1. Dezember}}: [[Raphael Constant]], belsche Vëlossportler.
* {{0}}1. Dezember: [[Martin Klein]], lëtzebuergeschen Dokter.
* {{3. Dezember}}: [[Diane Kurys]], franséisch Filmregisseurin a Schauspillerin.
* {{6. Dezember}}: [[Yoshihide Suga]], japanesche Politiker.
* {{7. Dezember}}: [[Caroline Cartier (Schauspillerin)|Caroline Cartier]], franséisch Schauspillerin.
* {{8. Dezember}}: [[Mars Klein]], lëtzebuergesche Journalist, Kabarettist an Auteur.
* [[12. Dezember]]: [[Marcelo Rebelo de Sousa]], portugisesche Jurist, Politiker a Staatspresident.
* [[21. Dezember]]: [[Samuel L. Jackson]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[22. Dezember]]: [[Nicolae Timofti]], moldawesche Jurist a Staatspresident.
* [[23. Dezember]]: [[John Huchra]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[24. Dezember]]: [[Edwige Fenech]], italieenesch Filmschauspillerin.
* [[27. Dezember]]: [[Gérard Depardieu]], franséische Schauspiller.
* [[31. Dezember]]: [[Donna Summer]], US-amerikanesch Sängerin.

== Gestuerwen ==
* {{8. Januar}}: [[Kurt Schwitters]], däitsche Moler.
* [[15. Januar]]: [[Henri-Alexandre Deslandres]], franséischen Astronom.
* [[30. Januar]]: [[Mahatma Gandhi]], indesche Politiker.
* 30. Januar: [[Orville Wright]], US-amerikanesche Fluchpionéier a Fligerbauer.
* {{8. Februar}}: [[Samuel Prescott Bush]], US-amerikaneschen Industrieller.
* {{9. Februar}}: [[Karl Valentin]], däitsche Komiker, Kabarettist, Auteur a Filmproduzent.
* [[11. Februar]]: [[Sergei Michailowitsch Eisenstein]], sowjetescher Regisseur.
* {{4. Mäerz}}: [[Antonin Artaud]], franséische Schauspiller, Dramatiker, Regisseur, Dichter an Theater-Theoreetiker.
* [[25. Mäerz]]: [[Louise Bertrang]], lëtzebuergesch Lokalpolitikerin.
* [[28. Mäerz]]: [[Eugène Conrad]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[31. Mäerz]]: [[Egon Erwin Kisch]], Prager Journalist.
* {{0}} Abrëll: [[Tony Kellen]], lëtzebuergesche Schrëftsteller, Iwwersetzer a Journalist.
* [[14. Abrëll]]: [[Gusty Kemp]]: lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[24. Mee]]: [[Jacques Feyder (Filmregisseur)|Jacques Feyder]], franséisch-belsche Filmregisseur.
* {{5. Juli}}: [[Georges Bernanos]], franséische Schrëftsteller.
* {{0}}5. Juli: [[Carole Landis]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* {{7. Juli}}: [[Jean-Pierre Wenkin]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[14. Juli]]: [[Marguerite Moreno]], franséisch Schauspillerin.
* [[15. Juli]]: [[John Pershing]], US-amerikanesche Generol.
* [[21. Juli]]: [[David Wark Griffith|D. W. Griffith]], US-amerikanesche Schauspiller, Regisseur a Filmproduzent.
* [[12. August]]: [[Jean-Baptiste Merkels]], lëtzebuergesch-US-amerikaneschen Auteur a Konsul.
* [[27. August]]: [[Jean-Jacques Theisen]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Organist a Politiker.
* {{3. September}}: [[Edvard Beneš]], tschechesche Politiker.
* [[10. September]]: [[Ferdinand I. (Bulgarien)|Ferdinand I.]], Zar vu Bulgarien.
* [[13. September]]: [[Paul Wegener]], däitsche Schauspiller.
* [[17. September]]: [[Folke Bernadotte]], schweedeschen Offizéier.
* [[19. September]]: [[Jan Welzl]], genannt ''Eskimo Welzl'', tschecheschen Aventurier, Weltreesender an Eskimohäuptling.
* {{3. Oktober}}: [[Jean Witry]], lëtzebuergesche Handwierksvertrieder.
* [[12. Oktober]]: [[Louis Salou]], franséische Schauspiller.
* [[24. Oktober]]: [[Franz Lehár]], éisträichesche Komponist.
* [[24. September]]: [[Auguste Thorn]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* {{8. November}}: [[Jean-Pierre Muller]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[20. Dezember]]: [[C. Aubrey Smith]], brittesche Schauspiller.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}</text>
      <sha1>6jzjvfeaci8z7fnfhyb5mk684sgutgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Däitschland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3246</id>
    <revision>
      <id>2704886</id>
      <parentid>2690033</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36062" sha1="buzda22asojk6jo3wneqtvtrlit71re" xml:space="preserve">{{Infobox Land
 | Numm = Bundesrepublik Deutschland
 | Fändel = Flag of Germany.svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland
 | Wopen = Coat of Arms of Germany.svg
 | Wope Breet = 80px
 | Wopen Artikel = Wope vun Däitschland
 | National Devise = ''Einigkeit und Recht und Freiheit'' 
 | Kaart= EU-Germany.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]]
 | Haaptstad = [[Berlin]]
 | Haaptstad Awunner = 3 664 088
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik|Parlamentaresch Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch= 357.588 
 | Fläch Plaz = 62
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz = 17
 | Bevëlkerungsdicht = 237
 | Onofhängegkeet =
 | Virgänger = [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Däitscht Räich]]
 | Grënnung = [[23. Mee]] [[1949]]
 | Nationalfeierdag = [[3. Oktober]]
 | Nationalhymn = [[Das Lied der Deutschen]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/0/0a/GermanyX.ogg (Lauschteren)]
 | Wärung = [[Euro]] (EUR)
 | Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
 | Internet TLD = [[.de]]
 | Telefonsprefix = +49
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Bundesrepublik Däitschland''' (oder einfach '''Däitschland'''; [[däitsch]]: ''Deutschland'') ass e [[Staat]] a [[Mëtteleuropa]] an huet gemeinsam [[Grenz]]e mat [[Dänemark]], [[Polen]], der [[Tschechesch Republik|Tschechescher Republik]], [[Éisträich]], der [[Schwäiz]], [[Frankräich]], [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], der [[Belsch]] an [[Holland]]. Am Norde sinn d'[[Nordmier]] an d'[[Baltescht Mier]] natierlech Grenzen. Däitschland ass eent vun de gréisste Länner a [[Europa (Kontinent)|Westeuropa]].

== Geschicht ==
&lt;!-- Geschichtsdeel = Iwwersetzung vun der de.wiki, Versioun vum 26.11.04 15:01--&gt;
''Wat elo kënnt ass nëmmen eng kuerz Skizz vun de wichtegste geschichtlechen Entwécklungen an Däitschland an an der Regioun vum haitegen Däitschland. Méi Detailer stinn am Artikel [[Geschicht vun Däitschland]], am Artikel iwwer [[Däitschland am Mëttelalter]], oder awer och an den Artikelen iwwer d'[[Geschicht vun der Bundesrepublik Däitschland|Bundesrepublik]] resp. iwwer d'[[Geschicht vun der DDR|DDR]].''

Déi eelst Spuere vu Mënschen um Gebitt vum haitegen Däitschland sinn ongeféier 700.000 Joer al. Zanter ronn 500.000 Joer gëtt Däitschland permanent bewunnt.

E puer [[Kelten|keltesch]] a [[Germanen|germanesch]] Stämm gi fir d'éischt bei de [[Griicheland|Griichen]] a [[Roum|Réimer]] an der virchrëschtlecher Zäit ernimmt. De [[Rhäin]] gëtt [[58 v. Chr.]] d'Grenz mat dem [[Réimescht Räich|réimesche Räich]]. Eng éischt Geschicht vu ganz Germanie liwwert am Joer [[98]] de réimeschen Auteur [[Tacitus]]. Tëscht dem [[1. Joerhonnert|1.]] an dem [[6. Joerhonnert]] verdeele sech déi germanesch Stämm iwwer [[Europa (Kontinent)|Europa]] ([[Vëlkerwanderung]]) a vermësche sech mat den net ausgewanderte Kelten. Grouss Deeler vum haitegen Ostdäitschland si bis an d'héicht [[Mëttelalter]] ënner staarkem [[Slawen|slaweschen]] Afloss ([[Germania Slavica]]). Als Konsequenz vun der héichmëttelalterlecher [[Ostmigratioun]] gi si assimiléiert an akkulturéiert.

D'[[Frankeräich]] gëtt gegrënnt a stellt [[800]] mam [[Karel de Groussen]] als éischte westleche [[Keeser]], no der Ofsetzung vum [[Romulus Augustulus]] duerch den [[Odoaker]], den Usproch op d'Féierungsroll an Europa. Mä säi Räich bleift nëmmen e puer Joerzéngter stabil. Duerch Streidereien tëscht sengen Nofollger zerfält et an dräi Deeler ([[Westfränkeräich|Westfränkescht Räich]], [[Lotharingien]] an [[Ostfrankeräich|Ostfränkescht Räich]]), déi nächst Generatiounen deele säi Räich ëmmer méi op.

Als traditionellen (mä e bëssen arbiträr gewielten) Datum fir d'Grënnung vun Däitschland als Staat gëllt den [[2. Februar]] [[962]], wéi den [[Otto I. (HRR)|Otto I.]] als éischten Ostfränkesche Kinnek zu [[Roum]] zum [[Keeser]] gekréint gouf.

D'Westfränkescht Räich entwéckelt sech zu engem [[Nationalstaat]] (dem haitege [[Frankräich]]), wärend d'Ostfränkescht Räich ëmmer méi de lokalen Interessen zum Affer fält. Obwuel d'Keesere vum Ostfränkesche Räich ëmmer erëm versichen d'Räich z'eenegen, zerfält d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]]'', dat eigentlech grad eréischt entsteet, gréisstendeels ëmmer méi an Onmasse vu gréisstendeels onofhängege Staaten a [[Fräi Räichsstied]]. No der [[Reformatioun]] an dem [[Drëssegjärege Krich]] ass d'Muecht vum Keeser nëmmen nach reng formell.

Deen Zoustand dauert bis [[1806]]. Dat Joer dankt den däitsche Keeser [[Franz II. (HRR)|Franz II.]], dee schonn [[1804]] Keeser vum [[éisträich]]esche Villvëlkerstaat ginn ass, op Drock vum franséische Keeser Napoleon of, andeems hien op d'Droe vun der Räichskroun verzicht. Ënner dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] gëtt d'Zuel vun däitsche Staaten duerch Fusioune staark verklengert, wouduerch vill Räichsstied hir Onofhängegkeet verléieren (Ee Moment gouf et 80 där Stied). De [[Wiener Kongress]] dreift d'Vereenegung weider a schliisslech grënnen 38 däitsch Staaten e lassenen [[Däitsche Bond]] (''Deutscher Bund'') ënner der Féierung vun Éisträich. Scho kuerz no der gescheiterter nationaler a liberaler [[Däitsch Revolutioun 1848/49|Mäerzrevolutioun]] vun [[1848]]/[[1849]] kënnt et zur Kollisioun vu [[Preisen]], dat ëmmer méi staark gëtt, mat der däitscher Groussmuecht Éisträich ëm d'Virmuechtsstellung am Däitsche Bond resp. an Europa, wat zum [[Däitsch-Éisträichesche Krich]] vun [[1866]] féiert. Preise gewënnt dee Krich, et kënnt duerno zu enger Deelung an domat zur Opléisung vum Däitsche Bond. Preisen annektéiert seng nërdlech Géigner aus dem Krich. Doduerch gëtt d'Zuel vun den däitsche Staaten nach eng Kéier méi kleng.

No der Grënnung vum ''[[Norddeutscher Bund|Norddäitsche Bond]]'' am Uschloss dorun, natierlech ënner der Féierung vu Preisen, kënnt et, bal ouni siichtbaren Iwwergank, zur Grënnung vum [[Däitscht Räich|Däitsche Räich]]. Allgemeng gëtt vun engem ''klengen Däitschland'' geschwat well Éisträich net dezou gehéiert. Zu dëser Grënnung kënnt et nom [[Franséisch-Preisesche Krich]] vun [[1870]]/[[1871|71]] an der Proklamatioun vum preisesche Kinnek [[Wilhelm I. vu Preisen|Wilhelm I.]] zum Däitsche Keeser (hien huet sech selwer net als Keeser vun Däitschland ugesinn, well dozou, senger Meenung no, och den däitschen Deel vun Éisträich misst gehéieren). Mat der Räichsgrënnung gehéieren op eemol Gebidder a Regiounen zu Däitschland, déi guer net méi zum Hellege Réimesche Räich Däitscher Natioun gehéiert haten, mä Stécker vu Preise baussent dem Räich waren. Dozou gehéieren [[Ostpreisen|Ost-]] a [[Westpreisen]], [[Gdańsk|Danzeg]], an Deeler vum haitege [[Polen]] an och nach [[Schleswig (Land)|Schleswig]]. An den [[1880er]] Joren huet dat Däitscht Räich op friddlechem Wee [[Däitsch Kolonien|Kolonien]] an Afrika an Asien kaaft, woubäi déi bescht Kolonien awer scho laang anere gehéiert hunn.
[[Fichier:Reichsgruendung2.jpg|thumb|lénks|300px|De Wilhelm I. gëtt 1871 an der Galerie des Glaces zu Versailles zum däitsche Keeser gekréint]]

Nom Enn vum [[Éischte Weltkrich]] ([[1914]]-[[1918]]) setzt d'[[Novemberrevolutioun]] vun 1918 der [[Monarchie]] am Däitsche Räich (an an Éisträich-Ungarn) en Enn. De Keeser ([[Wilhelm II. (Däitscht Räich)|Wilhelm II.]]) dankt of an aus dem Däitsche Räich gëtt eng [[parlament]]aresch-demokratesch [[Republik]]. Am [[Versailler Vertrag]] gëtt Däitschland vun den Alliéierten dozou gezwongen eng Rei vu Gebidder hierzeginn ([[Elsass-Loutrengen]] u Frankräich, [[Cantons de l'ESt (Belsch)|Eupen-Malmedy]] un d'Belsch, [[Nordschleswig]] un Dänemark, d'Provënze [[Provënz Posen|Posen]] a [[Westpreisen]] an den Oste vun [[Uewerschlesien]] an de Süde vum ostpreisesche Krees Neidenburg u Polen, d'[[Memelregioun]] u [[Litauen]] an d'[[Hultschiner Ländchen]] un d'[[Tschechoslowakei]], dozou kënnt de Verloscht vun all de Kolonien). Des Weidere muss Däitschland all Joer Reparatioune bezuelen, an dat iwwer en Zäitraum vun 80 Joer.

D'[[Weimarer Republik]] leit ënner stännege Konflikter tëscht demokrateschen an autoritäre Stréimungen. Dozou kënnt e wäitverbreete Refus vum Versailler Vertrag a wirtschaftlech Schwieregkeeten, déi deelweis och dovu kommen, datt Däitschland muss, fir d'Reparatiounen ze bezuelen, immens Kreditter ophuelen. [[1933]] ass et mat där Republik eriwwer wéi de gebiertegen Éisträicher [[Adolf Hitler]], mat Hëllef vu senger Partei, der [[Nationalsozialistische Deutsch Arbeiterpartei|NSDAP]], un d'Muecht kënnt.

D'NSDAP mécht aus Däitschland ganz séier en [[Totalitarismus|totalitären]] Eeparteiestaat. Vun Ufank u gi politesch Géigner verfollegt, wärend de Judden eng kloer Ausgrenzungspolitik an d'Gesiicht bléist. Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] gi schätzungsweis bis zu sechs Millioune Judden an Europa ëmbruecht (zanter den [[1970]]er Jore gëtt dofir &quot;[[Holocaust]]&quot; gesot, d'Jude soe &quot;[[Schoah]]&quot; dofir). Dausende Membere vun anere Bevëlkerungsgruppen [[Sinti a Roma]], [[Homosexualitéit|Homosexueller]], physesch a psychesch behënnert Mënsche gi verhaft oder falen dem Massemord zum Affer. Eng genee Zuel ass och hei net bekannt.

D'nationalsozialistescht Däitscht Räich war op Expansioun ausgeriicht: Fir d'éischt gëtt [[Éisträich]] [[1938]] nach ouni allze vill Widdersproch a mat Zoustëmmung vun der Bevëlkerung annektéiert (''[[Anschluss]]''), d'Annektioun vum däitsch bewunnte [[Sudeteland]] am selwechte Joer gëtt och nach relativ widdersprochslos vun de groussen europäesche Länner [[Münchener Traité|akzeptéiert]]. Mä den Ugrëff op Polen [[1939]] léist den [[Zweete Weltkrich]] aus, e Krich, dee weltwäit eng geschaten 55 Millioune Leit d'Liewe kascht. Fir dat (Grouss-)Däitscht Räich ass dëse Krich den [[8. Mee]] [[1945]] eriwwer, mat enger Kapitulatioun ouni Konditiounen. Den Hitler huet sech schonn den [[30. Abrëll]] suicidéiert gehat; déi iwwerliewend politesch a militäresch Haaptverantwortlech ginn an den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht gestallt.

D'NS-Diktatur huet an der Geschichtswëssenschaft, mä och an der Ëffentlechkeet, dozou gefouert, datt sech Froe gestallt ginn, déi wäit iwwer dës zwielef Joer erausginn, z.&amp;nbsp;B. ob nëmmen den Hitler mat senger Clique, Deeler vun der däitscher Elite, eng Bevëlkerungsmajoritéit oder souguer dat ganzt däitscht Vollek fir d'Verbrieche verantwortlech ze maache sinn.

D'Alliéiert &lt;!-- Original [[Siegermächte|Hauptsieger]] --&gt;, ufanks d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], d'[[Sowjetunioun]] a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]], méi spéit och d'Besatzungsmuecht Frankräich, beméie sech um Ufank vun der Besatzung nach ëm eng gemeinsam Politik an där Saach. Eens sinn si sech iwwer d'Demilitariséierung an d'[[Entnazifizéierung]]. Mä scho bei der Fro, wat een ënner enger Demokratie ze verstoen huet, kommen éischt Differenzen tëscht der Sowjetunioun engersäits an de Westmuechten anerersäits op. Am Ufank huet Frankräich nach Annektiounspläng vis-à-vis vun Däitschland.

[[Éisträich]] (mat der Konditioun neutrale Staat ze ginn) an d'[[Tschechoslowakei]] ginn erëm selbstänneg Staaten; Pole gëtt an neie Grenzen nees opgebaut woubäi dës Grenzen no Weste geréckelt goufen. De [[Joseph Stalin]] hat nämlech Pole grouss Deeler vum däitschen Oste versprach an der Sowjetunioun d'nërdlech Hallschent vun Ostpreisen, wat vun de Westmuechten op der [[Konferenz vu Potsdam]] nëmme mat Widderstand accordéiert gëtt. Allerdéngs hätt d'Verdreiwe vun den Däitsche missen &quot;human&quot; iwwer d'Bün goen, an déi polnesch a sowjetesch Verwaltung gouf &quot;provisoresch&quot; genannt.

D'Däitscht Räich gouf deemno definitiv opgeléist, an a sengem Kär ginn nei Staaten (an der Bundesrepublik méi spéit ''[[Land (Däitschland)|Bundesländer]]'' genannt) forméiert. Bei dem Zéie vun de Grenze vun dëse Staate spillen deelweis d'Grenze vun de Besatzungszonen eng Roll, z.&amp;nbsp;B. tëscht [[Niddersachsen]] a [[Mecklenburg]] resp. [[Sachsen-Anhalt]] souwéi tëscht [[Thüringen]] an [[Hessen]].

D&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''Bundesrepublik Deutschland'' gëtt den [[23. Mee]] 1949 an den dräi westleche [[Besatzungszone]] gegrënnt; d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] de [[7. Oktober]] 1949 an der Sowjetescher Besatzungszon. Domat war dat fréiert Däitscht Räich an zwéin nei Staaten opgedeelt a grouss Gebidder a Regioune waren den Nopeschstaaten zoukomm. D'Bundesverfassungsgeriicht stellt awer [[1973]] fest: &quot;Die BRD ist nicht 'Rechtsnachfolger' des Deutschen Reiches, sondern als Staat identisch mit dem Staat 'Deutsches Reich'&quot;. De [[Kale Krich]] tëscht West an Ost trennt Mëtteleuropa, d'Bundesrepublik an d'DDR duerch en ''[[Eisene Rideau]]''. Eréischt e Muechtwiessel an der Sowjetunioun féiert &lt;!--zu enger Öffnungspolitik, --&gt;zu (friddleche) [[Politesch Revolutioun|Revolutiounen]] an um Schluss zum Zesummebrieche vun de kommunistesche Regierungen an der DDR an den anere Staate vum [[Warschauer Pakt]]. Mat dem Enn vum &quot;Eisene Rideau&quot; a Mëtteleuropa geet och erëm d'Grenz tëscht der Bundesrepublik an der DDR op. Den [[3. Oktober]] [[1990]] trëtt d'DDR der Bundesrepublik bäi (däitsch ''Wiedervereinigung''). Déi &quot;vergréissert&quot; Bundesrepublik ass domat och nees [[Souveränitéit|souverän]] ginn.

Zesumme mat Frankräich spillt (dat neit) Däitschland haut eng féierend Roll an der [[Europäesch Unioun|EU]]. Däitschland ass virbäi bei deene Staaten déi versichen, e méi vereenegt Europa ze schafen, mat engem politeschen, Verdeedegungs- a Sécherheetsapparat.

''Kuckt heizou den Haaptartikel: [[Geschicht vun Däitschland]]''.

== Geographie ==
[[Fichier:Deutschland topo.jpg|riets|300px|thumb|Topograhesch Kaart vun Däitschland]]
Den nërdlechen Deel vun Däitschland, d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''norddeutsche Tiefebene'', ass en Déifland dat vun der Äiszäit geformt gouf. A Mëtteldäitschland fënnt een d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''Mittelgebirge'' mat senge Bëscher. Am Süde sinn d'[[Alpen]]. Den déifste Punkt läit bei Neuendorf-Sachsenbande an der Wilstermarsch mat 3,54 m ënner dem Mierespigel. Den héchste Bierg ass d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''Zugspitze'' mat 2.968 Meter.

Grouss Flëss an Däitschland sinn ënner aneren de [[Rhäin]], d'[[Donau]], d'[[Elbe]], d'[[Weser (Floss)|Weser]], d'[[Oder]]. Extrem Wierderkonditioune wéi Dréchenten, Tornadoen, Stierm, an exzessive Frascht oder Hëtzt asw. si relativ seelen. Dat kënnt wuel och dovun, datt Däitschland an der [[Geméissegter Zon|geméissegter Klimazon]] läit. An de leschte Jore gouf et an Däitschland zwou schlëmm Iwwerschwemmungen déi vu villen als Zeeche vun der Klimaerhëtzung gesi ginn. Eng weider Indikatioun dofir kéint de &quot;Joerhonnertsummer&quot; 2003 gewiescht sinn, deen ee vun deene wäermsten zanter Joerzéngte war. D'Suite waren, ënner aneren, schlecht Rekolte bei de Baueren. Däitschland läit op der [[Eurasesch Plack|Eurasescher Plack]]. D'Grenzen zu anere Placke si wäit ewech, wat dann och erkläert firwat et bis elo keng schwéier Äerdbiewe mat den deementspriechende Suite gouf.

* '''Bierger:''' [[Zugspitze]] (2968 m), [[Watzmann]] (2713 m), [[Wendelstein]] (1838 m), [[Feldberg im Schwarzwald|Feldberg]] (1493 m), [[Großer Arber]] (1456 m), [[Fichtelberg (Erzgebirge)|Fichtelberg]] (1215 m), [[Brocken (Harz)|Brocken]] (1142 m), [[Auersberg]] (1019 m),
* '''Biergmassiver:''' [[Alpen]], [[Bayerischer Wald]], [[Äifel]], [[Elbsandsteingebirge]], [[Erzgebirge]], [[Fichtelgebirge]], [[Harz (Mittelgebirge)|Harz]], [[Honsréck]], [[Kyffhäuser]], [[Oberpfälzer Wald]], [[Odenwald]], [[Rhön]], [[Rothaargebirge]], [[Schwäbische Alb]], [[Schwarzwald]], [[Spessart (Mittelgebirge)|Spessart]], [[Taunus]], [[Teutoburger Wald]], [[Thüringer Wald]], [[Westerwald]], [[Wiehengebirge]], [[Zittauer Gebirge]]
* '''Flëss:''' [[Ahr]], [[Aller]], [[Altmühl]], [[Donau]], [[Eider]], [[Elbe]], [[Ems]], [[Fulda (Floss)|Fulda]], [[Havel]], [[Iller]], [[Ilz]], [[Inn]], [[Isar]], [[Lahn]], [[Lech]], [[Lenne]], [[Leine (Floss)|Leine]], [[Lippe (Floss)|Lippe]], [[Main]], [[Musel]], [[Mulde (Floss)|Mulde]], [[Naab]], [[Neckar]], [[Neiße]], [[Oder (Grenzfloss)|Oder]], [[Pegnitz (Floss)|Pegnitz]], [[Regen (Floss)|Regen]], [[Rhäin]], [[Ruhr (Floss)|Ruhr]], [[Saale]], [[Saar]], [[Sieg (Floss)|Sieg]], [[Spree]], [[Unstrut]], [[Werra]], [[Weser (Floss)|Weser]].
* '''Séien:''' [[Ammersee]], [[Bodensee]], [[Chiemsee (Séi)|Chiemsee]], [[Müritz]], [[Plöner See]], [[Ratzeburger See]], [[Schweriner See]], [[Starnberger See]], [[Steinhuder Meer]], [[Tegernsee (Séi)|Tegernsee]], [[Zwischenahner Meer]]
* '''Landschaften:''' [[Alpenvorland]], [[Altmark]], [[Bayerischer Wald]], [[Dithmarschen]], [[Emsland]], [[Fläming]], [[Fränkische Alb]], [[Fränkische Schweiz]], [[Holsteinische Schweiz]], [[Lüneburger Heide]], [[Mecklenburgische Seenplatte]], [[Niederlausitz]], [[Nordfriesland]], [[Oberlausitz]], [[Ostfriesland]], [[Pfälzerwald]], [[Prignitz]], [[Rheingraben]], [[Sächsische Schweiz]], [[Sauerland]], [[Schwäbische Alb]], [[Schwarzwald]], [[Steigerwald]], [[Stormarn]], [[Teutoburger Wald]], [[Thüringer Becken]], [[Uckermark]], [[Weserbergland]]
* '''Nordséiinselen:'''
** Héichséiinsel (Nëmmen am Sproochgebrauch, geographesch gesinn huet Däitschland keng Héichséiinsel): [[Helgoland]]
** [[Ostfrisesch Inselen]]: [[Borkum]], [[Memmert]], [[Juist]], [[Norderney (Insel)|Norderney]], [[Baltrum]], [[Langeoog]], [[Spiekeroog]], [[Wangerooge]], [[Neuwerk (Insel)|Neuwerk]]
** [[Nordfrisesch Inselen]]: [[Amrum]], [[Föhr]], [[Pellworm]], [[Sylt]], [[Hooge|Hallig Hooge]], [[Langeneß|Hallig Langeneß]]
* '''Ostséiinseln:''' [[Fehmarn]], [[Hiddensee]], [[Poel]], [[Rügen]], [[Usedom]]

''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Däitsch Inselen]]

=== Administrativ Ënnerdeelungen ===

Haaptstad a Regierungssëtz ass [[Berlin]]; e puer Ministère sinn zu [[Bonn]] bliwwen. De [[Politesche System vun Däitschland]] ass [[Federalismus|federal]] an d'Land ass gréisstendeels als [[parlamentaresch Demokratie]] organiséiert. De Staat ass a 16 [[Land (Däitschland)|Bundesländer]] ënnerdeelt. Däitschland ass Member vun der [[Europäesch Unioun|EU]], der [[NATO]] an dem [[G8]].

=== Stied ===
Déi gréisst däitsch Stied si [[Berlin]], [[Hamburg]], [[München]] a [[Köln]]. Dat gréisst [[Ballungsgebitt]] ass d'[[Ruhrgebiet]]. Déi fënneftgréisst Stad, an zugläich däitsch Finanzmetropol, ass [[Frankfurt am Main]], wou och de gréissten däitsche Fluchhafen ass, de ([[Fluchhafe Frankfurt|Rhein-Main-Fluchhafen]]). Dësen ass an Europa den zweetgréissten a bei der Fracht de gréissten.

''Kuckt heizou d'Artikelen:'' [[Lëscht vun den däitsche Stied]], [[Lëscht vun den däitsche Groussstied]]

== Politik ==

=== Politesche System ===
[[Haaptstad]] a [[Regierungssëtz]] vun der Bundesrepublik Däitschland ass [[Berlin]]. Duerch den [[Artikel 20 GG]] ass d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;'''Bundesrepublik Deutschland''' eng [[Demokratie|demokratesch]], [[sozial]] a [[rechtsstaat]]lech [[Republik]]. Et gëtt 16 deelsouverän Länner ([[Land (Däitschland)|Bundeslänner]]), vun deenen der e puer a [[Regierungsbezirk]]er ënnerdeelt sinn. D'[[Grundgesetz]], ass d'[[Constitutioun]] vun Däitschland a gouf [[1949]] geschriwwen. [[Staatschef]] ass de [[Bundespresident (Däitschland)|Bundespresident]] dee méi representativ Aufgaben iwwerhëlt. De Regierungschef ass de [[Bundeskanzler (Däitschland)|Bundeskanzler]]. Hien huet [[Richtliniekompetenz]] fir d'Politik vun der [[Bundesregierung (Däitschland)|Bundesregierung]] (Däitschland ass eng ''Kanzlerdemokratie'').

Däitschland ass e Bundesstaat dee [[Fédéralismus|féderal]] organiséiert ass, d.&amp;nbsp;h. et gëtt zwéin Niveauen am [[Politesche System Däitschland|Politesche System]]: de Bund, deen de Gesamtstaat Däitschland an d'Länder no bausse vertrëtt. All Niveau huet seng eegen [[Exekutive|exekutiv]], [[Legislative|legislativ]] a [[judiciaire]] Organer.

De [[Däitsche Bundestag|Bundestag]] an de [[Bundesrat (Däitschland)|Bundesrat]] decidéieren zesummen iwwer [[Gesetz]]er vum Bund an hunn d'Recht mat enger jeeweileger 2/3-Majoritéit d'Constitutioun z'änneren. An de Länder decidéieren d'''Länderparlamente'' (en [[Landtag]] resp. eng [[Bürgerschaft]]) iwwer d'Gesetzer vun hirem Land. D'Députéiert sinn no der Constitutioun ganz op sech gestallt wa se sollen entscheeden; trotzdeem dominéieren intern Virentscheedungen an de [[politësch Partei|Parteien]] d'Législatioun.

D'[[Exekutiv]] besteet um Niveau vum Bund aus der Bundesregierung, déi vum Bundeskanzler presidéiert gëtt. Um Niveau vun de Länder presideiert de Ministerpresident (resp. d'Buergermeeschtere vun de Stadstaaten) d'Exekutiv. D'Verwaltunge vum Bund an de Länner gi jeeweils duerch déi entspriechend [[Minister]]e gefouert, si stinn dunn och op der Spëtzt vun de Verwaltungen.

Wéi an alle Länner spille Verbänn am politesche System eng wichteg Roll. Duerch hir Aarbecht als Lobby probéiere si, d'Politik an d'Richtung vun hire jeeweilegen Interessen ze steieren. Dës Tatsach ass staark ëmstridden a souwisou gëtt se net gär vun deene Verbänn gesinn, déi duerch déi Lobbyasrbecht negativ betraff sinn.

D'[[Bundesverfassungsgeriicht]] ass zoustänneg fir d'Anhale vum [[Grondgesetz]]. Déi ieweschst Geriichtshäff vum Bund sinn de [[Bundesgerichtshof]] zu [[Karlsruhe]], d'[[Bundesverwaltungsgericht]] zu [[Leipzig]], d'[[Bundesarbeitsgericht]], d'[[Bundessozialgericht]] an de [[Bundesfinanzhof]] zu [[München]]. De Groussdeel vun der Applikatioun vum Recht läit an den Hänn vun de Länner. D'Geriichter vum Bund sinn nëmme fir d'[[Revisioun]]en zoustänneg a kontrolléieren, ob d'Decisioune vun de Geriichter aus de Länner formal dem Recht entspriechen.

''Kuckt heizou d'Artikelen:'' [[Politesche System (Däitschland)]], [[Politesch Parteien (Däitschland)]], [[Constitutioun (Däitschland)|Grundgesetz]]

[[Fichier:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Landkaart vun Däitschland]]

=== Aussepolitik ===

Déi bundesdäitsch Aussepolitik huet als Prioritéit d'Verbindung mam Westen. Däitschland huet beim Opbau vun europäeschen organisatorische Strukturen en entscheedenden Undeel; d'Zil war dobäi laang Zäit, datt den Nopere soll d'Angscht virun Däitschland geholl ginn, an doduerch och d'Limitéierungen duerch d'Besatzer iwwerflësseg ze maachen. D'Bundesrepublik ass zanter [[1950]] Member vum Europarot an huet 1957 de [[Traité iwwer d'Funktionéiere vun der Europäescher Unioun|Traité vu Roum]] ënnerschriwwen, de Grondstee vun der EU vun haut.

Wärend dem [[Kale Krich]] war déi däitsch Aussepolitik zimmlech limitéiert. Dat wichtegst Zil war déi däitsch Eenheet. Militärasätz am Ausland koumen net a Fro, obwuel d'Stationéierung vun amerikanësche Rakéiten a Betruecht gezunn gi war.

Zanter e puer Joer ass d'[[Bundeswehr]] - si däerf sech net un Ugrëffskricher bedeelegen an ass just do fir d'Verteidegung vum Land an de Partnerstaaten - a verschiddene Friddensmissiounen a Konflikter dobäi (jeegleche Militärasaatz muss vum Bundestag accordéiert ginn):

* [[1992]]-[[1996]]: Operatioun [[SHARP GUARD]] mat Schëffer an Opklärungsfligeren an der Adria géint Rescht-[[Jugoslawien]].
* [[1993]]: Participatioun bei der [[UN]]-Missioun [[UNOSOM II]] a Somalia.
* [[1999]]: Participatioun beim Krich vun der [[NATO]] géint [[Jugoslawien]].
* [[2002]]: Participatioun bei der Friddensmissioun [[ISAF]] am [[Afghanistan]].
* zanter 2002:Participatioun bei der Operatioun [[Enduring Freedom]] ë.&amp;nbsp;a. mat engem Marinekontingent virun Ostafrika an am [[Mëttelmier]].
* [[2003]]: Mat [[AWACS]]-Éclaireuren an Iwwerfluchrechter am Irak (allerdéngs ouni Besatzung).

== Ekonomie ==

Däitschland feelt et u primäre Ressourcen, dofir ass seng Économie gréisstendeels op den industriellen an den Déngschtleeschtungssecteur konzentréiert. Grouss Fläche vum Land ginn allerdéngs landwirtschaftlech exploitéiert (nëmmen 2-3&amp;nbsp;% vun alle Beschäftegte sinn am Akerbau). Däitschland ass mat engem [[Bruttoinlandproduk]] vun iwwer 2,07 Billiounen [[Euro]] déi drëttgréisste [[Vollekswirtschaft]] an [[Industrie]]natioun op der Welt. Ausserdeem exportéiert Däitschland méi wéi jiddwer anert Land op der Welt. Beim Liewensstandard, dem [[Human Development Index]], läit Däitschland allerdéngs nëmmen op der 18. Plaz an der Welt.

{{update}}
Am Moment leit déi däitsch Wirtschaft un enger aussergewéinlech héijer [[Aarbechtslosegkeet]], virun allem an Ostdäitschland, an un engem relativ niddrege Wirtschaftswuesstëm. D'Sich no den Ursaache vun dëser Kris spléckt d'Gesellschaft: De Patronat an neoliberal Économiste gesinn dee staarken däitsche [[Sozialstaat]] als Grond, well duerch déi héich Lounniewekäschten d'Betriber an déi méi gënschteg Nopeschlänner auswäichen. [[Gewerkschaft]]en a Globaliséierungskritiker stäipe sech op [[Keynesianismus|keynesianistesch]] Modeller a behaapten, datt Kierzungen an de soziale Beräicher den nationale Marché schwäche kéinten.

Als weltwäit konkurrenzfäegst Branchë vun der däitscher Industrie gëllen d'[[Automobil]]-, d'[[Elektrotechnik|elektrotechnesch]], d'[[Maschinnebau]]- an d'[[Chimie]]sindustrie.

''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Wirtschaftsplaz Däitschland]]

== Demographie ==

=== Bevëlkerung ===

Däitschland ass flächeméisseg e bësse méi grouss wéi säi Nopeschland [[Polen]], huet awer mat ronn 82,5 Mio. Mënsche méi wéi duebel sou vill Awunner. Dovu sinn, ethnësch gesinn, ronn 68 Mio. vun däitscher Ofstamung a ronn 15 Mio. anerer Ofstamung. 74,981 Mio. Mënschen hunn déi [[däitsch Nationalitéit]], e puer dozou och nach eng vun engem anere Land. 7,543 Mio. Mënsche sinn [[Auslänner]], also ongeféier 10&amp;nbsp;% vun der Populatioun.

''Kuckt den Artikel:'' [[Wunnbevëlkerung an Däitschland]]

=== Sproochen ===

Offiziell Schrëft- an [[Offiziell Sprooch|Amtssprooch]] ass [[däitsch|Standarddäitsch]] och nach Houdäitsch genannt. Donieft gëtt et e puer néier-, mëttel- an uewerdäitsch Dialekter, déi deelweis bis an dat not Ausland erareechen.

Unerkannte [[Minoritéitesprooch]]e sinn [[Dänesch]], [[Frisesch]], [[Sorbesch]] a [[Romanes]]. Donieft gëtt et och nach nidderdäitsch ([[Niddersächsesch]] an [[Nidderfränkesch]]) [[Regionalsproochen]]. [[Niddersächsesch]] ass zanter [[1994]] duerch d'Sproochecharta vum [[Europarot]] unerkannt.

D'Sprooche vun deene Leit déi keng däitsch Originnen hu respektiv deenen hir [[Mammesprooch]] net däitsch ass, schwätzen, genee wéi hir Nokommen, virun allem [[Russesch]] (ongeféier 5 Mio.), [[Tierkesch]] (ongeféier 3 Mio.), [[Polnesch]] (ongeféier 2 Mio.). D'Sproochen aus Ex-[[Jugoslawien]], d'[[Spuenesch]]t a verschidde Sproochen aus den [[islam]]esche Länner wäerte méiglecherweis vum Däitschen assimiléiert ginn, anerersäits schéngt et awer och ëmmer méi zu enger [[Ghetto]]iséierung ze kommen, vun enger ëmmer méi grousser Zuel vun [[Immigrant]]en, déi keen Däitsch kënnen.

==== Ausgestuerwe Sproochen ====

* [[Moselromanesch]] (am 11. Joerhonnert ausgestuerwen)
* [[polabesch Sprooch|Polabesch]] (am 18. Joerhonnert ausgestuerwen)

== Relioun ==
[[Fichier:Lucas Cranach (I) workshop - Martin Luther (Uffizi).jpg|thumb|[[Martin Luther]] (1483-1546)]]
Duerch d'Grondgesetz ass eng Gedanken-, Gewëssens- a Reliounsfräiheet festgeluecht.

D'Majoritéit vun der däitscher Bevëlkerung ass enger chrëschtlecher [[Konfessioun]] ugehéiereg: [[Réimesch-kathoulesch Kierch]] 32,4&amp;nbsp;%, [[Evangeelesch Kierch]] 32,0&amp;nbsp;%, [[Orthodox Kierch]] 1,14&amp;nbsp;% an e minime Prozentsaz ass Member an de chrëschtlesche [[Fräikierch]]e wéi z.&amp;nbsp;B. de [[Baptisten]] (Evangeelesch Fräikierchlech Kierch), de [[Methodisten]], der Fräier Evangeelescher Kierch a verschiddenen aneren Ofzweigunge vum Chrëschtentum.

Zu de bedeitende [[Relioun]]en an Däitschland gehéieren och den [[Islam]] (zirka 3,2 Mio. oder 3,8&amp;nbsp;% vun der Bevëlkerung), d'[[Zeugen Jehovas]] (zirka 164.000 oder 0,2&amp;nbsp;% vun der Bevëlkerung) an d'[[Juddentum]] (zirka 100 000 oder 0,12&amp;nbsp;% vun der Bevëlkerung).

Ongeféier 27&amp;nbsp;% vun der däitscher Bevëlkerung (virun allem an den [[Nei Bundesländer|neie Länner]]) déklaréiern, datt si kenger [[Relioun]] ugehéieren. Ausser deene meeschte [[Relioun]]e gëtt et an Däitschland och Memberen a Symphatisante vun de verschiddenste [[Sekt]]en a spirituelle Beweegungen.

Däitschland gouf zanter der [[Fränkescht Reich|fränkescher]] Zäit [[Christianiséierung|christianiséiert]]. D'[[Reformatioun]] huet am 16. Joerhonnert an Däitschland an an der [[Schwäiz]] ugefaangen, ugestouss duerch Leit wéi den [[Ulrich Zwingli]] an de [[Martin Luther]]. D'Reformatioun ass nach haut déterminéierend fir d'reliéis Landschaft an Däitschland.

Vun de Membere vun den unerkannte Communautéite gëtt eng Kirchenstéier verlangt, den Erléis geet un d'Kirchen.

''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Reliounen an Däitschland]]

== Kultur ==

=== Generell ===

Wéinst der dezentraler Struktur vun Däitschland gëtt et eng Abberzuel vu kulturellen Institutiounen an Événementer, virun allem an de grousse Stied.

'''Beispiller:'''
[[Richard-Wagner-Festspiele|Bayreuther Festspiller]],
[[Berliner Festwochen]],
[[Berliner Philharmonisches Orchester]],
[[Internationale Filmfestspiele Berlin|International Filmfestspiller vu Berlin]] (''Berlinale''),
[[Lange Nacht der Museen|Laang Nuecht vun de Muséeen]] zu Berlin,
[[Frankfurter Buchmesse]],
[[Leipziger Buchmesse]],
[[Internationale Kurzfilmtage Oberhausen]]

Déi Däitsch ginn, respektiv goufen, am Réckbléck op eng aussergewéinlech grouss Zuel vun Erfinder a bedeitende Wëssenschaftler ([[Carl Benz]], [[Otto Hahn]], [[Max Planck]], [[Wilhelm Conrad Röntgen]], [[Albert Einstein]], [[Wernher von Braun]], [[Werner von Siemens]] asw.), hire klassesche Schrëftsteller [[Literatur (Däitschland)|Literatur]] ([[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[Friedrich Schiller|Schiller]] asw.), hire berüümte [[Komponist]]en ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Richard Wagner|Wagner]], [[Johann Sebastian Bach|Bach]], asw.) an hire [[Philosophie|Philosophen]] ([[Immanuel Kant|Kant]], [[Karl Marx|Marx]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], etc.) als &quot;Volk der Dichter und Denker&quot; bezeechent.

''Kuckt heizou den Artikel:'' [[Lëscht vun de bedeitenden Däitschen]]

=== Sport ===

Déi beléiftest Sportaart an Däitschland ass de [[Foussball]]; 6,3 Mio. Aktiver aus 170.000 Clibb sinn am [[Däitsche Foussball-Bond|DFB]] organiséiert, deen 2006 d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 2006|Foussball-Weltmeeschterschaft]] ausgeriicht huet. Wat d'Televisiounsquote betrëfft, kann nëmmen d'[[Formel 1]] mat dem Foussball mathalen. [[Tennis]] huet nom Enn vum [[Boris Becker]] an dem [[Steffi Graf]] hir Carrière u Popularitéit verluer.

=== Bildung ===
D'Bildung an Däitschland läit an den Hänn vun de Länder, gëtt allerdéngs duerch d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''Bundeskultusministerkonferenz'' gereegelt. An alle Länner gëtt et eng néngjäreg Schoulflicht, d'Héichschoulmaturitéit kritt een, jee no Land, no zwielef oder dräizéng Schouljoer.

Quasi all Jugendleche geet duerno op eng weiderféierend Bildungsariichtung. Auszebildender an de Betriber ginn een oder zwéin Deeg an der Woch an eng [[Beruffsschoul]]. Studente kënnen tëscht wëssenschaftlechen [[Universitéit]]en a méi praxisorientéierte [[Fachhéichschoul]]e wielen.

D'Weiderbildung am Beruff spillt och eng grouss Roll. Aarbechtslosen deelt d'Aarbeechtsamt Weiderbildungsbongen aus.

Reegelméisseg gëtt Däitschland an de leschte Jore vun der [[OECD]] fir seng Bildungspolitik kritiséiert. D'Problemer am System ginn zwar erkannt, mä verbessert gouf nach näischt. Déi däitsch Depensë fir d'Bildung leien am OECD-Vergleich ënner dem Duerchschnëtt. E besonnesche Schwaachpunkt sinn dobäi déi éischt Schouljoren, dogéint gëtt vill an d'Héichschoulen investéiert.

=== Verkéier ===

De [[Stroosseverkéier]] huet an der zweeter Hallschent vum [[20. Joerhonnert]] d'[[Eisebunn]] als wichtegst Verkéiersmëttel ofgeléist. Däitschland huet eent vun den dichteste [[Stroossennetz]]er op der Welt, mat 11.980&amp;nbsp;km &lt;!--Stand [[1. Januar]] [[2003]]--&gt;[[Autobunn (Däitschland)|Autobunn]] an 41.386&amp;nbsp;km Stroosse vum Bund. D'Eisebunnsnetz vun der [[Deutsche Bahn AG]] ass an de leschte Joren ëmmer méi kleng ginn, wärend de Fluchverkéier ëmmer méi zougeholl huet. De Fluchhafe vu [[Frankfurt am Main]] ass d'Haaptachs vun der däitscher Fluchgesellschaft [[Deutsche Lufthansa|Lufthansa]]. Obwuel d'[[Ekologie|Ëmweltschied]] doduerch ëmmer méi grouss ginn a virun allem duerch déi zwee Verkéiersmëttel d'[[Global Erhëtzung]] accéléréiert gëtt, ass déi däitsch [[Verkéierspolitik]] op weidert Subventionéiere vu Strooss a Fliger amplaz op d'Subventiounéiere vun der Eisebunn ausgeriicht.

''Kuckt dozou d'Artikelen:'' [[Lëscht vun den däitschen Eisebunnsgesellschaften]], [[Lëscht vun den Autobunnen an Däitschland]], [[Lëscht vun den Eisebunnsstrecken an Däitschland]]

=== Feierdeeg ===

D'[[Feierdeeg an Däitschland]] ginn duerch Gesetzer vun den eenzele Länder gereegelt. Néng Feierdeeg an all d'Sonndeger gëllen a ganz Däitschland no der Constitutioun als &quot;Tag der Arbeitsruhe und der seelischen Erhebung&quot;.

== Kuckt och ==

==== Geschicht ====
* [[Geschicht vun Däitschland]]
* [[Däitschland am Mëttelalter]]
* [[Däitsch Kolonien]]
* [[Däitscht Räich]]
* [[Preisen]]
* [[Däitsch Demokratesch Republik]]

==== Verschiddenes ====
* [[Gebittskierperschaft (Däitschland)|Administrativ Ënnerdeelungen: Gebittskierperschaften]]
* [[Lëscht vun den däitschen Zeitungen]]
* [[Lëscht vun de seelenen an endémeschen Déieren an Däitschland]]
* [[Däitsch Marin]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

=== Administratioun ===
* [http://www.deutschland.de www.deutschland.de] - Däitschland-Portal (méisproocheg)
* [http://www.bundesregierung.de D'Bundesregierung]
* [http://www.zeit.de/wissen/index Liewen an Däitschland]
* [http://www.bund.de/ D'Servicer vum Bund]
* [https://web.archive.org/web/20161227025905/http://www.handbuch-deutschland.de/ Wéi Däitschland funktionéiert] - Guide fir Migranten (méisproocheg)

=== Statistiken ===
* [https://web.archive.org/web/20010711210349/http://www.statistik-bund.de/ Zuelen, Donnéeën, Faiten iwwer Däitschland vum ''Bundesamt für Statistik'']
* [https://web.archive.org/web/20040606165333/http://www.facts-about-germany.de/385.0.html Tatsaachen iwwer Däitschland vum ''Auswärtigen Amt'' (méisprocheg)]
* [https://web.archive.org/web/20041127051624/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/gm.html Dossier vum CIA iwwer Däitschland (op engl.; Enthält Informatiounen iwwer Geographie, Awunner, Régierung, Économie, Kommunikatiounswiesen, Verkéier a Militär)]

=== Kultur a Sport ===
* [http://www.dhm.de/lemo/home.html Geschichtlech Hannergrënn vum Keeserräich bis zur Géigewaart (Original-Dokumenter, Videoen &amp; Biller fir ze Verdäitlechen)]

=== Verschiddenes an Allgemenges ===
* [https://web.archive.org/web/20041210212228/http://www.ecoi.net/documents.php?gp=1&amp;iflang=de&amp;country=DE Situatioun vun de Mënscherechter an Däitschland]
* [https://web.archive.org/web/20041128030137/http://www.dmoz.org/World/Deutsch/Regional/Europa/Deutschland/ Linken zum Theema Däitschland mat Ënnerkategorien wéi Bildung, Économie, Rees, Bundesländer, etc.] beim [[Open Directory Project]]
* [https://web.archive.org/web/20041009214533/http://www.mediatico.com/de/dir.asp?cat=/periodicos/europa/alemania Däitsch Zeitungen]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Navigatioun NATO}}
{{Navigatioun G7}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Däitschland| ]]
[[Kategorie:Republicken]]</text>
      <sha1>buzda22asojk6jo3wneqtvtrlit71re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wäissrussland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4798</id>
    <revision>
      <id>2704867</id>
      <parentid>2690224</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6982" sha1="q83tbg6i4bt7hm7bnsmzwo8i8pkn87y" xml:space="preserve">{{SkizzGeoEUR}}
{{Infobox Land
 | Numm = Рэспубліка Беларусь&lt;br&gt;Respublika Belarus
 | Fändel = Flag of Belarus.svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vu Wäissrussland
 | Wopen = Coat of arms of Belarus (2020–present).svg
 | Wope Breet = 90px
 | Wopen Artikel = Wopen vu Wäissrussland
 | National Devise =
 | Kaart= Europe-Belarus.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = {{wikidata|properties|linked|P37}}
 | Haaptstad = {{wikidata|property|linked|P36}}
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten = 
 | Staatsform = [[Republik]] 
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 84
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 47,3
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]&lt;br&gt;[[25. August]] [[1991]]
 | Nationalfeierdag = [[3. Juli]]
 | Nationalhymn = [[My, belarussy]] (Мы, беларусы)
 | Wärung = [[Wäissrussesche Rubel]] (BYN)
 | Zäitzon = +3
 | Internet TLD = [[.by]]
 | Telefonsprefix = +375
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
'''Wäissrussland''', och '''Belarus''' genannt (offiziell '''Republik Belarus'''), ass e Staat an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]] deen am Nordwesten u [[Litauen]] a [[Lettland]], am Osten u [[Russland]], am Süden un d'[[Ukrain]] an am Westen u [[Polen]] grenzt. D'[[Haaptstad]] ass [[Minsk]].

[[File:Belarusian People's Republic Rada (parliament) building (1918).jpg|thumb|250px|Onofhängegkeetserklärung an d'Nationalfändel 1918]]
[[File:Kurapaty - 07.jpg|thumb|250px|De Kurapaty-Bësch ass déi gréisst Massebegriefnesplaz am Land fir Affer vun der sowjetescher politescher Repressioun. An den 1990er Joren, nodeems d'Archiven opgemaach goufen, goufen hei 250.000 Griewer entdeckt an e Monument gouf ugeluecht.]]
[[File:Bieraście, Bulvarny, Vajavodzki. Берасьце, Бульварны, Ваяводзкі (22.09.1939).jpg|thumb|250px|Parad vun däitschen a sowjeteschen Truppen zu Brest, den 22. September 1939]]
Am 7.-9. Joerhonnert n. Chr. war den Territoire vum haitege Wäissrussland vun ostslaweschen a baltesche Stämm bewunnt, am 10.-13. Joerhonnert huet Wäissrussland zum Kiewer Staat gehéiert, am 14.-18. Joerhonnert zum Groussherzogtum Litauen. Enn vum 18. Joerhonnert gouf Wäissrussland vum russesche Räich eruewert an et gouf eng grausam Politik gefouert, fir déi wäissrussesch Sprooch a Kultur ze zerstéieren (Russifikatioun).

1917, nom Zesummebroch vum russesche Räich, gouf et e Kampf fir d'Onofhängegkeet vu Wäissrussland, awer bis 1920 gouf d'Land vu Sowjetrussland eruewert. An de Joren 1932-1933 huet Wäissrussland ënner enger massiver Hongersnout gelidden, déi vum sowjeteschen totalitäre Regime künstlech organiséiert gouf, a Honnertdausende vu Leit verluer, während d'Ukrain Millioune verluer huet.

1937 gouf déi ganz wäissrussesch wëssenschaftlech an intellektuell Elite vun de sowjetesche Geheimdéngschter ausgerott, an hir Läichen goufen am Kurapaty-Bësch begruewen. 1942 gouf déi wichtegst Schrëftstellerin vu Wäissrussland, d'Yanka Kupala, ëmbruecht. An de Joren 1950-1980 gouf bal dat ganzt architektonescht Ierwen vu Wäissrussland zerstéiert.

D'[[Wäissrussesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Sozialistesch Sowjetrepublik Wäissrussland]] huet de [[27. Juli]] [[1990]] hir [[Souveränitéit]] deklaréiert an de [[25. August]] [[1991]] d'Onofhängegkeet erkläert. Nodeem sech d'[[Sowjetunioun]] am Dezember 1991 opgeléist huet, ass Wäissrussland dunn och faktesch en onofhängege [[Staat]] ginn. Den Nationalfeierdag gëtt den 3. Juli, um „Dag vun der Republik“ resp. dem „Onofhängegkeetsdag“ gefeiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://president.gov.by/en/gosudarstvo/prazdniki|Titel=National and Public Holidays and Commemorative Dates in Belarus {{!}} Official Internet Portal of the President of the Republic of Belarus|Gekuckt=01.08.2023|Wierk=president.gov.by}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.belarus.by/en/about-belarus/national-holidays|Titel=National Holidays, Belarus {{!}} Belarus.by|Gekuckt=01.08.2023|Wierk=www.belarus.by}}&lt;/ref&gt;.

Den [[Aljaksandr Lukaschenka]], dee schonn zanter 1994 President ass, huet mat sengem autoritaire Regierungstil d'Land am Laf vun der Zäit ëmmer méi an d'international Isolatioun gefouert. Massiv Kritik&lt;ref&gt;Iwwerbléck op diploweb.com: {{Citation|URL=http://www.diploweb.com/document/bielorussie06121.htm|Titel=La Biélorussie, dernière &quot;dictature&quot; d'Europe|Datum=August 2007|Gekuckt=13.08.2007|Archiv-Datum=11.01.2007|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20070111032642/http://www.diploweb.com/document/bielorussie06121.htm}}()&lt;/ref&gt; un de sëllege Mënscherechtsverletzungen an de Virworf Walen ze manipuléiere komme virop aus dem Westen, der [[EU]] an dem [[Europarot]], den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] a vun [[Netregierungsorganisatioun|netstaatlechen Organisatioune]] wéi [[Amnesty International]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090417114750/http://thereport.amnesty.org/eng/regions/europe-and-central-asia/belarus Amnesty International Report 2007] ([https://web.archive.org/web/20090113212127/http://thereport.amnesty.org/eng/regions/europe-and-central-asia/belarus web.archive.org])&lt;/ref&gt; Zanter dem [[10. Abrëll]] [[2006]] däerf de Lukaschenka kee Fouss méi an d'[[Europäesch Unioun]] setzen.&lt;ref&gt;[http://www.faz.net/s/Rub99C3EECA60D84C08AD6B3E60C4EA807F/Doc~E081F22F07341417291EFB04AF8150A09~ATpl~Ecommon~Scontent.html Artikel an der däitscher FAZ (10. Abrëll 2006)] ([http://web.archive.org/web/20070807224325/http://www.faz.net/s/Rub99C3EECA60D84C08AD6B3E60C4EA807F/Doc~E081F22F07341417291EFB04AF8150A09~ATpl~Ecommon~Scontent.html web.archive.org])&lt;/ref&gt;

D'Verhältnes zu anere fréiere Sowjetrepubliken ass ambivalent. Mam Noper [[Russland]] war, vun 2007 bis 2013, d'Versteesdemech duerch d'energiepolitesch Differenze vun 2007 strapazéiert. Zanter de Presidentschaftswale vun 2020 gëtt et eng Protestbeweegung, déi géint d'Diktatur vum President Alaksandr Lukaschenka protestéiert.

== Ëmweltkatastroph ==
De [[Katastroph vun Tschernobyl|Reakteraccident]] vum [[26. Abrëll]] [[1986]] zu [[Tschernobyl]] ass nëmmen eng 10&amp;nbsp;km südlech vun der wäissrussescher Grenz, an der haiteger [[Ukrain]], geschitt. Ronn 70% vum [[Fallout]] sinn deemools iwwer wäissrusseschem Territoire niddergaangen an hu grouss Deeler vum Land verstraalt.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20060615013143/http://www.president.gov.by/en/ Offiziell Websäit vum wäissrussesche President]
* {{en}} [http://ec.europa.eu/external_relations/belarus/intro/index.htm Websäit vun der EU-Kommisioun] extern Relatioune mat Wäissrussland ([https://web.archive.org/web/20090301212113/http://ec.europa.eu/external_relations/belarus/index_en.htm web.archive.org])

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Wäissrussland| ]]</text>
      <sha1>q83tbg6i4bt7hm7bnsmzwo8i8pkn87y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanton Esch-Uelzecht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6148</id>
    <revision>
      <id>2704963</id>
      <parentid>2699586</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8914" sha1="cz8lm5zsu69nzo88m499us8lq79pe8o" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Esch-Uelzecht''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Südweste vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]].

E grenzt am Norden un d'Kantone [[Kanton Capellen|Capellen]] a [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], am Osten un de [[Kanton Réimech]], am Süden un déi [[Frankräich|franséisch]] [[Lëscht vun de franséische Regiounen|Regioun]] [[Loutrengen]] an am Westen un déi [[belsch]] [[Provënz Lëtzebuerg]].

Déi 14 Gemengen aus dem Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Esch-Uelzecht'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0201
|{{Beetebuerg}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q832342|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832342|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q832342|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832342|P2046|P585}}}}
|-
|LU0202
|{{Déifferdeng}} 
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16012|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16012|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16012|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16012|P2046|P585}}}}
|-
|LU0203
|{{Diddeleng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16014|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16014|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16014|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16014|P2046|P585}}}}
|-
|LU0204
|{{Esch-Uelzecht}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16010|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16010|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16010|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16010|P2046|P585}}}}
|-
|LU0205
|{{Fréiseng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q1017402|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017402|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q1017402|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017402|P2046|P585}}}}
|-
|LU0206
|{{Keel}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q939625|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q939625|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q939625|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q939625|P2046|P585}}}}
|-
|LU0207
|{{Leideleng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q985382|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985382|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q985382|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985382|P2046|P585}}}}
|-
|LU0208
|{{Monnerech}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q939598|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q939598|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q939598|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q939598|P2046|P585}}}}
|-
|LU0209
|{{Péiteng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q602441|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q602441|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q602441|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q602441|P2046|P585}}}}
|-
|LU0210
|{{Reckeng op der Mess}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q783026|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q783026|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q783026|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q783026|P2046|P585}}}}
|-
|LU0211
|{{Réiser}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q683922|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q683922|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q683922|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q683922|P2046|P585}}}}
|-
|LU0212
|{{Rëmeleng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q914847|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q914847|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q914847|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q914847|P2046|P585}}}}
|-
|LU0213
|{{Suessem}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q677804|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q677804|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q677804|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q677804|P2046|P585}}}}
|-
|LU0214
|{{Schëffleng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q669155|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q669155|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q669155|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q669155|P2046|P585}}}}
|}
== Historique ==
De Kanton Esch-Uelzecht war net bei deenen éischte mat dobäi wéi e Beschloss vum 14. Fruktidor Joer III (31. August 1795) d'Kantonen zu Lëtzebuerg agefouert huet. Als [[Chef-lieu|Kantonalhaaptuert]] wier [[Esch-Uelzecht]] deemools wuel nach ze kleng gewiescht par Rapport zu aneren Uertschaften, wat sech awer mat der Zäit ännere sollt.

Sou sollt dann de 14. Juli 1830 e véiert Justizarrondissement Esch-Uelzecht entstoen, mä d'[[Belsch Revolutioun]] huet eng Ëmsetzung vun deem Projet illusoresch gi gelooss.

Doduerch huet sech nach weider gedëllegt misse ginn, bis datt eng Veruerdnung vum 12. Oktober 1841&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 12. Oktober 1841, N° 19, iwwer d'Fixatioun vun der Circonscriptioun vun de Friddensgeriichter an dem Ressort vun de Bezierksgeriichter'', publizéiert am [https://web.archive.org/web/20160305202609/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1841/0053/a053.pdf Memorial Nr 53 vun 1841, S. 461]&lt;/ref&gt; tatsächlech e Kanton Esch-Uelzecht an d'Liewe geruff huet, dee sech aus dem fréiere Kanton [[Beetebuerg]] an Deeler vum fréiere Kanton [[Messancy]] zesummegesat huet. Doduerch gouf Esch-Uelzecht Kantonalhaaptuert an d'[[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]] koum och vu Beetebuerg eriwwer.

Et bleift nach z'ernimmen datt 1817 mat der Schafung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger ArméiMiliz (1817-1841)|Milizkantonen]] och Esch-Uelzecht sou e Milizkanton ginn ass&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Februar 1817, Nr. 57, iwwer d'Andeelung vum Groussherzogtum Lëtzebuerg a Milizkantonen'', publizéiert am [[:Fichier:Milizkantonen - Beschloss18170225.jpg|Memorial N° 12 vum 14. Mäerz 1817, S. 145]]&lt;/ref&gt;, deen awer a senge Funktiounen a Grenze ganz eegestänneg war an eréischt zanter 1846&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1846/0048/a048.pdfpage=3 Memorial N° 48 vun 1846, S. 451]&lt;/ref&gt; mam Justizkanton iwwerenee gestëmmt huet (virdru war d'Gemeng Dippech mat beim Milizkanton Esch, d'Gemenge Fréiseng, Réiser a Péiteng dogéint net).

==Demographie==
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Esch-Uelzecht| ]]</text>
      <sha1>cz8lm5zsu69nzo88m499us8lq79pe8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704966</id>
      <parentid>2704963</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:53:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2704966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8934" sha1="18jpsp6tirhjbmcjj16ie1uy9qlaxju" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Esch-Uelzecht''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Südweste vum Land.

E grenzt am Norden un d'Kantone [[Kanton Capellen|Capellen]] a [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]], am Osten un de [[Kanton Réimech]], am Süden un déi [[Frankräich|franséisch]] [[Lëscht vun de franséische Regiounen|Regioun]] [[Loutrengen]] an am Westen un déi [[belsch]] [[Provënz Lëtzebuerg]].

Déi 14 Gemengen aus dem Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Esch-Uelzecht'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0201
|{{Beetebuerg}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q832342|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832342|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q832342|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832342|P2046|P585}}}}
|-
|LU0202
|{{Déifferdeng}} 
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16012|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16012|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16012|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16012|P2046|P585}}}}
|-
|LU0203
|{{Diddeleng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16014|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16014|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16014|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16014|P2046|P585}}}}
|-
|LU0204
|{{Esch-Uelzecht}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16010|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16010|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q16010|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16010|P2046|P585}}}}
|-
|LU0205
|{{Fréiseng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q1017402|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017402|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q1017402|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017402|P2046|P585}}}}
|-
|LU0206
|{{Keel}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q939625|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q939625|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q939625|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q939625|P2046|P585}}}}
|-
|LU0207
|{{Leideleng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q985382|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985382|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q985382|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985382|P2046|P585}}}}
|-
|LU0208
|{{Monnerech}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q939598|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q939598|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q939598|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q939598|P2046|P585}}}}
|-
|LU0209
|{{Péiteng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q602441|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q602441|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q602441|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q602441|P2046|P585}}}}
|-
|LU0210
|{{Reckeng op der Mess}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q783026|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q783026|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q783026|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q783026|P2046|P585}}}}
|-
|LU0211
|{{Réiser}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q683922|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q683922|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q683922|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q683922|P2046|P585}}}}
|-
|LU0212
|{{Rëmeleng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q914847|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q914847|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q914847|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q914847|P2046|P585}}}}
|-
|LU0213
|{{Suessem}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q677804|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q677804|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q677804|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q677804|P2046|P585}}}}
|-
|LU0214
|{{Schëffleng}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q669155|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q669155|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q669155|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q669155|P2046|P585}}}}
|}
== Historique ==
De Kanton Esch-Uelzecht war net bei deenen éischte mat dobäi wéi e Beschloss vum 14. Fruktidor Joer III (31. August 1795) d'Kantonen zu Lëtzebuerg agefouert huet. Als [[Chef-lieu|Kantonalhaaptuert]] wier [[Esch-Uelzecht]] deemools wuel nach ze kleng gewiescht par Rapport zu aneren Uertschaften, wat sech awer mat der Zäit ännere sollt.

Sou sollt dann de 14. Juli 1830 e véiert Justizarrondissement Esch-Uelzecht entstoen, mä d'[[Belsch Revolutioun]] huet eng Ëmsetzung vun deem Projet illusoresch gi gelooss.

Doduerch huet sech nach weider gedëllegt misse ginn, bis datt eng Veruerdnung vum 12. Oktober 1841&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzoglech Veruerdnung vum 12. Oktober 1841, N° 19, iwwer d'Fixatioun vun der Circonscriptioun vun de Friddensgeriichter an dem Ressort vun de Bezierksgeriichter'', publizéiert am [https://web.archive.org/web/20160305202609/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1841/0053/a053.pdf Memorial Nr 53 vun 1841, S. 461]&lt;/ref&gt; tatsächlech e Kanton Esch-Uelzecht an d'Liewe geruff huet, dee sech aus dem fréiere Kanton [[Beetebuerg]] an Deeler vum fréiere Kanton [[Messancy]] zesummegesat huet. Doduerch gouf Esch-Uelzecht Kantonalhaaptuert an d'[[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]] koum och vu Beetebuerg eriwwer.

Et bleift nach z'ernimmen datt 1817 mat der Schafung vun de [[Geschicht vun der Lëtzebuerger ArméiMiliz (1817-1841)|Milizkantonen]] och Esch-Uelzecht sou e Milizkanton ginn ass&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Februar 1817, Nr. 57, iwwer d'Andeelung vum Groussherzogtum Lëtzebuerg a Milizkantonen'', publizéiert am [[:Fichier:Milizkantonen - Beschloss18170225.jpg|Memorial N° 12 vum 14. Mäerz 1817, S. 145]]&lt;/ref&gt;, deen awer a senge Funktiounen a Grenze ganz eegestänneg war an eréischt zanter 1846&lt;ref&gt;''Kinneklech-Groussherzogleche Beschloss vum 25. Juli 1846, Nr. 1527, iwwer eng nei Andeelung vun de Milizkantonen'', publizéiert am [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1846/0048/a048.pdfpage=3 Memorial N° 48 vun 1846, S. 451]&lt;/ref&gt; mam Justizkanton iwwerenee gestëmmt huet (virdru war d'Gemeng Dippech mat beim Milizkanton Esch, d'Gemenge Fréiseng, Réiser a Péiteng dogéint net).

==Demographie==
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
{{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Esch}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Esch-Uelzecht| ]]</text>
      <sha1>18jpsp6tirhjbmcjj16ie1uy9qlaxju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Russland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6234</id>
    <revision>
      <id>2704876</id>
      <parentid>2690161</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20331" sha1="57zkujif4fcwd8yrx80ru7hzr331rjw" xml:space="preserve">{{SkizzGeoRU}}
{{Infobox Land
 | Numm = Российская Федерация&lt;br&gt;&quot;Rossijskaja Federazija&quot;
 | Fändel = Flag of Russia.svg{{!}}border
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Russesche Fändel
 | Wopen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg
 | Wope Breet = 100px
 | Wopen Artikel = Russescht Wopen
 | National Devise =
 | Kaart= Location Russia.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Russesch]]
 | Haaptstad = [[Moskau]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Semipresidentielle Regierungssystem|Semipresidentiell]] [[Federal Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 1
 | Waasserfläch = 
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 8
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = [[12. Juni]] [[1990]] (deklaréiert)&lt;br&gt;[[26. Dezember]] [[1991]] (Zesummebroch vun der Sowjetunioun) 
 | Nationalfeierdag = [[12. Juni]]
 | Nationalhymn = [[Hymn vun der Russescher Federatioun]]&lt;br&gt;[[Media:Russian Anthem Instrumental.ogg|(Lauschteren)]]
 | Wärung = [[Russesche Rubel]] (RUB)
 | Zäitzon = +2 bis +12
 | Internet TLD = [[.ru]]
 | Telefonsprefix = +7
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
'''Russland''' (op [[Russesch]]: ''Россия'') oder d''''Russesch Federatioun''' (russ. ''Российская Федерация'') ass eng Federatiounsrepublik an Europa an Asien.

Et ass de flächeméisseg gréisste [[Staat]] vun der [[Äerd]]. Säin Territoire ëmfaasst grouss Deeler vun [[Osteuropa]] a vun [[Nordasien]]. Den alen ostslaweschen Numm fir d'Gebitt vun der haiteger [[Ukrain]], [[Wäissrussland]] an dee vu Slawe bewunnten Deel vum europäesche Russland war ''Rus'' (cf. [[Kiewer Rus]]), deen dovun ofgeleete mëttelalterleche [[Latäin|laténgeschen]] Numm war ''Ruthenia'', a latiniséierter slawescher Versioun ''Russia'' (zanter dem fréien [[18. Joerhonnert]] ''Rossija'').

Wiertlech iwwersat bedeit ''Rossijskaja Federazija''‚ &quot;Russlännesch Federatioun&quot; (vu ''Rossija''‚ &quot;Russland&quot;). D'Staatsbezeechnung ass ganz bewosst net ''Russkaja Federazija'', fir och déi net-russesch [[Ethnie]]n anzebezéien. Wa vum russesche Vollek oder der russeschsproocheger Kultur rieds ass, dat seet een dofir am Russesche ''russkij'' (m)/''russkaja'' (f)/''russkoje'' (n) (&quot;russesch&quot;). Mee wann de Staat Russland gemengt ass, gebraucht een d'Adjektiv ''rossijskij'' (m)/''rossijskaja'' (f)/''rossijskoje'' (n).

== Geschicht ==
''Haaptartikel: [[Geschicht vu Russland]]''
[[File:Alexander Nevsky shroud 03 by shakko.JPG|thumb|170px|Dat eelst Bild vum Alexander Nevsky - dem Papp vum éischten Herrscher vu Moskau]]
Déi fréist Geschicht vum eigentlechen, europäesche Russland (fir d'Geschicht vum asiateschen Deel, cf. [[Geschicht vu Sibirien]]) ass am Norde markéiert vu [[Finno-Ugren|finno-ugresche]] Vëlker a [[Balten]], an am Süde vun den [[Indogermanen|indogermanesche]] Steppevëlker vum [[Kurganvollek]], de [[Kimmerier]], [[Skythen]], [[Sarmaten]] an [[Alanen]]; méi spéit koumen hei nach [[Griichen]], [[Goten]], [[Hunnen]] an [[Awaren]] derbäi. An der Mëtt, tëscht dem [[Dnjepr]] an dem [[Westleche Bug|Bug]] (modern [[Ukrain]] a [[Polen]]), huet sech d'[[Ethnogenese]] vun de [[Slawen|slawesche]] Vëlker ofgespillt, déi zanter dem [[6. Joerhonnert]] ugefaangen hunn, sech och no Norden an Osten auszebreeden.

Zanter dem [[8. Joerhonnert]] si [[Schweden|schweedesch]] [[Wikinger]] iwwer déi osteuropäesch Flëss gefuer, hu Stied a Siidlunge gegrënnt a sech mat der slawescher Virbevëlkerung vermëscht. Dës Zaldote-Geschäftsleit, déi och nach [[Waräger]] oder [[Rus]] genannt goufen, ware staark op der Grënnung vum éischten [[Ostslawen|ostslawesche]] Staat bedeelegt, der &quot;Kiewer Rus&quot;, mat Zentren zu [[Kiew]] an [[Nowgorod]]. Am südleche Steppegebitt an op der [[Wolga]] waren dogéint Räicher vun aus Asien agestréimten [[Turkvëlker]], de [[Chasaren]] an de [[Wolgabulgaren]], entstanen, mat deenen d'Rus Handel gedriwwen, mee och dacks Kricher gefouert huet. Intensiv Kontakter mat dem [[Ostroum|Byzantinesche Räich]] hu schliisslech [[988]] zur [[Orthodox Kierchen|orthodoxer]] [[Christianiséirung]] vun der Kiewer Rus gefouert.

[[Fichier:Meyers b14 s0080a.jpg|thumb|lénks|250px|Geschicht vum russesche Räich]]
Am [[12. Joerhonnert]] huet d'Kiewer Rus ugefaangen ze zerfalen, wat et de [[Mongolei|Mongolen]] ënner dem [[Dschingis Khan]], déi vun [[1223]] un agefall sinn, méi einfach gemaach huet, fir déi zerstridde russesch [[Fürst]]entümer z'ënnerwerfen. D'[[Gëllen Hord]] huet sou fir zwee Joerhonnerten e groussen Deel vu Russland beherrscht. Ënner der mongolescher Herrschaft huet sech déi russesch (&quot;groussrussesch&quot;) Natioun erausgebilt. D'[[Moskowien|Groussfürstentum Moskau]] konnt sech schliisslech vun der mongolescher Friemherrschaft befreien, an de [[Groussfürst]] [[Iwan IV. vu Russland|Iwan IV., dee Schrecklechen]], huet sech [[1547]] zum éischten &quot;[[Zar]] vun der ganzer Rus&quot; kréine gelooss. Ënner senger Herrschaft huet och d'Eruewerung vu [[Sibirien]] ugefaangen, déi russesch [[Kosaken|Kosake]] fir d'éischt am [[17. Joerhonnert]] bis un de [[Pazifik]] bruecht huet.
[[Fichier:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Minister fir Innepolitik vu Russland Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]]
Uganks vum 18. Joerhonnert huet den Zar [[Pjotr I. vu Russland|Péiter de Groussen]] dat deelweis a [[mëttelalter]]leche Strukture festgefuere russescht Räich fir westeuropäesch Aflëss opgemaach a Wëssenschaft a Kultur ënnerstëtzt. D'Zarin [[Ekaterina II. vu Russland|Katharina déi Grouss]] ass dem Péiter säi Wee weidergaangen an huet eng konsequent Expansiounspolitik bedriwwen, an där hirem Laf si d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarzmierküst]] vun den [[Osmanescht Räich|Tierken]] eruewert (cf. [[Tierkekricher]]) a sech un den [[Deelunge vu Polen|Deelunge vu Pole]] bedeelegt huet. [[1812]] sinn dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] seng Truppen a Russland agefall an hu [[Moskau]] eruewert, ier se schlussendlech awer nach geschloe goufen. Geschwënn drop ass den Zar [[Alexandr I. vu Russland|Alexander I.]] als &quot;Retter vun Europa&quot; zu [[Paräis]] amarschéiert. Russland war dunn déi gréisst Muecht an Europa an huet e gëllent Zäitalter erlieft.

Op de eruewerte Lännereien huet Russland eng grausam Politik vun der Russifikatioun (russesch: Русификация) gefouert - déi offiziell Politik vun der Zerstéierung vu ville Sproochen a Kulturen. Sou goufen d'Vepser - eng grouss indigen Bevëlkerung aus dem Norde vu Russland - bal komplett an déi nordrussesch Gruppen assimiléiert, haut sinn et der just nach 5 Dausend iwwreg &lt;ref&gt;Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 367. — 671 с.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Europäisches russland.jpg|thumb|riets|250px|Europäeschen Deel vu Russland (1888)]]
Zanter [[1825]] gouf et am onzefriddene Vollek a bei der [[Intelligenzija]] ëmmer erëm Onrouen an Attentater (cf. [[Dekabristen]]), mä et huet bis an d'1860er Jore gedauert, bis datt et wéinstens emol zur Ophiewung vun der [[Leifeegeschaft]] koum. Trotz senger grousser Industrieproduktioun ([[Stol]], [[Kuel]], [[Ueleg]], Militärgidder) ass Russland géintiwwer de westeuropäesche Groussmächten ëmmer méi hannendrageroden. D'[[Industrialiséirung]] ass nach net an déi ländlech Provënze vum Riseräich virgedronge gewiescht, gréisstendeels huet d'[[Infrastruktur]] komplett gefeelt, d'Aarbechter an d'Baueren hate mat grousser Aarmut ze kämpfen an d'[[Demokratiséirung]] war nach wäit ewech. Dat alles huet grouss Problemer bereet, wat d'Zareräich fir d'éischt am [[Krimkrich]] an dunn [[1905]] bei der [[Russesch-Japanesche Krich|Nidderlag géint Japan]] ganz grausam virun Ae gefouert krut. Allerdéngs war den Zar [[Nikolaj II. vu Russland|Nikolaj II.]] anscheinend onfäeg, aus dëse Feeler ze léieren, a wichteg Reforme sinn ausbliwwen. En hat zwar noutgedrongen e Parlament geneemegt, d'[[Duma]], mä déi hat praktesch guer keng Funktiounen, an en huet se kuerz drop souguer erëm opgeléist.

Wéi [[1914]] den [[Éischte Weltkrich]] ausgebrach ass, huet eng nei patriotesch Well dat ganzt Land erfaasst. Déi Erfolleger, déi uganks virun allem géint [[Éisträich-Ungarn]] an d'[[Osmanescht Räich]] erziilt konnte ginn, goufe geschwënn ofgeléist vun engem Stellungs- an Ofnotzungskrich. [[1917]] hu schliisslech d'Onzefriddenheet an der Bevëlkerung an déi desolat Versuergungslag dozou gefouert, datt d'Moral vun de russeschen Zaldoten noginn huet an d'Front zesummegebrach ass. Den Zar gouf zum [[Ofdankung|Ofdanke]] gezwongen. Eng biergerlech Regéirung ënner dem [[Alexander Fjodorowitsch Kerenski|Kerenski]] koum un d'Rudder, bis datt geschwënn drop déi vum [[Lenin]] an de [[Bolschewiki|Bolschewiken]] initiéiert [[Oktoberrevolutioun]] hir e séiert Enn bereet huet. Doropshi koum et zu engem [[Russesche Biergerkrich|Biergerkrich]] tëscht de ''rouden'' an de ''wäisse'' Forcen, dee Millioune Mënschen d'Liewe kascht huet, an deen déi rout Bolschewike schlussendlech gewonnen hunn. Am Laf vum Biergerkrich huet Russland [[1920]] Deeler vu Wäissrussland an der Ukrain (=&quot;[[Ostpolen]]&quot;) u [[Polen]] verluer.
[[File:Gulag Location Map.png|thumb|250px|Kaart vun de Gulag-Lager, déi ënner der Stalin-Diktatur gegrënnt goufen]]
Aus Russland a senger Kolonie Sibirien ass déi ''[[Russesch Sozialistesch Federativ Sowjetrepublik]] (RSFSR)'' ginn, an den [[30. Dezember]] [[1922]] ass duerch den Zesummeschloss vun der RSFSR an all deenen anere sowjetesche sozialistesche Republicken d'[[UdSSR]] entstanen. Eng staatlech kontrolléiert Wirtschaftspolitik ass ausgeruff ginn an d'[[Sowjet]]s goufen als Proprietär vu Buedem a [[Produktiounsmëttel]] erkläert. Dem [[Lenin]] säin Doud den [[21. Januar]] [[1924]] huet zu enger wëll rosener Lutte ëm seng Nofolleg gefouert, an där sech de [[Stalin]] géint de Leo [[Trotzki]] duerchsetze konnt. De Stalin huet du seng Muecht duerch geziilten [[Terror]] géint seng Géigner gefestegt. Vun [[1928]] u gouf déi staatlech Ekonomie [[Fënnefjoresplang|Fënnefjorespläng]] ënnerworf, d'Industrialiséierung an d'Infrastruktur, speziell am [[Asien|asiatischen]] Deel vum Land, virugedriwwen an d'[[Landwirtschaft]] kollektivéiert.

Am August [[1939]] huet de Stalin e geheimen [[Netugrëffspakt]] mam [[Adolf Hitler|Hitler]] ënnerschriwwen a sech sou d'Aglidderung vun den ostpolnesche Gebidder, vum [[Baltikum]] a vu [[Bessarabien]] geséchert. Nom Iwwerfall vun [[Däitschland]] op Russland den [[22. Juni]] [[1941]] ass Russland op der Säit vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]]en an den [[Zweete Weltkrich]] (russ.: ''[[Grousse Krich vum Heemechtsland]]'') agetratt. Grouss Deeler vum Weste vum Land goufe verwüst, bei der Belagerung vu [[St. Petersburg|Leningrad]] sinn iwwer eng Millioun Zivilisten erhéngert. Schlussendlech huet déi [[Rout Arméi]] den däitschen Truppe bei Moskau, [[Volgograd|Stalingrad]] a [[Kursk]] schwéier Nidderlage ze schmaache ginn. Géint der Enn vum Krich hu sowjetesch Truppen och nach [[japan]]esch Gebidder wäit hannen an Asien eruewert a besat: d'[[Mandschurei]], [[Karafuto]], [[Korea]] an d'[[Kurilen]]. [[1945]] huet d'[[Potsdamer Ofkommes]] der RSFSR dat nërdlecht [[Ostpreussen]] an déi haiteg [[Oblast Kaliningrad]] zougesprach. Vu Japan huet se nach dat südlecht [[Sachalin]] an d'Kurilen derbäikritt. Nom Enn vum Krich huet sech d'Sowjetunioun awer ëmmer méi vun deenen aneren Alliéierten ofgesat a sech groussen Afloss op seng Nopeschlänner Polen, [[Tschechoslowakei]], [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], d'[[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] an zäitweis och [[Albanien]] geséchert. An dëse Länner sinn Honnertdausende vu sowjeteschen Zaldote stationéiert bliwwen. Et koum zum [[Kale Krich]], dee bis [[1989]] d'Weltpolitik dominéiert huet.

Wéi et [[1991]] zum [[Opléisung vun der UdSSR|Zesummebroch vun UdSSR]] koum, huet Russland als déi gréisst fréier Sowjetrepublik d'Ierfschaft vun der [[UdSSR]] ugeholl. Ënner dem President [[Boris Nikolajewitsch Jelzin|Boris Jelzin]] huet sech Russland zwar ëmmer méi demokratiséiert, mee et war och eng ganz instabill Phas fir d'Land, an där d'Ekonomie deelweis d'Baach erofgaangen ass. Nodeems de [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] am Joer [[2000]] President gouf, huet sech déi politesch a wirtschaftlech Lag erëm stabiliséiert. E Problem bleift awer d'Situatioun an der Republik [[Tschetschenien]], wou Separatisten am stännege Kampf mat russeschen Truppe sinn, wat och Konsequenzen op de Rescht vum Land huet. No verschiddenen Attentater, ënner déi och d'[[Geiselnam vu Beslan]] fält, wou Honnerte vu Kanner an enger vun tschetscheeneschen Terroriste besater Schoul ëmkomm sinn, huet de President Putin konsequent Moossnamen ergraff, fir d'Terrorofwier ze stäerken, wat awer no Meenung vu verschiddene &quot;westleche&quot; Medien a Politiker och riskéiert, déi demokratesch Strukturen a Russland auszehielegen. All follgend Jore vun der Presidentschaft vum Putin hunn déi Ängscht ëmmer méi confirméiert. Et bleift deemno ofzewaarden, ob sech déi kuerzlieweg russesch Demokratie zeréckentwéckele wäert.

Den 20. Februar 2014 gouf et op der [[Krim|Hallefinsel Krim]] e Militärasaz, deen den 21. Mäerz offiziell mat der vëlkerrechtswiddreger Annexioun vun der Insel opgehalen huet. Vun 2014 bis 2015 gouf et Ausernanersetzungen am ëstlechen Deel vun der Ukrain. 2016 gouf d'Jugendarméi [[Junarmija]] gegrënnt, déi an Zäit vun e puer Joer op iwwer eng Millioun Membere gewuess ass.
[[File:Mariupol 20220323 004.jpg|thumb|270px|ee vun de ville Quartiere vu Mariupol, déi vun der russescher Arméi zerstéiert goufen. Wärend russeschen Nuetsbombardementen goufen ukrainesch Bierger an hiren Appartementer lieweg verbrannt.]]
De 24. Februar 2022 huet de russesche President eng &quot;Spezialoperatioun&quot; an der Ostukrain ugekënnegt. Betraff war dunn awer déi ganz Ukrain. Schätzungen no si bis Enn 2023 iwwer honnertdausend Zaldoten a Söldner am Krich gestuerwen. Den 23. Juni 2023 huet de [[Jewgeni Wiktorowitsch Prigojin|Jewgeni Prigojin]] mat senger [[Wagner-Grupp]] en Opstand a Russland gemaach. Hie wollt déi Russesch Regierung stierzen. Den Dag selwer huet de Progjin säin Opstand nees ofgeblosen an ass a [[Wäissrussland]] gaangen, wou hien déi Wäissrussesch Arméi ausgebilt huet. Zwéi Méint drop, den 23. August 2023 ass e Fliger mat dem Jewgeni Progojin an anere Kommandante vun der Wagner-Grupp am Oblast Twer ofgestierzt. Am September 2023 gouf an alle staatleche Schoule praktesche Militärunterrecht agefouert, geneesou wéi deemools an der Sowjetunioun.

{{Méi Info 1|Russesch-Ukrainesche Krich}}

== Geographie ==
[[Fichier:Russland topo.png|thumb|riets|400px|Topographie vu Russland]]
Russland ass dat gréisst Land vun der Welt mat enger Fläch vu 17 098 242&amp;nbsp;km². Et ëmfaasst méi wéi en néngtel vun der Landfläch vun der Äerd. Et kann an zwéi geographesch Groussraim ënnerdeelt ginn: den europäeschen an den asiateschen Deel (Sibirien). D'Grenz dertëscht gëtt vum [[Ural (Bierger)|Ural]] gebilt.

Russland kann och nach a weider Beräicher agedeelt ginn: d'osteuropäescht Déifland, den Ural, d'westsibirescht Déifland, d'mëttelsibirescht Biergland, d'ostsibirescht Biergland an déi südlech Biergsystemer.

=== Nopeschlänner a Mierer ===
D'Nopeschlänner vu Russland sinn: [[Estland]], [[Lettland]] a [[Litauen]] weider südlech [[Wäissrussland]] an d'[[Ukrain]]. Dobäi kommen nach [[Georgien]], [[Aserbaidjan]], d'[[Volleksrepublik China]], d'[[Mongolei]] an [[Demokratesch Volleksrepublik Korea|Nordkorea]].

D'Mierer vu Russland sinn: d'Nordpolarmier am [[Norden]], den [[Pazifik|Pazifeschen Ozean]] am [[Osten]] an d'[[Schwaarzt Mier]] esouwéi d'[[Kaspescht Mier]] am Südwesten.

=== Grousslandschaften ===
''Haaptartikel: [[Grousslandschaften a Russland|D'Grousslandschaften a Russland]]''
=== Flëss ===
''Haaptartikel: [[Flëss a Russland|D'Flëss a Russland]]''
=== Bierger ===

D&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;'''[[Bierg]]er''' sinn (alphabetesch zortéiert):

[[Altai (Bierger)|Altai]], [[Baikalbierger]], [[Chibinen]], [[Kaukasus]], [[Kolymabierger]], [[Putoranabierger]], [[Sajanbierger]], [[Stanowojbierger]], [[Stanowojhéichland]], [[Tannu-ola-Bierger]], [[Tscherskibierger]], Ural, [[Werchojansker Bierger]].

=== Stied ===
Déi gréisst Stied vu Russland (1. Januar 2025)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A1hisl_MO_01-01-2025.xlsx|Titel=Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года|Wierk=rosstat.gov.ru|Gekuckt=2025-11-15|Sprooch=ru}}&lt;/ref&gt; si [[Moskau]] (13,27 Mio.), [[Sankt Petersburg]] (5,65 Mio.), [[Nowosibirsk]] (1,64 Mio.), [[Jekaterinburg]] (1,55 Mio.), [[Kasan]] (1,33 Mio.), [[Krasnojarsk]] (1,21 Mio.), [[Nijni Nowgorod]] (1,2 Mio.), [[Tscheljabinsk]] (1,18 Mio.), [[Ufa]] (1,17 Mio.), [[Krasnodar]] (1,15 Mio.), [[Samara]] (1,15 Mio.).

Kuckt och: '''[[Lëscht vun de russesche Stied]]'''.

=== Inselen ===
Déi gréisst Inselen, déi no Fläch méi wéi Lëtzebuerg sinn, si [[Sachalin]] (76600&amp;nbsp;km²), [[Sewerny (Nowaja Semlja)|Sewerny]] (48904&amp;nbsp;km²), [[Jujny (Nowaja Semlja)|Jujny]] (33275&amp;nbsp;km²), [[Kotelny]] (23200&amp;nbsp;km²), [[Ostrow Oktjabrskoi Rewoljuzii|Oktjabrskoi Rewoljuzii]] (13708&amp;nbsp;km²), [[Bolschewik (Insel)|Bolschewik]] (11312&amp;nbsp;km²), [[Komsomolez (Insel)|Komsomolez]] (9600&amp;nbsp;km²), [[Ostrow Wrangelja]] (7670&amp;nbsp;km²), [[Nowaja Sibir]] (6200&amp;nbsp;km²), [[Bolschoi Ljachowski]] (4600&amp;nbsp;km²), [[Kolgujew]] (3496&amp;nbsp;km²), [[Waigatsch]] (3400&amp;nbsp;km²), [[Iturup]] (3200&amp;nbsp;km²), a [[Semlja Georga]] (2821&amp;nbsp;km²).

== Literatur zum Theema ==
* Haumann, Heiko, ''Geschichte Russlands''. ISBN 3034006381
* Goehrke, Carsten, ''Russischer Alltag, Bd.1: Die Vormoderne'', ISBN 3034005830
* Kappeler, Andreas, ''Russland als Vielvölkerreich: Entstehung, Geschichte, Zerfall'', München, 2001, ISBN 3-406-47573-6
* Wagensohn Tanja, ''Russland nach dem Ende der Sowjetunion''. Pustet, Regensburg 2001, ISBN 3-7917-1751-0
* Adam, Werner, ''Das neue Russland''. ISBN 3854930186
* Löwe, Barbara, ''Kulturschock Russland''. ISBN 3831710317
* Milner-Gulland, Robin, ''The Russians (Peoples of Europe)''. ISBN 0631218491
* Milner-Gulland, Robin an Dejevsky, Nikolai, ''Bildatlas der Weltkulturen, Russland''. ISBN 3860477870
* Lauer, Reinhard, ''Geschichte der russischen Literatur''. ISBN 3406502679
* Lincoln, W.B., ''Die Eroberung Sibiriens''. ISBN 3492034411
* Hamel, Christine, ''Russland (Kunstreiseführer)''. ISBN 3770143000
* Schneider, Eberhard, ''Das politische System der Russischen Föderation''. ISBN 3531231876
{{Referenzen an Notten}}

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuergesch-Russesch Relatiounen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.government.gov.ru/government/index.html Offiziell Websäit vun der Regierung vun der Russescher Federatioun]
* [http://russlandhandbuch.piranho.de Russland-Handbuch]
* [https://web.archive.org/web/20050311011829/http://www.russlandanalysen.de/content/index.php Russlandanalyse vun der Fuerschungsplaz Osteuropa op der Universitéit Bremen]
* [https://web.archive.org/web/20050306003856/http://www.deutschebotschaft-moskau.ru/de/botschaft/abteilungen/infoangebot.html Wat schreift déi däitsch Press iwwer Russland? Deeglech Pressauswertung vun der däitscher Botschaft zu Moskau]
* [http://www.aktuell.ru aktuell.RU - Internetzeitung aus Russland]
* [http://www.russland.ru Russesch Zeitung an e puer Sproochen]
* [https://web.archive.org/web/20050315065941/http://russlandonline.ru/ Russlandonline.RU Internetzeitung aus Russland op Däitsch]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun G8}}
{{Navigatioun Länner an Asien}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Russland| ]]</text>
      <sha1>57zkujif4fcwd8yrx80ru7hzr331rjw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanton Capellen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6290</id>
    <revision>
      <id>2704962</id>
      <parentid>2699576</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5206" sha1="c4ubieagf8i6cvbyvs411xzyk44kjb9" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Capellen''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Südweste vum Land. Haaptuert vum Kanton ass d'Uertschaft [[Capellen]], déi eenzeg Uertschaft am Land déi Kantonalhaaptuert ass, ouni de Sëtz vun enger [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]] ze sinn.

De Kanton grenzt am Norden un d'Kantone [[Kanton Réiden|Réiden]] a [[Kanton Miersch|Miersch]], am Osten un de [[Kanton Lëtzebuerg]], am Süden un de [[Kanton Esch-Uelzecht]] an am Westen un déi belsch [[Provënz Lëtzebuerg]].

Déi 9 Gemengen am Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Capellen'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0101
|{{Dippech}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q426998|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q426998|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q426998|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q426998|P2046|P585}}}}
|-
|LU0102
|{{Garnech}} 
| align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985388|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985388|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q985388|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985388|P2046|P585}}}}
|-
|LU0103
|{{Habscht}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q958682|P1082}}
| align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q958682|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q958682|P2046}}
| align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q958682|P2046|P585}}}}
|-
|LU0104
|{{Käerjeng}}
| align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q776642|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q776642|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q776642|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q776642|P2046|P585}}}}
|-
|LU0105
|{{Kielen}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q432495|P1082}}
| align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q432495|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q432495|P2046}}
| align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q432495|P2046|P585}}}}
|-
|LU0106
|{{Käerch}}
| align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985471|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985471|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q985471|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985471|P2046|P585}}}}
|-
|LU0107
|{{Koplescht}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q985477|P1082}}
| align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985477|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985477|P2046}}
| align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985477|P2046|P585}}}}
|-
|LU0108
|{{Mamer}}
| align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q921291|P1082}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q921291|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q921291|P2046}}
| align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q921291|P2046|P585}}}}
|-
|LU0110
|{{Stengefort}}
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q985478|P1082}}
| align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985478|P1082|P585}}}}
| align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985478|P2046}}
| align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985478|P2046|P585}}}}
|}

==Demographie==
=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Literatur ==
*Organisatiouns-Comité vun der Kantonalfeier op der Cap, den 11. Juni 1939, ''Der Kanton Capellen - Festschrift zur Zentenarfeier der Unabhängigkeit Luxemburgs 1839-1939'' ; Lëtzebuerg (Dréckerei St. Paulus), 1939; 344 Säiten.
* (28 verschidden Auteuren) ''Kanton Capellen'' ; Sonnernummer vun ''[[nos cahiers]]'', 24. Joer - 2003, Nr. 3/4; 447 Säiten (ill.), = 27 Bäiträg.

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}
{{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Capellen}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Capellen| ]]</text>
      <sha1>c4ubieagf8i6cvbyvs411xzyk44kjb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanton Clierf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6292</id>
    <revision>
      <id>2704965</id>
      <parentid>2699597</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2704965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3215" sha1="1btil0iayir46mfahn27t1y02ufpxnz" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Clierf''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. Et ass [[fläch]]eméisseg de gréisste Kanton a läit am Norde vum Land.

E grenzt am Norden a Westen un d'[[Belsch]], am Osten un [[Däitschland]] an am Süden un d'Kantone [[Kanton Wolz|Wolz]], [[Kanton Dikrech|Dikrech]] a [[Kanton Veianen|Veianen]].

Déi 5 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] aus dem Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Clierf'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0501
|{{Clierf}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q836075|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836075|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q836075|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836075|P2046|P585}}}}
|-
|LU0502
|{{Wëntger}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985404|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985404|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985404|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985404|P2046|P585}}}}
|-
|LU0503
|{{Parc Housen}} 
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q743393|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q743393|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q743393|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q743393|P2046|P585}}}}
|-
|LU0504
|{{Ëlwen}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q24454|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q24454|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q24454|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q24454|P2046|P585}}}}
|-
|LU0505
|{{Wäiswampech}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q377847|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q377847|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q377847|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q377847|P2046|P585}}}}
|}

==Demographie==
=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.sicler.lu/ SICLER - Syndicat Intercommunal pour la Promotion du Canton de Clervaux]
* [http://www.dck.lu/ Websäit vun &quot;De Cliärrwer Kanton, Veräin fir d'kulturellt Liäwwen a.s.b.l.&quot;]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Clierf}}
{{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Clierf}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Clierf| ]]</text>
      <sha1>1btil0iayir46mfahn27t1y02ufpxnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanton Dikrech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6294</id>
    <revision>
      <id>2704970</id>
      <parentid>2699596</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:55:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+Navi</comment>
      <origin>2704970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5013" sha1="m7bwjyldzlj2wq3e82vxnnxkmtn5m1f" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Dikrech '''ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Norde vum Land.

E grenzt am Norden un d'Kantone [[Kanton Clierf|Clierf]] a [[Kanton Veianen|Veianen]], am Osten un [[Däitschland]] an un de [[Kanton Iechternach]], am Süden un de [[Kanton Miersch]] an am Westen un d'Kantone [[Kanton Réiden|Réiden]] a [[Kanton Wolz|Wolz]].

Déi 10 Gemengen aus dem Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Dikrech'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0601
|{{Bettenduerf}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q832382|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832382|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q832382|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832382|P2046|P585}}}}
|-
|LU0602
|{{Buerschent}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q641381|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q641381|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q641381|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q641381|P2046|P585}}}}
|-
|LU0603
|{{Dikrech}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q16050|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16050|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q16050|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16050|P2046|P585}}}}
|-
|LU0604
|{{Ierpeldeng}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q986403|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986403|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q986403|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986403|P2046|P585}}}}
|-
|LU0605
|{{Ettelbréck}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q659351|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q659351|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q659351|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q659351|P2046|P585}}}}
|-
|LU0606
|{{Feelen}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1143707|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143707|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q1143707|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143707|P2046|P585}}}}
|-
|LU0607
|{{Mäerzeg}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q685611|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q685611|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q685611|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q685611|P2046|P585}}}}
|-
|LU0608
|{{Reisduerf}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985196|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985196|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985196|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985196|P2046|P585}}}}
|-
|LU0609
|{{Schieren}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q371757|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q371757|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q371757|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q371757|P2046|P585}}}}
|-
|LU0610
|{{Ärenzdall}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1313580|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1313580|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q1313580|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1313580|P2046|P585}}}}
|}

==Demographie==
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]
* [[Baastenduerf]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}
{{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Dikrech}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Dikrech| ]]</text>
      <sha1>m7bwjyldzlj2wq3e82vxnnxkmtn5m1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704972</id>
      <parentid>2704970</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <origin>2704972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5038" sha1="8ahd5k1chja5cnbxu673dsy2gozkoa5" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Dikrech '''ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Norde vum Land.

E grenzt am Norden un d'Kantone [[Kanton Clierf|Clierf]] a [[Kanton Veianen|Veianen]], am Osten un [[Däitschland]] an un de [[Kanton Iechternach]], am Süden un de [[Kanton Miersch]] an am Westen un d'Kantone [[Kanton Réiden|Réiden]] a [[Kanton Wolz|Wolz]].

Déi 10 Gemengen aus dem Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Dikrech'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0601
|{{Bettenduerf}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q832382|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832382|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q832382|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q832382|P2046|P585}}}}
|-
|LU0602
|{{Buerschent}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q641381|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q641381|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q641381|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q641381|P2046|P585}}}}
|-
|LU0603
|{{Dikrech}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q16050|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16050|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q16050|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q16050|P2046|P585}}}}
|-
|LU0604
|{{Ierpeldeng}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q986403|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986403|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q986403|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986403|P2046|P585}}}}
|-
|LU0605
|{{Ettelbréck}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q659351|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q659351|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q659351|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q659351|P2046|P585}}}}
|-
|LU0606
|{{Feelen}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1143707|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143707|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q1143707|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143707|P2046|P585}}}}
|-
|LU0607
|{{Mäerzeg}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q685611|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q685611|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q685611|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q685611|P2046|P585}}}}
|-
|LU0608
|{{Reisduerf}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985196|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985196|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985196|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985196|P2046|P585}}}}
|-
|LU0609
|{{Schieren}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q371757|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q371757|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q371757|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q371757|P2046|P585}}}}
|-
|LU0610
|{{Ärenzdall}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1313580|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1313580|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q1313580|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1313580|P2046|P585}}}}
|}

==Demographie==
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]
* [[Baastenduerf]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}
{{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Dikrech}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Dikrech| ]]</text>
      <sha1>8ahd5k1chja5cnbxu673dsy2gozkoa5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanton Iechternach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6295</id>
    <revision>
      <id>2704975</id>
      <parentid>2699593</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:58:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+Navi</comment>
      <origin>2704975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4021" sha1="2d681x691sukh5kze7gf7vny1vc4co1" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Iechternach''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Oste vu Lëtzebuerg.

E grenzt am Norden an Osten un [[Däitschland]], am Süden un de [[Kanton Gréiwemaacher]] an am Westen un d'Kantone [[Kanton Miersch|Miersch]] an [[Kanton Dikrech|Dikrech]].

Déi 7 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] aus dem Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Iechternach''' 
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU1001
|{{Beefort}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q18693153|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q18693153|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q18693153|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q18693153|P2046|P585}}}}
|-
|LU1002
|{{Bech}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q813593|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q813593|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q813593|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q813593|P2046|P585}}}}
|-
|LU1003
|{{Bäerdref}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q818891|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q818891|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q818891|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q818891|P2046|P585}}}}
|-
|LU1004
|{{Konsdref}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q660217|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q660217|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q660217|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q660217|P2046|P585}}}}
|-
|LU1005
|{{Iechternach}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q204317|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q204317|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q204317|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q204317|P2046|P585}}}}
|-
|LU1006
|{{Rouspert-Mompech}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q31734921|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q31734921|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q31734921|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q31734921|P2046|P585}}}}
|-
|LU1008
|{{Waldbëlleg}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q1017412|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017412|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1017412|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017412|P2046|P585}}}}
|}

==Demographie==
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Literatur ==
* Mayer, Christina: ''Topographie der Baukultur des Großherzogtums Luxemburg. Kanton Echternach'', Band 1, Ministère de la Culture, [[Service des sites et monuments nationaux]], 2010, ISBN 978-2-495-15120-7

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Iechternach}}
{{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Iechternach}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Iechternach| ]]</text>
      <sha1>2d681x691sukh5kze7gf7vny1vc4co1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanton Lëtzebuerg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6335</id>
    <revision>
      <id>2704964</id>
      <parentid>2699592</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5621" sha1="p0i2g7vpccuikds7bgz4rtyi6blx4y1" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Lëtzebuerg''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Süde vu Lëtzebuerg.

E grenzt am Norden un d'Kantone [[Kanton Miersch|Miersch]] a [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], am Osten un de [[Kanton Réimech]], am Süden un de [[Kanton Esch-Uelzecht]] an am Westen un de [[Kanton Capellen]].

De [[Administration du cadastre et de la topographie|Kadaster]] huet déi zwéi fréier [[franséisch Kantonen]] a senger territorialer Andeelung bäibehalen, an zwar de Kanton Lëtzebuerg-Stad an de Kanton Lëtzebuerg-Land&lt;ref&gt;Registre national des localités et des rues&lt;/ref&gt;.

Déi 11 Gemengen aus dem Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Lëtzebuerg'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0301
|{{Bartreng}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q809603|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q809603|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q809603|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q809603|P2046|P585}}}}
|-
|LU0302
|{{Conter}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q596040|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q596040|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q596040|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q596040|P2046|P585}}}}
|-
|LU0303
|{{Hesper}} 
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q921321|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q921321|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q921321|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q921321|P2046|P585}}}}
|-
|LU0304
|{{Lëtzebuerg}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1842|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1842|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q1842|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1842|P2046|P585}}}}
|-
|LU0305
|{{Nidderaanwen}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985402|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985402|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985402|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985402|P2046|P585}}}}
|-
|LU0306
|{{Sandweiler}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985476|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985476|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985476|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985476|P2046|P585}}}}
|-
|LU0307
|{{Schëtter}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q956489|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q956489|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q956489|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q956489|P2046|P585}}}}
|-
|LU0308
|{{Steesel}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985149|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985149|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985149|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985149|P2046|P585}}}}
|-
|LU0309
|{{Stroossen}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q986400|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986400|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q986400|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986400|P2046|P585}}}}
|-
|LU0310
|{{Walfer}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q917508|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q917508|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q917508|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q917508|P2046|P585}}}}
|-
|LU0311
|{{Weiler zum Tuer}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985390|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985390|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985390|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985390|P2046|P585}}}}
|}

==Demographie==
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Lëtzebuerg| ]]</text>
      <sha1>p0i2g7vpccuikds7bgz4rtyi6blx4y1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704968</id>
      <parentid>2704964</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5671" sha1="097qfjwlxs968f01lzyy8ry5wluqtx6" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Lëtzebuerg''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Süde vum Land.

E grenzt am Norden un d'Kantone [[Kanton Miersch|Miersch]] a [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], am Osten un de [[Kanton Réimech]], am Süden un de [[Kanton Esch-Uelzecht]] an am Westen un de [[Kanton Capellen]].

De [[Administration du cadastre et de la topographie|Kadaster]] huet déi zwéi fréier [[franséisch Kantonen]] a senger territorialer Andeelung bäibehalen, an zwar de Kanton Lëtzebuerg-Stad an de Kanton Lëtzebuerg-Land&lt;ref&gt;Registre national des localités et des rues&lt;/ref&gt;.

Déi 11 Gemengen aus dem Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Lëtzebuerg'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0301
|{{Bartreng}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q809603|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q809603|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q809603|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q809603|P2046|P585}}}}
|-
|LU0302
|{{Conter}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q596040|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q596040|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q596040|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q596040|P2046|P585}}}}
|-
|LU0303
|{{Hesper}} 
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q921321|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q921321|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q921321|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q921321|P2046|P585}}}}
|-
|LU0304
|{{Lëtzebuerg}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1842|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1842|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q1842|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1842|P2046|P585}}}}
|-
|LU0305
|{{Nidderaanwen}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985402|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985402|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985402|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985402|P2046|P585}}}}
|-
|LU0306
|{{Sandweiler}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985476|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985476|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985476|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985476|P2046|P585}}}}
|-
|LU0307
|{{Schëtter}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q956489|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q956489|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q956489|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q956489|P2046|P585}}}}
|-
|LU0308
|{{Steesel}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985149|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985149|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985149|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985149|P2046|P585}}}}
|-
|LU0309
|{{Stroossen}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q986400|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986400|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q986400|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986400|P2046|P585}}}}
|-
|LU0310
|{{Walfer}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q917508|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q917508|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q917508|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q917508|P2046|P585}}}}
|-
|LU0311
|{{Weiler zum Tuer}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985390|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985390|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985390|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985390|P2046|P585}}}}
|}

==Demographie==
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Lëtzebuerg}}
{{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Lëtzebuerg| ]]</text>
      <sha1>097qfjwlxs968f01lzyy8ry5wluqtx6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanton Miersch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6336</id>
    <revision>
      <id>2704969</id>
      <parentid>2699591</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+Navi</comment>
      <origin>2704969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5085" sha1="ooy6367wphcju468xdelqchrnrlhy01" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Miersch''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Zentrum vum Land.

E grenzt am Norden un de Kanton [[Kanton Dikrech|Dikrech]], am Osten un d'Kantonen [[Kanton Iechternach|Iechternach]] a [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]], am Süden un d'Kantone [[Kanton Capellen|Capellen]] a [[Kanton Lëtzebuerg|Lëtzebuerg]] an am Westen un de [[Kanton Réiden]].

Déi 10 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Miersch'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0401
|{{Colmer-Bierg}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q676957|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q676957|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q676957|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q676957|P2046|P585}}}}
|-
|LU0402
|{{Biissen}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q866692|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q866692|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q866692|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q866692|P2046|P585}}}}
|-
|LU0403
|{{Helperknapp}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q25583657|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q25583657|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q25583657|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q25583657|P2046|P585}}}}
|-
|LU0404
|{{Fëschbech}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1016233|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1016233|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q1016233|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1016233|P2046|P585}}}}
|-
|LU0405
|{{Hiefenech}} 
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q742927|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q742927|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q742927|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q742927|P2046|P585}}}}
|-
|LU0406
|{{Fiels}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985397|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985397|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985397|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985397|P2046|P585}}}}
|-
|LU0407
|{{Lëntgen}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985395|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985395|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985395|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985395|P2046|P585}}}}
|-
|LU0408
|{{Luerenzweiler}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q256978|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q256978|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q256978|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q256978|P2046|P585}}}}
|-
|LU0409
|{{Miersch}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q284855|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q284855|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q284855|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q284855|P2046|P585}}}}
|-
|LU0410
|{{Noumer}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985393|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985393|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985393|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985393|P2046|P585}}}}
|}

==Demographie==
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Canton of Mersch|{{PAGENAME}}}}

{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}
{{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Miersch}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Miersch| ]]</text>
      <sha1>ooy6367wphcju468xdelqchrnrlhy01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanton Réiden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6337</id>
    <revision>
      <id>2704971</id>
      <parentid>2699590</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2704971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4821" sha1="1qrd8i91b7gwmfkt3rgad64141qgw6z" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Réiden''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Weste vum Land.

E grenzt am Norden un de [[Kanton Wolz]], am Osten un d'Kantonen [[Kanton Dikrech|Dikrech]] a [[Kanton Miersch|Miersch]], am Süden un de [[Kanton Capellen]] an am Westen un d'[[Belsch]].

Déi 9 Gemengen am Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Réiden'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0701
|{{Biekerech}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q813727|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q813727|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q813727|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q813727|P2046|P585}}}}
|-
|LU0702
|{{Préizerdaul}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1134542|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1134542|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q1134542|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1134542|P2046|P585}}}}
|-
|LU0703
|{{Ell}} 
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q145727|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q145727|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q145727|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q145727|P2046|P585}}}}
|-
|LU0704
|{{Rammerech}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q986396|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986396|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q986396|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986396|P2046|P585}}}}
|-
|LU0705
|{{Groussbus-Wal}} 
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q687100|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q687100|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q687100|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q687100|P2046|P585}}}}
|-
|LU0706
|{{Réiden op der Atert}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1017421|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017421|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q1017421|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1017421|P2046|P585}}}}
|-
|LU0707
|{{Sëll}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985333|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985333|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985333|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985333|P2046|P585}}}}
|-
|LU0708
|{{Useldeng}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985473|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985473|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985473|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985473|P2046|P585}}}}
|-
|LU0709
|{{Viichten}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q116453518|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q116453518|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q116453518|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q116453518|P2046|P585}}}}
|-
|
|Fläch vum Kanton
|
|
|
|
|}

==Demographie==
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Literatur ==
* &quot;Kanton Réiden&quot;. [[nos cahiers]] 2011 3/4. Numéro spécial, 320 S. Dréckerei Saint-Paul.
* Nehrenhausen, Jeannot, Syndicat intercommunal &quot;De Réidener Kanton&quot;, 1991. 150 Joer Kanton Réiden : 1841-1991.

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réiden}}
{{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Réiden}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Réiden| ]]</text>
      <sha1>1qrd8i91b7gwmfkt3rgad64141qgw6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanton Veianen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6339</id>
    <revision>
      <id>2704974</id>
      <parentid>2699588</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+Navi</comment>
      <origin>2704974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3489" sha1="0tds0oa8ws0y368vkaxwc7r70rkl9v5" xml:space="preserve">{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Veianen''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. Et ass [[fläch]]eméisseg de klengste Kanton a am Nordoste vum Land.

E grenzt am Norden un de [[Kanton Clierf]], am Osten un [[Däitschland]] an am Westen a Süden un de [[Kanton Dikrech]].

Déi dräi [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Veianen'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0901
|{{Tandel}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1365356|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1365356|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q1365356|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1365356|P2046|P585}}}}
|-
|LU0902
|{{Pëtschent}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q513740|P1082}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q513740|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q513740|P2046}}
|align=&quot;right&quot; | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q513740|P2046|P585}}}}
|-
|LU0903
|{{Veianen}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q836082|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836082|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q836082|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  | {{Datum  konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q836082|P2046|P585}}}}
|}

== Historique ==
De Kanton Veianen gouf duerch Gesetz vum 4. Abrëll 1851&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1851/04/04/n1/jo|Titel=Loi du 4 avril 1851, N° 310, portant établissement d'un canton de justice de paix à Vianden|Gekuckt=24.08.2020|Datum=11.04.1851|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt; als zwielefte Kanton vu Lëtzebuerg an d'Liewe geruff.

De Kanton huet sech aus der Stad Veianen, an aus der [[Furen|Gemeng Furen]], déi allebéid virdrun zum [[Kanton Dikrech]] gehéiert hunn, an aus der [[Gemeng Pëtschent]] déi zum [[Kanton Clierf]] gehéiert huet, zesummegesat.

Gläichzäiteg krut Veianen e [[Friddensgeriicht (Lëtzebuerg)|Friddensgeriicht]] a gouf Kantonalhaaptuert.

Bei der Fusioun vun de Gemenge [[Baastenduerf]], aus dem [[Kanton Dikrech]], a [[Furen]], aus dem Kanton Veianen, zu der neier [[Gemeng Tandel]], huet d'Fläch vum Kanton sech den [[1. Januar]] [[2006]] ëm ronn 24 {{km2}} vergréissert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/12/21/n11/jo|Titel=Loi du 21 décembre 2004 portant fusion des communes de Bastendorf et de Fouhren|Gekuckt=19.07.2020|Datum=31.12.2004|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

==Demographie==
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.luxroots.com/docs/luxrootsVianden2020F.pdf La vie mouvementée du canton de Vianden] op luxroots.com, gekuckt de 24. August 2020

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Veianen}}
{{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Veianen}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Veianen| ]]</text>
      <sha1>0tds0oa8ws0y368vkaxwc7r70rkl9v5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanton Wolz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6340</id>
    <revision>
      <id>2704973</id>
      <parentid>2699587</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+Navi</comment>
      <origin>2704973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3805" sha1="kru891jrxwguzsaqcp5w6hmpwzxe0be" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Kanton Wolz zu Lëtzebuerg|aner Bedeitungen|Wolz (Homonymie)}}
{{Infobox Kanton Lëtzebuerg}}
De '''Kanton Wolz''' ass ee vun den zwielef [[Lëtzebuerger Kantonen]]. E läit am Nordweste vum Land.

E grenzt am Norden un de [[Kanton Clierf]], am Südosten un de [[Kanton Dikrech]], am Süden un de [[Kanton Réiden]] an am Westen d'[[Belsch]].

Déi 7 [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] am Kanton sinn:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+'''Kanton Wolz'''
![[Lokal administrativ Unitéit|LAU]]-Code
!Gemeng
!Awunner
!Awunner-Datum
!Fläch
!Fläch-Datum
|-
|LU0801
|{{Bauschelt}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q811880|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q811880|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q811880|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q811880|P2046|P585}}}}
|-
|LU0802
|{{Esch-Sauer}} 
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q986392|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986392|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q986392|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q986392|P2046|P585}}}}
|-
|LU0804
|{{Géisdref}} 
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985392|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985392|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985392|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985392|P2046|P585}}}}
|-
|LU0805
|{{Kiischpelt}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1143742|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143742|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q1143742|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1143742|P2046|P585}}}}
|-
|LU0806
|{{Stauséigemeng}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q1133688|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1133688|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q1133688|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1133688|P2046|P585}}}}
|-
|LU0807
|{{Wolz}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q741589|P1082}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q741589|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q741589|P2046}}
|align=&quot;right&quot; |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q741589|P2046|P585}}}}
|-
|LU0808
|{{Wanseler}} 
|align=&quot;right&quot; |  {{wikidata|property|Q985385|P1082}}
|align=&quot;right&quot;  |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985385|P1082|P585}}}}
|align=&quot;right&quot;  | {{wikidata|property|Q985385|P2046}}
|align=&quot;right&quot;  |  {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q985385|P2046|P585}}}}
|}

== Demographie ==
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Kuckt och ==
* [[Lëtzebuerger Kantonen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Lëtzebuerger Kantonen}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}}
{{Navigatioun Nationalstroossen am Kanton Wolz}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kanton Wolz| ]]</text>
      <sha1>kru891jrxwguzsaqcp5w6hmpwzxe0be</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bosnien an Herzegowina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6533</id>
    <revision>
      <id>2704947</id>
      <parentid>2690009</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T07:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1615" sha1="ear7olshvz4aabzqdb2j25fghq5zfc3" xml:space="preserve">{{SkizzGeoEUR}}
{{Infobox Land
 | Numm = Bosna i Hercegovina (Bosnien-Herzegowina)
 | Fändel = Flag of Bosnia and Herzegovina.svg
 | Fändel Bildbreet= 135px
 | Fändel Artikel = Fändel vu Bosnien an Herzegovina
 | Wopen = Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg
 | Wope Breet = 90px
 | Wopen Artikel = Wope vu Bosnien an Herzegovina
 | Kaart= Location Bosnia-Herzegovina Europe.png
 | Offiziell Sprooch = [[Bosnesch]], [[Serbesch]], [[Kroatesch]]
 | Haaptstad = [[Sarajevo]]
 | Staatsform = [[Parlament|parlamentaresch]] [[Republik]]
 | Landeschef_Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef_Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Flach Plaz = 125
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 69
 | Virgänger = [[Jugoslawien]]
 | Onofhängegkeet = [[1. Mäerz]] [[1992]]
 | Nationalfeierdag = [[25. November]]
 | Nationalhymn = [[Intermeco]]
 | Wärung = [[Konvertibel Mark]] (BAM)
 | Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
 | Internet TLD = [[.ba]]
 | Telefonsprefix = +387
 | Notizen =
 | Extra Bild = Map Bih entities.png
 | Extra Bild2 =
}}
'''Bosnien an Herzegowina''' (''Bosnesch a Kroatesch:'' '''Bosna i Hercegovina''', ''Serbesch:'' '''Босна и Херцеговина''') ass eng Republik am Südoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Ronderëm leie [[Kroatien]], [[Serbien]] an de [[Montenegro]] an am [[Westen|Weste]] stéisst et un d'[[Mëttelmier]].

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* {{en}} [http://www.bih-x.com/en/index.html Bosnia and Herzegovina online]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Bosnien-Herzegowina| ]]
[[Kategorie:Republicken]]</text>
      <sha1>ear7olshvz4aabzqdb2j25fghq5zfc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6569</id>
    <revision>
      <id>2704868</id>
      <parentid>2690040</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <origin>2704868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12270" sha1="i764uw3pvjb25v6eu8ihzmsyb8ygdyq" xml:space="preserve">{{SkizzGeoEUR}}
{{Infobox Land
 | Numm = Eesti Vabariik
 | Fändel = Flag of Estonia.svg{{!}}border
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun Estland
 | Wopen = Coat of arms of Estonia.svg
 | Wope Breet =
 | Wopen Artikel = Wope vun Estland
 | National Devise =
 | Kaart = EU-Estonia.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Estnesch]]
 | Haaptstad = [[Tallinn]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 129
 | Waasserfläch = 4,6
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 30,29
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = [[24. Februar]] [[1918]] (deklaréiert),&lt;br&gt;
[[20. August]] [[1991]] (erëmkritt)
 | Nationalfeierdag = [[24. Februar]]
 | Nationalhymn = [[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/9/91/EstoniaX.ogg (Lauschteren)]
 | Wärung = [[Euro]] (EUR)
 | Zäitzon = +2 (+3 am Summer)
 | Internet TLD = [[.ee]]
 | Telefonsprefix = +372
 | Notizen =
 | Extra Bild = Un-estonia.png
 | Extra Bild2 =
}}
'''Estland''', offiziell d''''Republik Estland''' ([[estnesch]]: ''Eesti Vabariik'') ass e Staat am nordëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Direkt Nopeschlänner sinn am Oste [[Russland]] an am Süde [[Lettland]]. Estland läit um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]], dat dann och zum Norden ([[Finnesche Golf]]) a Westen hin d'Grenz mécht. Nieft dem Festland gehéieren nach eng 1500 Inselen zu der Republik. [[Saaremaa]] an [[Hiiumaa]], déi zwou gréisst dovun, spären den direkte Wee vum Baltesche Mier an d'[[Rigaer Bucht]].

Haaptstad an anengems och gréisst Stad am Land ass [[Tallinn]] (fréier [[Reval]] genannt). Tallinn läit, vum Mier getrennt, knapps 85&amp;nbsp;km südlech vun der finnescher Haaptstad [[Helsinki]] ewech. Estland a [[Finnland]] si sech net nëmme geographesch no, mä hunn och sproochlech a kulturell vill Enges.

== Geographie ==
Estland läit am nërdleche [[Baltikum]], woubäi d'Opdeelung vun der ganzer Regioun ëmstridden ass a se net just vu geographesche Facteuren, mä och vun historeschen, kulturellen a politeschen Aspekter beaflosst gëtt. De Baltikum gëtt deels zu Nordeuropa, Mëtteleuropa, Osteuropa an zu Nordosteuropa gezielt. Flächeméisseg ass d'Land mat 45.228 {{Km²}} liicht méi grouss wéi [[Dänemark]] (43.094 km²).

D'Land charakteriséiert sech duerch eng hiwweleg [[Bësch|Bëschlandschaft]] mat ville [[Séi|Séien]] a [[Mouer (Biotop)|Moueren]], mat enger duerchschnëttlecherHéicht vun nëmme 50 Meter. Déi héchst Plaz vum Land, de [[Suur Munamägi]] (318&amp;nbsp;Meter), läit am Südoste vum Land. De gréisste Séi ass de ''Peipsi-Pihkva järv'' ([[Peipusséi]]).

Estland huet 2.317 Inselen&lt;sup&gt;(Stand 2024)&lt;/sup&gt;, vun deenen der 19 bewunnt sinn; déi gréisst si [[Saaremaa]] an [[Hiiumaa]]. 

Déi ganz Küst huet eng Längt vun 3.794 Kilometer, mat verschiddene Golfen (z.&amp;nbsp;B. dee vu Riga an dem Finnesche Golf) a [[Mieerengt]]en.

== Geschicht ==
Estland war kuerz Zäit, tëscht den zwéi Weltkricher, vun [[1918]] bis [[1940]] onofhängeg, mä gouf dunn 1940, gradewéi Lettland a [[Litauen]] - déi [[Zwee|zwéin]] aner [[Baltikum|baltesch Staaten]] - vun der [[Sowjetunioun]] annektéiert déi dunn d'[[Estnesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] (SSR) draus gemaach hunn. Zanter dem August 1991 ass d'Land nees en onofhängege Staat.

Den [[2. Abrëll]] [[2004]] gouf Estland Member an der [[NATO]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}&lt;/ref&gt; an nëmme kuerz drop, den [[1. Mee]], an d'[[Europäesch Unioun]] opgeholl. Den 21. Dezember 2007 ass et dem [[Schengen-Raum]] bäigetrueden. 2010 gouf et Member vun der [[OECD]], an den 1. Januar 2011 vun der [[Eurozon]].&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/90527.html|Titel=An Estland soen se der Kroun &quot;Äddi&quot;, an dem Euro &quot;Moien&quot;|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;

== Politik ==
[[Fichier:Estonian parliament building.jpg|left|thumb|300px|D'Gebai vum estnesche Parlament, dem [[Riigikogu]].]]
Dat haitegt Estland besteet aus der fréierer [[Gouvernemt Estland|Ostséiprovenz Estland]] déi vu 1710 bis 1918 zum russesche Räich gehéiert huet, an aus dem nërdlechen Deel vu [[Livland]].

D'Uewerschicht vun de Staatsbierger a Landbesëtzer war däitschsproocheg a bis 1885 war [[Däitsch]] d'Sprooch déi an de Schoulen enseignéiert gouf, an déi administrativ Sprooch. Wéinst der Russifizéierungscampagne vun der russesch-zaristescher Regierung huet dat [[Russesch]]t, d'Däitsch an där Funktioun ofgeléist. Wéinst dem Sträit mat Russland gouf dat awer am [[21. Joerhonnert]] erëm geännert an elo ass [[Englesch]] déi zweet offiziell Sprooch. D'Sprooch gëtt staark gefërdert. Nieft der Educatioun, gëtt och vill Wäert op d'Fërderung vum Englesche geluecht andeems vill{{wéi vill?}} Tëleessenderen op Englesch sinn.

Zanter 1988 gouf dru geschafft, d'Souveränitéit vun Estland erëm hiergestallt, an am August 1991 huet d'Land sech vun der [[Sowjetunioun]] lassgeléist.

Den 18. Mee 2005 ass zu Moskau e Grenzvertrag mat de Russen ënnerschriwwe ginn. Déi Verzögerung houng mat der Weigerung vum [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|President Putin]] zesummen, fir d'estnesch Siicht vun der Annexioun vun 1940 an de [[Traité vun Dorpat]] vun 1920 z'akzeptéieren. De 27. Juni 2005 huet Russland d'Ënnerschrëft awer erëm zeréckgezu well se net mam Entworf vun der Preambel vun der estnescher Säit d'accord war. Dat well op d'Aggressioune vun der Sowjetunioun géint Estland an déi joerzéngtelaang Besatzung higewise gouf. Domat ass d'Fro vun de russesch-estnesche Grenzen nach ëmmer net gekläert.

{{Update}}
D'Este si frou iwwer d'Weiderentwécklung vun der Technik an hirem Land, nodeem si laang zeréck bliwwe sinn. An Estland ass et quasi zu enger elektronescher Revolutioun komm: 93&amp;nbsp;% vun der Bevëlkerung haten 2004 en [[Handy]] a per Gesetz garantéiert de Staat den Zougang zum [[Internet]]. Wie keen eegene [[Computer]] huet, däerf gratis op engem vu ronn 700 ëffentleche Bornen an de Postbureauen oder [[Bibliothéik]]en op den Internet. Och an all Schoul muss den Internetzougank assuréiert sinn. Déi Reegelung ass eemoleg an [[Europa (Kontinent)|Europa]].

D'Duerchschnëttsléin vun den Este leie bei 812,70 €, zum Verglach: de Mindestloun zu Lëtzebuerg läit scho bei ëm déi 1.600 €, dat heescht den Duerchschnëttsloun läit nach wäit driwwer.

97% vun der estnescher Bevëlkerung hunn eng Tëlee Doheem a ganz interessant ass och nach, datt d'Esten an Europa am meeschten Zeitung liesen. Si hu 523 Zeitungsabonnenten op 1000 Awunner.

== Administrativ Ënnerdeelungen ==
Op administrativem Plang ass Estland follgendermoossen opgedeelt:

*Republik Estland (''Eesti Vabariik'');
**15 Arrondissementer oder Landkreesser (''maakond'');
***79 Gemengen (''omavalitsus''), dovu 15 Stied (''linn'') a 64 Landgemengen (''vald'').

=== Arrondissementer ===
{| class=&quot;wikitable sortable zebra&quot;
|- style=&quot;line-height:133%&quot;
! Code&lt;br /&gt;{{small|[[ISO 3166-2:EE|ISO 3166-2]]}}
! Arrondissement 
! Verwaltungs-&lt;br /&gt;sëtz
! Awunnerzuel
! Stand
|-
|EE-37
|[[Arrondissement Harju|Harju]]
| [[Tallinn]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q180200|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q180200|P1082|P585}}}}
|-
|EE-39
|[[Arrondissement Hiiu|Hiiu]] || [[Kärdla]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q1466462|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q1466462|P1082|P585}}}}
|-
|EE-45
|[[Arrondissement Ida-Viru|Ida-Viru]] || [[Jõhvi]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q189963|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189963|P1082|P585}}}}
|-
|EE-50
|[[Arrondissement Jõgeva|Jõgeva]] || [[Jõgeva]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q189974|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189974|P1082|P585}}}}
|-
|EE-52
|[[Arrondissement Järva|Järva]] || [[Paide]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q188068|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188068|P1082|P585}}}}
|-
|EE-56
|[[Arrondissement Lääne|Lääne]] || [[Haapsalu]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q189968|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189968|P1082|P585}}}}
|-
|EE-60
|[[Arrondissement Lääne-Viru|Lääne-Viru]] || [[Rakvere]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q189952|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q189952|P1082|P585}}}}
|-
|EE-64
|[[Arrondissement Põlva|Põlva]] || [[Põlva]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q191813|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q191813|P1082|P585}}}}
|-
|EE-68
|[[Arrondissement Pärnu|Pärnu]] || [[Pärnu]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q185036|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q185036|P1082|P585}}}}
|-
|EE-71
|[[Arrondissement Rapla|Rapla]] || [[Rapla]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q192352|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192352|P1082|P585}}}}
|-
|EE-74
|[[Arrondissement Saare|Saare]] || [[Kuressaare]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q203272|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q203272|P1082|P585}}}}
|-
|EE-79
|[[Arrondissement Tartu|Tartu]] || [[Tartu]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q192370|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192370|P1082|P585}}}}
|-
|EE-81
|[[Arrondissement Valga|Valga]] || [[Valga]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q192362|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192362|P1082|P585}}}}
|-
|EE-84
|[[Arrondissement Viljandi|Viljandi]] || [[Viljandi]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q192061|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q192061|P1082|P585}}}}
|-
|EE-87
|[[Arrondissement Võru|Võru]] || [[Võru]]
| align=&quot;right&quot; | {{wikidata|property|Q188076|P1082}}
| {{Datum konvertéieren|Input-Format=Y-n-j|Output-Format=d.m.Y|Datum={{wikidata|qualifier|raw|Q188076|P1082|P585}}}}
|}

== Demographie ==
Estland huet eng Bevëlkerung vun {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.
[[File:Estland - Awunner 1922–2025 lb.png|center|600px|Entwécklung vun der Awunnerzuel an Estland (1922–2025)]]

&lt;small&gt;Quell fir d'Zuelen: 1922 – 1989 [https://web.archive.org/web/20181210120941/https://www.miksike.ee/docs/lisakogud/tolerants/vahemused/vahemused_tekst.htm miksike.ee] an [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/estonia/ee_appen.html lcweb2.loc.gov]; 2000 – 2026: [https://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&amp;ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&amp;path=../I_Databas/Population/01Population_indicators_and_composition/04Population_figure_and_composition/&amp;lang=1 pub.stat.ee]&lt;/small&gt;

== Kuckt och ==
* [[Lennart Meri]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://www.eesti.ee/est/ Portal vum Staat Estland] {{en}}
* [http://www.visitestonia.com/ Tourismusportal visitestonia.com] {{en}} {{de}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Navigatioun NATO}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Estland| ]]
[[Kategorie:Republicken]]</text>
      <sha1>i764uw3pvjb25v6eu8ihzmsyb8ygdyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lettland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6572</id>
    <revision>
      <id>2704873</id>
      <parentid>2690102</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4077" sha1="f1sg1vckp04jbhz8jwj41yp30vzmob0" xml:space="preserve">{{SkizzGeoEUR}}
{{Infobox Land
| Numm = Latvijas Republika
| Fändel = Flag of Latvia.svg{{!}}border
| Fändel Bildbreet=
| Fändel Artikel = Fändel vu Lettland
| Wopen = Coat of Arms of Latvia.svg
| Wope Breet =
| Wopen Artikel = Wope vu Lettland
| National Devise =
| Kaart= EU-Latvia.svg
| Kaart Breet =
| Offiziell Sprooch = [[Lettesch]]
| Haaptstad = [[Riga]]
| Haaptstad Awunner =
| Haaptstad Koordinaten =
| Staatsform = [[Republik]]
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch=
| Fläch Plaz = 122
| Waasserfläch = 1,5
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz =
| Bevëlkerungsdicht = 
| Virgänger = [[Sowjetunioun]]
| Onofhängegkeet = [[21. August]] [[1991]] vun der [[Sowjetunioun]]
| Nationalfeierdag = [[18. November]]
| Nationalhymn = [[Dievs, svētī Latviju]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/4f/LatviaX.ogg (Lauschteren)]
| Wärung = [[Euro]] (EUR)
| Zäitzon = +2 (+3 am Summer)
| Internet TLD = [[.lv]]
| Telefonsprefix = +371
| Notizen =
| Extra Bild = Un-latvia.png
| Extra Bild2 =
}}
'''Lettland''' ([[Lettesch|lv]]: ''Latvija'') ass eng Republik am Nordoste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Lettland läit tëscht senge [[Baltikum|balteschen Noperen]] [[Estland]] (Norden) a [[Litauen]] (Süden). Am Weste mécht d'Küst zum [[Baltescht Mier|Ostmier]] d'Grenz. Am Osten, respektiv Südosten, grenzt Lettland u [[Russland]] a [[Wäissrussland]].

== Geographie ==
Lettland besteet am Weesentlechen aus fënnef historesche Regiounen: [[Kurland]] (Lettesch: ''Kurzeme'') am Westen, [[Livland]] (''Vidzeme'') am Nordosten, [[Semgallen]] (''Zemgale'') a [[Selonien]] (''Sēlija''), enger schmueler Sträif tëscht dem Floss [[Düna]] (''Daugava'') an der litauescher Grenz, gradewéi [[Lettgallen]] (''Latgale'') am Südosten. 

Et besteet gréisstendeels aus enger hiwweleger [[Morän|Moränelandschaft]] mat [[Bësch|Bëscher]], ville [[Séi|Séien]] an enger laanger, relativ flaacher Küst. Déi längst Flëss a Lettland sinn d'Düna an d'[[Gauja]]. De [[Lubānsséi]] ass mat enger Fläch vun 80,7&amp;nbsp;{{Km²}} de gréisste Séi a Lettland, iwwerdeems den [[Dridzaséi]] den déifste Séi an de baltesche Staaten ass (bis zu 65,1&amp;nbsp;m déif). 

D'Haaptstad [[Rīga|Riga]] ass och de geographeschen Zentrum vum Land. De [[Golf vu Riga]], eng Bucht um [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]], läit am Nordweste vum Land.

D'Republik Lettland huet eng Fläch vu 64.589&amp;nbsp;km² an ass domat just e bësse méi kleng wéi den Noper Littauen (65.300&amp;nbsp;km²). D'Land erstreckt sech an Ost-West-Richtung iwwer 450&amp;nbsp;km an an Nord-Süd-Richtung iwwer 210&amp;nbsp;km.

== Geschicht ==
Um Enn vum [[Zweete Weltkrich]] gouf Lettland vun der [[Rout Arméi|Rouder Arméi]] eruewert an duerno als [[Lettesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] un d'[[Sowjetunioun]] ugeschloss, bis et nom Zerfall vun där, den 21. August 1991 nees en eegestännege Staat gouf.

D'Republik gouf [[2004]] Member vun der [[NATO]] a vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]].&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}&lt;/ref&gt; Den 21. Dezember 2007 ass Lettland dem [[Schengen-Raum]], an den 1. Januar 2014 der [[Eurozon]] bäigetrueden.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/498268.html|Titel=Lettland: Mam neie Joer koum den Euro|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt; Den 1. Juli 2016 gouf Lettland Member vun der [[OECD]].

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.mk.gov.lv/ Site vum lettesche Ministerrot] {{en}} {{fr}}
* [http://www.saeima.lv/ Site vum lettesche Parlament] {{en}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Navigatioun NATO}}

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Lettland| ]]</text>
      <sha1>f1sg1vckp04jbhz8jwj41yp30vzmob0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ukrain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8039</id>
    <revision>
      <id>2704879</id>
      <parentid>2690210</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32124" sha1="bd69f2h90nnakynusaomwyaqi06zpva" xml:space="preserve">{{Iwwerschaffen}}
{{Infobox Land
 | Numm = Україна&lt;br&gt;Ukrajina
 | Fändel = Flag of Ukraine.svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun der Ukrain
 | Wopen = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg
 | Wope Breet = 80px
 | Wopen Artikel = Wope vun der Ukrain
 | National Devise = 
 | Kaart= Europe-Ukraine (disputed territory).svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]]
 | Haaptstad = [[Kiew]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = Semipresidentiell [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 45
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 61
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]&lt;br&gt;deklaréiert de [[24. August]] [[1991]]
 | Nationalfeierdag = [[24. August]]
 | Nationalhymn = [[Schtsche ne wmerla Ukrajina]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6d/UkraineX.ogg Lauschteren]
 | Wärung = [[Hrywnja]] (UAH)
 | Zäitzon = +2 (+3 am Summer)
 | Internet TLD = [[.ua]]
 | Telefonsprefix = +380
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Ukrain''' ([[Ukrainesch|uk]]: ''Україна'') ass eng [[Republik]] an Osteuropa, déi tëscht [[Moldawien]], [[Rumänien]], [[Ungarn]], der [[Slowakei]], [[Polen]], [[Wäissrussland]] a [[Russland]] läit. Am Süde gëtt se vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] begrenzt. D'Ukrain ass wat seng Fläch ugeet, no Russland dat zweetgréisst Land vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land ass zanter [[1991]], nom Kollaps vun der [[Sowjetunioun]], en onofhängege Staat.

== Toponymie  ==
[[Fichier:Ukrania quae et Terra Cosaccorum cum vicinis Walachiae, Moldoviae, Johann Baptiste Homann (Nuremberg, 1720).jpg|thumb|220px|Kaart vun der Ukrain vun der Johann Homann 1720]] ''ukraina'', wat Grenzland bedeit. Eell dëst Land historesch den ëstlechen Ausposte vun der europäescher Zivilisatioun war.

== Geschicht ==
[[Fichier:Muromian-map.png|thumb|180px|Slawesch Stämme virum Opkomme vum Chrëschtentum]]
Am 7.-9. Joerhonnert hunn sech hei ostslawesch Stämm néiergelooss, déi och deelweis vum Territoire vun der haiteger Ukrain an dat haitegt West[[russland]] geplënnert sinn. Am Mëttelalter waren déi zwee Länner Deel vun engem eenzege Staat, deem seng Haaptstad Kiew war. Am 12. Joerhonnert huet de [[Kiewer Rus]] ugefaangen, sech a verschidde Fürstentümer ze zerleeën. Am 12. Joerhonnert huet de Juri Drogoruky, de 6. Jong vum Kiewer Prënz Wolodimir Monomach, keen Usproch op den Troun gemaach, dofir ass hien d'Lännereien am Nordoste eruewert. Sou hunn sech Mëtt vum 12. Joerhonnert slawesch Stämme op de Lännereien a Zentralrussland erëmfonnt. Virun hirer Arrivée hunn sech Stämme néiergelooss, déi no bei de moderne Finnen stoungen, zu Moskau, dat Dolgoruky als klengt Duerf gegrënnt huet. E Krich huet tëscht dem Staat Wladimir-Susdal (haut ass dat den zentralen Deel vu Russland) a Kiew am Joer 1169 ugefaangen, deen zu senger Trennung vum Kiew Rus gefouert huet &lt;ref&gt;Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 361. — 671 с.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Володимир Великий.JPG|thumb|170px|Monument fir de Kinnek Wolodimir, Kiew]]
Nom Batu senger Invasioun am Joer 1240 gouf de Leader vun den nërdleche Fürstentümer, den Alexander Nevski, dem Batu säin Adoptivjong, an d'Participatioun vum Alexander u Kricher op der Säit vun de Mongolen, an deenen hien de Widderstand vun der Bevëlkerung géint d'Muecht vum Batu ënnerdréckt huet, huet dozou gefouert, datt säi 16 Joer ale Jong Daniil den éischte Herrscher vum deemolege klenge [[Moskowien]] gouf, wat zum Entstoe vum moderne Russland gefouert huet. Eng aner wichteg mëttelalterlech Stad am moderne Russland war de Weliki Nowgorod, den Zentrum vun der demokratescher Republik mam selwechten Numm, déi stänneg am Krich mat dem autoritäre Moskau war a eréischt 1478 vu Moskau eruewert gouf.

D'Virfahren vun den ukraineschen a wäissrussesche Vëlker hunn sech am 14. Joerhonnert schliisslech vun de Russen getrennt a goufen Deel vum Groussherzogtum Litauen (bis zum 18. Joerhonnert sinn dës zwee Vëlker enk verbonne bliwwen, an de Vokabulär vun der ukrainescher a wäissrussescher Sprooch stëmmt nach ëmmer ëm ongeféier 84% iwwereneen). Bis Enn vum 15. Joerhonnert hat sech den Nomadenstaat vun der Gëllener Hord an de Krimstaat, d'Staaten Astrachan a Kasan an de Moskauer Staat zerluecht, deen zu dëser Zäit endlech territorial a politesch Form ugeholl hat, an deen ugefaangen huet, eng Serie vu Kricher géint seng fréier Alliéiert an Noperen ze féieren, haaptsächlech géint d'Groussherzogtum Litauen. D'Stad Smolensk war de Schauplatz vu reegelméissege militäreschen Aktiounen. D'Russen, wéi d'Ukrainer, stamen vun ostslawesche Stämm of a grënnen hiren eegene Staat um Enn vum 15. Joerhonnert. Et war zu dëser Zäit, datt d'Weeër vun der Ukrain a Russland sech getrennt hunn &lt;ref&gt;Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Kirovograd B.Khmelnyts'kogo Ploscha Pam'yatnyk B.Khmel'nyts'komu 02 (YDS 5421).jpg|thumb|200px|Een van de Monumenter fir den Nationalheld van der Ukrain Bogdan Khmelnytski]]
Am 15. a 16. Joerhonnert gouf d'Elite vum ukrainesche Vollek geschaf - d'[[Kosacken]], Krieger, déi d'Land virun Attacke vun den Noperen verdeedegt hunn. Modern Russen koumen am 17. Joerhonnert an d'Ukrain, a wärend dem Kampf fir d'ukrainesch Onofhängegkeet an dem Widderstand géint déi polnesch Invasioun ënner der Leedung vum Bogdan Khmelnytski gouf 1654 en Allianzvertrag mat Russland ënnerschriwwen &lt;ref&gt;[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]&lt;/ref&gt;.

Ukrainer goufen offiziell net zu de Bierger gezielt a goufen dacks, souwuel Kosaken ewéi och Baueren, fir Zwangsaarbecht a Russland geschéckt, wat géint den Traité vun 1654 verstouss huet. (10.000 Ukrainer sinn un onhygienesche Konditioune beim Bau vum Ladogakanal gestuerwen.) Dëst huet zum Opstand vum Hetman Ivan Mazepa am Joer 1708 gefouert, deen d'Bezéiunge mat Russland ofgebrach huet a sech ënner de Schutz vu Schweden wollt stellen &lt;ref&gt;[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]&lt;/ref&gt;.

Am Joer 1775 huet Russland déi ukrainesch Kosaken an hir Garnisoun, d'Sitsch, zerstéiert, wat zu der Versklavung vum ukrainesche Vollek an dem Prozess vun der Russifikatioun (Russesch: Русификация) gefouert huet - der offizieller Politik vun der Zerstéierung vun der ukrainescher Sprooch a Kultur. Déi markantst Beispiller vun dëser Politik sinn den Ems-Dekreet an den Dekreet vum russesche Minister fir Innepolitik, Pjotr ​​Waluew, deen den Ukrainer verbueden huet, hir Mammesprooch ze benotzen &lt;ref&gt;[https://archive.org/details/sirio007/page/n389/mode/1up?view=theater Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]&lt;/ref&gt;.
[[File:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]]

De [[Fort Helleg Elisabeth]], eng grouss Äerdfestung, déi ursprénglech Mëtt vum 18. Joerhonnert vun ukrainesche Kosaken op Uerder vun der russescher Keeserin Elizabeth gebaut gouf, fir sech géint Attacke vum Osmanesche Räich ze schützen, huet eng Roll bei der Eruewerung vum Land gespillt. Dee Fort huet eng Schlësselroll  der Victoire am russesch-tierkesche Krich vun 1768-1774 a bei der Grënnung vun enger stabiler Zivilisatioun am Süde vum Land gespillt, andeems sou de Wee fir d'Grënnung an d'Entwécklung vu grousse Stied am Süde vun der Ukraine - Kherson, Mikolajiw, Odessa - fräigemaach huet an um Enn vum 18. Joerhonnert de Stadstatus krut (Yelizavetgrad, haut Kropywnytskyi). Et war vun dëser Festung aus, datt russesch Truppen am Joer 1775 op eng Kampagne gaange sinn an déi ukrainesch Kosakenfestung Sich zerstéiert hunn, wat zu enger grousser nationaler Tragödie gouf &lt;ref&gt;[https://armyinform.com.ua/2021/06/16/hto-i-yak-znyshhuvav-zaporizku-sich/ Хто і як знищував Запорізьку Січ]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/cherven/15/1775-ruynuvannya-zaporizkoyi-sichi 1775 - руйнування Запорізької Січі]&lt;/ref&gt;.

1914 huet den Keeser Nikolaus II. d'Feier vum 100. Gebuertsdag vum bekannten ukrainesche Schrëftsteller Taras Schewtschenko am russesche Räich verbueden &lt;ref&gt;[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]&lt;/ref&gt;.

Ufanks 1917 huet d'Februarrevolutioun ënnert der Féierung vum Alexander Kertsch d'Monarchie gestierzt a Russland an eng Republik ëmgewandelt, wat de virdru ënnerdréckte Vëlker d'Méiglechkeet ginn huet, fir hir Onofhängegkeet ze kämpfen. Bei der Arrivée zu Kiew huet de Kerenski ausgeruff: &quot;Wann dat russescht Räich sech selwer iwwerlieft huet, da muss säin Zerfall vun hei aus ufänken&quot; (vu Kiew). Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionetteregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt).
[[Fichier:Штурм Києва 1918.jpg|thumb|220px|Beschossung vu Kiew duerch d'sowjetesch Arméi, 1918]]
Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionettenregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt).

Ufanks 1918, no der Schluecht bei der Gare Kruty, wéi e puer honnert ukrainesch Kadetten aus Militärschoulen den Avancée vun Dausende vu sowjeteschen Truppen op Kiew zréckgehalen hunn, huet déi sowjetesch Arméi ënner dem Kommando vum Michail Murawjow, op Uerder vum Lenin, de 4. Februar 1918, sech vun Osten un d'Banlieue vun der ukrainescher Haaptstad genéiert an en Ugrëff op d'Stad ugefaangen.

Nodeems se Kiew eruewert haten, hunn déi sowjetesch Truppen am Kader vum Rouden Terror Dausende vun ukrainesche Zivilisten ëmbruecht, ënner anerem duerch Folter, an nodeems déi sowjetesch Truppen aus Kiew geflücht waren, huet d'Arméi vun der Ukrainescher Volleksrepublik Dausende vun hallef zersetzte Läiche vu Zivilisten a Stadparken entdeckt, dorënner nëmmen zwee Politiker, an nëmme Politiker mat nidderegem Rang.

D'Ukrain gouf dräimol vu Sowjetrussland an zur selwechter Zäit vun den Arméie vun de Zentralmuechten iwwerfall. Am Joer 1919 koum et zu der gréisster antisowjetescher Opstänn, déi vum Grigoriev ugefouert an nëmme vu reguläre Truppen ënnerdréckt goufen. Am Joer 1921 ass de sowjetesch-ukrainesche Krich mat der Deelung vum Land tëscht Polen a Russland (zënter 1922 d'Sowjetunioun) op en Enn gaangen &lt;ref&gt;Корніеєнко Агніешка Розстріляне відродження / Rozstrzeelane odrodzenie, Краків-Перемишль 2010 (пол.), 272 с.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Від українізації до русифікації. Інформаційний бюлетень ЗП УГВР. — Ч. 2. — Нью-Йорк, 1970.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Національний музей Голодомору-геноциду, скульптура дівчинки «Гірка пам'ять дитинства».jpg|thumb|200px|De Musée vum Holodomor-Vëlkermord vun 1932-1933 gouf zu Kiew nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun an der Deklassifikatioun vun den Archiven gegrënnt]]
An de Joren 1932-1933 huet déi sowjetesch Regierung ënner der Féierung vum Josef Stalin den Holodomor (eng künstlech induzéiert Massehongersnout) initiéiert, déi déi meescht Länner op der Welt als Vëlkermord um ukrainesche Vollek unerkennen, an déi zum Doud vu ronn 8 Millioune Mënschen gefouert huet&lt;ref&gt;Репресовані кінематографісти. Актуальна пам'ять: Статті й документи /Кінематографічні студії. Випуск п'ятий. — К.: «Кіно-Театр»; «АРТ КНИГА», 2017. — 176 с.&lt;/ref&gt;.

1937 huet den NKVD (spéider ëmbenannt a sowjetesch MVD) déi meescht vun der ukrainescher Intelligenz, Kulturperséinlechkeeten a Wëssenschaftler higeriicht a heemlech hir Läichen am Bykivnia-Bësch begruewen, wou nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun e Monument opgeriicht gouf. D'Thema vun der sowjetescher Repressioun war souguer a private Gespréicher tabu, an all Erwähnung dovun an de Medien huet den Auteur mat engem Prisong oder dem Gulag bedroht, an an enger spéiderer Period - mat Folter an engem psychiatresche Spidol, déi bis zum Fall vun der Diktatur am Joer 1991 weidergaangen ass &lt;ref&gt;[https://dakiro.kr-admin.gov.ua/v/2018/10-23/exh.php З архівних джерел про Великий терор»(до 80-х роковин Великого терору – масових політичних репресій 1937-1938 рр.)]&lt;/ref&gt;.

Vun 1941 bis 1945 hunn d'Nazien dat ganzt Land besat, an all fënneften Ukrainer ass gestuerwen.

An den 1960er an 1980er Joren huet d'sowjetesch Regierung déi ideologesch Oppositioun (Filmemacher, Schrëftsteller, Aktivisten) ënnerdréckt, andeems se hir Memberen a Prisongen a psychiatresch Spideeler geschéckt huet. De bekanntste Dissident aus der Ukrain war de Wasyl Stus, deen am Prisong an enger ofgeleeëner Regioun vu Russland gestuerwen ass &lt;ref&gt;Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.&lt;/ref&gt;.
[[File:Stus KGB photo 1980.jpg|thumb|220px|Wasyl Stus, e Schrëftsteller, deen sech fir d'Onofhängegkeet vum Land agesat huet a deem seng Wierker an der UdSSR verbueden goufen]]
Tëscht 1985 an 1991, als Resultat vun demokratesche Reformen an der Erlaabnes fir d'Press ouni Kontroll vum Kreml ze senden, ass d'Sowjetunioun zesummegebrach, an den 24. August 1991 huet d'Ukrain d'Onofhängegkeet erkläert.

Zënter datt de Wladimir Putin 2012 fir eng drëtt Amtszäit ugetrueden ass, huet Russland eng brutal Repressioun géint d'Meenungsfräiheet a Russland gestart. Hie huet och Truppen un der Grenz mat der Ostukraine stationéiert an e massive Informatiounskrich géint d'Land gestart. Fir un der Muecht ze bleiwen, huet den deemolegen ukrainesche President Wiktor Janukowytsch de Putin opgeruff, Truppen ze schécken an d'Ukrain z'invadéieren, wat zu Protester mam Numm Euromaidan ausgeléist huet.

Den 20. Februar 2014, wéi de Janukowitsch zu Kiew war, huet Russland eng Operatioun gestart fir d'Krim-Hallefinsel am Süde vun der Ukraine z'annektéieren, an d'Sécherheet vum Janukowitsch no senger Flucht ze garantéieren. Den 12. Abrëll 2014 huet Russland eng militäresch Aggressioun am Oste vun der Ukrain gestart, wéi Militanten a regulär Arméikräften ënner der Féierung vum Offizéier vum russesche Bundessécherheetsdéngscht Igor Girkin d'Stad Slawjansk an der ëstlecher Ukrain ugegraff hunn. Den 13. Abrëll 2014 huet d'Ukrain d'ATO - Antiterroroperatioun, gestart, fir de russeschen Avancement ze stoppen &lt;ref&gt;
[https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;
[https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у &quot;столба позора&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
[https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
[https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Garaev D. The Methodology of the ‘Russian World’and ‘Russian Islam:’New Ideologies of the Post-Socialist Context (англ.) // The Soviet and Post-Soviet Review. — 2021. — Iss. 48, no. 3. — P. 367—390.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Лариса Дмитрівна Якубова. Рашизм: звір з безодні. — Akademperiodyka, 2023. — 315 с. &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Tsygankov, Daniel Beruf, Verbannung, Schicksal: Iwan Iljin und Deutschland // Archiv fuer Rechts- und Sozialphilosophie. — Bielefeld, 2001. — Vol. 87. — 1. Quartal. — Heft 1. — S. 44—60.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Ruins of Donetsk International airport (16).jpg|thumb|270px|Den internationale Fluchhafen Donetsk, deen 2014 während der Besetzung vun der Stad vun der russescher Arméi zerstéiert gouf.]]
Bis 2022 huet Russland, duerch d'Marionetten-&quot;Volleksrepublik Donetsk&quot;, där hiren éischte Leader de Moskauer Politiker Alexander Borodai war, e geheime Krich géint d'Ukrain gefouert, deen bis 2022 zu engem oppene Krich eskaléiert war. Am Joer 2022 gouf et a ganz Russland eng Rei Anti-Krichsprotester, déi vun de Sécherheetskräften ënnerdréckt goufen. An der Ukrain huet Russland schwéier Krichsverbrieche begaangen, wéi zum Beispill d'Beschossung vu Wunnquartieren, d'komplett Zerstéierung vu Stied wéi Mariupol, an d'Entféierung an d'Folterung vu Zivilisten wéinst hire pro-ukrainesche Meenungen. Dat schwéierst Verbriechen géint Zivilisten an der Ukrain waren d'Schiessereien an der Stad Bucha, déi am Mäerz 2022 stattfonnt hunn. De russesche Politikwëssenschaftler a Philosoph Timofej Sergetsev huet a sengem Artikel &quot;Wat soll Russland mat der Ukrain maachen?&quot; (Russesch: Что Россия должна слелать с Украиной?) zum Massemuerd gefuerdert, den amerikaneschen Historiker Timothy Snyder huet et &quot;d'russesch Genozid-Instruktioun&quot; genannt &lt;ref&gt;[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]&lt;/ref&gt;.

== Geographie ==
[[Fichier:Map of Ukraine en.svg|thumb|riets|250px|Regiounen Kaart]]
Et ass dat gréisst Land an Europa wat d'Fläch ugeet an et ass a 24 [[Rajon]]en (Regiounen) an eng speziell Stad opgedeelt - Kiew (ouni déi 2. - Sewastopol, déi 2014 vu Russland besat gouf)

== Tourismus ==
[[Fichier:Вид Запорожской Сечи (реконструкция для фильма &quot;Тарас Бульба&quot;).jpg|thumb|riets|250px|Festung an Zaporizja]]
[[Fichier:Цитадель панорама.jpg|thumb|riets|250px|Festung an Baturyn]]
[[Fichier:Гармата фортеці у Кропивницькому.jpg|thumb|riets|180px|ee vun de Kanounen vun der Fort Helleg Elisabeth, Kropywnytskyi]]
Ausser Megastied wéi Kiew, Charkiv, Odessa a Lviv fräiloftmuséeën si ganz populär an der Ukrain. Déi bekanntst dovunner sinn de Rekonstruktioun vum Kosakenschlass Sich an der Stad Zaporizja, de Rekonstruktioun vun der Kosakenfestung an der Stad Baturyn, an d'[[Fort Helleg Elisabeth]] an der Stad [[Kropywnytskyi]] - eng vun de rare stärefërmegen Äerdfestungen an Europa, dat Haaptsymbol vum zentralen Deel vun der Ukrain, déi am 18. Joerhonnert d'Schicksal vum Land bestëmmt huet. Zu den natierlechen Attraktiounen gehéieren de Schwaarz-Bësch, bei der Stad [[Znamyanka]] am Zentrum vum Land, mat sengem Berestuwate oder Schwaarze Séi, vun deem d'Wëssenschaftler mengen, datt en an der Äiszäit entstanen ass a &quot;buedemlos&quot; ass. Fuerscher hunn dräi oder souguer fënnef Schichten aus Sedimentgestengs fonnt. Et ass deen eenzege prähistoresche Séi an Osteuropa &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240629115804/https://www.volynpost.com/news/213555-v-ukraini-ie-ozero-iake-ne-maie-dna В Україні є озеро, яке не має дна]&lt;/ref&gt;.

D'Stad selwer huet e grousst Potenzial fir Geschäfter, Entwécklung an territorial Expansioun. Net wäit vun Znamyanka, 10 km südlech, läit och d'Duerf Mochorine, bekannt dofir, datt de Semen Klimovsky, den Auteur vum bekanntste ukrainesche Vollekslidd &quot;De Kosak reit hannert der Donau&quot;, dat a Bearbeitunge vun europäesche Komponisten populär ass, hei gewunnt huet &lt;ref&gt;[https://subotsi.info/pam-jatnii-znak-semenovi-klimovskomu Пам'ятний знак Семенові Климовському]&lt;/ref&gt;.

== Politik ==

D'Ukrain ass zanter der Onofhängegkeetserklärung vum [[24. August]] [[1991]] eng souverän, demokratesch [[Republik]] mat [[Presidentielle Regierungssystem|presidentiellem Regierungssystem]].

Staatschef ass den op fënnef Joer direkt vum Vollek gewielte President. D'Mandat däerf just eng Kéier verlängert ginn. D'Konstitutioun, déi uganks gradewéi déi a Russland e relativ staarke President virgeschriwwen huet, gouf am Dezember 2004 am Kader vun den turbulente [[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] geännert. D'exekutiv Vollmuecht vum President ass zu Gonschte vu Parlament a Premier limitéiert ginn. D'Ännerung ass zanter dem 1. Januar 2006 a Kraaft.

De Premierminister ass de Regierungschef a steet un der Spëtzt vum Ministerrot. D'Parlament heescht [[Werchowna Rada]] (&quot;ieweschte Rot&quot;) an huet eng Kummer an där 450 Deputéierte setzen. D'Parlament gëtt direkt vum Vollek gewielt, all Kéier op véier Joer. D'Parlament wielt och d'Riichter vum ieweschte Geriichtshaff (Mandat op fënnef Joer).

=== Rezent Entwécklungen ===

D'Evenementer ëm d'[[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] vun [[2004]] huet der Welt eng Ukrain virun A gefouert, déi es op der enger Säit net méi Wëlles war Gefuddels a Manipulatioun bei demokratesche Walen z'akzeptéieren. Anerwäerts huet sech och e Land gewisen dat matzen an enger nationaler Identitéitskris stécht an – wat d'Zukunft vun der Republik ugeet – gesellschaftlech a politesch, no banne gradewéi no baussen, déif zerspléckt ass.

Zu der [[Orange Revolutioun|Oranger Revolutioun]] koum et no der Verëffentlechung vun de Resultater vum zweeten Tour (''Ballottage'') bei de Presidentschaftswale vum [[21. November]] [[2004]]. Nodeem de pro-russesche Kandidat [[Wiktor Janukowytsch]] ([[Partei vun de Regiounen]]) gradewéi schonn am éischten Tour als Gewënner proklaméiert gi war, sinn d'Leit zu Dausenden – haaptsächlech zu [[Kiew]] – op d'Strooss gaangen an hu protestéiert. D'Legitimitéit vun de Wale gouf net nëmmen net vun den Unhänger vum Géigekandidat [[Wiktor Juschtschenko]] ([[Eis Ukrain]]) unerkannt, mä och am Weste staark ugezweiwelt&lt;ref&gt;[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2004-0046+0+DOC+XML+V0//FR Resolutioun vum EU-Parlament den 28. Oktober 2004, nach dräi Deeg virun de Walen]&lt;/ref&gt;. An där Zäit ass et am Oste vum Land, wou majoritär russesch geschwat gëtt an de Janukowytsch seng meescht Wieler huet, zu Géigendemonstratioune komm.

Den ieweschte Geriichtshaff vun der Ukrain huet dunn den [[3. Dezember]] d'Resultat vum zweeten Tour annuléiert, esou datt de [[26. Dezember]] op en Neits huet misse gewielt ginn. Déi Kéier konnt sech de Wiktor Juschtschenko mat 51,99&amp;nbsp;% vun de Stëmmen duerchsetzen. Am Januar 2005 ass de Juschtschenko als neie President vereedegt ginn an de [[4. Februar]] [[2005]] ass déi nei, pro-westlech Regierung ënner der radikal-liberaler Premierministesch [[Julija Wolodymyriwna Tymoschenko|Julija Tymoschenko]] bestätegt ginn.

Méi roueg sollt et dofir awer net ginn. D'Regierung gouf schonn nëmmen e puer Méint drop ([[8. September]] [[2005]]) nees vum President opgeléist. Premier vun der Iwwergankszäit war de Wirtschaftspolitiker [[Jurij Jechanurow]].

D'Parlamentswale vum August 2006 hunn d'politesch Situatioun alt erëm op d'Kopp gehäit. De Janukowytsch, dee mat senger ''Partei vun de Regiounen'' kloer gewonnen hat, gouf, nodeem näischt aus enger zweeter &quot;Oranger Koalitioun&quot; (Eis Ukrain, Block Julija Tymoschenko, Sozialistesch Partei) ginn ass, neie Premierminister.

D'Rivalitéit tëscht de parteipoliteschen Extremer Juschtschenko a Janukowytsch op den zentrale Muechtpositioune President a Premier ass schonn no kuerzer Zäit eskaléiert an huet zu neie Staatskrise gefouert. Am Mäerz 2007 huet de President d'Parlament opgeléist an Neiwalen ugekënnegt. No villem Gedeessems ëm d'Neiwalen, am Kader vun deenen et och erëm zu grousse Manifestatiounen zu Kiew koum, si sech d'Parteien dunn um Enn dach nach eens ginn: dat neit Parlament gouf den [[30. September]] [[2007]] gewielt, d'Julija Tymoschenko gouf Premierministesch.

Bei de Presidentschaftswale am Joer 2010 huet de Wiktor Janukowytsch de 7. Februar beim zweeten Tour mat enger Majoritéit vun 48,95&amp;nbsp;% géint d'Julija Tymoschenko mat 45,47&amp;nbsp;% gewonnen. Dem Janukowytsch seng Partei vun de Regiounen huet dunn d'Regierungskoalitioun gesprengt, andeems se onofhängeg Deputéiert op hir Säit gezunn huet. Den neie Premierminister war dunn zanter dem 11. Mäerz 2010 de [[Mykola Asarow]]. Bei de Parlamentswalen den 28. Oktober 2012 krut d'Partei vun de Regiounen 30,0&amp;nbsp;% vun de Stëmmen, blouf awer op d'Ënnerstëtzung vun der Kommunistescher Partei a vun onofhängegen Deputéierten ugewisen. Trotzdeem huet sech déi inoffiziell Allianz staark gewisen an dat vum Juschtschenko agefouert Gesetz vun der Muechtbegrenzung vum President gouf zeréckgeholl.

Den 11. Oktober 2011 huet d'Kiewer Stadgeriicht d'Tymoschenko zu siwe Joer Prisong verurteelt, mat der Begrënnung datt se 2009 mat Russland Kontrakter iwwer [[Äerdgas]]liwwerungen zum Nodeel vun der Ukrain ofgeschloss hätt.

Am November 2013 koum et zu &quot;[[Euromaidan]]&quot; genannte Masseprotester, wéi de Janukowytsch refuséiert hat dat jorelaang mat der Europäescher Unioun ausgehandelt Assoziéirungsofkommes z'ënnerschreiwen. Anescht wéi 2004 bei der friddlecher Oranger Revolutioun koum et hei zu iwwer 80 Doudesaffer. Am Februar 2014 gouf eng Eenegung erreecht, duerch déi d'[[Constitutioun|Verfassung]] vu viru September 2010 nees a Kraaft getratt ass, d'Tymoschenko aus dem Prisong koum an de President Janukowytsch [[De jure / de facto|de facto]] ofgesat gouf. De 25. Mee 2014 koum et zu virgezunnee Presidentschaftswalen. D'Oppositioun vu bis ewell huet d'Land awer net direkt an de Grëff kritt, a verschiddene Landesdeeler hu Banditten d'Leit ongehënnert geplëmmt, op der [[Krim]] koum et zu Zesummestéiss tëscht [[Krimtataren]] an &quot;ethnesche&quot; [[Russen|Russe]] bis datt d'Krim sech de facto Russland ugeschloss huet, an an der Ostukrain kënnt et ëmmer nach zu Protester vu vexéierte Bierger.

{{Kapitel Info feelt}}

=== Administratioun ===

D'Ukrain ass a 24 [[Oblast]]er (ukr. область/Oblast, Provënzen, wiertlech: Gebidder) ënnerdeelt. D'Autonom Republik [[Krim]] an d'Stied [[Kiew]] a [[Sewastopol]] hu gesonnerte regionale Status.
[[Fichier:Тернопіль - Вручення Премії Братів Лепких - Ансамбль викладачів ТОЕКШМ - 13015124.jpg|thumb|250px|Folkloristesche Chouer aus der Oblast Ternopil, Ukrain]]
* Bekannt ukrainesch Stied:
** [[Jalta]]
** [[Tschernobyl]]
** [[Odessa]]
* [[Lëscht vun den ukrainesche Stied]]

== Literatur zum Theema ==
* Böhme, Britta: ''Grenzland zwischen Mythos und Realität. Real- und Ideengeschichte des ukrainischen Territoriums''. Lemberg 1999. ISBN 3-931703-33-9
* Benoist-Méchin, Jacques: ''Ukraine - Le fantôme de l'Europe''. 1991 (Éditions du Rocher, Monaco / Valmonde); 158 Säiten (2 Kaarten). ISBN 2-268-01287-5
* Michel Foucher, ''Ukraine-Russie: La carte mentale du duel''; Paräis (Gallimard; collection &quot;Tracts&quot;, n° 39), 2022; 57 S., mat 5 grousse Kaarten. 
* Éric Fottorino (ënnert der Leedung vum), ''Ukraine, 1ère guerre mondialisée''; Paräis (LE UN hors-série / Les 1ndispensables), [September] 2022; 96 Säiten. ISBN 978-2-84876-937-0
* Serhii Plokhy, ''Les portes de l'Europe - Une histoire de l'Ukraine'' (aus dem Engleschen iwwersat); Paräis (Gallimard, collection &quot;Bibliothèque des Histoires&quot;), 2022. ISBN 978-2-07299-953-6. Däitsch Ausgab: ''Das Tor Europas - Die Geschichte der Ukraine''; Hamburg (Hoffmann und Campe), 2022; 557 S. (mat 10 Kaarten); ISBN 978-3-455-01526-3
* Jean-François Colosimo, ''La crucifixion de l'Ukraine. Mille ans de guerres de religions en Europe''; Paräis (Albin Michel), 2022.
* Wilson, Andrew: ''The Ukrainians. Unexpected Nation''. 2002. ISBN 0-300-09309-8
* Simon, Gerhard: ''Die neue Ukraine''. 2002. ISBN 3-412-12401-X
* Kappeler, Andreas: ''Kleine Geschichte der Ukraine''. München (Beck) 1994. ISBN 3-406-37449-2

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.president.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche President] {{en}} {{ru}} {{uk}}
* [http://www.kmu.gov.ua/control/en Offiziell Websäit vun der ukrainescher Regierung] {{en}} {{ru}} {{uk}}
* [https://web.archive.org/web/20140129205722/http://rada.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche Parlament] {{en}} {{ru}} {{uk}}
* [https://web.archive.org/web/20050323105500/http://myukraine.info/en/ Portal ''Meng Ukrain''] {{en}} {{uk}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Ukrain| ]]</text>
      <sha1>bd69f2h90nnakynusaomwyaqi06zpva</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704881</id>
      <parentid>2704879</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>ausgeklammert</comment>
      <origin>2704881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32110" sha1="7n4bhntqnaomg93cud9q7qspij737yx" xml:space="preserve">{{Infobox Land
 | Numm = Україна&lt;br&gt;Ukrajina
 | Fändel = Flag of Ukraine.svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun der Ukrain
 | Wopen = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg
 | Wope Breet = 80px
 | Wopen Artikel = Wope vun der Ukrain
 | National Devise = 
 | Kaart= Europe-Ukraine (disputed territory).svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]]
 | Haaptstad = [[Kiew]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = Semipresidentiell [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 45
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 61
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]&lt;br&gt;deklaréiert de [[24. August]] [[1991]]
 | Nationalfeierdag = [[24. August]]
 | Nationalhymn = [[Schtsche ne wmerla Ukrajina]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6d/UkraineX.ogg Lauschteren]
 | Wärung = [[Hrywnja]] (UAH)
 | Zäitzon = +2 (+3 am Summer)
 | Internet TLD = [[.ua]]
 | Telefonsprefix = +380
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Ukrain''' ([[Ukrainesch|uk]]: ''Україна'') ass eng [[Republik]] an Osteuropa, déi tëscht [[Moldawien]], [[Rumänien]], [[Ungarn]], der [[Slowakei]], [[Polen]], [[Wäissrussland]] a [[Russland]] läit. Am Süde gëtt se vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] begrenzt. D'Ukrain ass wat seng Fläch ugeet, no Russland dat zweetgréisst Land vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land ass zanter [[1991]], nom Kollaps vun der [[Sowjetunioun]], en onofhängege Staat.

&lt;!--== Toponymie  ==
[[Fichier:Ukrania quae et Terra Cosaccorum cum vicinis Walachiae, Moldoviae, Johann Baptiste Homann (Nuremberg, 1720).jpg|thumb|220px|Kaart vun der Ukrain vun der Johann Homann 1720]] ''ukraina'', wat Grenzland bedeit. Eell dëst Land historesch den ëstlechen Ausposte vun der europäescher Zivilisatioun war.

== Geschicht ==
[[Fichier:Muromian-map.png|thumb|180px|Slawesch Stämme virum Opkomme vum Chrëschtentum]]
Am 7.-9. Joerhonnert hunn sech hei ostslawesch Stämm néiergelooss, déi och deelweis vum Territoire vun der haiteger Ukrain an dat haitegt West[[russland]] geplënnert sinn. Am Mëttelalter waren déi zwee Länner Deel vun engem eenzege Staat, deem seng Haaptstad Kiew war. Am 12. Joerhonnert huet de [[Kiewer Rus]] ugefaangen, sech a verschidde Fürstentümer ze zerleeën. Am 12. Joerhonnert huet de Juri Drogoruky, de 6. Jong vum Kiewer Prënz Wolodimir Monomach, keen Usproch op den Troun gemaach, dofir ass hien d'Lännereien am Nordoste eruewert. Sou hunn sech Mëtt vum 12. Joerhonnert slawesch Stämme op de Lännereien a Zentralrussland erëmfonnt. Virun hirer Arrivée hunn sech Stämme néiergelooss, déi no bei de moderne Finnen stoungen, zu Moskau, dat Dolgoruky als klengt Duerf gegrënnt huet. E Krich huet tëscht dem Staat Wladimir-Susdal (haut ass dat den zentralen Deel vu Russland) a Kiew am Joer 1169 ugefaangen, deen zu senger Trennung vum Kiew Rus gefouert huet &lt;ref&gt;Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 361. — 671 с.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Володимир Великий.JPG|thumb|170px|Monument fir de Kinnek Wolodimir, Kiew]]
Nom Batu senger Invasioun am Joer 1240 gouf de Leader vun den nërdleche Fürstentümer, den Alexander Nevski, dem Batu säin Adoptivjong, an d'Participatioun vum Alexander u Kricher op der Säit vun de Mongolen, an deenen hien de Widderstand vun der Bevëlkerung géint d'Muecht vum Batu ënnerdréckt huet, huet dozou gefouert, datt säi 16 Joer ale Jong Daniil den éischte Herrscher vum deemolege klenge [[Moskowien]] gouf, wat zum Entstoe vum moderne Russland gefouert huet. Eng aner wichteg mëttelalterlech Stad am moderne Russland war de Weliki Nowgorod, den Zentrum vun der demokratescher Republik mam selwechten Numm, déi stänneg am Krich mat dem autoritäre Moskau war a eréischt 1478 vu Moskau eruewert gouf.

D'Virfahren vun den ukraineschen a wäissrussesche Vëlker hunn sech am 14. Joerhonnert schliisslech vun de Russen getrennt a goufen Deel vum Groussherzogtum Litauen (bis zum 18. Joerhonnert sinn dës zwee Vëlker enk verbonne bliwwen, an de Vokabulär vun der ukrainescher a wäissrussescher Sprooch stëmmt nach ëmmer ëm ongeféier 84% iwwereneen). Bis Enn vum 15. Joerhonnert hat sech den Nomadenstaat vun der Gëllener Hord an de Krimstaat, d'Staaten Astrachan a Kasan an de Moskauer Staat zerluecht, deen zu dëser Zäit endlech territorial a politesch Form ugeholl hat, an deen ugefaangen huet, eng Serie vu Kricher géint seng fréier Alliéiert an Noperen ze féieren, haaptsächlech géint d'Groussherzogtum Litauen. D'Stad Smolensk war de Schauplatz vu reegelméissege militäreschen Aktiounen. D'Russen, wéi d'Ukrainer, stamen vun ostslawesche Stämm of a grënnen hiren eegene Staat um Enn vum 15. Joerhonnert. Et war zu dëser Zäit, datt d'Weeër vun der Ukrain a Russland sech getrennt hunn &lt;ref&gt;Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Kirovograd B.Khmelnyts'kogo Ploscha Pam'yatnyk B.Khmel'nyts'komu 02 (YDS 5421).jpg|thumb|200px|Een van de Monumenter fir den Nationalheld van der Ukrain Bogdan Khmelnytski]]
Am 15. a 16. Joerhonnert gouf d'Elite vum ukrainesche Vollek geschaf - d'[[Kosacken]], Krieger, déi d'Land virun Attacke vun den Noperen verdeedegt hunn. Modern Russen koumen am 17. Joerhonnert an d'Ukrain, a wärend dem Kampf fir d'ukrainesch Onofhängegkeet an dem Widderstand géint déi polnesch Invasioun ënner der Leedung vum Bogdan Khmelnytski gouf 1654 en Allianzvertrag mat Russland ënnerschriwwen &lt;ref&gt;[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]&lt;/ref&gt;.

Ukrainer goufen offiziell net zu de Bierger gezielt a goufen dacks, souwuel Kosaken ewéi och Baueren, fir Zwangsaarbecht a Russland geschéckt, wat géint den Traité vun 1654 verstouss huet. (10.000 Ukrainer sinn un onhygienesche Konditioune beim Bau vum Ladogakanal gestuerwen.) Dëst huet zum Opstand vum Hetman Ivan Mazepa am Joer 1708 gefouert, deen d'Bezéiunge mat Russland ofgebrach huet a sech ënner de Schutz vu Schweden wollt stellen &lt;ref&gt;[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]&lt;/ref&gt;.

Am Joer 1775 huet Russland déi ukrainesch Kosaken an hir Garnisoun, d'Sitsch, zerstéiert, wat zu der Versklavung vum ukrainesche Vollek an dem Prozess vun der Russifikatioun (Russesch: Русификация) gefouert huet - der offizieller Politik vun der Zerstéierung vun der ukrainescher Sprooch a Kultur. Déi markantst Beispiller vun dëser Politik sinn den Ems-Dekreet an den Dekreet vum russesche Minister fir Innepolitik, Pjotr ​​Waluew, deen den Ukrainer verbueden huet, hir Mammesprooch ze benotzen &lt;ref&gt;[https://archive.org/details/sirio007/page/n389/mode/1up?view=theater Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]&lt;/ref&gt;.
[[File:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]]

De [[Fort Helleg Elisabeth]], eng grouss Äerdfestung, déi ursprénglech Mëtt vum 18. Joerhonnert vun ukrainesche Kosaken op Uerder vun der russescher Keeserin Elizabeth gebaut gouf, fir sech géint Attacke vum Osmanesche Räich ze schützen, huet eng Roll bei der Eruewerung vum Land gespillt. Dee Fort huet eng Schlësselroll  der Victoire am russesch-tierkesche Krich vun 1768-1774 a bei der Grënnung vun enger stabiler Zivilisatioun am Süde vum Land gespillt, andeems sou de Wee fir d'Grënnung an d'Entwécklung vu grousse Stied am Süde vun der Ukraine - Kherson, Mikolajiw, Odessa - fräigemaach huet an um Enn vum 18. Joerhonnert de Stadstatus krut (Yelizavetgrad, haut Kropywnytskyi). Et war vun dëser Festung aus, datt russesch Truppen am Joer 1775 op eng Kampagne gaange sinn an déi ukrainesch Kosakenfestung Sich zerstéiert hunn, wat zu enger grousser nationaler Tragödie gouf &lt;ref&gt;[https://armyinform.com.ua/2021/06/16/hto-i-yak-znyshhuvav-zaporizku-sich/ Хто і як знищував Запорізьку Січ]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/cherven/15/1775-ruynuvannya-zaporizkoyi-sichi 1775 - руйнування Запорізької Січі]&lt;/ref&gt;.

1914 huet den Keeser Nikolaus II. d'Feier vum 100. Gebuertsdag vum bekannten ukrainesche Schrëftsteller Taras Schewtschenko am russesche Räich verbueden &lt;ref&gt;[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]&lt;/ref&gt;.

Ufanks 1917 huet d'Februarrevolutioun ënnert der Féierung vum Alexander Kertsch d'Monarchie gestierzt a Russland an eng Republik ëmgewandelt, wat de virdru ënnerdréckte Vëlker d'Méiglechkeet ginn huet, fir hir Onofhängegkeet ze kämpfen. Bei der Arrivée zu Kiew huet de Kerenski ausgeruff: &quot;Wann dat russescht Räich sech selwer iwwerlieft huet, da muss säin Zerfall vun hei aus ufänken&quot; (vu Kiew). Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionetteregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt).
[[Fichier:Штурм Києва 1918.jpg|thumb|220px|Beschossung vu Kiew duerch d'sowjetesch Arméi, 1918]]
Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionettenregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt).

Ufanks 1918, no der Schluecht bei der Gare Kruty, wéi e puer honnert ukrainesch Kadetten aus Militärschoulen den Avancée vun Dausende vu sowjeteschen Truppen op Kiew zréckgehalen hunn, huet déi sowjetesch Arméi ënner dem Kommando vum Michail Murawjow, op Uerder vum Lenin, de 4. Februar 1918, sech vun Osten un d'Banlieue vun der ukrainescher Haaptstad genéiert an en Ugrëff op d'Stad ugefaangen.

Nodeems se Kiew eruewert haten, hunn déi sowjetesch Truppen am Kader vum Rouden Terror Dausende vun ukrainesche Zivilisten ëmbruecht, ënner anerem duerch Folter, an nodeems déi sowjetesch Truppen aus Kiew geflücht waren, huet d'Arméi vun der Ukrainescher Volleksrepublik Dausende vun hallef zersetzte Läiche vu Zivilisten a Stadparken entdeckt, dorënner nëmmen zwee Politiker, an nëmme Politiker mat nidderegem Rang.

D'Ukrain gouf dräimol vu Sowjetrussland an zur selwechter Zäit vun den Arméie vun de Zentralmuechten iwwerfall. Am Joer 1919 koum et zu der gréisster antisowjetescher Opstänn, déi vum Grigoriev ugefouert an nëmme vu reguläre Truppen ënnerdréckt goufen. Am Joer 1921 ass de sowjetesch-ukrainesche Krich mat der Deelung vum Land tëscht Polen a Russland (zënter 1922 d'Sowjetunioun) op en Enn gaangen &lt;ref&gt;Корніеєнко Агніешка Розстріляне відродження / Rozstrzeelane odrodzenie, Краків-Перемишль 2010 (пол.), 272 с.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Від українізації до русифікації. Інформаційний бюлетень ЗП УГВР. — Ч. 2. — Нью-Йорк, 1970.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Національний музей Голодомору-геноциду, скульптура дівчинки «Гірка пам'ять дитинства».jpg|thumb|200px|De Musée vum Holodomor-Vëlkermord vun 1932-1933 gouf zu Kiew nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun an der Deklassifikatioun vun den Archiven gegrënnt]]
An de Joren 1932-1933 huet déi sowjetesch Regierung ënner der Féierung vum Josef Stalin den Holodomor (eng künstlech induzéiert Massehongersnout) initiéiert, déi déi meescht Länner op der Welt als Vëlkermord um ukrainesche Vollek unerkennen, an déi zum Doud vu ronn 8 Millioune Mënschen gefouert huet&lt;ref&gt;Репресовані кінематографісти. Актуальна пам'ять: Статті й документи /Кінематографічні студії. Випуск п'ятий. — К.: «Кіно-Театр»; «АРТ КНИГА», 2017. — 176 с.&lt;/ref&gt;.

1937 huet den NKVD (spéider ëmbenannt a sowjetesch MVD) déi meescht vun der ukrainescher Intelligenz, Kulturperséinlechkeeten a Wëssenschaftler higeriicht a heemlech hir Läichen am Bykivnia-Bësch begruewen, wou nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun e Monument opgeriicht gouf. D'Thema vun der sowjetescher Repressioun war souguer a private Gespréicher tabu, an all Erwähnung dovun an de Medien huet den Auteur mat engem Prisong oder dem Gulag bedroht, an an enger spéiderer Period - mat Folter an engem psychiatresche Spidol, déi bis zum Fall vun der Diktatur am Joer 1991 weidergaangen ass &lt;ref&gt;[https://dakiro.kr-admin.gov.ua/v/2018/10-23/exh.php З архівних джерел про Великий терор»(до 80-х роковин Великого терору – масових політичних репресій 1937-1938 рр.)]&lt;/ref&gt;.

Vun 1941 bis 1945 hunn d'Nazien dat ganzt Land besat, an all fënneften Ukrainer ass gestuerwen.

An den 1960er an 1980er Joren huet d'sowjetesch Regierung déi ideologesch Oppositioun (Filmemacher, Schrëftsteller, Aktivisten) ënnerdréckt, andeems se hir Memberen a Prisongen a psychiatresch Spideeler geschéckt huet. De bekanntste Dissident aus der Ukrain war de Wasyl Stus, deen am Prisong an enger ofgeleeëner Regioun vu Russland gestuerwen ass &lt;ref&gt;Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.&lt;/ref&gt;.
[[File:Stus KGB photo 1980.jpg|thumb|220px|Wasyl Stus, e Schrëftsteller, deen sech fir d'Onofhängegkeet vum Land agesat huet a deem seng Wierker an der UdSSR verbueden goufen]]
Tëscht 1985 an 1991, als Resultat vun demokratesche Reformen an der Erlaabnes fir d'Press ouni Kontroll vum Kreml ze senden, ass d'Sowjetunioun zesummegebrach, an den 24. August 1991 huet d'Ukrain d'Onofhängegkeet erkläert.

Zënter datt de Wladimir Putin 2012 fir eng drëtt Amtszäit ugetrueden ass, huet Russland eng brutal Repressioun géint d'Meenungsfräiheet a Russland gestart. Hie huet och Truppen un der Grenz mat der Ostukraine stationéiert an e massive Informatiounskrich géint d'Land gestart. Fir un der Muecht ze bleiwen, huet den deemolegen ukrainesche President Wiktor Janukowytsch de Putin opgeruff, Truppen ze schécken an d'Ukrain z'invadéieren, wat zu Protester mam Numm Euromaidan ausgeléist huet.

Den 20. Februar 2014, wéi de Janukowitsch zu Kiew war, huet Russland eng Operatioun gestart fir d'Krim-Hallefinsel am Süde vun der Ukraine z'annektéieren, an d'Sécherheet vum Janukowitsch no senger Flucht ze garantéieren. Den 12. Abrëll 2014 huet Russland eng militäresch Aggressioun am Oste vun der Ukrain gestart, wéi Militanten a regulär Arméikräften ënner der Féierung vum Offizéier vum russesche Bundessécherheetsdéngscht Igor Girkin d'Stad Slawjansk an der ëstlecher Ukrain ugegraff hunn. Den 13. Abrëll 2014 huet d'Ukrain d'ATO - Antiterroroperatioun, gestart, fir de russeschen Avancement ze stoppen &lt;ref&gt;
[https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;
[https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у &quot;столба позора&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
[https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
[https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Garaev D. The Methodology of the ‘Russian World’and ‘Russian Islam:’New Ideologies of the Post-Socialist Context (англ.) // The Soviet and Post-Soviet Review. — 2021. — Iss. 48, no. 3. — P. 367—390.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Лариса Дмитрівна Якубова. Рашизм: звір з безодні. — Akademperiodyka, 2023. — 315 с. &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Tsygankov, Daniel Beruf, Verbannung, Schicksal: Iwan Iljin und Deutschland // Archiv fuer Rechts- und Sozialphilosophie. — Bielefeld, 2001. — Vol. 87. — 1. Quartal. — Heft 1. — S. 44—60.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Ruins of Donetsk International airport (16).jpg|thumb|270px|Den internationale Fluchhafen Donetsk, deen 2014 während der Besetzung vun der Stad vun der russescher Arméi zerstéiert gouf.]]
Bis 2022 huet Russland, duerch d'Marionetten-&quot;Volleksrepublik Donetsk&quot;, där hiren éischte Leader de Moskauer Politiker Alexander Borodai war, e geheime Krich géint d'Ukrain gefouert, deen bis 2022 zu engem oppene Krich eskaléiert war. Am Joer 2022 gouf et a ganz Russland eng Rei Anti-Krichsprotester, déi vun de Sécherheetskräften ënnerdréckt goufen. An der Ukrain huet Russland schwéier Krichsverbrieche begaangen, wéi zum Beispill d'Beschossung vu Wunnquartieren, d'komplett Zerstéierung vu Stied wéi Mariupol, an d'Entféierung an d'Folterung vu Zivilisten wéinst hire pro-ukrainesche Meenungen. Dat schwéierst Verbriechen géint Zivilisten an der Ukrain waren d'Schiessereien an der Stad Bucha, déi am Mäerz 2022 stattfonnt hunn. De russesche Politikwëssenschaftler a Philosoph Timofej Sergetsev huet a sengem Artikel &quot;Wat soll Russland mat der Ukrain maachen?&quot; (Russesch: Что Россия должна слелать с Украиной?) zum Massemuerd gefuerdert, den amerikaneschen Historiker Timothy Snyder huet et &quot;d'russesch Genozid-Instruktioun&quot; genannt &lt;ref&gt;[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]&lt;/ref&gt;.--&gt;

== Geographie ==
[[Fichier:Map of Ukraine en.svg|thumb|riets|250px|Regiounen Kaart]]
Et ass dat gréisst Land an Europa wat d'Fläch ugeet an et ass a 24 [[Rajon]]en (Regiounen) an eng speziell Stad opgedeelt - Kiew (ouni déi 2. - Sewastopol, déi 2014 vu Russland besat gouf)

== Tourismus ==
[[Fichier:Вид Запорожской Сечи (реконструкция для фильма &quot;Тарас Бульба&quot;).jpg|thumb|riets|250px|Festung an Zaporizja]]
[[Fichier:Цитадель панорама.jpg|thumb|riets|250px|Festung an Baturyn]]
[[Fichier:Гармата фортеці у Кропивницькому.jpg|thumb|riets|180px|ee vun de Kanounen vun der Fort Helleg Elisabeth, Kropywnytskyi]]
Ausser Megastied wéi Kiew, Charkiv, Odessa a Lviv fräiloftmuséeën si ganz populär an der Ukrain. Déi bekanntst dovunner sinn de Rekonstruktioun vum Kosakenschlass Sich an der Stad Zaporizja, de Rekonstruktioun vun der Kosakenfestung an der Stad Baturyn, an d'[[Fort Helleg Elisabeth]] an der Stad [[Kropywnytskyi]] - eng vun de rare stärefërmegen Äerdfestungen an Europa, dat Haaptsymbol vum zentralen Deel vun der Ukrain, déi am 18. Joerhonnert d'Schicksal vum Land bestëmmt huet. Zu den natierlechen Attraktiounen gehéieren de Schwaarz-Bësch, bei der Stad [[Znamyanka]] am Zentrum vum Land, mat sengem Berestuwate oder Schwaarze Séi, vun deem d'Wëssenschaftler mengen, datt en an der Äiszäit entstanen ass a &quot;buedemlos&quot; ass. Fuerscher hunn dräi oder souguer fënnef Schichten aus Sedimentgestengs fonnt. Et ass deen eenzege prähistoresche Séi an Osteuropa &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240629115804/https://www.volynpost.com/news/213555-v-ukraini-ie-ozero-iake-ne-maie-dna В Україні є озеро, яке не має дна]&lt;/ref&gt;.

D'Stad selwer huet e grousst Potenzial fir Geschäfter, Entwécklung an territorial Expansioun. Net wäit vun Znamyanka, 10 km südlech, läit och d'Duerf Mochorine, bekannt dofir, datt de Semen Klimovsky, den Auteur vum bekanntste ukrainesche Vollekslidd &quot;De Kosak reit hannert der Donau&quot;, dat a Bearbeitunge vun europäesche Komponisten populär ass, hei gewunnt huet &lt;ref&gt;[https://subotsi.info/pam-jatnii-znak-semenovi-klimovskomu Пам'ятний знак Семенові Климовському]&lt;/ref&gt;.

== Politik ==
D'Ukrain ass zanter der Onofhängegkeetserklärung vum [[24. August]] [[1991]] eng souverän, demokratesch [[Republik]] mat [[Presidentielle Regierungssystem|presidentiellem Regierungssystem]].

Staatschef ass den op fënnef Joer direkt vum Vollek gewielte President. D'Mandat däerf just eng Kéier verlängert ginn. D'Konstitutioun, déi uganks gradewéi déi a Russland e relativ staarke President virgeschriwwen huet, gouf am Dezember 2004 am Kader vun den turbulente [[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] geännert. D'exekutiv Vollmuecht vum President ass zu Gonschte vu Parlament a Premier limitéiert ginn. D'Ännerung ass zanter dem 1. Januar 2006 a Kraaft.

De Premierminister ass de Regierungschef a steet un der Spëtzt vum Ministerrot. D'Parlament heescht [[Werchowna Rada]] (&quot;ieweschte Rot&quot;) an huet eng Kummer an där 450 Deputéierte setzen. D'Parlament gëtt direkt vum Vollek gewielt, all Kéier op véier Joer. D'Parlament wielt och d'Riichter vum ieweschte Geriichtshaff (Mandat op fënnef Joer).

=== Rezent Entwécklungen ===
D'Evenementer ëm d'[[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] vun [[2004]] huet der Welt eng Ukrain virun A gefouert, déi es op der enger Säit net méi Wëlles war Gefuddels a Manipulatioun bei demokratesche Walen z'akzeptéieren. Anerwäerts huet sech och e Land gewisen dat matzen an enger nationaler Identitéitskris stécht an – wat d'Zukunft vun der Republik ugeet – gesellschaftlech a politesch, no banne gradewéi no baussen, déif zerspléckt ass.

Zu der [[Orange Revolutioun|Oranger Revolutioun]] koum et no der Verëffentlechung vun de Resultater vum zweeten Tour (''Ballottage'') bei de Presidentschaftswale vum [[21. November]] [[2004]]. Nodeem de pro-russesche Kandidat [[Wiktor Janukowytsch]] ([[Partei vun de Regiounen]]) gradewéi schonn am éischten Tour als Gewënner proklaméiert gi war, sinn d'Leit zu Dausenden – haaptsächlech zu [[Kiew]] – op d'Strooss gaangen an hu protestéiert. D'Legitimitéit vun de Wale gouf net nëmmen net vun den Unhänger vum Géigekandidat [[Wiktor Juschtschenko]] ([[Eis Ukrain]]) unerkannt, mä och am Weste staark ugezweiwelt&lt;ref&gt;[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2004-0046+0+DOC+XML+V0//FR Resolutioun vum EU-Parlament den 28. Oktober 2004, nach dräi Deeg virun de Walen]&lt;/ref&gt;. An där Zäit ass et am Oste vum Land, wou majoritär russesch geschwat gëtt an de Janukowytsch seng meescht Wieler huet, zu Géigendemonstratioune komm.

Den ieweschte Geriichtshaff vun der Ukrain huet dunn den [[3. Dezember]] d'Resultat vum zweeten Tour annuléiert, esou datt de [[26. Dezember]] op en Neits huet misse gewielt ginn. Déi Kéier konnt sech de Wiktor Juschtschenko mat 51,99&amp;nbsp;% vun de Stëmmen duerchsetzen. Am Januar 2005 ass de Juschtschenko als neie President vereedegt ginn an de [[4. Februar]] [[2005]] ass déi nei, pro-westlech Regierung ënner der radikal-liberaler Premierministesch [[Julija Wolodymyriwna Tymoschenko|Julija Tymoschenko]] bestätegt ginn.

Méi roueg sollt et dofir awer net ginn. D'Regierung gouf schonn nëmmen e puer Méint drop ([[8. September]] [[2005]]) nees vum President opgeléist. Premier vun der Iwwergankszäit war de Wirtschaftspolitiker [[Jurij Jechanurow]].

D'Parlamentswale vum August 2006 hunn d'politesch Situatioun alt erëm op d'Kopp gehäit. De Janukowytsch, dee mat senger ''Partei vun de Regiounen'' kloer gewonnen hat, gouf, nodeem näischt aus enger zweeter &quot;Oranger Koalitioun&quot; (Eis Ukrain, Block Julija Tymoschenko, Sozialistesch Partei) ginn ass, neie Premierminister.

D'Rivalitéit tëscht de parteipoliteschen Extremer Juschtschenko a Janukowytsch op den zentrale Muechtpositioune President a Premier ass schonn no kuerzer Zäit eskaléiert an huet zu neie Staatskrise gefouert. Am Mäerz 2007 huet de President d'Parlament opgeléist an Neiwalen ugekënnegt. No villem Gedeessems ëm d'Neiwalen, am Kader vun deenen et och erëm zu grousse Manifestatiounen zu Kiew koum, si sech d'Parteien dunn um Enn dach nach eens ginn: dat neit Parlament gouf den [[30. September]] [[2007]] gewielt, d'Julija Tymoschenko gouf Premierministesch.

Bei de Presidentschaftswale am Joer 2010 huet de Wiktor Janukowytsch de 7. Februar beim zweeten Tour mat enger Majoritéit vun 48,95&amp;nbsp;% géint d'Julija Tymoschenko mat 45,47&amp;nbsp;% gewonnen. Dem Janukowytsch seng Partei vun de Regiounen huet dunn d'Regierungskoalitioun gesprengt, andeems se onofhängeg Deputéiert op hir Säit gezunn huet. Den neie Premierminister war dunn zanter dem 11. Mäerz 2010 de [[Mykola Asarow]]. Bei de Parlamentswalen den 28. Oktober 2012 krut d'Partei vun de Regiounen 30,0&amp;nbsp;% vun de Stëmmen, blouf awer op d'Ënnerstëtzung vun der Kommunistescher Partei a vun onofhängegen Deputéierten ugewisen. Trotzdeem huet sech déi inoffiziell Allianz staark gewisen an dat vum Juschtschenko agefouert Gesetz vun der Muechtbegrenzung vum President gouf zeréckgeholl.

Den 11. Oktober 2011 huet d'Kiewer Stadgeriicht d'Tymoschenko zu siwe Joer Prisong verurteelt, mat der Begrënnung datt se 2009 mat Russland Kontrakter iwwer [[Äerdgas]]liwwerungen zum Nodeel vun der Ukrain ofgeschloss hätt.

Am November 2013 koum et zu &quot;[[Euromaidan]]&quot; genannte Masseprotester, wéi de Janukowytsch refuséiert hat dat jorelaang mat der Europäescher Unioun ausgehandelt Assoziéirungsofkommes z'ënnerschreiwen. Anescht wéi 2004 bei der friddlecher Oranger Revolutioun koum et hei zu iwwer 80 Doudesaffer. Am Februar 2014 gouf eng Eenegung erreecht, duerch déi d'[[Constitutioun|Verfassung]] vu viru September 2010 nees a Kraaft getratt ass, d'Tymoschenko aus dem Prisong koum an de President Janukowytsch [[De jure / de facto|de facto]] ofgesat gouf. De 25. Mee 2014 koum et zu virgezunnee Presidentschaftswalen. D'Oppositioun vu bis ewell huet d'Land awer net direkt an de Grëff kritt, a verschiddene Landesdeeler hu Banditten d'Leit ongehënnert geplëmmt, op der [[Krim]] koum et zu Zesummestéiss tëscht [[Krimtataren]] an &quot;ethnesche&quot; [[Russen|Russe]] bis datt d'Krim sech de facto Russland ugeschloss huet, an an der Ostukrain kënnt et ëmmer nach zu Protester vu vexéierte Bierger.

{{Kapitel Info feelt}}

=== Administratioun ===
D'Ukrain ass a 24 [[Oblast]]er (ukr. область/Oblast, Provënzen, wiertlech: Gebidder) ënnerdeelt. D'Autonom Republik [[Krim]] an d'Stied [[Kiew]] a [[Sewastopol]] hu gesonnerte regionale Status.
[[Fichier:Тернопіль - Вручення Премії Братів Лепких - Ансамбль викладачів ТОЕКШМ - 13015124.jpg|thumb|250px|Folkloristesche Chouer aus der Oblast Ternopil, Ukrain]]
* Bekannt ukrainesch Stied:
** [[Jalta]]
** [[Tschernobyl]]
** [[Odessa]]
* [[Lëscht vun den ukrainesche Stied]]

== Literatur zum Theema ==
* Böhme, Britta: ''Grenzland zwischen Mythos und Realität. Real- und Ideengeschichte des ukrainischen Territoriums''. Lemberg 1999. ISBN 3-931703-33-9
* Benoist-Méchin, Jacques: ''Ukraine - Le fantôme de l'Europe''. 1991 (Éditions du Rocher, Monaco / Valmonde); 158 Säiten (2 Kaarten). ISBN 2-268-01287-5
* Michel Foucher, ''Ukraine-Russie: La carte mentale du duel''; Paräis (Gallimard; collection &quot;Tracts&quot;, n° 39), 2022; 57 S., mat 5 grousse Kaarten. 
* Éric Fottorino (ënnert der Leedung vum), ''Ukraine, 1ère guerre mondialisée''; Paräis (LE UN hors-série / Les 1ndispensables), [September] 2022; 96 Säiten. ISBN 978-2-84876-937-0
* Serhii Plokhy, ''Les portes de l'Europe - Une histoire de l'Ukraine'' (aus dem Engleschen iwwersat); Paräis (Gallimard, collection &quot;Bibliothèque des Histoires&quot;), 2022. ISBN 978-2-07299-953-6. Däitsch Ausgab: ''Das Tor Europas - Die Geschichte der Ukraine''; Hamburg (Hoffmann und Campe), 2022; 557 S. (mat 10 Kaarten); ISBN 978-3-455-01526-3
* Jean-François Colosimo, ''La crucifixion de l'Ukraine. Mille ans de guerres de religions en Europe''; Paräis (Albin Michel), 2022.
* Wilson, Andrew: ''The Ukrainians. Unexpected Nation''. 2002. ISBN 0-300-09309-8
* Simon, Gerhard: ''Die neue Ukraine''. 2002. ISBN 3-412-12401-X
* Kappeler, Andreas: ''Kleine Geschichte der Ukraine''. München (Beck) 1994. ISBN 3-406-37449-2

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.president.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche President] {{en}} {{ru}} {{uk}}
* [http://www.kmu.gov.ua/control/en Offiziell Websäit vun der ukrainescher Regierung] {{en}} {{ru}} {{uk}}
* [https://web.archive.org/web/20140129205722/http://rada.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche Parlament] {{en}} {{ru}} {{uk}}
* [https://web.archive.org/web/20050323105500/http://myukraine.info/en/ Portal ''Meng Ukrain''] {{en}} {{uk}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Ukrain| ]]</text>
      <sha1>7n4bhntqnaomg93cud9q7qspij737yx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704882</id>
      <parentid>2704881</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2704882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32117" sha1="s2eklmi0yng0gqm8e09pa0pxkoxtrm9" xml:space="preserve">{{Infobox Land
 | Numm = Україна&lt;br&gt;Ukrajina
 | Fändel = Flag of Ukraine.svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun der Ukrain
 | Wopen = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg
 | Wope Breet = 80px
 | Wopen Artikel = Wope vun der Ukrain
 | National Devise = 
 | Kaart= Europe-Ukraine (disputed territory).svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Ukrainesch]]
 | Haaptstad = [[Kiew]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = Semipresidentiell [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 45
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 61
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]&lt;br&gt;deklaréiert de [[24. August]] [[1991]]
 | Nationalfeierdag = [[24. August]]
 | Nationalhymn = [[Schtsche ne wmerla Ukrajina]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/6/6d/UkraineX.ogg Lauschteren]
 | Wärung = [[Hrywnja]] (UAH)
 | Zäitzon = +2 (+3 am Summer)
 | Internet TLD = [[.ua]]
 | Telefonsprefix = +380
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Ukrain''' ([[Ukrainesch|uk]]: ''Україна'') ass eng [[Republik]] an Osteuropa, déi tëscht [[Moldawien]], [[Rumänien]], [[Ungarn]], der [[Slowakei]], [[Polen]], [[Wäissrussland]] a [[Russland]] läit. Am Süde gëtt se vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] begrenzt. D'Ukrain ass wat seng Fläch ugeet, no Russland dat zweetgréisst Land vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land ass zanter [[1991]], nom Kollaps vun der [[Sowjetunioun]], en onofhängege Staat.

&lt;!--== Toponymie  ==
[[Fichier:Ukrania quae et Terra Cosaccorum cum vicinis Walachiae, Moldoviae, Johann Baptiste Homann (Nuremberg, 1720).jpg|thumb|220px|Kaart vun der Ukrain vun der Johann Homann 1720]] ''ukraina'', wat Grenzland bedeit. Eell dëst Land historesch den ëstlechen Ausposte vun der europäescher Zivilisatioun war.

== Geschicht ==
[[Fichier:Muromian-map.png|thumb|180px|Slawesch Stämme virum Opkomme vum Chrëschtentum]]
Am 7.-9. Joerhonnert hunn sech hei ostslawesch Stämm néiergelooss, déi och deelweis vum Territoire vun der haiteger Ukrain an dat haitegt West[[russland]] geplënnert sinn. Am Mëttelalter waren déi zwee Länner Deel vun engem eenzege Staat, deem seng Haaptstad Kiew war. Am 12. Joerhonnert huet de [[Kiewer Rus]] ugefaangen, sech a verschidde Fürstentümer ze zerleeën. Am 12. Joerhonnert huet de Juri Drogoruky, de 6. Jong vum Kiewer Prënz Wolodimir Monomach, keen Usproch op den Troun gemaach, dofir ass hien d'Lännereien am Nordoste eruewert. Sou hunn sech Mëtt vum 12. Joerhonnert slawesch Stämme op de Lännereien a Zentralrussland erëmfonnt. Virun hirer Arrivée hunn sech Stämme néiergelooss, déi no bei de moderne Finnen stoungen, zu Moskau, dat Dolgoruky als klengt Duerf gegrënnt huet. E Krich huet tëscht dem Staat Wladimir-Susdal (haut ass dat den zentralen Deel vu Russland) a Kiew am Joer 1169 ugefaangen, deen zu senger Trennung vum Kiew Rus gefouert huet &lt;ref&gt;Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 361. — 671 с.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Володимир Великий.JPG|thumb|170px|Monument fir de Kinnek Wolodimir, Kiew]]
Nom Batu senger Invasioun am Joer 1240 gouf de Leader vun den nërdleche Fürstentümer, den Alexander Nevski, dem Batu säin Adoptivjong, an d'Participatioun vum Alexander u Kricher op der Säit vun de Mongolen, an deenen hien de Widderstand vun der Bevëlkerung géint d'Muecht vum Batu ënnerdréckt huet, huet dozou gefouert, datt säi 16 Joer ale Jong Daniil den éischte Herrscher vum deemolege klenge [[Moskowien]] gouf, wat zum Entstoe vum moderne Russland gefouert huet. Eng aner wichteg mëttelalterlech Stad am moderne Russland war de Weliki Nowgorod, den Zentrum vun der demokratescher Republik mam selwechten Numm, déi stänneg am Krich mat dem autoritäre Moskau war a eréischt 1478 vu Moskau eruewert gouf.

D'Virfahren vun den ukraineschen a wäissrussesche Vëlker hunn sech am 14. Joerhonnert schliisslech vun de Russen getrennt a goufen Deel vum Groussherzogtum Litauen (bis zum 18. Joerhonnert sinn dës zwee Vëlker enk verbonne bliwwen, an de Vokabulär vun der ukrainescher a wäissrussescher Sprooch stëmmt nach ëmmer ëm ongeféier 84% iwwereneen). Bis Enn vum 15. Joerhonnert hat sech den Nomadenstaat vun der Gëllener Hord an de Krimstaat, d'Staaten Astrachan a Kasan an de Moskauer Staat zerluecht, deen zu dëser Zäit endlech territorial a politesch Form ugeholl hat, an deen ugefaangen huet, eng Serie vu Kricher géint seng fréier Alliéiert an Noperen ze féieren, haaptsächlech géint d'Groussherzogtum Litauen. D'Stad Smolensk war de Schauplatz vu reegelméissege militäreschen Aktiounen. D'Russen, wéi d'Ukrainer, stamen vun ostslawesche Stämm of a grënnen hiren eegene Staat um Enn vum 15. Joerhonnert. Et war zu dëser Zäit, datt d'Weeër vun der Ukrain a Russland sech getrennt hunn &lt;ref&gt;Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Kirovograd B.Khmelnyts'kogo Ploscha Pam'yatnyk B.Khmel'nyts'komu 02 (YDS 5421).jpg|thumb|200px|Een van de Monumenter fir den Nationalheld van der Ukrain Bogdan Khmelnytski]]
Am 15. a 16. Joerhonnert gouf d'Elite vum ukrainesche Vollek geschaf - d'[[Kosacken]], Krieger, déi d'Land virun Attacke vun den Noperen verdeedegt hunn. Modern Russen koumen am 17. Joerhonnert an d'Ukrain, a wärend dem Kampf fir d'ukrainesch Onofhängegkeet an dem Widderstand géint déi polnesch Invasioun ënner der Leedung vum Bogdan Khmelnytski gouf 1654 en Allianzvertrag mat Russland ënnerschriwwen &lt;ref&gt;[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]&lt;/ref&gt;.

Ukrainer goufen offiziell net zu de Bierger gezielt a goufen dacks, souwuel Kosaken ewéi och Baueren, fir Zwangsaarbecht a Russland geschéckt, wat géint den Traité vun 1654 verstouss huet. (10.000 Ukrainer sinn un onhygienesche Konditioune beim Bau vum Ladogakanal gestuerwen.) Dëst huet zum Opstand vum Hetman Ivan Mazepa am Joer 1708 gefouert, deen d'Bezéiunge mat Russland ofgebrach huet a sech ënner de Schutz vu Schweden wollt stellen &lt;ref&gt;[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]&lt;/ref&gt;.

Am Joer 1775 huet Russland déi ukrainesch Kosaken an hir Garnisoun, d'Sitsch, zerstéiert, wat zu der Versklavung vum ukrainesche Vollek an dem Prozess vun der Russifikatioun (Russesch: Русификация) gefouert huet - der offizieller Politik vun der Zerstéierung vun der ukrainescher Sprooch a Kultur. Déi markantst Beispiller vun dëser Politik sinn den Ems-Dekreet an den Dekreet vum russesche Minister fir Innepolitik, Pjotr ​​Waluew, deen den Ukrainer verbueden huet, hir Mammesprooch ze benotzen &lt;ref&gt;[https://archive.org/details/sirio007/page/n389/mode/1up?view=theater Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]&lt;/ref&gt;.
[[File:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|200px|Den Dekreet vum Pjotr Waluew (1863), dee festgehalen huet: et gouf keng ukrainesch Sprooch, et gëtt keng, an et ka keng ginn, a jiddereen, deen net mat dëser Ausso averstane ass, ass e Feind vu Russland.]]

De [[Fort Helleg Elisabeth]], eng grouss Äerdfestung, déi ursprénglech Mëtt vum 18. Joerhonnert vun ukrainesche Kosaken op Uerder vun der russescher Keeserin Elizabeth gebaut gouf, fir sech géint Attacke vum Osmanesche Räich ze schützen, huet eng Roll bei der Eruewerung vum Land gespillt. Dee Fort huet eng Schlësselroll  der Victoire am russesch-tierkesche Krich vun 1768-1774 a bei der Grënnung vun enger stabiler Zivilisatioun am Süde vum Land gespillt, andeems sou de Wee fir d'Grënnung an d'Entwécklung vu grousse Stied am Süde vun der Ukraine - Kherson, Mikolajiw, Odessa - fräigemaach huet an um Enn vum 18. Joerhonnert de Stadstatus krut (Yelizavetgrad, haut Kropywnytskyi). Et war vun dëser Festung aus, datt russesch Truppen am Joer 1775 op eng Kampagne gaange sinn an déi ukrainesch Kosakenfestung Sich zerstéiert hunn, wat zu enger grousser nationaler Tragödie gouf &lt;ref&gt;[https://armyinform.com.ua/2021/06/16/hto-i-yak-znyshhuvav-zaporizku-sich/ Хто і як знищував Запорізьку Січ]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/cherven/15/1775-ruynuvannya-zaporizkoyi-sichi 1775 - руйнування Запорізької Січі]&lt;/ref&gt;.

1914 huet den Keeser Nikolaus II. d'Feier vum 100. Gebuertsdag vum bekannten ukrainesche Schrëftsteller Taras Schewtschenko am russesche Räich verbueden &lt;ref&gt;[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]&lt;/ref&gt;.

Ufanks 1917 huet d'Februarrevolutioun ënnert der Féierung vum Alexander Kertsch d'Monarchie gestierzt a Russland an eng Republik ëmgewandelt, wat de virdru ënnerdréckte Vëlker d'Méiglechkeet ginn huet, fir hir Onofhängegkeet ze kämpfen. Bei der Arrivée zu Kiew huet de Kerenski ausgeruff: &quot;Wann dat russescht Räich sech selwer iwwerlieft huet, da muss säin Zerfall vun hei aus ufänken&quot; (vu Kiew). Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionetteregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt).
[[Fichier:Штурм Києва 1918.jpg|thumb|220px|Beschossung vu Kiew duerch d'sowjetesch Arméi, 1918]]
Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionettenregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt).

Ufanks 1918, no der Schluecht bei der Gare Kruty, wéi e puer honnert ukrainesch Kadetten aus Militärschoulen den Avancée vun Dausende vu sowjeteschen Truppen op Kiew zréckgehalen hunn, huet déi sowjetesch Arméi ënner dem Kommando vum Michail Murawjow, op Uerder vum Lenin, de 4. Februar 1918, sech vun Osten un d'Banlieue vun der ukrainescher Haaptstad genéiert an en Ugrëff op d'Stad ugefaangen.

Nodeems se Kiew eruewert haten, hunn déi sowjetesch Truppen am Kader vum Rouden Terror Dausende vun ukrainesche Zivilisten ëmbruecht, ënner anerem duerch Folter, an nodeems déi sowjetesch Truppen aus Kiew geflücht waren, huet d'Arméi vun der Ukrainescher Volleksrepublik Dausende vun hallef zersetzte Läiche vu Zivilisten a Stadparken entdeckt, dorënner nëmmen zwee Politiker, an nëmme Politiker mat nidderegem Rang.

D'Ukrain gouf dräimol vu Sowjetrussland an zur selwechter Zäit vun den Arméie vun de Zentralmuechten iwwerfall. Am Joer 1919 koum et zu der gréisster antisowjetescher Opstänn, déi vum Grigoriev ugefouert an nëmme vu reguläre Truppen ënnerdréckt goufen. Am Joer 1921 ass de sowjetesch-ukrainesche Krich mat der Deelung vum Land tëscht Polen a Russland (zënter 1922 d'Sowjetunioun) op en Enn gaangen &lt;ref&gt;Корніеєнко Агніешка Розстріляне відродження / Rozstrzeelane odrodzenie, Краків-Перемишль 2010 (пол.), 272 с.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Від українізації до русифікації. Інформаційний бюлетень ЗП УГВР. — Ч. 2. — Нью-Йорк, 1970.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Національний музей Голодомору-геноциду, скульптура дівчинки «Гірка пам'ять дитинства».jpg|thumb|200px|De Musée vum Holodomor-Vëlkermord vun 1932-1933 gouf zu Kiew nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun an der Deklassifikatioun vun den Archiven gegrënnt]]
An de Joren 1932-1933 huet déi sowjetesch Regierung ënner der Féierung vum Josef Stalin den Holodomor (eng künstlech induzéiert Massehongersnout) initiéiert, déi déi meescht Länner op der Welt als Vëlkermord um ukrainesche Vollek unerkennen, an déi zum Doud vu ronn 8 Millioune Mënschen gefouert huet&lt;ref&gt;Репресовані кінематографісти. Актуальна пам'ять: Статті й документи /Кінематографічні студії. Випуск п'ятий. — К.: «Кіно-Театр»; «АРТ КНИГА», 2017. — 176 с.&lt;/ref&gt;.

1937 huet den NKVD (spéider ëmbenannt a sowjetesch MVD) déi meescht vun der ukrainescher Intelligenz, Kulturperséinlechkeeten a Wëssenschaftler higeriicht a heemlech hir Läichen am Bykivnia-Bësch begruewen, wou nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun e Monument opgeriicht gouf. D'Thema vun der sowjetescher Repressioun war souguer a private Gespréicher tabu, an all Erwähnung dovun an de Medien huet den Auteur mat engem Prisong oder dem Gulag bedroht, an an enger spéiderer Period - mat Folter an engem psychiatresche Spidol, déi bis zum Fall vun der Diktatur am Joer 1991 weidergaangen ass &lt;ref&gt;[https://dakiro.kr-admin.gov.ua/v/2018/10-23/exh.php З архівних джерел про Великий терор»(до 80-х роковин Великого терору – масових політичних репресій 1937-1938 рр.)]&lt;/ref&gt;.

Vun 1941 bis 1945 hunn d'Nazien dat ganzt Land besat, an all fënneften Ukrainer ass gestuerwen.

An den 1960er an 1980er Joren huet d'sowjetesch Regierung déi ideologesch Oppositioun (Filmemacher, Schrëftsteller, Aktivisten) ënnerdréckt, andeems se hir Memberen a Prisongen a psychiatresch Spideeler geschéckt huet. De bekanntste Dissident aus der Ukrain war de Wasyl Stus, deen am Prisong an enger ofgeleeëner Regioun vu Russland gestuerwen ass &lt;ref&gt;Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.&lt;/ref&gt;.
[[File:Stus KGB photo 1980.jpg|thumb|220px|Wasyl Stus, e Schrëftsteller, deen sech fir d'Onofhängegkeet vum Land agesat huet a deem seng Wierker an der UdSSR verbueden goufen]]
Tëscht 1985 an 1991, als Resultat vun demokratesche Reformen an der Erlaabnes fir d'Press ouni Kontroll vum Kreml ze senden, ass d'Sowjetunioun zesummegebrach, an den 24. August 1991 huet d'Ukrain d'Onofhängegkeet erkläert.

Zënter datt de Wladimir Putin 2012 fir eng drëtt Amtszäit ugetrueden ass, huet Russland eng brutal Repressioun géint d'Meenungsfräiheet a Russland gestart. Hie huet och Truppen un der Grenz mat der Ostukraine stationéiert an e massive Informatiounskrich géint d'Land gestart. Fir un der Muecht ze bleiwen, huet den deemolegen ukrainesche President Wiktor Janukowytsch de Putin opgeruff, Truppen ze schécken an d'Ukrain z'invadéieren, wat zu Protester mam Numm Euromaidan ausgeléist huet.

Den 20. Februar 2014, wéi de Janukowitsch zu Kiew war, huet Russland eng Operatioun gestart fir d'Krim-Hallefinsel am Süde vun der Ukraine z'annektéieren, an d'Sécherheet vum Janukowitsch no senger Flucht ze garantéieren. Den 12. Abrëll 2014 huet Russland eng militäresch Aggressioun am Oste vun der Ukrain gestart, wéi Militanten a regulär Arméikräften ënner der Féierung vum Offizéier vum russesche Bundessécherheetsdéngscht Igor Girkin d'Stad Slawjansk an der ëstlecher Ukrain ugegraff hunn. Den 13. Abrëll 2014 huet d'Ukrain d'ATO - Antiterroroperatioun, gestart, fir de russeschen Avancement ze stoppen &lt;ref&gt;
[https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;
[https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у &quot;столба позора&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
[https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
[https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Garaev D. The Methodology of the ‘Russian World’and ‘Russian Islam:’New Ideologies of the Post-Socialist Context (англ.) // The Soviet and Post-Soviet Review. — 2021. — Iss. 48, no. 3. — P. 367—390.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Лариса Дмитрівна Якубова. Рашизм: звір з безодні. — Akademperiodyka, 2023. — 315 с. &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Tsygankov, Daniel Beruf, Verbannung, Schicksal: Iwan Iljin und Deutschland // Archiv fuer Rechts- und Sozialphilosophie. — Bielefeld, 2001. — Vol. 87. — 1. Quartal. — Heft 1. — S. 44—60.&lt;/ref&gt;.
[[Fichier:Ruins of Donetsk International airport (16).jpg|thumb|270px|Den internationale Fluchhafen Donetsk, deen 2014 während der Besetzung vun der Stad vun der russescher Arméi zerstéiert gouf.]]
Bis 2022 huet Russland, duerch d'Marionetten-&quot;Volleksrepublik Donetsk&quot;, där hiren éischte Leader de Moskauer Politiker Alexander Borodai war, e geheime Krich géint d'Ukrain gefouert, deen bis 2022 zu engem oppene Krich eskaléiert war. Am Joer 2022 gouf et a ganz Russland eng Rei Anti-Krichsprotester, déi vun de Sécherheetskräften ënnerdréckt goufen. An der Ukrain huet Russland schwéier Krichsverbrieche begaangen, wéi zum Beispill d'Beschossung vu Wunnquartieren, d'komplett Zerstéierung vu Stied wéi Mariupol, an d'Entféierung an d'Folterung vu Zivilisten wéinst hire pro-ukrainesche Meenungen. Dat schwéierst Verbriechen géint Zivilisten an der Ukrain waren d'Schiessereien an der Stad Bucha, déi am Mäerz 2022 stattfonnt hunn. De russesche Politikwëssenschaftler a Philosoph Timofej Sergetsev huet a sengem Artikel &quot;Wat soll Russland mat der Ukrain maachen?&quot; (Russesch: Что Россия должна слелать с Украиной?) zum Massemuerd gefuerdert, den amerikaneschen Historiker Timothy Snyder huet et &quot;d'russesch Genozid-Instruktioun&quot; genannt &lt;ref&gt;[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]&lt;/ref&gt;.
--&gt;
== Geographie ==
[[Fichier:Map of Ukraine en.svg|thumb|riets|250px|Regiounen Kaart]]
Et ass dat gréisst Land an Europa wat d'Fläch ugeet an et ass a 24 [[Rajon]]en (Regiounen) an eng speziell Stad opgedeelt - Kiew (ouni déi 2. - Sewastopol, déi 2014 vu Russland besat gouf)

&lt;!--== Tourismus ==
[[Fichier:Вид Запорожской Сечи (реконструкция для фильма &quot;Тарас Бульба&quot;).jpg|thumb|riets|250px|Festung an Zaporizja]]
[[Fichier:Цитадель панорама.jpg|thumb|riets|250px|Festung an Baturyn]]
[[Fichier:Гармата фортеці у Кропивницькому.jpg|thumb|riets|180px|ee vun de Kanounen vun der Fort Helleg Elisabeth, Kropywnytskyi]]
Ausser Megastied wéi Kiew, Charkiv, Odessa a Lviv fräiloftmuséeën si ganz populär an der Ukrain. Déi bekanntst dovunner sinn de Rekonstruktioun vum Kosakenschlass Sich an der Stad Zaporizja, de Rekonstruktioun vun der Kosakenfestung an der Stad Baturyn, an d'[[Fort Helleg Elisabeth]] an der Stad [[Kropywnytskyi]] - eng vun de rare stärefërmegen Äerdfestungen an Europa, dat Haaptsymbol vum zentralen Deel vun der Ukrain, déi am 18. Joerhonnert d'Schicksal vum Land bestëmmt huet. Zu den natierlechen Attraktiounen gehéieren de Schwaarz-Bësch, bei der Stad [[Znamyanka]] am Zentrum vum Land, mat sengem Berestuwate oder Schwaarze Séi, vun deem d'Wëssenschaftler mengen, datt en an der Äiszäit entstanen ass a &quot;buedemlos&quot; ass. Fuerscher hunn dräi oder souguer fënnef Schichten aus Sedimentgestengs fonnt. Et ass deen eenzege prähistoresche Séi an Osteuropa &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240629115804/https://www.volynpost.com/news/213555-v-ukraini-ie-ozero-iake-ne-maie-dna В Україні є озеро, яке не має дна]&lt;/ref&gt;.

D'Stad selwer huet e grousst Potenzial fir Geschäfter, Entwécklung an territorial Expansioun. Net wäit vun Znamyanka, 10 km südlech, läit och d'Duerf Mochorine, bekannt dofir, datt de Semen Klimovsky, den Auteur vum bekanntste ukrainesche Vollekslidd &quot;De Kosak reit hannert der Donau&quot;, dat a Bearbeitunge vun europäesche Komponisten populär ass, hei gewunnt huet &lt;ref&gt;[https://subotsi.info/pam-jatnii-znak-semenovi-klimovskomu Пам'ятний знак Семенові Климовському]&lt;/ref&gt;.
--&gt;
== Politik ==
D'Ukrain ass zanter der Onofhängegkeetserklärung vum [[24. August]] [[1991]] eng souverän, demokratesch [[Republik]] mat [[Presidentielle Regierungssystem|presidentiellem Regierungssystem]].

Staatschef ass den op fënnef Joer direkt vum Vollek gewielte President. D'Mandat däerf just eng Kéier verlängert ginn. D'Konstitutioun, déi uganks gradewéi déi a Russland e relativ staarke President virgeschriwwen huet, gouf am Dezember 2004 am Kader vun den turbulente [[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] geännert. D'exekutiv Vollmuecht vum President ass zu Gonschte vu Parlament a Premier limitéiert ginn. D'Ännerung ass zanter dem 1. Januar 2006 a Kraaft.

De Premierminister ass de Regierungschef a steet un der Spëtzt vum Ministerrot. D'Parlament heescht [[Werchowna Rada]] (&quot;ieweschte Rot&quot;) an huet eng Kummer an där 450 Deputéierte setzen. D'Parlament gëtt direkt vum Vollek gewielt, all Kéier op véier Joer. D'Parlament wielt och d'Riichter vum ieweschte Geriichtshaff (Mandat op fënnef Joer).

=== Rezent Entwécklungen ===
D'Evenementer ëm d'[[Presidentschaftswalen an der Ukrain 2004|Presidentschaftswale]] vun [[2004]] huet der Welt eng Ukrain virun A gefouert, déi es op der enger Säit net méi Wëlles war Gefuddels a Manipulatioun bei demokratesche Walen z'akzeptéieren. Anerwäerts huet sech och e Land gewisen dat matzen an enger nationaler Identitéitskris stécht an – wat d'Zukunft vun der Republik ugeet – gesellschaftlech a politesch, no banne gradewéi no baussen, déif zerspléckt ass.

Zu der [[Orange Revolutioun|Oranger Revolutioun]] koum et no der Verëffentlechung vun de Resultater vum zweeten Tour (''Ballottage'') bei de Presidentschaftswale vum [[21. November]] [[2004]]. Nodeem de pro-russesche Kandidat [[Wiktor Janukowytsch]] ([[Partei vun de Regiounen]]) gradewéi schonn am éischten Tour als Gewënner proklaméiert gi war, sinn d'Leit zu Dausenden – haaptsächlech zu [[Kiew]] – op d'Strooss gaangen an hu protestéiert. D'Legitimitéit vun de Wale gouf net nëmmen net vun den Unhänger vum Géigekandidat [[Wiktor Juschtschenko]] ([[Eis Ukrain]]) unerkannt, mä och am Weste staark ugezweiwelt&lt;ref&gt;[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2004-0046+0+DOC+XML+V0//FR Resolutioun vum EU-Parlament den 28. Oktober 2004, nach dräi Deeg virun de Walen]&lt;/ref&gt;. An där Zäit ass et am Oste vum Land, wou majoritär russesch geschwat gëtt an de Janukowytsch seng meescht Wieler huet, zu Géigendemonstratioune komm.

Den ieweschte Geriichtshaff vun der Ukrain huet dunn den [[3. Dezember]] d'Resultat vum zweeten Tour annuléiert, esou datt de [[26. Dezember]] op en Neits huet misse gewielt ginn. Déi Kéier konnt sech de Wiktor Juschtschenko mat 51,99&amp;nbsp;% vun de Stëmmen duerchsetzen. Am Januar 2005 ass de Juschtschenko als neie President vereedegt ginn an de [[4. Februar]] [[2005]] ass déi nei, pro-westlech Regierung ënner der radikal-liberaler Premierministesch [[Julija Wolodymyriwna Tymoschenko|Julija Tymoschenko]] bestätegt ginn.

Méi roueg sollt et dofir awer net ginn. D'Regierung gouf schonn nëmmen e puer Méint drop ([[8. September]] [[2005]]) nees vum President opgeléist. Premier vun der Iwwergankszäit war de Wirtschaftspolitiker [[Jurij Jechanurow]].

D'Parlamentswale vum August 2006 hunn d'politesch Situatioun alt erëm op d'Kopp gehäit. De Janukowytsch, dee mat senger ''Partei vun de Regiounen'' kloer gewonnen hat, gouf, nodeem näischt aus enger zweeter &quot;Oranger Koalitioun&quot; (Eis Ukrain, Block Julija Tymoschenko, Sozialistesch Partei) ginn ass, neie Premierminister.

D'Rivalitéit tëscht de parteipoliteschen Extremer Juschtschenko a Janukowytsch op den zentrale Muechtpositioune President a Premier ass schonn no kuerzer Zäit eskaléiert an huet zu neie Staatskrise gefouert. Am Mäerz 2007 huet de President d'Parlament opgeléist an Neiwalen ugekënnegt. No villem Gedeessems ëm d'Neiwalen, am Kader vun deenen et och erëm zu grousse Manifestatiounen zu Kiew koum, si sech d'Parteien dunn um Enn dach nach eens ginn: dat neit Parlament gouf den [[30. September]] [[2007]] gewielt, d'Julija Tymoschenko gouf Premierministesch.

Bei de Presidentschaftswale am Joer 2010 huet de Wiktor Janukowytsch de 7. Februar beim zweeten Tour mat enger Majoritéit vun 48,95&amp;nbsp;% géint d'Julija Tymoschenko mat 45,47&amp;nbsp;% gewonnen. Dem Janukowytsch seng Partei vun de Regiounen huet dunn d'Regierungskoalitioun gesprengt, andeems se onofhängeg Deputéiert op hir Säit gezunn huet. Den neie Premierminister war dunn zanter dem 11. Mäerz 2010 de [[Mykola Asarow]]. Bei de Parlamentswalen den 28. Oktober 2012 krut d'Partei vun de Regiounen 30,0&amp;nbsp;% vun de Stëmmen, blouf awer op d'Ënnerstëtzung vun der Kommunistescher Partei a vun onofhängegen Deputéierten ugewisen. Trotzdeem huet sech déi inoffiziell Allianz staark gewisen an dat vum Juschtschenko agefouert Gesetz vun der Muechtbegrenzung vum President gouf zeréckgeholl.

Den 11. Oktober 2011 huet d'Kiewer Stadgeriicht d'Tymoschenko zu siwe Joer Prisong verurteelt, mat der Begrënnung datt se 2009 mat Russland Kontrakter iwwer [[Äerdgas]]liwwerungen zum Nodeel vun der Ukrain ofgeschloss hätt.

Am November 2013 koum et zu &quot;[[Euromaidan]]&quot; genannte Masseprotester, wéi de Janukowytsch refuséiert hat dat jorelaang mat der Europäescher Unioun ausgehandelt Assoziéirungsofkommes z'ënnerschreiwen. Anescht wéi 2004 bei der friddlecher Oranger Revolutioun koum et hei zu iwwer 80 Doudesaffer. Am Februar 2014 gouf eng Eenegung erreecht, duerch déi d'[[Constitutioun|Verfassung]] vu viru September 2010 nees a Kraaft getratt ass, d'Tymoschenko aus dem Prisong koum an de President Janukowytsch [[De jure / de facto|de facto]] ofgesat gouf. De 25. Mee 2014 koum et zu virgezunnee Presidentschaftswalen. D'Oppositioun vu bis ewell huet d'Land awer net direkt an de Grëff kritt, a verschiddene Landesdeeler hu Banditten d'Leit ongehënnert geplëmmt, op der [[Krim]] koum et zu Zesummestéiss tëscht [[Krimtataren]] an &quot;ethnesche&quot; [[Russen|Russe]] bis datt d'Krim sech de facto Russland ugeschloss huet, an an der Ostukrain kënnt et ëmmer nach zu Protester vu vexéierte Bierger.

{{Kapitel Info feelt}}

=== Administratioun ===
D'Ukrain ass a 24 [[Oblast]]er (ukr. область/Oblast, Provënzen, wiertlech: Gebidder) ënnerdeelt. D'Autonom Republik [[Krim]] an d'Stied [[Kiew]] a [[Sewastopol]] hu gesonnerte regionale Status.
[[Fichier:Тернопіль - Вручення Премії Братів Лепких - Ансамбль викладачів ТОЕКШМ - 13015124.jpg|thumb|250px|Folkloristesche Chouer aus der Oblast Ternopil, Ukrain]]
* Bekannt ukrainesch Stied:
** [[Jalta]]
** [[Tschernobyl]]
** [[Odessa]]
* [[Lëscht vun den ukrainesche Stied]]

== Literatur zum Theema ==
* Böhme, Britta: ''Grenzland zwischen Mythos und Realität. Real- und Ideengeschichte des ukrainischen Territoriums''. Lemberg 1999. ISBN 3-931703-33-9
* Benoist-Méchin, Jacques: ''Ukraine - Le fantôme de l'Europe''. 1991 (Éditions du Rocher, Monaco / Valmonde); 158 Säiten (2 Kaarten). ISBN 2-268-01287-5
* Michel Foucher, ''Ukraine-Russie: La carte mentale du duel''; Paräis (Gallimard; collection &quot;Tracts&quot;, n° 39), 2022; 57 S., mat 5 grousse Kaarten. 
* Éric Fottorino (ënnert der Leedung vum), ''Ukraine, 1ère guerre mondialisée''; Paräis (LE UN hors-série / Les 1ndispensables), [September] 2022; 96 Säiten. ISBN 978-2-84876-937-0
* Serhii Plokhy, ''Les portes de l'Europe - Une histoire de l'Ukraine'' (aus dem Engleschen iwwersat); Paräis (Gallimard, collection &quot;Bibliothèque des Histoires&quot;), 2022. ISBN 978-2-07299-953-6. Däitsch Ausgab: ''Das Tor Europas - Die Geschichte der Ukraine''; Hamburg (Hoffmann und Campe), 2022; 557 S. (mat 10 Kaarten); ISBN 978-3-455-01526-3
* Jean-François Colosimo, ''La crucifixion de l'Ukraine. Mille ans de guerres de religions en Europe''; Paräis (Albin Michel), 2022.
* Wilson, Andrew: ''The Ukrainians. Unexpected Nation''. 2002. ISBN 0-300-09309-8
* Simon, Gerhard: ''Die neue Ukraine''. 2002. ISBN 3-412-12401-X
* Kappeler, Andreas: ''Kleine Geschichte der Ukraine''. München (Beck) 1994. ISBN 3-406-37449-2

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.president.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche President] {{en}} {{ru}} {{uk}}
* [http://www.kmu.gov.ua/control/en Offiziell Websäit vun der ukrainescher Regierung] {{en}} {{ru}} {{uk}}
* [https://web.archive.org/web/20140129205722/http://rada.gov.ua/en/ Offiziell Websäit vum ukrainesche Parlament] {{en}} {{ru}} {{uk}}
* [https://web.archive.org/web/20050323105500/http://myukraine.info/en/ Portal ''Meng Ukrain''] {{en}} {{uk}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Ukrain| ]]</text>
      <sha1>s2eklmi0yng0gqm8e09pa0pxkoxtrm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kautebaach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9822</id>
    <revision>
      <id>2704870</id>
      <parentid>2704842</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:07:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2062" sha1="ov2evk7t0q4oykxtvpd9nlw85m0g2h8" xml:space="preserve">{{skizzGeoLUX}}
{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
 | Kanton = {{Kanton Wolz}}
 | Gemeng = {{Kiischpelt}}
 | Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Kiischpelt}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|57|09|N|06|01|03|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
'''Kautebaach''' ass eng Uertschaft an der [[Gemeng Kiischpelt]] a war bis Enn 2005 den Haaptuert vun der fréierer [[Gemeng Kautebaach]].

== Geographie ==
An der Uertschaft op der [[Eisebunnsstreck Kautebaach-Wolz|Wëlzer Zuchstreck]] leeft d'[[Klierf (Baach)|Klierf]] an d'[[Wolz (Sauer)|Wolz]]. Kuerz nom Zesummelaf läit op der Wolz d'[[Gare Kautebaach|Kautebaacher Gare]] an donieft déi nei [[Kläranlag Kautebaach|Kläranlag]].

== Geschicht ==
Bis Enn 2005 war Kautebaach Chef-lieu vun der [[Gemeng Kautebaach]]. Dës huet den [[1. Januar]] [[2006]] (Gesetz vum [[14. Juli]] [[2005]]) mat der [[Gemeng Wëlwerwolz]] fusionéiert fir déi nei [[Gemeng Kiischpelt]] ze bilden.

== Kuckeswäertes ==

* d'[[Paul Eyschen]]-Monument
* d'[[Kierch Kautebaach]]
* déi pedagogesch [[Kläranlag Kautebaach]]

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Uertschaften]]
* [[Gare Kautebaach]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Kautenbach|Kautebaach}}
* [https://kiischpelt.lu/la-commune/les-villages/kautenbach/ Kautebaach op der Websäit vun der Gemeng Kiischpelt] {{fr}}
* [https://web.archive.org/web/20070812160833/http://www.webwalking.lu/de/partner_projekte/Kautenbach Léierpad Kautebaach]
* ''[http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1914/04/17/n1/jo Loi du 17 avril 1914, transférant le chef-lieu de la commune d'Alscheid à Kautenbach]''

==Gallerie==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Kautenbach houses and chapel 2012.jpg|Am Duerf
Paul_Eyschen_Kautenbach_Luxembourg_01.jpg|[[Paul Eyschen]]-Monument
Kautebaach-001.JPG|Plack op der fréierer Schoul
Kautebaach.JPG|Wopen um fréiere Gemengenhaus 
Klierf Wolz zu Kautebaach.JPG|D'[[Klierf (Baach)|Klierf]] (riets) leeft an d'[[Wolz (Sauer)|Wolz]]
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>ov2evk7t0q4oykxtvpd9nlw85m0g2h8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëtzebuerger Frang</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10656</id>
    <revision>
      <id>2704927</id>
      <parentid>2704132</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T18:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dewilda</username>
        <id>51264</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 1. Serie */  10 an 20</comment>
      <origin>2704927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20046" sha1="py8l9qbkkapiw4e7y5ojtbf2ib8et7b" xml:space="preserve">{{Infobox Wärung}}
De '''Lëtzebuerger Frang''' (ofgekierzt: '''LUF''') war tëscht 1854 an 1999 (ausser tëscht 1941 an 1944) déi offiziell [[Wärung]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. En ass bis 2002 an Zirkulatioun bliwwen, éier en dunn mam [[Euro]] ersat gouf. An der Period vun 1999 bis 2002 war de Lëtzebuerg Frang eng Subdivisioun vum Euro (1 Euro = 40,3399 Frang), obwuel den Euro dunn nach net zirkuléiert ass.

== Urspronk ==
Iwwer den Zäitpunkt vun der Schafung vum Lëtzebuerger Frang si sech d'Fachleit oneens. Vill vun hinne{{Wien?}} sinn der Meenung, datt den Urspronk vum Lëtzebuerger Frang op d'Joer [[1842]] zeréckgeet. Duerch een Arrêté vum [[16. Mäerz]] 1842 gouf eng Relatioun fixéiert tëscht der [[Wärung]] an Zirkulatioun, dem Frang, an der däitscher [[Buchwärung]], déi fir d'Ofrechnung vun den [[Douane]]skäschte benotzt ginn ass. D'Paritéit: ''1 Frang = 8 däitsch [[Silbergros]] '' ass du festgesat ginn. Déi Relatioun huet zwar haaptsächlech d'Operatioune mam däitschen Zoll betraff, mä et goufen och Wueren zu Lëtzebuerg mat der däitscher Reichsmark bezuelt. Ëmmerhi war et en éischten ëffentleche Versuch, eng Kloerstellung an der komplizéierter dualistescher [[Wärung]]ssituatioun erbäizeféieren.

Op een zweete gesetzlechen Akt gëtt sech nach beruff, fir d'Bestoe vum Lëtzebuerger Frang z'erklären, an zwar op d'Gesetz vum [[20. Dezember]] [[1848]], dat virgeschriwwen huet, déi administrativ Comptabilitéite missten a Frange gefouert ginn.

== De Lëtzebuerger Frang an der Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun ==
[[File:10LuxFr 1924 LuxNatMus 20220518.jpg|thumb|10 Frangschäin 1924.]]
=== Ausgangspunkt ===
[[1918]] ass den [[Däitschen Zollveräin|Zollveräin]] zu Enn gaangen. Well dunn nach keng Kloerheet iwwer déi zukünfteg Wärungssituatioun an den zukünftege Wirtschaftspartner bestanen huet, gouf eng Iwwergangsléisung fonnt. D'Regierung huet dunn, zousätzlech zu de schonn am [[Éischte Weltkrich]] geklappte Frangmënzen, Keesebongen a Frangen an Ëmlaf bruecht. Si sollten et erlaben, d'[[Reichsmark|Mark]] aus dem Verkéier ze zéien. Et war déi zweet Manifestatioun um Wee vun der Kreatioun vun engem Lëtzebuerger Frang.

Zu enger eenegermoosse gereegelter Situatioun koum et eréischt, wéi [[1922]] d'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]], verbonne mat enger Wärungsassociatioun, ugefaangen huet. Och wa si keng Ausso iwwer d'Prinzippie vum Lëtzebuerger Wärungssystem enthalen huet, da gouf ëmmerhin de Wärungsëmlaf zu Lëtzebuerg bestëmmt. Hie sollt bestoen aus:
* [[Belsche Frang]]en ([[Geldschäin|Billjeeën]] a [[Mënz]]en)
* Lëtzebuerger Frangen (Billjeeën a Mënzen); Den Emissiounsvolume vu Lëtzebuerger Schäiner war deemools nach op 25 Millioune Frang begrenzt. Dem Lëtzebuerger Frang war domat d'Roll vun engem sougenannten ''Zousazgeld'' oder ''Monnaie d'appoint'' zougeduecht.

Fir de Lëtzebuerger Frang ass 1929 den Ufank vun enger neier Etapp. Duerch dat sougenannt ''Stabilisatiounsgesetz'' vum [[19. Dezember]] [[1929]] gouf de Wäert vum ''Lëtzebuerger Frang'' offiziell op 0,0418422 Gramm [[Gold]] festgeluecht. Et war zwar déi selwecht Definitioun wéi déi vum Belsche Frang, mä d'Existenz vun engem eegene Lëtzebuerger Frang war domat virleefeg bestätegt.

=== D'Situatioun no 1935 ===
Eng besonnesch Situatioun an de Belsch-Lëtzebuerger Wärungsrelatiounen ass [[1935]] agetratt. D'Belsch war deemools duerch d'Ëmstänn gezwongen, de Belsche Frang [[Ofwäertung|ofzewäerten]] (op Franséisch: ''ze devaluéieren''). Eng Ofwäertung vum Frang war awer zu Lëtzebuerg net erwënscht. Fir awer e praktescht Ëmtauschverhältnis tëscht den zwou Wärungen z'erhalen, gouf e Mëttelwee fonnt:
* D'Belsch huet ëm 28&amp;nbsp;% a
* Lëtzebuerg huet ëm 10&amp;nbsp;% ofgewäert. Eng separat Ofwäertungsoperatioun war duerch d'Gesetz vun [[1929]] méiglech ginn.

No der Paritéit 1 zu 1, koum et dunn zu engem neien Ëmtauschverhältnis tëscht deenen zwou Wärungen, an zwar:
* 1 ''Lëtzebuerger Frang = 1,25 Belsche Frang'' an
* 1 ''Belsche Frang = 0,80 Lëtzebuerger Frang''.

Dat huet d'Liewen zu Lëtzebuerg staark komplizéiert. Nom Zweete Weltkrich, ass dunn déi al Paritéit (1 zu 1) erëm hiergestallt ginn. Eng däreg Fro huet sech och fir d'Avoiren an d'Engagementer a Frangen, wa keng spezifesch Wärung preziséiert war, gestallt. Dat war deemools meeschtens de Fall. Eng Léisung gouf fonnt. Si huet dora bestanen, datt et sech zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] ëm Lëtzebuerger Frangen handele géif, wann net anescht preziséiert. Vill Lëtzebuerger Banken, déi de Géigewäert vun hiren Depoten zu [[Bréissel]] placéiert haten, koumen doduerch an eng schwiereg Situatioun.

=== 1945: Zeréck zur Normalitéit ===
Am [[Zweete Weltkrich]] huet d'Wärung aus der [[Reichsmark]] bestanen. D'Frange ware vum däitschen Okkupant aus dem Verkéier gezu ginn, an d'Lëtzebuerger Billjeeë sinn dunn an engem [[Héichuewen|Héichuewe]] verbrannt ginn. Dës Situatioun gouf no der Liberatioun réckgängeg gemaach, d'Wirtschaftsunioun mat der Belsch erëm hiergestallt an d'Paritéit 1 zu 1 tëscht den zwou Wärungen nei agefouert an d'Belsch a Lëtzebuerger Billjeeën a Mënzen erëm an de Verkéier bruecht. Well et eng gewëssen Onzefriddenheet iwwer déi staark Begrenzung vum Lëtzebuerger Emissiounsrecht gouf, koum et a successive Schrëtt zu enger Opwäertung vum Lëtzebuerger Emissiounsrecht.

=== Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen === 
Wéi d'Belsch 1982 ouni Ofsprooch mat Lëtzebuerg de belsch-lëtzebuergesche Frang ofgewäert huet, huet d'[[Regierung (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesch Regierung]] am gréisste Geheimnis eege Schäiner drécke gelooss. Si sollten als Noutplang déngen, falls d'Belsch de Frang nach eng Kéier géif devaluéieren an d'Wärungsunioun a Gefor bréngen. Lëtzebuerg hätt sech dann aus der Unioun zeréckgezunn an en eegestännege lëtzebuergesche Frang agefouert.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1677037.stm Artikel op der BBC vum 26. November 2001]&lt;/ref&gt;

1993 war dëse Zenario bal Realitéit ginn.

Mam Europäesche Wiesselcoursmechanismus (ERM) sollten d'europäesch Wärungen am Virfeld vun der geplangter Wärungsunioun no dem [[Traité vu Maastricht]] vun 1992 stabil unenee gekoppelt ginn. Mee duerch massiv Spekulatiounen op den internationale Finanzmäert ass de System am September 1992 a schwéier Turbulenze geroden. Dat [[Pond Sterling|brittescht Pond]] huet den ERM misse verloossen, aner méi kleng Wärunge goufen devaluéiert.

D'Kris huet sech 1993 verschäerft, an och de [[Franséische Frang|franséische Frang]] ass ënner staarken Drock geroden.

Am August 1993 gouf de [[Jean-Claude Juncker]] informéiert, datt [[Däitschland]] an [[Holland]] géifen iwwerleeën, den ERM ze verloossen. Dat hätt praktesch d'Enn vum System bedeit.

Lëtzebuerg huet doropshin domat gedreet, d'Wärungsunioun mat der Belsch opzeléisen a sech Däitschland an Holland unzeschléissen. An deem Fall wieren déi geheim gedréckte lëtzebuergesch Schäiner an Ëmlaf komm.

Schlussendlech konnt den ERM awer gerett ginn, nodeems d'Memberstaaten de Spillraum tëscht de Wärunge vun 2,5 op 15 Prozent erweidert haten. Déi geheim Schäiner sinn dofir ni benotzt ginn a bloufen an hire Këschte verstoppt.

Kuerz virun der Aféierung vum Euro goufen d'Schäiner am September 2001 schliisslech vun der [[Lëtzebuerger Arméi]] zerstéiert.

D'Ëffentlechkeet hat bis dohinner näischt dovu gewosst. Eréischt 2001 huet de Jean-Claude Juncker d'Geschicht géintiwwer der AFP&lt;ref name=&quot;BBC&quot; /&gt; ëffentlech gemaach. 2019 ass d'Affär op engem Forum vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]] nach eng Kéier op d'Tapéit komm.

Interessant ass dobäi, datt d'Zuelen net ëmmer déi selwecht waren: An engem RTL-Reportage&lt;ref&gt;[https://infos.rtl.lu/news/luxembourg/comment-le-luxembourg-a-secretement-fabrique-50-milliards-de-francs-dans-les-annees-90-1365860 Reportage vum 21 Juni 2019 mat engem Link op e Téléreportage vun 2001]&lt;/ref&gt; vum 2001 war vun 3 Milliarde Frang rieds, wärend de Jean-Claude Juncker 2019 vu 50 Milliarde geschwat huet&lt;ref&gt;[https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/speech_19_3320 Ried vum Jean-Claude Juncker 19. Juni 2019 zu Sintra]&lt;/ref&gt;.

=== Vum Frang zum Euro ===
Den 1. Januar 1999 gouf de Wiesselcours 1 EUR = 40,3399 LUF festgeluecht, an den [[Euro]] gouf als Buchwärung agefouert. Am Mäerz 1999 huet d'Regierung un all Stéit en Euro-Rechner am Scheckkarteformat verdeele gelooss fir d'Leit drun ze winnen ëmzedenken.&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/19c87c/pages/11/articles/DTL849 Reklamm am Lëtzebuerger Land vum 19. Mäerz 1999]&lt;/ref&gt;
{|
|[[File:Euro-RechnerV.jpg|thumb|Euro-Rechner vir]]
|[[File:Euro-RechnerH.jpg|thumb|Euro-Rechner hannen]]
|}Den 1. Januar 2002 hunn d'Billjeeën a Mënzen an Euro Cours legal kritt; an den 28. Februar 2002 war dee leschten Dag, wou een nach mat Schäiner a Mënzen a Frang bezuele konnt.

{{Méi Info 2|Euro|Europäesch Zentralbank}}

Am Summer 2025 huet d'Lëtzebuerger Zentralbank matgedeelt, datt Enn 2024 nach eng 863.000 Lëtzebuerger-Frang-Schäiner am Wäert vu knapps 5 Milliounen Euro an Zirkulatioun wieren. Déi meescht dervun, 786.473, waren 100-Frang-Schäiner&lt;ref&gt;&quot;Meng Al Frangen. ''d'Lëtzeuerger Land'' 08.08.2025, S.6.&lt;/ref&gt;, déi warscheinlech als Souvenir versuergt géife ginn.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/archiv/1286484.html &quot;Lëtzebuerger Schäiner am Wäert vu 5 Milliounen Euro am Ëmlaf.&quot;] rtl.lu, 31.12.2018.&lt;/ref&gt; Et sinn nach ëmmer eppes méi wéi 10.000 5.000-Frang-Schäiner am Wäert vun 1,3 Milliounen Euro am Ëmlaf. Déi kënne bis op Weideres nach ëmmer an der Lëtzebuerger Zentralbank an Euro ëmgetosch ginn. D'Mënzen a Frange kënnen allerdéngs zanter dem 31. Dezember 2004 net méi gewiesselt ginn.&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/2035634.html &quot;Et zirkuléieren ëmmer nach Honnertdausende Lëtzebuerger-Frang-Schäiner.&quot;] rtl.lu, 28.02.2023.&lt;/ref&gt;

== Billjeeën a Mënzen ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Billjeeën ===
==== Groussherzogin Marie-Adélaïde 1912-1919====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|5 Frang
|1914
|[[File:5 Francs - Grand Duchy of Luxembourg (1914) Bisco5 01.jpg|250px]]
|[[File:5 Francs - Grand Duchy of Luxembourg (1914) Bisco5 02.jpg|250px]]
|
|}

==== Groussherzogin Charlotte 1919-1940, 1944-1964====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|20 Frang
|1929
|[[File:Pierre Blanc - 20 Franken - Grand-Duché de Luxembourg (1929) - reverse.png|250px]]
|[[File:Pierre Blanc - 20 Franken - Grand-Duché de Luxembourg (1929) - obverse.png|250px]]
| 18.07.1930 - 29.01.1941

|}
===== 1. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|5 Frang
|1944
|[[File:Grand Duché of Luxembourg - Cinq Franc Banknote Vir.jpg|250px]]
|[[File:Grand Duché of Luxembourg - Cinq Franc Banknote Hannen.jpg|250px]]
|14.10.1944 - 31.12.1956 
|-
|10 Frang
|1944
|[[File:Frang101945V.jpg|250px]]
|[[File:Frang101945H.jpg|250px]]
|14.10.1944 - 01.08.1953 
|-
|20 Frang
|1944
|[[File:Frang201945V.jpg|250px]]
|[[File:Frang201945H.jpg|250px]]
|14.10.1944 - 31.12.1955
|-
|50 Frang
|1944
|
|
|14.10.1944 - 30.04.1964 
|-
|100 Frang
|1944
|[[File:Frang1001944V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001944H.jpg|250px]]
| 14.10.1944 - 31.12.1956
|}

=====2. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|10 Frang
|1953
|[[File:Frang101954V.jpg|250px]]
|[[File:Frang101954H.jpg|250px]]
|23.02.1953 - 31.12.1973
|-
|20 Frang
|1955
|[[File:Frang201955V.jpg|250px]]
|[[File:Frang201955H.jpg|250px]]
|07.06.1955 - 31.12.1973
|-
|50 Frang
|1961
|[[File:Frang501961V.jpg|250px]]
|[[File:Frang501961H.jpg|250px]]
|06.02.1961 - 31.12.1976
|-
|100 Frang
|1956
|[[File:Frang1001956V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001956H.jpg|250px]]
|13.06.1956 - 31.12.1967
|-
|100 Frang
|1963
|
|
|18.09.1963 - 31.12.1976
|}

==== Groussherzog Jean 1964-2000/2002 ====
===== 1. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|10 Frang
|1967
|[[File:Frang101967V.jpg|250px]]
|[[File:Frang101967H.jpg|250px]]
|20.03.1967 - 31.12.1975
|-
|20 Frang
|1966
|[[File:Frang201966V.jpg|250px]]
|[[File:Frang201966H.jpg|250px]]
|07.03.1966 - 30.06.1982
|-
|50 Frang
|1972
|[[File:Frang501972V.jpg|250px]]
|[[File:Frang501972H.jpg|250px]]
|25.08.1972 - 01.06.1988
|-
|100 Frang
|1970
|[[File:Frang1001970V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001970H.jpg|250px]]
|15.07.1970 - 30.04.1983
|}
===== 2. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|100 Frang
|1980
|[[File:Frang1001980V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001980H.jpg|250px]]
|14.08.1980 - 01.06.1988
|-
|100 Frang
|1986
|[[File:Frang100V.jpg|250px]]
|[[File:Frang100H.jpg|250px]]
|01.07.1986 - 28.02.2002
|-
|1000 Frang
|1985
|[[File:Frang1000V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1000H.jpg|250px]]
|01.07.1985 - 28.02.2002
|-
|5000 Frang
|1993
|[[File:Frang5000V.jpg|250px]]
|[[File:Frang5000H.jpg|250px]]
| 1993 - 28.02.2002
|}

===== Billjeeë vun der BIL =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|100 Frang
|1968
|[[File:Frang100Bil1968V.jpg|250px]]
|[[File:Frang100Bil1968H.jpg|250px]]
|01.05.1968 - 28.02.2002
|-
|100 Frang
|1981
|[[File:Frang100Bil1981V.jpg|250px]]
|[[File:Frang100Bil1981H.jpg|250px]]
|08.03.1981 – 28.02.2002
|}

===Mënzen ===
==== Groussherzog  Wëllem III 1849-1890====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1860
|[[File:Luxemburg 10 Centimes 1860 Av.JPG|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:Luxemburg 10 Centimes 1860 Rv.JPG|zentriert|rahmenlos]]
|3,1 cm
|1,5 mm
| 1860 - 30.09.1901
|}

==== Groussherzog Adolphe 1890-1906====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1901
|[[File:C101901V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C101901H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,97 cm
|1,2 mm
|29.12.1900 - 01.05.1931
|}

==== Groussherzogin Marie-Adélaïde 1912-1919====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1918
|[[File:C101918V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C101918H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2 cm
|1,42 mm
|15.06.1917 -
|}

==== Groussherzogin Charlotte 1919-1940, 1944-1964====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|5 Centime oder 1 Su
|1924
|[[File:C51924V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C51924H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,78 cm
|1,3 mm
|11.07.1924 - 01.05.1931
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1930
|[[File:C101930V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C101930H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,19 cm
|1,3 mm
|18.07.1930 - 01.04.1953
|-
|25 Centime oder 5 Su
|1946
|[[File:C251946V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C251946H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,8 cm
|1,2 mm
|20.03.1946 - 01.12.1954
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1952
|1952&lt;br&gt;1953&lt;br&gt;1955&lt;br&gt;1957&lt;br&gt;1960&lt;br&gt;1962&lt;br&gt;1964
|[[File:F11962V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11962H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,1 cm
|1,5 mm 
|13.11.1952 - 01.09.1991
|-
|5 Frang
|1949
|[[File:F51949V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51949H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,55 cm
|1,18 mm
|21.12.1949 - 01.02.1963
|}

==== Groussherzog Jean 1964-2000/2002 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|25 Centime oder 5 Su&lt;br&gt;Typ 1954
|1954&lt;br&gt;1957&lt;br&gt;1960&lt;br&gt;1963&lt;br&gt;1965&lt;br&gt;1967&lt;br&gt;1968&lt;br&gt;1970&lt;br&gt;1972
|[[File:C251970V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C251970H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,6 cm
|1,1 mm
|23.07.1954 - 28.02.2002
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1965
|1965&lt;br&gt;1966&lt;br&gt;1968&lt;br&gt;1970&lt;br&gt;1972&lt;br&gt;1973&lt;br&gt;1976&lt;br&gt;1977&lt;br&gt;1978&lt;br&gt;1979&lt;br&gt;1980&lt;br&gt;1981&lt;br&gt;1982&lt;br&gt;1983&lt;br&gt;1984
|[[File:F11972V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11972H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,1 cm
|1,5 mm 
|25.06.1965 - 01.09.1991
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1986
|1986&lt;br&gt;1987
|[[File:F11986V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11986H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,1 cm
|1,5 mm 
|15.06.1986 - 01.09.1991
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1988
|1988&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F11990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11990H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|'''1,8 cm'''
|1,65 mm
|15.12.1988 - 28.02.2002
|-
|5 Frang&lt;br&gt;Typ 1971
|1971&lt;br&gt;1976&lt;br&gt;1979&lt;br&gt;1981
|[[File:F51981V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51981H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,4 cm
|1,75 mm
|13.04.1971 - 01.05.1987
|-
|5 Frang&lt;br&gt;Typ 1986
|1986&lt;br&gt;1987&lt;br&gt;1988
|[[File:F51987V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51987H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,4 cm
|1,75 mm
|15.06.1986 - 28.02.2002
|-
|5 Frang&lt;br&gt;Typ 1989
|1989&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F51990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51987H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,4 cm
|1,75 mm
|1989 - 28.02.2002
|-
|10 Frang
|1971&lt;br&gt;1972&lt;br&gt;1974&lt;br&gt;1975&lt;br&gt;1976&lt;br&gt;1977&lt;br&gt;1978&lt;br&gt;1979&lt;br&gt;1980
|[[File:F101974V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F101974H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,7 cm
|2,02 mm
|12.06.1971 – 15.12.1986
|-
|20 Frang&lt;br&gt;Typ 1980
|1980&lt;br&gt;1981&lt;br&gt;1982&lt;br&gt;1983
|[[File:F201980V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F201980H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,565 cm
|2,5 mm
|26.11.1979 - 28.02.2002
|-
|20 Frang&lt;br&gt;Typ 1990
|1990&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F201990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F201990H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,565 cm
|2,5 mm
|1990 - 28.02.2002
|-
|50 Frang&lt;br&gt;Typ 1987
|1987&lt;br&gt;1988&lt;br&gt;1989
|[[File:F501988V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F501988H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|22,75 cm
|2,3 mm
|15.09.1987 - 28.02.2002
|-
|50 Frang&lt;br&gt;Typ 1989
|1989&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F501990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F501990H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|22,75 cm
|2,3 mm
|1989 - 28.02.2002
|}

== Literatur ==
* Georges de Leener: ''Le franc luxembourgeois'', Bulletin de la Banque Nationale de Belgique du 25 avril 1937
* [[Albert Calmes]]: ''Aperçu de l'histoire économique 1839-1939'', Le Luxembourg, Livre du Centenaire, Luxembourg, 1939
* Luc Hommel: ''Une expérience d'union économque'', Louvain,1933
* Daniel Rousseau: ''L'unité monétaire luxembourgeoise'', Luxembourg, 1928
* Jean Masclet: Contribution à l'étude du franc luxembourgeois - Stabilisation d'une monnaie à circulation restreinte, Luxembourg, 1937
* [[Ernest Mühlen]]: ''Monnaie et circuits financiers au Grand-Duché de Luxembourg'', Université Internationale de Sciences Comparées, Luxembourg, 1968
* Jutta Jaans-Hoche: ''Banque Nationale du Grand-Duché de Luxembourg 1873-1881 – Eine Episode der Luxemburgischen Währungsgeschichte'', Imprimerie Saint-Paul, Luxembourg, 1981
* [[Christian Calmes]]: ''Au Fil de l'Histoire –Une Banque raconte son histoire - Histoire de la Banque Internationale 1856-1981'', Imprimerie Saint-Paul, 1981
* Véronique Lecomte-Collin et Bruno Collin: ''Histoire de la monnaie'', Éditions Trésor du Patrimoine, 2004
* Roger Croisé, René Link: ''La législation monétaire au Grand-Duché de Luxembourg de 1815 à nos jours'',Edition: Lux-Numis, Luxembourg,1988,639 p.
* [[Paul Margue]], [[Marie-Paule Jungblut]]: ''Le Luxembourg et sa monnaie'', Publié sous l'égide de l'Institut Monétaire luxembourgeois, Esch/Alzette, 1990, 192 Säiten
* René Link: ''Les signes monétaires luxembourgeois'', Publié par l'Institut monétaire luxembourgeois, 1991

== Kuckt och ==
* [[Mënzen a Wärungen um Territoire vum haitege Lëtzebuerg]]
* [[Wärung]]
* [[Belsche Frang]]
* [[Euro]]
* [[Lëtzebuergesch Euromënzen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
*[https://web.archive.org/web/20080916165847/http://www.land.lu/html/dossiers/dossier_luxemburgensia/suen_281201.html Artikel vum Romain Hilgert op land.lu]
*[[Raoul Roos]], [https://www.rtl.lu/news/europa/a/1845572.html 20 Joer Euro - 20 Joer kee Lëtzebuerger Frang méi] op rtl.lu den 11. Januar 2022

{{Navigatioun Fréier Europäesch Wärungen}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Letzebuerger Frang}}
[[Kategorie:Fréier Wärungen]]
[[Kategorie:Ekonomie vu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Wärungen, déi mam Euro ersat goufen]]</text>
      <sha1>py8l9qbkkapiw4e7y5ojtbf2ib8et7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704929</id>
      <parentid>2704927</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T18:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dewilda</username>
        <id>51264</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 2. Serie */ 100 vun 1963</comment>
      <origin>2704929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20110" sha1="iz3xxm4orawnlobjjo3hukel8ab5lcg" xml:space="preserve">{{Infobox Wärung}}
De '''Lëtzebuerger Frang''' (ofgekierzt: '''LUF''') war tëscht 1854 an 1999 (ausser tëscht 1941 an 1944) déi offiziell [[Wärung]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. En ass bis 2002 an Zirkulatioun bliwwen, éier en dunn mam [[Euro]] ersat gouf. An der Period vun 1999 bis 2002 war de Lëtzebuerg Frang eng Subdivisioun vum Euro (1 Euro = 40,3399 Frang), obwuel den Euro dunn nach net zirkuléiert ass.

== Urspronk ==
Iwwer den Zäitpunkt vun der Schafung vum Lëtzebuerger Frang si sech d'Fachleit oneens. Vill vun hinne{{Wien?}} sinn der Meenung, datt den Urspronk vum Lëtzebuerger Frang op d'Joer [[1842]] zeréckgeet. Duerch een Arrêté vum [[16. Mäerz]] 1842 gouf eng Relatioun fixéiert tëscht der [[Wärung]] an Zirkulatioun, dem Frang, an der däitscher [[Buchwärung]], déi fir d'Ofrechnung vun den [[Douane]]skäschte benotzt ginn ass. D'Paritéit: ''1 Frang = 8 däitsch [[Silbergros]] '' ass du festgesat ginn. Déi Relatioun huet zwar haaptsächlech d'Operatioune mam däitschen Zoll betraff, mä et goufen och Wueren zu Lëtzebuerg mat der däitscher Reichsmark bezuelt. Ëmmerhi war et en éischten ëffentleche Versuch, eng Kloerstellung an der komplizéierter dualistescher [[Wärung]]ssituatioun erbäizeféieren.

Op een zweete gesetzlechen Akt gëtt sech nach beruff, fir d'Bestoe vum Lëtzebuerger Frang z'erklären, an zwar op d'Gesetz vum [[20. Dezember]] [[1848]], dat virgeschriwwen huet, déi administrativ Comptabilitéite missten a Frange gefouert ginn.

== De Lëtzebuerger Frang an der Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun ==
[[File:10LuxFr 1924 LuxNatMus 20220518.jpg|thumb|10 Frangschäin 1924.]]
=== Ausgangspunkt ===
[[1918]] ass den [[Däitschen Zollveräin|Zollveräin]] zu Enn gaangen. Well dunn nach keng Kloerheet iwwer déi zukünfteg Wärungssituatioun an den zukünftege Wirtschaftspartner bestanen huet, gouf eng Iwwergangsléisung fonnt. D'Regierung huet dunn, zousätzlech zu de schonn am [[Éischte Weltkrich]] geklappte Frangmënzen, Keesebongen a Frangen an Ëmlaf bruecht. Si sollten et erlaben, d'[[Reichsmark|Mark]] aus dem Verkéier ze zéien. Et war déi zweet Manifestatioun um Wee vun der Kreatioun vun engem Lëtzebuerger Frang.

Zu enger eenegermoosse gereegelter Situatioun koum et eréischt, wéi [[1922]] d'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]], verbonne mat enger Wärungsassociatioun, ugefaangen huet. Och wa si keng Ausso iwwer d'Prinzippie vum Lëtzebuerger Wärungssystem enthalen huet, da gouf ëmmerhin de Wärungsëmlaf zu Lëtzebuerg bestëmmt. Hie sollt bestoen aus:
* [[Belsche Frang]]en ([[Geldschäin|Billjeeën]] a [[Mënz]]en)
* Lëtzebuerger Frangen (Billjeeën a Mënzen); Den Emissiounsvolume vu Lëtzebuerger Schäiner war deemools nach op 25 Millioune Frang begrenzt. Dem Lëtzebuerger Frang war domat d'Roll vun engem sougenannten ''Zousazgeld'' oder ''Monnaie d'appoint'' zougeduecht.

Fir de Lëtzebuerger Frang ass 1929 den Ufank vun enger neier Etapp. Duerch dat sougenannt ''Stabilisatiounsgesetz'' vum [[19. Dezember]] [[1929]] gouf de Wäert vum ''Lëtzebuerger Frang'' offiziell op 0,0418422 Gramm [[Gold]] festgeluecht. Et war zwar déi selwecht Definitioun wéi déi vum Belsche Frang, mä d'Existenz vun engem eegene Lëtzebuerger Frang war domat virleefeg bestätegt.

=== D'Situatioun no 1935 ===
Eng besonnesch Situatioun an de Belsch-Lëtzebuerger Wärungsrelatiounen ass [[1935]] agetratt. D'Belsch war deemools duerch d'Ëmstänn gezwongen, de Belsche Frang [[Ofwäertung|ofzewäerten]] (op Franséisch: ''ze devaluéieren''). Eng Ofwäertung vum Frang war awer zu Lëtzebuerg net erwënscht. Fir awer e praktescht Ëmtauschverhältnis tëscht den zwou Wärungen z'erhalen, gouf e Mëttelwee fonnt:
* D'Belsch huet ëm 28&amp;nbsp;% a
* Lëtzebuerg huet ëm 10&amp;nbsp;% ofgewäert. Eng separat Ofwäertungsoperatioun war duerch d'Gesetz vun [[1929]] méiglech ginn.

No der Paritéit 1 zu 1, koum et dunn zu engem neien Ëmtauschverhältnis tëscht deenen zwou Wärungen, an zwar:
* 1 ''Lëtzebuerger Frang = 1,25 Belsche Frang'' an
* 1 ''Belsche Frang = 0,80 Lëtzebuerger Frang''.

Dat huet d'Liewen zu Lëtzebuerg staark komplizéiert. Nom Zweete Weltkrich, ass dunn déi al Paritéit (1 zu 1) erëm hiergestallt ginn. Eng däreg Fro huet sech och fir d'Avoiren an d'Engagementer a Frangen, wa keng spezifesch Wärung preziséiert war, gestallt. Dat war deemools meeschtens de Fall. Eng Léisung gouf fonnt. Si huet dora bestanen, datt et sech zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] ëm Lëtzebuerger Frangen handele géif, wann net anescht preziséiert. Vill Lëtzebuerger Banken, déi de Géigewäert vun hiren Depoten zu [[Bréissel]] placéiert haten, koumen doduerch an eng schwiereg Situatioun.

=== 1945: Zeréck zur Normalitéit ===
Am [[Zweete Weltkrich]] huet d'Wärung aus der [[Reichsmark]] bestanen. D'Frange ware vum däitschen Okkupant aus dem Verkéier gezu ginn, an d'Lëtzebuerger Billjeeë sinn dunn an engem [[Héichuewen|Héichuewe]] verbrannt ginn. Dës Situatioun gouf no der Liberatioun réckgängeg gemaach, d'Wirtschaftsunioun mat der Belsch erëm hiergestallt an d'Paritéit 1 zu 1 tëscht den zwou Wärungen nei agefouert an d'Belsch a Lëtzebuerger Billjeeën a Mënzen erëm an de Verkéier bruecht. Well et eng gewëssen Onzefriddenheet iwwer déi staark Begrenzung vum Lëtzebuerger Emissiounsrecht gouf, koum et a successive Schrëtt zu enger Opwäertung vum Lëtzebuerger Emissiounsrecht.

=== Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen === 
Wéi d'Belsch 1982 ouni Ofsprooch mat Lëtzebuerg de belsch-lëtzebuergesche Frang ofgewäert huet, huet d'[[Regierung (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesch Regierung]] am gréisste Geheimnis eege Schäiner drécke gelooss. Si sollten als Noutplang déngen, falls d'Belsch de Frang nach eng Kéier géif devaluéieren an d'Wärungsunioun a Gefor bréngen. Lëtzebuerg hätt sech dann aus der Unioun zeréckgezunn an en eegestännege lëtzebuergesche Frang agefouert.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1677037.stm Artikel op der BBC vum 26. November 2001]&lt;/ref&gt;

1993 war dëse Zenario bal Realitéit ginn.

Mam Europäesche Wiesselcoursmechanismus (ERM) sollten d'europäesch Wärungen am Virfeld vun der geplangter Wärungsunioun no dem [[Traité vu Maastricht]] vun 1992 stabil unenee gekoppelt ginn. Mee duerch massiv Spekulatiounen op den internationale Finanzmäert ass de System am September 1992 a schwéier Turbulenze geroden. Dat [[Pond Sterling|brittescht Pond]] huet den ERM misse verloossen, aner méi kleng Wärunge goufen devaluéiert.

D'Kris huet sech 1993 verschäerft, an och de [[Franséische Frang|franséische Frang]] ass ënner staarken Drock geroden.

Am August 1993 gouf de [[Jean-Claude Juncker]] informéiert, datt [[Däitschland]] an [[Holland]] géifen iwwerleeën, den ERM ze verloossen. Dat hätt praktesch d'Enn vum System bedeit.

Lëtzebuerg huet doropshin domat gedreet, d'Wärungsunioun mat der Belsch opzeléisen a sech Däitschland an Holland unzeschléissen. An deem Fall wieren déi geheim gedréckte lëtzebuergesch Schäiner an Ëmlaf komm.

Schlussendlech konnt den ERM awer gerett ginn, nodeems d'Memberstaaten de Spillraum tëscht de Wärunge vun 2,5 op 15 Prozent erweidert haten. Déi geheim Schäiner sinn dofir ni benotzt ginn a bloufen an hire Këschte verstoppt.

Kuerz virun der Aféierung vum Euro goufen d'Schäiner am September 2001 schliisslech vun der [[Lëtzebuerger Arméi]] zerstéiert.

D'Ëffentlechkeet hat bis dohinner näischt dovu gewosst. Eréischt 2001 huet de Jean-Claude Juncker d'Geschicht géintiwwer der AFP&lt;ref name=&quot;BBC&quot; /&gt; ëffentlech gemaach. 2019 ass d'Affär op engem Forum vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]] nach eng Kéier op d'Tapéit komm.

Interessant ass dobäi, datt d'Zuelen net ëmmer déi selwecht waren: An engem RTL-Reportage&lt;ref&gt;[https://infos.rtl.lu/news/luxembourg/comment-le-luxembourg-a-secretement-fabrique-50-milliards-de-francs-dans-les-annees-90-1365860 Reportage vum 21 Juni 2019 mat engem Link op e Téléreportage vun 2001]&lt;/ref&gt; vum 2001 war vun 3 Milliarde Frang rieds, wärend de Jean-Claude Juncker 2019 vu 50 Milliarde geschwat huet&lt;ref&gt;[https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/speech_19_3320 Ried vum Jean-Claude Juncker 19. Juni 2019 zu Sintra]&lt;/ref&gt;.

=== Vum Frang zum Euro ===
Den 1. Januar 1999 gouf de Wiesselcours 1 EUR = 40,3399 LUF festgeluecht, an den [[Euro]] gouf als Buchwärung agefouert. Am Mäerz 1999 huet d'Regierung un all Stéit en Euro-Rechner am Scheckkarteformat verdeele gelooss fir d'Leit drun ze winnen ëmzedenken.&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/19c87c/pages/11/articles/DTL849 Reklamm am Lëtzebuerger Land vum 19. Mäerz 1999]&lt;/ref&gt;
{|
|[[File:Euro-RechnerV.jpg|thumb|Euro-Rechner vir]]
|[[File:Euro-RechnerH.jpg|thumb|Euro-Rechner hannen]]
|}Den 1. Januar 2002 hunn d'Billjeeën a Mënzen an Euro Cours legal kritt; an den 28. Februar 2002 war dee leschten Dag, wou een nach mat Schäiner a Mënzen a Frang bezuele konnt.

{{Méi Info 2|Euro|Europäesch Zentralbank}}

Am Summer 2025 huet d'Lëtzebuerger Zentralbank matgedeelt, datt Enn 2024 nach eng 863.000 Lëtzebuerger-Frang-Schäiner am Wäert vu knapps 5 Milliounen Euro an Zirkulatioun wieren. Déi meescht dervun, 786.473, waren 100-Frang-Schäiner&lt;ref&gt;&quot;Meng Al Frangen. ''d'Lëtzeuerger Land'' 08.08.2025, S.6.&lt;/ref&gt;, déi warscheinlech als Souvenir versuergt géife ginn.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/archiv/1286484.html &quot;Lëtzebuerger Schäiner am Wäert vu 5 Milliounen Euro am Ëmlaf.&quot;] rtl.lu, 31.12.2018.&lt;/ref&gt; Et sinn nach ëmmer eppes méi wéi 10.000 5.000-Frang-Schäiner am Wäert vun 1,3 Milliounen Euro am Ëmlaf. Déi kënne bis op Weideres nach ëmmer an der Lëtzebuerger Zentralbank an Euro ëmgetosch ginn. D'Mënzen a Frange kënnen allerdéngs zanter dem 31. Dezember 2004 net méi gewiesselt ginn.&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/2035634.html &quot;Et zirkuléieren ëmmer nach Honnertdausende Lëtzebuerger-Frang-Schäiner.&quot;] rtl.lu, 28.02.2023.&lt;/ref&gt;

== Billjeeën a Mënzen ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Billjeeën ===
==== Groussherzogin Marie-Adélaïde 1912-1919====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|5 Frang
|1914
|[[File:5 Francs - Grand Duchy of Luxembourg (1914) Bisco5 01.jpg|250px]]
|[[File:5 Francs - Grand Duchy of Luxembourg (1914) Bisco5 02.jpg|250px]]
|
|}

==== Groussherzogin Charlotte 1919-1940, 1944-1964====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|20 Frang
|1929
|[[File:Pierre Blanc - 20 Franken - Grand-Duché de Luxembourg (1929) - reverse.png|250px]]
|[[File:Pierre Blanc - 20 Franken - Grand-Duché de Luxembourg (1929) - obverse.png|250px]]
| 18.07.1930 - 29.01.1941

|}
===== 1. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|5 Frang
|1944
|[[File:Grand Duché of Luxembourg - Cinq Franc Banknote Vir.jpg|250px]]
|[[File:Grand Duché of Luxembourg - Cinq Franc Banknote Hannen.jpg|250px]]
|14.10.1944 - 31.12.1956 
|-
|10 Frang
|1944
|[[File:Frang101945V.jpg|250px]]
|[[File:Frang101945H.jpg|250px]]
|14.10.1944 - 01.08.1953 
|-
|20 Frang
|1944
|[[File:Frang201945V.jpg|250px]]
|[[File:Frang201945H.jpg|250px]]
|14.10.1944 - 31.12.1955
|-
|50 Frang
|1944
|
|
|14.10.1944 - 30.04.1964 
|-
|100 Frang
|1944
|[[File:Frang1001944V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001944H.jpg|250px]]
| 14.10.1944 - 31.12.1956
|}

=====2. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|10 Frang
|1953
|[[File:Frang101954V.jpg|250px]]
|[[File:Frang101954H.jpg|250px]]
|23.02.1953 - 31.12.1973
|-
|20 Frang
|1955
|[[File:Frang201955V.jpg|250px]]
|[[File:Frang201955H.jpg|250px]]
|07.06.1955 - 31.12.1973
|-
|50 Frang
|1961
|[[File:Frang501961V.jpg|250px]]
|[[File:Frang501961H.jpg|250px]]
|06.02.1961 - 31.12.1976
|-
|100 Frang
|1956
|[[File:Frang1001956V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001956H.jpg|250px]]
|13.06.1956 - 31.12.1967
|-
|100 Frang
|1963
|[[File:Frang1001963V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001963H.jpg|250px]]
|18.09.1963 - 31.12.1976
|}

==== Groussherzog Jean 1964-2000/2002 ====
===== 1. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|10 Frang
|1967
|[[File:Frang101967V.jpg|250px]]
|[[File:Frang101967H.jpg|250px]]
|20.03.1967 - 31.12.1975
|-
|20 Frang
|1966
|[[File:Frang201966V.jpg|250px]]
|[[File:Frang201966H.jpg|250px]]
|07.03.1966 - 30.06.1982
|-
|50 Frang
|1972
|[[File:Frang501972V.jpg|250px]]
|[[File:Frang501972H.jpg|250px]]
|25.08.1972 - 01.06.1988
|-
|100 Frang
|1970
|[[File:Frang1001970V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001970H.jpg|250px]]
|15.07.1970 - 30.04.1983
|}
===== 2. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|100 Frang
|1980
|[[File:Frang1001980V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001980H.jpg|250px]]
|14.08.1980 - 01.06.1988
|-
|100 Frang
|1986
|[[File:Frang100V.jpg|250px]]
|[[File:Frang100H.jpg|250px]]
|01.07.1986 - 28.02.2002
|-
|1000 Frang
|1985
|[[File:Frang1000V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1000H.jpg|250px]]
|01.07.1985 - 28.02.2002
|-
|5000 Frang
|1993
|[[File:Frang5000V.jpg|250px]]
|[[File:Frang5000H.jpg|250px]]
| 1993 - 28.02.2002
|}

===== Billjeeë vun der BIL =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|100 Frang
|1968
|[[File:Frang100Bil1968V.jpg|250px]]
|[[File:Frang100Bil1968H.jpg|250px]]
|01.05.1968 - 28.02.2002
|-
|100 Frang
|1981
|[[File:Frang100Bil1981V.jpg|250px]]
|[[File:Frang100Bil1981H.jpg|250px]]
|08.03.1981 – 28.02.2002
|}

===Mënzen ===
==== Groussherzog  Wëllem III 1849-1890====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1860
|[[File:Luxemburg 10 Centimes 1860 Av.JPG|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:Luxemburg 10 Centimes 1860 Rv.JPG|zentriert|rahmenlos]]
|3,1 cm
|1,5 mm
| 1860 - 30.09.1901
|}

==== Groussherzog Adolphe 1890-1906====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1901
|[[File:C101901V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C101901H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,97 cm
|1,2 mm
|29.12.1900 - 01.05.1931
|}

==== Groussherzogin Marie-Adélaïde 1912-1919====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1918
|[[File:C101918V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C101918H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2 cm
|1,42 mm
|15.06.1917 -
|}

==== Groussherzogin Charlotte 1919-1940, 1944-1964====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|5 Centime oder 1 Su
|1924
|[[File:C51924V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C51924H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,78 cm
|1,3 mm
|11.07.1924 - 01.05.1931
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1930
|[[File:C101930V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C101930H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,19 cm
|1,3 mm
|18.07.1930 - 01.04.1953
|-
|25 Centime oder 5 Su
|1946
|[[File:C251946V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C251946H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,8 cm
|1,2 mm
|20.03.1946 - 01.12.1954
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1952
|1952&lt;br&gt;1953&lt;br&gt;1955&lt;br&gt;1957&lt;br&gt;1960&lt;br&gt;1962&lt;br&gt;1964
|[[File:F11962V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11962H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,1 cm
|1,5 mm 
|13.11.1952 - 01.09.1991
|-
|5 Frang
|1949
|[[File:F51949V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51949H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,55 cm
|1,18 mm
|21.12.1949 - 01.02.1963
|}

==== Groussherzog Jean 1964-2000/2002 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|25 Centime oder 5 Su&lt;br&gt;Typ 1954
|1954&lt;br&gt;1957&lt;br&gt;1960&lt;br&gt;1963&lt;br&gt;1965&lt;br&gt;1967&lt;br&gt;1968&lt;br&gt;1970&lt;br&gt;1972
|[[File:C251970V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C251970H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,6 cm
|1,1 mm
|23.07.1954 - 28.02.2002
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1965
|1965&lt;br&gt;1966&lt;br&gt;1968&lt;br&gt;1970&lt;br&gt;1972&lt;br&gt;1973&lt;br&gt;1976&lt;br&gt;1977&lt;br&gt;1978&lt;br&gt;1979&lt;br&gt;1980&lt;br&gt;1981&lt;br&gt;1982&lt;br&gt;1983&lt;br&gt;1984
|[[File:F11972V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11972H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,1 cm
|1,5 mm 
|25.06.1965 - 01.09.1991
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1986
|1986&lt;br&gt;1987
|[[File:F11986V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11986H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,1 cm
|1,5 mm 
|15.06.1986 - 01.09.1991
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1988
|1988&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F11990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11990H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|'''1,8 cm'''
|1,65 mm
|15.12.1988 - 28.02.2002
|-
|5 Frang&lt;br&gt;Typ 1971
|1971&lt;br&gt;1976&lt;br&gt;1979&lt;br&gt;1981
|[[File:F51981V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51981H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,4 cm
|1,75 mm
|13.04.1971 - 01.05.1987
|-
|5 Frang&lt;br&gt;Typ 1986
|1986&lt;br&gt;1987&lt;br&gt;1988
|[[File:F51987V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51987H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,4 cm
|1,75 mm
|15.06.1986 - 28.02.2002
|-
|5 Frang&lt;br&gt;Typ 1989
|1989&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F51990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51987H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,4 cm
|1,75 mm
|1989 - 28.02.2002
|-
|10 Frang
|1971&lt;br&gt;1972&lt;br&gt;1974&lt;br&gt;1975&lt;br&gt;1976&lt;br&gt;1977&lt;br&gt;1978&lt;br&gt;1979&lt;br&gt;1980
|[[File:F101974V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F101974H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,7 cm
|2,02 mm
|12.06.1971 – 15.12.1986
|-
|20 Frang&lt;br&gt;Typ 1980
|1980&lt;br&gt;1981&lt;br&gt;1982&lt;br&gt;1983
|[[File:F201980V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F201980H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,565 cm
|2,5 mm
|26.11.1979 - 28.02.2002
|-
|20 Frang&lt;br&gt;Typ 1990
|1990&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F201990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F201990H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,565 cm
|2,5 mm
|1990 - 28.02.2002
|-
|50 Frang&lt;br&gt;Typ 1987
|1987&lt;br&gt;1988&lt;br&gt;1989
|[[File:F501988V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F501988H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|22,75 cm
|2,3 mm
|15.09.1987 - 28.02.2002
|-
|50 Frang&lt;br&gt;Typ 1989
|1989&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F501990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F501990H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|22,75 cm
|2,3 mm
|1989 - 28.02.2002
|}

== Literatur ==
* Georges de Leener: ''Le franc luxembourgeois'', Bulletin de la Banque Nationale de Belgique du 25 avril 1937
* [[Albert Calmes]]: ''Aperçu de l'histoire économique 1839-1939'', Le Luxembourg, Livre du Centenaire, Luxembourg, 1939
* Luc Hommel: ''Une expérience d'union économque'', Louvain,1933
* Daniel Rousseau: ''L'unité monétaire luxembourgeoise'', Luxembourg, 1928
* Jean Masclet: Contribution à l'étude du franc luxembourgeois - Stabilisation d'une monnaie à circulation restreinte, Luxembourg, 1937
* [[Ernest Mühlen]]: ''Monnaie et circuits financiers au Grand-Duché de Luxembourg'', Université Internationale de Sciences Comparées, Luxembourg, 1968
* Jutta Jaans-Hoche: ''Banque Nationale du Grand-Duché de Luxembourg 1873-1881 – Eine Episode der Luxemburgischen Währungsgeschichte'', Imprimerie Saint-Paul, Luxembourg, 1981
* [[Christian Calmes]]: ''Au Fil de l'Histoire –Une Banque raconte son histoire - Histoire de la Banque Internationale 1856-1981'', Imprimerie Saint-Paul, 1981
* Véronique Lecomte-Collin et Bruno Collin: ''Histoire de la monnaie'', Éditions Trésor du Patrimoine, 2004
* Roger Croisé, René Link: ''La législation monétaire au Grand-Duché de Luxembourg de 1815 à nos jours'',Edition: Lux-Numis, Luxembourg,1988,639 p.
* [[Paul Margue]], [[Marie-Paule Jungblut]]: ''Le Luxembourg et sa monnaie'', Publié sous l'égide de l'Institut Monétaire luxembourgeois, Esch/Alzette, 1990, 192 Säiten
* René Link: ''Les signes monétaires luxembourgeois'', Publié par l'Institut monétaire luxembourgeois, 1991

== Kuckt och ==
* [[Mënzen a Wärungen um Territoire vum haitege Lëtzebuerg]]
* [[Wärung]]
* [[Belsche Frang]]
* [[Euro]]
* [[Lëtzebuergesch Euromënzen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
*[https://web.archive.org/web/20080916165847/http://www.land.lu/html/dossiers/dossier_luxemburgensia/suen_281201.html Artikel vum Romain Hilgert op land.lu]
*[[Raoul Roos]], [https://www.rtl.lu/news/europa/a/1845572.html 20 Joer Euro - 20 Joer kee Lëtzebuerger Frang méi] op rtl.lu den 11. Januar 2022

{{Navigatioun Fréier Europäesch Wärungen}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Letzebuerger Frang}}
[[Kategorie:Fréier Wärungen]]
[[Kategorie:Ekonomie vu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Wärungen, déi mam Euro ersat goufen]]</text>
      <sha1>iz3xxm4orawnlobjjo3hukel8ab5lcg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704932</id>
      <parentid>2704929</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T18:39:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dewilda</username>
        <id>51264</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Groussherzog  Wëllem III 1849-1890 */ 1 Su</comment>
      <origin>2704932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20268" sha1="eadci49sjrqiksczzym131qauo8flpg" xml:space="preserve">{{Infobox Wärung}}
De '''Lëtzebuerger Frang''' (ofgekierzt: '''LUF''') war tëscht 1854 an 1999 (ausser tëscht 1941 an 1944) déi offiziell [[Wärung]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. En ass bis 2002 an Zirkulatioun bliwwen, éier en dunn mam [[Euro]] ersat gouf. An der Period vun 1999 bis 2002 war de Lëtzebuerg Frang eng Subdivisioun vum Euro (1 Euro = 40,3399 Frang), obwuel den Euro dunn nach net zirkuléiert ass.

== Urspronk ==
Iwwer den Zäitpunkt vun der Schafung vum Lëtzebuerger Frang si sech d'Fachleit oneens. Vill vun hinne{{Wien?}} sinn der Meenung, datt den Urspronk vum Lëtzebuerger Frang op d'Joer [[1842]] zeréckgeet. Duerch een Arrêté vum [[16. Mäerz]] 1842 gouf eng Relatioun fixéiert tëscht der [[Wärung]] an Zirkulatioun, dem Frang, an der däitscher [[Buchwärung]], déi fir d'Ofrechnung vun den [[Douane]]skäschte benotzt ginn ass. D'Paritéit: ''1 Frang = 8 däitsch [[Silbergros]] '' ass du festgesat ginn. Déi Relatioun huet zwar haaptsächlech d'Operatioune mam däitschen Zoll betraff, mä et goufen och Wueren zu Lëtzebuerg mat der däitscher Reichsmark bezuelt. Ëmmerhi war et en éischten ëffentleche Versuch, eng Kloerstellung an der komplizéierter dualistescher [[Wärung]]ssituatioun erbäizeféieren.

Op een zweete gesetzlechen Akt gëtt sech nach beruff, fir d'Bestoe vum Lëtzebuerger Frang z'erklären, an zwar op d'Gesetz vum [[20. Dezember]] [[1848]], dat virgeschriwwen huet, déi administrativ Comptabilitéite missten a Frange gefouert ginn.

== De Lëtzebuerger Frang an der Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun ==
[[File:10LuxFr 1924 LuxNatMus 20220518.jpg|thumb|10 Frangschäin 1924.]]
=== Ausgangspunkt ===
[[1918]] ass den [[Däitschen Zollveräin|Zollveräin]] zu Enn gaangen. Well dunn nach keng Kloerheet iwwer déi zukünfteg Wärungssituatioun an den zukünftege Wirtschaftspartner bestanen huet, gouf eng Iwwergangsléisung fonnt. D'Regierung huet dunn, zousätzlech zu de schonn am [[Éischte Weltkrich]] geklappte Frangmënzen, Keesebongen a Frangen an Ëmlaf bruecht. Si sollten et erlaben, d'[[Reichsmark|Mark]] aus dem Verkéier ze zéien. Et war déi zweet Manifestatioun um Wee vun der Kreatioun vun engem Lëtzebuerger Frang.

Zu enger eenegermoosse gereegelter Situatioun koum et eréischt, wéi [[1922]] d'[[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun]], verbonne mat enger Wärungsassociatioun, ugefaangen huet. Och wa si keng Ausso iwwer d'Prinzippie vum Lëtzebuerger Wärungssystem enthalen huet, da gouf ëmmerhin de Wärungsëmlaf zu Lëtzebuerg bestëmmt. Hie sollt bestoen aus:
* [[Belsche Frang]]en ([[Geldschäin|Billjeeën]] a [[Mënz]]en)
* Lëtzebuerger Frangen (Billjeeën a Mënzen); Den Emissiounsvolume vu Lëtzebuerger Schäiner war deemools nach op 25 Millioune Frang begrenzt. Dem Lëtzebuerger Frang war domat d'Roll vun engem sougenannten ''Zousazgeld'' oder ''Monnaie d'appoint'' zougeduecht.

Fir de Lëtzebuerger Frang ass 1929 den Ufank vun enger neier Etapp. Duerch dat sougenannt ''Stabilisatiounsgesetz'' vum [[19. Dezember]] [[1929]] gouf de Wäert vum ''Lëtzebuerger Frang'' offiziell op 0,0418422 Gramm [[Gold]] festgeluecht. Et war zwar déi selwecht Definitioun wéi déi vum Belsche Frang, mä d'Existenz vun engem eegene Lëtzebuerger Frang war domat virleefeg bestätegt.

=== D'Situatioun no 1935 ===
Eng besonnesch Situatioun an de Belsch-Lëtzebuerger Wärungsrelatiounen ass [[1935]] agetratt. D'Belsch war deemools duerch d'Ëmstänn gezwongen, de Belsche Frang [[Ofwäertung|ofzewäerten]] (op Franséisch: ''ze devaluéieren''). Eng Ofwäertung vum Frang war awer zu Lëtzebuerg net erwënscht. Fir awer e praktescht Ëmtauschverhältnis tëscht den zwou Wärungen z'erhalen, gouf e Mëttelwee fonnt:
* D'Belsch huet ëm 28&amp;nbsp;% a
* Lëtzebuerg huet ëm 10&amp;nbsp;% ofgewäert. Eng separat Ofwäertungsoperatioun war duerch d'Gesetz vun [[1929]] méiglech ginn.

No der Paritéit 1 zu 1, koum et dunn zu engem neien Ëmtauschverhältnis tëscht deenen zwou Wärungen, an zwar:
* 1 ''Lëtzebuerger Frang = 1,25 Belsche Frang'' an
* 1 ''Belsche Frang = 0,80 Lëtzebuerger Frang''.

Dat huet d'Liewen zu Lëtzebuerg staark komplizéiert. Nom Zweete Weltkrich, ass dunn déi al Paritéit (1 zu 1) erëm hiergestallt ginn. Eng däreg Fro huet sech och fir d'Avoiren an d'Engagementer a Frangen, wa keng spezifesch Wärung preziséiert war, gestallt. Dat war deemools meeschtens de Fall. Eng Léisung gouf fonnt. Si huet dora bestanen, datt et sech zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] ëm Lëtzebuerger Frangen handele géif, wann net anescht preziséiert. Vill Lëtzebuerger Banken, déi de Géigewäert vun hiren Depoten zu [[Bréissel]] placéiert haten, koumen doduerch an eng schwiereg Situatioun.

=== 1945: Zeréck zur Normalitéit ===
Am [[Zweete Weltkrich]] huet d'Wärung aus der [[Reichsmark]] bestanen. D'Frange ware vum däitschen Okkupant aus dem Verkéier gezu ginn, an d'Lëtzebuerger Billjeeë sinn dunn an engem [[Héichuewen|Héichuewe]] verbrannt ginn. Dës Situatioun gouf no der Liberatioun réckgängeg gemaach, d'Wirtschaftsunioun mat der Belsch erëm hiergestallt an d'Paritéit 1 zu 1 tëscht den zwou Wärungen nei agefouert an d'Belsch a Lëtzebuerger Billjeeën a Mënzen erëm an de Verkéier bruecht. Well et eng gewëssen Onzefriddenheet iwwer déi staark Begrenzung vum Lëtzebuerger Emissiounsrecht gouf, koum et a successive Schrëtt zu enger Opwäertung vum Lëtzebuerger Emissiounsrecht.

=== Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen === 
Wéi d'Belsch 1982 ouni Ofsprooch mat Lëtzebuerg de belsch-lëtzebuergesche Frang ofgewäert huet, huet d'[[Regierung (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesch Regierung]] am gréisste Geheimnis eege Schäiner drécke gelooss. Si sollten als Noutplang déngen, falls d'Belsch de Frang nach eng Kéier géif devaluéieren an d'Wärungsunioun a Gefor bréngen. Lëtzebuerg hätt sech dann aus der Unioun zeréckgezunn an en eegestännege lëtzebuergesche Frang agefouert.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1677037.stm Artikel op der BBC vum 26. November 2001]&lt;/ref&gt;

1993 war dëse Zenario bal Realitéit ginn.

Mam Europäesche Wiesselcoursmechanismus (ERM) sollten d'europäesch Wärungen am Virfeld vun der geplangter Wärungsunioun no dem [[Traité vu Maastricht]] vun 1992 stabil unenee gekoppelt ginn. Mee duerch massiv Spekulatiounen op den internationale Finanzmäert ass de System am September 1992 a schwéier Turbulenze geroden. Dat [[Pond Sterling|brittescht Pond]] huet den ERM misse verloossen, aner méi kleng Wärunge goufen devaluéiert.

D'Kris huet sech 1993 verschäerft, an och de [[Franséische Frang|franséische Frang]] ass ënner staarken Drock geroden.

Am August 1993 gouf de [[Jean-Claude Juncker]] informéiert, datt [[Däitschland]] an [[Holland]] géifen iwwerleeën, den ERM ze verloossen. Dat hätt praktesch d'Enn vum System bedeit.

Lëtzebuerg huet doropshin domat gedreet, d'Wärungsunioun mat der Belsch opzeléisen a sech Däitschland an Holland unzeschléissen. An deem Fall wieren déi geheim gedréckte lëtzebuergesch Schäiner an Ëmlaf komm.

Schlussendlech konnt den ERM awer gerett ginn, nodeems d'Memberstaaten de Spillraum tëscht de Wärunge vun 2,5 op 15 Prozent erweidert haten. Déi geheim Schäiner sinn dofir ni benotzt ginn a bloufen an hire Këschte verstoppt.

Kuerz virun der Aféierung vum Euro goufen d'Schäiner am September 2001 schliisslech vun der [[Lëtzebuerger Arméi]] zerstéiert.

D'Ëffentlechkeet hat bis dohinner näischt dovu gewosst. Eréischt 2001 huet de Jean-Claude Juncker d'Geschicht géintiwwer der AFP&lt;ref name=&quot;BBC&quot; /&gt; ëffentlech gemaach. 2019 ass d'Affär op engem Forum vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]] nach eng Kéier op d'Tapéit komm.

Interessant ass dobäi, datt d'Zuelen net ëmmer déi selwecht waren: An engem RTL-Reportage&lt;ref&gt;[https://infos.rtl.lu/news/luxembourg/comment-le-luxembourg-a-secretement-fabrique-50-milliards-de-francs-dans-les-annees-90-1365860 Reportage vum 21 Juni 2019 mat engem Link op e Téléreportage vun 2001]&lt;/ref&gt; vum 2001 war vun 3 Milliarde Frang rieds, wärend de Jean-Claude Juncker 2019 vu 50 Milliarde geschwat huet&lt;ref&gt;[https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/speech_19_3320 Ried vum Jean-Claude Juncker 19. Juni 2019 zu Sintra]&lt;/ref&gt;.

=== Vum Frang zum Euro ===
Den 1. Januar 1999 gouf de Wiesselcours 1 EUR = 40,3399 LUF festgeluecht, an den [[Euro]] gouf als Buchwärung agefouert. Am Mäerz 1999 huet d'Regierung un all Stéit en Euro-Rechner am Scheckkarteformat verdeele gelooss fir d'Leit drun ze winnen ëmzedenken.&lt;ref&gt;[https://viewer.eluxemburgensia.lu/ark:70795/19c87c/pages/11/articles/DTL849 Reklamm am Lëtzebuerger Land vum 19. Mäerz 1999]&lt;/ref&gt;
{|
|[[File:Euro-RechnerV.jpg|thumb|Euro-Rechner vir]]
|[[File:Euro-RechnerH.jpg|thumb|Euro-Rechner hannen]]
|}Den 1. Januar 2002 hunn d'Billjeeën a Mënzen an Euro Cours legal kritt; an den 28. Februar 2002 war dee leschten Dag, wou een nach mat Schäiner a Mënzen a Frang bezuele konnt.

{{Méi Info 2|Euro|Europäesch Zentralbank}}

Am Summer 2025 huet d'Lëtzebuerger Zentralbank matgedeelt, datt Enn 2024 nach eng 863.000 Lëtzebuerger-Frang-Schäiner am Wäert vu knapps 5 Milliounen Euro an Zirkulatioun wieren. Déi meescht dervun, 786.473, waren 100-Frang-Schäiner&lt;ref&gt;&quot;Meng Al Frangen. ''d'Lëtzeuerger Land'' 08.08.2025, S.6.&lt;/ref&gt;, déi warscheinlech als Souvenir versuergt géife ginn.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/archiv/1286484.html &quot;Lëtzebuerger Schäiner am Wäert vu 5 Milliounen Euro am Ëmlaf.&quot;] rtl.lu, 31.12.2018.&lt;/ref&gt; Et sinn nach ëmmer eppes méi wéi 10.000 5.000-Frang-Schäiner am Wäert vun 1,3 Milliounen Euro am Ëmlaf. Déi kënne bis op Weideres nach ëmmer an der Lëtzebuerger Zentralbank an Euro ëmgetosch ginn. D'Mënzen a Frange kënnen allerdéngs zanter dem 31. Dezember 2004 net méi gewiesselt ginn.&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/national/a/2035634.html &quot;Et zirkuléieren ëmmer nach Honnertdausende Lëtzebuerger-Frang-Schäiner.&quot;] rtl.lu, 28.02.2023.&lt;/ref&gt;

== Billjeeën a Mënzen ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Billjeeën ===
==== Groussherzogin Marie-Adélaïde 1912-1919====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|5 Frang
|1914
|[[File:5 Francs - Grand Duchy of Luxembourg (1914) Bisco5 01.jpg|250px]]
|[[File:5 Francs - Grand Duchy of Luxembourg (1914) Bisco5 02.jpg|250px]]
|
|}

==== Groussherzogin Charlotte 1919-1940, 1944-1964====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|20 Frang
|1929
|[[File:Pierre Blanc - 20 Franken - Grand-Duché de Luxembourg (1929) - reverse.png|250px]]
|[[File:Pierre Blanc - 20 Franken - Grand-Duché de Luxembourg (1929) - obverse.png|250px]]
| 18.07.1930 - 29.01.1941

|}
===== 1. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|5 Frang
|1944
|[[File:Grand Duché of Luxembourg - Cinq Franc Banknote Vir.jpg|250px]]
|[[File:Grand Duché of Luxembourg - Cinq Franc Banknote Hannen.jpg|250px]]
|14.10.1944 - 31.12.1956 
|-
|10 Frang
|1944
|[[File:Frang101945V.jpg|250px]]
|[[File:Frang101945H.jpg|250px]]
|14.10.1944 - 01.08.1953 
|-
|20 Frang
|1944
|[[File:Frang201945V.jpg|250px]]
|[[File:Frang201945H.jpg|250px]]
|14.10.1944 - 31.12.1955
|-
|50 Frang
|1944
|
|
|14.10.1944 - 30.04.1964 
|-
|100 Frang
|1944
|[[File:Frang1001944V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001944H.jpg|250px]]
| 14.10.1944 - 31.12.1956
|}

=====2. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|10 Frang
|1953
|[[File:Frang101954V.jpg|250px]]
|[[File:Frang101954H.jpg|250px]]
|23.02.1953 - 31.12.1973
|-
|20 Frang
|1955
|[[File:Frang201955V.jpg|250px]]
|[[File:Frang201955H.jpg|250px]]
|07.06.1955 - 31.12.1973
|-
|50 Frang
|1961
|[[File:Frang501961V.jpg|250px]]
|[[File:Frang501961H.jpg|250px]]
|06.02.1961 - 31.12.1976
|-
|100 Frang
|1956
|[[File:Frang1001956V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001956H.jpg|250px]]
|13.06.1956 - 31.12.1967
|-
|100 Frang
|1963
|[[File:Frang1001963V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001963H.jpg|250px]]
|18.09.1963 - 31.12.1976
|}

==== Groussherzog Jean 1964-2000/2002 ====
===== 1. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|10 Frang
|1967
|[[File:Frang101967V.jpg|250px]]
|[[File:Frang101967H.jpg|250px]]
|20.03.1967 - 31.12.1975
|-
|20 Frang
|1966
|[[File:Frang201966V.jpg|250px]]
|[[File:Frang201966H.jpg|250px]]
|07.03.1966 - 30.06.1982
|-
|50 Frang
|1972
|[[File:Frang501972V.jpg|250px]]
|[[File:Frang501972H.jpg|250px]]
|25.08.1972 - 01.06.1988
|-
|100 Frang
|1970
|[[File:Frang1001970V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001970H.jpg|250px]]
|15.07.1970 - 30.04.1983
|}
===== 2. Serie =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|100 Frang
|1980
|[[File:Frang1001980V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1001980H.jpg|250px]]
|14.08.1980 - 01.06.1988
|-
|100 Frang
|1986
|[[File:Frang100V.jpg|250px]]
|[[File:Frang100H.jpg|250px]]
|01.07.1986 - 28.02.2002
|-
|1000 Frang
|1985
|[[File:Frang1000V.jpg|250px]]
|[[File:Frang1000H.jpg|250px]]
|01.07.1985 - 28.02.2002
|-
|5000 Frang
|1993
|[[File:Frang5000V.jpg|250px]]
|[[File:Frang5000H.jpg|250px]]
| 1993 - 28.02.2002
|}

===== Billjeeë vun der BIL =====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Vir
!Hannen
!Gültegkeet
|-
|100 Frang
|1968
|[[File:Frang100Bil1968V.jpg|250px]]
|[[File:Frang100Bil1968H.jpg|250px]]
|01.05.1968 - 28.02.2002
|-
|100 Frang
|1981
|[[File:Frang100Bil1981V.jpg|250px]]
|[[File:Frang100Bil1981H.jpg|250px]]
|08.03.1981 – 28.02.2002
|}

===Mënzen ===
==== Groussherzog  Wëllem III 1849-1890====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|5 Centime oder een Su
|1854
|[[File:C51854V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C51854H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|3,1 cm
|1,5 mm
| 01.03.1854 - 30.09.1901
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1860
|[[File:Luxemburg 10 Centimes 1860 Rv.JPG|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:Luxemburg 10 Centimes 1860 Av.JPG|zentriert|rahmenlos]]
|3,1 cm
|1,5 mm
| 1860 - 30.09.1901
|}

==== Groussherzog Adolphe 1890-1906====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1901
|[[File:C101901V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C101901H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,97 cm
|1,2 mm
|29.12.1900 - 01.05.1931
|}

==== Groussherzogin Marie-Adélaïde 1912-1919====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1918
|[[File:C101918V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C101918H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2 cm
|1,42 mm
|15.06.1917 -
|}

==== Groussherzogin Charlotte 1919-1940, 1944-1964====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|5 Centime oder 1 Su
|1924
|[[File:C51924V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C51924H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,78 cm
|1,3 mm
|11.07.1924 - 01.05.1931
|-
|10 Centime oder een décke Su
|1930
|[[File:C101930V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C101930H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,19 cm
|1,3 mm
|18.07.1930 - 01.04.1953
|-
|25 Centime oder 5 Su
|1946
|[[File:C251946V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C251946H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,8 cm
|1,2 mm
|20.03.1946 - 01.12.1954
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1952
|1952&lt;br&gt;1953&lt;br&gt;1955&lt;br&gt;1957&lt;br&gt;1960&lt;br&gt;1962&lt;br&gt;1964
|[[File:F11962V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11962H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,1 cm
|1,5 mm 
|13.11.1952 - 01.09.1991
|-
|5 Frang
|1949
|[[File:F51949V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51949H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,55 cm
|1,18 mm
|21.12.1949 - 01.02.1963
|}

==== Groussherzog Jean 1964-2000/2002 ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Valeur
!Joer
!Avers
!Revers
!Duerchmiesser
!Déckt
!Gültegkeet
|-
|25 Centime oder 5 Su&lt;br&gt;Typ 1954
|1954&lt;br&gt;1957&lt;br&gt;1960&lt;br&gt;1963&lt;br&gt;1965&lt;br&gt;1967&lt;br&gt;1968&lt;br&gt;1970&lt;br&gt;1972
|[[File:C251970V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:C251970H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|1,6 cm
|1,1 mm
|23.07.1954 - 28.02.2002
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1965
|1965&lt;br&gt;1966&lt;br&gt;1968&lt;br&gt;1970&lt;br&gt;1972&lt;br&gt;1973&lt;br&gt;1976&lt;br&gt;1977&lt;br&gt;1978&lt;br&gt;1979&lt;br&gt;1980&lt;br&gt;1981&lt;br&gt;1982&lt;br&gt;1983&lt;br&gt;1984
|[[File:F11972V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11972H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,1 cm
|1,5 mm 
|25.06.1965 - 01.09.1991
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1986
|1986&lt;br&gt;1987
|[[File:F11986V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11986H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,1 cm
|1,5 mm 
|15.06.1986 - 01.09.1991
|-
|1 Frang&lt;br&gt;Typ 1988
|1988&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F11990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F11990H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|'''1,8 cm'''
|1,65 mm
|15.12.1988 - 28.02.2002
|-
|5 Frang&lt;br&gt;Typ 1971
|1971&lt;br&gt;1976&lt;br&gt;1979&lt;br&gt;1981
|[[File:F51981V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51981H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,4 cm
|1,75 mm
|13.04.1971 - 01.05.1987
|-
|5 Frang&lt;br&gt;Typ 1986
|1986&lt;br&gt;1987&lt;br&gt;1988
|[[File:F51987V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51987H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,4 cm
|1,75 mm
|15.06.1986 - 28.02.2002
|-
|5 Frang&lt;br&gt;Typ 1989
|1989&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F51990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F51987H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,4 cm
|1,75 mm
|1989 - 28.02.2002
|-
|10 Frang
|1971&lt;br&gt;1972&lt;br&gt;1974&lt;br&gt;1975&lt;br&gt;1976&lt;br&gt;1977&lt;br&gt;1978&lt;br&gt;1979&lt;br&gt;1980
|[[File:F101974V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F101974H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,7 cm
|2,02 mm
|12.06.1971 – 15.12.1986
|-
|20 Frang&lt;br&gt;Typ 1980
|1980&lt;br&gt;1981&lt;br&gt;1982&lt;br&gt;1983
|[[File:F201980V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F201980H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,565 cm
|2,5 mm
|26.11.1979 - 28.02.2002
|-
|20 Frang&lt;br&gt;Typ 1990
|1990&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F201990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F201990H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|2,565 cm
|2,5 mm
|1990 - 28.02.2002
|-
|50 Frang&lt;br&gt;Typ 1987
|1987&lt;br&gt;1988&lt;br&gt;1989
|[[File:F501988V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F501988H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|22,75 cm
|2,3 mm
|15.09.1987 - 28.02.2002
|-
|50 Frang&lt;br&gt;Typ 1989
|1989&lt;br&gt;bis&lt;br&gt;1995
|[[File:F501990V.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|[[File:F501990H.jpg|zentriert|rahmenlos]]
|22,75 cm
|2,3 mm
|1989 - 28.02.2002
|}

== Literatur ==
* Georges de Leener: ''Le franc luxembourgeois'', Bulletin de la Banque Nationale de Belgique du 25 avril 1937
* [[Albert Calmes]]: ''Aperçu de l'histoire économique 1839-1939'', Le Luxembourg, Livre du Centenaire, Luxembourg, 1939
* Luc Hommel: ''Une expérience d'union économque'', Louvain,1933
* Daniel Rousseau: ''L'unité monétaire luxembourgeoise'', Luxembourg, 1928
* Jean Masclet: Contribution à l'étude du franc luxembourgeois - Stabilisation d'une monnaie à circulation restreinte, Luxembourg, 1937
* [[Ernest Mühlen]]: ''Monnaie et circuits financiers au Grand-Duché de Luxembourg'', Université Internationale de Sciences Comparées, Luxembourg, 1968
* Jutta Jaans-Hoche: ''Banque Nationale du Grand-Duché de Luxembourg 1873-1881 – Eine Episode der Luxemburgischen Währungsgeschichte'', Imprimerie Saint-Paul, Luxembourg, 1981
* [[Christian Calmes]]: ''Au Fil de l'Histoire –Une Banque raconte son histoire - Histoire de la Banque Internationale 1856-1981'', Imprimerie Saint-Paul, 1981
* Véronique Lecomte-Collin et Bruno Collin: ''Histoire de la monnaie'', Éditions Trésor du Patrimoine, 2004
* Roger Croisé, René Link: ''La législation monétaire au Grand-Duché de Luxembourg de 1815 à nos jours'',Edition: Lux-Numis, Luxembourg,1988,639 p.
* [[Paul Margue]], [[Marie-Paule Jungblut]]: ''Le Luxembourg et sa monnaie'', Publié sous l'égide de l'Institut Monétaire luxembourgeois, Esch/Alzette, 1990, 192 Säiten
* René Link: ''Les signes monétaires luxembourgeois'', Publié par l'Institut monétaire luxembourgeois, 1991

== Kuckt och ==
* [[Mënzen a Wärungen um Territoire vum haitege Lëtzebuerg]]
* [[Wärung]]
* [[Belsche Frang]]
* [[Euro]]
* [[Lëtzebuergesch Euromënzen]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
*[https://web.archive.org/web/20080916165847/http://www.land.lu/html/dossiers/dossier_luxemburgensia/suen_281201.html Artikel vum Romain Hilgert op land.lu]
*[[Raoul Roos]], [https://www.rtl.lu/news/europa/a/1845572.html 20 Joer Euro - 20 Joer kee Lëtzebuerger Frang méi] op rtl.lu den 11. Januar 2022

{{Navigatioun Fréier Europäesch Wärungen}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Letzebuerger Frang}}
[[Kategorie:Fréier Wärungen]]
[[Kategorie:Ekonomie vu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Wärungen, déi mam Euro ersat goufen]]</text>
      <sha1>eadci49sjrqiksczzym131qauo8flpg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Litauen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11822</id>
    <revision>
      <id>2704874</id>
      <parentid>2690107</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2986" sha1="4vnh1dbic74myl76m725rxguuv1ha8g" xml:space="preserve">{{SkizzGeoEUR}}
{{Infobox Land
 | Numm = Lietuvos Respublika
 | Fändel = Flag of Lithuania.svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vu Litauen
 | Wopen = Coat of Arms of Lithuania.svg
 | Wope Breet = 90px
 | Wopen Artikel = Wope vu Litauen
 | National Devise =
 | Kaart= EU-Lithuania.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Litauesch]]
 | Haaptstad = [[Vilnius]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 121
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 44,4
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = vu [[Russland]] resp. der [[Sowjetunioun]],&lt;br&gt;[[16. Februar]] [[1918]] (proklaméiert)&lt;br&gt;[[11. Mäerz]] [[1990]] (erëmkritt)
 | Nationalfeierdag = [[16. Februar]]
 | Nationalhymn = [[Tautiska Giesme]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/7/7f/LithuaniaX.ogg (Lauschteren)]
 | Wärung = [[Euro]] (EUR)
 | Zäitzon = +2 (+3 am Summer)
 | Internet TLD = [[.lt]]
 | Telefonsprefix = +370
 | Notizen =
 | Extra Bild = Un-lithuania.png
 | Extra Bild2 =
}}
'''Litauen''' ([[litauesch]]: ''Lietuva'') ass eng Republik an [[Europa (Kontinent)|Nordosteuropa]], an de südlechste [[Baltikum|baltesche Staat]]. Am Norde grenzt d'Land u [[Lettland]], am Osten a Süden u [[Wäissrussland]], am Südwesten u [[Polen]] an am Westen un de [[Russland|russeschen]] [[Oblast Kaliningrad]]. Zum Westen hin huet Litauen Zougank zum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]].

D'Haaptstad an och gréisst Stad ass [[Vilnius]].

== Geschicht ==
Virum 11. Mäerz 1991 war Litauen d'[[Litauesch Sozialistesch Sowjetrepublik]].
[[2004]] gouf Litaue Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] a vun der [[NATO]].&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html|Titel=Vor 20 Jahren: Größte Erweiterung der Nato|Gekuckt=22.07.2025|Datum=28.03.2024|Wierk=www.merkur.de|Sprooch=de|archivedate=2024-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406014834/https://www.merkur.de/politik/vor-20-jahren-groesste-erweiterung-der-nato-zr-92918740.html}}&lt;/ref&gt; Den 21. Dezember 2007 ass et dem [[Schengen-Raum]] an den 1. Januar 2015 der [[Eurozon]] bäigetrueden.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/595611.html|Titel=Elo 19 Memberen: Litauen ass der Eurozon bäigetrueden|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;

== Literatur ==
* Audra Kairienė, ''Lituanie: Histoire - Nature - Culture - Villes'' ; Vilnius (R. Paknio leidykla), 2008; 112 Säiten (ill.); aus dem Litaueschen iwwersat vun der Caroline Paliulis. ISBN 978-9955-736-14-1

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.president.lt Offiziell Säit vum President] {{fr}} {{en}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Navigatioun NATO}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Litauen| ]]</text>
      <sha1>4vnh1dbic74myl76m725rxguuv1ha8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sowjetunioun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12193</id>
    <revision>
      <id>2704864</id>
      <parentid>2690181</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4411" sha1="73snbc0ldep917yocljr76jiay707io" xml:space="preserve">{{Infobox Land
 | Numm = Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик&lt;br&gt;Sojus Sowjetskich Sozialistitscheskich Respublik&lt;br&gt;Unioun vun de Sozialistesche Sowjetrepubliken
 | Fändel = Flag_of_the_Soviet_Union.svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun der Sowjetunioun
 | Wopen = Coat of arms of the Soviet Union 1.svg
 | Wope Breet = 100px
 | Wopen Artikel = Wope vun der Sowjetunioun
 | National Devise = Пролета́рии всех стран, соединя́йтесь! &lt;br&gt;Proletarii wsech stran, sojedinjajtes!&lt;br&gt;Proletarier vun alle Länner, vereenegt iech!
 | Kaart= Union_of_Soviet_Socialist_Republics_%28orthographic_projection%29.svg
 | Kaart Breet = 200px
 | Offiziell Sprooch =
 | Haaptstad = [[Moskau]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = Sozialistesch Räterepublik
 | Landeschef Titel = 
 | Landeschef = 
 | Regierungschef Titel = 
 | Regierungschef =
 | Fläch Plaz = 1
 | Total Fläch =
 | Waasserfläch = 
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 13
 | Virgänger = [[Russescht Keeserräich]]
 | Grënnung = [[30. Dezember]] [[1922]]
 | Onofhängegkeet =
 | Opléisung = [[8. Dezember]] [[1991]]
 | Nofollger = [[Armenien]]&lt;br&gt;[[Aserbaidjan]]&lt;br&gt;[[Wäissrussland]]&lt;br&gt;[[Estland]]&lt;br&gt;[[Georgien]]&lt;br&gt;[[Kasachstan]]&lt;br&gt;[[Kirgisistan]]&lt;br&gt;[[Lettland]]&lt;br&gt;[[Litauen]]&lt;br&gt;[[Moldawien]]&lt;br&gt;[[Russland]]&lt;br&gt;[[Tadjikistan]]&lt;br&gt;[[Turkmenistan]]&lt;br&gt;[[Ukrain]]&lt;br&gt;[[Usbekistan]]
 | Nationalfeierdag = [[7. Oktober]]
 | Nationalhymn = [[D'International]] (1922-1944)&lt;br&gt;[[Gimn Sowjetskowo Sojusa]] (1944-1991)
 | Wärung = [[Sowjetesche Rubel]] (SUR)
 | Zäitzon = +2 bis +12
 | Internet TLD = [[.su]]
 | Telefonsprefix = +7 (gëtt bis haut vu Russland a Kasachstan gebraucht)
 | Notizen =
 | Extra Bild = USSR Republics Numbered Alphabetically.png|thumb|300px|Déi 15 sowjetesch Republicken
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Unioun vun de Sozialistesche Sowjetrepubliken''' (kuerz '''UdSSR''' oder '''Sowjetunioun''', respektiv op Russesch ''Союз Советских Социалистических Республик'', kuerz ''СССР'') war e Staat an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]], an an [[Asien|Nordasien]], dee vum [[30. Dezember]] [[1922]] bis zum [[8. Dezember]] [[1991]] bestanen huet.

D'Sowjetunioun huet aus 15 verschiddenen, theoreetesch gläichberechtegte Republicke bestanen. An der Praxis war awer d'Russesch Federatioun, déi [[1990]] 78% vun der ganzer Fläch duergestallt huet, staark predominant. Déi Federatioun war wärend der [[Oktoberrevolutioun]] vum [[7. November]] [[1917]] aus dem Kär vum [[Zareräich]] ervirgaangen, a sollt no der Opléisung vun der Sowjetunioun 1991 den haitege Staat [[Russland]] bilden.

D'Sowjetunion war de geographesch gréisste Staat an der Geschicht vun der Mënschheet.

Déi 15 eenzel Republicke waren:
# [[Armenien]]
# [[Aserbaidjan]]
# [[Wäissrussland]]
# [[Estland]]
# [[Georgien]]
# [[Kasachstan]]
# [[Kirgisistan]]
# [[Lettland]]
# [[Litauen]]
# [[Moldawien]]
# [[Russland]]
# [[Tadjikistan]]
# [[Turkmenistan]]
# [[Ukrain]]
# [[Usbekistan]]

== Geographie ==
Mat 22,4 Millioune [[Quadratkilometer]] huet den Territoire vun der Sowjetunioun ee Sechstel vun der Äerduewerfläch,&lt;!--Et ass Uewerfläch an net Iwwerfläch c.f. DFL--&gt; déi iwwer dem Waasser läit, bedeckt, a war domat dat gréisst Land vun der Welt.

Vum [[Baltescht Mier|Baltesche Mier]] bis bei de [[Pazifik]] sinn et 10.000 Kilometer, a vum [[arkteschen Ozean]] bis un d'[[Afghanistan|afghanesch]] Grenz sinn et 5.000 Kilometer. Westlech vum [[Ural]] läit dat osteuropäescht Déifland. Ëstlech vum Ural erstrecke sech fir d'éischt dat [[Sibirien|Westsibirescht]] Déifland an déi [[Kasachstan|kasachesch]] Stepp, da kënnt dat Ostsibirescht Héichland. Am Süde sinn eng ganz Rëtsch vu Biergmassiver: de [[Kaukasus]], de [[Pamir]] mam [[Pik Kommunismus]]&lt;!--Pik ass hei en entlehnt russescht Wuert an heescht Spëtzt, Pick ass Lëtzebuergesch--&gt; (den héchste Bierg vun der Sowjetunioun), den [[Tian Shan]], den [[Altai]], d'[[Werchojansker Bierger|Werchojansker Biergketten]], d'[[Tscherskibierger]] an als lescht d'Vulkanketten op der Hallefinsel [[Kamtschatka]]. Am grousse Ganze besteet déi sowjetesch Geographie haaptsächlech aus Plainen a Plateauen.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Sowjetunioun| ]]</text>
      <sha1>73snbc0ldep917yocljr76jiay707io</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kroatien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13222</id>
    <revision>
      <id>2704946</id>
      <parentid>2690097</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T07:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3263" sha1="fnm1e54xgvuju4hza522qy13cbxcgwa" xml:space="preserve">{{SkizzGeoKRO}}
{{Infobox Land
 | Numm = Republika Hrvatska
 | Fändel = Flag of Croatia.svg{{!}}border
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vu Kroatien
 | Wopen = Croatian Coat of Arms.svg
 | Wope Breet = 80px
 | Wopen Artikel = Wope vu Kroatien
 | National Devise =
 | Kaart= EU-Croatia.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Kroatesch]], an [[Istrien]] zousätzlech [[Italieenesch]], lokal och [[Serbesch]] an [[Ungaresch]]
 | Haaptstad = [[Zagreb]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 124
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 78,41
 | Virgänger = [[Jugoslawien]]
 | Onofhängegkeet = [[25. Juni]] [[1991]]
 | Nationalfeierdag = [[25. Juni]]
 | Nationalhymn = [[Lijepa naša domovino]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/5/5b/CroatiaX.ogg (Lauschteren)]
 | Wärung = [[Euro]] (EUR)
 | Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
 | Internet TLD = [[.hr]]
 | Telefonsprefix = +385
 | Notizen =
 | Extra Bild = Hr-map.png
 | Extra Bild2 =
}}
'''Kroatien''' ([[kroatesch]]: ''Republika Hrvatska'') ass eng Republik am südëstlechen [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land huet d'Form vun engem Croissant: de westleche Wutz besteet aus 1.777&amp;nbsp;km Küst um [[Adriatesche Mier]], d'Häerzstéck mat der Haaptstad [[Zagreb]] läit agekäilt tëscht [[Slowenien]] am Norden a [[Bosnien an Herzegowina]] am Süden, an den ëstleche Wutz grenzt un [[Ungarn]] a [[Serbien]].

Kroatien gouf den 1. Abrëll 2009 Member vun der [[NATO]] an den [[1. Juli]] [[2013]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]].&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/448583.html|Titel=Kroatien ass vun elo u Member vun der EU|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt; Den 1. Januar 2023 gouf Kroatie Member vun der [[Eurozon]], an dem [[Schengen-Raum]].&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/international/a/2011291.html|Titel=Vum 1. Januar un: Kroatien huet offiziell den Euro an ass Member vum Schengenraum|Gekuckt=22.07.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;

== Geographie ==
=== Stied ===
* [[Zagreb]], 973.667 Awunner 
* [[Split]], 205.694 Awunner 
* [[Rijeka]] (Fiume), 144.043 Awunner 
* [[Osijek]], 114.616 Awunner
* [[Zadar]], 72.718 Awunner
* [[Slavonski Brod]], 64.612 Awunner
* ...
* [[Dubrovnik]], 43.770 Awunner
* [[Rovinj]], 14.234 Awunner

=== Inselen a Kroatien ===

* [[Krk]] 409,90&amp;nbsp;km² 
* [[Cres]] 405,78&amp;nbsp;km² 
* [[Brač]] 394,57&amp;nbsp;km² 
* [[Hvar]] 299,66&amp;nbsp;km² 
* [[Pag]] 284,56&amp;nbsp;km² 
* [[Korčula]] 276,03&amp;nbsp;km²

Zu Kroatie gehéieren 1.185 Inselen, vun deenen der 47 bewunnt sinn.

== Kuckt och ==
* [[Istrien]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* {{en}} [http://www.vlada.hr/en Site vun der kroatescher Regierung]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20100723214958/http://www.mfa.hr/MVP.asp?pcpid=41 Basisfakten op der Säit vum kroateschen Ausseministère]
* {{en}} [http://www.croatia.hr/ www.croatia.hr] Tourismus a Kroatien

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Navigatioun NATO}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Kroatien| ]]</text>
      <sha1>fnm1e54xgvuju4hza522qy13cbxcgwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Armenien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14604</id>
    <revision>
      <id>2704865</id>
      <parentid>2689995</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2704865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2552" sha1="lv032gtwchfkeip7kzm06nxcfyjfgld" xml:space="preserve">{{SkizzGeoARM}}
{{Infobox Land
 | Numm = Հայաստանի Հանրապետություն&lt;br&gt;Hayastani Hanrapetut‘yun
 | Fändel = Flag_of_Armenia.svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Armeenesche Fändel
 | Wopen = Coat of arms of Armenia.svg
 | Wope Breet = 100px
 | Wopen Artikel = Armeenesche Wopen
 | National Devise =
 | Kaart= Armenia in its region.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Armeenesch]]
 | Haaptstad = [[Eriwan]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 138
 | Waasserfläch = 4,5
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 100,8
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]&lt;br&gt; den [[21. September]] [[1991]]
| Nationalfeierdag = [[21. September]]
 | Nationalhymn = [[Mer Hayrenik]]
 | Wärung = [[Dram]]
 | Zäitzon = +4
 | Internet TLD = [[.am]]
 | Telefonsprefix = +374
 | Notizen =
 | Extra Bild = Un-armenia.png
 | Extra Bild2 =
}}
'''Armenien''' ([[Armeenesch|armen]].: ''Հայաստան/Hayastan'') ass eng Republik a [[Asien|Westasien]], am [[Kaukasus]]. D'Land grenzt am Norden u [[Georgien]], am Osten un den [[Aserbaidjan]], an am Süden un den [[Iran]] an un d'aserbaidjanesch [[Exklav]] [[Nachitschewan]]. Am Westen ass d'[[Tierkei]] den direkten Noper. Déi fréier [[Armeenesch Sozialistesch Sowjetrepublik]] gouf [[1991]] vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg.

D'baussepolitesch Relatioune mat der Tierkei, an apaart déi mat Asberbaidschan bleiwe viru ferm strapazéiert. [[1992]] sinn d'Konflikter ëm d'Regioun [[Biergkarabach]] am haitegen Aserbaidjan zu engem bluddege [[Krich]] mam Nopeschland eskaléiert. Och nach nom [[Waffestëllstand]] vun [[1994]] besetzt Armenien ronn 15&amp;nbsp;% vun der Géigend. D'Friddensverhandlungen tëscht de Parteie stagnéieren zanterhier.

== Kuckt och ==
* [[Armeenier]]
* [[Vëlkermuerd un den Armeenier]] 
* [[Lëscht vu bekannten Armeenier]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.gov.am/en/ Regierung vun der Republik Armenien] {{en}}
* [http://www.armenica.org Geschicht vun Armenien] {{en}} 
* [https://web.archive.org/web/20220211192145/http://theforgotten.org/ Den tierkesche Genozid um armeenesche Vollek] {{en}} 
* [https://web.archive.org/web/20080516144258/http://www.armenianow.com/ Online-Zeitung ArmeniaNow.com] {{en}}

{{Navigatioun Länner an Asien}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Armenien| ]]
[[Kategorie:Republicken]]</text>
      <sha1>lv032gtwchfkeip7kzm06nxcfyjfgld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aserbaidjan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14619</id>
    <revision>
      <id>2704866</id>
      <parentid>2689997</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2947" sha1="i70xeztvk7afifptm32fd22vcz1u9zc" xml:space="preserve">{{SkizzGeoASB}}
{{Infobox Land
 | Numm = Azərbaycan Respublikası
 | Fändel = Flag of Azerbaijan.svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vum Aserbaidjan
 | Wopen = Coat of arms of Azerbaijan.svg
 | Wope Breet =
 | Wopen Artikel = Wope vum Aserbaidjan
 | National Devise =
 | Kaart= Azerbaijan in its region.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Aserbaidjanesch]]
 | Haaptstad = [[Baku]]
 | Haaptstad Awunner =
| Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
| Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 112
 | Waasserfläch = 0,6
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz = 89
 | Bevëlkerungsdicht = 105,8
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]],&lt;br&gt;den [[30. August]] [[1991]]
| Nationalfeierdag = [[28. Mee]]
 | Nationalhymn = [[Azərbaycan Marşı]]
 | Wärung = [[Manat]]
 | Zäitzon = +4
 | Internet TLD = [[.az]]
 | Telefonsprefix = +994
 | Notizen =
 | Extra Bild = Azerbaijan - Location Map (2013) - AZE - UNOCHA.svg
 | Extra Bild2 =
}}
Den '''Aserbaidjan''' ([[aserbaidjanesch]]: ''Azərbaycan'') ass eng Republik am Südweste vun [[Asien]], tëscht dem [[Kaspescht Mier|Kaspesche Mier]] an dem [[Kaukasus]]. Nopeschlänner sinn am Norde [[Russland]], am Nordweste [[Georgien]], am Süden den [[Iran]] an am Westen [[Armenien]]. D'[[Exklav]] [[Nachitschewan]], duerch armeenescht Staatsgebitt vum Kärland getrennt, huet am nordwestlechen Eck och nach 11 Kilometer Grenz mat der [[Tierkei]].
Déi fréier [[Aserbaidjanesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Aserbaidjanesch SSR]] gouf [[1991]] vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg.

D'[[Haaptstad]] vum Aserbaidjan heescht [[Baku]] (Bakı) an ass eng grouss a wichteg Hafestad um Kaspesche Mier.

Obwuel d'Staatsgebitt zanter der Sowjetzäit schonn den Numm „Aserbaidjan“ dréit, gëtt mat deem Numm ursprénglech e Gebitt bezeechent, dat méi wäit südlech läit an haut zum Staatsgebitt vum Iran gehéiert, an dat haut och nach den Numm [[Aserbaidjan (Iran)|Aserbaidjan]] dréit. D'Gebitt vum haitegen Aserbaidjan hat virdrun d'Nimm ''[[Aran]]'' an ''[[Albania]]''.

D'baussepolitesch Relatioune mat Armenie bleiwe viru ferm strapazéiert. [[1992]] sinn d'Konflikter ëm d'Regioun [[Biergkarabach]] am haitegen Aserbaidjan zu engem bluddege [[Krich]] mam Nopeschland eskaléiert. Och nach nom [[Waffestëllstand]] vun [[1994]] occupéiert Armenie ronn 15 % vun der Géigend. D'Friddensverhandlungen tëscht de Parteie stagnéieren zanterhier.

== Kuckt och ==
* [[Aserbaidjaner]]
* [[Lëscht vu bekannten Aserbaidjaner]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Azerbaijan|Aserbaidjan}}
* {{en}} [http://www.president.az/ www.president.az] Websäit vum President
* {{en}} [http://www.azerbaijan.az/ www.azerbaijan.az]

{{Navigatioun Länner an Asien}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Aserbaidjan| ]]
[[Kategorie:Republicken]]</text>
      <sha1>i70xeztvk7afifptm32fd22vcz1u9zc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tschechesch Republik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14670</id>
    <revision>
      <id>2704891</id>
      <parentid>2690203</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:45:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2901" sha1="4oiatxwzsmrb0h7f62p6m2lfdkki4ki" xml:space="preserve">{{SkizzGeoEUR}}
{{Infobox Land
 | Numm = Česká republika, Česko
 | Fändel = Flag of the Czech Republic.svg{{!}}border
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun Tschechien
 | Wopen = Coat of arms of the Czech Republic.svg
 | Wope Breet = 90px
 | Wopen Artikel = Wope vun Tschechien
 | National Devise = Pravda vítězí&lt;br&gt;(&quot;D'Wouregt gewënnt&quot;)
 | Kaart= EU-Czechia.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Tschechesch]]
 | Haaptstad = [[Prag]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 115
 | Waasserfläch = 2,12
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz = 86
 | Bevëlkerungsdicht = 136
 | Grënnung = [[1. Januar]] [[1993]]
 | Virgänger = [[Tschechoslowakei]]
 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1993]] (Tschechien)&lt;br&gt;[[28. Oktober]] [[1918]] (Tschechoslowakei)
 | Nationalfeierdag =
 | Nationalfeierdag = [[28. Oktober]]
 | Nationalhymn = [[Kde domov můj]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/d/dd/CzechX.ogg (Lauschteren)]
 | Wärung = [[Tschechesch Kroun]] (CZK)
 | Zäitzon = +1
 | Internet TLD = [[.cz]]
 | Telefonsprefix = +420
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Tschechesch Republik''' ([[tschechesch]]: ''Česká republika'') oder '''Tschechien''' (''Česko'') ass e Land a Mëtteleuropa. Et grenzt am Norden u [[Polen]], am Osten un d'[[Slowakei]], [[Éisträich]] am Süden, an [[Däitschland]] am Westen.

[[1918]], nodeem d'[[Éisträich-Ungarn|éisträischech-ungaresch]] Duebelmonarchie nom [[Éischte Weltkrich]] an d'Gette gaange war, gouf d'[[Tschechoslowakei]], de Virgängerstaat vum haitegen Tschechien an der Slowakei gegrënnt. Vun [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Nazidäitschland]] besat an opgeléist gouf d'Tschechoslowakei [[1945]] frësch opgeriicht a war vun [[1948]] un e kommunistesch regéierte Staat. D'Federatioun huet d&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;''Tschechesch Sozialistesch Republik'' an d'''Slowakesch Sozialistesch Republik'' um Pabeier gläichgestallt, gouf an der Praxis awer staark vun den Tscheschen dominéiert. Enn [[1989]], no de [[Samette Revolutioun|sametter Revolutioun]] huet d'Kommunistesch Partei der Oppositioun misse Plaz maachen. Den [[1. Januar]] [[1993]] sinn Tschechien an d'Slowakei offiziell vun enee getrennt hirer eegener Wee an d'Onofhängegkeet gaangen.

D'Tschechesch Republik ass zanter [[1999]] Member vun der [[NATO]] a vun [[2004]] un an der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]].

Haaptstad a gréisst Stad am Land ass [[Prag]].

== Kuckt och ==
* [[Regiounen an Tschechien]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.czech.cz Offiziell Säit vun der Tschechescher Republik: czech.cz]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Navigatioun NATO}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Tschechien| ]]</text>
      <sha1>4oiatxwzsmrb0h7f62p6m2lfdkki4ki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kasachstan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14681</id>
    <revision>
      <id>2704871</id>
      <parentid>2690089</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:07:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3194" sha1="c2589c6a65vs38id7jit0od75j9aull" xml:space="preserve">{{SkizzGeoKAS}}
{{Infobox Land
 | Numm = Қазақстан Республикасы&lt;br&gt;Qazaqstan Respublïkas
 | Fändel = Flag of Kazakhstan.svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vu Kasachstan
 | Wopen =Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Wope Breet = 80px
 | Wopen Artikel = Wope vu Kasachstan
 | National Devise =
 | Kaart= Kazakhstan in Asia.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Kasachesch]] (Nationalsprooch),&lt;br&gt;[[Russesch]] (offiziell Sprooch)
 | Haaptstad = [[Astana]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 9
 | Waasserfläch = 1,7
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 5,48
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]],&lt;br&gt; de [[16. Dezember]] [[1991]]
 | Nationalfeierdag = [[16. Dezember]]
 | Nationalhymn = [[Meniń Qazaqstanym]]
 | Wärung = [[Tenge|Teńge]] (KZT)
 | Zäitzon = +5&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.zakon.kz/obshestvo/6425975-kazakhstan-perekhodit-na-edinyy-chasovoy-poyas-chto-nuzhno-znat.html|Titel=Казахстан переходит на единый часовой пояс: что нужно знать|Sprooch=ru|Virnumm=|Familljennumm=|Editeur=[[zakon.kz]]|Datum=29.02.2024|Gekuckt=}}&lt;/ref&gt;
 | Internet TLD = [[.kz]]
 | Telefonsprefix = +7
 | Notizen =
 | Extra Bild = Un-kazakhstan.png
 | Extra Bild2 =
}}
'''Kasachstan''' (op [[Kasachesch]]: ''Qasaqstan'', op [[Russesch]]: ''Казахстан'') ass e Staat an [[Zentralasien]]. D'Land grenzt am Norden u [[Russland]], am Osten u [[China]], am Süden u [[Kirgisistan]], [[Usbekistan]] an [[Turkmenistan]] an am Westen u Russland an d'[[Kaspescht Mier]]. Streng geholl gehéiert de westleche Wupp vu Kasachstan geographesch nach zu [[Europa (Kontinent)|Europa]] well en nach westlech vum [[Ural (Floss)|Ural]] läit (ronn 5 % vum Staatsterritoire).

Den haitege Staat ass [[1991]] aus der fréierer [[Kasachesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kasachescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] ervirgaangen.

D'Haaptstad vu Kasachstan ass zanter 1997 [[Astana]].

De [[Weltraumgare|Kosmodrom]] am kasachesche [[Baikonur]] ass déi gréisst Rakéitestartplaz op der Welt. D'Infrastruktur ass bis 2050 un d'Russesch Federatioun verlount.

== Politik ==
Kasachstan ass zanter [[1991]] eng [[Presidialrepublik]], an där de Staatschef all 7 Joer direkt gewielt gëtt. D'Parlament besteet aus dem [[Ënnerhaus]] mat 77 Memberen, déi all 5 Joer gewielt ginn, an dem [[Senat]] mat 39 Memberen, déi fir 6 Joer gewielt sinn a vun deenen der 7 vum Staatpresident ernannt ginn. All 3 Joer sinn Deelwalen.

De Mindestalter fir kënne wielen ze goen ass 18 Joer.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20190810182052/http://en.government.kz/ Site vun der Regierung vu Kasachstan]
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20080927012949/http://www.akorda.kz/www/www_akorda_kz.nsf/index?openform&amp;lang=en Site vum President vu Kasachstan]

{{Navigatioun Länner an Asien}}
{{Autoritéitskontroll}}

{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Kasachstan| ]]</text>
      <sha1>c2589c6a65vs38id7jit0od75j9aull</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Slowenien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14712</id>
    <revision>
      <id>2704945</id>
      <parentid>2700746</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T07:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14534" sha1="t8eor9rgdb4mtrj3av7gdj46ife42p1" xml:space="preserve">{{Infobox Land
 | Numm = Republika Slovenija
 | Fändel = Flag of Slovenia.svg{{!}}border
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vu Slowenien
 | Wopen = Coat of Arms of Slovenia.svg
 | Wope Breet = 80px
 | Wopen Artikel = Wope vu Slowenien
 | National Devise =
 | Kaart= EU-Slovenia.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Sloweenesch]]
 | Haaptstad = [[Ljubljana]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|46|03|05.11|N|14|30|21.54|O}}
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 150
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 99,32
 | Virgänger = [[Jugoslawien]]
 | Onofhängegkeet = [[25. Juni]] [[1991]]&lt;br&gt;(Onofhängegkeetserklärung)
 | Nationalfeierdag = [[25. Juni]]
 | Nationalhymn = [[Zdravljica]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/1/1d/SloveniaX.ogg Lauschteren]
 | Wärung = [[Euro]] (EUR)
 | Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
 | Internet TLD = [[.si]]
 | Telefonsprefix = +386
 | Notizen =
 | Extra Bild = Slovenia map.png
 | Extra Bild2 =
}}
'''Slowenien''' (Sloweenesch: Slovenija) ass eng Republik an Europa, déi un [[Italien]], [[Éisträich]], [[Ungarn]], [[Kroatien]] an d'[[Adria]] grenzt. De Süde vu Slowenie gëtt dem [[Balkan]] respektiv der [[Balkanhallefinsel]] zougerechent.

Slowenien huet sech de 25. Juni 1991 vu Jugoslawien onofhängeg gemaach. D'Land gouf den 1. Mee 2004 mat néng anere Länner Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]]. Den 1. Januar 2007 gouf den [[Euro]], deen de [[sloweeneschen Tolar]] ofgeléist huet, agefouert.

Haaptstad vu Slowenien ass mat ronn 260.000 Awunner [[Ljubljana]]. Si läit zentral an ass doduerch Dréischeif vum Verkéier.

== Geographie ==
[[Fichier:Triglav.jpg|thumb|left|250px|Den [[Triglav]] an de [[Julesch Alpen|Juleschen Alpen]]]]
Trotz senge klengen Dimensiounen (24 % vun Éisträich) sinn a Slowenien d'Landschafte ganz verschidden. Am Nordweste läit d'Biergkette vun de [[Julesch Alpen|Juleschen Alpen]], [[Karawanken]] a [[Steiner Alpen]], déi geologesch zu de südleche [[Südlech Kalkalpen|Kalkalpe]] gehéieren. Am Nationalpark Triglav läit déi héchst Spëtzt vum [[Triglav]] (2.864 m), héchste Punkt vum Land, no deem de sloweenesche Nationalpark genannt ass, deen och am sloweeneschen Nationalwope säin Ausdrock fënnt.

Vun de véier wichtegste [[Floss|Flëss]] hunn der zwéin hir Quell an de Juleschen Alpen – d'[[Isonzo|Soča]] (ital. Isonzo) an d'[[Save]] (slow. Sava). Déi zwéi gréisst Flëss kommen awer aus [[Éisträich]], nämlech d'[[Drau]] (slow. Drava) an d'[[Mur]] (slow. Mura). Wärend d'Soča an hirem ënneschte Laf italieenesche Buedem bewässert, an an d'[[Adriatescht Mier|Adria]] leeft, fléissen d'Save, d'Drau an hiren Niewefloss, d'Mur, no Osten an d'[[Donau]] (D'Mëndung ass a [[Kroatien]] respektiv Serbien). &lt;br&gt; Iwwer d'Hallschent vun der Landesfläch besteet aus Bëscher.

Am Nordoste vum Land dominéiere mëttelhéich Bierger an hiwweleg Landschaften, déi nordëstlech vun der Mur an d'Flaachland an an d'Hiwwele vum [[Iwwermur]]-Gebitt (sloween. [[Prekmurje]]) iwwergeet, wärend an der Mëndungsgéigend Drau-Mur déi 50x20&amp;nbsp;km² grouss &quot;Murinsel&quot; [[Medimurje]] scho gréisstendeels op kroateschem Staatsgebitt läit. An der Mëtt an am Süde vum Land, en Deel vun der Hallefinsel [[Istrien]], fënnt ee grouss typesch [[Karst]]flächen. Am äusserste Südweste vum Land läit déi 47&amp;nbsp;km laang Küst laanscht d'Adriatescht Mier. Dat ass den déifste Punkt vum Land. Zanter datt Slowenien sech vum fréiere Jugoslawie getrennt huet, huet Slowenien en eegene Mierkorridor, iwwer deen et elo mat [[Kroatien]] abezunn iwwer de Schëffsverkéier verhandelt.

== Klima ==
De Südweste vum Land ass e [[mediterrane Klima]] mat waarme Summeren a mëlle, fiichte Wanteren. Bannen am Land huet d'Klima e kontinentale Charakter.

== Bevëlkerung ==
* Ethnesch Struktur: 83,06 % [[Sloweenen]], 1,98 % [[Serben]], 1,81 % [[Kroaten]], 1,1 % [[Bosnier]], kleng autochthon Minoritéite vun [[Italieener]] an [[Istrien]] (0,11 %), [[Magyaren|Ungarn]] an der ëstlecher Regioun [[Prekmurje]] (0,32 %), souwéi Aléisträicher (0,03 %, dt. Mammesprooch: 0,1 %, dorënner eng kleng Grupp vu [[Gottscheer]] déi iwwereg bliwwe sinn). Bei 8,90 % vun der Bevëlkerung ass et net méiglech se ethnesch ze klasséieren, well keng Donnéeë virleien.
=== Gréisser Stied ===
* Stied: [[Ljubljana]] 264.012 Awunner, [[Maribor]] (110.000), [[Celje]] (''Cilli'', 41.000), [[Kranj]] (37.000), [[Nova Gorica]] (36.000), [[Velenje]] (26.500), [[Koper]] (25.000), [[Novo Mesto]] (23.000) a [[Ptuj]] (23.000).

=== Relioun ===
Bei enger Vollekszielung vun 2002 bekenne sech 57,8 % vun de Sloweenen zur [[Réimesch-Katholesch Kirche|Réimesch-Katholescher Kierch]], 2,5 % si [[Moslem]]en, 2,3 % [[Orthodox Kierch|orthodox]], 0,9 % [[Protestanten]].(Als &quot;Gleeweg, ouni Konfessioun&quot; bezeechne sech 3,5 % vun de Sloweenen, als [[Atheismus|Atheisten]] 10,1 %. Bei 22,8 % vun de Sloweene feelt d'Ausso).

== Geschicht ==
Et gëtt allgemeng ugeholl, datt sech déi slawesch Virfare vun de Sloweenen am [[6. Joerhonnert]] an d'Gebitt vum haitege Slowenien komm sinn a sech do niddergelooss hunn. Am [[7. Joerhonnert]] ass dat slawescht Fürstentum [[Karantanien]] (Karantanija) am haitege Kärnten entstanen, den éischte Staat, slawescher Herkunft dee villes mat de sloweenesche Virfare gemeinsam hat. Och wann et weeder eng territorial nach eng politesch Verbindung mat de Sloweene gouf, gëtt dëst Fürstentum allgemeng a Slovenien als éischte Sloweenestaat gesinn. Am Verlaf vun den zwee follgende Joerhonnerte koum Karantanie fir d'éischt ënner bayeresch, an du fränkesch Herrschaft. An der Mëtt vum 10. Joerhonnert war no der Victoire vum Kinnek a spéidere Keeser [[Otto I. (HRR)|Otto I.]] an der [[Schluecht um Lechfeld]] (bei Augsburg) de Wee fir d'Kolonisatioun am Oste vum [[Hellegt Réimesche Räich|Hellege Réimesche Räich]] fräi. An der Mëtt vum 13. Joerhonnert goufe grouss Géigende vu Slowenien habsburgesch, mat Ausnam vun der Grofschaft vun der Sanegg zu [[Cilli]] (Celje). Duerno stoung Slowenien bis zum Enn vum [[Éischte Weltkrich]] - mat enger kurzer Ënnerbriechung wärend den [[Koalitiounskricher|Napoleonesche Kricher]] - ënner habsburgescher Herrschaft.

Am [[19. Joerhonnert]] huet d'''Nationalbewusstsein'' ëmmer méi zougeholl an dat huet 1918 zur Proklamatioun vum [[Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweenen|Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweene]] gefouert; [[Italien]] huet duerop hin d'sloweenesch Küsteregioun, déi d'Kinnekräich dunn 1920 am [[Grenzvertrag vu Rapallo]] offiziell kritt hat, missen ofginn. Dat huet zu Ausenanersetzunge mat Italie gefouert. Okkupéiert vun de slaweschen Truppe gouf déi deemoleg Untersteiermark mat der Haaptstad Marburg ouni Referendum u Jugoslawien ugeschloss. 1929 ass d'Land dunn no engem Staatsstreech an d'[[Kinnekräich Jugoslawien]] ëmbenannt gi. Doduerch hunn d'Serben am Kinnekräich ëmmer méi dominéiert. Ausserdeem hunn d'Sloweenen de Verloscht vun hirer Küsteregioun staark bedauert. Well sech de Kinnek den Achsemuechte rapprochéiert huet, koum et zu Opstänn, an de Kinnek gouf ofgesat. Doropshin hunn d'Achsemuechte reagéiert; si sinn 1941 kurzerhand a ganz Jugoslawien ageréckt an hu Slowenien ënner Italien, Ungarn an Däitschland opgedeelt. Dat hat zur Folleg, datt onmëttelbar duerno eng vu Kommunisten dominéiert Fräiheetsfront ([[Osvobodilna Fronta]]) gegrënnt gouf. Eng Rei vu Partisaneverbänn hu sech forméiert. Nom [[Zweete Weltkrich]] gouf souzesoen déi ganz däitschsproocheg Minoritéit aus Revanche verdriwwen. Massakere sinn och net ausbliwwen.

Nom zweete Weltkrich ass den 29. November 1945 d'[[Jugoslawien|Demokratesch Federativ Volleksrepublik Jugoslawien]], déi sech 1963 a Sozialistesch Federativ Republik Jugoslawien (SFRJ) ëmgedeeft huet, gegrënnt ginn. Déi staark Onzefriddenheet mat der [[Belgrad]]er Regierung ass an den 1980er Joren ëmmer méi gewuess an et koum de 25. Juni 1991 zu enger [[Onofhängegkeetserklärung]] vu Slowenien. Jugoslawesch Truppe sinn amarschéiert an d'Sloweenen hu sech mat Erfolleg géint si gewiert. D'Ausscheedung aus der Jugoslawescher Republik ass zimmlech ouni gréisser Problemer erfollegt an den 23. Dezember 1991 huet sech Slowenien eng demokratesch Verfassung nom europäesche Virbild ginn. Slowenie gouf kuerzerhand vun allen europäesche Länner unerkannt, Bäitrëttsverhandlunge mat der EU opgeholl, wat den 1. Mee 2004 zu sengem Bäitrëtt gefouert huet. Vum 8. Oktober 1991 bis den 31. Dezember 2006 war déi offiziell Wärung den [[Tolar]]. Den 1. Januar 2007 gouf et Member vun der [[Eurozon]].
[[Fichier:Piran Tartini-Platz Panoramabild.jpg|thumb|center|900px|Tartini-Plaz zu Piran]]

== Politesch Situatioun ==
Ieweschte Chef vun der Republik Slowenien ass de [[Statspresident (Slowenien)|President]], deen awer haaptsächlech nëmmen eng representativ Funktion ausübt an all fënnef Joer direkt vum Vollek gewielt gëtt. Hien ass en Deel vum exekutive Pouvoir, deen hien zesumme mam Ministerpresident a mat der Ënnerstëtzung vum Ministerrot ausübt. Dës béid gi vun der Nationalversammlung gewielt.

Dat sloweenescht Parlament besteet aus zwou Chamberen: Der [[Nationalversammlung (Slowenien)|Nationalversammlung]] (''Državni zbor'') a dem [[Nationalrot (Slowenien)|Nationalrot]] (''Državni svet''). D'Nationalversammlung setzt sech aus 90 Deputéierten zesummen, déi zum Deel duerch eng direkt Wal respektiv op Basis vun engem Proporzsystem bestëmmt ginn. Déi autonom Minoritéite vun Italieener an Ungarn profitéiere vun engem garantéierte Volleksgruppemandat. A Froen, déi sech exklusiv op d'Rechter vun der Minoritéit bezéien, hunn dës Volleksgruppendeputéiert en absolut [[Vetorecht]].

An den Nationalrot gi 40 Deputéierten aus sozialen, wirtschaftlechen a regionalen Interessesgruppe geschéckt. D'Parlamentswale ginn all véier Joer ofgehalen.

Am Kader vun der [[NATO-Osterweiderung]] gouf Slowenien den 29. Mäerz 2004 Member vun der [[NATO]]. Zanter dem 1. Mee 2004 ass et an der [[Europäesch Unioun|Europäeschen Unioun]].

== Verwaltungsglidderung ==
Slowenien ass an '''210 Gemengen''' (sloweenesch ''občine'', Sg. ''občina''), dorënner eelef Stadgemengen, opgedeelt. Iwwer d'Schafe vu Regioune gëtt nogeduecht.

=== Bezéiungen zu Lëtzebuerg ===
Slowenien ënnerhält gutt Bezéiungen zu Lëtzebuerg. Am Zweete Weltkrich gouf nämlech déi lëtzebuergesch Fräiwellegekompanie vun den Däitschen no Slowenien versat, fir do géint d'Partisanen agesat kënne ze ginn. D'Lëtzebuerger hunn du gemeutert a goufen du vun den Däitschen an de Prisong oder an d'Kazett gestach. D'Sloweenen, déi zu hinnen Zougank haten hu si heemlech versuergt. D'Sloweenen hunn hinnen héich ugerechent, datt si sech geweigert hunn, fir op d'Partisanen ze schéissen. Zanter deemools sti lëtzebuergesch a sloweenesch betraffe Familljen nach ëmmer an enker Bezéiung.

An der [[Weltbank]] an am [[Internationale Wärungsfong]] si Lëtzebuer a Slwenien des Weideren an der selwechter Grupp a ginn an hire Verwaltungsréit duerch een an de selwechten Exekutivdirekter vertrueden. Dat trëfft och fir d'[[Banque Européenne pour la Reconstruction et le Développement|BERD]] zou.

== Wirtschaft a Verkéier ==

[[Fichier:Pogled na Koper iz Semedele.jpg|left|thumb|300px|De Mierhafe vu Koper]]
Vu sämtleche Länner aus Osteuropa, déi der Europäescher Communautéit nei bäigetratt sinn, ass Slowenien de Musterschüler, dat Land, wou d'Privatisatioun am beschten iwwer d'Bün gaangen ass a wou d'Ekonomie sech eenegermoossen, ouni allzegrouss Schwieregkeeten, un de westleche Standard ugepasst huet. 
Slowenien huet eng gemëscht Wirtschaft, déi op der enger Säit op déi lokal Traditioune vum Handwierk an der Landwirtschaft opgebaut ass, an zum aneren den Usprëch vu modernen Dengschtleeschtunge gerecht gëtt. Slowenien ass mat knapps zwou Milliounen Awunner zwar e klengt Land, ass awer wirtschaftlech ganz gesond.

Pro-Kapp läit d'Akommes vun de Sloweenen am europäesche Mëttelfeld. Zanter dem 1. Januar 2007 ass den [[Euro]] déi offiziell Wärung vu Slowenien.

=== Landwirtschaft ===
Slowenien ass bekannt fir säi Wäibau. Virun allem de Wäin aus der Ënnersteiermark gëtt gréisstendeels no Däitschland an Éisträich exportiert.

=== Industrie ===
An der Industrie si ronn 40 % vun der aktiver Bevëlkerung beschäftegt. D'Liewensmëttelindustrie huet mat iwwer 10 % de gréissten Undeel un der gesamter Industrieproduktioun. Nieft hir sinn d'Elektro- an d'Elektronikindustrie (zirka 10 %), d'Metallveraarbechtung an de Maschinnebau (10 %) wéi och déi cheemesch a pharmazeutesch Industrie (9 %) vu gréisserer Bedeitung. Eng nei Industriebranche, déi ëmmer méi Bedeitung kritt ass d'Automobilindustrie (an d'Automobilzouliwwerungsbranche am wäitste Sënn) ë.&amp;nbsp;a. wéinst den neie Renault-Wierker.

=== Déngschtleeschtungen ===
Zanter senger Onofhänegkeet am Joer [[1991]] huet Slowenien säin [[Déngschtleeschtungssecteur]] staark ausgebaut; e begräift mëttlerweil 53 % vun den Aarbechtsplazen am Land. Slowenien huet ee fir Mëtteleuropa gutt ausgebaute Verkéierssystem. Nieft de kulturellen a wirtschaftlechen Zentren zu [[Ljubljana]], Haaptstad mat eegenem internationale [[Fluchhafen]]) a [[Maribor]] besti virun allem an de Juleschen Alpen an un der Küst vum [[Adriatescht Mier|Adriatesche Mier]] gutt ausgebaut Strukture fir d'Entwécklung vum Tourismus.

Iwwer de Mierhafe vu [[Koper]] huet Slowenien Schëffsverbindunge mat der ganzer Welt an ass en Duerchganksland fir Wueren no Mëtteleuropa.

== Literatur ==
* Hösler, Joachim: ''Slowenien. Von den Anfängen bis zur Gegenwart.'' Regensburg: Friedrich Pustet, 2006. ISBN 3-7917-2004-X
* Rehder, Petra: ''Slowenien''. München, 1999. ISBN 978-3-406-39879-7
* Sowards, Steven W.: ''Moderne Geschichte des Balkans. Der Balkan im Zeitalter des Nationalismus''. Seuzach, Schweiz: G. Liebetrau, 2004. ISBN 3-8334-0977-0 (BoD)
* MERIAN: ''Slowenien'', Jahreszeiten Verlag GmbH, Hamburg

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.slovenia.si/ Slovenia.si Informationssäit iwwer Slowenien (en)]
* [http://hiking.slovenia.flowiktionary.org Bierger a Slowenien (en)]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Navigatioun NATO}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Slowenien| ]]</text>
      <sha1>t8eor9rgdb4mtrj3av7gdj46ife42p1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Slowakei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14713</id>
    <revision>
      <id>2704892</id>
      <parentid>2690177</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2190" sha1="bwljwtybgg9i8p724xyi4kwlolalohs" xml:space="preserve">{{SkizzGeoSlowakei}}
{{Infobox Land
 | Numm = Slovenská republika
 | Fändel = Flag of Slovakia.svg{{!}}border
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun der Slowakei
 | Wopen = Coat of Arms of Slovakia.svg
 | Wope Breet = 90px
 | Wopen Artikel = Wope vun der Slowakei
 | National Devise =
 | Kaart= EU-Slovakia.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Slowakesch]]
 | Haaptstad = [[Bratislava]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 127
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 110
 | Grënnung = [[1. Januar]] [[1993]]
 | Virgänger = [[Tschechoslowakei]]
 | Onofhängegkeet = [[1. Januar]] [[1993]]
 | Nationalfeierdag = [[1. September]]
 | Nationalhymn = [[Nad Tatrou sa blýska]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/4/4a/SlovakX.ogg (Lauschteren)]
 | Wärung = [[Euro]] (EUR)
 | Zäitzon = +1
 | Internet TLD = [[.sk]]
 | Telefonsprefix = +421
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Slowakei''' ([[slowakesch]]: ''Slovensko'') ass eng Republik a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Slowakei grenzt am Westen un d'[[Tschechesch Republik]] an [[Éisträich]], am Norden u [[Polen]], am Osten un d'[[Ukrain]] an am Süden un [[Ungarn]].

D'Slowakesch Republik ass zanter [[2004]] Member an der [[NATO]] an der [[Europäesch Unioun|EU]].

Gréisst Stad an anengems d'Haaptstad ass [[Bratislava]].

== Geschicht ==
{{Kapitel Info feelt}}

D'Slowakesch Republik gouf a Konsequenz vun der [[Samette Revolutioun|sametter Revolutioun]]&lt;ref&gt;An der Slowakei gouf se ''douce Revolutioun'' genannt.&lt;/ref&gt; den [[1. Januar]] [[1993]] onofhängeg. Dovirdru waren d'Slowakei an Tschechien zwou Deelrepublike vum gemeinsame Virgängerstaat [[Tschechoslowakei]].
Vun 1993 bis 2008 war déi offiziell Wärung d'[[Slowakesch Kroun]].

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* {{en}}[http://www.government.gov.sk/ Slowakesch Regierung]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Navigatioun NATO}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Slowakei| ]]</text>
      <sha1>bwljwtybgg9i8p724xyi4kwlolalohs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moldawien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14768</id>
    <revision>
      <id>2704875</id>
      <parentid>2690120</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1931" sha1="54lfhhmw4u76ve0tmoinorkd7i46kq0" xml:space="preserve">{{SkizzGeoEUR}}
{{Infobox Land
 | Numm = Republica Moldova
 | Fändel = Flag of Moldova.svg
 | Fändel Bildbreet= 135px
 | Fändel Artikel = Fändel vu Moldawien
 | Wopen = Coat of arms of Moldova.svg
 | Wope Breet = 80px
 | Wopen Artikel = Wope vu Molawien
 | National Devise =
 | Kaart = Europe-Moldova.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Rumänesch]]
 | Haaptstad = [[Chişinău]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 135
 | Waasserfläch = 1,4
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 83
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]] &lt;br&gt; de [[27. August]] [[1991]]
 | Nationalfeierdag = [[27. August]]
 | Nationalhymn = [[Limba Noastră]]&lt;br&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/lb/0/0e/MoldovaX.ogg (Lauschteren)]
 | Wärung = [[Moldawesche Leu|Leu]] (MDL)
 | Zäitzon = +2
 | Internet TLD = [[.md]]
 | Telefonsprefix = +373
 | Notizen =
 | Extra Bild = Karte_Moldawien_03_03.png
 | Extra Bild2 =
}}
D'Republik '''Moldawien''' (op [[Rumänesch]]&lt;ref&gt;https://www.rferl.org/a/moldova-romanian-official-language/25191455.html&lt;/ref&gt;/[[Moldawesch]]: ''Republica Moldova'') ass en onofhängege [[Staat]] am Oste vun [[Europa (Kontinent)|Europa]]. Am Weste an am Süde grenzt d'Land u [[Rumänien]] an am Norden an Oste stéisst s'un d'[[Ukrain]] an huet domat och keen direkten Zougank zum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]].

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20080201104525/http://www.moldova.md/en/start/ Offiziell Websäit vun der Republik Moldawien] {{en}}
* [http://gov.md/index.php?lng=en Site vun der moldawescher Regierung] {{en}}
* [http://www.turism.md/eng/ Moldawien Tourismus] {{en}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Moldawien| ]]</text>
      <sha1>54lfhhmw4u76ve0tmoinorkd7i46kq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>New York City</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19469</id>
    <revision>
      <id>2704913</id>
      <parentid>2643073</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T14:43:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CallahanKieranKiki420</username>
        <id>73107</id>
      </contributor>
      <origin>2704913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14703" sha1="6j2bzeikk3zmhsndap1wayl3e71yfoj" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft USA
 | Spëtznumm = Big Apple
 | Foto = NYC Montage 2011.jpg
}}
'''New York''' ass mat méi wéi 8 Milliounen Awunner bevëlkerungsméisseg déi gréisst Stad vun de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]]. Fir se vum Bundesstaat [[New York (Bundesstaat)|New York]], zu deem si gehéiert, z'ënnerscheeden, gëtt se och nach ''New York City'' genannt.

Hiert Gebitt vun 800,31 Quadratkilometer begräift déi fënnef Stadbezierker (&quot;boroughs&quot;) [[Manhattan]], [[Bronx]], [[Brooklyn]], [[Queens]] a [[Staten Island]]. D'[[Metropolregioun]] New York ass mat iwwer 20 Milliounen Awunner op 27.084 Quadratkilometer ee vun de wichtegste Wirtschaftsraim vun der Welt. D'Stad huet vill kuckeswäert Plazen a Gebaier, 500 Gallerien, ronn 150 Muséeën, méi wéi 100 Theateren, an eppes méi wéi 17.000 Restauranten.

Si ass eng vun de gréissten Handelsplaze vun der Welt an ass de Sëtz vu villen internationale Konzernen an internationalen Organisatiounen, wéi d'[[Vereent Natiounen]]. Si huet e groussen Hafen a genéisst Weltruff als Stad vun der Konscht an der Kultur.

== Geschicht ==
Déi éischt gebierteg New Yorker waren d'Lenape, en Algonquin-Vollek, dat an der Géigend tëschent dem Delaware- an dem Hudson-Floss gejot, gefëscht a Landwirtschaft bedriwwen huet. D'Europäer hunn ugefaangen d'Regioun am Ufank vum 16. Joerhonnert ze erforschen – zu deenen éischten hat de Giovanni da Verrazzano gehéiert, en Italier, deen d'Atlantikküst op an of gefuer ass op der Sich no engem Wee an Asien –, mä keen huet sech do néiergelooss bis 1824 [sic, 1624]. An deem Joer huet d'Hollännesch Westindien-Kompanie eng 30 Famillen geschéckt fir an enger klengster Siidlung op der „Nutten Island“ (der haiteger Governors Island) ze wunnen an ze schaffen, déi si Nei-Amsterdam genannt hunn. 1626 huet de Gouverneur-generale vun der Siidlung, de Peter Minuit, d'vill méi grouss Manhattan-Insel vun den Naturvölker fir 60 Gulden an Handelmëttel wéi Wierkzeeg, landwirtschaftlech Ausrüstung, Stoff a Wampum (Muschelekierzen) ofgekaaft. Manner wéi 300 Leit hu an Nei-Amsterdam gewunnt, wéi d'Siidlung op Manhattan plënnert ass. Si ass awer séier gewuess, an 1760 huet d'Stad (déi elo New York City genannt gouf; Bevëlkerung 18.000) de Boston iwwertraff fir déi zweetgréisst Stad an den amerikanesche Kolonien ze ginn. Fofzeg Joer méi spéit, mat enger Bevëlkerung vun 202.589, gouf si déi gréisst Stad an der westlecher Hemisphär. Haut liewen méi wéi 8 Millioune Mënschen an de fënnefbezierker vun der Stad.
1664 hunn d'Briten Nei-Amsterdam vun den Hollänner ageholl an hir en neie Numm ginn: New York City. Fir d'Joerhonnert duerno ass d'Bevëlkerung vun New York City méi grouss a méi divers ginn: Si huet Immigranten aus Holland, England, Frankräich an Däitschland ëmfaasst; Ierfdénger; an afrikanesch Sklaven.
An den 1760er an 1770er Joren war d'Stad en Zenter vun anti-brittescher Aktivitéit – zum Beispill hunn d'New Yorker, nodeems dat brittescht Parlament d'Stempelgesetz (Stamp Act) 1765 ugeholl hat, hir Geschäfter als Protest zougemaach an de kinneklechen Gouverneur a Effigie verbrannt. D'Stad war awer och strategesch wichteg, an d'Briten hunn probéiert si ze iwwerhuelen bal sou séier wéi den Onofhängegkeetskrich ugefaangen hat. Den 9. Juli 1776, nodeems d'Onofhängegkeetserklärung de Leit vun New York City virgelies ginn war, sinn si an de Bowling Green gestiermt, wou eng Statu vum Kinnek Georg III. stoung, déi vir vu sechs Joer opgeriicht gi war fir d'Opschafung vum Stempelgesetz ze feieren. D'Amerikaner sinn du vurdrun gaangen Seeler un d'Statu vum Kinnek Georg III. ze bannen an hunn si erofgerappt, fir si duerno an 42.000 Musketekugel fir d'Kontinentalarméi ze schmelzen. Am August 1776, trotz de beschte Beméiunge vun der Kontinentalarméi vum George Washington zu Brooklyn an Harlem Heights, ass New York City un d'Briten gefall. Si huet bis 1783 als eng brittesch Militärbasis gedéngt, wéi d'Briten d'Stad um Enn vum Krich evakuéiert hunn. Vu 1785 bis 1790 war New York City d'Haaptstad vun den Vereenegte Staate virun hirer Verleeung op Philadelphia am Joer 1790, an du schliisslech op Washington DC am Joer 1800.
D'Stad huet sech séier vum Krich erholl, an bis 1810 war si ee vun de wichtegsten Häfen vun der Natioun. Si huet eng besonnesch bedeitend Roll an der Kotengswirtschaft gespillt: Südlech Plantagenbesiitzer hunn hir Ernte un d'Ostfloss-Quai geschéckt, wou si an d'Spinnereie vu Manchester an aner englesch Industriestied geschëfft gouf. Dunn hunn Textilhersteller hir fäerdeg Wueren zeréck op New York geschéckt.
Mä et gouf kee einfache Wee fir Wueren hin an hier ze droen vun den wuessenden landwirtschaftleche Grenzgebidder am Norden a Westen bis 1817, wéi d'Aarbechten op engem 363-Meile-Kanal vum Hudson-Floss zum Erie-Séi ugefaangen hunn. Den Erie-Kanal gouf 1825 fäerdeggestallt. Endlech war New York City d'Handelshaaptstad vun der Natioun.
Wéi d'Stad gewuess ass, huet si aner infrastrukturell Verbesserunge gemaach. 1811 huet de „Commissioner's Plan“ en uerdentlecht Gitter vu Stroossen an Alleeën fir déi onentwéckelt Deeler vu Manhattan nërdlech vun der Houston Street etabléiert. 1837 huet den Bau vum Croton-Aquädukt ugefaangen, deen proppert Waasser fir déi wuessend Bevëlkerung vun der Stad zur Verfügung gestallt huet. Siwe Joer duerno huet d'Stad hir éischt kommunal Agence gegrënnt: d'Police Departement vun New York City (NYPD).
Mëttlerweil huet eng ëmmer méi grouss Zuel vun Immigranten, fir d'éischt aus Däitschland an Irland an den 1840er an 50er an du vun Süd- an Ostdäitschland [sic, Osteuropa], d'Gesiicht vun der Stad verännert. Si hunn sech a markanten etnesche Quartieren néiergelooss, Geschäfter ugefaangen, Gewerkschaften a politesch Organisatiounen bäigetrueden a Kierchen a Sozialveräiner gebaut. Zum Beispill ass den iresch-amerikaneschen demokratesche Veräi bekannt als Tammany Hall déi mächtegst politesch Maschinn vun der Stad ginn duerch den Tausch vu Faveuren wéi Aarbechtsplazen, Servicer an aner Aarte vun Hëllef fir Stëmmen. Tëschent 1875 an 1884 gouf eng grouss Statu gebaut, déi déi réimesch Gëttin vun der Fräiheet, Libertas, duerchstellt, a Frankräich fir New York City fir d'Hundertjoresfeier vun der amerikanescher Onofhängegkeet souwéi dem Frankräich senger laangjäreger Allianz mat den Vereenegte Staaten ze feieren; no der Fäerdegstellung vun der Statu 1884 gouf si 1885 op New York bruecht an op der Bedloe's Island (haut bekannt als Liberty Island) nees zesummegebaut an opgeriicht an 1886 ageweit, mir kennen dës Statu haut als d'Fräiheetsstatu (Statue of Liberty).
Um Ufank vum 20. Joerhonnert gouf New York City d'Stad, déi mir haut kennen. 1895 hunn d'Awunner vu Queens, der Bronx, Staten Island a Brooklyn – all onofhängeg Stied zu där Zäit – gestëmmt fir mat Manhattan ze „konsolidéieren“ fir e fënnefbezierklecht „Greater New York“ ze bilden. Als Resultat huet New York City den 31. Dezember 1897 eng Fläch vu 60 Quadratmeilen an eng Bevëlkerung vun e bësse méi wéi 2 Millioune Leit gehat; den 1. Januar 1898, wéi de Konsolidéierungsplang a Kraaft getrueden ass, huet New York City eng Fläch vun 360 Quadratmeilen an eng Bevëlkerung vun ongeféier 3.350.000 Leit gehat.
Dat 20. Joerhonnert war eng Ära vu groussem Kampf fir amerikanesch Stied, an New York war keng Ausnam. Den Bau vun Interstate-Autobunnen a Virstädt nom Zweete Weltkrich huet räich Leit encouragéiert d'Stad ze veroossen, wat sech mat der Deindustrialiséierung an anere wirtschaftleche Verännerungen kombinéiert huet fir d'Steierbasis ze senken an d'ëffentlech Servicer ze reduzéieren. Dëst huet am Tour zu méi Out-Migration an „white flight“ gefouert. De Hart-Cellar Imigratiouns- an Nationalitéitsgesetz vun 1965 huet et awer méiglech gemaach fir Immigranten aus Asien, Afrika, der Karibik a Lateinamerika an d'Vereenegt Staaten ze kommen. Vill vun dësen Neierwen hunn sech an New York City néiergelooss an vill Quartiere revitaliséiert. Vu 1908 bis 1974 goufen aacht Gebaier an New York City gebaut, déi de Rekord fir dat héchst Gebai vun der Welt an enger Rei gehalen hunn: de Singer Building (1908), de Metropolitan Life Tower (1909), de Woolworth Building (1913), 40 Wall Street (1930), den Chrysler Building (1930), den Empire State Building (1931), an d'Twin Towers vum World Trade Center (1973). Dem New York seng Rekordserie vum „weltwäit héchsten Gebai“ gouf 1974 gebrach, wéi de Sears Tower (haut bekannt als Willis Tower) zu Chicago fir d'Public opgaang ass.
Den 11. September 2001 huet New York City den déidlechsten terroristeschen Ugrëff an der Geschicht vun den Vereenegte Staate gelidden, wéi eng Grupp vun Terroristen zwee gehatschte Jet op déi héchst Gebaier vun der Stad gesteiert hunn: d'Twin Towers vum World Trade Center. D'Gebaier goufen zerstéiert a bal 3.000 Leit goufen ëm d'Liewe bruecht. Am Wake vun der Katastroph ass d'Stad e grousse Finanzkapital an Touristemagnet bliwwen, mat iwwer 40 Millioune Touristen, déi d'Stad all Joer besichen. De World Trade Center gouf och méi spéit nees opgebaut, wou säin Haaptgebai, One World Trade Center (och bekannt als Freedom Tower) 2014 fir d'Public opgaang ass. Et huet dem Chicago sengem Willis Tower säin Titel als dat héchst Gebai an den Vereenegte Staate enthroont (ironesch, datt de Willis Tower ursprénglech gebaut gouf fir d'Héicht vum ursprénglechen World Trade Center z'iwwertreffen, nëmme fir vu der Héicht vum neie World Trade Center just véierzeg Joer méi spéit iwwertraff ze ginn), souwéi dat zweet héchst Gebai an den Amerikas, nëmme vum CN Tower zu Toronto, Ontario, Kanada iwwertraff.
Haut liewen méi wéi 8 Millioune New Yorker an de fënnefbezierker – méi wéi een Drëttel vun hinnen si ausserhalb vun den Vereenegte Staate gebuer. Dank der Diversitéit an dem liewegen intellektuelle Liewen vun der Stad bleift si d'kulturell Haaptstad vun den Vereenegte Staaten.

== Geographie ==
=== Andeelungen ===
[[Fichier:5 Boroughs Labels New York City Map.png|thumb|Déi 5 ''boroughs'' vun New York:&lt;br&gt;&lt;span style=color:blue&gt;●&lt;/span&gt; (1) [[Manhattan]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:yellow&gt;●&lt;/span&gt; (2) [[Brooklyn]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:orange&gt;●&lt;/span&gt; (3) [[Queens]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:red&gt;●&lt;/span&gt; (4) [[Bronx|The Bronx]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:purple&gt;●&lt;/span&gt; (5) [[Staten Island]]]]
D'Stad ass a fënnef Stadbezierker agedeelt: Manhattan, Brooklyn, Queens, Bronx, Staten Island.

[[Manhattan]] (New York County) huet 1.564.798 Awunner an eng Landfläch vu 59,5&amp;nbsp;km². D'Gemeng besteet haaptsächlch aus der Insel ''Manhattan Island''(déi vum [[Hudson River]] am Westen, vum [[East River]] am Osten und vum [[Harlem River]] am Nordosten ëmfloss gëtt), wéi och kleng Inselen, [[Roosevelt Island]], [[Belmont Island]], [[Governors Island]], an engem klenge Stéck Festland, ''Marble Hill''. Marble Hill war bis zum Bau vum ''Harlem River Ship Canal'' am 19. Joerhonnert en Deel vu ''Manhattan Island''.

Brooklyn (Kings County) huet 2.472.523 Awunner an ass domat déi meeschtbevëlkert Gemeng an New York. Si läit am Südoste vun der Stad, um westlechen Enn vu [[Long Island]] an huet eng Fläch vun 182,9&amp;nbsp;km². De Staddeel Brooklyn ass no der hollännescher Stad [[Breukelen]] genannt a gouf 1898 bei New York City agemengt.

[[Queens]] (Queens County) huet 2.225.486 Awunner an huet eng Fläch vun 282,9&amp;nbsp;km², de fënneftgréisste Staddeel vun New York. Et läit am Weste vun der Insel [[Long Island]]. Queens gouf den 1. November 1683 gegrënnt, wéi d'Kolonie New York a Countryen agedeelt gouf. 1898 koum dëse Staddeel bei d'Gemeng New York bäi. Ënner anerem leien do déi zwéi gréisst Fluchhäfe vun New York, den [[John F. Kennedy International Airport]] an de [[LaGuardia Airport]].

[[Bronx]] (Bronx County) huet 1.363.198 Awunner an huet eng Fläch vun 108,9&amp;nbsp;km². Déi fréier eegestänneg Stad ass zanter dem 1. Januar 1874 déi nërdlechst Gemeng vun New York. D'Bronx gouf nom [[Jonas Bronck]], engem Auswanderer aus dem haitege [[Schweden]] an den éischte Siidler an deem Gebitt, benannt. Bronx ass den eenzegen Deel vun New York deen um Festland läit.

[[Staten Island]] (Richmond County) huet 459.737 Awunner an huet eng Landfläch vun 151,5&amp;nbsp;km². Et läit am Südweste vun der Insel Manhattan a westlech vu Brooklyn. D'Insel ass mat Brooklyn iwwer d'[[Verrazano-Narrows-Bréck]] verbonnen. Am Norde gëtt d'Insel vum schmuelen ''Arthur Kill'' a vum ''Kill van Kull'' vum Bundesstaat [[New Jersey]] getrennt. Den héchste Punkt op der Insel ass den ''Todt Hill'' an ass och zugläich den héchste Punkt a ganz New York.

=== Klima ===
D'Stad läit an der [[Temperéiert Klimazon|temperéierter Klimazon]]. D'Wieder gëtt staark vun de kontinentale Landmassen am Weste beaflosst. De Summer ass allgemeng tropesch waarm an de Wanter kal.

D'Temperatur geet am Juli an August dacks iwwer 30&amp;nbsp;°C, dozou kënnt eng héich Loftfiichtechkeet mat dacks Schliet oder Wiederen, déi d'Summerwieder dacks ganz onangenehm maachen. Am Januar kënnen d'Wäerter op bis zu -20&amp;nbsp;°C falen, woubäi et dacks zimmlech sonneg ass. Heiansdo bréngt Mieresloft (the Northeasters – den Nordostwand) Fiichtechkeet vum [[Atlanteschen Ozean]] mat, sou wéi och staarke Wand an heftege Reen a Schnéi.

D'durchschnëttlech Jorestemperatur läit bei 12.5&amp;nbsp;°C an et falen an der Moyenne 1.071 Millimeter Reen. De wäermste Mount am Joer ass de Juni mat durchschnëttlech 24,7&amp;nbsp;°C and de keelsten ass de Januar mat durchschnëttlechen -0.4&amp;nbsp;°C. Dee meeschte Reen fält am Juli mat 104&amp;nbsp;mm am Durchschnëtt an de Mount mam mannste Reen ass de Januar mat 81&amp;nbsp;mm am Durchschnëtt.

Déi héchst jee gemoossen Temperatur läit bei 41&amp;nbsp;°C an déi deifst bei -26&amp;nbsp;°C.

D'Waassertemperatur op der New Yorker Küst schwankt tëscht durchschnëttlech 3&amp;nbsp;°C an 23&amp;nbsp;°C.

==Biller==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Nyfräiheetstatu.jpg|D'[[Fräiheetsstatu]]
Fichier:Aster newyorkcity lrg.jpg|Satellittebild vun New York
Fichier:Nyworldtradecenter.jpg|De [[World Trade Center]] virun den [[Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA|Terroruschléi vum 11. September 2001]]
Fichier:Manhattan Bridge view toward Brooklyn.jpg|D'George Washington Bréck
Fichier:New york times square-terabass.jpg|Den Times Square
Fichier:NYC - Guggenheim Museum.jpg|De [[Solomon R. Guggenheim Museum|Guggenheim-Musée]]
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.nyc.gov www.nyc.gov]

[[Kategorie:Uertschaften am Bundesstaat New York]]
[[Kategorie:Stad New York]]</text>
      <sha1>6j2bzeikk3zmhsndap1wayl3e71yfoj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704916</id>
      <parentid>2704913</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T15:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Iwwerschaffen</comment>
      <origin>2704916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14886" sha1="6qsu91taeqy4i5itfsw2t07qlsbkned" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft USA
 | Spëtznumm = Big Apple
 | Foto = NYC Montage 2011.jpg
}}
'''New York''' ass mat méi wéi 8 Milliounen Awunner bevëlkerungsméisseg déi gréisst Stad vun de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]]. Fir se vum Bundesstaat [[New York (Bundesstaat)|New York]], zu deem si gehéiert, z'ënnerscheeden, gëtt se och nach ''New York City'' genannt.

Hiert Gebitt vun 800,31 Quadratkilometer begräift déi fënnef Stadbezierker (&quot;boroughs&quot;) [[Manhattan]], [[Bronx]], [[Brooklyn]], [[Queens]] a [[Staten Island]]. D'[[Metropolregioun]] New York ass mat iwwer 20 Milliounen Awunner op 27.084 Quadratkilometer ee vun de wichtegste Wirtschaftsraim vun der Welt. D'Stad huet vill kuckeswäert Plazen a Gebaier, 500 Gallerien, ronn 150 Muséeën, méi wéi 100 Theateren, an eppes méi wéi 17.000 Restauranten.

Si ass eng vun de gréissten Handelsplaze vun der Welt an ass de Sëtz vu villen internationale Konzernen an internationalen Organisatiounen, wéi d'[[Vereent Natiounen]]. Si huet e groussen Hafen a genéisst Weltruff als Stad vun der Konscht an der Kultur.

== Geschicht ==
{{Iwwerschaffen|Grammatik, Orthographie (Schéngt eng Maschinneniwwersetzung ze sinn); keng Interwikilinken; keng Ënnerdeelungen (schwéier ze liesen); Chronologie klappt net; …}}
Déi éischt gebierteg New Yorker waren d'Lenape, en Algonquin-Vollek, dat an der Géigend tëschent dem Delaware- an dem Hudson-Floss gejot, gefëscht a Landwirtschaft bedriwwen huet. D'Europäer hunn ugefaangen d'Regioun am Ufank vum 16. Joerhonnert ze erforschen – zu deenen éischten hat de Giovanni da Verrazzano gehéiert, en Italier, deen d'Atlantikküst op an of gefuer ass op der Sich no engem Wee an Asien –, mä keen huet sech do néiergelooss bis 1824 [sic, 1624]. An deem Joer huet d'Hollännesch Westindien-Kompanie eng 30 Famillen geschéckt fir an enger klengster Siidlung op der „Nutten Island“ (der haiteger Governors Island) ze wunnen an ze schaffen, déi si Nei-Amsterdam genannt hunn. 1626 huet de Gouverneur-generale vun der Siidlung, de Peter Minuit, d'vill méi grouss Manhattan-Insel vun den Naturvölker fir 60 Gulden an Handelmëttel wéi Wierkzeeg, landwirtschaftlech Ausrüstung, Stoff a Wampum (Muschelekierzen) ofgekaaft. Manner wéi 300 Leit hu an Nei-Amsterdam gewunnt, wéi d'Siidlung op Manhattan plënnert ass. Si ass awer séier gewuess, an 1760 huet d'Stad (déi elo New York City genannt gouf; Bevëlkerung 18.000) de Boston iwwertraff fir déi zweetgréisst Stad an den amerikanesche Kolonien ze ginn. Fofzeg Joer méi spéit, mat enger Bevëlkerung vun 202.589, gouf si déi gréisst Stad an der westlecher Hemisphär. Haut liewen méi wéi 8 Millioune Mënschen an de fënnefbezierker vun der Stad.
1664 hunn d'Briten Nei-Amsterdam vun den Hollänner ageholl an hir en neie Numm ginn: New York City. Fir d'Joerhonnert duerno ass d'Bevëlkerung vun New York City méi grouss a méi divers ginn: Si huet Immigranten aus Holland, England, Frankräich an Däitschland ëmfaasst; Ierfdénger; an afrikanesch Sklaven.
An den 1760er an 1770er Joren war d'Stad en Zenter vun anti-brittescher Aktivitéit – zum Beispill hunn d'New Yorker, nodeems dat brittescht Parlament d'Stempelgesetz (Stamp Act) 1765 ugeholl hat, hir Geschäfter als Protest zougemaach an de kinneklechen Gouverneur a Effigie verbrannt. D'Stad war awer och strategesch wichteg, an d'Briten hunn probéiert si ze iwwerhuelen bal sou séier wéi den Onofhängegkeetskrich ugefaangen hat. Den 9. Juli 1776, nodeems d'Onofhängegkeetserklärung de Leit vun New York City virgelies ginn war, sinn si an de Bowling Green gestiermt, wou eng Statu vum Kinnek Georg III. stoung, déi vir vu sechs Joer opgeriicht gi war fir d'Opschafung vum Stempelgesetz ze feieren. D'Amerikaner sinn du vurdrun gaangen Seeler un d'Statu vum Kinnek Georg III. ze bannen an hunn si erofgerappt, fir si duerno an 42.000 Musketekugel fir d'Kontinentalarméi ze schmelzen. Am August 1776, trotz de beschte Beméiunge vun der Kontinentalarméi vum George Washington zu Brooklyn an Harlem Heights, ass New York City un d'Briten gefall. Si huet bis 1783 als eng brittesch Militärbasis gedéngt, wéi d'Briten d'Stad um Enn vum Krich evakuéiert hunn. Vu 1785 bis 1790 war New York City d'Haaptstad vun den Vereenegte Staate virun hirer Verleeung op Philadelphia am Joer 1790, an du schliisslech op Washington DC am Joer 1800.
D'Stad huet sech séier vum Krich erholl, an bis 1810 war si ee vun de wichtegsten Häfen vun der Natioun. Si huet eng besonnesch bedeitend Roll an der Kotengswirtschaft gespillt: Südlech Plantagenbesiitzer hunn hir Ernte un d'Ostfloss-Quai geschéckt, wou si an d'Spinnereie vu Manchester an aner englesch Industriestied geschëfft gouf. Dunn hunn Textilhersteller hir fäerdeg Wueren zeréck op New York geschéckt.
Mä et gouf kee einfache Wee fir Wueren hin an hier ze droen vun den wuessenden landwirtschaftleche Grenzgebidder am Norden a Westen bis 1817, wéi d'Aarbechten op engem 363-Meile-Kanal vum Hudson-Floss zum Erie-Séi ugefaangen hunn. Den Erie-Kanal gouf 1825 fäerdeggestallt. Endlech war New York City d'Handelshaaptstad vun der Natioun.
Wéi d'Stad gewuess ass, huet si aner infrastrukturell Verbesserunge gemaach. 1811 huet de „Commissioner's Plan“ en uerdentlecht Gitter vu Stroossen an Alleeën fir déi onentwéckelt Deeler vu Manhattan nërdlech vun der Houston Street etabléiert. 1837 huet den Bau vum Croton-Aquädukt ugefaangen, deen proppert Waasser fir déi wuessend Bevëlkerung vun der Stad zur Verfügung gestallt huet. Siwe Joer duerno huet d'Stad hir éischt kommunal Agence gegrënnt: d'Police Departement vun New York City (NYPD).
Mëttlerweil huet eng ëmmer méi grouss Zuel vun Immigranten, fir d'éischt aus Däitschland an Irland an den 1840er an 50er an du vun Süd- an Ostdäitschland [sic, Osteuropa], d'Gesiicht vun der Stad verännert. Si hunn sech a markanten etnesche Quartieren néiergelooss, Geschäfter ugefaangen, Gewerkschaften a politesch Organisatiounen bäigetrueden a Kierchen a Sozialveräiner gebaut. Zum Beispill ass den iresch-amerikaneschen demokratesche Veräi bekannt als Tammany Hall déi mächtegst politesch Maschinn vun der Stad ginn duerch den Tausch vu Faveuren wéi Aarbechtsplazen, Servicer an aner Aarte vun Hëllef fir Stëmmen. Tëschent 1875 an 1884 gouf eng grouss Statu gebaut, déi déi réimesch Gëttin vun der Fräiheet, Libertas, duerchstellt, a Frankräich fir New York City fir d'Hundertjoresfeier vun der amerikanescher Onofhängegkeet souwéi dem Frankräich senger laangjäreger Allianz mat den Vereenegte Staaten ze feieren; no der Fäerdegstellung vun der Statu 1884 gouf si 1885 op New York bruecht an op der Bedloe's Island (haut bekannt als Liberty Island) nees zesummegebaut an opgeriicht an 1886 ageweit, mir kennen dës Statu haut als d'Fräiheetsstatu (Statue of Liberty).
Um Ufank vum 20. Joerhonnert gouf New York City d'Stad, déi mir haut kennen. 1895 hunn d'Awunner vu Queens, der Bronx, Staten Island a Brooklyn – all onofhängeg Stied zu där Zäit – gestëmmt fir mat Manhattan ze „konsolidéieren“ fir e fënnefbezierklecht „Greater New York“ ze bilden. Als Resultat huet New York City den 31. Dezember 1897 eng Fläch vu 60 Quadratmeilen an eng Bevëlkerung vun e bësse méi wéi 2 Millioune Leit gehat; den 1. Januar 1898, wéi de Konsolidéierungsplang a Kraaft getrueden ass, huet New York City eng Fläch vun 360 Quadratmeilen an eng Bevëlkerung vun ongeféier 3.350.000 Leit gehat.
Dat 20. Joerhonnert war eng Ära vu groussem Kampf fir amerikanesch Stied, an New York war keng Ausnam. Den Bau vun Interstate-Autobunnen a Virstädt nom Zweete Weltkrich huet räich Leit encouragéiert d'Stad ze veroossen, wat sech mat der Deindustrialiséierung an anere wirtschaftleche Verännerungen kombinéiert huet fir d'Steierbasis ze senken an d'ëffentlech Servicer ze reduzéieren. Dëst huet am Tour zu méi Out-Migration an „white flight“ gefouert. De Hart-Cellar Imigratiouns- an Nationalitéitsgesetz vun 1965 huet et awer méiglech gemaach fir Immigranten aus Asien, Afrika, der Karibik a Lateinamerika an d'Vereenegt Staaten ze kommen. Vill vun dësen Neierwen hunn sech an New York City néiergelooss an vill Quartiere revitaliséiert. Vu 1908 bis 1974 goufen aacht Gebaier an New York City gebaut, déi de Rekord fir dat héchst Gebai vun der Welt an enger Rei gehalen hunn: de Singer Building (1908), de Metropolitan Life Tower (1909), de Woolworth Building (1913), 40 Wall Street (1930), den Chrysler Building (1930), den Empire State Building (1931), an d'Twin Towers vum World Trade Center (1973). Dem New York seng Rekordserie vum „weltwäit héchsten Gebai“ gouf 1974 gebrach, wéi de Sears Tower (haut bekannt als Willis Tower) zu Chicago fir d'Public opgaang ass.
Den 11. September 2001 huet New York City den déidlechsten terroristeschen Ugrëff an der Geschicht vun den Vereenegte Staate gelidden, wéi eng Grupp vun Terroristen zwee gehatschte Jet op déi héchst Gebaier vun der Stad gesteiert hunn: d'Twin Towers vum World Trade Center. D'Gebaier goufen zerstéiert a bal 3.000 Leit goufen ëm d'Liewe bruecht. Am Wake vun der Katastroph ass d'Stad e grousse Finanzkapital an Touristemagnet bliwwen, mat iwwer 40 Millioune Touristen, déi d'Stad all Joer besichen. De World Trade Center gouf och méi spéit nees opgebaut, wou säin Haaptgebai, One World Trade Center (och bekannt als Freedom Tower) 2014 fir d'Public opgaang ass. Et huet dem Chicago sengem Willis Tower säin Titel als dat héchst Gebai an den Vereenegte Staate enthroont (ironesch, datt de Willis Tower ursprénglech gebaut gouf fir d'Héicht vum ursprénglechen World Trade Center z'iwwertreffen, nëmme fir vu der Héicht vum neie World Trade Center just véierzeg Joer méi spéit iwwertraff ze ginn), souwéi dat zweet héchst Gebai an den Amerikas, nëmme vum CN Tower zu Toronto, Ontario, Kanada iwwertraff.
Haut liewen méi wéi 8 Millioune New Yorker an de fënnefbezierker – méi wéi een Drëttel vun hinnen si ausserhalb vun den Vereenegte Staate gebuer. Dank der Diversitéit an dem liewegen intellektuelle Liewen vun der Stad bleift si d'kulturell Haaptstad vun den Vereenegte Staaten.

== Geographie ==
=== Andeelungen ===
[[Fichier:5 Boroughs Labels New York City Map.png|thumb|Déi 5 ''boroughs'' vun New York:&lt;br&gt;&lt;span style=color:blue&gt;●&lt;/span&gt; (1) [[Manhattan]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:yellow&gt;●&lt;/span&gt; (2) [[Brooklyn]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:orange&gt;●&lt;/span&gt; (3) [[Queens]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:red&gt;●&lt;/span&gt; (4) [[Bronx|The Bronx]],&lt;br&gt;&lt;span style=color:purple&gt;●&lt;/span&gt; (5) [[Staten Island]]]]
D'Stad ass a fënnef Stadbezierker agedeelt: Manhattan, Brooklyn, Queens, Bronx, Staten Island.

[[Manhattan]] (New York County) huet 1.564.798 Awunner an eng Landfläch vu 59,5&amp;nbsp;km². D'Gemeng besteet haaptsächlch aus der Insel ''Manhattan Island''(déi vum [[Hudson River]] am Westen, vum [[East River]] am Osten und vum [[Harlem River]] am Nordosten ëmfloss gëtt), wéi och kleng Inselen, [[Roosevelt Island]], [[Belmont Island]], [[Governors Island]], an engem klenge Stéck Festland, ''Marble Hill''. Marble Hill war bis zum Bau vum ''Harlem River Ship Canal'' am 19. Joerhonnert en Deel vu ''Manhattan Island''.

Brooklyn (Kings County) huet 2.472.523 Awunner an ass domat déi meeschtbevëlkert Gemeng an New York. Si läit am Südoste vun der Stad, um westlechen Enn vu [[Long Island]] an huet eng Fläch vun 182,9&amp;nbsp;km². De Staddeel Brooklyn ass no der hollännescher Stad [[Breukelen]] genannt a gouf 1898 bei New York City agemengt.

[[Queens]] (Queens County) huet 2.225.486 Awunner an huet eng Fläch vun 282,9&amp;nbsp;km², de fënneftgréisste Staddeel vun New York. Et läit am Weste vun der Insel [[Long Island]]. Queens gouf den 1. November 1683 gegrënnt, wéi d'Kolonie New York a Countryen agedeelt gouf. 1898 koum dëse Staddeel bei d'Gemeng New York bäi. Ënner anerem leien do déi zwéi gréisst Fluchhäfe vun New York, den [[John F. Kennedy International Airport]] an de [[LaGuardia Airport]].

[[Bronx]] (Bronx County) huet 1.363.198 Awunner an huet eng Fläch vun 108,9&amp;nbsp;km². Déi fréier eegestänneg Stad ass zanter dem 1. Januar 1874 déi nërdlechst Gemeng vun New York. D'Bronx gouf nom [[Jonas Bronck]], engem Auswanderer aus dem haitege [[Schweden]] an den éischte Siidler an deem Gebitt, benannt. Bronx ass den eenzegen Deel vun New York deen um Festland läit.

[[Staten Island]] (Richmond County) huet 459.737 Awunner an huet eng Landfläch vun 151,5&amp;nbsp;km². Et läit am Südweste vun der Insel Manhattan a westlech vu Brooklyn. D'Insel ass mat Brooklyn iwwer d'[[Verrazano-Narrows-Bréck]] verbonnen. Am Norde gëtt d'Insel vum schmuelen ''Arthur Kill'' a vum ''Kill van Kull'' vum Bundesstaat [[New Jersey]] getrennt. Den héchste Punkt op der Insel ass den ''Todt Hill'' an ass och zugläich den héchste Punkt a ganz New York.

=== Klima ===
D'Stad läit an der [[Temperéiert Klimazon|temperéierter Klimazon]]. D'Wieder gëtt staark vun de kontinentale Landmassen am Weste beaflosst. De Summer ass allgemeng tropesch waarm an de Wanter kal.

D'Temperatur geet am Juli an August dacks iwwer 30&amp;nbsp;°C, dozou kënnt eng héich Loftfiichtechkeet mat dacks Schliet oder Wiederen, déi d'Summerwieder dacks ganz onangenehm maachen. Am Januar kënnen d'Wäerter op bis zu -20&amp;nbsp;°C falen, woubäi et dacks zimmlech sonneg ass. Heiansdo bréngt Mieresloft (the Northeasters – den Nordostwand) Fiichtechkeet vum [[Atlanteschen Ozean]] mat, sou wéi och staarke Wand an heftege Reen a Schnéi.

D'durchschnëttlech Jorestemperatur läit bei 12.5&amp;nbsp;°C an et falen an der Moyenne 1.071 Millimeter Reen. De wäermste Mount am Joer ass de Juni mat durchschnëttlech 24,7&amp;nbsp;°C and de keelsten ass de Januar mat durchschnëttlechen -0.4&amp;nbsp;°C. Dee meeschte Reen fält am Juli mat 104&amp;nbsp;mm am Durchschnëtt an de Mount mam mannste Reen ass de Januar mat 81&amp;nbsp;mm am Durchschnëtt.

Déi héchst jee gemoossen Temperatur läit bei 41&amp;nbsp;°C an déi deifst bei -26&amp;nbsp;°C.

D'Waassertemperatur op der New Yorker Küst schwankt tëscht durchschnëttlech 3&amp;nbsp;°C an 23&amp;nbsp;°C.

==Biller==
&lt;gallery&gt;
Fichier:Nyfräiheetstatu.jpg|D'[[Fräiheetsstatu]]
Fichier:Aster newyorkcity lrg.jpg|Satellittebild vun New York
Fichier:Nyworldtradecenter.jpg|De [[World Trade Center]] virun den [[Terroruschléi vum 11. September 2001 an den USA|Terroruschléi vum 11. September 2001]]
Fichier:Manhattan Bridge view toward Brooklyn.jpg|D'George Washington Bréck
Fichier:New york times square-terabass.jpg|Den Times Square
Fichier:NYC - Guggenheim Museum.jpg|De [[Solomon R. Guggenheim Museum|Guggenheim-Musée]]
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.nyc.gov www.nyc.gov]

[[Kategorie:Uertschaften am Bundesstaat New York]]
[[Kategorie:Stad New York]]</text>
      <sha1>6qsu91taeqy4i5itfsw2t07qlsbkned</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Musée d'art moderne grand-duc Jean</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23016</id>
    <revision>
      <id>2704942</id>
      <parentid>2613245</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T06:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zweihörnchen</username>
        <id>67660</id>
      </contributor>
      <comment>/* Um Spaweck */</comment>
      <origin>2704942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12234" sha1="a5ss7euy555xff45yhw4p4d2xxuotox" xml:space="preserve">{{Infobox Musée
|Positiounskaart =
&lt;mapframe latitude=&quot;49.617086&quot; longitude=&quot;6.139897&quot; lang=&quot;lb&quot; zoom=&quot;14&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;260&quot; height=&quot;300&quot; text=&quot;Lag vum {{PAGENAME}}&quot;&gt;
{
  &quot;type&quot;: &quot;FeatureCollection&quot;,
  &quot;features&quot;: [
    { &quot;type&quot;: &quot;Feature&quot;,
      &quot;properties&quot;: {&quot;marker-symbol&quot;: &quot;museum&quot;, &quot;marker-color&quot;: &quot;46ea5f&quot;},
      &quot;geometry&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;Point&quot;,
        &quot;coordinates&quot;: [
          6.139897,
          49.617086     ]
                  }
    }
              ]
}
&lt;/mapframe&gt;}}
De '''Musée d'art moderne grand-duc Jean''', kuerz '''MUDAM''' oder '''Mudam''', ass e [[Musée]] fir zäitgenëssesch [[Konscht]], dee beim [[Fort Thüngen]] (&quot;''Dräi Eechelen''&quot;) um [[Kierchbierg]], an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] gebaut gouf. De Mudam huet den [[1. Juli]] [[2006]] seng Dieren opgemaach.

Architekt vum Gebai ass de [[Ieoh Ming Pei]]; benannt ass et nom [[Jean vu Lëtzebuerg|Groussherzog Jean]], dem Papp vum aktuelle Groussherzog [[Henri vu Lëtzebuerg|Henri]].

== D'Gebai ==
D'Gebai, dat op d'''Enveloppe'' vum Fort Thünge gebaut gouf, huet eng [[Fläch]] vu ronn 10.000 m³ wouvun der 4.800 fir d'Ausstellunge sinn.

D'Geschicht geet op déi spéit 1980er Joren zeréck, wou et ëmmer méi däitlech gouf, datt zu Lëtzebuerg ee Musée fir modern Konscht géif feelen. Well Lëtzebuerg [[1995]] [[Europäesch Kulturhaaptstad]] sollt sinn, huet d'[[Regierung Santer-Poos II]] de [[China|sino]]-[[Vereenegt Staate vun Amerika|amerikaneschen]] Architekt gefrot, e Plang vun engem Musée auszeschaffen, deen och vum architektonesche Standpunkt hir &quot;eppes sollt hierginn&quot;. Als Plaz war en Terrain beim Fort Thüngen um [[Kierchbierg]] erausgesicht ginn, an dem Pei huet déi Iddi, Ales - de Festungsfort - mat Neiem ze verbannen, gefall. 
[[Fichier:Mudam-Hall 8304.jpg|thumb|280px|Déi grouss Hal]]
Déi éischt Projeten, déi de Pei uganks der 1990er virgeluecht huet sinn awer op staark Oppositioun gestouss: deenen enge war et ze grouss an ze deier, déi aner, wéi d'[[Frënn vun der Festungsgeschicht Lëtzebuerg|Frënn vun der Festungsgeschicht]], hu gefaart, d'Reschter vum Réduit vum Fort Thüngen, op déi de Musée hätt solle gebaut ginn, géifen doduerch zerstéiert ginn. Iwwer 14.000 Leit hunn 1992 eng Petitioun mam Titel &quot;D'Fangeren ewech vun den Dräi Eechelen&quot; ënnerschriwwen.&lt;ref&gt;[http://www.100komma7.lu/files/3/12/241266_20-joer-kultur-zu-letzebuerg-nei.mp3 &quot;20 Joer Kultur zu Lëtzebuerg.&quot;] Emissioun vum 19. September 2013 am Audioarchiv vun 100komma7.lu, ca. 13. Minutt.&lt;/ref&gt;

De Pei gouf gefrot, en neie Plang ouni d'Gebai vun den Dräi Eechelen ze maachen, an d'Festungsfrënn krute versprach, datt e [[Musée Dräi Eechelen - forteresse, histoire, identités|Festungsmusée]] géif dora kommen. [[1996]] - d'Kulturjoer war grad eriwwer - gouf da vun der [[Regierung Juncker-Poos]] e [[Gesetz]]projet virgeluecht, fir de Mudam ze bauen, deen am Dezember 1996 vun der [[Chamber]] gestëmmt gouf an de [[17. Januar]] [[1997]] a Kraaft getrueden ass. Bal genee zwee Joer drop, den [[22. Januar]] [[1999]], gouf deen éischte Stee geluecht.

De Bau huet 88 Milliounen [[Euro]] kascht. An der Bauphase koum et zu juristesche Reiwereien (an dowéinst Verspéidungen) well ee Soumissionaire, dee sech bei der Auswäertung vun engem Appel d'offres iwwer d'''[[Magny doré]]s''-Steng ongerecht bewäert gefillt huet.

2006 waren d'Aarbechte fäerdeg, an de Musée konnt den 1. Juli ageweit ginn.

== De Musée ==
De Mudam gëtt vun der 1997 geschaafter ''Fondation Musée d'art moderne Grand-Duc Jean'', där hiren abléckleche President de [[Jacques Santer]] ass, verwalt.

Éischt Direktesch vum Musée, vun 2000 bis 2008, war d'[[Marie-Claude Beaud]]. Si hat ier de Musée opgoung, mat Hëllef vun engem Expertë-Comité, d'Sammlung zesummegestallt. E groussen Deel vun den Exponate kënnt vun Artisten aus Lëtzebuerg a sengen Nopeschlänner. Am Ganzen ëmfaasst d'Sammlung bis ewell eng 750 Wierker vu Kënschtler vu Lëtzebuerg an aus der ganzer Welt. Vill dervu sinn Optragsaarbechten, déi sou de Raimlechkeeten ugepasst konnte ginn.

Si decken déi verschiddenst Disziplinnen a Konschtdomänen of, vun der [[Molerei]] bis bei d'[[Fotografie]], vun der [[Zeechnung]] bis zum [[Video]]-Support, vu [[Multimedia]] bis [[Moud]], vum [[Design]] bis zu der [[Graphik]], vum [[Toun (Akkustik)|Toun]] bis zu der [[Architektur]].
Eng 30 Kënschtler goufen an de Projet ''Be the Artists' Guest'' mat agebonnen, wou se a verschiddene Raimlechkeete vum Musée hir Wierker konnten integréieren.

=== Direktioun ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!vun
!bis
!Direkter
!Bemierkung
|-
|2000
|2008
|[[Marie-Claude Beaud]]
|
|-
|2009
|2017
|[[Enrico Lunghi]]
|
|-
|01.01.2018
|31.12.2021&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/kultur/bettina-steinbruegge-zur-generaldirektorin-ernannt-618e3252de135b9236ede5df|Titel=Bettina Steinbrügge neue Generaldirektorin des Mudam|Gekuckt=12.11.2021|Datum=12.11.2021|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de|archivedate=2021-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211112100509/https://www.wort.lu/de/kultur/bettina-steinbruegge-zur-generaldirektorin-ernannt-618e3252de135b9236ede5df}}&lt;/ref&gt;
|[[Suzanne Cotter]]&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/kultur/1083100.html &quot;D'Suzanne Cotter gëtt nei Direktesch vum Mudam.&quot;] rtl.lu, 06.10.2017, 18:08:09.&lt;/ref&gt; 
|
|-
|01.04.2022
|
|[[Bettina Steinbrügge]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|} 
[[Fichier:Mudvubau1.JPG|420px|left|thumb|De Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean]]

== Kënschtler, deenen hir Wierker ausgestallt ginn ==
[[Alvar Aalto]], [[Marina Abramovic]], [[Emmanuelle Antille]], [[Stephan Balkenhol]], [[Bernd an Hilla Becher]], [[Pierre Bismuth]], [[Sophie Calle]], [[Hussein Chalayan]], [[Claude Closky]], [[James Coleman]], [[Tony Cragg]], [[Richard Deacon]], [[Mark Dean]], [[Wim Delvoye]], [[Damien Deroubaix]], [[Stan Douglas]], [[Jan Fabre]], [[Ian Hamilton Finlay]], [[Roland Fischer]], [[Günther Förg]], [[Charles Fréger]], [[Gilbert &amp; George]], [[Nan Goldin]], [[Andreas Gursky]], [[Thomas Hirschhorn]], [[Fabrice Hybert]], [[William Kentridge]], [[Claude Lévêque]], [[Mark Lewis]], [[Richard Long]], [[Michel Majerus]], [[Christian Marclay]], [[Martin Margiela]], [[Steve McQueen (Regisseur)|Steve McQueen]], [[Bady Minck]], [[Bruce Nauman]], [[Shirin Neshat]], [[Albert Oehlen]], [[Blinky Palermo]], [[Philippe Parreno]], [[Grayson Perry]], [[Fiona Rae]], [[Pipilotti Rist]], [[Thomas Ruff]], [[Thomas Scheibitz]], [[Julian Schnabel]], [[Thomas Schütte]], [[Cindy Sherman]], [[Katharina Sieverding]], [[Thomas Struth]], [[Wolfgang Tillmans]], [[Laure Tixier]], [[Cy Twombly]], [[Xavier Veilhan]], [[Kara Walker]] a [[Rémy Zaugg]].
{{clr}}

== Ausstellungen ==
* ''Eldorado'' (Fir d'ouverture) 01/07/2006 - 20/11/2006
* ''[[Michel Majerus]]'' (europäesch Retrospektiv) 09/12/2006 - 07/05/2007
* ''TOMORROW NOW - when design meets science fiction'', 25/05/2007 - 24/09/2007
* &quot;bloom! Experiments in Color Photography by [[Edward Steichen]]&quot; 14/07/2007 - 03/09/2007
* &quot;[[Glenn Ligon]]: some changes&quot; 13/10/2007 - 19/02/2008
* &quot;Mudam Guest House 07&quot;: [[François Boisrond]], [[Marie Cool &amp; Fabio Balducci]], [[Pascal Convert]], [[Wim Delvoye]], [[Thomas Demand]], [[James P. Graham]], [[Charles Kaisin]], [[Vera Weisgerber]], [[Simon Jacquard]], [[Yazid Oulab]], [[Jan Wangaard]]&quot; 13/10/2007 - 26/11/2007
* &quot;Portugal Agora - A propos des lieux d'origine&quot; (Iwwerbléck iwwer zäitgenëssesch portugisesch Kreatiounen) 15/12/2007 - 07/04/2008
* &quot;[[Michel Paysant]] - Nusquam&quot; 15/12/2007 - 07/04/2008
* ''[[Frédéric Prat]]'' 06/03/2008 - 26/05/2008
* ''Out of Storage I - peintures choisies de la Collection'': [[Rosson Crow]], [[Dominique Gauthier]], [[Peter Halley]], [[Federico Herrero]], [[Jonathan Lasker]], [[Michel Majerus]], [[Jean-Luc Moerman]], [[Frank Nitsche]], [[Albert Oehlen]], [[Fiona Rae]], [[Thomas Scheibitz]], [[Juan Uslé]] 06/03/2008 - 26/05/2008
* ''China Power Station: Part III'': [[Cao Fei]], [[Chen Qiulin]], [[Chu Yun]], [[Hu Xiangqian]], [[Ji Weiyu]], [[Kan Xuan]], [[Liu Wei]], [[Ou Ning]], [[Qiu Anxiong]], [[Xu Zhen]], [[Xue Tao]], [[Yang Fudong]], [[Zhang Ding]], [[Zhou Tao]]... 26/04/2008 - 01/09/2008
* ''[[Candice Breitz]] - Be My Somebody'' 26/04/2008 - 22/09/2008
* ''H Box'' 14/05/2008 - 23/06/2008
* ''[[Grayson Perry]] - My Civilisation'' 19/06/2008 - 22/09/2008
* ''[[Thomas Scheibitz]] - about 90 elements / TOD IM DSCHUNGEL'' 19/06/2008 - 22/09/2008
* ''[[Laurent Pariente]]'' 03/07/2008 - 15/09/2008
* ''Nouvelles Formes, [[Pierre Charpin]] à Sèvres'' 11/10/2008 - 07/11/2008
* ''[[Ettore Sottsass]] &amp; Sottsass Associati'' 11/10/2008 - 01/12/2008
* ''[[John Lurie]] - Bones are on the Outside'' 11/10/2008 - 08/12/2008
* ''Go East I - Mudam Collection supported by KBL European Private Bankers'' 11/10/2008 - 08/12/2008
* ''ELO. Inner Exile - Outer Limits'': [[Götz Arndt]], [[Jean-Marie Biwer]], [[Gast Bouschet]] &amp; [[Nadine Hilbert]], [[Simone Decker]], [[Stina Fisch]], [[Christian Frantzen]], [[Tina Gillen]], [[Tom Hermes]], [[Paul Kirps]], [[Yvan Klein]], [[Filip Markiewicz]] ([[Raftside]]), [[Isabelle Marmann]], [[Bertrand Ney]], [[Moritz Ney]], [[Antoine Prum]], [[Dany Prum]], [[Roland Quetsch]], [[Pasha Rafiy]], [[Saskia Raux]] &amp; [[Marc Scozzai]], [[Danielle Scheuer]], [[Eric Schockmel]], [[Jean-Louis Schuller]], [[The Plug]], [[Jeanine Unsen]], [[Roger Wagner]], [[Trixi Weis]], [[Vera Weisgerber]], [[Wennig &amp; Daubach]] 11/10/2008 - 02/02/2009
* ''RRRIPP!! Paper Fashion'' 11/10/2008 - 08/12/2008
* ''[[Ena Swansea]]'' 11/10/2008 - 02/02/2008
* ''Finns at Venini'' 11/10/2008 - 08/12/2008
* ''[[Jochen Gerner]] - Home'' 18/12/2008 - 02/03/2009
* ''[[Laure Tixier]] - Plaid Houses'' dans le cadre du cycle &quot;Habiter&quot; 18/12/2008 - 02/03/2009
* ''The Space of Words'' 19/02/2009 - 25/05/2009
* ''Moving Stills'' dans le cadre du &quot;Mois Européen de la Photographie / Mutations II 19/02/2009 - 25/05/2009
* ''[[Dominique Petitgand]]. La porte ne s'est pas ouverte (The door didn't open)'' 19/02/2009 - 25/05/2009
* ''Beyond Kiosk. Modes of Multiplication'' 15/03/2009 - 13/09/2009
* ''[[Nikolay Polissky]]. [[Large Hadron Collider]]'' am Kader vum Zyklus &quot;Habiter&quot; 07/05/2009 - 13/09/2009
* ''[[Guillaume Leblon]]'' 18/06/2009 - 13/09/2009
* ''[[Florian Pumhösl]]'' 18/06/2009 - 13/09/2009
* ''Out of Storage II. Rythmes'' 18/06/2009 - 13/09/2009
* ''[[Jerszy Seymour]]. Coalition of Amateurs'' 18/06/2009 - 13/09/2009
* ''[[Claire Barclay]]'' 10/10/2009 - 03/01/2010
* ''[[Olivier Foulon]]'' 10/10/2009 - 03/01/2010
* ''[[Didier Marcel]]'' 10/10/2009 - 03/01/2010
* ''[[Tomás Saraceno]]'' 10/10/2009 - 03/01/2010
* ''Go East II. Mudam Collection supported by KBL European Private Bankers'' 10/10/2009 - 03/01/2010
* ''Dayanita Singh'' 12/05/2023 - 10/09/2023
* ''[[Michel Majerus]]'' 31/03/2023 - 01/10/2023
* ''Peter Halley'' 31/03/2023 - 15/10/2023
* ''Tourmaline'' 03/03/2023 - 15/10/2023

== Literatur ==
*Musée d'art moderne grand-duc Jean, 2009. Mudam, le bâtiment de [[Ieoh Ming Pei]]. Imprimerie centrale, Lëtzebuerg. 180 S., 107 Fotoen, Pläng an historesch Dokumenter (Fotoe vum [[Christian Aschman]]).
* Ministère des Travaux publics, 2006. Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean. ''Gazette''.

== Zuelen ==
* Bruttorauminhalt: +/- 72.000 m³
* Bruttogesamtfläch: +/- 12.000 m²
* Nettogesamtfläch: +/- 10.000 m²
* Ausstellungsfläch: +/- 3.500 m²
* Maximal Héicht: +/- 33 m
* Tëscht dem [[1. Juli]] [[2006]] an dem [[30. Juni]] [[2007]] hat de Mudam 114 389 Entréeën. [http://www.mudam.lu/downloads/Mudam_Un_An.pdf (Quell)]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Mudam|Musée d'art moderne grand-duc Jean}}
* [http://www.mudam.lu/ Websäit vum Mudam]
* [http://www.facebook.com/pages/Luxemburg-Luxembourg/Mudam/14917572726 Mudam op Facebook]
* [http://www.youtube.com/mudamLU Mudam op youtube]
* [http://www.pcf-p.com/a/p/9022/s.html De Mudam op der Websäit vu ''Pei Cobb Freed &amp; Partners'']
* [http://www.hyperbate.com/photos/Mudam/ Fotosreportage iwwer d'Ouverture vum Mudam]
* [https://www.chiche.lu/menus?menu=mudam-lunch]

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Muséeën zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Kierchbierg]]
[[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Bauwierker 2006]]</text>
      <sha1>a5ss7euy555xff45yhw4p4d2xxuotox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704943</id>
      <parentid>2704942</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T06:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zweihörnchen</username>
        <id>67660</id>
      </contributor>
      <comment>/* Um Spaweck */</comment>
      <origin>2704943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12317" sha1="172swel1d27fyzpyv8ta03ici1srleq" xml:space="preserve">{{Infobox Musée
|Positiounskaart =
&lt;mapframe latitude=&quot;49.617086&quot; longitude=&quot;6.139897&quot; lang=&quot;lb&quot; zoom=&quot;14&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;260&quot; height=&quot;300&quot; text=&quot;Lag vum {{PAGENAME}}&quot;&gt;
{
  &quot;type&quot;: &quot;FeatureCollection&quot;,
  &quot;features&quot;: [
    { &quot;type&quot;: &quot;Feature&quot;,
      &quot;properties&quot;: {&quot;marker-symbol&quot;: &quot;museum&quot;, &quot;marker-color&quot;: &quot;46ea5f&quot;},
      &quot;geometry&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;Point&quot;,
        &quot;coordinates&quot;: [
          6.139897,
          49.617086     ]
                  }
    }
              ]
}
&lt;/mapframe&gt;}}
De '''Musée d'art moderne grand-duc Jean''', kuerz '''MUDAM''' oder '''Mudam''', ass e [[Musée]] fir zäitgenëssesch [[Konscht]], dee beim [[Fort Thüngen]] (&quot;''Dräi Eechelen''&quot;) um [[Kierchbierg]], an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] gebaut gouf. De Mudam huet den [[1. Juli]] [[2006]] seng Dieren opgemaach.

Architekt vum Gebai ass de [[Ieoh Ming Pei]]; benannt ass et nom [[Jean vu Lëtzebuerg|Groussherzog Jean]], dem Papp vum aktuelle Groussherzog [[Henri vu Lëtzebuerg|Henri]].

== D'Gebai ==
D'Gebai, dat op d'''Enveloppe'' vum Fort Thünge gebaut gouf, huet eng [[Fläch]] vu ronn 10.000 m³ wouvun der 4.800 fir d'Ausstellunge sinn.

D'Geschicht geet op déi spéit 1980er Joren zeréck, wou et ëmmer méi däitlech gouf, datt zu Lëtzebuerg ee Musée fir modern Konscht géif feelen. Well Lëtzebuerg [[1995]] [[Europäesch Kulturhaaptstad]] sollt sinn, huet d'[[Regierung Santer-Poos II]] de [[China|sino]]-[[Vereenegt Staate vun Amerika|amerikaneschen]] Architekt gefrot, e Plang vun engem Musée auszeschaffen, deen och vum architektonesche Standpunkt hir &quot;eppes sollt hierginn&quot;. Als Plaz war en Terrain beim Fort Thüngen um [[Kierchbierg]] erausgesicht ginn, an dem Pei huet déi Iddi, Ales - de Festungsfort - mat Neiem ze verbannen, gefall. 
[[Fichier:Mudam-Hall 8304.jpg|thumb|280px|Déi grouss Hal]]
Déi éischt Projeten, déi de Pei uganks der 1990er virgeluecht huet sinn awer op staark Oppositioun gestouss: deenen enge war et ze grouss an ze deier, déi aner, wéi d'[[Frënn vun der Festungsgeschicht Lëtzebuerg|Frënn vun der Festungsgeschicht]], hu gefaart, d'Reschter vum Réduit vum Fort Thüngen, op déi de Musée hätt solle gebaut ginn, géifen doduerch zerstéiert ginn. Iwwer 14.000 Leit hunn 1992 eng Petitioun mam Titel &quot;D'Fangeren ewech vun den Dräi Eechelen&quot; ënnerschriwwen.&lt;ref&gt;[http://www.100komma7.lu/files/3/12/241266_20-joer-kultur-zu-letzebuerg-nei.mp3 &quot;20 Joer Kultur zu Lëtzebuerg.&quot;] Emissioun vum 19. September 2013 am Audioarchiv vun 100komma7.lu, ca. 13. Minutt.&lt;/ref&gt;

De Pei gouf gefrot, en neie Plang ouni d'Gebai vun den Dräi Eechelen ze maachen, an d'Festungsfrënn krute versprach, datt e [[Musée Dräi Eechelen - forteresse, histoire, identités|Festungsmusée]] géif dora kommen. [[1996]] - d'Kulturjoer war grad eriwwer - gouf da vun der [[Regierung Juncker-Poos]] e [[Gesetz]]projet virgeluecht, fir de Mudam ze bauen, deen am Dezember 1996 vun der [[Chamber]] gestëmmt gouf an de [[17. Januar]] [[1997]] a Kraaft getrueden ass. Bal genee zwee Joer drop, den [[22. Januar]] [[1999]], gouf deen éischte Stee geluecht.

De Bau huet 88 Milliounen [[Euro]] kascht. An der Bauphase koum et zu juristesche Reiwereien (an dowéinst Verspéidungen) well ee Soumissionaire, dee sech bei der Auswäertung vun engem Appel d'offres iwwer d'''[[Magny doré]]s''-Steng ongerecht bewäert gefillt huet.

2006 waren d'Aarbechte fäerdeg, an de Musée konnt den 1. Juli ageweit ginn.

== De Musée ==
De Mudam gëtt vun der 1997 geschaafter ''Fondation Musée d'art moderne Grand-Duc Jean'', där hiren abléckleche President de [[Jacques Santer]] ass, verwalt.

Éischt Direktesch vum Musée, vun 2000 bis 2008, war d'[[Marie-Claude Beaud]]. Si hat ier de Musée opgoung, mat Hëllef vun engem Expertë-Comité, d'Sammlung zesummegestallt. E groussen Deel vun den Exponate kënnt vun Artisten aus Lëtzebuerg a sengen Nopeschlänner. Am Ganzen ëmfaasst d'Sammlung bis ewell eng 750 Wierker vu Kënschtler vu Lëtzebuerg an aus der ganzer Welt. Vill dervu sinn Optragsaarbechten, déi sou de Raimlechkeeten ugepasst konnte ginn.

Si decken déi verschiddenst Disziplinnen a Konschtdomänen of, vun der [[Molerei]] bis bei d'[[Fotografie]], vun der [[Zeechnung]] bis zum [[Video]]-Support, vu [[Multimedia]] bis [[Moud]], vum [[Design]] bis zu der [[Graphik]], vum [[Toun (Akkustik)|Toun]] bis zu der [[Architektur]].
Eng 30 Kënschtler goufen an de Projet ''Be the Artists' Guest'' mat agebonnen, wou se a verschiddene Raimlechkeete vum Musée hir Wierker konnten integréieren.

=== Direktioun ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!vun
!bis
!Direkter
!Bemierkung
|-
|2000
|2008
|[[Marie-Claude Beaud]]
|
|-
|2009
|2017
|[[Enrico Lunghi]]
|
|-
|01.01.2018
|31.12.2021&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|URL=https://www.wort.lu/de/kultur/bettina-steinbruegge-zur-generaldirektorin-ernannt-618e3252de135b9236ede5df|Titel=Bettina Steinbrügge neue Generaldirektorin des Mudam|Gekuckt=12.11.2021|Datum=12.11.2021|Wierk=Luxemburger Wort - Deutsche Ausgabe|Sprooch=de|archivedate=2021-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211112100509/https://www.wort.lu/de/kultur/bettina-steinbruegge-zur-generaldirektorin-ernannt-618e3252de135b9236ede5df}}&lt;/ref&gt;
|[[Suzanne Cotter]]&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/kultur/1083100.html &quot;D'Suzanne Cotter gëtt nei Direktesch vum Mudam.&quot;] rtl.lu, 06.10.2017, 18:08:09.&lt;/ref&gt; 
|
|-
|01.04.2022
|
|[[Bettina Steinbrügge]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|} 
[[Fichier:Mudvubau1.JPG|420px|left|thumb|De Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean]]

== Kënschtler, deenen hir Wierker ausgestallt ginn ==
[[Alvar Aalto]], [[Marina Abramovic]], [[Emmanuelle Antille]], [[Stephan Balkenhol]], [[Bernd an Hilla Becher]], [[Pierre Bismuth]], [[Sophie Calle]], [[Hussein Chalayan]], [[Claude Closky]], [[James Coleman]], [[Tony Cragg]], [[Richard Deacon]], [[Mark Dean]], [[Wim Delvoye]], [[Damien Deroubaix]], [[Stan Douglas]], [[Jan Fabre]], [[Ian Hamilton Finlay]], [[Roland Fischer]], [[Günther Förg]], [[Charles Fréger]], [[Gilbert &amp; George]], [[Nan Goldin]], [[Andreas Gursky]], [[Thomas Hirschhorn]], [[Fabrice Hybert]], [[William Kentridge]], [[Claude Lévêque]], [[Mark Lewis]], [[Richard Long]], [[Michel Majerus]], [[Christian Marclay]], [[Martin Margiela]], [[Steve McQueen (Regisseur)|Steve McQueen]], [[Bady Minck]], [[Bruce Nauman]], [[Shirin Neshat]], [[Albert Oehlen]], [[Blinky Palermo]], [[Philippe Parreno]], [[Grayson Perry]], [[Fiona Rae]], [[Pipilotti Rist]], [[Thomas Ruff]], [[Thomas Scheibitz]], [[Julian Schnabel]], [[Thomas Schütte]], [[Cindy Sherman]], [[Katharina Sieverding]], [[Thomas Struth]], [[Wolfgang Tillmans]], [[Laure Tixier]], [[Cy Twombly]], [[Xavier Veilhan]], [[Kara Walker]] a [[Rémy Zaugg]].
{{clr}}

== Ausstellungen ==
* ''Eldorado'' (Fir d'ouverture) 01/07/2006 - 20/11/2006
* ''[[Michel Majerus]]'' (europäesch Retrospektiv) 09/12/2006 - 07/05/2007
* ''TOMORROW NOW - when design meets science fiction'', 25/05/2007 - 24/09/2007
* &quot;bloom! Experiments in Color Photography by [[Edward Steichen]]&quot; 14/07/2007 - 03/09/2007
* &quot;[[Glenn Ligon]]: some changes&quot; 13/10/2007 - 19/02/2008
* &quot;Mudam Guest House 07&quot;: [[François Boisrond]], [[Marie Cool &amp; Fabio Balducci]], [[Pascal Convert]], [[Wim Delvoye]], [[Thomas Demand]], [[James P. Graham]], [[Charles Kaisin]], [[Vera Weisgerber]], [[Simon Jacquard]], [[Yazid Oulab]], [[Jan Wangaard]]&quot; 13/10/2007 - 26/11/2007
* &quot;Portugal Agora - A propos des lieux d'origine&quot; (Iwwerbléck iwwer zäitgenëssesch portugisesch Kreatiounen) 15/12/2007 - 07/04/2008
* &quot;[[Michel Paysant]] - Nusquam&quot; 15/12/2007 - 07/04/2008
* ''[[Frédéric Prat]]'' 06/03/2008 - 26/05/2008
* ''Out of Storage I - peintures choisies de la Collection'': [[Rosson Crow]], [[Dominique Gauthier]], [[Peter Halley]], [[Federico Herrero]], [[Jonathan Lasker]], [[Michel Majerus]], [[Jean-Luc Moerman]], [[Frank Nitsche]], [[Albert Oehlen]], [[Fiona Rae]], [[Thomas Scheibitz]], [[Juan Uslé]] 06/03/2008 - 26/05/2008
* ''China Power Station: Part III'': [[Cao Fei]], [[Chen Qiulin]], [[Chu Yun]], [[Hu Xiangqian]], [[Ji Weiyu]], [[Kan Xuan]], [[Liu Wei]], [[Ou Ning]], [[Qiu Anxiong]], [[Xu Zhen]], [[Xue Tao]], [[Yang Fudong]], [[Zhang Ding]], [[Zhou Tao]]... 26/04/2008 - 01/09/2008
* ''[[Candice Breitz]] - Be My Somebody'' 26/04/2008 - 22/09/2008
* ''H Box'' 14/05/2008 - 23/06/2008
* ''[[Grayson Perry]] - My Civilisation'' 19/06/2008 - 22/09/2008
* ''[[Thomas Scheibitz]] - about 90 elements / TOD IM DSCHUNGEL'' 19/06/2008 - 22/09/2008
* ''[[Laurent Pariente]]'' 03/07/2008 - 15/09/2008
* ''Nouvelles Formes, [[Pierre Charpin]] à Sèvres'' 11/10/2008 - 07/11/2008
* ''[[Ettore Sottsass]] &amp; Sottsass Associati'' 11/10/2008 - 01/12/2008
* ''[[John Lurie]] - Bones are on the Outside'' 11/10/2008 - 08/12/2008
* ''Go East I - Mudam Collection supported by KBL European Private Bankers'' 11/10/2008 - 08/12/2008
* ''ELO. Inner Exile - Outer Limits'': [[Götz Arndt]], [[Jean-Marie Biwer]], [[Gast Bouschet]] &amp; [[Nadine Hilbert]], [[Simone Decker]], [[Stina Fisch]], [[Christian Frantzen]], [[Tina Gillen]], [[Tom Hermes]], [[Paul Kirps]], [[Yvan Klein]], [[Filip Markiewicz]] ([[Raftside]]), [[Isabelle Marmann]], [[Bertrand Ney]], [[Moritz Ney]], [[Antoine Prum]], [[Dany Prum]], [[Roland Quetsch]], [[Pasha Rafiy]], [[Saskia Raux]] &amp; [[Marc Scozzai]], [[Danielle Scheuer]], [[Eric Schockmel]], [[Jean-Louis Schuller]], [[The Plug]], [[Jeanine Unsen]], [[Roger Wagner]], [[Trixi Weis]], [[Vera Weisgerber]], [[Wennig &amp; Daubach]] 11/10/2008 - 02/02/2009
* ''RRRIPP!! Paper Fashion'' 11/10/2008 - 08/12/2008
* ''[[Ena Swansea]]'' 11/10/2008 - 02/02/2008
* ''Finns at Venini'' 11/10/2008 - 08/12/2008
* ''[[Jochen Gerner]] - Home'' 18/12/2008 - 02/03/2009
* ''[[Laure Tixier]] - Plaid Houses'' dans le cadre du cycle &quot;Habiter&quot; 18/12/2008 - 02/03/2009
* ''The Space of Words'' 19/02/2009 - 25/05/2009
* ''Moving Stills'' dans le cadre du &quot;Mois Européen de la Photographie / Mutations II 19/02/2009 - 25/05/2009
* ''[[Dominique Petitgand]]. La porte ne s'est pas ouverte (The door didn't open)'' 19/02/2009 - 25/05/2009
* ''Beyond Kiosk. Modes of Multiplication'' 15/03/2009 - 13/09/2009
* ''[[Nikolay Polissky]]. [[Large Hadron Collider]]'' am Kader vum Zyklus &quot;Habiter&quot; 07/05/2009 - 13/09/2009
* ''[[Guillaume Leblon]]'' 18/06/2009 - 13/09/2009
* ''[[Florian Pumhösl]]'' 18/06/2009 - 13/09/2009
* ''Out of Storage II. Rythmes'' 18/06/2009 - 13/09/2009
* ''[[Jerszy Seymour]]. Coalition of Amateurs'' 18/06/2009 - 13/09/2009
* ''[[Claire Barclay]]'' 10/10/2009 - 03/01/2010
* ''[[Olivier Foulon]]'' 10/10/2009 - 03/01/2010
* ''[[Didier Marcel]]'' 10/10/2009 - 03/01/2010
* ''[[Tomás Saraceno]]'' 10/10/2009 - 03/01/2010
* ''Go East II. Mudam Collection supported by KBL European Private Bankers'' 10/10/2009 - 03/01/2010
* ''Dayanita Singh'' 12/05/2023 - 10/09/2023
* ''[[Michel Majerus]]'' 31/03/2023 - 01/10/2023
* ''Peter Halley'' 31/03/2023 - 15/10/2023
* ''Tourmaline'' 03/03/2023 - 15/10/2023

== Literatur ==
*Musée d'art moderne grand-duc Jean, 2009. Mudam, le bâtiment de [[Ieoh Ming Pei]]. Imprimerie centrale, Lëtzebuerg. 180 S., 107 Fotoen, Pläng an historesch Dokumenter (Fotoe vum [[Christian Aschman]]).
* Ministère des Travaux publics, 2006. Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean. ''Gazette''.

== Zuelen ==
* Bruttorauminhalt: +/- 72.000 m³
* Bruttogesamtfläch: +/- 12.000 m²
* Nettogesamtfläch: +/- 10.000 m²
* Ausstellungsfläch: +/- 3.500 m²
* Maximal Héicht: +/- 33 m
* Tëscht dem [[1. Juli]] [[2006]] an dem [[30. Juni]] [[2007]] hat de Mudam 114 389 Entréeën. [http://www.mudam.lu/downloads/Mudam_Un_An.pdf (Quell)]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Mudam|Musée d'art moderne grand-duc Jean}}
* [http://www.mudam.lu/ Websäit vum Mudam]
* [http://www.facebook.com/pages/Luxemburg-Luxembourg/Mudam/14917572726 Mudam op Facebook]
* [http://www.youtube.com/mudamLU Mudam op youtube]
* [http://www.pcf-p.com/a/p/9022/s.html De Mudam op der Websäit vu ''Pei Cobb Freed &amp; Partners'']
* [http://www.hyperbate.com/photos/Mudam/ Fotosreportage iwwer d'Ouverture vum Mudam]
* Mudam Café: [https://www.chiche.lu/menus?menu=mudam-lunch] https://www.visitluxembourg.com/de/gastronomie/mudam-cafe-luxembourg


{{Referenzen}}

[[Kategorie:Muséeën zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Kierchbierg]]
[[Kategorie:Ëffentlech Etablissementer zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Bauwierker 2006]]</text>
      <sha1>172swel1d27fyzpyv8ta03ici1srleq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld C, 18</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27320</id>
    <revision>
      <id>2704905</id>
      <parentid>2591707</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:54:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Upassungen 1965</comment>
      <origin>2704905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3785" sha1="gek10ne6nenn85ohdh88b1h8ltmpza1" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass e [[Parkschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] dat ugëtt, datt et verbueden ass ze stationéieren. D'Schëld C, 18 mat engem [[Zousazschëld]] weist un, datt d'Stationéiere verbueden oder limitéiert ass no de Modalitéiten déi um Schëld stinn.

Ausser am Fall vun enger [[Zoneschëld|Zone-Beschëlderung]], gëllen d'Stationéierungsverbueter nëmmen op där Stroossesäit wou d'Schëld steet. Se gëlle vun do u wou d'Schëld steet bis op déi nächst Kräizung op där Stroossesäit wou d'Schëld steet. En [[Zousazschëld Modell 3|Zousazschëld Modell 3b, 3c oder 3d]] kann awer eng aner Gëltegkeet uweisen. En [[Zousazschëld Modell 3]]e erënnert un d'Stationéierungsverbuet.
 
== Originaltext aus dem Code de la route ==
&lt;blockquote&gt;
Artikel 107 – V. Signaux d'arrêt, de stationnement et de parcage&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; 
« 1. Stationnement interdit – Le signal C,18 indique que le stationnement est interdit. Le signal C,18 complété par un panneau additionnel indique que le stationnement est interdit ou limité selon les modalités inscrites sur le panneau additionnel.&lt;br&gt;Hormis le cas de la signalisation zonale, les interdictions et limitations visant le stationnement ne s'appliquent que du côté de la chaussée où le signal est placé. Elles sont applicables à partir de l'aplomb du signal jusqu'à la prochaine intersection située du côté du signal. Un panneau additionnel du modèle 3b, 3c ou 3d peut toutefois indiquer une application dérogatoire du signal. Le signal complété par le panneau additionnel 3e indique le rappel de l'interdiction ou de la limitation de stationnement. »
&lt;/blockquote&gt;

== Bemierkungen == 
* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 40a « Stationnement interdit » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* 1965 ass eng Ausnam agefouert ginn, andeems e speziellt [[Zousazschëld]] « sauf avec disque » et erlabe ka wärend enger bestëmmter Zäit ze stationéieren, wann een eng [[Parkscheif]] benotzt&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1965/03/26/n5/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=26.03.1965|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.
 
== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign C,18 with mod. 3d.JPG|Verbueden ze stationéieren an all Richtung.
Prettange, panneau C,18 et modèle 3d non conforme.jpg|Wéi vill Meter a wéi eng Richtung?
Luxembourg road sign C,18 with mod. 4.JPG|Net wiertes tëscht 8.00 an 18.00 Auer…
Luxembourg road sign C,18 with mod. 7d.jpg|héchstens eng hallef Stonn.
Schëld fir d'Police Hesper, Diddenuewenerstrooss, Alzeng-101.jpg|Nëmmen d'Police däerf…
Parking Grand-Ducal.jpg|an den Haff.
Luxembourg road sign C,18 &amp; Modèle 3g (101).jpg|Hei däerf een erëm stationéieren.
Verkéiersschëlter zu Munneref-102.jpg|Et sinn nach genuch Schëlter am Stock.
&lt;/gallery&gt;
 
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Parkschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Parkschëlter| 118]]</text>
      <sha1>gek10ne6nenn85ohdh88b1h8ltmpza1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Georgien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32077</id>
    <revision>
      <id>2704869</id>
      <parentid>2690056</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2209" sha1="gczioas99v2vsip93ov5lp5oh5tkn62" xml:space="preserve">{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Land Georgien an Europa}}
{{Infobox Land
 | Numm = Sakártwelo &lt;br&gt; საქართველო
 | Fändel = Flag of Georgia.svg{{!}}border
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Georgesche Fändel
 | Wopen = Greater coat of arms of Georgia.svg
 | Wope Breet =
 | Wopen Artikel = Georgescht Wopen
 | National Devise = ძალა ერთობაშია [dsala ertobaschia] &lt;br&gt;(''Kraaft duerch Eenheet'')
 | Kaart = Europe Georgia.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Georgesch]]
 | Haaptstad = [[Tiflis]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 119
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 62,7
 | Virgänger = [[Sowjetunioun]]
 | Onofhängegkeet = vun der [[Sowjetunioun]]&lt;br&gt; den [[9. Abrëll]] [[1991]]
 | Nationalfeierdag = [[26. Mee]]
 | Nationalhymn = [[Tawisupleba]]
 | Wärung = [[Georgesche Lari|Lari]] (GEL)
 | Zäitzon = +4 
 | Internet TLD = [[.ge]]
 | Telefonsprefix = +995
 | Notizen =
 | Extra Bild = Un-georgia.png
 | Extra Bild2 =
}}
'''Georgien''' ([[georgesch]]: ''Sakártwelo'') ass eng Republik an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]]. D'Republik grenzt am Westen un d'[[Schwaarzt Mier]], am Norden u [[Russland]] an am Süden un den [[Aserbaidjan]], [[Armenien]] an d'[[Tierkei]].

Dat haitegt Land ass [[1991]] aus der fréierer [[Georgesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Georgescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] ervirgaangen.

Déi meescht Leit wunnen op der Schwaarzmierküst an an der Ëmgéigend vun der Haaptstad, [[Tiflis]].

== Um Spaweck ==
* [https://web.archive.org/web/20110316105336/http://www.president.gov.ge/ Site vum georgesche President] {{en}} 
* [https://web.archive.org/web/20071025095755/http://government.gov.ge/ Site vun der Regierung] {{en}} 
* [https://web.archive.org/web/20070629024235/http://www.tourism.gov.ge/geo/ Staatlecht Tourismusportal] {{en}} 
* [http://www.allgeo.org Informatiounsportal iwwer d'Land] {{en}} {{de}} {{ru}}
{{Commonscat|Georgia|Georgien}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Georgien| ]]</text>
      <sha1>gczioas99v2vsip93ov5lp5oh5tkn62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Montenegro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42773</id>
    <revision>
      <id>2704951</id>
      <parentid>2690122</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T08:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2798" sha1="2wz2fmgjiv38tbuiwfpdjflsve6g4si" xml:space="preserve">{{SkizzGeoEUR}}{{Infobox Land
 | Numm = Република Црна Гора&lt;br&gt;Republika Crna Gora
 | Fändel = Flag of Montenegro.svg
 | Fändel Bildbreet= 135px
 | Fändel Artikel = Fändel vu Montenegro
 | Wopen = Coat of arms of Montenegro.svg
 | Wope Breet = 90px
 | Wopen Artikel = Wope vu Montenegro
 | National Devise =
 | Kaart= Europe-Montenegro.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Montenegrinesch]]
 | Haaptstad = [[Podgorica]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Parlamentaresch Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch= 
 | Fläch Plaz = 155
 | Waasserfläch = 1,5
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 45
 | Virgänger = [[Serbien a Montenegro]]
 | Onofhängegkeet = vu [[Serbien a Montenegro]],&lt;br&gt;den [[3. Juni]] [[2006]]
 | Nationalfeierdag = [[13. Juli]]
 | Nationalhymn = [[Oj svijetla majska zoro]]
 | Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]]
 | Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
 | Internet TLD = [[.me]]
 | Telefonsprefix = +382
 | Extra Bild = Municipalities of Montenegro.svg
}}
'''Montenegro''' (an der Landessprooch '''Crna Gora'''; kyrillech '''Црна Гора''' [&lt;span&gt;&lt;span class=&quot;IPA&quot;&gt;[[Internationaalt Phoneetescht Alphabet|&lt;span title=&quot;Aussprooch, IPA&quot;&gt;'t͡sr̩naː 'ɡɔra&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]) ass eng Republik a [[Südosteuropa]], déi u [[Kroatien]], [[Bosnien an Herzegowina]], [[Serbien]] an [[Albanien]] grenzt. Am südwestlechen Deel vum Land mécht d'[[Adriatescht Mier]] eng natierlech Grenz. Montenegro, dat en Deelstaat vum fréiere [[Jugoslawien]] an duerno vu [[Serbien a Montenegro]] war, ass zanter 2006 en onofhängege Staat.

D'Republik huet 620.000 Awunner, eng Fläch vu ronn 14.000&amp;nbsp;km², a gehéiert domat zu de klenge Staaten an [[Europa (Kontinent)|Europa]]. D'Land besteet haaptsächlech aus Bierglandschaften an ass dënn besidelt. D'Haaptstad vu Montenegro ass [[Podgorica]].

Eng Uertschaft, déi wéinst hirer Alstad vill vun Touriste besicht gëtt, ass [[Kotor]]. Duerch hir kulturell a musikalesch Offere beim Jonktem beléift ass dogéint [[Budva]] op der Adria. Eng grouss reliéis Bedeitung net nëmme fir déi orthodox Kierch huet [[Klouschter Ostrog]] dat matzen an de Fiels gebaut gouf. Haaptatout vu Montenegro ass awer seng Natur, wou besonnesch d'Naturschutz- a Schigebitt [[Durmitor]], déi bis zu 1300&amp;nbsp;m déif [[Tara (Drina)|Taraschlucht]] an de fëschräiche [[Skutariséi]] ervirstiechen.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{en}} [https://web.archive.org/web/20070825230510/http://www.vlada.cg.yu/eng/index.php Offiziell Säit vun der Regierung vu Montenegro]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun NATO}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Montenegro| ]]</text>
      <sha1>2wz2fmgjiv38tbuiwfpdjflsve6g4si</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schabloun:RIP</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44169</id>
    <revision>
      <id>2704936</id>
      <parentid>2704002</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T22:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2704936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="869" sha1="o4ffwr788u1omr2q5n84mckua6dbvow" xml:space="preserve">&lt;!-- No Méiglechkeet net méi wéi 4-5 Zeilen, jee no Héicht vun der Foto (130px de breede Wee, 100px den héije Wee)  --- Setzt wa méiglech den Numm beim Datum a Joer vum Gebuerts- an Doudesdag bäi!--&gt; 
[[Fichier:Pe'l Schlechter 10-2022 (101).jpg|100px|right|Péil Schlechter]]
*[[11. September]]: [[Emma Bonino]], italieenesch Politikerin.
* {{2. September}}: '''[[Péil Schlechter]]''': lëtzebuergesche Graphiker, Comiczeechner an Auteur.
* {{1. September}}: [[Jean-Paul Rappeneau]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[31. August]]: [[Édouard Balladur]], franséische Politiker.
* [[28. August]]: [[Harald V. vun Norwegen|Harald V.]], Kinnek vun Norwegen.
{{Small|[[2026#Gestuerwen|Éischter am Joer]]  -}} [http://lb.wikipedia.org/w/index.php?title=Schabloun:RIP&amp;action=edit {{Small|änneren}}]
&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Haaptsäit]]&lt;noinclude /&gt;</text>
      <sha1>o4ffwr788u1omr2q5n84mckua6dbvow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkmenistan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45811</id>
    <revision>
      <id>2704878</id>
      <parentid>2690206</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1653" sha1="2ycmc2xyio726xii4vbfwadx9l3wdel" xml:space="preserve">{{Infobox Land
| Numm = Turkmenistan
| Fändel = Flag of Turkmenistan.svg
| Fändel Bildbreet=
| Fändel Artikel = Turkmeenesche Fändel
| Wopen = Emblem of Turkmenistan.svg
| Wope Breet = 100px
| Wopen Artikel = Turkmeenesche Wopen
| National Devise =
| Kaart = Turkmenistan in its region.svg
| Kaart Breet =
| Offiziell Sprooch = [[Turkmeenesch]]
| Haaptstad = [[Aschgabat]]
| Haaptstad Awunner = 947.221 &lt;small&gt;(2010)&lt;/small&gt;
| Haaptstad Koordinaten = {{Coordinate|text=/|article=/|NS=37/56/30/N|EW=58/23/01/E|type=city|region=TM-S}}
| Staatsform = [[Presidialrepublik]]
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel = 
| Regierungschef = 
| Total Fläch=
| Fläch Plaz = 52
| Waasserfläch = 4,9
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz = 115
| Bevëlkerungsdicht = 10,3 Awunner
| Virgänger = [[Sowjetunioun]]
| Onofhängegkeet = 27. Oktober 1991
| Nationalfeierdag = 27. and 28. Oktober
| Nationalhymn = [[Garaşsız, Bitarap, Türkmenistanıň döwlet gimni]]
| Wärung = [[Manat]] (TMT)
| Zäitzon = +5
| Internet TLD = [[.tm]]
| Telefonsprefix = +993
| Notizen =
| Extra Bild = Turkmenistan satellite photo.jpg
}}
'''Turkmenistan''', op [[Turkmeenesch]]: ''Türkmenistan Jumhuriyäti'', ass e Staat an Zentralasien.

== Regierung a Parteien ==
Staats- a Regierungschef ass zanter dem [[19. Mäerz]] [[2022]] de [[Serdar Berdimuhamedow]] vun der [[Demokratesch Partei vum Turkmenistan|Demokratescher Partei vum Turkmenistan]].
&lt;!--Am [[Parlament]] huet d'Demokratesch Partei vum Turkmenistan 50 vun de 50 Sëtz.--&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Länner an Asien}}
{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Turkmenistan| ]]</text>
      <sha1>2ycmc2xyio726xii4vbfwadx9l3wdel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usbekistan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48380</id>
    <revision>
      <id>2704880</id>
      <parentid>2690213</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4545" sha1="8rgq9iwybiuog9rgnekux4e5yfqvrc4" xml:space="preserve">{{Infobox Land
| Numm = Usbekistan
| Fändel = Flag of Uzbekistan.svg
| Fändel Bildbreet=
| Fändel Artikel = Usbeekesche Fändel
| Wopen = Coat of Arms of Uzbekistan.svg
| Wope Breet = 100px
| Wopen Artikel = Usbeekescht Wopen
| National Devise = &lt;br&gt;''informell: &quot;O'zbekiston kelajagi buyuk davlat&quot;''&lt;br&gt;{{small|''(Usbekistan ass en zukünftege grousse Staat)''}}
| Kaart = Uzbekistan in its region.svg
| Kaart Breet =
| Offiziell Sprooch = [[Usbeekesch]] a&lt;br&gt;[[Karakalpakesch]]
| Haaptstad = [[Taschkent]]
| Haaptstad Awunner =
| Haaptstad Koordinaten =
| Staatsform = Republik
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel = 
| Regierungschef = 
| Total Fläch=
| Fläch Plaz = 55
| Waasserfläch = 4,9
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz = 45
| Virgänger = [[Sowjetunioun]]
| Bevëlkerungsdicht = 61,2
| Onofhängegkeet = 1. September 1991 vun der Sowjetunioun
| Nationalfeierdag = 1. September
| Nationalhymn = [[Serquyosh, hur oʻlkam, elga baxt, najot]]
| Wärung = [[Soʻm]] (UZE)
| Zäitzon = +5
| Internet TLD = [[.uz]]
| Telefonsprefix = +998
| Notizen =
| Extra Bild = Uzbekistan satellite photo.jpg
| Extra Bild2 = Uz-map de.png
}}
'''Usbekistan''', op [[Usbeekesch]] ''O'zbekiston'', ass e Staat an [[Zentralasien]].

== Geschicht ==
Déi fréier chineesesch [[Seidestrooss]] zitt sech bal duerch déi ganz Längt vum Land. De Staat Usbekistan ass 1925 entstanen, als [[Usbeekesch Sozialistesch Sowjetrepublik]], a gouf 1991 vun der [[Sowjetunioun]] onofhängeg.

== Bevëlkerung ==
D'Land huet eng 27,7 Milliounen Awunner mat ronn 100 Nationalitéiten, dovun 71&amp;nbsp;% Usbeeken, 5,1&amp;nbsp;% Russen, 5&amp;nbsp;% Tadschiken, 4,1&amp;nbsp;% Karakalpaken, 3,2&amp;nbsp;% Kasachen, 2,7&amp;nbsp;% Krimtataren an 2,5&amp;nbsp;% Koreaner.

== Sproochen ==
Offiziell Sprooch vum Land ass [[Usbeekesch]], an der autonomer Republik [[Karakalpakstan]] ass och [[Karakalpakesch]] offiziell als Sprooch unerkannt. [[Russesch]] huet ëmmer nach eng grouss Bedeitung a gëtt vun deene meeschte verstanen. An de Stied [[Samarkand]] a [[Buchara]] ass och nach [[Tadjikesch]] a [[Persesch]] verbreet.

Mëtt der 1990er Joren huet d'Parlament decidéiert, fir vum [[Kyrillescht Alphabet|kyrilleschen]] op dat [[laténgescht Alphabet]] ëmzeklammen. De facto sinn elo déi zwee Alphabeter a Gebrauch.

== Politik ==
Aus den éischten direkte Presidentschaftswalen den 29. Dezember 1991 ass den [[Islam Abduganijewitsch Karimow|Islam Karimow]] mat 86 Prozent vun de Stëmmen als Gewënner ervirgaangen an hie gouf deen éischte President vun der onofhängeger Republik Usbekistan. Zanterhier huet e seng Amtszäit véiermol verlängere gelooss iwwer [[Referendum]]en a Walen.

Den Islam Karimow ënnerbënnt mat Erfolleg all reliéise Fanatismus am Land. Dowéinst kann déi och duerch verschidden an Däitschland aktiv Memberen opgefallen [[Islamesch Beweegung Usbekistan]] (IBU) just nëmmen am afghanesch-pakistanesche Grenzgebitt agéieren.

Nodeem datt d'[[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] d'Ënnerdréckung vu reliéisen Onrouen 2005 zu [[Andijan]] am [[Ferganadall]] kritiséiert hunn, huet de Karimow hir Militärbasis am Land zougemaach. De President ënnerstëtzt awer den ISAF-Asaz am Nopeschland [[Afghanistan]] weider, dëst duerch eng Erlabnes un déi däitsch Bundeswehr fir e Lofttransportstützpunkt zu [[Termes]] z'ënnerhalen.

Déi [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Regierung finanzéiert zanter 2002 iwwer d'Agence fir den Transfer vu Finanztechnologie verschidde Berodungs- a Formatiounsprojeten am Bankesecteur. Am Joer 2010 war dofir e Budget vu 95.000 Euro virgesinn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.mae.lu/fr/content/view/full/24098 |Titel=29. Mäerz 2010 - Aarbechtsvisit vum lëtz. Ausseminister am Usbekistan |Gekuckt=19.03.2011 |Archiv-Datum=28.12.2010 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20101228214004/http://www.mae.lu/fr/content/view/full/24098 }}&lt;/ref&gt;.

== Fotosalbum vum Land ==
&lt;gallery&gt;
Bild:AralSea_A20081005.jpg|Aral Séi
Bild:Kalta_Minar.jpg|Chiwa
Bild:Bukhara01.jpg|Buchara
Bild:RegistanSquare_Samarkand.jpg|Samarkand
Bild:Vue de l'Aqua-Park - Tachkent.jpg|[[Taschkent]]
Bild:KokandPalace.jpg|[[Kokand]]
Bild:Denau_-_cotton_collect_center.JPG|Kottengproduktioun
Bild:Yodgorlik_Silk_Factory,_Margilan.jpg|Seideproduktioun
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
* [[Usbeekesch Kichen]]

== Um Spaweck ==
* [http://www.gov.uz/en/ Offiziell Säit vun der Republik Usbekistan]
{{Commonscat|Uzbekistan|{{PAGENAME}}}}

{{Referenzen}}

{{Navigatioun Länner an Asien}}
{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Usbekistan| ]]</text>
      <sha1>8rgq9iwybiuog9rgnekux4e5yfqvrc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kirgisistan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49215</id>
    <revision>
      <id>2704872</id>
      <parentid>2690092</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4937" sha1="s4muno96tu2qvks7diu9qeem7shuc0t" xml:space="preserve">{{Infobox Land
| Numm = Кыргыз Республикасы (kirgis.)&lt;br&gt;Киргизская Республика (russ.)&lt;br&gt;Kirgisskaja Respublika
| Fändel = Flag of Kyrgyzstan.svg
| Fändel Bildbreet=
| Fändel Artikel = Kirgisesche Fändel
| Wopen = National emblem of Kyrgyzstan.svg
| Wope Breet = 100px
| Wopen Artikel = Kirgisescht Wopen
| National Devise =
| Kaart= Kyrgyzstan in its region.svg
| Kaart Breet =
| Offiziell Sprooch = [[Kirgisesch]] a [[Russesch]]
| Haaptstad = [[Bischkek]]
| Haaptstad Awunner = 1.191.000 {{small|(2025)}}
| Haaptstad Koordinaten =
| Staatsform = [[Republik]]
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch=
| Fläch Plaz = 85
| Waasserfläch = 
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz =
| Bevëlkerungsdicht = 36
| Virgänger = [[Sowjetunioun]]
| Onofhängegkeet = 31. August 1991 vun der [[Sowjetunioun]]
| Nationalfeierdag = 31. August
| Nationalhymn = [[Ak möngülüü aska]]
| Wärung = [[Som]] (KGS)
| Zäitzon = +6
| Internet TLD = [[.kg]]
| Telefonsprefix = +996
| Notizen =
| Extra Bild =
| Extra Bild2 =
}}
De '''Kirgisistan''', mam vollen Numm '''Kirgisesch Republik''', ({{Ky}} ''Kyrgyz Respublikasy'', {{Ru}} ''Kyrgyzkaja Respublica'') ass e Staat an [[Zentralasien]]. Den haitege Staat ass [[1991]] aus der fréierer [[Kirgisesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Kirgisescher Sozialistescher Sowjetrepublik]] (''Kirgisesch SSR)'' ervirgaangen.

== Geographie ==
D'Kirgisesch Republik läit am Nordoste vun Zentralasien. D'Land grenzt am Norden un de [[Kasachstan]], am Südwesten un [[Usbekistan]], am Süden un [[Tadjikistan]], am Osten a Südosten u [[Volleksrepublik China|China]]. D'Land huet eng Fläch vun 199.900 km² a Grenze vun am Ganze 4.500&amp;nbsp;km. De Kirgisistan ass e Biergland; eppes manner wéi 90&amp;nbsp;% vum Territoire leien op enger Héicht vun iwwer 1.500 Meter.

D'Haaptstad ass [[Bischkek]], mat enger Bevëlkerung vu knapp 1,2 Millioune Leit.

Aner grouss Stied sinn:
* [[Osch (Stad)|Osch]] (473.500 Awunner), 
* [[Djalal-Abad]] (184.400), 
* [[Karakol]] (90.700), 
* [[Tokmok]] (76.200), 
* [[Ösgön]] (65.500),
* [[Kysyl-Kyja]] (64.100).

De gréissten [[Oblast]] ass [[Oblus Naryn|Naryn]] (45.00&amp;nbsp;km²) an d'Oblaste mat der héchster Bevëlkerungsdicht sinn [[Oblus Osch|Osch]] (49 Leit pro Quadratkilometer) an [[Oblus Tschüi|Tschüi]] (48 Leit).

== Administrativ Ënnerdeelungen ==
De Kirgisistan ass administrativ a 7 [[Oblast|Oblasten]] (oder ''Oblus'', Méizuel ''Oblustor'') agedeelt. D'Oblaste sinn a 40 [[Rajon|Rajonen]] ënnerdeelt, déi hirersäits nees a 473 Landgemengen an 22 Stied opgedeelt sinn.

Do dernieft gëtt et nach zwou Stied ([[Bischkek]] an [[Osch (Stad)|Osch]]), déi zu kengem Oblast gehéieren, woubäi d'Stad Bischek a 4 Rajonen agedeelt ass.

{{Méi Info 1|Lëscht vun den Oblasten am Kirgisistan}}

== Klima ==
D'Klima vum Land ass staark kontinental, de Summer an de Stied ass zimmlech waarm, an an de Bierger relativ kill. D'Wantere si kal a schnéiräich, besonnesch an den Héichten. 

Déi duerchschnëttlech Lofttemperatur am Summer  ass +27°&amp;nbsp;C, mat enger duerchschnëttlecher Minimaltemperatur vu +16°&amp;nbsp;C an enger duerchschnëttlecher Héchsttemperatur vu +33°&amp;nbsp;C. Am Wanter läit d'Lofttemperatur am Duerchschnëtt bei +1°&amp;nbsp;C, déi duerchschnëttlech Minimaltemperatur ass -12°&amp;nbsp;C an déi duerchschnëttlech Héchsttemperatur ass +10°C.&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.stat.gov.kg/media/publicationarchive/6c2a81bf-3d53-4066-83c9-d27d0d2a2d29.pdf|Titel=Geographical Characteristics, Climate and Environment|Gekuckt=29.06.2025|Editeur=National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic|Säiten=S. 7|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;

== Staats- a Regierungsform ==
De Kirgisistan ass zanter 1991 eng [[Presidialrepublik]]. All 5 Joer si [[Wale]] fir d'[[Parlament]], dat 75 Memberen huet.

== Bevëlkerung ==
D'Land huet knapp 7,3 Milliounen Awunner &lt;sup&gt;(Stand: 2025)&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://stat.gov.kg/en/opendata/category/5955/|Titel=Statistical censuses - Open Data - Statistics of the Kyrgyz Republic|Gekuckt=2025-06-29|Wierk=stat.gov.kg}}&lt;/ref&gt;, dovu si 77,8&amp;nbsp;% Kirgisen, 14,2&amp;nbsp;% Usebeeken, 3,8&amp;nbsp;% Russen, 1,0&amp;nbsp;% Dunganen, 0,9&amp;nbsp;% Tadschiken an 2,3&amp;nbsp;% aner Ethnien&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.stat.gov.kg/media/publicationarchive/6c2a81bf-3d53-4066-83c9-d27d0d2a2d29.pdf|Titel=Ethnic composition of the population|Gekuckt=29.06.2025|Editeur=National Statistical Committee of the Kyrgyz Republic|Säiten=S. 14|Sprooch=en}}&lt;/ref&gt;.

== Sproochen ==
Offiziell Sproochen am Kirgisistan si [[Kirgisesch]] an zanter dem Mee 2000 och [[Russesch]].

== Regierung a Parteien ==
Zënter der Parlamentswal vun 2021 ass de [[Sadyr Dschaparow]] de President vum Land.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Kyrgyzstan|Kirgisistan}}

{{Navigatioun Länner an Asien}}
{{Autoritéitskontroll}}{{Referenzen}}
[[Kategorie:Kirgisistan| ]]</text>
      <sha1>s4muno96tu2qvks7diu9qeem7shuc0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tadjikistan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49282</id>
    <revision>
      <id>2704877</id>
      <parentid>2690192</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1373" sha1="ggrwioslhxggyd5iwk9laktlcsngi4a" xml:space="preserve">{{SkizzGeoAsien}}
{{Infobox Land
| Numm = Tadjikistan
| Fändel = Flag of Tajikistan.svg
| Fändel Bildbreet=
| Fändel Artikel = Tadjikesche Fändel
| Wopen = Coat of arms of Tajikistan.svg
| Wope Breet = 100px
| Wopen Artikel = Tadjikescht Wopen
| National Devise =
| Kaart = Tajikistan in its region.svg
| Kaart Breet =
| Offiziell Sprooch = [[Tadjikesch]], [[Persesch]]
| Haaptstad = [[Duschanbe]]
| Haaptstad Awunner =
| Haaptstad Koordinaten =
| Staatsform = Presidialrepublik
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch=
| Fläch Plaz = 102
| Waasserfläch = 1,8
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz = 98
| Bevëlkerungsdicht = 51,2
| Virgänger = [[Sowjetunioun]]
| Onofhängegkeet = 9. September 1991 vun der [[Sowjetunioun]]
| Nationalfeierdag = 9. September
| Nationalhymn = [[Surudi Milli]]
| Wärung = [[Somoni]] (TJS)
| Zäitzon = +5
| Internet TLD = [[.tj]]
| Telefonsprefix = +992
| Notizen =
| Extra Bild = Tajikistan satellite photo.jpg
}}
'''Tadjikistan '''ass e Staat an [[Zentralasien]].

== Geographie ==
== Klima ==
== Geschicht ==
== Politik ==
== Administrativ Ënnerdeelungen ==
== Ekonomie ==
== Demographie ==
== Kultur ==
== Militär ==
== Literatur zum Theema ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Tajikistan}}

{{Navigatioun Länner an Asien}}
{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Tadjikistan]]</text>
      <sha1>ggrwioslhxggyd5iwk9laktlcsngi4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Serbien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50230</id>
    <revision>
      <id>2704952</id>
      <parentid>2690170</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T08:10:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <origin>2704952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2744" sha1="20fsfm0bla8vwkq4nwmokhl6d47rywz" xml:space="preserve">{{SkizzGeoEUR}}
{{Infobox Land
| Numm = Република Србија&lt;br&gt;Republika Srbija
| Fändel = Flag of Serbia.svg
| Fändel Bildbreet= 100px
| Fändel Artikel = Fändel vu Serbien
| Wopen = Coat of arms of Serbia.svg
| Wope Breet = 100px
| Wopen Artikel = Wope vu Serbien
| National Devise = Само Слога Србина Спашава&lt;br&gt;{{small|(Nëmmen d'Eenegung rett d'Serben)}}
| Kaart= Europe-Serbia.svg
| Kaart Breet =
| Offiziell Sprooch =
| Haaptstad =
| Staatsform = [[parlamentaresch Republik]]
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch= 88.361 {{small|(mam Kosovo)}}&lt;br&gt;77.474 {{small|(ouni de Kosovo)}}
| Fläch Plaz = 110 {{small|(mam Kosovo)}}
| Waasserfläch = 0,13%
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz = 81 {{small|(mam Kosovo)}}
| Bevëlkerungsdicht = 104 {{small|(mam Kosovo)}}
| Virgänger = [[Serbien a Montenegro]]
| Onofhängegkeet = [[25. Mäerz]] [[1867]]
| Nationalfeierdag = [[15. Februar]]
| Nationalhymn = [[Bože Pravde]] [[Media:Serbian National Anthem, instrumental.oga|Lauschteren]]
| Wärung = [[Serbeschen Dinar|Dinar]] (RSD)
| Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
| Internet TLD = [[.rs]]
| Telefonsprefix = +381
| Notizen =
| Extra Bild = Serbia DisputedKosovo Map.png
| Extra Bild2 =
}}
D''''Republik Serbien''' (serbesch: ''Република Србија'' / ''Republika Srbija'') oder einfach '''Serbien''' ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Südosteuropa]]. Serbien läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]] a grenzt am Norden un [[Ungarn]], am Osten u [[Rumänien]] a [[Bulgarien]], am Süden un [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], am Südwesten u [[Montenegro]] an am Westen u [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Am Süde läit de [[Kosovo]], deen 2008 unilateral seng Onofhängegkeet vu Serbien erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik Kosovo iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen ''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien''. D'Haaptstad vu Serbien ass [[Belgrad]].

Serbien ass Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an offizielle Kandidat fir Member an der [[EU|Europäescher Unioun]] ze ginn.

== Geographie ==
Serbien läit am Südosten vun Europa op der [[Balkanhallefinsel]]. Déi néng Nopechlänner sinn [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], [[Montenegro]], [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Zanter 2008 grenzt de [[Kosovo]] u Serbien, nodeems sie sech als Onofhänegkeet erkläert haten.
&lt;!-- == Bevëlkerung ==

== Geschicht ==

== Politik ==

== Wirtschaft ==

== Kultur ==

== Literatur == --&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Serbien| ]]</text>
      <sha1>20fsfm0bla8vwkq4nwmokhl6d47rywz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704953</id>
      <parentid>2704952</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T08:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <origin>2704953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2738" sha1="iqo4khxkzarnsr0m1l57ce4xu0vfy2b" xml:space="preserve">{{SkizzGeoEUR}}
{{Infobox Land
| Numm = Република Србија&lt;br&gt;Republika Srbija
| Fändel = Flag of Serbia.svg
| Fändel Bildbreet=
| Fändel Artikel = Fändel vu Serbien
| Wopen = Coat of arms of Serbia.svg
| Wope Breet = 100px
| Wopen Artikel = Wope vu Serbien
| National Devise = Само Слога Србина Спашава&lt;br&gt;{{small|(Nëmmen d'Eenegung rett d'Serben)}}
| Kaart= Europe-Serbia.svg
| Kaart Breet =
| Offiziell Sprooch =
| Haaptstad =
| Staatsform = [[parlamentaresch Republik]]
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch= 88.361 {{small|(mam Kosovo)}}&lt;br&gt;77.474 {{small|(ouni de Kosovo)}}
| Fläch Plaz = 110 {{small|(mam Kosovo)}}
| Waasserfläch = 0,13%
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz = 81 {{small|(mam Kosovo)}}
| Bevëlkerungsdicht = 104 {{small|(mam Kosovo)}}
| Virgänger = [[Serbien a Montenegro]]
| Onofhängegkeet = [[25. Mäerz]] [[1867]]
| Nationalfeierdag = [[15. Februar]]
| Nationalhymn = [[Bože Pravde]] [[Media:Serbian National Anthem, instrumental.oga|Lauschteren]]
| Wärung = [[Serbeschen Dinar|Dinar]] (RSD)
| Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
| Internet TLD = [[.rs]]
| Telefonsprefix = +381
| Notizen =
| Extra Bild = Serbia DisputedKosovo Map.png
| Extra Bild2 =
}}
D''''Republik Serbien''' (serbesch: ''Република Србија'' / ''Republika Srbija'') oder einfach '''Serbien''' ass e Staat a [[Europa (Kontinent)|Südosteuropa]]. Serbien läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]] a grenzt am Norden un [[Ungarn]], am Osten u [[Rumänien]] a [[Bulgarien]], am Süden un [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], am Südwesten u [[Montenegro]] an am Westen u [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Am Süde läit de [[Kosovo]], deen 2008 unilateral seng Onofhängegkeet vu Serbien erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik Kosovo iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen ''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien''. D'Haaptstad vu Serbien ass [[Belgrad]].

Serbien ass Member vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] an offizielle Kandidat fir Member an der [[EU|Europäescher Unioun]] ze ginn.

== Geographie ==
Serbien läit am Südosten vun Europa op der [[Balkanhallefinsel]]. Déi néng Nopechlänner sinn [[Ungarn]], [[Rumänien]], [[Bulgarien]], [[Nordmazedonien]] an [[Albanien]], [[Montenegro]], [[Bosnien an Herzegowina]] a [[Kroatien]]. Zanter 2008 grenzt de [[Kosovo]] u Serbien, nodeems sie sech als Onofhänegkeet erkläert haten.
&lt;!-- == Bevëlkerung ==

== Geschicht ==

== Politik ==

== Wirtschaft ==

== Kultur ==

== Literatur == --&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Serbien| ]]</text>
      <sha1>iqo4khxkzarnsr0m1l57ce4xu0vfy2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kosovo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58709</id>
    <revision>
      <id>2704950</id>
      <parentid>2703793</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T08:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5817" sha1="khy64clmii3ypw9k4yxwrskmom6zzef" xml:space="preserve">{{skizzGeoEUR}}{{Infobox Land
| Numm =Republika e Kosovës&lt;br&gt;Република Косово / Republika Kosovo&lt;br&gt;Republik Kosovo&lt;br&gt; 
| Fändel =Flag of Kosovo.svg 
| Fändel Bildbreet=
| Fändel Artikel =Fändel vum Kosovo
| Wopen =Emblem of the Republic of Kosovo.svg 
| Wope Breet = 100px
| Wopen Artikel =Wope vum Kosovo
| National Devise = 
| Kaart= Europe-Republic of Kosovo.svg
| Kaart Breet =
| Offiziell Sprooch = [[Albanesch]], [[Serbesch]]&lt;ref&gt;[http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/01-Laender/Kosovo.html Lännerinformatioun Kosovo vum Auswärtegen Amt Däitschland] (Zougrëffsdatum 23. Februar 2008)&lt;/ref&gt; 
| Haaptstad = 
| Haaptstad Awunner =
| Haaptstad Koordinaten =
| Staatsform =
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch=
| Fläch Plaz = 
| Waasserfläch = 
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz =
| Bevëlkerungsdicht =159,3
| Virgänger = [[Serbien a Montenegro]]&lt;br&gt;[[Serbien]]
| Onofhängegkeet = [[17. Februar]] [[2008]] 
| Nationalfeierdag = 
| Nationalhymn = ''[[Evropa]]'' 
| Wärung = [[Euro]], mä net Member vun der [[Eurozon]] 
| Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
| Internet TLD = [[.xk]]&lt;ref&gt;gouf temporär vum UN-Sécherheetsrot verginn&lt;/ref&gt;
| Telefonsprefix =
| Notizen =
| Extra Bild =
| Extra Bild2 =
}}
De '''Kosovo''' (op Albanesch: ''Kosova''; op Serbesch: ''Косово'' / ''Kosovo'') ass en deelweis unerkannte Staat am Südoste vun Europa, deen am Februar 2008 seng Onofhängegkeet vu [[Serbien]] als '''Republik Kosovo''' erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen '''Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien'''.

==Geographie==
Kosovo huet keen Accès zum Mier a läit am Zentrum vun der [[Balkanhallefinsel]]. D'Haaptstad a gréisste Stad ass [[Pristina]]. E grenzt un [[Albanien]] an [[Nordmazedonien]] am Süden, u [[Montenegro]] am Westen an u Serbien am Norden an Osten.

==Geschicht==
An der [[Antiquitéit]] waren an där Regioun d'Kinnekräich [[Dardania]] an déi spéider réimesch Provënz Dardania. Am Mëttelalter war s'en Deel vu Serbien éier se vum 15. bis an d'fréit 20. Joerhonnert en Deel vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] war. Enn des 19. Joerhonnert gouf de Kosovo den Zentrum vun der albanescher Onofhängegkeetsbeweegung mat der [[Liga vu Prizren]]. Als Resultat vun der Defaite vum Osmanesche Räich am [[Balkankricher|éischte Balkankrich]] (1912-1913) gouf et an d'Kinnekräich Serbien integréiert. No enger Vereenegungsperiod am Kinnekräich vu [[Jugoslawien]] gouf an der jugoslawescher Verfassung nom [[Zweete Weltkrich]] déi Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien als Deel vun der jugoslawescher Deelrepublik Serbie geschaf.

Laang undauernd ethnesch Spannungen tëscht dem Kosovo senger albanescher a senger serbescher Bevëlkerung huet de Kosovo ethnesch dividéiert gelooss, wat zu interethnescher Gewalt gefouert huet, dorënner dem Kosovokrich (1998-99). De Krich ass mat enger Militärinterventioun vun der [[NATO]] zu Enn gaangen, déi d'Bundesrepublik Jugoslawien dozou gezwongen huet hir Truppen aus dem Kosovo zeréckzezéien. De Kosovo ass doropshin en [[Vereent Natiounen|UN]]-[[Protektorat]] ginn. De 17. Februar 2008 huet dem Kosovo säi Parlament d'Onofhängegkeet erkläert. D'Republik Kosovo gëtt diplomatesch als eegene Staat vun 96 UN-Memberstate unerkannt. Serbie weigert sech, de Kosovo als Staat unzeerkennen, obwuel et mam Accord vu Bréissel 2013 d'Legitimitéit vun de kosovareschen Institutiounen an dem Territoire säi spezielle Status a Serbien unerkannt huet. Am Accord steet, datt déi ëffentlech Institutiounen am Kosovo vun der Regierung vu Pristina an net vu [[Belgrad]] aus operéiert ginn.

De Kosovo ass zanter Juni 2009 Member beim [[Internationale Wärungsfong]] a bei der [[Weltbank]], an zanter 2012 och bei der [[Europäesch Bank fir Neiopbau an Entwécklung|Europäescher Bank fir Neiopbau an Entwécklung]]. 22 vun de 27 [[EU]]-Memberstaten hunn d'Onofhängegkeet vum Kosovo unerkannt; [[Zypern]], [[Griicheland]], [[Rumänien]], d'[[Slowakei]] a [[Spuenien]] hunn et net.

== Wirtschaft ==
=== Wärung ===
Nom [[Kosovokrich]], hat d'[[UNO]] d'[[Däitsch Mark|D-Mark]] als offiziell Wärung agefouert, déi sech dunn als Bezuelmëttel och sou duerchgesat huet. Zanter datt et den [[Euro]] gëtt, gëtt am Kosovo domat bezuelt. De Kosovo gehéiert awer net zur [[Europäesch Wirtschafts- a Wärungsunioun|Europäescher Wärungsunioun]]. A verschiddene serbeschen [[Enklav]]e gëtt mam [[Serbeschen Dinar]] bezuelt.

==Administrativ Andeelung==
De Kosovo ass an 38 Gemengen agedeelt, déi sech aus de grousse Stied an den Dierfer an hirer Ëmgéigend zesummesetzen.
===Déi gréisst Gemengen===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
! Rang !! Numm {{small|(albanesch / serbesch) !! Awunner}}&lt;ref&gt;Schätzung vun der kosovarescher Agence fir Statistik fir den 31. Dezember 2012 (Quell: [https://web.archive.org/web/20141029225836/https://ask.rks-gov.net/ENG/pop/tables ask.rks-gov.net] &quot;ESTIMATED DATA FOR 2012 BY MUNICIPALITY.xls&quot;)&lt;/ref&gt;
|- class=&quot;hintergrundfarbe8&quot;
| 1. || [[Pristina|Prishtina / Priština]] || 205.133
|-
| 2. || [[Prizren|Prizren / Prizren]] || 181.756
|-
| 3. || [[Ferizaj|Ferizaj / Uroševac]] || 111.141
|-
| 4. || [[Peja|Peja / Peć]] || 98.237
|-
| 5. || [[Gjakova|Gjakovë / Đakovica]] || 96.071
|-
| 6. || [[Gjilan|Gjilani / Gnjilane]] || 91.413
|-
| 7. || [[Podujeva|Podujeva / Podujevo]] || 89.185 
|-
| 8. || [[Mitrovica|Mitrovica / Kosovska Mitrovica]] || 73.160
|-
| 9. || [[Vushtrria|Vushtrria / Vučitrn]] || 71.042
|-
| 10. || [[Suhareka|Suharekë / Suva Reka]] || 61.190
|}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Kosovo| ]]</text>
      <sha1>khy64clmii3ypw9k4yxwrskmom6zzef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Déifferdeng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71905</id>
    <revision>
      <id>2704958</id>
      <parentid>2704743</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T10:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <origin>2704958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8986" sha1="bjywpnu03kztbsphvgzwalgao8vu8fh" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Déifferdeng}}
| Koordinaten = {{coor dms|49|31|22|N|05|53|20|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Déifferdeng läit am Südweste vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Si ass ëmgi vun de Gemenge [[Gemeng Péiteng|Péiteng]], [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] a [[Gemeng Suessem|Suessem]] op der Lëtzebuerger an de Gemengen [[Hussigny-Godbrange|Héiseng-Guebereng]] an [[Saulnes|Zounen]] op der Franséischer Säit.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Déifferdeng
 | nord =  [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Suessem|Suessem]]
 | sud-est= 
 | sud= [[Hussigny-Godbrange|Héiseng-Guebereng]] (F)
 | sud-ouest =  [[Saulnes|Zounen]] (F)
 | ouest = 
 | nord-ouest = [[Gemeng Péiteng|Péiteng]]
}}

== Uertschaften a [[Lieu-dit]]en an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols=3}}
* [[Déifferdeng]]
* [[Nidderkuer]]
* [[Uewerkuer]]
* [[Zowaasch]]
{{div col end}}

=== Lieu-diten an Häff ===
{{div col|cols=3}}
* [[Baache Jang]]
* [[Vesquenhaff]]
* [[Fond-de-Gras]] (deelweis an der [[Gemeng Péiteng]])
* [[Fuussbann]] 
* [[Héisenger Gronn]]
* [[Schlakemillen]]
* [[Maison-Cronière]]
* [[Vesquenhaff]]
{{div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat_of_arms_differdange_luxbrg.png|100x100px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 79}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;''D'azur au lion d'or.''
{{small|[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] 6. Januar 1971 - Mémorial B 1971, Säit 166 - Projet: [[Robert Matagne]] 1970}}
De Gemengewopen iwwerhëlt de Wope vun de fréieren Häre vun Déifferdeng a soll eng ''Brisure'' vun deene vun den Häre vun [[Zolwer]] sinn (''d'argent au lion de sable'') vun deenen – dem [[Jean-Christophe Blanchard|Blanchard]] no – déi Déifferdenger ofstame sollen.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]], deen zanter 2011 aus 19 Conseillere besteet, gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. De [[Schäfferot]] huet, de [[Buergermeeschter]] abegraff, 5 Memberen. Virdru waren et 17 Conseilleren, wouvun der 4 Member vum Schäfferot waren&lt;ref&gt;Lëtz. Land 20.5.2011, S.7.&lt;/ref&gt;.

&lt;!--Aktuelle Buergermeeschter ass, zanter dem... , de {{Buergermeeschter Déifferdeng}}--&gt;

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]] !! [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]] !! [[Déi Konservativ|Kons.]]
|- 
| 1999 || 1 || 4 || 3 || 2 || - || 1 || 6 || - || -|| -
|- 
| 2005 || 0 || 3 || 8 || 2 || 0 || - || 4 || - || -|| -
|- 
| 2011&lt;br&gt;2014* || 0&lt;br&gt;0 || 3&lt;br&gt;'''3''' || '''7'''&lt;br&gt;7 || '''3'''&lt;br&gt;'''3''' || 1&lt;br&gt;1 || 1&lt;br&gt;1 || 4&lt;br&gt;'''4''' || - || -|| -
|- 
| 2017 || 0 || '''4''' || 2 || '''7''' || 1 || 1 || 4 || - || - || -
|- 
| 2023 || - || '''5''' || 3 || 3 || 0 || 1 || '''6''' || 1 || 0 || 0
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu&lt;br&gt; * 2014: Koalitiounswiessel}}

=== Buergermeeschteren ===
{{div col|cols=3}}
*...
* ca 1841 - Dez. 1848: Baron Gabriel de Soleuvre&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt; 
* Febr. 1849 - Dez. 1854: [[Johann Dondelinger]]
* Dez. 1854 - Jan. 1858: [[Corneille Brasseur]]&lt;ref name=anlcomptes&gt;Archives nationales de Luxembourg, Budgets et comptes des communes et des établissements publics - Differdange, 1857-1880, I-C-033 [http://query.an.etat.lu/Query/detail.aspx?ID=198639]&lt;/ref&gt; 
* Febr. 1858 - Mäerz 1861: [[Charles Schambourg]]&lt;ref name=anlcomptes /&gt; 
* Abr. 1861 - Jan. 1864: [[Jean-Pierre Paquet]]
* Febr. 1864 - Dez. 1884: Charles Schambourg
* Jan. 1885 - Febr. 1892: [[Jean-Pierre Meintz]]
* Juni 1892 - Juni 1901: [[Pierre Meintz]]
* Juni 1901 - Mee 1906: [[Mathias Mark]]
* Aug. 1906 - 1912: [[Jean Conzemius (Buergermeeschter)|Jean Conzemius]]
* 1912 - 1935: [[Émile Mark]]
* 1935 - 1938: [[Jean-Baptiste Scharlé]]
* 1938 - 1963: [[Pierre Gansen]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt; (LSAP)
* 1964 - 1968: [[Jean Gallion]] (LSAP)
* 1969 - 1979: [[Joseph Haupert]] (LSAP)
* 1979 - 1993: [[Nicolas Eickmann]] (LSAP)
* 1994 - 2001: [[Marcel Blau]] (LSAP)
* 2002 - 2013: [[Claude Meisch (Politiker)|Claude Meisch]] (DP)&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/504001.html &quot;Roberto Traversini als Buergermeeschter ugeholl.&quot;] rtl.lu, leschten Update: 22.01.2014, 13:16.&lt;/ref&gt;
* 2014 - 2019: [[Roberto Traversini]] (gréng)
* 2019 - 2023: [[Christiane Brassel-Rausch]] (gréng)
* zanter 2023: [[Guy Altmeisch]] (LSAP)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2023/07-juillet/04-bofferding-assermentation-bourgmestres-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=04.07.2023|Datum=04.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

== Kuckeswäertes ==
*[[Kulturzentrum Aalt Stadhaus]]
*[[Fond-de-Gras]]
* [[Naturschutzgebitt Prënzebierg|Naturschutzgebitt Prënzebierg-Giele Botter]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Déifferdeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}} 
* [[Hôpital Princesse Marie-​​Astrid|HPMA]]
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[PRO-SUD]]
* [[SARE]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[Syndicat intercommunal pour l'assainissement du bassin de la Chiers|SIACH]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SIKOR]]
* [[SYVICOL]]
* [[TICE]]
{{div col end}}

== Partnerschafte mat auslännesche Stied&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://differdange.lu/differdange-et-vous/decouvrir-sortir/villes-jumelees/|Titel=Villes jumelées|Gekuckt=27.02.2020|Wierk=Ville de Differdange|Sprooch=fr|Archiv-Datum=27.02.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200227100425/https://differdange.lu/differdange-et-vous/decouvrir-sortir/villes-jumelees/}}&lt;/ref&gt;==
* {{DEU}}: [[Ahlen]] an [[Nordrhein-Westfalen]]
* {{DEU}}: [[Penzberg]] a [[Bayern]]
* {{FRA}}: [[Lonkech]] an der [[Departement Meurthe-et-Moselle|Meurthe-et-Moselle]]
* {{ITA}}: [[Fiuminata]] an der [[Provënz Macerata]]
* {{PRT}}: [[Chaves]] am [[Distrikt Vila Real]]
*{{USA}}[[Oxford (Ohio)|: Oxford]] am [[Ohio]]

== Literatur zum Theema ==
* ''100 Joer Déifferdeng'', Bäilag vum [[Tageblatt]] Nr. 179 vum 3. August 2007, 24 S.
* ''100 Joer Stad Déifferdeng'', Bäilag vum [[D'Wort|Wort]] Nr. 180 vum 4. a 5. August 2007, 48 S.

== Kuckt och ==
{|
|valign=&quot;top&quot;|
* [[Déifferdenger Schmelz]]
* [[Kierch Déifferdeng]]
* [[Gare Déifferdeng]]
* [[Déifferdenger Schlass]]
* [[Schlass Gerlache]]
* [[Déifferdanger Geschichtsfrënn]]
{{LNM}}
|valign=&quot;top&quot;|
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
|}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.differdange.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng a Stad Déifferdeng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/differdange D'Gemeng Déifferdeng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.hmdifferdange.lu Harmonie Municipale Differdange]
* [http://www.train1900.lu/ Train 1900]
* [https://web.archive.org/web/20030904235014/http://www.tice.lu/ TICE]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Deifferdeng}}
[[Kategorie:Gemeng Déifferdeng| ]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>bjywpnu03kztbsphvgzwalgao8vu8fh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704961</id>
      <parentid>2704958</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Puscas</username>
        <id>735</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kuckt och */  bis sechs gezielt</comment>
      <origin>2704961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8986" sha1="369q95k8my6jygp99qoqe3279fgqi0j" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Déifferdeng}}
| Koordinaten = {{coor dms|49|31|22|N|05|53|20|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Déifferdeng läit am Südweste vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]]. Si ass ëmgi vun de Gemenge [[Gemeng Péiteng|Péiteng]], [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] a [[Gemeng Suessem|Suessem]] op der Lëtzebuerger an de Gemengen [[Hussigny-Godbrange|Héiseng-Guebereng]] an [[Saulnes|Zounen]] op der Franséischer Säit.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Déifferdeng
 | nord =  [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Suessem|Suessem]]
 | sud-est= 
 | sud= [[Hussigny-Godbrange|Héiseng-Guebereng]] (F)
 | sud-ouest =  [[Saulnes|Zounen]] (F)
 | ouest = 
 | nord-ouest = [[Gemeng Péiteng|Péiteng]]
}}

== Uertschaften a [[Lieu-dit]]en an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{div col|cols=3}}
* [[Déifferdeng]]
* [[Nidderkuer]]
* [[Uewerkuer]]
* [[Zowaasch]]
{{div col end}}

=== Lieu-diten an Häff ===
{{div col|cols=3}}
* [[Baache Jang]]
* [[Vesquenhaff]]
* [[Fond-de-Gras]] (deelweis an der [[Gemeng Péiteng]])
* [[Fuussbann]] 
* [[Héisenger Gronn]]
* [[Schlakemillen]]
* [[Maison-Cronière]]
* [[Vesquenhaff]]
{{div col end}}

== Geschicht ==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat_of_arms_differdange_luxbrg.png|100x100px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 79}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;''D'azur au lion d'or.''
{{small|[[Arrêté grand-ducal|A.G-D.]] 6. Januar 1971 - Mémorial B 1971, Säit 166 - Projet: [[Robert Matagne]] 1970}}
De Gemengewopen iwwerhëlt de Wope vun de fréieren Häre vun Déifferdeng a soll eng ''Brisure'' vun deene vun den Häre vun [[Zolwer]] sinn (''d'argent au lion de sable'') vun deenen – dem [[Jean-Christophe Blanchard|Blanchard]] no – déi Déifferdenger ofstame sollen.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
De [[Gemengerot]], deen zanter 2011 aus 19 Conseillere besteet, gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. De [[Schäfferot]] huet, de [[Buergermeeschter]] abegraff, 5 Memberen. Virdru waren et 17 Conseilleren, wouvun der 4 Member vum Schäfferot waren&lt;ref&gt;Lëtz. Land 20.5.2011, S.7.&lt;/ref&gt;.

&lt;!--Aktuelle Buergermeeschter ass, zanter dem... , de {{Buergermeeschter Déifferdeng}}--&gt;

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[ADR]] !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Kommunistesch Partei Lëtzebuerg|KPL]] !! [[déi Lénk|Lénk]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]] !! [[Fokus (Lëtzebuergesch Partei)|Fokus]] !! [[Déi Konservativ|Kons.]]
|- 
| 1999 || 1 || 4 || 3 || 2 || - || 1 || 6 || - || -|| -
|- 
| 2005 || 0 || 3 || 8 || 2 || 0 || - || 4 || - || -|| -
|- 
| 2011&lt;br&gt;2014* || 0&lt;br&gt;0 || 3&lt;br&gt;'''3''' || '''7'''&lt;br&gt;7 || '''3'''&lt;br&gt;'''3''' || 1&lt;br&gt;1 || 1&lt;br&gt;1 || 4&lt;br&gt;'''4''' || - || -|| -
|- 
| 2017 || 0 || '''4''' || 2 || '''7''' || 1 || 1 || 4 || - || - || -
|- 
| 2023 || - || '''5''' || 3 || 3 || 0 || 1 || '''6''' || 1 || 0 || 0
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu&lt;br&gt; * 2014: Koalitiounswiessel}}

=== Buergermeeschteren ===
{{div col|cols=3}}
*...
* ca 1841 - Dez. 1848: Baron Gabriel de Soleuvre&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [http://data.legilux.public.lu/filestore/eli/etat/leg/memorial/1844/a3/fr/pdf/eli-etat-leg-memorial-1844-a3-fr-pdf.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt; 
* Febr. 1849 - Dez. 1854: [[Johann Dondelinger]]
* Dez. 1854 - Jan. 1858: [[Corneille Brasseur]]&lt;ref name=anlcomptes&gt;Archives nationales de Luxembourg, Budgets et comptes des communes et des établissements publics - Differdange, 1857-1880, I-C-033 [http://query.an.etat.lu/Query/detail.aspx?ID=198639]&lt;/ref&gt; 
* Febr. 1858 - Mäerz 1861: [[Charles Schambourg]]&lt;ref name=anlcomptes /&gt; 
* Abr. 1861 - Jan. 1864: [[Jean-Pierre Paquet]]
* Febr. 1864 - Dez. 1884: Charles Schambourg
* Jan. 1885 - Febr. 1892: [[Jean-Pierre Meintz]]
* Juni 1892 - Juni 1901: [[Pierre Meintz]]
* Juni 1901 - Mee 1906: [[Mathias Mark]]
* Aug. 1906 - 1912: [[Jean Conzemius (Buergermeeschter)|Jean Conzemius]]
* 1912 - 1935: [[Émile Mark]]
* 1935 - 1938: [[Jean-Baptiste Scharlé]]
* 1938 - 1963: [[Pierre Gansen]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=05.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt; (LSAP)
* 1964 - 1968: [[Jean Gallion]] (LSAP)
* 1969 - 1979: [[Joseph Haupert]] (LSAP)
* 1979 - 1993: [[Nicolas Eickmann]] (LSAP)
* 1994 - 2001: [[Marcel Blau]] (LSAP)
* 2002 - 2013: [[Claude Meisch (Politiker)|Claude Meisch]] (DP)&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/504001.html &quot;Roberto Traversini als Buergermeeschter ugeholl.&quot;] rtl.lu, leschten Update: 22.01.2014, 13:16.&lt;/ref&gt;
* 2014 - 2019: [[Roberto Traversini]] (gréng)
* 2019 - 2023: [[Christiane Brassel-Rausch]] (gréng)
* zanter 2023: [[Guy Altmeisch]] (LSAP)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/communiques/2023/07-juillet/04-bofferding-assermentation-bourgmestres-echevins.html|Titel=Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins|Gekuckt=04.07.2023|Datum=04.07.2023|Editeur=mint.gouvernement.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

== Kuckeswäertes ==
*[[Kulturzentrum Aalt Stadhaus]]
*[[Fond-de-Gras]]
* [[Naturschutzgebitt Prënzebierg|Naturschutzgebitt Prënzebierg-Giele Botter]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Déifferdeng ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{div col|cols=3}} 
* [[Hôpital Princesse Marie-​​Astrid|HPMA]]
* [[MINETT-KOMPOST]]
* [[PRO-SUD]]
* [[SARE]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[Syndicat intercommunal pour l'assainissement du bassin de la Chiers|SIACH]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SIKOR]]
* [[SYVICOL]]
* [[TICE]]
{{div col end}}

== Partnerschafte mat auslännesche Stied&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://differdange.lu/differdange-et-vous/decouvrir-sortir/villes-jumelees/|Titel=Villes jumelées|Gekuckt=27.02.2020|Wierk=Ville de Differdange|Sprooch=fr|Archiv-Datum=27.02.2020|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20200227100425/https://differdange.lu/differdange-et-vous/decouvrir-sortir/villes-jumelees/}}&lt;/ref&gt;==
* {{DEU}}: [[Ahlen]] an [[Nordrhein-Westfalen]]
* {{DEU}}: [[Penzberg]] a [[Bayern]]
* {{FRA}}: [[Lonkech]] an der [[Departement Meurthe-et-Moselle|Meurthe-et-Moselle]]
* {{ITA}}: [[Fiuminata]] an der [[Provënz Macerata]]
* {{PRT}}: [[Chaves]] am [[Distrikt Vila Real]]
*{{USA}}[[Oxford (Ohio)|: Oxford]] am [[Ohio]]

== Literatur zum Theema ==
* ''100 Joer Déifferdeng'', Bäilag vum [[Tageblatt]] Nr. 179 vum 3. August 2007, 24 S.
* ''100 Joer Stad Déifferdeng'', Bäilag vum [[D'Wort|Wort]] Nr. 180 vum 4. a 5. August 2007, 48 S.

== Kuckt och ==
{|
|valign=&quot;top&quot;|
* [[Déifferdenger Schmelz]]
* [[Kierch Déifferdeng]]
* [[Gare Déifferdeng]]
* [[Déifferdenger Schlass]]
* [[Schlass Gerlache]]
* [[Déifferdanger Geschichtsfrënn]]
|valign=&quot;top&quot;|
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
|}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.differdange.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng a Stad Déifferdeng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/differdange D'Gemeng Déifferdeng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.hmdifferdange.lu Harmonie Municipale Differdange]
* [http://www.train1900.lu/ Train 1900]
* [https://web.archive.org/web/20030904235014/http://www.tice.lu/ TICE]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Deifferdeng}}
[[Kategorie:Gemeng Déifferdeng| ]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]</text>
      <sha1>369q95k8my6jygp99qoqe3279fgqi0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Géisdref</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72518</id>
    <revision>
      <id>2704930</id>
      <parentid>2704722</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T18:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4497" sha1="g7vqaqlwiwlfz6okwsfbwi6hkse2pe7" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Géisdref}}
 | Koordinaten = {{coor dms|49|55|15|N|05|58|00|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Wolz]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Géisdref läit am [[Kanton Wolz]] gréisstendeels héich op den [[Éislek]]er Koppen ëmgi vun den déiwe Flossdäller vu [[Wolz (Sauer)|Wolz]], [[Sauer]] a [[Schlierbaach]]. Um südleche Plateau läit d'Uertschaft [[Géisdref]].

De [[Waassertuerm zu Dol]] versuergt d'Uertschaften Dol, Géisdref, Nacher, Boukels a Masseler mat [[Drénkwaasser]].
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Géisdref
 | nord-est = [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Wolz|Wolz]]
 | nord = 
 | ouest = [[Stauséigemeng]]
 | est =   [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
 | sud-ouest =  
 | sud= [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]
 | sud-est = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 3}}
* [[Bidscht]]
* [[Boukels (Géisdref)|Boukels]]
* [[Dol]]
* [[Géisdref]]
* [[Giewelsmillen]]
* [[Heischtergronn]]
* [[Masseler]]
* [[Nacher Strooss]]
* [[Nacher]]
* [[Toodler]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Boukelsser Millen]]
* [[Haarderbaach]]
* [[Horgershaff]]

== Geschicht ==
Den Numm ''Goesdorf'' leet sech vu ''Gießdorf'' of. Géisdref war fréier en [[Industrie]]standuert, dee vum [[Antimon]]virkomme gelieft huet. Éischt Gruewunge solle schonn zur [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] gemaach gi sinn. Eng éischt Konzessioun ass [[1354]] ausgestallt ginn.

{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms goesdorf luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''D'or au chêne à quatre branches entrelacées de sinople, au chef de gueules chargé de six étoiles d'or posées 3-2-1.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[1. Juli]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[27. Juli]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 680 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1984.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
===Buergermeeschteren===
* ? - 1846: J-M Sonntag
* 1846 - 1849(?): Théodore Kayser&lt;ref&gt;Circulaire du 7 septembre 1846 N° 11047-2625 concernant les attributions du collège des bourgmestre et échevins des communes. - [https://www.stradalex.lu/fr/slu_src_publ_leg_mema/toc/leg_lu_mema_184609_52/doc/mema_1846A0505A Mémorial A n° 52 de 1846] op stradalex.lu gekuckt de 26. Juni 2022&lt;/ref&gt;
* 1849: André Weyrich&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081209051903/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1849/0016/a016.pdf#page=1 Memorial N°16 vun 1849 mat dem ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 13 février 1849, n°12,] portant nomination de bourgmestres&lt;/ref&gt;
*...
* 1894 - 1903: [[Emile Wolter]]&lt;ref&gt;[http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1894/0011/a011.pdf Memorial N°11 vun 1894] mat der Nominatioun vum Emile Wolter zum Buergermeeschter vu Géisdref&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Memorial N°7 vun 1903 mat der Demissioun vum Emile Wolter als Buergermeeschter vu Géisdref&lt;/ref&gt;
*...
* bis 2011: Arthur Schockmel
* 2011-2017: Norbert Maes.
* 2017-2019: Christa Schmitz ép. Majerus
* zanter 2019: Jean-Paul Mathay

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Géisdref ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckeswäertes ==
* Al [[Géisdrëffer Antimongrouf]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.goesdorf.lu/ Websäit vun der Gemeng Géisdref]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/wiltz/goesdorf D'Gemeng Géisdref op der Websäit vum Syvicol]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Wolz}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Geisdref}}
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Geisdref]]
[[Kategorie:Gemeng Géisdref| ]]</text>
      <sha1>g7vqaqlwiwlfz6okwsfbwi6hkse2pe7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Ettelbréck</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72569</id>
    <revision>
      <id>2704924</id>
      <parentid>2704692</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T18:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8882" sha1="5o46b2ftwduwf1b8owg9277cn8vsa81" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Ettelbréck}} 
| Koordinaten = {{coor dms|49|50|47|N|06|05|57|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Dikrech]] an ass se no der [[Ettelbréck|Uertschaft mam selwechten Numm]] benannt.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

Ettelbréck bilt, zesumme mat de Gemenge [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]], [[Gemeng Dikrech|Dikrech]], [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]], [[Gemeng Schieren|Schieren]] a [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] den Zentrum vun der [[Nordstad]].

== Geographie ==
Ettelbréck läit op enger Héicht vun 199 Meter ([[Nivellement général du Luxembourg|NG-L]]). Duerch d'Uertschaft Ettelbréck fléissen d'[[Uelzecht]] an d'[[Waark]]. Den déifste Punkt ass nieft ''Déifert'' am ''All'' op 191,5&amp;nbsp;m do wou d'Uelzecht an d'[[Sauer]] leeft.

Déi héchst Plaz ass um westlechsten Eck vun Ettelbréck am ''Wald'' nieft dem [[CR345]] op der Grenz mat der [[Gemeng Feelen]] tëscht dem ''Kräizwee'' an der ''Useldéngerfréin'' op enger Héicht vun 386&amp;nbsp;m.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Ettelbréck
 | nord-ouest =  
 | nord =  [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]]
 | sud-est =  
 | sud= [[Gemeng Schieren|Schieren]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Mäertert|Mäerzeg]]&lt;br&gt;[[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer Bierg]] 
  | ouest =  [[Gemeng Feelen|Feelen]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Ettelbréck]]
* [[Grenzen]]
* [[Waarken]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Heinenhaff]]
* [[Herckmannsmillen]]
* [[Lopert]]
* [[Miederhaff]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

Zur Gemeng Ettelbréck hu bis den 30. Juni 1850 och nach follgend Uertschafte gehéiert: [[Schieren]], [[Biertreng]], [[Colmer Bréck]], [[Matgeshaff]], [[Schierener Haff]], [[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]], [[Angelduerf]] a [[Bierden]]. Den 1. Juli 1850 (Gesetz vum 22. Januar 1850&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1850/01/22/n1|Titel=Loi du 22 janvier 1850, qui érige deux nouvelles communes, l'une sous le nom de Schieren et l'autre sous le nom d'Erpeldange|Gekuckt=21.06.2026|Datum=22.01.1850|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;) goufen d'Gemenge [[Gemeng Schieren|Schieren]] an [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]] geschaaft.

Mam Gesetz vum 24. Dezember 1906 ass d'Sektioun [[Bierden]] vun Ettelbréck getrennt a bei d'Gemeng [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]] geprafft ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1906/12/24/n2|Titel=Loi du 24 décembre 1906, concernant la distraction de la section de Burden de la commune d'Ettelbruck et sa réunion à celle d'Erpeldange|Gekuckt=21.06.2026|Datum=24.12.1906|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms ettelbruck luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 101}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1953/03/24/n1|Titel=Arrêté grand-ducal du 24 mars 1953 autorisant les changements à apporter aux armoiries de la Ville d'Ettelbruck|Gekuckt=09.06.2026|Datum=24.03.1953|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Écartelé: aux I et IV les armoiries nationales, aux II et III d'azur à un pont d'or sur une eau d'azur, en chef un caducée et deux gerbes de blé d'or, liées de gueules.''

{{small|[[Arrêté ministériel|A.M.]] [[24. Mäerz]] [[1953]] - Mémorial 1953, Säit 327 -  Projet: [[Louis Wirion]] (1951)}}

De Wope vun der Stad aus dem Joer 1953 ass inspiréiert vun deem, deen d'Gemeng bis dohin inoffiziell gedroen hat an dee sech esou beschreiwe léisst: ''Écartelé: au I d'or au pont de gueules posé sur une rivière de sable; au II d'azur à trois gerbes d'or posées 2-1; au III de sable au caducée (de Mercure) d'or en bande; au IV de Luxembourg.''

Mat der Bréck sollt e Nummswopen ([[Franséisch|fr]]. ''armes parlantes'') entstoen, deen op den [[Attila]]&lt;ref&gt;„Attila“ ass am Aldäitschen „Etzel“, dowéinst „Etzelbréck“, wat méi spéit „Ettelbréck “gouf.&lt;/ref&gt; hiweist; den Attila gëtt fälschlecherweis dacks als deen ugesinn, deen déi éischt Bréck op der Plaz sollt gebaut hunn. D'[[Gaarf]] symboliséiert d'Landwirtschaft an den [[Hermesstaf]] den Handel.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vun Ettelbréck gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 13 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

'''Zesummesetzung''' 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] 
|- 
| 1999 || '''5''' || 3 || 1 || '''4''' 
|- 
| 2005 || '''6''' || 1 || 1 || '''5''' 
|- 
| 2011 || '''5''' || 2 || 2 || '''4''' 
|- 
| 2017 || '''5''' || 2 || 2 || '''4''' 
|- 
| 2023 || '''5''' || 2 || 1 || '''5''' 
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 2}}
*1836 - 1841: [[Guillaume Herckmans]]
*1845 - 1848: [[Pierre Schmit]]
* 1851 - 1854: [[Jean-Pierre Salentiny]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160305044640/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1851/0011/a011.pdf Memorial N° 11 vun 1851] mam Arrêté royal grand-ducal du 21 janvier 1851, N° 59, portant nomination d'un bourgmestre.&lt;/ref&gt;
*1855 - 1874: Jean-Pierre Schmit
*1874 - 1878: Théodore Mongenast
* 1879 - 1888: [[Gustave de Marie]]
* 1888 - 1905: [[Emil Salentiny]]
* 1905&lt;ref&gt;[http://data.legilux.public.lu/file/eli-etat-leg-memorial-1905-12-fr-pdf.pdf Memorial A - N° 12 / 15 mars 1905.]&lt;/ref&gt; - 1914: Gustave de Marie
* 1915: [[Nicolas Pierre Kunnen]]
* 1915 - 1934: [[Lucien Salentiny]]
*1935 - 1937: [[Michel Weber (Lokalpolitiker)|Michel Weber]]
*1937 - 1939: Albert Cloos
*1939 - 1941: [[Jean-Pierre Thill (Lokalpolitiker)|Jean-Pierre Thill]]
*1945 - 1950: Jean-Pierre Thill
*1950 - 1957: [[Marcel Wiser]]
*1958 - 1967: [[Léon Mischo]]
*1967 - 1975: [[Eugène Simon]]
* 1976 - 1998: [[Edouard Juncker]]
* 1998 - 2003: [[Pierre Kraus]]
* 2003 - 2023: [[Jean-Paul Schaaf]]
* zanter 2023: [[Bob Steichen]]&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/bob-steichen-uebernimmt-in-ettelbrueck-das-buergermeisteramt-6486e7f1de135b9236d15886 Bob Steichen übernimmt in Ettelbrück das Bürgermeisteramt.&quot;] wort.lu [w+], 12.06.2023.&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

== Literatur ==
* Flies, Joseph: ''Ettelbrück, die Geschichte einer Landschaft'', 2274 Säiten, 1970, Imprimerie Saint-Paul
* ''100 Joer Ettelbréck'', Bäilag vum [[D'Wort|Wort]] vum 6. Juni 2007, 36 S.

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Ettelbréck ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[CM-Nord]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[Syndicat intercommunal des communes de Diekirch, Erpeldange et Ettelbruck pour la construction et l'exploitation d'un hall de tennis|SIT]]
* [[SYVICOL]]

== Kuckt och ==
[[Fichier:Church in Ettelbruck Luxembourg.jpg|thumb|260px|?Ettelbrécker Kierch]]
* [[Ettelbréck]]
* [[Stadhaus Ettelbréck]]
* [[Gare Ettelbréck]]
* [[Kierch Ettelbréck]]
* [[Nordstad]]
{{LNM}}

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.ettelbruck.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng a Stad Ettelbréck]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/ettelbruck D'Gemeng Ettelbréck op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.flickr.com/photos/10540/sets/72157602174917813/ Fotoe vun Ettelbréck]
* [http://www.ettelbrecker-musek.lu/ Säit vun der Ettelbrécker Musek]
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1850/0018/#1850A0165A Gesetz iwwer d'Enstoe vun de Gemenge Schieren an Ierpeldeng] ''Loi du 22 janvier 1850,qui érige deux nouvelles communes, l'une sous le nom de Schieren et l'autre sous le nom d'Erpeldange''

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Ettelbréck| ]]
[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Ettelbreck]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Ettelbreck]]</text>
      <sha1>5o46b2ftwduwf1b8owg9277cn8vsa81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Feelen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72626</id>
    <revision>
      <id>2704923</id>
      <parentid>2704693</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T17:59:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7654" sha1="qfs4pyfh3qjjydw4p4zh7nb350q9jlm" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Feelen}} 
| Koordinaten = {{coor dms|49|51|00|N|06|03|00|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]] am [[Kanton Dikrech]]. De [[Chef-lieu]] ass d'Uertschaft [[Nidderfeelen]].

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 | ville = Feelen
 | nord-ouest =  [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]
 | nord =  
 | nord-est = [[Gemeng Buerschent|Buerschent]]
 | est =  
 | sud-est =  [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]]
 | sud= 
 | sud-ouest =  [[Gemeng Mäerzeg|Mäerzeg]]
 | ouest =  
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Nidderfeelen]]
* [[Uewerfeelen]]

Déi zwou Uertschafte sinn och identesch mat den zwou [[Kadastersektioun]]e vun der Gemeng.

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Feelener Hecken]]
* [[Hierzhaff]]
* [[Hubertushaff]]
* [[Fuusswiss]]

== Geschicht ==
Am Joer 963 huet den Ardennergrof [[Siegfried I. vu Lëtzebuerg|Siegfried]] Lännereien zu ''Viulna'' (Feelen) géint de [[Bockfiels]] getosch.

{{Intro Gemeng}}

Mam Gesetz vum 20. Januar 1874 goufen op den 1. Januar 1875 d'Uertschaften [[Uewermäerzeg]] an [[Ënnermäerzeg]] vun der Gemeng Feelen ofgetrennt, fir déi selbstänneg [[Mäerzeg|Gemeng Mäerzeg]] ze bilden&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1874/11/20/n1|Titel=Loi du 20 novembre 1874, détachant de la commune de Feulen les deux sections de Mertzig-haut et Mertzig-bas et les érigeant en commune séparée sous le nom de Mertzig|Gekuckt=22.06.2026|Datum=20.11.1874|Wierk=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms feulen luxbrg.svg|100x100px]]
|Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 103}}&lt;/ref&gt;:
''D'argent au lévrier courant de sable accompagné de trois feuilles de nénuphar de gueules''&lt;ref&gt;Am Originaltext steet wéinst engem Schreiffeeler ''gueule'' amplaz ''gueules''&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[18. September]] [[1980]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[6. November]] [[1980]] - Mémorial B 1980, Säit 1143 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1963.}}&lt;br&gt;De [[Wandhond]] am Wope kënnt aus dem Sigel vum Wëllem vu Feelen (''un chien braque accompagné de trois feuilles de nénuphar''). Déi Feelener Häre ware Vasalle vun de [[Buerschent]]er, déi e Wope gefouert hunn mat der Beschreiwung: ''D'argent à trois feuilles de nénuphar de gueules''.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Kommunal Gebaier==
* De Sports- Kulturzenter « Centre Warkdall » krut 2020 de Bauhärepräius vum [[Ordre des architectes et des ingénieurs-conseils|OAI]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://bhp.lu/node/756|Titel=Centre Warkdall {{!}} Bauhärepräis|Gekuckt=17.05.2023|Wierk=bhp.lu|Sprooch=fr|Archiv-Datum=17.05.2023|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20230517032804/https://bhp.lu/node/756}}&lt;/ref&gt;
* 2023 soll en neit Gebai fir d'Gemengeverwaltung fäerdeggestallt sinn; woufir knapps aacht Milliounen Euro budgetéiert goufen&lt;ref&gt;[https://www.wort.lu/de/lokales/rathaus-geschichten-feulen-60116b1cde135b923645d810 &quot;Rathaus-Geschichten: Feulen.&quot;] wort.lu [w+], 28.01.2021.&lt;/ref&gt;.
{{Nokucken|2026 August|Kommentar=Wat ass mat der neier Märei?}}

== Buergermeeschteren ==
{{Kapitel Info feelt}}
* ... - 1848: [[Jean Berns]]&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/cmin/1848/04/22/n1/jo Circulaire du 22 avril 1848 N° 4984-136 concernant la publication de la liste des députés élus lors des élections du 19 avril courant.] legilux.public.lu.&lt;/ref&gt;
* 1849: Jacques Heinen&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081209051903/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1849/0016/a016.pdf#page=1 Memorial N°16 vun 1849 mat dem ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL du 13 février 1849, n°12,] portant nomination de bourgmestres&lt;/ref&gt;
* ...
* 1930 - 1963: [[Eugène Reiser]]
* ...
* Juli 1979 - 1993: Marcel Thill
* ...
* 1994 - 2013: [[Fernand Etgen]]&lt;ref&gt;Quell: http://www.gouvernement.lu/3305496/CV&lt;/ref&gt;
* ? - haut: [[Fernand Mergen]]

== Gemengeblat ==
D'Gemengeblat heescht ''De Louschlëssel''.

== Feelener Pompjeeën ==
Den 19. November 2004 gouf zu Nidderfeelen dat neit [[Pompjeeën|Pompjeesgebai]] ageweit. Datt et dozou koum, war der Fusioun ze verdanken, déi et erlaabt huet, d'Pompjeeswiesen ze zentraliséieren. Nodeem déi [[Nidderfeelen]]er Pompjeeën mat deene vun [[Uewerfeelen]] fusionéiert haten, konnt deen neie Corps ''Pompjeeën Feelen'' gegrënnt ginn. Fir bal annerhallef Millioun [[Euro]] gouf en neit Gebai opgeriicht mat véier Plaze fir Gefierer, e modernen Instruktiounssall, e Büro, eng kleng Kichen, en [[Otemschutzraum]] mat Fëllméiglechkeet fir d'Pressloftfläschen, en Depot fir Material a getrennt Sanitäranlagen.

Fir datt de Corps soll uerdentlech ekipéiert sinn, krut en en neien [[TLF]]. Et ass en TLF 2000 STAA (Staffel-Allrad-Automatik), dee bis zu 2.000 Liter Waasser an 200 Liter Läschschaum gelueden huet. De Won weit 11.580 Kilo, huet Plaz fir sechs Persounen an enger Duebelekippekabinn. Vir ass en ausstafféiert mat enger [[Buedemsprutzanlag]]. E [[Liichtpotto]] fir nuets an eng Ariichtung fir Schnellugrëff an zwéin integréiert Otemschutzapparaten an der Kabinn huet en och. Well déi staatlech Instanzen an dësem Fall et net fir néideg fonnt haten, fir de Won (270.000 €) ze subventionéieren, huet d'Gemeng dat eleng gedroen.

Den 22. Oktober 2005 krut de Corps en neien Asazwon, e [[Pick-Up]].

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Feelen ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]]
* [[SICONA-Centre]]
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]

== Literatur ==
* [[François Decker|Decker, François]], 1963. ''Feulen: 963-1963. Beitrag zur tausendjährigen Geschichte der Pfarrei und der Gemeinde.'', Sankt-Paulus-Druckerei, 1963, 436 S.

== Kuckeswäertes ==
* 1961 gouf d'[[Parkierch Feelen|Parkierch]] mam [[Ale Kierfecht vu Feelen|ale Kierfecht]] niewendrun op d'[[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] gesat an als ''Nationalmonument'' klasséiert.
* De Kulturzentrum [[Hennesbau]], an den 1820er Joren als Loumillen gebaut, ass zanter 2012 op der Lëscht vum Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter agedroen.

== Kuckt och ==
* [[Hennesbau]]
* [[Fanfare Feelen]]
* [[US Feelen]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.feulen.lu Offiziell Säit vun der Gemeng Feelen]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/diekirch/feulen D'Gemeng Feelen op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.fanfarefeelen.lu Offiziell Säit vun der Feelener Musek]
* [https://web.archive.org/web/20070930093409/http://www.usfeulen.lu/ Offiziell Säit vum Feelener Footballclub US Feelen]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Dikrech}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Feelen]]
[[Kategorie:Gemeng Feelen| ]]</text>
      <sha1>qfs4pyfh3qjjydw4p4zh7nb350q9jlm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Fëschbech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72695</id>
    <revision>
      <id>2704922</id>
      <parentid>2704694</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T17:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5098" sha1="82rzkv81lerl2l0wqx5f5hwbmijnmgy" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Fëschbech}}
| Koordinaten= {{Coor dms|49|44|00|N|06|11|00|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''Gemeng Fëschbech''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]] a läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft [[Fëschbech (Miersch)|Fëschbech]] vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Fëschbech
 | nord =[[Gemeng Fiels|Fiels]]
 | nord-est = [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]]
 | est =  
 | sud-est = [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]]
 | sud= [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]]
 | ouest = [[Gemeng Miersch|Miersch]]
 | nord-ouest =  [[Gemeng Noumer|Noumer]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=2}}
* [[Angelsbierg]]
* [[Fëschbech (Miersch)|Fëschbech]]
* [[Kéideng]]
* [[Schiltzbierg]]
* [[Schous]]
* [[Stuppecht]]
* [[Weyer (Uertschaft)|Weyer]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Schmëdd (Fëschbech)|Schmëdd]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Logo fischbach gros HS fisch weiss GIF format.png|123x123px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 105}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''De sable à deux poissons adossés d'argent, accompagnés en chef d'une couronne grand-ducale d'or.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[19. Juli]] [[1983]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[21. November]] [[1983]] - Mémorial B 1983, Säit 1252 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1982.}}&lt;br&gt;De Fëschbecher Wope kënnt aus deem vun den Häre vu Fëschbach (''de sable à deux poissons adossés d'argent, accompagnés en chef d'une croisette au pied fiché d'or''). Dat klengt Kräiz gouf duerch eng Kroun ersat, fir ze weisen datt d'Groussherzoglech Famill do eng Residenz huet.
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* 1844: Jean-Pierre Sinner&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* ..... 
* 1976 - 1999: Charles Thilgen
* 2000 - 2003: Fernand Braun
* Abr.2004 - Nov. 2005: Charles Thilgen
* 2005 - 2017: [[Marianne Brosius-Kolber]]
* 2017 - 2023: [[Fränk Daems]]
* zanter 2023: [[Lucien Brosius]]

===Fusiounspläng===
Eng méiglech Fusioun tëscht de Gemengen [[Gemeng Noumer|Noumer]], [[Gemeng Fiels|Fiels]] a Fëschbech gouf den 9. November 2014 an engem [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Gemengereferendum]] refuséiert: Zwar waren an der Fiels 66,53&amp;nbsp;% vun de Wieler fir sou eng Fusioun, mä zu Noumer ware 70,05&amp;nbsp;% dogéint, an zu Fëschbech souguer 76,02&amp;nbsp;%.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/581324.html &quot;Noumer a Fëschbech soen Neen, nëmmen d'Fiels wielt Jo.&quot;] rtl.lu, Leschten Update: 10.11.2014, 07:09:09.&lt;/ref&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Fëschbech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[FILANO]]
* Maintien à domicile-Medernach
* [[SICEC]]
* [[SIDEC]]
* [[SIDERO]]
* [[Syndicat pour la création d'un Parc Naturel dans la région du Mullerthal|Syndicat Mullerthal]]
* [[SYVICOL]]

== Literatur ==
* Brosius, L., L. Karier &amp; R. Miny, 2014. ''100 Joer Pompjeeën an d'Gemeng Fëschbech.'' 294 S. Dréckerei Faber, Miersch. ISBN 978-99959-0-051-9.
* Ministère de la Culture, Service des Sites et Monuments : ''[https://inpa.public.lu/dam-assets/fr/publications/Booklet-Inv-FISC-20191127-int2.pdf Nationale Inventarisierung der Baukultur im Großherzogtum Luxemburg: Kanton Mersch, Gemeinde Fischbach.]'' Luxemburg 2018.

== Kuckt och ==
* [[Kierch Fëschbech (Miersch)|Kierch Fëschbech]]
* [[Schlass Fëschbech]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.acfischbach.lu/ Websäit vun der Gemeng Fëschbech (Miersch)]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/fischbach D'Gemeng Fëschbech op der Websäit vum Syvicol]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Feschbech Miersch}}
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Fëschbech| ]]</text>
      <sha1>82rzkv81lerl2l0wqx5f5hwbmijnmgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Fiels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72696</id>
    <revision>
      <id>2704921</id>
      <parentid>2704695</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T17:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6340" sha1="c4y8ngf0redhms65vg1oob8vehh1ce1" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Fiels}}
| Koordinaten = {{coor dms|49|47|01|N|06|13|10|E|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''Gemeng Fiels''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en a läit am [[Kanton Miersch]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft [[Fiels]], vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Fiels
 | nord =  [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]]
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]]
 | sud-est = 
 | sud= [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Noumer|Noumer]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Fiels]]
* [[Iernzen]]
* [[Meesebuerg]]

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Guddelt]]
* [[Iernzer Bierg]]
* [[Iernzer Millen]]
* [[Leedebaach]]
* [[Ousterbuer (Fiels)|Ousterbuer]]
* [[Weidert]]
* [[Weyderter Haff]]
{{Div col end}}

== Geschicht ==
D'Fielsser Géigend war, wéi et schéngt, schonn zur [[Réimescht Räich|Réimerzäit]] bewunnt, bei der Restauratioun vun der Buerg gouf eng réimesch Mënz fonnt.

Vum [[11. Joerhonnert|11.]] bis [[18. Joerhonnert]] gouf d'Liewe vun de Buerghären op der [[Buerg Fiels|Fielsser Buerg]] bestëmmt.

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms larochette luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref&gt;Mémorial B – Recueil de législation,  7. Mee 1986, digitaliséiert op Wikimedia Commons: [[c:File:Mémorial B 1986-05-07 Larochette.jpg|commons:Mémorial B 1986-05-07 Larochette.jpg]].&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''De gueules à la tour d'argent maçonnée de sable, accostée de deux écussons d'or à la croix ancrée de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[20. Juni]] [[1985]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[7. Mee]] [[1986]] - Mémorial B 1986, Säit 574 - Projet: [[Jean-Claude Loutsch]] 1985.}}
|}


=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols=2}}
* 1797 - 1798: Gindt Antoine
* 1798 - 1799: Lais Dominique
* 1799 - 1801: Weydert Jean-Baptiste
* 1801 - 1808: Metzler Balthasar
* 1808 - 1815: de Cassal Antoine-Ignace
* 1815 - 1818: Klein Mathias
* 1818 - 1830: Prim Jean 
* 1830 - 1844: Hansen-Weydert Michel
* 1844 - 1845: Pierre Scharlé&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1845 - 1871: Jean Sinner
* 1872 - 1890: [[Jean Knaff]]
* 1891 - 1899: Nicolas Lutgen
* 1900 - 1901: Jean Treinen
* 1902 - 1911: Nicolas Thilmany&lt;ref&gt;Mémorial N°46 - Arrêté grand-ducal du 16 juillet 1911, démission honorable a été accordée, sur sa demande, à M. Nic. Thilmany de Larochette des fonctions de bourgmestre.&lt;/ref&gt;
* 1912 - 1917: Nicolas Prim&lt;ref&gt;Obermosel-Zeitung, 10. Juli 1917: Nikolaus Prim hat seine Entlassung als Bürgermeister eingereicht.&lt;/ref&gt;
* 1918 - 1921: [[Nicolas Ludovicy]]&lt;ref&gt;[http://www.industrie.lu/brosseriemodernelarochette.html Nicolas Ludovicy op der Säit iwwer d'Brosserie moderne an der Fiels] op www.industrie.lu&lt;/ref&gt;
* 1921 - 1928: Michel Sinner
* 1928 - 1949: [[Jules Zinnen]]
* 1950 - 1959: Nic Wagner
* 1960 - 1975: Pierre Ginter
* 1976 - 1990: [[Victor Weydert]]
* 1991 - 2017: [[Pierre Wies]]
* 2017 - 2023: [[Natalie Silva]]
* zanter 2023: [[Mirko Martellini]]&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/gemengewalen/a/2074839.html &quot;Fiels: Mirko Martellini gëtt neie Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 14.06.2023.&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

===Fusiounspläng===
Eng méiglech Fusioun tëscht de Gemengen [[Gemeng Noumer|Noumer]], Fiels a [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] gouf den 9. November 2014 an engem Gemenge-Referendum refuséiert: Zwar waren an der Fiels 66,53&amp;nbsp;% vun de Wieler fir sou eng Fusioun, mä zu Noumer ware 70,05&amp;nbsp;% dergéint, an zu Fëschbech souguer 76,02&amp;nbsp;%.&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/581324.html &quot;Noumer a Fëschbech soen Neen, nëmmen d'Fiels wielt Jo.&quot;] rtl.lu, Leschten Update: 10.11.2014, 07:09:09.&lt;/ref&gt;

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Fiels ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[FILANO]]
* Maintien à domicile-Medernach
* [[SIDEC]]
* [[SIDEN]]
* [[SIGI]]
* [[Syndicat pour la création d'un Parc Naturel dans la région du Mullerthal|Syndicat Mullerthal]]
* [[SYVICOL]]

== Jumelagen ==
* [[Fels am Wagram]] an {{AUT}}

== Kuckeswäertes ==
* D'[[Buerg Fiels]]
* D'[[Kierch Fiels]]
* D'[[De Roebé-Schlass|De-Roebé-Schlass]]
* D'Haus vum [[Michel Rodange]]
* De [[Musée iwwer d'Textilindustrie an der Fiels]]
* De [[Verluerekascht Fiels|Verluerekascht]]
* Den [[Ouschterbuer Fiels|Ouschterbuer]]
* Den [[Haangelsbur]]

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; perrow=&quot;4&quot; caption=&quot;Billergalerie&quot;&gt;
Larochette Castle and Town 2009-08.jpg|Vue iwwer d'Buerg op d'Uertschaft
Larochette1835Berward.jpg|D'Fiels virum grousse Feier
Fiels Déi al Gare.jpg|D'Jangelis Gare
Burcht ^ Larochette - panoramio.jpg|Vue op d'Buerg an en Deel vun der Uertschaft
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20110224020129/http://www.larochette.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Fiels]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/mersch/larochette D'Gemeng Fiels op der Websäit vum Syvicol]
* [http://youthhostels.lu/en/youth-hostels/youth-hostel-larochette Fielsser Jugendherberg]
* [http://www.industrie.lu/schungfabriklutgenlarochette.html Fielsser Industriegeschicht: Schongfabréck Lutgen]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Miersch}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemeng Fiels| ]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Fiels]]</text>
      <sha1>c4y8ngf0redhms65vg1oob8vehh1ce1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Fréiseng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72719</id>
    <revision>
      <id>2704919</id>
      <parentid>2704720</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T16:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5779" sha1="3i5qb5uw7baezze09pmzxr5ho9bgqg4" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Fréiseng}} 
| Koordinaten = {{coor dms|49|30|54|N|06|11|30|O|Haaptkoordianten=jo}}
}}
D''''Gemeng Fréiseng''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en. Se läit am [[Kanton Esch-Uelzecht]]. De [[Chef-lieu]], no deem se genannt ass, ass [[Fréiseng]].

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Fréiseng läit am Süde vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] a gehéiert zum Kanton Esch-Uelzecht. D'Nopeschgemenge vu Fréiseng si [[Réiser]], [[Weiler-la-Tour]] an [[Gemeng Duelem|Duelem]]. Am Süde grenzt Fréiseng un dat franséischt [[Departement Moselle]] ([[Loutrengen]]). D'Landschaft vun der Gemeng besteet gréisstendeels aus Wisen a Felder, vereenzelt awer och Bëscher. D'[[Albaach (Gander)|Albaach]] eng vun de Quellbaache vun der [[Gander]] entspréngt bei [[Helleng]], fléisst a Richtung Osten duerch [[Fréiseng]] an [[Uespelt]].

Duerch d'Gemeng Fréiseng leeft d'[[Nationalstrooss 3|Nationalstrooss N3]], déi op hirer ganzer Längt zu der [[Voie de la Liberté]] gehéiert, d'[[Nationalstrooss 13|Nationalstrooss N13]] an d'[[Autobunn A13 (Lëtzebuerg)|Autobunn A13]] (Saarautobunn).

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville =Fréiseng
 | nord = [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]]
 | nord-est = [[Gemeng Duelem|Duelem]]
 | est = [[Gemeng Munneref|Munneref]]
 | sud-est = [[Basse-Rentgen]] (F)
 | sud= [[Hagen (Moselle)|Hoen]] (F) - [[Évrange]] (F)
 | sud-ouest = [[Zoufftgen]] (F)
 | ouest =   
 | nord-ouest = [[Gemeng Réiser|Réiser]]
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Fréiseng]]
* [[Uespelt]]
* [[Helleng]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Krokelshaff]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms frisange luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''Tiercé en pairle; à dextre d'azur à la demi-aigle d'argent, à senestre d'or à la demi-aigle de sable, au chef du même chargé de deux crosses d'abbé adossées mises en pal, mouvant de la partition, celle de dextre d'or, celle de senestre d'argent.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[18. Mee]] [[1981]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. August]] [[1981]] - Mémorial B 1981, Säit 1099; rectificatif Mémorial B 1982, Säit 368 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1981.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Fréiseng gëtt zanter 2011 nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

===Zesummesetzung===
&lt;br&gt;{{small|D'Majoritéitskoalitioun am Gemengerot ass '''fett '''geschriwwen}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! Är Equipe !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]]
|- 
| 2011 || 5 || '''4 '''|| || '''2''' 
|- 
| 2017 || '''5''' || 3 || '''1''' || 2
|- 
| 2023 || '''5''' || 2 || '''2''' || 2
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Kapitel Info feelt}}
*...
* 1836, 1844, 1848: [[Charles-Philippe Dupaix|Charles Dupaix]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/jmnfq7mc3q/pages/18/articles/DIVL664 (N° 2.) Garde civique. — Composition des conseils cantonaux pour 1836.] In: Mémorial administratif de la Province de Luxembourg = Verwaltungs-Memorial der Provinz Lützemburg, nº 1 (09.01.1836), p. 2 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/cmin/1848/04/22/n1/jo Circulaire du 22 avril 1848 N° 4984-136 concernant la publication de la liste des députés élus lors des élections du 19 avril courant.] legilux.public.lu.&lt;/ref&gt;
* 1852-...: Louis Jost
*... 
* ëm 1977: Mathias Rauchs
* 1982 – 2005: [[Gaston Gibéryen]]
* 2005 – 2011: Claude Wiltzius
* 2011 – 2017: Marie-Louise Aulner
* zanter 2017: [[Roger Beissel]]

== Jumelage ==
D'Gemeng Fréiseng ass zanter 2004 mat der franséischer Gemeng [[Saint-Julien de Coppel]] am [[Departement Puy-de-Dôme]] jumeléiert.

== Leit vu Fréiseng ==
* [[Robert Alesch]] (1906 – 1949), kathoulesche Priister
* [[Henri Hartmann]] (1820 – ?), Architekt
* [[Jean Morbach]] (1884 – 1967), Schoulmeeschter an Ornitholog
* [[Émile Raus]] (1904 – 1980), Jurist, Politiker

== Kuckt och ==
* [[Kaaschtel]]
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.frisange.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Fréiseng]
* [https://web.archive.org/web/20110817004556/http://www.frisange.lu/culture-et-loisirs/geschichtsfrenn-vun-der-gemeng-freiseng Geschichtsfrënn vun der Gemeng Fréiseng]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/esch-sur-alzette/frisange D'Gemeng Fréiseng op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.ecole-frisange.lu Fréisenger Schoulen]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Esch-Uelzecht}}
{{Referenzen}}

{{DEFAULTSORT:Freiseng}}
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Gemeng Fréiseng| ]]</text>
      <sha1>3i5qb5uw7baezze09pmzxr5ho9bgqg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Fluessweiler</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72735</id>
    <revision>
      <id>2704920</id>
      <parentid>2704719</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T16:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6003" sha1="6q9hy9fdcamsffy1zxznbcow4kaorgn" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Fluessweiler}}
| Koordinaten = {{coor dms|49|39|55|N|06|20|35|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''Gemeng Fluessweiler''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemeng]]en. Se läit am Kanton [[Kanton Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] an de [[Chef-lieu]] ass d'Uertschaft [[Fluessweiler]].

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Fluessweiler
 | nord = 
 | nord-est = [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]]
 | est =  [[Gemeng Wuermer|Wuermer]]
 | sud-est= 
 | sud= [[Gemeng Lenneng|Lenneng]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Schëtter|Schëtter]]
 | ouest =  
 | nord-ouest = [[Gemeng Betzder|Betzder]]
}}

== Uertschaften an der Gemeng==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Beyren]]
* [[Fluessweiler]]
* [[Gouschteng]]
* [[Nidderdonwen]]
* [[Uewerdonwen]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Beyerholz]]
* [[Bierghaff]]
* [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholz]]

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
| align=&quot;center&quot; |[[Fichier:Coat of arms flaxweiler luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext&lt;ref name=&quot;:Armorial&quot;&gt;{{Cite book|Titel=Armorial communal du Grand-Duché de Luxembourg|Auteur=[[Jean-Claude Loutsch]]|Coauteuren=[[Nicolas Lemogne]], [[Marcel Lenertz]]|Editeur=[[Jean-Albert Fisch]]|Plaz=Lëtzebuerg|ISBN=2-87969-000-5|Sprooch=fr|Säiten=S. 107}}&lt;/ref&gt;:&lt;br&gt;
''Parti d'or au lion de sable armé et lampassé de gueules, et de gueules à la clef d'argent contournée mise en pal, le panneton vers le haut, à la bordure partie de gueules et d'or chargée de cinq quintefeuilles en couleurs échangées, celle de la pointe de l'un en l'autre et brochant sur la partition.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[20. Mee]] [[1985]] – [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[18. Oktober]] [[1985]] – Mémorial B 1985, Säit 1220 – Projet: [[Marcel Lenertz]] 1984.}}

Ënnert dem [[Ancien Régime]] war Fluessweiler – zesumme mam [[Buchholz (Fluessweiler)|Buchholzer Haff]] – am gemeinsame Besëtz vun der Famill vu [[Schlass Meesebuerg|Meesebuerg]] (''d'or au chef de gueules chargé de trois mésanges'' (heiandsdo ''merlettes'') ''d'or'' (d'Meesen (mésanges) heiandsdo ''au naturel'')) an där vun [[Zolwer]] (''d'argent au lion de sable armé et lampassé de gueules''). De Rescht vun der aktueller Gemeng houng vun der Probstei Gréiwemaacher of (''burelé d'argent et d'azur au lion de gueules armé, lampassé et couronne d'or, à la clef d'argent brochant en barre'').

De Wope reflektéiert dës historesch Fakten: déi wichtegst Faarwen (Gëllen a Rout) sinn déi vun der Famill vu Meesebuerg, déi d'Haaptrechter hat; de Léiw ass dee vun der Famill vun Zolwer an de Schlëssel – aus ästhetesche Grënn ëmgedréit – ass dee vun der Probstei. Schlussendlech symboliséieren d'„Fënnefblieder“ déi fënnef Uertschafte vun der Gemeng an déngen och als Nummswopen (fr. ''armes parlantes;'' „Fluessweiler“ vu [[Fluess]]).
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

== Politik ==
=== Buergermeeschteren ===
D'Buergermeeschtere vu Fluessweiler vun 1806 bis 2025&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://flaxweiler.lu/la-commune/|Titel=La commune – Flaxweiler|Gekuckt=2025-09-09|Datum=2024-06-18|Editeur=flaxweiler.lu|Sprooch=fr|Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20250812182754/https://flaxweiler.lu/la-commune/|Archiv-Datum=2025-08-12}}&lt;/ref&gt;:
{{Div col|cols = 2}}
* 1806 – 1810: Michel Metzdorf vu Fluessweiler
* 1810 – 1812: Pierre Stemper vu Fluessweiler
* 1813 – 1816: Jean Nielles vu Beyren 
* 1816 – 1819: François Strasser vu Fluessweiler
* 1819 – 1825: Jean Huberty vu Fluessweiler
* 1825 – 1830: Jean Peters vun Uewerdonwen
* 1830 – 1839: Michel Pettinger vu Gouschteng
* 1840 – 1848: Jean Peters vun Uewerdonwen
* 1848 – 1854: Michel Pettinger vu Gouschteng
* 1854 – 1867: Jean-Pierre Huberty vu Fluessweiler
* 1867 – 1876: Michel Engel vu Gouschteng
* 1876 – 1887: Antoine Boss vu Buchholz
* 1889 – 1895: Adolphe Musquar vu Buchholz
* 1896 – 1928: Jean Molitor vun Uewerdonwen
* 1929 – 1941: Michel Schritz vu Gouschteng
* 1945 – 1945: Jean Sturm vu Beyren 
* 1946 – 1965: Edouard Steffes vu Fluessweiler
* 1966 – 1970: Eugène Kauffmann vu Gouschteng
* 1970 – 2005: [[Roger Lenert]] vun Nidderdonwen
* 2005 – 2017: Théo Weirich vu Gouschteng
* 2017 – 2023: Roger Barthelmy vun Uewerdonwen
* zanter 2023: [[Paul Ruppert]] vun Uewerdonwen
{{Div col end}}

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Fluessweiler ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[Billek]]
* [[SIAEG]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGI]]
* [[SIGRE]]
* [[SYVICOL]]

== Bekannt Leit aus der Gemeng ==
* [[Pierre Godart]], Dokter a Politiker
* [[Jacques Nesser]], Jesuitt a Missionnaire an Afrika
* [[Jean Peters (Theolog)|Jean Peters]], kathouleschen Theolog
* [[Nicolas Ries]], Schrëftsteller an Editeur
* [[Aly Schroeder]], Politiker
* [[Nicolas Weirich (1885)|Nicolas Weirich]], Geeschtlechen an Auteur

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}
* [[Naturschutzgebitt Kelsbaach]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.flaxweiler.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Fluessweiler]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/flaxweiler D'Gemeng Fluessweiler op der Websäit vum Syvicol]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Fluessweiler]]
[[Kategorie:Gemeng Fluessweiler| ]]</text>
      <sha1>6q9hy9fdcamsffy1zxznbcow4kaorgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Garnech</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72744</id>
    <revision>
      <id>2704928</id>
      <parentid>2704721</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T18:34:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5897" sha1="1tyjdvvz7jppprey5r8mc4ing9xqrxi" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Garnech}} 
| Koordinaten= {{coor dms|49|36|54|N|05|57|02|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' (lokal och alt ''Gäernech'' oder ''Garnich'') ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemeng]]en. Se läit am [[Kanton Capellen]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
D'Gemeng Garnech läit westlech am Lëtzebuerger Land am [[Kanton Capellen]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Garnech
 | nord = [[Gemeng Stengefort|Stengefort]]
 | nord-est =
 | est =  [[Gemeng Mamer|Mamer]]
 | sud-est= 
 | sud= [[Gemeng Dippech|Dippech]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Käerjeng]]
 | nord-ouest = 
}}

===Hydrographie===
Waasserleef um Territoire vun der Gemeng sinn: [[Äisch]], [[Mamer (Baach)|Mamer]], [[Eiselbaach]], [[Wëlleschbaach (Äisch)|Wëlleschbaach]], Niewefloss vun der Äisch, [[Wëlleschbaach (Mamer)|Wëlleschbaach]], Niewefloss vun der Mamer, d'[[Meneschbaach]] an dräi Quellgrief vun der [[Bräderbaach]].

Am Weste vun der Gemeng um Flouer vun [[Héiweng]], op enger Héicht vun 358 Meter, verleeft d'Waasserscheed tëscht dem [[Rhäin]]- a [[Meuse (Floss)|Meusebaseng]]

== Uertschaften an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Duelem (Garnech)|Duelem]]
* [[Garnech]]
* [[Héiweng]]
* [[Koler]]
{{Div col end}}

=== Häff a Lieu-diten ===
{{Div col|cols = 2}}
* [[Groussbéiwen]]
* [[Klengbéiwen]]
* [[Réibierg]]
{{Div col end}}

==Geschicht==
{{Intro Gemeng}}

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms garnich luxbrg.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''De gueules à la croix ancrée d'argent sumontée d'un lambel de cinq pendants d'azur, mantelé d'un fascé d'argent et d'azur de huit pièces chargé en chef de deux portes de ville à trois tours de gueules.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[18. August]] [[1982]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[29. November]] [[1982]] - Mémorial B 1982, Säit 944 - Projet: [[Marcel Lenertz]] 1982.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
=== Buergermeeschteren&lt;ref&gt;[https://garnich.lu/le-bourgmestre/ Lëscht vun de Buergermeeschteren] op der Internetsäit vun der Gemeng Garnech.&lt;/ref&gt; ===
{{Div col|cols = 2}}
* 1803 - 1817: [[Charles Metzler]]
* 1817 - 1836: [[Nicolas Metzler]]
* 1836 - 1858: [[Peter Metzler]]&lt;ref&gt;ARRÊTÉ ROYAL GRAND-DUCAL, du 29 décembre 1843, n°2926f, portant nomination des Bourgmestres et Echevins des villes, et des Bourgmestres des campagnes du Grand-Duché am [https://web.archive.org/web/20160303175401/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0003/a003.pdf Memorial N°3 vun 1844]&lt;/ref&gt;
* 1858 - 1861: [[Jean-Nicolas Arend]]
* 1861 - 1872: Peter Metzler
* 1873 - 1879: [[Johann Müller]]
* 1879 - 1922: [[Jacques Schmitz]]
* 1922 - 1924: [[Henri Franck I]]
* 1925 - 1941: [[Edmond Kerschen]]
* 1944 - 1945: Edmond Kerschen
* 1946 - 1963: [[Nic Arend]]&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf |Titel=Memorial A N° 4 vun 1946 mam Avis: Administrations communales. COMPOSITION DES COLLEGES ECHEVINAUX |Gekuckt=04.11.2015 |Archiv-Datum=28.03.2016 |Archiv-URL=https://web.archive.org/web/20160328084557/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1946/0004/a004.pdf }}&lt;/ref&gt;
* 1964 - 1981: [[Félix Jemming]]
* 1982 - 1993: [[Eugène Dondlinger]]
* 1994 - 2011: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck II]]
* 2011 - 2023: [[Georges Fohl]]
* zanter 2023: [[Sonia Fantini|Sonia Fischer-Fantini]]&lt;ref&gt;''Sonia Fischer-Fantini wird Bürgermeisterin'', Luxemburger Wort, 12.07.2023 S. 16&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

== Bekannt Garnecher Leit ==
[[Fichier:HallSporGa.JPG|380px|thumb|D'Sportshal [[Elsi Jacobs]] zu Garnech]]
* [[Nicolas Braunshausen]] (1874 – 1956), Politiker a Psycholog
* [[Edmond Jacobs]] (1928 – 2012), Vëlossportler
* [[Elsy Jacobs]] (1933 – 1998), Vëlossportlerin (Weltmeeschter)
* [[Raymond Jacobs]], (*1931), Vëlossportler
* [[Roger Jacobs]] (1923 – 1997), Vëlossportler
* [[Claudine Schaul]] (*1983), Tennisspillerin

==Interkommunal Syndikater==
D'Gemeng Garnech ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
{{Div col|cols = 3}}
* [[HIS]]
* [[Syndicat des eaux du Sud|SES]]
* [[SICA]]
* [[SICEC]]
* [[SICONA-Sud-Ouest]]
* [[SIDERO]]
* [[SIDOR]]
* [[SIGI]]
* [[SYVICOL]]
* [[ZARO]]
{{Div col end}}

== Medien ==
* ''[[D'Meedche vu Garnech]]'', e [[Kuerzfilm]] vum [[Gast Rollinger]] iwwer säi Besuch beim [[Arno Schmidt]] zu [[Bergfeld]] bei [[Celle]].

== Literatur ==
* [[Arno Schmidt]], ''[[Abend mit Goldrand]]'' (1975): eng vun den Haaptpersounen aus dem Buch, d'Ann' Ev', ass vu Garnech.
* A. Delvaux, J. Ewen, J. Lux, J. Malget,S. Pohs: &quot;Fanfare Garnech 1919-1994, Festlechkeeten zum 75. Jubiläum&quot;
*''Garnecher Musek, 100 Joer, 1919-2019: Garnech, Eng Gemeng, Eng Musek, Eng Geschicht, 2021, 700 S.''

== Kuckt och ==
* {{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.garnich.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Garnech]
* [http://www.garnechermusek.lu/ Websäit vun der Garnecher Musek]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/capellen/garnich D'Gemeng Garnech op der Websäit vum Syvicol]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Capellen}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Garnech]]
[[Kategorie:Gemeng Garnech| ]]</text>
      <sha1>1tyjdvvz7jppprey5r8mc4ing9xqrxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Gréiwemaacher</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72765</id>
    <revision>
      <id>2704931</id>
      <parentid>2704723</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T18:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7873" sha1="3a4isgsuvhkx6geoqwkbamxj0twrg09" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Gréiwemaacher}}
| Koordinaten  = {{coor dms|49|40|45|N|06|26|34|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Gemeng (Lëtzebuerg)|lëtzebuergesche Gemengen]]. Se läit am [[Kanton Gréiwemaacher]]. De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft {{wikidata|property|linked|P36}} vun där se och hiren Numm huet.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geographie ==
Gréiwemaacher läit um lénksen Uwänner vun der [[Musel]]. Et ass eng Wënzerstiedchen an op sengen Häng fënnt een och Uebstplantagen. D'Fläch vun der Gemeng ass 16,48&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, dovu si 650 ha [[Bësch]]er a 57 ha [[Wéngert]]en.

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Gréiwemaacher
 | nord = [[Gemeng Manternach|Manternach]]
 | nord-est = [[Gemeng Mäertert|Mäertert]]
 | est =  (D)
 | sud-est= [[Gemeng Wuermer|Wuermer]]
 | sud= [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]]
 | sud-ouest =  [[Gemeng Betzder|Betzder]]
 | ouest =  [[Gemeng Biwer|Biwer]]
 | nord-ouest = 
}}

== Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
* [[Gréiwemaacher]]

=== Häff a Lieu-diten ===
* [[Gréiwemaacher Bierg]]
* [[Manternacher Bierg]]
* [[Potaschbierg]]

== Geschicht ==
* [[1252]] krut Gréiwemaacher vum [[Heinrich V. vu Lëtzebuerg|Heinrich V.]] de [[Fräiheetsbréif]].

=== Wopen ===
{|class = wikitable
|align=&quot;center&quot;|[[Fichier:Coat of arms grevenmacher luxbrg with timbre.svg|100px]]
| Beschreiwung am Originaltext:&lt;br&gt;
''Burelé d'argent et d'azur au lion de gueules, armé, lampassé et couronné d'or, la queue fourchue et passée en sautoir, à une clef d'argent posée en sautoir, à une clef d'argent posée en barre, le panneton en haut, brochant sur le tout. L'écu sommé d'une couronne murale de cinq tours au naturel, maçonné de sable.''&lt;br&gt;{{small|[[Gemeng (Lëtzebuerg)#De Gemengerot|D.C.]] [[18. Januar]] [[1984]] - [[Arrêté ministériel|A.M.]] [[26. Mäerz]] [[1984]] - Mémorial B 1984, Säit 454 - Projet: Modern Versioun vum Wope vun der Stad zanter 14. Joerhonnert.}}
|}

=== Demographesch Entwécklung ===
{{Awunnerdiagramm
 |ageklappt=op
}}&lt;br&gt;{{Statec Awunner}}, {{small|automatesch vu Wikidata agebonnen.}}

==Politik==
De [[Gemengerot]] vu Gréiwemaacher gëtt nom [[Proporzsystem]] gewielt. E setzt sech aus 11 [[Conseiller (Lëtzebuerg)|Conseilleren]] zesummen.

===Zesummesetzung===
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! Joer !! [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] !! [[Demokratesch Partei|DP]] !! [[déi gréng|gréng]] !! [[Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei|LSAP]] !! [[Piratepartei Lëtzebuerg|PPL]]
|- 
| 1999 || 4 || 5 || - || 2 || -
|- 
| 2005 || 4 || 4 || 1 || 2 || -
|- 
| 2011 || '''4''' || 3 || '''2''' || 2 || -
|- 
| 2017 || '''5''' || 3 || '''1''' || 2 || -
|- 
| 2023 || '''5''' || 3 || '''1''' || 2 || 0
|} 
{{small|Quell: [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]] / RTL.lu / elections.lu}}

=== Buergermeeschteren ===
{{Div col|cols = 3}}
* 1843 - 1849: Pierre Lessel-Ritter&lt;ref name=BMs&gt;[https://persist.lu/ark:70795/z8gnb0/pages/1/articles/DTL62 Die Bürgermeister im Distrikt Grevenmacher 1843—1933.] In: Obermosel-Zeitung, 54. Jg., nº 81, Drittes Blatt (07.04.1934), p. 1 [Digitised by the National Library of Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1849 - 1861: [[Pierre Muller-Walse]]
* 1861 - 1864: [[Joseph Ritter]]
* 1864 - 1867: J. Eichborn
* 1867 - 1869: Julius Feyder
* 1869 - 1874: [[Jean-Baptiste Knaff]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/0wbnm6/pages/3/articles/DTL142 Landarzt vor 100 Jahren.] ''d'Letzeburger Land'', 9 September 1969, S.3.&lt;/ref&gt;
* 1874 - 1876: [[Victor Schoren]]
* 1876 - 1880: J. Eichborn
* 1880 - 1883: [[Joseph Keiffer]]
* 1883 - 1884: [[Frédéric Clasen]] ff.&lt;ref&gt;Obermosel-Zeitung 1883-03-03, S. 3.[https://web.archive.org/web/20220704062319/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=2016596&amp;search_terms=clasen#panel:pp|issue:2016596|article:DTL51]&lt;br&gt;Obermosel-Zeitung 1883-08-25, S. 4.[https://web.archive.org/web/20220704054112/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&amp;custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=2017826&amp;search_terms=clasen#panel:pp|issue:2017826|article:DTL124]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/bzxj1n Obermosel-Zeitung 1884-10-29, S. 2]&lt;/ref&gt;
* 1884 - 1904: [[Théodore Waldbillig]] 
* 1904 - 1908: Jean Baptiste Bettinger
* 1908 - 1920: [[Pierre Godart]]&lt;ref&gt;[http://www.roscheiderhof.de/kulturdb/client/einObjekt.php?id=13870 Kuerz Biographie vum Pierre Godart op www. http://www.roscheiderhof.de]&lt;/ref&gt;
* 1921 - 1929: Anton Wagner&lt;ref name=BMs/&gt;
* 1929 - 1959: [[Victor Prost]] 
* 1959 - 1969: [[Auguste Hoffmann]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/9tr7vt68r/pages/3/articles/DIVL402 Grevenmacher feierte seine neuernannten Aedilen Bürgermeister Aug. Hoffmann und Schöffe Raym. Krier.] In: Luxemburger Wort, 112. Jg., n° 232 (20.08.1959), p. 3 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg, ].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/wjx6jsb91/pages/7/articles/DIVL572Bürgermeister August Hoffmann, Grevenmacher, zum Gedenken.] In: Luxemburger Wort, 122. Jg., n° 200/201 (19.07.1969), p. 7 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1969 - 1969: Antoine Bodry ff.&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/fb6xtj4p62/pages/23/articles/DIVL401 Antoine Bodry diensttuender Bürgermeister in Grevenmacher.] In: Revue, 24. Jg., nº 33 (16.08.1969), p. 23 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt;
* 1969 - 1976: [[Jean-Pierre Urwald]]&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/5j14sk24g/pages/6/articles/DIVL545 Kanton Grevenmacher.] In: Luxemburger Wort, 122. Jg., n° 338 (04.12.1969), p. 6 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].&lt;/ref&gt; 
* 1976 - 1987: [[Victor Braun]] 
* 1988 - 1999: [[Norbert Konter]]
* 2000 - 2011: [[Robert Stahl]]
* 2011 - 2023: [[Léon Gloden]] (CSV) 
* zanter 2023: [[Monique Hermes]] (CSV) 
{{div col end}}

== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Grevenmacher Brücke 1.jpg|thumb|D'Grenzbréck zu Gréiwemaacher|260px]]
* [[Kulturhuef]]
* [[Cinémaacher]]
* [[Spillkaartemusée Jean-Dieudonné]]
* [[Nationalen Dréckereimusée]]
* [[Päiperleksgaart Gréiwemaacher|Päiperleksgaart]]
* [[Staustuf Gréiwemaacher-Wellen]]
* [[Gallo-réimescht Grafmonument um Potaschbierg]]
* [[Kierch Gréiwemaacher|Dekanatskierch Sankt Laurentius]]
* [[Kräizkapell Gréiwemaacher|Kräizkapell um Kräizerbierg]]

== Partnerschafte mat auslännesche Stied ==
*[[Aubière]] am franséischen Departement [[Departement Puy-de-Dôme|Puy-de-Dôme]]

== Interkommunal Syndikater ==
D'Gemeng Gréiwemaacher ass Member vu follgenden [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|interkommunale Syndikater]]:
* [[SIGI]]
* [[SIAEG]]
* [[SICEC]]
* [[SIDERE]]
* [[SIDEST]]
* [[SIGRE]]
* [[SITEG]]
* [[SYVICOL]]

== Illustratiounen ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;150&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
Fichier:Gemeng Gréiwemaacher.JPG|Déi al Märei vu Gréiwemaacher
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
* [[C.S. Gréiwemaacher]]
* [[Naturschutzgebitt Kelsbaach]]
{{LNM}}

{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.grevenmacher.lu Offiziell Säit vun der Gemeng a Stad Gréiwemaacher]
* [http://www.syvicol.lu/annuaires-des-communes-et-des-syndicats/annuaire-des-communes/fiche/grevenmacher/grevenmacher D'Gemeng Gréiwemaacher op der Websäit vum Syvicol]
* [http://www.kulturhuef.lu/ Maacher Kulturhuef]

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Gréiwemaacher}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg|Greiwemaacher]]
[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Greiwemaacher]]
[[Kategorie:Gemeng Gréiwemaacher| ]]</text>
      <sha1>3a4isgsuvhkx6geoqwkbamxj0twrg09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nordmazedonien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86690</id>
    <revision>
      <id>2704948</id>
      <parentid>2690135</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T08:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4743" sha1="ska95db8q384pxs6qtiy1rtmu17hpog" xml:space="preserve">{{SkizzGeoEUR}}
{{Infobox Land
 | Numm = Република Северна Македонија&lt;br&gt;Republika Severna Makedonija&lt;br&gt;Republika e Maqedonisë së Veriut
 | Fändel = Flag of North Macedonia.svg
 | Fändel Bildbreet= 135px
 | Fändel Artikel = Fändel vun Nordmazedonien
 | Wopen = Coat of arms of North Macedonia.svg
 | Wope Breet = 90px
 | Wopen Artikel = Wope vun Nordmazedonien
 | National Devise =
 | Kaart = Location Macedonia Europe.png
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Mazedonesch]], [[Albanesch]]
 | Haaptstad = [[Skopje]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Republik]]
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Total Fläch=
 | Fläch Plaz = 145
 | Waasserfläch = 
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 82
 | Virgänger = [[Jugoslawien]]
 | Onofhängegkeet = vu [[Jugoslawien]],&lt;br&gt;den [[8. September]] [[1991]]
 | Nationalfeierdag = 2. August ([[Ilinden-Opstand]] vun [[1903]]) an 8. September
 | Nationalhymn = ''Denes nad Makedonija''
 | Wärung = [[Nordmazedoneschen Denar|Denar]] (MKD)
 | Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
 | Internet TLD = [[.mk]]
 | Telefonsprefix = +389
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Republik Nordmazedonien'''&lt;ref&gt;{{Citation |URL=https://vlada.mk/node/16763?ln=en-gb |Titel=Archive copy |Gekuckt=2019-02-13 |archivedate=2020-04-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200419033713/https://vlada.mk/node/16763?ln=en-gb }}&lt;/ref&gt;, (respektiv op [[Mazedonesch]]: Република Северна Македонија/'''Republika Severna Makedonija''', an op [[Albanesch]]: '''Republika e Maqedonisë së Veriut'''), bis de Februar 2019 just ''Republik Mazedonien'' (cyrl: Република Македонија) oder ''FYROM'' ([[Englesch|engl.]] '''F'''ormer '''Y'''ugoslavian '''R'''epublic '''o'''f '''M'''acedonia) ass eng Republik a [[Südosteuropa]], déi un de [[Kosovo]], u [[Serbien]], u [[Bulgarien]], un [[Albanien]] an u [[Griicheland]] grenzt.

Nordmazedonien, dat en Deelstaat vum fréiere [[Jugoslawien]] war, ass zanter 1991 en onofhängege Staat.

D'[[Haaptstad]] vun Nordmazedonien ass [[Skopje]], a mat ronn 500.000 Awunner och déi gréisst Stad an der Republik.

Zanter 2005 ass d'Land e Bäitrëttskandidat vun der Europäescher Union (EU) an et ass zënter 2020&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.tagesschau.de/ausland/europa/nato-nordmazedonien-101.html|Titel=Nordmazedonien ist offiziell NATO-Mitglied|Gekuckt=2025-07-22|Auteur=tagesschau.de|Wierk=tagesschau.de|Sprooch=de}}&lt;/ref&gt; Member vun der [[Organisatioun vum Nordatlantik-Traité|NATO]].
Nordmazedonien ass eent vun den äermste Länner vun Europa, mat engem héijen Niveau vu Chômage a mat enger relativ schappeger Infrastruktur. D'Land gouf wéinst engem jorelaange Sträitfall mat Griicheland iwwer säin Numm bekannt. De Grond war, datt et a Griicheland och eng Regioun mat deem Numm gëtt ([[Makedonien (Griicheland)|Makedonien]] oder Μακεδονία). Dowéinst gouf vun en ettleche Säite behaapt, et hätt d'&quot;exklusiivt Recht&quot; fir dësen Numm. Den 12. Juni 2018 hunn déi mazedonesch an déi griichesch Regierung en Accord fonnt, d'Land &quot;Nordmazedonien&quot; ze nennen. Déi zwee Parlamenter hunn am Januar 2019 mat allkéiers knappser Majoritéit déi Ännerung ratifizéiert.

Nieft Mazedonier (orthodox-chrëschtlech Slawen), ronn 64 % vun der Populatioun, gëtt et eng grouss Minoritéit vun (islameschen) Albaner (25 %) a soss méi kleng Minoritéite vun Tierken (3,85 %), Roma (2,66 %), Serben (1,78 %), Bosniaken (0,84 %) an Aromunen/Meglenorumänen (0,48 %). Dowéinst gouf a gëtt et ëmmer nees ethnesch motivéiert Konflikter, virun allem tëscht Mazedonier an Albaner. Zanter de biergerkrichsänlechen Zoustänn 2001 huet sech, nodeems e Friddenstraité ënnerschriwwe gouf, d'Situatioun däitlech verbessert.

Nordmazedonien huet e groussen Naturräichtum an ass am Gaang, eng beléift Touristdestinatioun ze ginn.

==Geschicht==
{{Kapitel Info feelt}}

==Geographie ==
{{Kapitel Info feelt}}
Déi zéng gréisst Stied mat hiren Awunnerzuelen:

1.	[[Skopje]] (505.400)&lt;br&gt;
2.	[[Kumanovo]] (73.360)&lt;br&gt;
3.	[[Bitola]] (71.890)&lt;br&gt;
4.	[[Prilep]] (64.830)&lt;br&gt;
5.	[[Tetovo]] (56.080)&lt;br&gt;
6.	[[Štip]] (44.510)&lt;br&gt;
7.	[[Veles (Nordmazedonien)|Veles]] (43.140)&lt;br&gt;
8.	[[Ohrid]] (38.900)&lt;br&gt;
9.	[[Gostivar]] (37.030)&lt;br&gt;
10.	[[Strumica]] (36.920)

== Politik ==
{{Kapitel Info feelt}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20111229220829/http://www.vlada.mk/ Offiziell Säit vun der Regierung vun Nordmazedonien] {{mk}}{{en}}{{sq}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun NATO}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Nordmazedonien| ]]</text>
      <sha1>ska95db8q384pxs6qtiy1rtmu17hpog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jugoslawien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93034</id>
    <revision>
      <id>2704944</id>
      <parentid>2690084</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T07:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5942" sha1="p1aek43290qkk3f6cgj2hcwggkolmw6" xml:space="preserve">{{Infobox Land
 | Numm = '''Jugoslawien'''&lt;br&gt;'''Jugoslavija/Југославија''' ([[Serbokroatesch]])&lt;br&gt;'''Jugoslavija''' ([[Sloweenesch]])&lt;br&gt;'''Југославија''' ([[Mazedonesch]])
 | Fändel = Yugoslav flags 1918 to 2003.png
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vu Jugoslawien
 | Wopen = Three Yugoslav Coats of Arms 1918 to 2003.png
 | Wope Breet = 100px
 | Wopen Artikel = Wope vu Jugoslawien
 | National Devise =
 | Kaart = Maps of Yugoslavia and FR Yugoslavia.svg
 | Kaart Breet = 200px
 | Offiziell Sprooch = [[Serbokroatesch]], [[Sloweenesch]], [[Mazedonesch]], [[Albanesch]]
 | Haaptstad = [[Belgrad]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform =
 | Landeschef Titel = 
 | Landeschef = 
 | Regierungschef Titel = 
 | Regierungschef = 
 | Fläch Plaz =
 | Total Fläch = 1918–1941: 247.542&lt;br&gt;1954–1991: 255.804&lt;br&gt;1992–2003: 102.350
 | Waasserfläch = 
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht =
 | Grënnung = [[1. Dezember]] [[1918]]
 | Onofhängegkeet =
 | Opléisung = [[27. Abrëll]] [[1992]]
 | Nofollger = [[Slowenien]]&lt;br&gt;[[Kroatien]]&lt;br&gt;[[Bosnien an Herzegowina]]&lt;br&gt;[[Serbien a Montenegro]]&lt;br&gt;[[Nordmazedonien]]
 | Nationalfeierdag = [[7. Oktober]] 
 | Nationalhymn = [[Hej Sloveni]]
 | Wärung = [[Jugoslaweschen Dinar]] (YUD)
 | Zäitzon = +1
 | Internet TLD = [[.yu]]
 | Telefonsprefix = 
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
'''Jugoslawien''' ([[serbokroatesch]] Југославија/''Jugoslavija'', [[sloweenesch]] Jugoslavija, [[mazedonesch]] Југославија, [[albanesch]] Jugosllavia, [[ungaresch]] Jugoszlávia, wiertlech iwwersat ''Südslawien'') war vun 1918/1929 bis 1992 respektiv vun 1992 bis 2003 d'Kuerzform vun engem Staatsnumm, deen e puer [[Staat]]en a [[Mëtteleuropa|Mëttel-]] a [[Südosteuropa]] bezeechent huet, déi a verschiddener territorialer a politescher Form existéiert hunn.

Ënnerscheede muss een dat kinneklecht, dat haut sougenannt ''éischt Jugoslawien'' (1918–1941), dat sozialistescht ''zweet Jugoslawien'' (1943/45–1991/92) an d'''Bundesrepublik Jugoslawien'' déi aus Serbien a Montenegro bestanen huet (1992–2003).

Vun 2003 bis 2006 hunn déi verbliwwen Deelrepublicke [[Serbien]] a [[Montenegro]] de Staatebond ''[[Serbien a Montenegro]]'' forméiert, dee sech am territorialen a vëlkerrechtlechen Ëmfang net vun der Bundesrepublik Jugoslawien ënnerscheet huet.

== Staatsnimm ==
Déi amtlech Bezeechnungen zanter der Grënnung vum 1. Dezember 1918 bis zur Opléisung vu Jugoslawien de 4. Februar 2003 ware follgend:
* ''Kraljevstvo Srba Hrvata i Slovenaca'' (Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweenen) – Vum Prënzregent Aleksandar Karađorđević den 1. Dezember 1918 proklaméiert;
* ''Kraljevina Srba Hrvata i Slovenaca'' (Kinnekräich vun de Serben, Kroaten a Sloweenen) – Éischt Ëmbenennung opgrond vun der [[Vidovdan]]-Verfassung vum 28. Juni 1921;
* ''Kraljevina Jugoslavija'' ([[Kinnekräich Jugoslawien]]) – No dem [[Putsch]] vum 6. Januar 1929 bis de 17. Abrëll 1941;
* ''Demokratska Federativna Jugoslavija'' (Demokratescht Federatiivt Jugoslawien) – 29. November 1943 bis Enn 1945;
* ''Federativna Narodna Republika Jugoslavija'' (Federativ Volleksrepublik Jugoslawien) – 31. Januar 1946 (nei Verfassung) bis 1963;
* ''Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija'' ([[Sozialistesch Federativ Republik Jugoslawien]]) – 1963 bis 1992;
* ''Savezna Republika Jugoslavija'' ([[Bundesrepublik Jugoslawien]]) – 27. Abrëll 1992 bis 4. Februar 2003 (dacks och als Rescht-Jugoslawien bezeechent; als neie Staat huet d'BRJ aus de fréiere sozialisteschen Deelrepublicke [[Sozialistesch Republik Serbien|Serbien]] a Montenegro bestanen.)

== Literatur ==
=== Geschicht ===
* Marie-Janine Calic: ''Geschichte Jugoslawiens im 20. Jahrhundert''. Beck, München 2010, ISBN 978-3-406-60646-5.&lt;ref&gt;[http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/rezensionen/id=15610&amp;count=10108&amp;recno=5&amp;type=rezbuecher&amp;sort=datum&amp;order=down Rezensioun vum Ljiljana Radonic, Universitéit Wien]&lt;/ref&gt;
* Johannes Grotzky: ''Balkankrieg. Der Zerfall Jugoslawiens und die Folgen für Europa''. Serie Piper, München [u.&amp;nbsp;a.] 1993, ISBN 3-492-11894-1.
* Diana Johnstone: ''Fools' Crusade: Yugoslavia, NATO and Western Delusions''. Monthly Review Press, New York 2002, ISBN 1-58367-084-X.
* Peter Radan: ''The Break-up of Yugoslavia and International Law''. Routledge, New York/London 2002, ISBN 0-415-25352-7.
* Holm Sundhaussen: ''Experiment Jugoslawien. Von der Staatsgründung bis zum Staatszerfall''. BI-Taschenbuchverlag, Mannheim 1993, ISBN 3-411-10241-1.
* Holm Sundhaussen: ''Jugoslawien und seine Nachfolgestaaten 1943–2011: Eine ungewöhnliche Geschichte des Gewöhnlichen'', Böhlau, Wien [u.&amp;nbsp;a.] 2012, ISBN 978-3-205-78831-7.&lt;ref&gt;[http://www.dradio.de/dlf/sendungen/andruck/1744520/ ''Zwischen Kollaborateuren und Widerstandkämpfern gab es nichts'', Rezensioun vum Martin Sander]&lt;/ref&gt;

=== Allgemeng ===
* Kurt Hielscher: ''Jugoslavien: Slovenien, Kroatien, Dalmatien, Montenegro, Herzegowina, Bosnien, Serbien; Landschaft, Baukunst, Volksleben''. Wasmuth, Berlin 1926.

=== Kultur ===
* Antun Barac: ''Geschichte der jugoslavischen Literaturen von den Anfängen bis zur Gegenwart''. Harrassowitz, Wiesbaden 1977, ISBN 3-447-01874-7.
* Udo Kultermann: ''Zeitgenössische Architektur in Osteuropa''. DuMont, Köln 1985, ISBN 3-7701-1554-6.
* Ljiljana Blagojević: ''Modernism in Serbia. The elusive margins of Belgrade architecture, 1919–1941''. Inst. za književnost i umetnost, Belgrad 2003, ISBN 0-262-02537-X.
* Wolfgang Thaler, Maroje Mrduljas, Vladimir Kulic: ''Modernism in Between – Architecture in Socialist Yugoslavia'', JOVIS Verlag, Berlin 2012, ISBN 978-3-86859-147-7.

== Kuckt och ==

* [[Lëscht vun de Staate vun der Welt]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}

[[Kategorie:Jugoslawien| ]]</text>
      <sha1>p1aek43290qkk3f6cgj2hcwggkolmw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld A, 23</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98081</id>
    <revision>
      <id>2704906</id>
      <parentid>2591650</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T14:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Upassungen 1968</comment>
      <origin>2704906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2955" sha1="rtbhlcwusg0hmk4dkoju25qsbtfjl7s" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld A, 23''' ass e [[Verkéierswarnschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat eng [[Kräizung]] mat [[Rietsvirfaart]] ukënnegt. Am Prinzip hunn op deene Kräizungen d'Chaufferen déi vu [[Riets a lénks|riets]] komme Virfaart virun deenen déi vu [[Riets a lénks|lénks]] kommen, onofhängeg vun der Richtung an déi se fuere wëllen. Dozou gëtt et awer Ausnamen déi am Artikel 136 vum Code de la route ernimmt sinn; sou z.&amp;nbsp;B. huet deen, dee vu riets kënnt keng Virfaart wann en aus enger [[Schëld C, 2|gespaarter Strooss]], engem [[Parkplaz|Parking]], engem Privat- oder [[Feldwee]] oder enger [[Foussgängerzon]] erausfiert.

D'Schëld gëtt opgestallt, wann et néideg ass fir d'Siicht op d'Kräizung ze verstäerken&lt;ref&gt;Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955, Art. 107, « Dispositions générales concernant les signaux d'avertissement de danger »&lt;/ref&gt;.

== Originaltext aus dem Code de la route: ==
{{Zitat|24. Intersection à priorité de droite - Le signal A,23 indique l'approche d'une intersection où la priorité de droite est d'application, sans préjudice des dispositions de l'article 136|Artikel 107 – ''I. Signaux d'avertissement et de danger''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}
 
== Bemierkungen ==
* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 7 « Intersection » vum Artikel 107 definéiert, hat awer eng aner Bedeitung: et huet op eng Kräizung higewisen, ouni datt vu Rietsvirfaart rieds goung&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

{{Zitat|Le signal « intersection » est employé pour annoncer l'approche d'un croisement, d'une bifurcation ou d'une jonction}}

* De Begrëff vun der Rietsvirfaart ass eréischt 1968 agefouert ginn an d'Schëld krut ongeféier d'Definitioun vun haut&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1968/04/30/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=30.04.1968|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign A,23.jpg|Schëld A, 23
Verkéierschëld, Rue de Niederdonven-101.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéierswarnschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Warnschëlter (Verkéier)| 123]]</text>
      <sha1>rtbhlcwusg0hmk4dkoju25qsbtfjl7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld A, 25</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98082</id>
    <revision>
      <id>2704902</id>
      <parentid>2591652</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>+demi-barrières</comment>
      <origin>2704902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2217" sha1="ry1qadeiio4ps0u03l1jbp0ru7l1p77" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld A, 25''' ass e [[Verkéierswarnschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat e [[Barriär (Eisebunn)|Gleisiwwergank mat Barriären]] ukënnegt.

== Originaltext aus dem Code de la route: ==
{{Zitat|26. Passage à niveau avec barrières - Le signal A,25 indique l'approche d'un passage à niveau muni de barrières ou de demi-barrières|Artikel 107 – ''I. Signaux d'avertissement et de danger''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==

* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 8 vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* de Begrëff vun den hallwe Barriären (''demi-barrières'') ass eréischt 1962 agefouert ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1962/04/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.04.1962|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Kuckt och ==
* Distanzschëlter bis bei de Gleisiwwergank:
** [[Schëld A, 27a]]
** [[Schëld A, 27b]]
** [[Schëld A, 27c]]

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign A,25 and A,27a.jpg|D'Schëld A, 25, drënner, d'Zousazschëld „signal automatique“ (net vum Code de la route virgesinn) an d'[[Schëld A, 27a|Distanzschëld A, 27a]] bis bei de Gleisiwwergank.
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Diagrams of warning road signs of Luxembourg|Verkéierswarnschëlter}}

{{Navigatioun Verkéierswarnschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Warnschëlter (Verkéier)| 125]]</text>
      <sha1>ry1qadeiio4ps0u03l1jbp0ru7l1p77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld B, 1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98131</id>
    <revision>
      <id>2704908</id>
      <parentid>2591712</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T14:19:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Upassungen 1968</comment>
      <origin>2704908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3481" sha1="ebkxfvrdpprni017wqef4ltj4z0efjr" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 1''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat ugëtt, datt een deene Chaufferen, déi vu [[riets a lénks]] kommen, d'[[Virfaart]] iwwerloosse muss.

Bei den Iwwergäng fir Vëlosfuerer weist d'Schëld B, 1 de Chaufferen un, datt se d'Cyclisten, déi um Vëloswee d'Strooss iwwerquiere wëllen, laanscht loosse mussen. Déi Plaz wou den Iwwergang fir Vëlosfuerer ass, muss mam Schëld  B, 1 oder [[Schëld B, 2a|B, 2a]] gezeechent ginn.

== Originaltext aus dem Code de la route ==
&lt;blockquote&gt;
Artikel 107 – II. Signaux de priorité&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; 
« 1. Cédez le passage – Le signal B,1 indique aux conducteurs qu'ils doivent céder le passage aux conducteurs qui circulent dans les deux sens sur la chaussée dont ils s'approchent.&lt;br&gt;Aux passages pour cyclistes, le signal B,1 indique aux conducteurs qu'ils doivent céder le passage aux conducteurs de cycles qui traversent ou marquent leur intention de traverser la chaussée sur le passage. L'aplomb des passages pour cyclistes doit être indiqué par le signal B,1 ou B,2a. »
&lt;/blockquote&gt;

== Bemierkungen ==

* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 22 « Attention - Chaussée à priorité » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* d'Bestëmmunge vum Schëld goufen 1968 ugepasst an et krut den Titel « Cédez le passage » deen et bis haut huet&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1968/04/30/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=30.04.1968|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Dimensioune vum Schëld ==
An den Uertschaften muss d'Säitelängt vum Schëld op d'mannst 600&amp;nbsp;mm laang sinn, baussent den Uertschaften op d'mannst 900&amp;nbsp;mm an op den Autobunnen op d'mannst 1.250&amp;nbsp;mm.

==Kuckt och==
* [[Zousazschëld Modell 3]]a an Zesummenhang mam Schëld B, 1
* [[Konfiguratiounsschëld]]

== Biller ==
&lt;gallery&gt;
Luxembourg road sign B,1.jpg|Verkéiersschëld B, 1
Luxembourg road sign B,1 (cyclistes).jpg|... nëmme fir Cyclisten
Luxembourg road signs B,1 and 3a (STOP 50m).jpg|Schëld B, 1 mam [[Zousazschëld Modell 3]]a als Virsignal fir d'[[Schëld B, 2a]] „Stopp“
Luxembourg road signs B,1 &amp; panneau configuration Rangwee (102).jpg|D'Schëld B, 1 zesumme mat engem Konfiguratiounsschëld
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://persist.lu/ark:70795/qxh9pr/pages/3/articles/DTL135?search=Handschuhfabrik Das Vorfahrt=Dreieck – Ein wichtiges Verkehrszeichen und seine Bedeutung] Artikel iwwer d'Aféierung vum Schëld am [[Luxemburger Wort]], 1941. Jg., nº 195 (16.07.1941), S. 3.

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)| 101]]</text>
      <sha1>ebkxfvrdpprni017wqef4ltj4z0efjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld B, 2a</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98152</id>
    <revision>
      <id>2704909</id>
      <parentid>2703429</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T14:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Upassungen 1968</comment>
      <origin>2704909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5352" sha1="qpxffs8qojxrlqcbndcwc6me4ywxuco" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 2a''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat ugëtt, datt ee stallhale muss an deene Gefierer, déi vu [[riets a lénks]] kommen, d'[[Virfaart (Verkéier)|Virfaart]] iwwerloosse muss.

Ëmgangssproochlech gëtt dëst Schëld och alt „Stoppschëld“ genannt. 

Virun engem [[Barriär (Eisebunn)|Gleisiwwergank ouni Barriäre]] bedeit d'Schëld B, 2a, datt d'Chauffere musse stoe bleiwen, ier s'op d'Barriär eropfueren.

Bei den Iwwergäng fir Vëlosfuerer weist d'Schëld B, 2a de Chaufferen un, datt se stallhale mussen ier se op de Vëlosiwwergang fueren an d'Cyclisten, déi um Vëloswee d'Strooss iwwerquiere wëllen, laanscht loosse mussen. Déi Plaz wou den Iwwergang fir Vëlosfuerer ass, muss mam [[Schëld B, 1]] oder B, 2a gezeechent ginn.

== Originaltext aus dem Code de la route ==
{{Zitat|2. Arrêt – Le signal B, 2a indique aux conducteurs qu'ils doivent marquer l'arrêt avant de s'engager sur la chaussée dont ils s'approchent et céder le passage aux conducteurs qui circulent dans les deux sens sur cette chaussée. Les conducteurs doivent s'arrêter soit à l'endroit de la marque au sol telle que reprise à l'article 110 sous i), soit, en l'absence d'une telle marque, à l'endroit où ils peuvent observer dans les deux sens la chaussée sur laquelle ils s'engagent.&lt;br&gt;Aux passages à niveau sans barrières, le signal B, 2a indique aux conducteurs qu'ils doivent marquer l'arrêt avant de s'engager sur le passage à niveau et qu'ils doivent se conformer aux dispositions qui précèdent.&lt;br&gt;Aux passages pour cyclistes, le signal B, 2a indique aux conducteurs qu'ils doivent marquer l'arrêt avant de s'engager sur le passage pour cyclistes et céder le passage aux conducteurs de cycles qui traversent ou marquent leur intention de traverser la chaussée sur le passage. L'aplomb des passages pour cyclistes doit être indiqué par le signal B, 2a ou B,1.|Artikel 107 – II. Signaux de priorité&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==
[[File:Fig. 50 - Arresto all’incrocio - 1959 - early version.svg|thumb|260px|Modell vum urspréngleche Stoppschëld B,&amp;nbsp;2aa (1955 bis 1979)]]
* D'Stoppschëld gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 23 mat der Bezeechnung « Arrêt à l'intersection » am Artikel 107 definéiert an hat nach eng aner Form (wäisse Rondel mat engem roude Bord an engem rouden [[Dräieck]] dran)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* d'Bestëmmunge vum Schëld goufen 1968 ugepasst; et konnt vun do un och viru [[Barriär (Eisebunn)|Gleisiwwergäng]] ouni Barriäre benotzt ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1968/04/30/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=30.04.1968|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* dat aachteckegt Stoppschëld ass mam [[Groussherzoglecht Reglement|Règlement grand-ducal]] vum 27. November 1972 agefouert ginn an huet deemools d'Schëld B, 2aa (ursprénglech 23) ersat; dat aalt Schëld konnt awer nach bis den 31. Dezember 1979 gebraucht ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1972/11/27/n3/jo|Titel=Règlement grand-ducal du 27 novembre 1972 modifiant et complétant l'arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=31.08.2026|Datum=27/11/1972|Wierk=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* beim Schëld B, 2a mussen d'Chaufferen op där Plaz stoe bleiwen, déi mat engem Stréch&lt;ref&gt;Stréch, wéi en am Artikel 110, Buschtaf i) vum [https://web.archive.org/web/20140912161353/http://www.legilux.public.lu/leg/textescoordonnes/codes/code_route/ Arrêté grand-ducal] beschriwwen ass&lt;/ref&gt; [[Horizontal Signalisatioun|um Buedem gezeechent]] ass. Wa keen esou e Stréch do ass, dann op där Plaz wou s'a béid Richtunge vun der Strooss kucke kënnen, ob déi se erafuere wëllen.

== Dimensioune vum Schëld ==
* Bannent den Uertschafte muss d'Schëld op d'mannst 600&amp;nbsp;mm a baussent den Uertschaften op d'mannst 900&amp;nbsp;mm héich sinn. D'Schrëft „STOP“ muss op d'mannst een Drëttel vun der Héicht vum Schëld hunn.

== Kuckt och ==
* [[Schëld A, 26]] bei engem Gleisiwwergank ouni Barriären
* [[Konfiguratiounsschëld]]

== Biller ==
&lt;gallery&gt;
Luxembourg road sign B,2a.jpg
Luxembourg, road marking (110i indication d'arrêt et rappel B,2a).jpg|Beim Stréch muss ee stallhalen
Luxembourg, Colmar PN117 (103).jpg|E Stoppschëld bei engem Gleisiwwergank ouni Barriären
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>qpxffs8qojxrlqcbndcwc6me4ywxuco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld B, 3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98153</id>
    <revision>
      <id>2704910</id>
      <parentid>2591714</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T14:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Upassungen 1968</comment>
      <origin>2704910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4747" sha1="28p87o78jumr1xvm1lhykvz9xai1id7" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 3''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat de Chaufferen ugëtt, datt si op enger Strooss fueren op där si op den nächste Kräizungen [[Virfaart (Verkéier)|Virfaart]] géintiwwer deenen anere Stroossen hunn. D'Schëld ''kann ''op der Virfaartsstrooss virun de Kräizunge widderholl ginn. D'Schëld ''muss ''virun enger Kräizung wou d'Virfaartsstrooss an eng aner Richtung geet opgestallt ginn, dann an Zesummenhang mat engem [[Konfiguratiounsschëld]].

D'Schëld B, 3 däerf nëmmen opgestallt gi wann op deene Stroossen, déi keng Virfaart hunn, e [[Schëld B, 1]] oder [[Schëld B, 2a|B, 2a]] steet.

== Originaltext aus dem Code de la route: ==
{{Zitat|3. Route à priorité - Le signal B,3 indique aux conducteurs une chaussée sur laquelle ils bénéficient de la priorité de passage à la hauteur des intersections successives de cette chaussée avec d'autres chaussées. Le signal peut être répété à l'approche des intersections de la route à priorité. Il doit être placé à l'approche des intersections où la route à priorité s'infléchit conformément à la rubrique 4 ci-après ''(&lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; panneau de configuration)''|Artikel 107 – ''II. Signaux de priorité''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Virfaartsstroossen ==
Den Artikel 111 vum Code de la route definéiert déi [[Staatsstrooss]]en op deenen d'Chauffeuren op de successive Kräizungen oder Gafelunge Virfaart géintiwwer den anere Stroossen hunn. Et handelt sech ëm:

* {{N1}}: [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] - [[Waasserbëlleg]]
* {{N2}}: Lëtzebuerg - [[Réimech]]
* {{N3}}: Lëtzebuerg - [[Fréiseng]]
* {{N5}}: Lëtzebuerg - [[Rodange]]
* {{N6}}: Lëtzebuerg - [[Stengefort]]
* {{N7}}: Lëtzebuerg - [[Dikrech]] - [[Schmëdd (Ëlwen)|Schmëdd]]
* {{N10}}: [[Schengen]] - Waasserbëlleg - [[Iechternach]] - [[Wallenduerf]] - [[Veianen]] - [[Marbuerg]]
* {{N11}}: Lëtzebuerg - Iechternach 
* {{N12}}: Lëtzebuerg - [[Sëll]] - [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]] - [[Wemperhaart]]
* {{N13}}: [[Wandhaff (Käerch)|Wandhaff]] - [[Beetebuerg]] - [[Fréiseng]] - [[Bous]]
* {{N14}}: Dikrech - [[Fiels]] - [[Grolënster]] - [[Wecker Gronn]]
* {{N15}}: [[Ettelbréck]] - [[Donkelsser Potto]] - belsch Grenz
* {{N31}}: [[Léiweng]] - Beetebuerg - [[Diddeleng]] - [[Keel]] - [[Esch-Uelzecht]] - [[Déifferdeng]] - [[Biff]] - [[Péiteng]] - belsch Grenz
* {{N32}}: Verbindung tëscht dem [[CR110]] an dem [[CR174]]
* {{N34}}: [[Helfenter Bréck]] - Rond-point [[Tossebierg]]
* {{N35}}: [[Bartreng]] - Rond-point Bartreng-Nord
* [[CR181]]: Rond-point [[Biergerkräiz]] - Verdeeler [[Briddel]]

Op de Plaze wou e puer Nationalstroosse sech kräizen oder op engem gemeinsamen Trajet lafen, huet déi Strooss mat der méi klenger Nummer Virfaart virun deenen aneren, ausser der N15 déi am [[Heischtergronn|Heischter Gronn]] an zu [[Bidscht]] Virfaart virun der N12 huet an ausser der N31 déi generell prioritär virun allen aneren Nationalstroossen ass.

== Bemierkungen ==
* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 51 vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* d'Bestëmmunge vum Schëld goufen 1968 ugepasst&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1968/04/30/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=30.04.1968|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Dimensioune vum Schëld ==
An den Uertschaften muss d'Säitelängt vum Schëld op d'mannst 300&amp;nbsp;mm laang sinn, baussent den Uertschaften op d'mannst 400&amp;nbsp;mm an op den Autobunnen op d'mannst 500&amp;nbsp;mm.

== Kuckt och ==
* [[Konfiguratiounsschëld]]

== Biller ==
&lt;gallery&gt;
Luxembourg road sign B,3.jpg|Verkéiersschëld B,3
Luxembourg road sign B,3 with configuration sign.jpg|… zesumme mat engem [[Konfiguratiounsschëld]]
Luxembourg road signs B,3 &amp; panneau configuration Rangwee (102).jpg
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>28p87o78jumr1xvm1lhykvz9xai1id7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704918</id>
      <parentid>2704910</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T16:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bemierkungen */ Upassungen 1971</comment>
      <origin>2704918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5042" sha1="efeb95qbnww7zu1ehswqwlm6g7ra79n" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 3''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat de Chaufferen ugëtt, datt si op enger Strooss fueren op där si op den nächste Kräizungen [[Virfaart (Verkéier)|Virfaart]] géintiwwer deenen anere Stroossen hunn. D'Schëld ''kann ''op der Virfaartsstrooss virun de Kräizunge widderholl ginn. D'Schëld ''muss ''virun enger Kräizung wou d'Virfaartsstrooss an eng aner Richtung geet opgestallt ginn, dann an Zesummenhang mat engem [[Konfiguratiounsschëld]].

D'Schëld B, 3 däerf nëmmen opgestallt gi wann op deene Stroossen, déi keng Virfaart hunn, e [[Schëld B, 1]] oder [[Schëld B, 2a|B, 2a]] steet.

== Originaltext aus dem Code de la route: ==
{{Zitat|3. Route à priorité - Le signal B,3 indique aux conducteurs une chaussée sur laquelle ils bénéficient de la priorité de passage à la hauteur des intersections successives de cette chaussée avec d'autres chaussées. Le signal peut être répété à l'approche des intersections de la route à priorité. Il doit être placé à l'approche des intersections où la route à priorité s'infléchit conformément à la rubrique 4 ci-après ''(&lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; panneau de configuration)''|Artikel 107 – ''II. Signaux de priorité''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Virfaartsstroossen ==
Den Artikel 111 vum Code de la route definéiert déi [[Staatsstrooss]]en op deenen d'Chauffeuren op de successive Kräizungen oder Gafelunge Virfaart géintiwwer den anere Stroossen hunn. Et handelt sech ëm:

* {{N1}}: [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] - [[Waasserbëlleg]]
* {{N2}}: Lëtzebuerg - [[Réimech]]
* {{N3}}: Lëtzebuerg - [[Fréiseng]]
* {{N5}}: Lëtzebuerg - [[Rodange]]
* {{N6}}: Lëtzebuerg - [[Stengefort]]
* {{N7}}: Lëtzebuerg - [[Dikrech]] - [[Schmëdd (Ëlwen)|Schmëdd]]
* {{N10}}: [[Schengen]] - Waasserbëlleg - [[Iechternach]] - [[Wallenduerf]] - [[Veianen]] - [[Marbuerg]]
* {{N11}}: Lëtzebuerg - Iechternach 
* {{N12}}: Lëtzebuerg - [[Sëll]] - [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]] - [[Wemperhaart]]
* {{N13}}: [[Wandhaff (Käerch)|Wandhaff]] - [[Beetebuerg]] - [[Fréiseng]] - [[Bous]]
* {{N14}}: Dikrech - [[Fiels]] - [[Grolënster]] - [[Wecker Gronn]]
* {{N15}}: [[Ettelbréck]] - [[Donkelsser Potto]] - belsch Grenz
* {{N31}}: [[Léiweng]] - Beetebuerg - [[Diddeleng]] - [[Keel]] - [[Esch-Uelzecht]] - [[Déifferdeng]] - [[Biff]] - [[Péiteng]] - belsch Grenz
* {{N32}}: Verbindung tëscht dem [[CR110]] an dem [[CR174]]
* {{N34}}: [[Helfenter Bréck]] - Rond-point [[Tossebierg]]
* {{N35}}: [[Bartreng]] - Rond-point Bartreng-Nord
* [[CR181]]: Rond-point [[Biergerkräiz]] - Verdeeler [[Briddel]]

Op de Plaze wou e puer Nationalstroosse sech kräizen oder op engem gemeinsamen Trajet lafen, huet déi Strooss mat der méi klenger Nummer Virfaart virun deenen aneren, ausser der N15 déi am [[Heischtergronn|Heischter Gronn]] an zu [[Bidscht]] Virfaart virun der N12 huet an ausser der N31 déi generell prioritär virun allen aneren Nationalstroossen ass.

== Bemierkungen ==
* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 51 vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* d'Bestëmmunge vum Schëld goufen 1968 an 1971 ugepasst&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1968/04/30/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=30.04.1968|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1971/12/23/n5/jo#art_25|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=23.12.1971|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Dimensioune vum Schëld ==
An den Uertschaften muss d'Säitelängt vum Schëld op d'mannst 300&amp;nbsp;mm laang sinn, baussent den Uertschaften op d'mannst 400&amp;nbsp;mm an op den Autobunnen op d'mannst 500&amp;nbsp;mm.

== Kuckt och ==
* [[Konfiguratiounsschëld]]

== Biller ==
&lt;gallery&gt;
Luxembourg road sign B,3.jpg|Verkéiersschëld B,3
Luxembourg road sign B,3 with configuration sign.jpg|… zesumme mat engem [[Konfiguratiounsschëld]]
Luxembourg road signs B,3 &amp; panneau configuration Rangwee (102).jpg
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>efeb95qbnww7zu1ehswqwlm6g7ra79n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld B, 4</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98154</id>
    <revision>
      <id>2704911</id>
      <parentid>2591715</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T14:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Upassungen 1968</comment>
      <origin>2704911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2240" sha1="gpgqg2lwfi691w43jszwebqudqpchrg" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 4''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat de Chaufferen d'Enn vun der Virfaartsstrooss (déi mam [[Schëld B, 3]] gezeechent war) ugëtt.

== Originaltext aus dem Code de la route: ==
{{Zitat|3. Route à priorité - Le signal B,4 indique la fin d'une route à priorité|Artikel 107 – ''II. Signaux de priorité''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}
== Bemierkungen ==

* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 52 vum Artikel 107 « Fin de priorité » definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* d'Bestëmmunge vum Schëld goufen 1968 ugepasst&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1968/04/30/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=30.04.1968|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* bis 2012 war um Schëld B, 4 en eenzelen décke schwaarze Stréch, deen dunn duerch dräi méi dënn Strécher ersat gouf&lt;ref&gt;[http://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/2012/05/23/n1/jo Règlement grand-ducal du 23 mai 2012]&lt;/ref&gt;.

== Dimensioune vum Schëld ==
An den Uertschaften muss d'Säitelängt vum Schëld op d'mannst 300&amp;nbsp;mm laang sinn, baussent den Uertschaften op d'mannst 400&amp;nbsp;mm an op den Autobunnen op d'mannst 500&amp;nbsp;mm.

== Biller ==
&lt;gallery&gt;
Luxembourg road sign B,4.jpg|Verkéiersschëlter B, 4 bis 2012
Luxembourg road sign B,4 (101).jpg
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>gpgqg2lwfi691w43jszwebqudqpchrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Konfiguratiounsschëld</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98155</id>
    <revision>
      <id>2704914</id>
      <parentid>2591721</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T14:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Upassungen 1968</comment>
      <origin>2704914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2615" sha1="itnlkfm2xqr2m2bvzhj9briktxbb6xn" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Konfiguratiounsschëld''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat ugëtt, wéi eng Virfaartsstrooss verleeft; dëst Schëld muss ënner dem [[Schëld B, 1]], [[Schëld B, 2a|B, 2a]] oder [[Schëld B, 3|B, 3]] ubruecht ginn wann de Verlaf vun der Virfaartsstrooss net kloer ze gesinn ass.

D'Schëld weist d'Konfiguratioun vun der Kräizung un, woubäi d'Virfaartsstrooss mat engem décken an déi aner Stroosse mat engem dënne Stréch gezeechent sinn.

== Originaltext aus dem Code de la route ==
{{Zitat|4. Panneau de configuration - Le panneau de configuration, dont l'illustration ci-contre est un exemple, indique le tracé d'une route à priorité; il doit compléter les signaux B,1 ou B,2a ainsi que B,3, lorsque la route à priorité s'infléchit de manière que sa continuité n'apparaît pas clairement. Le panneau indique la configuration de l'intersection, la chaussée à priorité étant indiquée d'un trait plus large que celui ou ceux des chaussées non prioritaires|Artikel 107 – ''II. Signaux de priorité''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}
 
== Bemierkungen ==
* Wann de Chauffer op d'Konfiguratiounsschëld kuckt, kënnt en ëmmer vun ënne gefuer

&lt;gallery perrow=24&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Access on «panneau de configuration» (101).svg|De Chauffer fiert op der Virfaartsstrooss 
Access on «panneau de configuration» (102).svg|De Chauffer fiert op der Strooss, déi keng Virfaart huet
&lt;/gallery&gt;

* D'{{PAGENAME}} ass 1968 ënner den ''Dispositions générales'' vun de Schëlter 20 (haut: [[Schëld A, 22a|A, 22a]]) an 51 (haut: [[Schëld B, 3|B, 3]]) am Code de la route agefouert ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1968/04/30/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=30.04.1968|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

== Biller ==
&lt;gallery&gt;
Luxembourg road signs B,1 &amp; panneau configuration Rangwee (102).jpg|D'Konfiguratiounsschëld ënner engem [[Schëld B, 1|Schëld B,&amp;nbsp;1]]…
Luxembourg road sign B,3 with configuration sign.jpg|an hei ënner dem [[Schëld B, 3|B,&amp;nbsp;3]]
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>itnlkfm2xqr2m2bvzhj9briktxbb6xn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld B, 5</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98159</id>
    <revision>
      <id>2704897</id>
      <parentid>2591717</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bemierkungen */ Prezisioun</comment>
      <origin>2704897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3352" sha1="7mhzqmq6nk6saz9bos0z03gk065hv6m" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 5''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat ugëtt, datt een op enger enker Plaz dem Verkéier deen entgéint kënnt, d'[[Virfaart (Verkéier)|Virfaart]] iwwerloosse muss an datt et verbueden ass an den enke Passage eranzefueren, wann een net derduerch fuere kann, ouni datt de Verkéier deen entgéint kënnt, stoebleiwe muss.

Dëst Schëld kann nëmmen opgestallt gi wann d'Chauffere sech op der ganzer Längt vum enke Passage géigesäiteg gesinn. D'Schëld B, 5 muss an der Géigerichtung vum [[Schëld B, 6]] opgestallt ginn.

== Originaltext aus dem Code de la route ==
{{Zitat|5. Priorité à la circulation venant en sens inverse - Le signal B,5 indique à un passage étroit que les conducteurs doivent céder le passage aux conducteurs qui viennent en sens inverse et qu'il leur est interdit de s'engager dans le passage étroit tant qu'il ne leur est pas possible de le traverser sans obliger les conducteurs en sens inverse à s'arrêter.

Ledit signal ne peut être mis en place que si les conducteurs peuvent se voir mutuellement sur toute l'étendue du passage étroit. Le signal B,6 doit être mis en place dans le sens inverse de celui du signal B,5|Artikel 107 – ''II. Signaux de priorité''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==
[[Fichier:Luxembourg road sign B,5 wrong (101).jpg|thumb|260px|Falsche Gebrauch vum Schëld]]
* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 14 « Priorité de  passage » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* 1960 gouf et eng Ännerung: d'Bezeechnung vum Schëld war vun do un « Cession de  la priorité de  passage » an de Feil deen d'Virfaart ugëtt, ka blo oder schwaarz sinn (virdru just blo)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1960/11/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.11.1960|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* Geleeëntlech gëtt d'{{PAGENAME}} falsch gebraucht, andeems et op der Kopp opgestallt gëtt.

== Dimensioune vum Schëld ==
An den Uertschaften muss den [[Duerchmiesser]] vum Schëld op d'mannst 500&amp;nbsp;mm a baussent den Uertschaften op d'mannst 700&amp;nbsp;mm sinn.

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign B,5.jpg|Verkéiersschëld B,5
Luxembourg road signs B,6 &amp; B,5 (101).jpg|D'Schëlter B, 6 (lénks) a B, 5 am Verglach niewenteneen
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Diagrams of priority road signs of Luxembourg|Virfaartsschëlter}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>7mhzqmq6nk6saz9bos0z03gk065hv6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704899</id>
      <parentid>2704897</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Um Spaweck */</comment>
      <origin>2704899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3287" sha1="3iznkgb4tg4d3uny2qn6xgxo7o55iyj" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 5''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat ugëtt, datt een op enger enker Plaz dem Verkéier deen entgéint kënnt, d'[[Virfaart (Verkéier)|Virfaart]] iwwerloosse muss an datt et verbueden ass an den enke Passage eranzefueren, wann een net derduerch fuere kann, ouni datt de Verkéier deen entgéint kënnt, stoebleiwe muss.

Dëst Schëld kann nëmmen opgestallt gi wann d'Chauffere sech op der ganzer Längt vum enke Passage géigesäiteg gesinn. D'Schëld B, 5 muss an der Géigerichtung vum [[Schëld B, 6]] opgestallt ginn.

== Originaltext aus dem Code de la route ==
{{Zitat|5. Priorité à la circulation venant en sens inverse - Le signal B,5 indique à un passage étroit que les conducteurs doivent céder le passage aux conducteurs qui viennent en sens inverse et qu'il leur est interdit de s'engager dans le passage étroit tant qu'il ne leur est pas possible de le traverser sans obliger les conducteurs en sens inverse à s'arrêter.

Ledit signal ne peut être mis en place que si les conducteurs peuvent se voir mutuellement sur toute l'étendue du passage étroit. Le signal B,6 doit être mis en place dans le sens inverse de celui du signal B,5|Artikel 107 – ''II. Signaux de priorité''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==
[[Fichier:Luxembourg road sign B,5 wrong (101).jpg|thumb|260px|Falsche Gebrauch vum Schëld]]
* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 14 « Priorité de  passage » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* 1960 gouf et eng Ännerung: d'Bezeechnung vum Schëld war vun do un « Cession de  la priorité de  passage » an de Feil deen d'Virfaart ugëtt, ka blo oder schwaarz sinn (virdru just blo)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1960/11/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.11.1960|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* Geleeëntlech gëtt d'{{PAGENAME}} falsch gebraucht, andeems et op der Kopp opgestallt gëtt.

== Dimensioune vum Schëld ==
An den Uertschaften muss den [[Duerchmiesser]] vum Schëld op d'mannst 500&amp;nbsp;mm a baussent den Uertschaften op d'mannst 700&amp;nbsp;mm sinn.

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign B,5.jpg|Verkéiersschëld B,5
Luxembourg road signs B,6 &amp; B,5 (101).jpg|D'Schëlter B, 6 (lénks) a B, 5 am Verglach niewenteneen
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>3iznkgb4tg4d3uny2qn6xgxo7o55iyj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704907</id>
      <parentid>2704899</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T14:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bemierkungen */ Upassungen 1968</comment>
      <origin>2704907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3718" sha1="9xw1p74fm10qwzg3oxjxlt3fniyzk4x" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 5''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat ugëtt, datt een op enger enker Plaz dem Verkéier deen entgéint kënnt, d'[[Virfaart (Verkéier)|Virfaart]] iwwerloosse muss an datt et verbueden ass an den enke Passage eranzefueren, wann een net derduerch fuere kann, ouni datt de Verkéier deen entgéint kënnt, stoebleiwe muss.

Dëst Schëld kann nëmmen opgestallt gi wann d'Chauffere sech op der ganzer Längt vum enke Passage géigesäiteg gesinn. D'Schëld B, 5 muss an der Géigerichtung vum [[Schëld B, 6]] opgestallt ginn.

== Originaltext aus dem Code de la route ==
{{Zitat|5. Priorité à la circulation venant en sens inverse - Le signal B,5 indique à un passage étroit que les conducteurs doivent céder le passage aux conducteurs qui viennent en sens inverse et qu'il leur est interdit de s'engager dans le passage étroit tant qu'il ne leur est pas possible de le traverser sans obliger les conducteurs en sens inverse à s'arrêter.

Ledit signal ne peut être mis en place que si les conducteurs peuvent se voir mutuellement sur toute l'étendue du passage étroit. Le signal B,6 doit être mis en place dans le sens inverse de celui du signal B,5|Artikel 107 – ''II. Signaux de priorité''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==
[[Fichier:Luxembourg road sign B,5 wrong (101).jpg|thumb|260px|Falsche Gebrauch vum Schëld]]
* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 14 « Priorité de  passage » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* 1960 gouf et eng Ännerung: d'Bezeechnung vum Schëld war vun do un « Cession de  la priorité de  passage » an de Feil deen d'Virfaart ugëtt, ka blo oder schwaarz sinn (virdru just blo)&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1960/11/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.11.1960|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* d'Bestëmmunge vum Schëld goufen 1968 ugepasst an et krut den Titel « Priorité à la circulation venant en sens inverse » deen et bis haut huet&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1968/04/30/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=30.04.1968|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* geleeëntlech gëtt d'{{PAGENAME}} falsch gebraucht, andeems et op der Kopp opgestallt gëtt.

== Dimensioune vum Schëld ==
An den Uertschaften muss den [[Duerchmiesser]] vum Schëld op d'mannst 500&amp;nbsp;mm a baussent den Uertschaften op d'mannst 700&amp;nbsp;mm sinn.

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign B,5.jpg|Verkéiersschëld B,5
Luxembourg road signs B,6 &amp; B,5 (101).jpg|D'Schëlter B, 6 (lénks) a B, 5 am Verglach niewenteneen
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>9xw1p74fm10qwzg3oxjxlt3fniyzk4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld B, 6</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98160</id>
    <revision>
      <id>2704895</id>
      <parentid>2591718</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bemierkungen */ ageféiert de 24.11.1960</comment>
      <origin>2704895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2279" sha1="aotstcz8dapsxf07v7ou5dg76ybbgu0" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 6''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat op enger enker Plaz ugëtt, datt d'Chaufferen Virfaart géintiwwer dem Verkéier hunn deen entgéint kënnt.

Dëst Schëld kann nëmmen opgestallt gi wann d'Chaufferen sech op der ganzer Längt vum enke Passage géigesäiteg gesinn. D'[[Schëld B, 5]] muss an der Géigerichtung vum Schëld B, 6 opgestallt ginn.

== Originaltext aus dem Code de la route ==
{{Zitat|6. Priorité par rapport à la circulation venant en sens inverse - Le signal B,6 indique à un passage étroit que les conducteurs ont la priorité de passage par rapport aux conducteurs qui viennent en sens inverse|Artikel 107 – ''II. Signaux de priorité''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==
[[Fichier:Luxembourg road sign B,6 wrong (101).jpg|thumb|260px|Falsche Gebrauch vum Schëld]]
*D'{{PAGENAME}} ass 1960 am Code de la route agefouert ginn; et war deemools ënnert der Nummer 58 « Priorité de  passage » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1960/11/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.11.1960|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.
* Geleeëntlech gëtt d'{{PAGENAME}} falsch gebraucht, andeems et op der Kopp opgestallt gëtt.

== Dimensioune vum Schëld ==
An den Uertschaften muss d'Säitelängt vum Schëld op d'mannst 400&amp;nbsp;mm a baussent den Uertschaften op d'mannst 700&amp;nbsp;mm laang sinn.

== Biller ==
&lt;gallery&gt;
Luxembourg road sign B,6.jpg|Verkéiersschëld B,6
Luxembourg road sign B,6 Lenningen.jpg
C5 non conforme.jpg
Luxembourg road signs B,6 &amp; B,5 (101).jpg|D'Schëlter B, 6 (lénks) a B, 5 am Verglach niewenteneen
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Diagrams of priority road signs of Luxembourg|Virfaartsschëlter}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>aotstcz8dapsxf07v7ou5dg76ybbgu0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704900</id>
      <parentid>2704895</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Um Spaweck */</comment>
      <origin>2704900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2214" sha1="96z8epjsxlbondbpau2jyxgry3n9wq8" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 6''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat op enger enker Plaz ugëtt, datt d'Chaufferen Virfaart géintiwwer dem Verkéier hunn deen entgéint kënnt.

Dëst Schëld kann nëmmen opgestallt gi wann d'Chaufferen sech op der ganzer Längt vum enke Passage géigesäiteg gesinn. D'[[Schëld B, 5]] muss an der Géigerichtung vum Schëld B, 6 opgestallt ginn.

== Originaltext aus dem Code de la route ==
{{Zitat|6. Priorité par rapport à la circulation venant en sens inverse - Le signal B,6 indique à un passage étroit que les conducteurs ont la priorité de passage par rapport aux conducteurs qui viennent en sens inverse|Artikel 107 – ''II. Signaux de priorité''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==
[[Fichier:Luxembourg road sign B,6 wrong (101).jpg|thumb|260px|Falsche Gebrauch vum Schëld]]
*D'{{PAGENAME}} ass 1960 am Code de la route agefouert ginn; et war deemools ënnert der Nummer 58 « Priorité de  passage » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1960/11/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.11.1960|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.
* Geleeëntlech gëtt d'{{PAGENAME}} falsch gebraucht, andeems et op der Kopp opgestallt gëtt.

== Dimensioune vum Schëld ==
An den Uertschaften muss d'Säitelängt vum Schëld op d'mannst 400&amp;nbsp;mm a baussent den Uertschaften op d'mannst 700&amp;nbsp;mm laang sinn.

== Biller ==
&lt;gallery&gt;
Luxembourg road sign B,6.jpg|Verkéiersschëld B,6
Luxembourg road sign B,6 Lenningen.jpg
C5 non conforme.jpg
Luxembourg road signs B,6 &amp; B,5 (101).jpg|D'Schëlter B, 6 (lénks) a B, 5 am Verglach niewenteneen
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>96z8epjsxlbondbpau2jyxgry3n9wq8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704912</id>
      <parentid>2704900</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T14:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bemierkungen */ Upassungen 1968</comment>
      <origin>2704912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2657" sha1="j7d4ovxxuzuq0ur5648s5ocdpdd6t92" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 6''' ass e [[Virfaartsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat op enger enker Plaz ugëtt, datt d'Chaufferen Virfaart géintiwwer dem Verkéier hunn deen entgéint kënnt.

Dëst Schëld kann nëmmen opgestallt gi wann d'Chaufferen sech op der ganzer Längt vum enke Passage géigesäiteg gesinn. D'[[Schëld B, 5]] muss an der Géigerichtung vum Schëld B, 6 opgestallt ginn.

== Originaltext aus dem Code de la route ==
{{Zitat|6. Priorité par rapport à la circulation venant en sens inverse - Le signal B,6 indique à un passage étroit que les conducteurs ont la priorité de passage par rapport aux conducteurs qui viennent en sens inverse|Artikel 107 – ''II. Signaux de priorité''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==
[[Fichier:Luxembourg road sign B,6 wrong (101).jpg|thumb|260px|Falsche Gebrauch vum Schëld]]
*D'{{PAGENAME}} ass 1960 am Code de la route agefouert ginn; et war deemools ënnert der Nummer 58 « Priorité de  passage » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1960/11/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.11.1960|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
*d'Bestëmmunge vum Schëld goufen 1968 ugepasst an et krut den Titel « Priorité par rapport à la circulation venant en sens inverse » deen et bis haut huet&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1968/04/30/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=30.04.1968|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;

* geleeëntlech gëtt d'{{PAGENAME}} falsch gebraucht, andeems et op der Kopp opgestallt gëtt.

== Dimensioune vum Schëld ==
An den Uertschaften muss d'Säitelängt vum Schëld op d'mannst 400&amp;nbsp;mm a baussent den Uertschaften op d'mannst 700&amp;nbsp;mm laang sinn.

== Biller ==
&lt;gallery&gt;
Luxembourg road sign B,6.jpg|Verkéiersschëld B,6
Luxembourg road sign B,6 Lenningen.jpg
C5 non conforme.jpg
Luxembourg road signs B,6 &amp; B,5 (101).jpg|D'Schëlter B, 6 (lénks) a B, 5 am Verglach niewenteneen
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>j7d4ovxxuzuq0ur5648s5ocdpdd6t92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld B, 7b</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98171</id>
    <revision>
      <id>2704898</id>
      <parentid>2591720</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Korrektur</comment>
      <origin>2704898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2466" sha1="136u0dircg51ndjkqiga3v19a8lvt1y" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëld B, 7b''' gehéiert zu de [[Virfaartsschëld|Virfaartsschëlter]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] a kann op Stroosse mat ganz wéineg Verkéier bei engem [[Barriär (Eisebunn)|Gleisiwwergank ouni Barriären]] opgestallt ginn.

Wa keng [[Verkéiersluucht|rout Luuchten]] déi blénken do si fir drop hinzeweisen datt en [[Zuch]] kënnt, a wann och kee [[Schëld B, 2a]] do ass, da weist d'Schëld B, 7a d'Chaufferen drop hin, datt si direkt vun de Schinnen eroffuere mussen, wann en Zuch gefuer kënnt.

D'Schëld B, 7b gëtt un, datt et sech ëm en Iwwergank mat méi wéi engem Gleis handelt.

== Originaltext aus dem Code de la route: ==
{{Zitat|7. Croix de Saint-André - En l'absence d'un ou de deux feux rouges clignotants annonçant l'approche d'un train et en l'absence du signal B,2a, le signal B,7b indique aux conducteurs qu'ils doivent, à l'approche d'un train, dégager immédiatement la voie ferrée et s'en écarter de manière à laisser le passage au train, sans préjudice de l'article 137, paragraphe 2, alinéa 1er.

Ledit signal est placé aux passages à niveau sans barrières ou sans demi-barrières sur les voies publiques à très faible circulation; le signal B,7b indique un passage à plus d'une voie ferrée|Artikel 107 – ''II. Signaux de priorité''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==
* D'{{PAGENAME}} ass 1962 (zousätzlech zum Schëld 11a (haut: [[Schëld B, 7a|B, 7a]]) vun 1955) am Code de la route agefouert ginn; et war deemools ënnert der Nummer 11b « Croix de Saint-André » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1960/11/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.11.1960|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

==Kuckt och==
* [[Schëld B, 7a]]: Gleisiwwergank ouni Barriäre mat engem eenzele Gleis.
* [[Andreaskräiz#Andreaskräiz als Verkéierszeechen, an an de Verkéierszeechen|Andreaskräiz]]

== Biller ==

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéiersvirfaartsschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Virfaartsschëlter (Verkéier)]]</text>
      <sha1>136u0dircg51ndjkqiga3v19a8lvt1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lëscht vun de Weekapellen zu Lëtzebuerg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103264</id>
    <revision>
      <id>2704926</id>
      <parentid>2704156</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T18:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dewilda</username>
        <id>51264</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* D */ zu Dikrech</comment>
      <origin>2704926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175436" sha1="h0id3mgdnfxcxzjanu9r7xmiuam29j5" xml:space="preserve">Dës '''Lëscht vun de [[Weekapell]]en zu Lëtzebuerg''' ass en Deel vun de [[Wikipedia:Referenztabellen|Referenztabellen]].
Se ass nach net komplett.

{{AbcIndex}}

== A ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot; |Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
|[[Aansebuerg]]|| [[Gemeng Tënten|Tënten]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Aassel]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || ||''rue de Luxembourg'',&lt;br&gt;{{N2}} ||{{Coor dms|49|33|15.6|N|06|18|52.5|O}} || [[Fichier:Kapellchen Aassel.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell Aassel12.JPG|center|105x110px]] || Mat Statue vun den Hellegen Donatus, Deeferjang a Péitrus.
&lt;!--|-
| [[Aasselbur]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
|-
|[[Aasselscheier]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]|| || || || || || --&gt;
|-
| [[Äischen]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || 1948 || ''Grand-Rue''|| {{Coor dms|49|41|07.3|N|05|52|47.4|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Eischen Grand-Rue 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Eischen Grand-Rue 02.jpg|center|105x110px]] ||
|- 
| [[Äischen]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || 1722&lt;br&gt;(Weekräiz) || Kräizung:&lt;br&gt;''Grand-Rue - rue de la Montagne'' || {{Coor dms|49|41|03.6|N|05|52|25.1|O}} || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Eischen Grand-Rue 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Eischen Grand-Rue 02.jpg|center|105x110px]] || 
|- 
| [[Äischen]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''Grand-Rue - rue de l'Église'' || {{Coor dms|49|41|04.2|N|05|52|40.1|O}} || [[Fichier:Wegkreuz und Wegkapelle Eischen Grand-Rue 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkreuz und Wegkapelle Eischen Grand-Rue 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Äischen]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || 1930 || Kräizung:&lt;br&gt;''rue de la Gaichel - rue de l'École'' || {{Coor dms|49|41|13.9|N|05|52|46.1|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Eischen rue de la Gaichel 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Eischen rue de la Gaichel 02.jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!-- |-
| [[Äischer]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || || || || || ||
|-
| [[Akescht]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || || || || ||
|-
| [[Allerbur]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
|-
| [[Allënster]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || || || || ||
|-
| [[Alschent]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || || || || || ||
|-
| [[Altréier]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Altwis]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || || An der Rue de l'Église, un der fréierer Primärschoul||{{Coor dms|49|30|40.89|N|06|15|26.61|O}} || [[Fichier:Weekapell, rue de l'Église, Altwis, August 2012.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, rue de l'Église, Altwis-102.jpg|center|105x110px]]||
|-
| [[Altwis]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || || Um Eck Rue Jean-Pierre-Koppes a Grand-Rue||{{Coor dms|49|30|38.22|N|06|15|16.29|O}} || [[Fichier:Weekapell um Eck Koppes a Grand-rue, Altwis, August 2012-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell um Eck Koppes a Grand-rue, Altwis-102.jpg|center|105x110px]]||
&lt;!-- |-
| [[Alzeng]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] || || || || || ||
|-
| [[Amber]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || || || || ||
|-
| [[Angelduerf]] || [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]] || || || || || ||--&gt;
|-
| [[Angelsbierg]]|| [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || || 14, Am géie Wee || {{Coor dms|49|45|40.1|N|06|09|24.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Am géie Wee Angelsberg 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Am géie Wee Angelsberg 02.jpg|center|105x110px]] || 
|}

== B ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
| [[Baastenduerf]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || || || || || ||
|-
| [[Bäerbuerg]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || || || || || ||--&gt;
|-
| [[Bäerdref]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || ||Hammhafferstrooss, Eck Bierkelterstrooss || {{Coor dms|49|49|29.4|N|6|21|11.7|O}} || [[Fichier:Wayside cross and chapel Berdorf Hammhafferstrooss 2016-07.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wayside chapel Hammhafferstrooss corner Bierkelterstross.jpg|center|105x110px]] ||Niewendrun e Weekräiz.
|-
| [[Bäerdref]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || || 35, Iechternacherstrooss (Bruttgaass) || {{Coor dms|49|49|23.7|N|6|21|04.5|O}} || [[Fichier: Wayside chapel a, 35 Bruttgaass in Berdorf, Luxembourg.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier: Wayside chapel 35 Bruttgaass in Berdorf, Luxembourg.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Bäerdref]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || 1918 ||9, Konsdrëfferstrooss || {{Coor dms|49|49|13.5|N|6|20|56.7|O}} || [[Fichier:Berdorf, chapel, 9, Konsdreferstrooss 2020-06 --1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wayside chapel Berdorf, 9, Konsdrefferstrooss.jpg|center|105x110px]] ||Opschrëft 'Soli Deo Honor', Initialen M W.
|-
| [[Bäerdref]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || 1955||35, Konsdrëfferstrooss || {{Coor dms|49|49|09.3|N|6|20|48.5|O}} || [[Fichier:Wayside chapel Berdorf, 35, Konsdreferstrooss 2019-08.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wayside chapel, 35, Konsdrefferstrooss Berdorf.jpg |center|105x110px]] ||Opschrëft: 
E'''CC'''E F'''ID'''E'''L'''ES &lt;br&gt;
'''M'''AR'''I'''A &lt;br&gt;
T'''I'''B'''I''' '''C'''ON'''CI'''NENTES &lt;br&gt;
([[Chronogramm]] fir 1955)
|-
| [[Bäerdref]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || ||40, Konsdrëfferstrooss || {{Coor dms|49|49|09.9|N|6|20|48.9|O}} || [[Fichier:Wayside chapel Berdorf, 40, Konsdreferstrooss 2019-07.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wayside chapel, 40, Konsdrefferstrooss in Berdorf, Luxembourg.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Bäerdref]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || ||67, Konsdrëfferstrooss || {{Coor dms|49|49|09.9|N|6|20|48.9|O}} || [[Fichier:Wayside chapel Berdorf, 67, Konsdreferstrooss 2019-09.jpg|center|105x110px]] || ||
&lt;!-- |-
| [[Bärel]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] || || || || || ||
|-
| [[Bäreldeng]] || [[Gemeng Walfer|Walfer]] || || || || || || ---&gt;
|-
| [[Bartreng]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || || 1 Rue des Champs || {{Coor dms|49|36|39.5|N|6|02|56.3|O}} || [[Fichier:Weekapell Bartreng 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Bartreng 2.jpg|center|105x110px]]|| Bannen eng Häerz-Jesu-Statu. Dës Kapell gouf Ufank 2022 mat den Haiser, déi do stoungen, ofgebaut.
|-
| [[Bartreng]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || || 1 Rue des Champs || {{Coor dms|49|36|39.5|N|6|02|56.3|O}} || [[Fichier:Nei Weekapell Bartreng 1a 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Nei Weekapell Bartreng 1b.jpg|center|105x110px]]|| Bannen eng Häerz-Jesu-Statu. Dës Kapell gouf am Februar 2026 virun dem neie Wunnkomplex erëm opgebaut.
|-
| [[Bartreng]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || 1921 || Eck Rue de la Petrusse a Rue des Champs || {{Coor dms|49|36|37.2|N|6|02|35.5|E}} || [[Fichier:Weekapell Bartreng rue Petrusse c.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Bartreng rue Petrusse a.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Bartreng]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || || 19 Rue de Dippach || {{Coor dms|49|36|32.5|N|6|02|53.3|E}} || [[Fichier:Weekapell Bartreng 3.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Bartreng 4.jpg|center|105x110px]]|| Bannen eng Muttergottes-Statu virun engem Kräiz
|-
| [[Bartreng]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || 1754-1920 || um Haus 29 an der rue de Mamer || {{Coor dms|49|36|48.0|N|6|02|52.9|O}} || [[Fichier:Weekapell Bartreng rue de Mamer b.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Bartreng rue de Mamer d.jpg|center|105x110px]] || [[Lëscht vun de Weekräizer zu Lëtzebuerg|Weekräiz]] an enger Weekapell a mat enger Häerz-Jesu-Statu, déi derbäi gestalt gouf
|-
| [[Bartreng]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || || 1 Rue de la Fontaine || {{Coor dms|49|36|40.0|N|6|03|04.79|E}} || [[Fichier:Bertrange 1 rue de la Fontaine 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Bertrange 1 rue de la Fontaine 01.jpg|center|105x110px]] || Bannen eng Muttergottes-Statu
&lt;!-- |-
| [[Baschelt]] || [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]] || || || || || || ---&gt;
|-
| [[Bauschelt]] || [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]] || || An der Schoulstrooss (Rue de la Mairie) || {{Coor dms|49|53|16.74|N|05|48|50.99|E}}||[[Fichier:Weekapell, Schoulstrooss, Bauschelt-102.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell, Schoulstrooss, Bauschelt-103.jpg|center|105x110px]] || Mat enger Lourdes-Muttergottes
|-
| [[Bauschelt]] || [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]] || || Eck Op der Feels (Rue des Rochers) an der Bëllerbuch (Rue de l'Étang)|| {{Coor dms|49|53|10.55|N|05|48|38.47|E}}||[[Fichier:Weekapell “Op der Feels”, Bauschelt-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell “Op der Feels”, Bauschelt-102.jpg|center|105x110px]] || Mat enger Jousefs-Skulptur
|-
| [[Bech]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || || &quot;Am Neidierfchen&quot;, hannert dem Kierfecht || {{Coor dms|49|45|10.5|N|6|21|49.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Neidierfchen Bech 01.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Wegkapelle Neidierfchen Bech 02.jpg|center|105x110px]]|| Den 8. Dezember 2017 gouf d'Kapell op d'Lëscht vum [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Bech|Zousazinvetaire vun de klasséierte Monumenter]] agedroen.&lt;br&gt;Bannen eng Statu &quot;Notre-Dame vu Fatima&quot;.
|-
| [[Bech]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || || Konsdreferstrooss || {{Coor dms|49|45|09.2|N|6|21|33.1|O}} || [[Fichier:Bech, wayside chapel Konsdreferstrooss (1).jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Bech, wayside chapel Konsdreferstrooss (2).jpg|center|105x110px]]|| Opschrëft: „KOMMT IHR ALLE ZUM HL. HERZEN JESU“
|-
| [[Bech-Maacher]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || Op der Kräizung Wäistrooss a Rue des Caves || {{Coor dms|49|31|47.78|N|6|21|11.86|O}} || [[Fichier:Weekapell, Route du Vin (Bech-Kleinmacher)-101.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell, Route du Vin (Bech-Kleinmacher)-103.jpg|center|105x110px]]||
|-
| [[Bech-Maacher]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || Beim Haus Nr 17 an der Wäistrooss || {{Coor dms|49|32|00.86|N|6|21|18.35|O}} || [[Fichier:Weekapell, 17, Route du Vin (Bech-Kleinmacher)-101.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell, 17, Route du Vin (Bech-Kleinmacher)-103.jpg|center|105x110px]]||
|-
| [[Bech-Maacher]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || 1933 || Beim Haus Nr 60 an der Wäistrooss || {{Coor dms|49|31|50.69|N|6|21|14.31|O}} || [[Fichier:Weekapell, 60 Route du Vin (Bech-Kleinmacher)-101.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell, 60 Route du Vin (Bech-Kleinmacher)-103.jpg|center|105x110px]]||
|-
| [[Bech-Maacher]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || an der Rue St Willibrord || {{Coor dms|49|31|46.69|N|6|21|14.88|O}} || || ||
|-
| [[Bech-Maacher]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || Um Bechel|| {{Coor dms|49|32|01.06|N|6|21|10.87|O}} || [[Fichier:Weekapell, Bechel, Bech-Maacher-101.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell, Bechel, Bech-Maacher-103.jpg|center|105x110px]]||
&lt;!--- |-
| [[Beefort]] || [[Gemeng Beefort|Beefort]] || || || || || ||
|-
| [[Beeforterheed]] || [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] || || || || || || ---&gt;
|- 
| [[Beeler]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || || Kräizung Molschenderweeg / Duerrefstrooss|| {{Coor dms|50|09|52.42|N|06|05|15.6|O}} ||[[Fichier:Beiler, Weekapell Molschenderweeg (101).jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Beiler, Weekapell Molschenderweeg (105).jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Beeler]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || || um [[CR335]], 300 m aus dem Duerf eraus, Richtung [[Leetem]]|| {{Coor dms|50|09|52.78|N|06|05|41.97|O}} ||[[Fichier:Beiler, Weekapell CR335 (101).jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Beiler, Weekapell CR335 (103).jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!-- |-
| [[Beesslek]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || || || || || ||
|-
| [[Beesten]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Beetebuerg]] || [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] || 1891 || Kräizung:&lt;br&gt;''route de Mondorf'' - ''rue de la Montagne'' || {{Coor dms|49|30|51.9|N|06|06|27.3|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Bettembourg route de Mondorf 01.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Wegkapelle Bettembourg route de Mondorf 02.jpg|center|105x110px]]|| Text op der Plack an der Kapell:&lt;br&gt; &quot;1891 Sirber=Bild&quot;
|-
| [[Beidler]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || ''rue d'Eschweiler'' ||{{Coor dms|49|43|40.4|N|06|18|07.9|O}} || [[Fichier:Beidweiler house and chapel A Fiesch.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Beidler, Kapell a Fiesch.jpg|center|105x110px]] || [[Kapellen zu Beidler]]&lt;br&gt;Kapell ''A Fiesch''
|-
| [[Beidler]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || 1915 ||Kräizung:&lt;br&gt;''rue d'Eschweiler – rue du Ruisseau'' ||{{Coor dms|49|43|43.7|N|06|18|05.4|O}} || [[Fichier:Beidweiler Chapel A Ludes.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Beidler, Kapell a Ludes Muttergottes-Statu.jpg|center|105x110px]] || [[Kapellen zu Beidler]]&lt;br&gt;Kapell ''A Ludes''
|-
| [[Beidler]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || 1925 ||Kräizung:&lt;br&gt;''rue d'Eschweiler'' –&lt;br&gt;{{N14}} || {{Coor dms|49|43|47.5|N|06|18|12.1|O}} || [[Fichier:Luxemb Beidweiler chapel 1925.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Beidweiler 1925 chapel pietà.jpg|center|105x110px]] || [[Kapellen zu Beidler]]&lt;br&gt;Kapell ''A Wonesch''
&lt;!-- |- 
| [[Béigen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
--&gt;
|- 
| [[Béiwen (Stauséigemeng)|Béiwen]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || ||Bärelerwee ||  {{Coor dms|49|55|24.39|N|05|50|48.27|O}} ||[[File:Wegkapelle Bavigne Bärelerwee 01.jpg|center|105x110px]] ||  [[Fichier:Wegkapelle Bavigne Bärelerwee 02.jpg|center|105x110px]] || 
|- 
| [[Béiwen (Stauséigemeng)|Béiwen]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || ||Doerfstrooss ||  {{Coor dms|49|55|13.8|N|05|50|52,64|O}} ||[[Fichier:Wegkapelle Bavigne Doerfstrooss 01.jpg|center|105x110px]] ||  [[File:Wegkapelle Bavigne Doerfstrooss 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Béiwen-Atert]] || [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]] || ||Häerz-Jesu-Weekapell an der Rue de Helpert || {{Coor dms|49|46|29.47|N|06|00|38.93|O}} || [[Fichier:Weekapell, 3, Rue de Helpert, Béiwen-Atert-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell, 3, Rue de Helpert, Béiwen-Atert-103.jpg|center|105x110px]]|| 
|-
| [[Béiwen-Atert]] || [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]] ||1901 (?) ||D'Weekapell «Muller-Hendel» steet an der Rue de la Gare ([[Nationalstrooss 12|N12]]) bei der Kräizung mam Viichtenerwee|| {{Coor dms|49|46|29.41|N|06|00|28.94|O}} || [[Fichier:Weekapell Muller-Hendel mat Weekräiz, 12, Rue de la Gare, N12, Béiwen-Atert-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell Muller-Hendel mat Weekräiz, 12, Rue de la Gare, N12, Béiwen-Atert-104.jpg|center|105x110px]]|| 
|-
| [[Béiweng]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || 1969 nei opgebaut|| Rue Léon Maroldt, bei der [[Kierch Béiweng|Kierch]] || {{Coor dms|49|32|37.3|N|06|08|12.18|O}} || [[Fichier:Béiweng, Matthias-Weekapell, rue Léon Maroldt.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Béiweng, Matthias-Weekapell, rue Léon Maroldt-001.jpg|center|105x110px]] || An der Kapell &quot;Dennemeyer&quot; steet eng Statu vum Hellege Matthias, dem Patréiner vun der Kierch.
|-
|[[Béiweng]] ||[[Gemeng Réiser|Réiser]] ||1937 || 2, rue de la Gare || {{Coor dms|49|32|33.4|N|6|08|07.6|O}} || [[Fichier:Weekapell Marold 2.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Marold 1.jpg|center|105x110px]] ||D'Kapell &quot;Maroldt&quot; war dem Hl. Christophorus geweit. Am Joer 2022 war se eidel, just d'Ëmrësser vun der Statu sinn nach z'erkennen.
|-
|[[Béiweng]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || 2010 ||23, rue Edward Steichen || {{Coor dms|49|32|46.10|N|6|08|14.89|O}} || [[Fichier:Weekapellchen Hoffnung 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapellchen Hoffnung 2.jpg|center|105x110px]] ||D'Kapellche vun der Hoffnung gouf den 23. November 2010 opgeriicht an ass der Muttergottes vu Moldawie geweit.
&lt;!--- |- 
| [[Bënzelt]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Bëschdref]] || [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]] || || Beim ''Määschhaff'' am Helperterwee ([[CR116]]) || {{Coor dms|49|45|02.28|N|06|00|26.82|O}} || [[Fichier:Weekapell a Weekräiz beim Määschhaff, Bëschdref-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell a Weekräiz beim Määschhaff, Bëschdref-103.jpg|center|105x110px]] || An der Kapellche steet e Weekräiz
|-
| [[Bëschdref]] || [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]] || || ''Am Fuurt'' ([[CR116]])|| {{Coor dms|49|45|02.52|N|06|00|24.32|O}} || [[Fichier:Weekapell mat Weekräiz, Am Fuurt, Bëschdref-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell mat Weekräiz, Am Fuurt, Bëschdref-102.jpg|center|105x110px]] || An der Kapellche steet de Kapp vun engem Weekräiz
|-
| [[Bëschdref]] || [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]] || || ''An Uerbech'' ([[CR116]]) || {{Coor dms|49|45|05.38|N|06|00|12.72|O}} || [[Fichier:Weekapell, An Uerbech, Bëschdref-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, An Uerbech, Bëschdref-105.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Bëschdref]] || [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]] || 1898 || ''An Uerbech 31'' ([[CR116]]) || {{Coor dms|49|45|3.1|N|6|0|10.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Buschdorf An Uerbech 01-1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Buschdorf An Uerbech 02.jpg|center|105x110px]] || Weekapell vun 1898 mat engem Weekräiz vu 1749. Kapell gouf 2016 ofgerappt, zesumme mam Haff. (&quot;Dat éischt wat de Bagger ëmgeluecht huet...&quot;, soten d'Noperen.)
|- 
| [[Bëschrued]] || [[Gemeng Wal|Wal]] ||1947 || Beim Haff op Nr 32, Angelsgronn || {{Coor dms|49|49|15.06|N|5|56|29.5|O}} || [[Fichier:Consolatrix-Weekapell, 32, Angelsgronn, Bëschrued-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Consolatrix-Weekapell, 32, Angelsgronn, Bëschrued-105.jpg|center|105x110px]] || Obwuel den Altor an de Sockel vun der Skulptur op d'[[Tréischterin am Leed]] hiweist, ass d'Statu hei awer eng aner...
|- 
| [[Bëschrued]] || [[Gemeng Wal|Wal]] ||1935 || Beim Haff op Nr 19, Angelsgronn || {{Coor dms|49|49|09.13|N|5|56|34.93|O}} || [[Fichier:Weekapell, 19, Angelsgronn, Bëschrued-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 19, Angelsgronn, Bëschrued-104.jpg|center|105x110px]] ||
|- 
| [[Bëschrued]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || || Beim Haus op Nr 12, Angelsgronn ||{{Coor dms|49|49|27.56|N|5|56|11.79|O}} || [[Fichier:Weekapell, 12, Angelsgronn, Bëschrued-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 12, Angelsgronn, Bëschrued-103.jpg|center|105x110px]] ||
|- 
| [[Bëschrued]] || [[Gemeng Wal|Wal]] ||1936 || Beim Haus op Nr 4, Angelsgronn ||{{Coor dms|49|49|32.6|N|5|56|05.3|O}} || [[Fichier:Weekapell 4 Angelsgronn Bëschrued 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell 4 Angelsgronn -Bëschrued 3.jpeg|center|105x110px]] ||
&lt;!--- |- 
| [[Bëttel]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || || || || || ||
|-
| [[Betten op der Mess]] || [[Gemeng Dippech|Dippech]] || || || || || ||
|-
| [[Bettenduerf]] ||[[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Betzder]] ||[[Gemeng Betzder|Betzder]] || 1898 ||rue de l'Église, hannert der Kierch beim Kierfecht || {{Coor dms|49|41|17.0|N|6|21|10.0|O}} ||  [[Fichier:Weekapell Betzder Rue de l'Eglise 6.jpg |center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell Betzder Rue de l'Eglise 5.jpg|center|105x110px]] || Opschëft: &quot;Errichtet von der Familie Steffes Hoffmann 1898&quot;
|-
| [[Betzder]] ||[[Gemeng Betzder|Betzder]] || ||virum Haus Rue de Wecker 1 || {{Coor dms|49|41|15.6|N|6|20|59.0|O}} ||  [[Fichier:Weekapell Betzder Rue de Wecker 1a.jpg |center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell Betzder Rue de Wecker 1e.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Betzder]] ||[[Gemeng Betzder|Betzder]] || ||am Haff vum Haus Rue d'Olingen 1 || {{Coor dms|49|41|15.6|N|6|20|55.0|O}} ||  [[Fichier:Weekapell Betzder Rue d'Olingen 1a.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell Betzder Rue d'Olingen 1b.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Betzder]] ||[[Gemeng Betzder|Betzder]] || ||un der säitlecher Fassad vum Haus Rue de la Gare 2  || {{Coor dms|49|41|16.5|N|6|20|57.1|O}} ||  [[Fichier:Weekapell Betzder Rue de la Gare 2a.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell Betzder Rue de la Gare 2b.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Beyren]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || 1951 || ''rue Langheck'' || {{Coor dms|49|37|46.6|N|06|20|11.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Beyren, rue Langheck 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Beyren, rue Langheck 02.jpg|center|105x110px]] || Déi aktuell Kapell ass schonn déi drëtt, déi d'Famill Lahr baue gelooss huet. Déi éischt stoung am Gaart virum Haus a gouf ofgerappt, wéi do e Pëtz gegruewe gouf. 1865 huet de Péiter Lahr-Engel eng nei Kapell un d'Strooss baue gelooss. Wéi déi duerch Gefierer beschiedegt war a baufälleg gouf, huet d'Famill Lahr 1951 eng nei baue gelooss. An der Kapell steet eng Madonna mam Jesuskëndchen, déi nach aus där aler Kapell staamt.&lt;ref name=KapGéigend46 /&gt;
|-
| [[Bicherhaff]] || [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]] || 1854 || Um [[CR147]], bei der [[Eech um Bicherhaff|Eech]] || {{Coor dms|49|35|24.4|N|06|18|59.3|O}} || [[Fichier:Bicherhaff, Weekapell-103.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Bicherhaff, Weekapell-102.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
| [[Bieberech]] || [[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]] || || || || || ||
|-
| [[Biekerech]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Bieles]] || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || || ''rue de la Poste'',&lt;br&gt;géigeniwwer vum Gemengenhaus || {{Coor dms|49|30|39.4|N|05|55|42.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Belvaux rue de la Poste 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Belvaux rue de la Poste 02.jpg |center|105x110px]]|| Donatuskapell 
|-
| [[Bieles]] || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || 1980 || ''rue des Alliés'' || {{Coor dms|49|30|34.3|N|05|55|21.1|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Belvaux rue des Alliés 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Belvaux rue des Alliés 02.jpg|center|105x110px]]|| Bäerbele-Kapell zu Éiere vun den Affer vum Bielesser Bierg vun 1890-1968. D'Kapell, déi de 25. Oktober 1980 ageweit gi war, gouf 2019 ofgerappt an no den ale Pläng vun 1979 an der rue de l'Usine nees nei ogebaut. Ageweit gouf se do den 1. Dezember 2019.&lt;ref&gt;Diana Hoffmann: &quot;Alte Kapelle an neuer Stelle&quot; am [[Luxemburger Wort]] vum 10. Dezember 2019 S.26&lt;/ref&gt;
|-
| [[Bierchem]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || 1889|| ''rue de Bettembourg'' 37 || {{Coor dms|49|32|26|N|06|08|09|O}} || [[Fichier:Weekapell Bierchem 35 Beetebuergersgrooss.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell Bierchem 35 Beetebuergerstrooss Detail.jpg|center|105x110px]]|| D'Kapell &quot;am Kremeschpesch&quot; steet tëschent den Uertschaftschëlter vu Béiweng a Bierchem. An der Kapell steet en Deel vun engem ale Weekräiz.
|-
|[[Bierchem]]
|[[Gemeng Réiser|Réiser]] || ||''rue de Bettembourg'' 50 || {{Coor dms|49|32|22.1|N|6|08|00.1|E}} || [[Fichier:Bildstack Guďden Hiert 2.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Bildstack Guďden Hiert 1.jpg|center|105x110px]] || Bildstack mam &quot;Gudden Hiert&quot;, deen déi fréier Kapell &quot;Besch&quot; ersetzt.
&lt;!-- |-
| [[Bierden]] || [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Biereng (Miersch)|Biereng]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || || Kräizung:&lt;br&gt; ''rue d'Ettelbruck - rue de la Gare''|| {{Coor dms|49|45|29.3|N|06|06|52.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Beringen, rue d'Ettelbruck 01.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Wegkapelle Beringen, rue d'Ettelbruck 02.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
| [[Bierg (Colmer-Bierg)|Bierg]] || [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] || || || || || ||
|-
| [[Bierg (Betzder)|Bierg]] ||[[Gemeng Betzder|Betzder]] || || || || || ||
|-
| [[Biergem]] || [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Biermereng]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || ''24, rue Auguste Liesch'' || {{Coor dms|49|29|02.5|N|06|19|21.4|O}} || [[Fichier:Wegkapelle 1 Burmerange, rue Auguste Liesch 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle 1 Burmerange, rue Auguste Liesch 02.jpg|center|105x110px]]||
|-
| [[Biermereng]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue Auguste Liesch - rue Flammang'' || {{Coor dms|49|29|03.1|N|06|19|18.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle 2 Burmerange, rue Auguste Liesch 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle 2 Burmerange, rue Auguste Liesch 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Biermereng]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue Auguste Liesch - rue de Schengen'' || {{Coor dms|49|29|01.7|N|06|19|27.1|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Burmerange, rue de Schengen 01.jpg|center|105x110px]] || || Gebaut vum Léo Diederich (Text op enger Plack un der Kapell)
|-
| [[Biermereng]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || ''3, rue Flammang'' || {{Coor dms|49|29|06.8|N|06|19|19.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Burmerange, rue Flammang 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Burmerange, rue Flammang 02.jpg|center|105x110px]]|| 
|- 
| [[Biermereng]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || ''3, rue Jules Bravy'' || {{Coor dms|49|29|03.4|N|06|19|27.1|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Burmerange, rue Jules Bravy 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Burmerange, rue Jules Bravy 02.jpg|center|105x110px]]|| 
&lt;!-- |-
| [[Bigelbaach]] || [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Biissen]] ||[[Gemeng Biissen|Biissen]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''route de Colmar - rue de la Chapelle'' || {{Coor dms|49|47|22.0|N|06|03|50.0|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Bissen, route de Colmar - rue de la Chapelle 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Bissen, route de Colmar - rue de la Chapelle 02.jpg|center|105x110px]] || St. Sebastianuskapell, de 25. Oktober 1987 vum Buergermeeschter Mathias Schmitz der Tréischterin am Leed gewidmet (Plack an der Kapell mat Widmung)
|- 
| [[Biissen]] ||[[Gemeng Biissen|Biissen]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue de la Chapelle - rue des Jardins'' || {{Coor dms|49|47|23.8|N|06|03|49.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Bissen, rue de la Chapelle - rue des Jardins 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Bissen, rue de la Chapelle - rue des Jardins 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Bilschdref]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || 1 An der Buch, op der Kräizung mat der [[Nationalstrooss 27|N27]] || {{Coor dms|49|51|29.3|N|05|49|51.1|O}} || [[Fichier:Weekapell Bilschdref 2.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Bilschdref 1.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
| [[Bireng]] || [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]] || |||| || || ||
|-
| [[Bitscht]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || || || || || ||
|-
| [[Biwels]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || || || || || || ---&gt; 
|-
| [[Biwer]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || || D'[[Donatuskapell zu Biwer|Donatuskapell]] an der Kiirfechtstrooss || {{Coor dms|49|42|26.71|N|06|22|26.03|O}} || [[Fichier:Biwer, Donatus-Kapell-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Biwer, Donatus-Kapell-106.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Biwer]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || || &quot;A Sauerwäins&quot;, an der Haaptstrooss ([[Nationalstrooss 14|N14]]) || {{Coor dms|49|42|20.47|N|06|22|18.05|O}} || [[Fichier:Biwer, Weekapell A Sauerwäins-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Biwer, Weekapell A Sauerwäins-104.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell ass elo fräigestallt, nodeems d'Scheier ronderëm ofgerappt gouf
|-
| [[Biwer]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || || ''Oulesch-Kapell'' an der Buergaass || {{Coor dms|49|42|30.33|N|06|22|23.7|O}} || [[Fichier:Biwer, Oulesch-Kapell-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Biwer, Oulesch-Kapell-103.jpg|center|105x110px]] || Eiser Här ass gläich dreimal doran duergestallt
&lt;!-- |-
| [[Biwwesch]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || || || || || ||
|-
| [[Blaaschent]] ||[[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || || || || || ||
|-
| [[Blummendall]] ||[[Gemeng Bech|Bech]] || || || || || ||
|-
| [[Bollenduerferbréck]] ||[[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || || || || || ||
|-
| [[Bommel (Néngsen)|Bommel]] ||[[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || || || || ||
|-
| [[Bouferdeng]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]]|| || || || || ||
|-
| [[Boukels (Géisdref)]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || || || || || ||
|-
| [[Bouneweg]] ||[[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Boxer]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || Um [[CR373]] am Agang vun der Uertschaft aus nërdlecher Richtung || {{Coor dms|50|05|02.98|N|05|59|23.48|O}} || [[Fichier:Häerz-Jesu-Weekapell, Boxer-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Häerz-Jesu-Weekapell, Boxer-102.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Branebuerg]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || || 9 Haaptstrooss (CR353)|| {{Coor dms|49|54|41.7|N|06|08|13.8|O}} || [[Fichier:Brandenbourg, 9 Haaptstrooss (101).jpg|center|105x110px]]|| || 
|-
| [[Branebuerg]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || || 22a Haaptstrooss (CR353)|| {{Coor dms|49|54|42.1|N|06|07|17.7|O}} || [[Fichier:Brandenbourg, 22a Haaptstrooss (101).jpg|center|105x110px]]|| || 
|-
| [[Brattert]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || ||An der Baussemauer vun der fréierer «Erkelsvogtei» / «Lonkigsvogtei», 19, rue de Rindschleiden [[CR306B]] ||{{Coor dms|49|51|16.3|N|05|54|12.85|O}} ||[[Fichier:Weekapell, «Erkelsvogtei», 19, rue de Rindschleiden, Brattert-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, «Erkelsvogtei», 19, rue de Rindschleiden, Brattert-103.jpg|center|105x110px]] || 2017: Net am beschten Zoustand, grad sou wéi den Haff
|-
| [[Brattert]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || ||Rue de Rindschleiden [[CR306B]], ënner dem Haff «An Hansnéckels», Direktioun [[Randschelt]] ||{{Coor dms|49|51|15.79|N|05|54|04.09|O}} ||[[Fichier:Weekapell, «An Hansnéckels», rue de Rindschleiden, Brattert-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, «An Hansnéckels», rue de Rindschleiden, Brattert-103.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Brattert]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || ||Rue de Rindschleiden [[CR306B]], vis-à-vis Haff «An Thillen» ||{{Coor dms|49|51|16.87|N|05|54|07.45|O}} ||[[Fichier:Weekapell, «An Thillen», rue de Rindschleiden, Brattert-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, «An Thillen», rue de Rindschleiden, Brattert-103.jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!--|-
| [[Breedelt]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || || || || || ||
|-
| [[Breinert]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || || || || || ||
|-
| [[Briddel]] || [[Gemeng Koplescht|Koplescht]] || || || || || ||
|-
| [[Brouderbuer]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Bruch (Biwer)]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || || [[CR132]] || {{Coor dms|49|43|53.5|N|06|20|50.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle bei Brouch (Biwer) 01, CR132.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Bruch (Wecker), Weekapell, CR132, Inskriptioun.jpg|center|105x110px]] ||An der Kapell ass eng Erënnerungsplack un 2 Zivilaffer aus dem zweete Weltkrich.&lt;br&gt;- [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Biwer]]&lt;br&gt;- [[Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg (B)]]
|-
| [[Bruch (Miersch)]] ||[[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]] || || Am Uerbecher || {{Coor dms|49|44|13.38|N|06|01|01.01|O}} || [[Fichier:Donatus-Weekapell, Am Uerbecher, Bruch (Miersch)-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Donatus-Weekapell, Am Uerbecher, Bruch (Miersch)-105.jpg|center|105x110px]] || An dëser [[Donatus vu Bad Münstereifel|Donatus]]-Kapell steet well eng Lourdes-Muttergottes mat Engelen 
&lt;!-- |-
| [[Bruechtebaach]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
|-
| [[Buckels]] ||[[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || || || || ||
|-
| [[Buddeler]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || || || || || ||
|-
| [[Buddelerbaach]] || [[Gemeng Biwer|Biwer]] || || || || || ||
|-
| [[Buerglënster]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || || || || ||
|-
| [[Buerschdref]] || [[Gemeng Mompech|Mompech]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Buerschent]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || || Groussgaass || {{Coor dms|49|54|33.5|N|06|03|44.4|O}} || [[Fichier:Buerschent Kapell Groussgaass.jpg|center|105x110px]] || ||
|-
| [[Buerschent]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || 1933 || Op der Schleed || {{Coor dms|49|54|34.8|N|06|03|57.9|O}} || [[Fichier:Buerschent Kapell Burwee.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Buerschent Kapell Burwee-001.jpg|center|105x110px]] ||Sakramentskapell Bonert, gouf vun der Lucie Bonert no Pläng vum Architekt Lutz vun Dikrech a vum Entreprener Gilson vu Mäerzeg baue gelooss, ageweit de 26. Abrëll 1933 vum Paschtouer [[Bernard Simminger|Simminger]].&lt;ref&gt;Fritz Rasqué: ''Bourscheid - Geschichte einer alten Pfarrei'', 1944, S. 210&lt;/ref&gt;
|-
| [[Buerschent]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || 1880 || Burwee || {{Coor dms|49|54|28.03|N|06|03|44.1|O}} || [[Fichier:Burschent Kapell Burwee.jpg|center|105x110px]] || || Sakramentskapell Mathay, gouf vun der Cahtarina Koob vum Entreprener Mathias Betz vu Welschent baue gelooss, ageweit vum Paschtouer Boever.&lt;ref&gt;Fritz Rasqué: ''Bourscheid - Geschichte einer alten Pfarrei'', 1944, S. 208&lt;/ref&gt;
|-&lt;!-- |-
| [[Buerschtermillen]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Bungeref]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || 1873 || Um [[CR310]], op engem Hiwwel nërdlech vum Duerf || {{Coor dms|49|51|20.32|N|05|47|16|O}} || [[Fichier:Donatuskapell Bungeref-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Donatuskapell Bungeref-103.jpg|center|105x110px]] || D'[[Donatuskapell zu Bungeref]]
|-
| [[Bungeref]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || An der Rue Principale|| {{Coor dms|49|51|06.97|N|05|47|29.52|O}} || [[Fichier:Weekapell, 38, rue Principale, Bungeref-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 38, rue Principale, Bungeref-102.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Bungeref]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || An der Rue du Bois|| {{Coor dms|49|51|06.25|N|05|47|33.27|O}} || [[Fichier:Weekapell, Rue du Bois, Bungeref-101.jpg|center|105x110px]] || ||
|-
| [[Bungeref]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || An der Rue du Village ([[CR310]])|| {{Coor dms|49|50|59.9|N|05|47|37.31|O}} || [[Fichier:Weekapell, Rue du Village, Bungeref-101.jpg|center|105x110px]] || ||

|-
| [[Bur (Rouspert-Mompech)|Bur]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''Schlassstrooss'' - ''Campingswee'' || {{Coor dms|49|45|41.0|N|06|30|55.4|O}} || [[Fichier:Bur, Kapell Schlassstrooss.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Bur, Kapell Schlassstrooss-001.jpg|center|105x110px]]||
|-
| [[Bur (Rouspert-Mompech)|Bur]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || 1874 || ''Schlassstrooss'' || {{Coor dms|49|45|42.9|N|06|30|55.4|O}} || [[Fichier:Bur, Kapell Rausch Schlassstrooss.jpg|center|105x110px]] || || Vun der Famill Rausch gebaut
|-
| [[Bur (Rouspert-Mompech)|Bur]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''Duerfstrooss'' - ''Petzwee'' || {{Coor dms|49|45|35.0|N|06|30|47.7|O}} || [[Fichier:Bur, Kapell beim Petzwee.jpg|center|105x110px]] || || 
|-
| [[Bur (Rouspert-Mompech)|Bur]] || [[Gemeng Rouspert-Mompech|Rouspert-Mompech]] || || ''Duerfstrooss'' || {{Coor dms|49|45|30.5|N|06|30|39.7|O}} || [[Fichier:Bur, Kapell Duerfstrooss.jpg|center|105x110px]] || || 
|-
| [[Bous]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || || op der Lëtzebuerger Strooss,&lt;br&gt;beim fréiere Café Kummer-Kieffer || {{Coor dms|49|33|18.15|N|06|19|41.13|O}} || [[Fichier:Bus, Kapell Haus Kummer-Kieffer-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Bus, Kapell Haus Kummer-Kieffer-102.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Bous]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || || op der Lëtzebuerger Strooss,&lt;br&gt;beim Haus Nr 35|| {{Coor dms|49|33|16.12|N|06|19|33.58|O}} || [[Fichier:Bus, Kapell, rue de Luxembourg 35-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Bus, Kapell, rue de Luxembourg 35-103.jpg|center|105x110px]] || 
|}

== C ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
|-
| [[Chrëschtnech]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || 1821 || Kräizung:&lt;br&gt;''Fielserstrooss - Réimerwee'' || {{Coor dms|49|47|17.7|N|06|15|56.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Christnach, Réimerwee-Fielserstrooss 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Christnach, Réimerwee-Fielserstrooss 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Chrëschtnech]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || || ''Fielserstrooss '' || {{Coor dms|49|47|15.6|N|06|16|17.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle 1 Christnach, Fielserstrooss 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle 1 Christnach, Fielserstrooss 02.jpg|center|105x110px]] || Text baussen:&lt;br&gt;''Errichtet durch Peter Weber und Franz Kandel''
|-
| [[Chrëschtnech]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || 1950 || ''Fielserstrooss 8'' || {{Coor dms|49|47|16.0|N|06|16|19.4|O}} || [[Fichier:Wegkapelle 2 Christnach, Fielserstrooss 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle 2 Christnach, Fielserstrooss 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Colmer-Bierg]] || [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] || || ''Allée Grande-Duchesse Charlotte'' || {{Coor dms|49|48|41.2|N|06|05|36.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle mit Wegkreuz Comar-Berg, Allée Grande-Duchesse Charlotte 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle mit Wegkreuz Comar-Berg, Allée Grande-Duchesse Charlotte 02.jpg|center|105x110px]] || Text um Sockel vum Weekräiz: ''Conzemius Probst 1882''
|-
| [[Colmer-Bierg]] || [[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] || 1939 || ''rue Schantz'' || {{Coor dms|49|48|56.9|N|06|05|14.4|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Comar-Berg, rue Schantz 01.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Wegkapelle Comar-Berg, rue Schantz 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Conter]] || [[Gemeng Conter|Conter]] || || géigeniwwer vum Haus 38B, rue des Prés ||{{Coor dms|49|34|57.43|N|06|13|21.04|O}} || [[Fichier:Weekapell, rue des prés, Konter-101.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Weekapell, rue des prés, Konter-102.jpg|center|105x110px]] || Prominent, an der Mëtt, eng Schutzengel-Statu, an de Säitennischen eng Häerz-Jesu an eng [[Donatus vu Bad Münstereifel|Donatus]]-Statu.
|-
| [[Conter]] || [[Gemeng Conter|Conter]] || 1910 || virum Haus 1a, rue des Prés ||{{Coor dms|49|35|04.09|N|06|13|33.02|O}} || [[Fichier:Weekapell zu Contern 1A rue des Prés 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell zu Contern 1A rue des Prés 02.jpg|center|105x110px]] || Opschrëft uewen: 1910 / Wan-drer / steh still grüsse die / Mutter d. Schmerzen
&lt;!--|-
| [[Clausen]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || || || || ||
|-
| [[Closdelt]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || || || || || || --&gt;
|}

== D ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
| [[Houschter-Déckt|Déckt]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || || || || ||
|-
| [[Déckt (Housen)|Déckt]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Deewelt]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || ||Haaptstrooss am&lt;br&gt;Zentrum vum Duerf||{{Coor dms|50|03|53.5|N|05|57|45.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Deiffelt, Hauptstrasse 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Deiffelt, Hauptstrasse 02.jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!-- |-
| [[Déierbech]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
|-
| [[Déifferdeng]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || || || || || ||
|-
| [[Déiljen]] || [[Gemeng Beefort|Beefort]] || || || || || ||
|-
| [[Dellen]] || [[Gemeng Groussbus|Groussbus]] || || || || || ||
|-
| [[Dénkert]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || || || || || ||
|-
| [[Diänjen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
|-
| [[Dickweiler]] || [[Gemeng Rouspert|Rouspert]] || || || || || ||
|-
| [[Diddeleng]] || [[Gemeng Diddeleng|Diddeleng]] || || || || || ||
|-
| [[Dierbech]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]]|| || || || || ||
|-
| [[Dierbech]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Dikrech]] || [[Gemeng Dikrech|Dikrech]] || ||rue de l‘Industrie||{{Coor dms|49|51|49.7|N|06|09|03.3|O}} || [[File:Weekapell Dikrech rue de l'Industrie.jpg|center|105x110px]] || ||
&lt;!-- |-
|-
| [[Dippech]] || [[Gemeng Dippech|Dippech]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Dol]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || || An der Duerfstrooss ([[CR321A]])|| {{Coor dms|49|56|04.8|N|05|58|23.2|O}} || [[Fichier:Dahl chapelle Duerfstrooss.jpg|center|105x110px]] || || Donatuskapell
|-
| [[Dol]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || || Um Aale Wee ([[CR331]])|| {{Coor dms|49|56|06.87|N|05|58|38|O}} || [[Fichier:Thérèse-vu-Lisieux Weekapell, 11, Um Aale Wee, Dol-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Thérèse-vu-Lisieux Weekapell, 11, Um Aale Wee, Dol-102.jpg|center|105x110px]] || Der [[Thérèse vu Lisieux]] geweit
|-
| [[Dol]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || 1872 || Um Weltzerwee ([[CR321]])|| {{Coor dms|49|56|19.37|N|05|58|09.9|O}} || [[Fichier:Weekapell «Schmerzhafte Mutter Marie», Weltzerwee, CR321, Dol-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell «Schmerzhafte Mutter Marie», Weltzerwee, CR321, Dol-103.jpg|center|105x110px]] || ''Schmerzhafte Mutter Maria...&lt;br&gt;Barmherzigkeit bitt fier''...
&lt;!--|-
| [[Dolebierg]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || || || || || ||
|-
| [[Dondel]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || || || || || ||
|-
| [[Donkels]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] || || || || || ||
|-
| [[Dräibur]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || || || || || ||
|-
| [[Draufelt]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || || || || ||--&gt;
|-
| [[Drénkelt]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] ||1924 || Duarrefweeg|| {{Coor dms|50|08|00.80|N|06|00|57.50|O}} || [[File:Weekapell Drenkelt IMG 9426.jpg|center|105x110px]]|| ||
&lt;!--|-
| [[Duelem (Garnech)|Duelem bei Garnech]] || [[Gemeng Garnech|Garnech]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Duelem (Réimech)|Duelem bei Réimech]] || [[Gemeng Duelem|Duelem]] || ||beim Kierfecht|| {{Coor dms|49|32|30.3|N|06|15|41.8|O}} || [[Fichier:Duelem Kapell.jpg|center|105x110px]] || || 
&lt;!-- |-
| [[Duerscht]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || || || || ||
|-
| [[Dummeldeng]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || || || || || --&gt;
|}

== E ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
| [[Eech (Stad Lëtzebuerg)|Eech]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]|| || || || || ||
|-
| [[Eeschweller]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || || || || ||
|-
| [[Eesebur]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || || || || ||
|-
| [[Eeselbur]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Éileng]] || [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]] || KR 1932 || Kräizung rue du Centre - rue de Roedgen || {{Coor dms|49|32|53.7|N|6|00|59.7|O}} || [[Fichier:Weekapell Eileng 1b.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Eileng 1c.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekraiz Eileng 1b.jpg|center|105x110px]] Op der Säit vun der Kapell ass e [[Lëscht vun de Weekräizer zu Lëtzebuerg#E|Weekräiz]]
|-
| [[Éileng]] || [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]] || || Kräizung rue du Centre - rue de l'Ecole || {{Coor dms|49|32|55.1|N|6|00|56.8|O}}|| [[Fichier:Weekapell Eileng 2.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Eileng 2b.jpg|center|105x110px]] || Sancte Joseph Familiarum Columen Ora Pro Nobis - Hellege Jousef, Pilier vun der Famill, bied fir eis.
&lt;!--|-
| [[Éimerengerhaff]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Éinen]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || || beim Agank vum Kierfecht || {{Coor dms|49|36|13.6|N|6|23|10.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Friedhof Ehnen 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Monument aux Morts Ehnen 01.jpg|center|105x110px]] || Am Oktober 1967 gouf an der Kapell e ''Monument aux Morts'' amenagéiert. Virdru war op der Réckewand e grousst Kruzifix a lénks a riets déi zwéi Patréiner vun der Par, den hl. Roukes (Rochus) an den hl. Antunjes (Antonius).&lt;ref&gt;Kapellen aus éiser Géigend, S. 35&lt;/ref&gt;
|-
| [[Éiter]] || [[Gemeng Conter|Conter]] || || ''rue du Pont 1'' || {{Coor dms|49|35|54.3|N|06|15|31.5|O}} || [[Fichier:Éiter Kapellchen.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Éiter Kapellchen-001.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Ell (Lëtzebuerg)|Ell]] || [[Gemeng Ell|Ell]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''Arelerstrooss - Um Essig'' || {{Coor dms|49|45|38.95|N|05|51|31.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Arelerstrooss Ell 01.jpg |center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Arelerstrooss Ell 02.jpg |center|105x110px]] || Kapell mat Statu vum hl. Donatus
|-
| [[Elleng]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || ||Kräizung:&lt;br&gt;''rue d'Erpeldange – rue du Curé''||{{Coor dms|49|31|18.5|N|06|17|53.9|O}} || [[Fichier:Weekapell Elleng-002g.JPG|center|105x110px]] || || 
|-
| [[Elleng]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue d'Erpeldange – rue Killen'' ||{{Coor dms|49|31|15.9|N|06|17|51.0|O}} || [[Fichier:Weekapell Elleng.JPG|center|105x110px]] || || 
|-
| [[Elleng]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || 1904 || ''rue du Cimetière'' ||{{Coor dms|49|31|11.2|N|06|17|55.0|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Ellange, rue du Cimetière 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Ellange, rue du Cimetière 02.jpg|center|105x110px]]|| Text op der Kapell:&lt;br&gt;LEIK 1904 SHWEIH
&lt;!-- |-
| [[Ellenger Gare]] || [[Gemeng Munneref|Munneref]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Elweng]] ||[[Gemeng Schengen|Schengen]] || || ''rue d'Emerange'' || {{Coor dms|49|30|14.4|N|06|18|49.3|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Elvange, rue d'Emerange 01.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Wegkapelle Elvange, rue d'Emerange 02.jpg|center|105x110px]] || 
|- 
| [[Elweng]] ||[[Gemeng Schengen|Schengen]] || || ''rue de Mondorf'' || {{Coor dms|49|30|17.9|N|06|18|45.1|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Elvange, rue de Mondorf 01.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Wegkapelle Elvange, rue de Mondorf 02.jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!-- |-
| [[Ëlwen]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || || || || || ||
|-
| [[Elz]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Engelshaff]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || || Haff tëscht [[Rammeldang]] an [[Iernster]] ||{{Coor dms|49|40|27.3|N|06|15|29.0|O}} || [[Fichier:EngelshaffEech02.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:EngelshaffEech01.jpg|center|105x110px]] || Steet bei enger [[Eech um Engelshaff|bemierkenswäerter Eech]]
&lt;!-- |-
| [[Ënnereesbech]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || || || || ||
|-
| [[Ënnerschlënner]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || || || || ||
|-
| [[Ënsber]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || || || || ||
|-
| [[Eppelduerf]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Esch-Sauer]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || An der Rue d'Eschdorf ||{{Coor dms|49|54|34.90|N|05|56|09.10|O}} || [[Fichier:LUX Esch-Sauer 058 2016.jpg|center|105x110px]] || || Kapellche mat enger Statu vum Hellegen Aloisius Gonzaga (?)
|- 
| [[Esch-Uelzecht]] || [[Gemeng Esch-Uelzecht|Esch-Uelzecht]] || 1953

1996 restau-réiert
| Am [[Ellergronn]] beim Agank&lt;br&gt;vun der [[Minière Cockerill]] || {{Coor dms|49|40|27.3|N|06|15|29.0|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Esch-Alzette Ellergronn 01.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Wegkapelle Esch-Alzette Ellergronn 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Eschduerf]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || An der Gaass beim Haus Nr 28 || {{Coor dms|49|53|11.16|N|05|56|01.86|O}} || [[Fichier:Weekapell Eschduerf II a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Eschduerf II b.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Eschduerf]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || Haaptstrooss beim Haus Nr 2 || {{Coor dms|49|53|05.68|N|05|56|09.59|O}} || [[Fichier:Weekapell Eschduerf Haaptstrooss 2 b.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Eschduerf Haaptstrooss 2 a.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
| [[Eschent]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || || || || || 
|-
| [[Eschweiler (Wolz)|Eschweiler]] || [[Gemeng Eschweiler|Eschweiler]] || || || || || ||
|-
| [[Ettelbréck]] || [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] || || || || || || --&gt;
|}

== F ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
| [[Fausermillen]] || [[Gemeng Mäertert|Mäertert]] || || || || || ||
|-
| [[Féiz]] || [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] || || || || || ||
|-
| [[Fëlschdref]] || [[Gemeng Duelem|Duelem]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Féngeg]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || ||rue Centrale|| {{Coor dms|49|36|10.2|N|05|54|04.4|O}} || [[Fichier:Chapel Rue Centrale Fingig 2013 02.JPG|center|105x110px]] || [[Fichier:Chapel Rue Centrale Fingig 2013 01.JPG|center|105x110px]] || [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Käerjeng]] Nr. 43-1
&lt;!-- |-
| [[Fenneng]] || [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Fenteng]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] || || Eck Rue Armand-Rausch a Rue de Bettembourg ([[CR159]])|| {{Coor dms|49|33|48.64|N|06|09|03.86|O}} || [[Fichier:Weekapell, Rue Armand-Rausch, Fenteng-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Rue Armand-Rausch, Fenteng-102.jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!--|-
| [[Fëschbech (Hengescht)]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || || || || ||
|-
| [[Fëschbech (Miersch)]] || [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || || || || || ||
|-
| [[Fetschebur]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || || || || ||
|-
| [[Fetschenhaff]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || || || || ||
|-
| [[Fiels]] || [[Gemeng Fiels|Fiels]] || || || || || ||
|-
| [[Findel]] || [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]] || || || || || || --&gt;
|- 
| [[Fluessweiler]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || 1947 || Kräizung:&lt;br&gt;''rue Principale - rue Loos'' || {{Coor dms|49|39|52.3|N|06|20|39.0|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle Flaxweiler rue Principale - rue Loos 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Flaxweiler rue Principale - rue Loos 02.jpg|center|105x110px]] || Dës Kapell gouf 1947 ënner dem Paschtouer Jean-Pierre Ries gebaut fir eng Kapell ze ersetzen, déi um Wee fir op [[Ouljen]] (rue Héicht) wéinst dem Verkéier ofgerappt gouf. [[Fichier:ZEIMET-MULLER Joséphine - Flaxweiler Chapelle rue Loos - 2015.jpg|left|105x110px]]Dës Christus-Erléiser-Kapell gouf laang vun der Mme Joséphine Zeimet-Muller gefleegt.&lt;ref name=&quot;Kapellen aus éiser Géigend, S.54&quot;&gt;Kapellen aus éiser Géigend, S.54&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Doudesannonce Mme. Joséphine Zeimet-Muller am LW vum 11. Februar 2016&lt;/ref&gt;
|-
| [[Fluessweiler]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || ca 1845 || ''rue Héicht'' || {{Coor dms|49|39|57.8|N|06|20|30.3|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle Flaxweiler rue Héicht 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Flaxweiler rue Héicht 02.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell gouf vun e puer Leit aus der Famill Huberty baue gelooss, de Jenn Huberty (1789-1847), de Jhengel Huberty (1822-1869) an de Franz Huberty (1814-1871). Déi ursprénglech Statue vun den Hellege Cosmas an Damian, de Patréiner vun der Par, sinn am [[Zweete Weltkrich]] verschwonnen. Haut stinn do Statue vum Häerz Jesu, a lénks a riets dovun d'Muttergottes an den hl. Gehanes.&lt;ref name=&quot;Kapellen aus éiser Géigend, S.53&quot;&gt;Kapellen aus éiser Géigend, S.53&lt;/ref&gt;
|-
| [[Fluessweiler]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || 1895 || ''3 rue Theis''&lt;br&gt;(Haus Haas) || {{Coor dms|49|39|57.4|N|6|20|39.3|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle Flaxweiler rue Theis 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Flaxweiler rue Theis 02.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell gouf 1895 vum Michel Haas a senger Fra Catherine Hoffmann baue gelooss wéi se bestuet goufen. Am Ufank stoung eng Kräizegungsgrupp, eng Häerz-Jesu-Statu an eng Muttegottesstatu dran. 1957 gouf d'Kapell vum Jean Haas a senger Fra Marie Waringo renovéiere gelooss. Dobäi goufen d'Statuen duerch eng nei Kräizegungsgrupp ersat.&lt;ref name=&quot;Kapellen aus éiser Géigend, S.54&quot;/&gt;
|-
| [[Fluessweiler]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || || ''14 rue Principale''&lt;br&gt;(Haus Schmit) || {{Coor dms|49|39|57.1|N|6|20|36.3|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle Flaxweiler rue Principale 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Flaxweiler rue Principale 02.jpg|center|105x110px]] || An der Fassad vun der Scheier vum Haus steet e Weekräiz aus dem 19. Joerhonndert, dat bei Pressessioune fir de Seege benotzt gouf. Spéider gouf aus Kamoudheet eng Kapell beim Haus gebaut. An der Kapell sti Statue vun der Muttergottes mam Jesuskand, vum hl. Jousef mam Jesuskand a vun der Muttergottes mat der hl. Anna.&lt;ref name=&quot;Kapellen aus éiser Géigend, S.53&quot;/&gt;
&lt;!-- |-
| [[Folkendeng]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || || || || || || 
|-
| [[Follmillen]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || || || || || ||
|-
| [[Foulscht]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || || || || ||
|-
| [[Fréiseng]] || [[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Furen]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || 1853&lt;br&gt;(Weekräiz) ||Kräizung:&lt;br&gt;Dikricherstrooss ({{N17}}) - Kapellewee || {{Coor dms|49|54|52.2|N|06|11|35.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Fouhren 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Fouhren 02.jpg|center|105x110px]] || Opschrëft um Kräiz: ''Errichtet durch Michel Tibesart zur Ehre Gottes 1853''.&lt;br&gt;D'Kapell gehéiert zanter 2018 der [[Gemeng Tandel]], déi se vum Adolphe Betzen geschenkt krut. Deem säi Grousspapp hat se ëm 1900 op enger Stee kaaft.&lt;br&gt;Am Summer 2021 gouf d'Kapell bei engem Autosaccident schwéier beschiedegt, soll awer nees an d'Rei gesat ginn.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210910083238/https://www.wort.lu/de/lokales/offene-flanke-schliessen-neues-leben-fuer-kaputte-kapelle-6139be13de135b92360c3cfb Offene Flanke schliessen - Neues Leben für kaputte Kapelle], och am [[Luxemburger Wort]] vum 9. Sept. 2021 S.25&lt;/ref&gt;
|}

== G ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! width=&quot;105px&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
| [[Gaasperech]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || || || || || --&gt;
|- 
| [[Garnech]] || [[Gemeng Garnech|Garnech]] || || ''19, rue Nic. Arend'' || {{Coor dms|49|36|53.6|N|05|57|16.2|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle mit Wegkreuz Garnich rue Nic Arend 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle mit Wegkreuz Garnich rue Nic Arend 02.jpg|center|105x110px]]|| Beim Haus ''Koene'', den hl. Méchel an den hl. Haupert sinn ze gesinn&lt;ref name=KreuzfahrtIII7890&gt;N. Weins, Auf Wegkreuzfahrt Band III, S.78-90&lt;/ref&gt;
|- 
| [[Garnech]] || [[Gemeng Garnech|Garnech]] || || ''7, rue des Sacrifiés'' || {{Coor dms|49|36|51.7|N|05|56|52.5|O}}|| [[Fichier:Weekapell_Garnech_rue_Sacrifies_a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell_Garnech_rue_sacrifies_b.jpg|center|105x110px]]|| Kapell Marx-Meyers mat enger Statu vun der Maria vu [[Lourdes]]
&lt;!-- |-
| [[Géidgen]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || || || || || ||
|-
| [[Geieschhaff (Bech)]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || || || || || || --&gt;
|- 
| [[Géisdref]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || || 10, um Knupp ([[CR321]]) || {{Coor dms|49|55|18.91|N|05|57|58.07|O}}|| [[Fichier:Weekapell, 10, Um Knupp, Géisdref-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 10, Um Knupp, Géisdref-102.jpg|center|105x110px]]|| Mat enger Muttergottes-Statu a sechs Nouthelfer
|- 
| [[Géisdref]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || || Am nërdlechen am Ausgang vun der Uertschaft, um Knupp ([[CR321]]) || {{Coor dms|49|55|26.81|N|05|57|57.56|O}}|| [[Fichier:Weekappel, op der Minn, Géisdref-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekappel, op der Minn, Géisdref-103.jpg|center|105x110px]]||
|- 
| [[Géisdref]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || || Op der Virstad ([[CR321]]) || {{Coor dms|49|55|14.43|N|05|58|07.84|O}}|| [[Fichier:Weekapell, op der Virstad, Géisdref-101.jpg|center|105x110px]] || ||
|- 
| [[Géisdref]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || || Kräizung op der Virstad ([[CR321]]) / op der Driicht || {{Coor dms|49|55|14.62|N|05|58|14|O}}|| [[Fichier:Christus-Kinnek Weekapell, op der Driicht, Géisdref-102.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Christus-Kinnek Weekapell, op der Driicht, Géisdref-104.jpg|center|105x110px]] || Christus-Kinnek Weekapell
&lt;!--|-
| [[Gëlt-Hueschtert|Gëlt]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || || || || ||
|-
| [[Gëtzen]] || [[Gemeng Käerch|Käerch]] || || || || || ||
|-
| [[Giewel (Käerch)|Giewel]] || [[Gemeng Käerch|Käerch]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Giischterklaus]] || [[Gemeng Rouspert|Rouspert]] || ||[[CR371]] kuerz virun der Giischterklaus || {{Coor dms|49|47|2.3|N|06|30|7.0|O}} || [[Fichier:Weekapell Giischt.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Giischt Madonna.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Gilsdref]] || [[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || || Rue ''Um Knäppchen'' || {{Coor dms|49|51|49.92|N|06|10|37.83|O}} || || || 
&lt;!--|-
| [[Gondeleng]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || |||| || || ||
|-
| [[Gonnereng]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Gouschteng]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || || Rue Bildgen ([[CR134]]), um Eck mam Wee deen op de Kierfecht féiert|| {{Coor dms|49|37|19.8|N|6|21|16.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Gostingen rue Bildchen 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkreuz Gostingen rue Bildchen 02.jpg|center|105x110px]] || An dëser Kapell stoung fréier d'Statu vum Paschtouer vun Ars (hl. Jean-Marie Vianney), bis déi duerch d'Weekräiz ersat gouf, dat fréier an enger Nisch vun der Mauer ëm de Gaart vum Paschtoueschhaus stoung.&lt;ref name=KapGéigend46&gt;Kapellen aus éiser Géigend S.46&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gouschtenger Jubiläumsbuch S.218-219&lt;/ref&gt;
|-
| [[Gouschteng]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || 1866 || Virum Haus Nr. 16 an der ''rue du Relais'' || {{Coor dms|49|37|6.1|N|6|21|18.5|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Gostingen rue du Relais 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Gostingen rue du Relais 02.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell gehéiert zum Haus Schritz (an Hengen), dat 1864 gebaut gouf. Se gouf gebaut vum Henri Schritz a senger Fra Catherine Courte, well d'Cholera-Epidemie eriwwer goung, ouni datt een am Haus doru gestuerwe war. An der Kapell steet haut eng Statu vun der Muttergottes vu Lourdes, fréier war eng dra vum Häerz Jesu.&lt;ref&gt;Gouschtenger Jubiläumsbuch S.259&lt;/ref&gt;&lt;ref name=KapGéigend45&gt;Kapellen aus éiser Géigend S.45&lt;/ref&gt;
|-
| [[Gouschteng]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || &lt;1924&lt;br&gt;1963 || An der Burgaass ([[CR143]]), beim Haus Nr.&amp;nbsp;8 || {{Coor dms|49|37|17.3|N|6|21|13.5|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Gostingen Burgaass 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Gostingen Burgaass 02.jpg|center|105x110px]] || Weekapell, déi haut der Gemeng gehéiert, mat enger Statu vum hl. Jousef mam Jesuskand. Et ass schonn déi zweet Kapell op där Plaz. Déi éischt gouf gebaut vum Dieudonné Toussaint (1849-1924); an hir stoung d'helleg Famill vun Nazareth. Wéi d'Kapell baufälleg gouf, huet d'Gemengeverwaltung 1963 eng nei gebaut.&lt;ref name=KapGéigend45 /&gt;&lt;ref&gt;Gouschtenger Jubiläumsbuch S.227&lt;/ref&gt;
|-
| [[Gouschteng]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || 1951 || An der Burgaass, beim Haus Nr.&amp;nbsp;64 || {{Coor dms|49|37|0.1|N|6|21|3.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle 2 Gostingen Burgaass 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle 2 Gostingen Burgaass 02.jpg|center|105x110px]] || Lourdeskapell vun der Famill Schmit-Fischbach an der Entrée vu Gouschteng vu Kanech erfort. Se gouf gebaut op Wonsch vun der Famill Schmit-Mathieu well hire Jong, deen am Krich an d'Wehrmacht agezu gouf, duerno nees glécklech heem koum an d'Famill net ëmgesidelt gouf obwuel hien desertéiert war.&lt;ref name=KapGéigend45 /&gt;&lt;ref&gt;Gouschtenger Jubiläumsbuch S.238&lt;/ref&gt;
|-
| [[Gouschteng]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || || An der ''rue du Relais'' (Gréitgesgaass), kuerz virun der Kräizung mat der Burgaass || {{Coor dms|49|37|10.7|N|6|21|12.1|O}} || [[Fichier:Wegkapelle 2 Gostingen rue du Relais 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle 2 Gostingen rue du Relais 02.jpg|center|105x110px]] || An der Kapell, déi der Gemeng gehéiert, steet eng Statu vum Paschtouer vun Ars (hl. Jean-Marie Vianney), déi fréier an der Kapell an der rue Bildgen stoung. Fréier stoung e Kräiz dra mat dräi Frae ronderëm, déi awer am Verhältnis zum Christus um Kräiz vill ze kleng gerode waren.&lt;ref name=KapGéigend46 /&gt;&lt;ref&gt;Gouschtenger Jubiläumsbuch S.218 a S.255&lt;/ref&gt;
&lt;!--|-
| [[Gousseldeng]] || [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]] || || || || || || 
|-
| [[Gräisch]] || [[Gemeng Simmer|Simmer]] || || || || || ||
|-
| [[Grandsen]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || || || || || 
|-
| [[Gréiweknapp]] || [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Greiweldeng]] || [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]] || ||Kräizung:&lt;br&gt;Hamesgaass – Im Reder||{{Coor dms|49|35|10.2|N|06|21|56.7|O}} || [[Fichier:Greiweldeng Donatus Kapellchen.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Greiweldeng Donatus Kapellchen-001.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Greiweldeng]] || [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]] || ||Kräizung:&lt;br&gt;Speltzegaass – Ouschtergaass||{{Coor dms|49|35|07.9|N|06|21|31.4|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Greiveldange, Speltzegaass 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Greiveldange, Speltzegaass 02.jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!-- |-
| [[Gréiwels]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || || || || || ||
|-
| [[Gréiwemaacher]] || [[Gemeng Gréiwemaacher|Gréiwemaacher]] || || || || || || 
|-
| [[Grentzen]] || [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] || || || || || || --&gt;
|- 
| [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Gronn]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || ''Montée de la Pétrusse'' || {{Coor dms|49|36|21.0|N|06|08|09.6|O}} ||[[Fichier:Wegkapelle Luxembourg-Grund, Montée de la Pétrusse 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:3 virgins on donkey Montee Petrusse Luxembourg City.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
| [[Grooljen]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Groussbus]] || [[Gemeng Groussbus|Groussbus]] || || Beim renovéierten Haff op Nr 6, Rue d'Arlon ([[Nationalstrooss 12]]) || {{Coor dms|49|49|32.42|N|05|57|53.41|O}} || [[Fichier:Weekapell, 6, rue d'Arlon, Groussbus-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell, 6, rue d'Arlon, Groussbus-102.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Groussbus]] || [[Gemeng Groussbus|Groussbus]] || || Um Haff op Nr 4, Rue d'Arlon ([[Nationalstrooss 12]]) || {{Coor dms|49|49|34.38|N|05|57|54.78|O}} || [[Fichier:Weekapell, 4, rue d'Arlon, Groussbus-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell, 4, rue d'Arlon, Groussbus-102.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
| [[Guedber]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || || || || || --&gt;
|}

== H ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
|-
| [[Haassel]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || 1909 || ''rue de Luxembourg'' || {{Coor dms|49|33|02.2|N|06|12|26.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Hassel, rue de Luxembourg 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Hassel, rue de Luxembourg 02.jpg|center|105x110px]] || 1980 restauréiert
|-
| [[Haassel]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || || ''rue de Luxembourg'' || {{Coor dms|49|33|02.8|N|06|12|22.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Hassel, rue de Luxembourg 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Hassel, rue de Luxembourg 02.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell ass vun 1982, d'Weekräiz wesentlech méi al
|-
| [[Habscht]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || 1867 ||''Grand-Rue'' || {{Coor dms|49|41|16.6|N|05|54|48.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Hobscheid Grand-Rue 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Hobscheid Grand-Rue 02.jpg|center|105x110px]] || Rochuskapell,&lt;br&gt;opgeriicht vun der Margaretha Pauly zur Erënnerung un d'Cholera
|-
| [[Habscht]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || 1910 || ''rue de l'Église'',&lt;br&gt;bei der [[Kierch Habscht|Kierch]] || {{Coor dms|49|41|19.7|N|05|54|45.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Hobscheid rue de l'église 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Hobscheid rue de l'église 02.jpg|center|105x110px]] || Hl. Kräiz-Kapell
|-
| [[Habscht]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || 1904 || ''rue Tresch'' || {{Coor dms|49|41|14.2|N|05|54|56.3|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Hobscheid rue Tresch 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Hobscheid rue Tresch 02.jpg|center|105x110px]] || Donatuskapell,&lt;br&gt;opgeriicht vum Je. Biren-Hausemer
|-
| [[Hakenhaff]] || [[Gemeng Lenneng|Lenneng]] || || Virum Hakenhaff um [[CR144]] || {{Coor dms|49|36|14.8|N|6|16|45.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Hakenhaff 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Hakenhaff 02.jpg|center|105x110px]]  ||
&lt;!-- |-
| [[Haler]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || || || || || || 
|-
| [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || || || || ||
|-
| [[Harel]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || || || || || ||
|-
| [[Heeschbrech]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || || || || || ||
|-
| [[Heeschdref]] ||[[Gemeng Steesel|Steesel]] || || || || || ||
|-
| [[Heeschpelt]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || || || || || ||
|-
| [[Heesdref]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
|- 
| [[Héischdref]] || [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Heischent]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || ||An der Gaass ||{{Coor dms|49|53|18.25|N|05|58|38.75|O}} || [[Fichier:Weekapell «Regina Pacis», Heischent-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell «Regina Pacis», Heischent-104.jpg|center|105x110px]] || Geweit der «Regina pacis»
|-
| [[Heischent]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || ||An der Gaass ||{{Coor dms|49|53|21.06|N|05|58|37.15|O}} || [[Fichier:Weekapell «Ave Maria», Heischent-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell «Ave Maria», Heischent-104.jpg|center|105x110px]] || Der [[Muttergottes]] geweit
|-
| [[Heischent]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || [[1916]] ||4, Döerfstrooss ([[CR308]]) ||{{Coor dms|49|53|11.93|N|05|58|28.83|O}} || [[Fichier:Weekapell, 4, Doerfstrooss, Heischent-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 4, Doerfstrooss, Heischent-102.jpg|center|105x110px]] || Eng Muttergottes-Kapell
&lt;!--|-
| [[Heischtergronn|Heischtergronn-Heischent]] || || || || || ||
|-
| [[Héiweng]] || [[Gemeng Garnech|Garnech]] || || || || || ||
|-
| [[Helfenterbréck]] || [[Gemeng Bartreng|Bartreng]] || || || || || ||--&gt;
|-
| [[Helleng]] || [[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]] || ||Eck vun der Crauthemerstrooss ([[CR157]]) mat der Munnerefestrooss ([[Nationalstrooss 13]]) || {{Coor dms|49|30|28.1|N|06|08|59.0|O}}||[[Fichier:Weekapell Helleng Crauthemerstrooss 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Helleng Crauthemerstrooss 2.jpg|center|105x110px]]|| An der Kapell stinn d'Statue vun der Hl Anna mat Maria an dem Hl Antonius vu Padua mam Jesuskand
&lt;!--|-
|-
| [[Helsem]] || [[Gemeng Walfer|Walfer]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Helzen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || Op der Kräizung Duärrefstrooss, an d'Klaus, Laast Bouschen || {{Coor dms|50|06|28.0|N|5|55|17.2|O}} || [[Fichier:Weekapell Helzen 1a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Helzen 1c.jpg|center|105x110px]]  ||
|-
| [[Helzen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || beim Haus 62 Duärrefstrooss || {{Coor dms|50|06|28.3|N|5|55|23.8|O}} || [[Fichier:Weekapell Helzen 2a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Helzen 2b.jpg|center|105x110px]]  ||
|-
| [[Helzen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || beim Haus 9 Beiricher Strooss || {{Coor dms|50|06|16.3|N|5|55|18.7|O}} || [[Fichier:Weekapell 3a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Helzen 3b.jpg|center|105x110px]] || gëtt net méi fir reliéis Zwecker benotzt, ass e Materialdepot
|-
| [[Hemstel]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || || am Duerf (CR129),&lt;br&gt;beim Haus Nr. 2 || {{Coor dms|49|44|22.1|N|6|20|2.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Hemstal Am Duerf 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Hemstal Am Duerf 02.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell ass zanter dem 2. Mäerz 2018 als [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Bech|national Monument]] klasséiert 
|-
| [[Hemstel]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || 1939 || am Duerf (CR129),&lt;br&gt;géigeniwwer vum Haus Nr. 11 || {{Coor dms|49|44|23.1|N|6|20|7.4|O}} || [[Fichier:Wegkapelle 2 Hemstal Am Duerf 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle 2 Hemstal Am Duerf 02.jpg|center|105x110px]] || Kapell vun der Famill Fisch-Petry
|-
| [[Hemstel]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || || am Duerf (CR129),&lt;br&gt;op der Kräizung mam CR136|| {{Coor dms|49|44|29.1|N|6|20|19.1|O}} || [[Fichier:Wegkapelle 3 Hemstal Am Duerf 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle 3 Hemstal Am Duerf 02.jpg|center|105x110px]]   ||
&lt;!-- |-
| [[Hënchereng]] || [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Hengescht]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || 1952 ||Kräizung Buregaass – Kierfechtstrooss|| {{Coor dms|50|05|49.8|N|06|05|17.2|O}} || [[Fichier:Hengescht Donatus Kapell.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Hengescht Donatus Kapell Detail.jpg|center|105x110px]]  ||
&lt;!-- |-
| [[Hënsdref]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || || || || || || ---&gt;
|-
| [[Hëpperdang]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || Ënner der Kierch, beim Haus Nr 21, Duarrefstrooss ||{{Coor dms|50|05|39.87|N|06|03|32.48|O}} ||[[Fichier:Weekapell bei der Kierch, Hëpperdang-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell bei der Kierch, Hëpperdang-102.jpg|center|105x110px]]  || 
|-
| [[Hëpperdang]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || Beim Haus Nr 5, Duarrefstrooss ||{{Coor dms|50|05|43.9|N|06|03|28.59|O}} ||[[Fichier:Weekapell, 5, Duarrefstrooss, Hëpperdang-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell, 5, Duarrefstrooss, Hëpperdang-103.jpg|center|105x110px]]   ||
|-
| [[Hëpperdang]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || Op der Kräizung Kléimillewee an Haaptstrooss ||{{Coor dms|50|05|46.6|N|06|03|21.5|O}} ||[[Fichier:Weekapell Hepperdang Kr 1.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell Hepperdang Kr 2.jpg|center|105x110px]]  
|-
| [[Hesper]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] || || Beim Sprëtzenhaus an der Beetebuerger Strooss || {{Coor dms|49|34|19.18|N|06|09|14.76|O}} || [[Fichier:Hesper, Weekapell beim Sprëtzenhaus-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Hesper, Weekapell beim Sprëtzenhaus-102.jpg|center|105x110px]] || Mat enger klenger Statu vun der [[Helleg Bäerbel|Helleger Bäerbel]], déi hei als Patréiner vun de Pompjeeë veréiert gëtt.
|-
| [[Hiefenech]] || [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] || || &quot;An der Lann&quot; || {{Coor dms|49|46|14.19|N|06|14|27.91|O}} || [[Fichier:Hiefenech, Op der Lann, Weekapell.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Hiefenech, Op der Lann, Weekapell Statu.jpg|center|105x110px]] || Häerz-Muttergottes-Kapell, 2014 an engem lamentablen Zoustand
|-
| [[Hiefenech]] || [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] || || &quot;Am Duerf, beim Haus Nr 15 || {{Coor dms|49|46|14.83|N|06|14|34.24|O}} || [[Fichier:Hiefenech, Weekapell, 15 am Duerf.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Hiefenech, Weekapell, 15 am Duerf-001.jpg|center|105x110px]] || Mat enger Statu vum Äerzengel Méchel&lt;br&gt;D'Kapell, grad sou wéi d'Proprietéit niewendrun ass komplett renovéiert. 
|-
| [[Hiefenech]] || [[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] || || Beim &quot;Héikräiz&quot;, op enger Kopp&lt;br&gt;bausst der Uertschaft || {{Coor dms|49|45|45.50|N|06|14|46.71|O}} || [[Fichier:Kapell Hiefenech-002.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Kapell Hiefenech Statu.jpg|center|105x110px]] || Mariekapell (Notre Dame de la Paix)&lt;br&gt;D'Realisatioun geet zeréck op e Gelübde aus dem Zweete Weltkrich 
&lt;!---|-
| [[Hielem]] ||[[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Hierber]] || [[Gemeng Mompech|Mompech]] || ||Kräizung Buregaass – Kierfechtstrooss||{{Coor dms|49|44|44.8|N|06|25|32.5|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Herborn 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Herborn 02.jpg|center|105x110px]] || [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Mompech]] Nr. 62-2a
|-
| [[Hierber]] || [[Gemeng Mompech|Mompech]] || 1882
|44, Haaptstrooss||{{Coor dms|49|44|44.1|N|06|25|30.2|O}} || [[Fichier:Herborn. 44, Haaptstrooss (101).jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Herborn. 44, Haaptstrooss (103).jpg|center|105x110px]] || „Petri Heil - Waidmanne Heil”

&lt;small&gt;Text op der ënneschter Plack:&lt;/small&gt; „Nicht uns O Herr sondern Deinem Namen gib die Ehre“

Errichtet durch die Familie Wagener 1882
|-
| [[Hierber]] || [[Gemeng Mompech|Mompech]] || ||3, A Wiewesch||{{Coor dms|49|44|48.4|N|06|25|38.3|O}} || [[Fichier:Herborn. 3, A Wiewesch (101).jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Herborn. 3, A Wiewesch (103).jpg|center|105x110px]]  
&lt;!-- |-
| [[Hitten]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || || || || || ||
|-
| [[Hoen]] || [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Holler]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || || ? || ? || ||  ||De 15. Juli 2017 schléit de Blëtz an d'Dänn, déi niewent der aler Pressessiounskapell stoung.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171101024950/https://www.wort.lu/de/lokales/kapelle-bei-holler-blitz-schlaegt-in-tanne-ein-59930c40a5e74263e13c5c63 Kapelle bei Holler Blitz schlägt in Tanne ein], wort.lu 15.08.2017, 16:59&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rtl.lu/letzebuerg/1066341.html Zu Holler ass e Blëtz an eng Dänn ageschloen], rtl.lu 15.08.2017, 16:21&lt;/ref&gt;.
&lt;!-- |-
| [[Hollerech]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Holz (Rammerech)]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue du Village'' – ''rue Principale'' || {{Coor dms|49|48|23.6|N|05|47|25.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Holtz, rue Principale 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Holtz, rue Principale 02.jpg|center|105x110px]]
|-
| [[Holz (Rammerech)]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || ''rue du Village'' || {{Coor dms|49|48|23.5|N|05|47|22.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Holtz, rue du Village 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Holtz, rue du Village 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Holz (Rammerech)]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue du Village'' - ''rue des Bois'' || {{Coor dms|49|48|21.7|N|05|47|20.5|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Holtz, rue des Bois 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Holtz, rue des Bois 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Holzem]] || [[Gemeng Mamer|Mamer]] || || Neiewee 7 || {{Coor dms|49|36|53.9|N|5|59|13.5|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Holzem 7 Neiewee 02.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Holzem 7 Neiewee 01.jpg|center|105x110px]] || Kapell vum Nockelshaff 
&lt;!-- |-
| [[Holztem]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || || || || || --&gt; 
|-
| [[Houfelt]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || Am Huälleweeg || {{Coor dms|50|6|6.9|N|5|55|16.8|O}} || [[Fichier:Chapel Am Huälleweeg.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Hoffelt Am Huälleweeg 01.jpg|center|105x110px]]   ||
|-
| [[Houschent]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || 1845 || ''Haaptstrooss 13'' || {{Coor dms|49|56|38.8|N|06|04|57.3|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Hoscheid, 13 Haaptstrooss 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Hoscheid, 13 Haaptstrooss 02.jpg|center|105x110px]]  || 
|-
| [[Houschent]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || ''Haaptstrooss 26'' || {{Coor dms|49|56|43.1|N|06|04|51.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Hoscheid, 26 Haaptstrooss 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Hoscheid, 26 Haaptstrooss 02.jpg|center|105x110px]]   ||
|-
| [[Houschent]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || ''Lisseneck 15'' || {{Coor dms|49|56|45.3|N|06|04|44.1|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Hoscheid, Lisseneck 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Hoscheid, Lisseneck 02.jpg|center|105x110px]] || Text op der ënneschter Plack:&lt;br&gt;''Cor Jesu Salus In Te Sperantium''
&lt;!-- |-
| [[Houschter-Déckt]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || || || || ||--&gt;
|-
| [[Housen]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] ||1925||''Am Graaf'' || {{Coor dms|50|01|03.00|N|06|05|35.08|O}}||[[Fichier:Kapell Housen Am Graaf.jpg|center|105x110px]]  ||
|-
| [[Housen]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || [[Nationalstrooss 7|N7]] || {{Coor dms|50|01|07.80|N|06|05|30.90|O}}||[[Fichier:Kapell zu Housen op der N7.jpg|center|105x110px]] || [[File:Kapell Housen op der N7 bannen.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!--|-
| [[Houwald]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] || || || || || ||--&gt;
|-
| [[Huelmes]] || [[Gemeng Tënten|Tënten]] || || Rue de Château || {{Coor dms|49|42|41.3|N|06|03|03.1|O}} || [[Fichier:Huelmes 20250330 03.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Huelmes 20250330 04.jpg|center|105x110px]] || An der Dier stinn d'Initialen J an R
&lt;!--|-
| [[Hueschtert (Nidderaanwen)]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || || || || || ||
|-
| [[Hueschtert (Rammerech)]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || || || || ||
|-
| [[Huewel]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || || || || || ||--&gt;
|-
| [[Huldang]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || ||[[Nationalstrooss 7|N7]], ''Lenglerlooch ''||{{Coor dms|50|09|55.90|N|06|01|30.40|O}}||[[File:Troisvierges, Huldange, chapelle Lenglerlooch (102).jpg|center|105x110px]]  || ||
 |-
| [[Huldang]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || ||[[Buergplaz zu Huldang|Buergplaz]] || ||    || ||
|}

== I ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
| [[Iechternach]] || [[Gemeng Iechternach|Iechternach]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Ielwen]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || || 61, Haaptstrooss || {{Coor dms|49|43|30.3|N|5|55|7.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Elvange (Beckerich), 61 Haaptstrooss 01.jpg |center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Elvange (Beckerich), 61 Haaptstrooss 02.jpg |center|105x110px]] ||D'Kapell gehéiert zum Bauerenhaff virun deem se steet an deen zanter dem 26. Juni 2017 op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] steet. 
|-
| [[Ielwen]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || 1911 || Kierchewee || {{Coor dms|49|43|27.3|N|5|54|57.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Elvange (Beckerich), Kierchewee 01.jpg |center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Elvange (Beckerich), Kierchewee 02.jpg |center|105x110px]] || Zanter dem 2. Februar 2023 proposéiert als nationaalt Monument

&lt;!-- |-
| [[Iermsdref]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || || || || || ||
|-
| [[Iernster]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || || || || || ||
|-
| [[Iernzen]] || [[Gemeng Fiels|Fiels]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Ierpeldeng (Bous)|Ierpeldeng]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || ||''rue de Mondorf'' || {{Coor dms|49|32|47.8|N|06|19|39.9|O}} || [[Fichier:Ierpeldeng Kapellchen.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Ierpeldeng Kapellchen Häerz-Jesu.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]] || [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]] || || ''rue Abbé Kalbersch'' || {{Coor dms|49|51|33.64|N|06|06|40.3|O}} || [[Fichier:Weekapell, rue Abbé Kalbersch Ierpeldeng.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Erpeldange, rue Abbé Kalbersch 01.jpg|center|105x110px]] || Bei der Südsäit vun der Schlassmauer, vis-à-vis vun engem impressionante Mëschtkoup.
|-
| [[Ierpeldeng (Ettelbréck)|Ierpeldeng]] || [[Gemeng Ierpeldeng op der Sauer|Ierpeldeng]] || ||''rue du Château'' ||{{Coor dms|49|51|40.0|N|06|06|44.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Erpeldange, rue du Château 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Erpeldange, rue du Château 02.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
| [[Ierpeldeng (Eschweiler)]] || [[Gemeng Eschweiler|Eschweiler]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Ierseng]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || ||''rue de l'Église'' || {{Coor dms|49|34|32.7|N|06|16|33.8|O}} || [[Fichier:Ierseng Famil Elinger Kapellchen.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell Ehlinger Ierseng.jpg|center|105x110px]]|| Kapell vun der Famill Elinger. Déi Kapell war am Ufank eng Muttergotteskapell an gouf fréier vun der Famill Engel-Woltz ënnerhalen. Déi hëlze Muttergottesstatue gouf geklaut. Am Joer 2017 huet de Koschter vun der Trëntenger Parkierch d'Kapell iwwerholl. Hien huet am Joer 2018 eng Häerz-Jesu-Statue an d'Kapell gestallt, déi aus dem fréiere Klouschter St. Francois um Fëschmaart staamt a vun de Franziskanerinne vum Belair als Kaddo fir d'Par gestëft gouf. 
|-
| [[Ierseng]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || ||Beim Haus Nr 2 an der Duerfstrooss || {{Coor dms|49|34|36|N|06|16|26.55|O}} || [[Fichier:Weekapell, Ierseng, 2 rue du village-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Ierseng, 2 rue du village-103.jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!-- |-
| [[Iewerleng]] || [[Gemeng Useldeng|Useldeng]] || || || || || || 
|-
| [[Iewerlénger Millen]] || [[Gemeng Useldeng|Useldeng]] || || || || || ||
|-
| [[Iischpelt]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || || || || || ||
|-
| [[Ischpelt]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || || || || ||
|-
| [[Iwwersiren]] || [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Izeg]] || [[Gemeng Hesper|Hesper]] || || Beim Haus Nr 19 an der Hesperstrooss ([[CR159]]) || {{Coor dms|49|35|05.32|N|06|10|13.38|O}} || [[Fichier:Häerz-Jesu-Kapell, 19 rue de Hesperange, Izeg.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Consolatrix-Tak, Häerz-Jesu-Kapell, Izeg.jpg|center|105x110px]] || An där Häerz-Jesu-Kapell ass eng [[Tak]] mat der [[Tréischterin am Leed]] ubruecht, doriwwer steet e Weekräiz vu 1762.
|}

== J ==
&lt;!-- {| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
|-
| [[Jeanharishaff]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || || || || ||
|-
| [[Jenne Kapell]] || [[Gemeng Grousbus|Grousbus]] || || || || || ||
|-
| [[Jonglënster]] || [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || || || || ||
|-
| [[Juckefeld]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || || || || || ||
|} --&gt;

== K ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
|-
| [[Kaalber]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || ''Bei Kitchen'' ||{{Coor dms|50|06|04.60|N|06|06|35.80|O}} || || ||Als Erënnerung un de Massaker vum 22. September 1944, bei deem 7 Awunner vu Kaalber vun den Nazitruppen higeriicht goufen. 
&lt;!--|-
| [[Käerch]] || [[Gemeng Käerch|Käerch]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Käerch]] || [[Gemeng Käerch|Käerch]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue de l'école'' – ''rue du Château'' ||{{Coor dms|49|40|08.7|N|05|56|59.2|O}} || [[Fichier:Koerich chapel broad.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Koerich chapel plaque.jpg|center|105x110px]] || Als Erënnerung un de Jean Everard vu Käerch a seng Fra Marie Kieffer vu Gräisch déi eng éischt Kapell op där Plaz baue gelooss haten. Banne steet e Weekräiz.
|- 
| [[Kanech]] || [[Gemeng Lenneng|Lenneng]] || || um [[CR144]] Richtung [[Éiter]] || {{Coor dms|49|36|23.0|N|06|18|15.3|O}} || [[Fichier:Weekapell CR144 Kanech 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell CR144 Kanech 02.jpg|center|105x110px]] ||
|- 
| [[Kanech]] || [[Gemeng Lenneng|Lenneng]] || || um [[CR144]] Richtung [[Éiter]] || {{Coor dms|49|36|25.1|N|06|18|39.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle am CR144 bei Canach 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle am CR144 bei Canach 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Kanech]] || [[Gemeng Lenneng|Lenneng]] || || Éiterstrooss || {{Coor dms|49|36|32.64|N|06|19|23.8|O}} || [[Fichier:Weekapell, Éiterstrooss zu Kanech-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Éiterstrooss zu Kanech-102.jpg|center|105x110px]] || An der Weekapell steet e Weekräiz.
&lt;!-- |-
| [[Kapweiler]] || [[Gemeng Sëll|Sëll]] || || || || || ||
|-
| [[Kauneref]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Kautebaach]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || || bei der Konstemer Strooss, um Piedche bei d'[[Wolz (Sauer)|Wolz]] || {{Coor dms|49|57|06.5|N|06|01|03.4|O}} || [[Fichier:Weekapell Kautebaach.JPG|center|105x110px]] || ||
|-
| [[Kautebaach]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || || 1, Duerfstrooss [[CR331]] || {{Coor dms|49|57|06.83|N|06|01|00.63|O}} || [[Fichier:Helleg-Famill-Kapell, Duerfstrooss, Kautebaach-102.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Helleg-Famill-Kapell, Duerfstrooss, Kautebaach-103.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Kautebaach]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || || 5, Duerfstrooss [[CR331]] || {{Coor dms|49|57|09|N|06|01|01.81|O}} || [[Fichier:Muttergottes-Kapell, Duerfstrooss, Kautebaach-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Muttergottes-Kapell, Duerfstrooss, Kautebaach-103.jpg|center|105x110px]] ||
|-
&lt;!-- | [[Keel]] || [[Gemeng Keel|Keel]] || || || || || ||
|-
| [[Keespelt]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || || || || || ||
|-  
| [[Kéideng]] || [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || || || || || ||
|-  --&gt;
| [[Kënzeg]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] ||1946-47 ||Rue Basse&lt;br&gt;(Ënneschtgaass)||{{coor dms|49|35|43.91|N|05|52|36.85|O}} |||[[File:Kapell beim Riterchen Clemency.jpg|center|105x110px]]|| &amp;nbsp;||Mariekapell (Kapell beim Riterchen)&lt;br&gt;Opgeriicht vun der Famill Kirsch, well de Jong gesond aus dem Krich heemkoum.
|-
| [[Kielen]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] ||  || Um Giewel vum Haus 5, Rue du Cimetiere / um Eck mat der Rue de Kopstal || {{Coor dms|49|40|43.26|N|05|59|19.82|O}} || [[Fichier:Weekapell Kielen rue Kopstal 03.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Kielen rue Kopstal 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Kielen]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || 1813 || 16 rue de Mamer || {{Coor dms|49|40|0.5|N|06|02|03.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Kehlen rue de Mamer 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkreuz Kehlen rue de Mamer 01.jpg|center|105x110px]] || An der Weekapell steet e Weekräiz mat der Opschrëft:&lt;br&gt;''Theodorus 1813 Theodorus''
|-
| [[Kierchen]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || || Am «Wilwerdangerweeg» || {{Coor dms|50|08|43.26|N|05|59|06.76|O}} || [[Fichier:Weekapell, Wiwerdangerweeg, Kierchen-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Wiwerdangerweeg, Kierchen-102.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Kierchen]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || || Am «Schmänneweeg» || {{Coor dms|50|08|39.99|N|05|59|03.45|O}} || [[Fichier:Weekapell, Schmänneweeg, Kierchen-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Schmänneweeg, Kierchen-102.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Kierchen]] || [[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || || «Am Duarref», beim Kierfecht || {{Coor dms|50|08|42.62|N|05|58|56.69|O}} || [[Fichier:Weekapell beim Kierfecht, Am Duarref, Kierchen-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell beim Kierfecht, Am Duarref, Kierchen-103.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!--|-
| [[Klengbetten]] || [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] || || || || || ||
|-
| [[Kleng-Elchert]] || [[Gemeng Ell|Ell]] || || || || || || 
|-
| [[Clierf]]|| [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || || || || || 
|-
| [[Knapphouschent]] || [[Gemeng Eschweiler|Eschweiler]] || || || || || || --&gt;
&lt;!-- steet elo ënner Léiweng|-
| [[Kockelscheier]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || 1810|| &quot;Wanderer-Kapell&quot;, um [[CR186]], tëscht [[Beetebuerg]] a Kockelscheier || {{Coor dms|49|32|28.64|N|06|06|06.44|O}} || [[Fichier:Weekapell_«Wanderer»,_CR186_Kockelscheier-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Wegkapelle CR186 (Roeser) 02.jpg|center|105x110px]] || ''Wanderer&lt;br&gt;Hier bete eine Weile&lt;br&gt;Dann glücklich weiter eile''&lt;br&gt;An der Kapell steet eng [[Consolatrix]] Statu. D'Kapell gouf vun der Famill Letsch vu Léiweng opgeriicht nodeems déi fréier Kapell &quot;im Stackiger Busch&quot; wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] 1794 ofgebrannt gouf.
--&gt;
|-
| [[Koler]] || [[Gemeng Garnech|Garnech]] || 1889 || Häerz-Jesu-Kapell, 17, rue Principale ([[CR106]]) || {{Coor dms|49|37|43.25|N|05|55|02.75|O}} || [[Fichier:Weekapell, 17, rue principale, Koler-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 17, rue principale, Koler-105.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Konsdref]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || 1825 || ''29 Route de Luxembourg'' || {{Coor dms|49|46|40.0|N|06|20|13.3|O}} || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Consdorf route de Luxembourg 03.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Consdorf route de Luxembourg 01.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Konstem]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || 1834 || 1, ''Kémel''|| {{Coor dms|49|58|24.7|N|06|03|15.1|O}} || [[Fichier:Konstem Weekapell 'Kémel'-001.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Konstem Weekapell 'Kémel'-002.jpg|center|105x110px]]|| Text nieft dem Weekräiz ënnen an der Kapell: ''Dieses Kreuz ist durch mich Petrus Blum Pastor in Merscheid und Paulus Kaiser aus Kleiners Haus von Consthum im Jahr 1834 D 2 August errichtet worden''
|-
| [[Konstem]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || Beim Haff op Nr 13, rue de Kautenbach ([[CR322]])|| {{Coor dms|49|58|19.43|N|06|02|59.06|O}} || [[Fichier:Weekapell, 13, rue de Kautenbach, Konstem-101.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell, 13, rue de Kautenbach, Konstem-103.jpg|center|105x110px]]|| Dat Schéinst dra sinn d'Plättercher
|-
| [[Koplescht]] || [[Gemeng Koplescht|Koplescht]] || || Um Ufank vun der Rue de la Chapelle, resp. &quot;Op der Kräizgaass&quot;. || {{Coor dms|49|39|46.2|N|6|04|25.8|O}} || [[Fichier:Weekapell Koplescht 3.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Koplescht 4.jpg|center|105x110px]] [[Kleeschen|Hl. Niklos]]
| De Kopleschter Paschtouer [[Henri Blackes]] huet Enn der 1950er Joren den Ustouss ginn, fir déi Kapell als Erënnerung un déi fréier Kierch, déi direkt niewent der Kräizgaass stoung ze bauen. D'Gemeng war averstanen fir d'Kapell um Gemengenterrain bauen ze loossen. Den H. Blackes konnt eng Dosse Leit, déi ëm d'Käizgaass gewunnt hunn, begeeschteren, fir déi Saach an d'Hand ze huelen. D'Bezuele vum Baumaterial  huet de Paschtouer duerch Kollekten an eege Beiträg organiséiert.
Mat Begeeschterung ass déi Aarbecht ufanks der 1960er Joren an Ugrëff geholl ginn. Mä du gouf et Diskussiounen: den een huet net genuch gehollef, deen aneren huet déi falsch Mëschung vu Speis gemaach, erëm en aneren huet kromm gebaut - dat kann en haut nach um onreegelmässege Bou gesinn, asw.

D'Réckwand war ca. 1,80 m a vir de Bou ongeféier 1,30-1,40 m héich, dunn waren d'Leit sech esou oneens, datt alles gestoppt ginn ass. Dat stoung dunn eng 2 oder 3 Joer esou do. Duerno huet d'Gemeng dem lokalen Entrepreneur Henri Groff den Optrag ginn, d'Kapell fäerdeg ze bauen. D'Gemeng huet sech dunn och ëm d'Plätterchen an den Dach gekëmmert.&lt;ref&gt;Informatioune vum Kopleschter Lokalhistoriker Joseph Junck am Mäerz 2026&lt;/ref&gt;
|-
| [[Koplescht]] || [[Gemeng Koplescht|Koplescht]] || An den 1930er Jore gebaut.|| Um Enn vun der Rue de la Chapelle, hannert dem Haus Nr 33, kuerz ier et an d'Rue de Luxembourg geet. || {{Coor dms|49|39|40.7|N|6|04|21.6|O}} || [[Fichier:Weekapell Koplescht 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Koplescht 2.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Koplescht]] || [[Gemeng Koplescht|Koplescht]] || || Mierscherstrooss, virum Haus Nr. 11.|| {{Coor dms|49|39|56.84|N|6|04|22.15|O}} || [[File:Wegkapelle Kopstal rue de Mersch 01.jpg|center|105x110px]] || [[File:Wegkapelle Kopstal rue de Mersch 02.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!---|-
| [[Kräizerbuch]] || [[Gemeng Habscht|Habscht]] || || || || || || ---&gt;
|-
| [[Krautem]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || 19. Jh. || an der Beetebuerger Strooss beim Haus Jos Schalbar. || {{Coor dms|49|32|07.88|N|06|08|39.89|O}} || [[Fichier:Krautem, Weekapell, Beetebuergerstrooss-001.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Krautem, Weekapell, Beetebuergerstrooss.jpg|center|105x110px]] || An der &quot;Schalbar-Kapell&quot; steet eng Häerz-Jesu-Statu.&lt;br&gt;Riets niewen der Kapell steet e puer Meter weider e Weekräiz.
&lt;!---|-
| [[Kréindel]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
|-
| [[Kuebebur]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Kruuchten]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] ||  || an der rue Neuve (CR115), géigeniwwer vum Haus Nr.10 || {{Coor dms|49|47|53.52|N|06|07|55.38|O}} || [[File:Wegkapelle mit Wegkreuz Cruchten rue Neuve 01.jpg |center|105x110px]] || [[File:Weekapell mat Weekräiz zu Kruuchten an der rue Neuve.jpg |center|105x110px]] || Opschrëft um Weekräiz: ZU EHREN GOTTES HAT MARIA SCHUMESCH AUS CRUCHTER MÜLLEN DIESES CREUTZ ....
|-
| [[Kruuchten]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || 1915 || Kräizung rue de l'Eglise - rue des Chapelles || {{Coor dms|49|47|58.85|N|06|07|55.45|O}} || [[File:Wegkapelle Cruchten rue de l'Eglise - rue des Chapelles 01.jpg |center|105x110px]] || [[File:Wegkapelle Cruchten rue de l'Eglise - rue des Chapelles 02.jpg |center|105x110px]] || 
|-
| [[Kruuchten]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] ||  || nieft dem Haus Nr. 90, rue Principale (CR123) || {{Coor dms|49|47|58.85|N|06|07|55.45|O}} || [[File:Wegkapelle Cruchten 90 rue Principale 01.jpg |center|105x110px]] || [[File:Wegkapelle Cruchten 90 rue Principale 02.jpg |center|105x110px]] || Opschrëft: VIERGE MARIE MERCI ET BÉNIS NOS BIENFAITEURS
|}

== L ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
| [[Laaschent]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || || || || || ||--&gt;|-
|[[Lampech]]|| [[Gemeng Reckeng op der Mess|Reckeng op der Mess]] || 1955|| Beim [[Pretemerhaff]] || {{Coor dms|49|34|03.1|N|06|03|50.2|O}} || [[Fichier:Reckange-Mess, Pretemerhaff (4).jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Reckange-Mess, Pretemerhaff (5).jpg|center|105x110px]]||&lt;!-- |-
| [[Lannen (Réiden op der Atert)|Lannen]] ||[[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || || || || || ||
|-
| [[Leetem]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || || || || || || --&gt;|-
|-
| [[Leideleng]] || [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] || || Nieft der [[Kierch Leideleng|Kierch]] || {{Coor dms|49|34|03.1|N|06|03|50.2|O}} || [[Fichier:Monument morts Leideleng.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:World War II memorial in wayside chapel Leudelange 01.jpg|center|105x110px]]|| Kuckt och:&lt;br&gt;[[Monument aux morts Kapell Leideleng]]
|-
| [[Leideleng]] || [[Gemeng Leideleng|Leideleng]] || || Kapell &quot;Neihaisses&quot; am Kärtchen (rue du cimetière) || {{Coor dms|49|33|53.6|N|06|03|56.3|O}} || [[Fichier:Kapell Neiheisses Leideleng.JPG|center|105x110px]] || [[Fichier:Kapell Neiheisses Hl Cornelius.JPG|center|105x110px]] || An der Kapell steet eng Statu vum Hellege [[Cornelius]], déi bis zur Renovatioun vun der Kierch 1982 um Haaptaltor stoung. Am August 2016 gouf d'Kapell nei ugestrach.
|-
|[[Léierhaff]]
||[[Gemeng Groussbus|Groussbus]]
|
|[[Nationalstrooss 12|N12]], Kräizung mam [[CR345|CR 345]]
|{{Coor dms|49|51|35.2|N|05|56|27.2|O}}
|[[Fichier:Grosbous, Léierhaff (3).jpg|center|105x110px]]
|
|&lt;!-- |-
| [[Léifreg]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || || || || || ||
|-
| [[Léiler]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Léiweng]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || 1810|| &quot;Wanderer-Kapell&quot;, um [[CR186]], tëscht [[Beetebuerg]] a Kockelscheier || {{Coor dms|49|32|28.64|N|06|06|06.44|O}} || [[Fichier:Weekapell_«Wanderer»,_CR186_Kockelscheier-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Wegkapelle CR186 (Roeser) 02.jpg|center|105x110px]] || Text op der Plack uewen:&lt;br&gt; ''Wanderer&lt;br&gt;Hier bete eine Weile&lt;br&gt;Dann glücklich weiter eile''&lt;br&gt;An der Kapell steet eng [[Consolatrix]] Statu. D'Kapell gouf vun der Famill Letsch vu Léiweng opgeriicht nodeems déi fréier Kapell &quot;im Stackiger Busch&quot; wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]] 1794 ofgebrannt gouf. An dëser Kapell stoung d'[[Kierch Léiweng#D'Bildche vun der Stackeger Muttergottes|Bildche vun der Stackeger Muttergottes]]. Déi aktuell Weekapell gouf [[1185]] an [[1989]] renovéiert.
|-
| [[Léiweng]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || || Beetebuerger Strooss, [[CR159]] || {{Coor dms|49|31|46.7|N|06|07|08.4|O}} || [[Fichier:Livange wayside chapel r Bettemb 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Livange wayside chapel r Bettemb 2.jpg|center|105x110px]]|| An der Kapell &quot;Ruppert&quot; stinn eng Häerz-Jesu Statu mat Kräiz an eng Statu vun 
der Helleger Thérèse vu Lisieux
|&lt;!-- |-
| [[Lelleg]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Lellgen]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || || Op der Tom, tëscht Wëlwerwolz a Lellgen, nieft der Kontrollstatioun|| {{Coor dms|49|59|13.2|N|6|0|28.5|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Wilwerwiltz Op der Tom 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Wilwerwiltz Op der Tom 02.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell gouf den 29. September 2014 op der [[Lëscht vun de klasséierte Monumenter]] agedroen an 2015 komplett restauréiert.
&lt;!--|-
| [[Lëllgen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
|-
| [[Lëlz]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || || || || ||
|-
| [[Lénger]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || || || || || ||
|-
| [[Lenneng]] || [[Gemeng Lenneng|Lenneng]] || || || || || || --&gt; 
|-
| [[Lëntgen]] || [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]] || 1918 || ''rue de Diekirch 37B'' ||{{Coor dms|49|43|22.5|N|06|07|27.8|O}} || [[Fichier:Luxembourg Lintgen Chapel rue de Diekirch.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 37, Dikrecherstrooss, Lëntgen-102.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Lenzweiler]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || [[CR373A]] a Richtung [[Boxer]] || {{Coor dms|50|04|20.2|N|05|59|06.4|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Lentzweiler 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Lentzweiler 02.jpg|center|105x110px]]||
&lt;!-- |-
| [[Lëppschent]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || || || || || || --&gt; 
|- 
| Lëtzebuerg-[[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || ''rue Haute'' ||{{Coor dms|49|36|47.5|N|06|10|24.6|O}} ||[[Fichier:Wegkapelle Luxemburg-Hamm rue Haute 01.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Wegkapelle Luxemburg-Hamm rue Haute 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| Lëtzebuerg-[[Märel (Stad Lëtzebuerg)|Märel]]|| [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || 1760|| ''route de Longwy'', Eck ''rue de la Barrière'' || {{Coor dms|49|36|18.8|N|06|05|49.8|O}}|| [[Fichier:Luxembourg, wayside cross route de Longwy (1).jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Luxembourg, wayside cross route de Longwy (2).jpg|center|105x110px]] || D'Weekräiz an der Kapell ass vu 1760
|- 
| Lëtzebuerg-[[Rollengergronn]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || ||''Place M. Pescatore'' ||{{Coor dms|49|37|09.0|N|06|06|28.3|O}} ||[[Fichier:Wegkapelle Rollingergrund Place M. Pescatore 01.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Wegkapelle Rollingergrund Place M. Pescatore 02.jpg|center|105x110px]] || 
|- 
| Lëtzebuerg-[[Rollengergronn]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || ||''avenue de la Faiencerie'' ||{{Coor dms|49|37|20.5|N|06|06|25.7|O}} ||[[Fichier:Wegkapelle Rollingergrund, avenue de la Faiencerie 01.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Wegkapelle Rollingergrund, avenue de la Faiencerie 02.jpg|center|105x110px]] || Hl. Adrianus
|- 
| Lëtzebuerg-[[Rollengergronn]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || ||''306, rue de Rollingergrund'' ||{{Coor dms|49|37|25|N|06|06|20.9|O}} ||[[Fichier:Luxembourg, wayside chapel 306 rue de Rollingergrund (1).JPG|center|105x110px]] ||[[Fichier:Luxembourg, wayside chapel 306 rue de Rollingergrund (3).JPG|center|105x110px]] || Notre-Dame
|- 
| Lëtzebuerg-[[Zens (Stad Lëtzebuerg)|Zens]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || 1747 ||''rue de Trèves'' ||{{Coor dms|49|36|42.1|N|06|08|42.1|O}} ||[[Fichier:Strock Kapell-004.JPG|center|105x110px]] ||[[Fichier:Strock Kapell-001.JPG|center|105x110px]] || Kuckt och den Abschnitt Strock-Kapell am Artikel [[Fort Rubamprez]]
&lt;!-- |-
| [[Liewel]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || || || || || || 
|-
| [[Longsdref]] ||[[Gemeng Tandel|Tandel]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Luerenzweiler]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue St. Laurent – rue des Martyrs'' || {{Coor dms|49|42|00.4|N|06|08|35.9|O}} || [[Fichier:Lorentzweiler Wegkapelle, 26 rue St Laurent 01.jpg|center|105x110px]] || || [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Luerenzweiler]] Nr. 56-5
|-
| [[Luerenzweiler]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || || ''rue St. Laurent 16'' || {{Coor dms|49|42|00.3|N|06|08|32.9|O}} || [[Fichier:Kapell mam Weekräiz vum 18.Jh.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Kapell mamWeekräiz 18.Jh inside.jpg|center|105x110px]] || [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Luerenzweiler]] Nr. 56-7 
|-
| [[Luerenzweiler]] || [[Gemeng Luerenzweiler|Luerenzweiler]] || || ''Rue des Martyrs'' || {{Coor dms|49|42|06.62|N|06|08|34.2|O}} || [[Fichier:Weekapell Luerenzweiler, rue des Martyrs-001.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell Luerenzweiler, rue des Martyrs, den Hellegen.jpg|center|105x110px]] || Hl. Laurentius mat sengem Attribut dem Grill an der rietser Hand an der Laurentiuskapell mat dem Vermierk S. L., cf. Gilbert Maurer, ''Chorale Sainte-Cécile Lorentzweiler 1934-1984'', S. 104
|}

== M ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
|-
| [[Maarnech]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || Haaptstrooss 14 || {{Coor dms|50|03|12.3|N|06|03|39.8|O}} || [[Fichier:Maarnech Kapellche beim Haus Nr 14 Haaptstrooss.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Maarnech Kapellche beim Haus Nr 14 Haaptstrooss-002.jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!-- |-
| [[Rombech|Maarteleng-Rombech]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || || || || ||
|-
| [[Mäerkels]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || || || || || ||
|-
| [[Mäertert]] ||[[Gemeng Mäertert|Mäertert]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Mäerzeg]] || [[Gemeng Mäerzeg|Mäerzeg]] || || am Virgäertche vum Haus 25 rue de Merscheid &lt;br&gt; [[CR360]] || {{Coor dms|49|50|12.0|N|06|00|19.5|O}} || [[Fichier:Mäerzeg Weekapellchen 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Mäerzeg Weekapellchen 2.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Mamer]]||[[Gemeng Mamer|Mamer]] || || ''route d'Arlon'' &lt;br&gt;{{N6}} || {{Coor dms|49|37|53.2|N|06|01|20.5|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle Mamer route d'Arlon 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Mamer route d'Arlon 02.jpg|center|105x110px]]||
|-
| [[Mamer]]||[[Gemeng Mamer|Mamer]] || 1812&lt;br&gt;1928 || Kräizung:&lt;br&gt;''rue de la Libération - rue P. Krier-Becker - rue du Commerce'' || {{Coor dms|49|37|53.2|N|06|01|20.5|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle Mamer rue de la Libération 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Mamer rue de la Libération 02.jpg|center|105x110px]]||
|-
| [[Mamer]]||[[Gemeng Mamer|Mamer]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue du Commerce - rue du Millenaire'' || {{Coor dms|49|37|53.2|N|06|01|20.5|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle Mamer rue du Commerce 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Mamer rue du Commerce 02.jpg|center|105x110px]]|| VA55
|-
| [[Mamer]]||[[Gemeng Mamer|Mamer]] || || bei der [[Kierch Mamer|Kierch]] || {{Coor dms|49|37|35.0|N|06|01|22.5|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle Kirche Mamer 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Kirche Mamer 02.jpg|center|105x110px]] || ''Hier ruhen die Gebeine übertragen&lt;br&gt;vom alten Kirchhof 1931''
|-
| [[Manternach]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || || an der Syrdallstrooss beim Haus Nr.&amp;nbsp;17 || {{Coor dms|49|42|27.75|N|06|25|34.58|O}} || [[Fichier:Weekapell, 17 Syrdallstrooss, Manternach-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 17 Syrdallstrooss, Manternach-102.jpg|center|105x110px]] || Kruzifix an Inscriptioun ''Salve Regina''
|-
| [[Manternach]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || || an der Syrdallstrooss, Haus Nr.&amp;nbsp;20B, an der Enceinte vun engem Haff|| {{Coor dms|49|42|27.75|N|06|25|34.58|O}} || [[Fichier:Weekapell, 20B, Syrdallstrooss, Manternach-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 20B, Syrdallstrooss, Manternach-103.jpg|center|105x110px]] || An d'Haus eragebaut, Statu vun der [[Thérèse vu Lisieux]]
&lt;!-- |-
|-
| [[Mariendall]] || [[Gemeng Tënten|Tënten]] || || || || || ||
|-
| [[Masseler]]|| [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Maulesmillen]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || bei der &quot;Maison 8&quot;|| {{Coor dms|50|05|39.08|N|06|01|34.32|O}} || [[Fichier:Weekapell, Maulesmillen-102.jpg|center|105x110px]] || || 
|-
| [[Méchela]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || || Kräizung:&lt;br&gt;Fléiberstrooss – Bei der Kapell || {{Coor dms|49|53|57.6|N|06|05|26.2|O}} || [[Fichier:Kapell Méchela-001.JPG|center|105x110px]] || [[Fichier:Kapell Méchela.JPG|center|105x110px]] || 
|-
| [[Méchela]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || || Kräizung:&lt;br&gt;Haaptstrooss – Bei der Kapell ||{{Coor dms|49|53|57.8|N|06|05|20.6|O}} || [[Fichier:Méchela Kapell bei Schreiwesch.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Méchela Kapell bei Schreiwesch-001.jpg|center|105x110px]] || Kapell ''bei Schreiwesch''
|-
| [[Méchelbuch]] ||[[Gemeng Viichten|Viichten]] || || um [[CR360]] op der Kräizung vun der Route de Mertzig mat der Rue des Prés || {{Coor dms|49|49|10.58|N|06|01|07.01|O}} || [[Fichier:Weekapell Mechelbuch 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Mechelbuch 4.jpg|center|105x110px]]|| An der Weekapell steet e Weekräiz mat der Opschrëft ''Zu Ehre Gottes 1765''
|-
| [[Meecher]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || || Duerfstrooss || {{Coor dms|49|55|21.58|N|5|52|17.58|O}}  || [[Fichier:Wegkapelle Mecher Duerfstrooss 01.jpg|center|105x110px]] || || 
|-
| [[Meecher]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || || Kräizung &quot;Duerfstrooss&quot; an &quot;Dénkert&quot;|| {{Coor dms|49|55|22.21|N|5|52|23.48|O}} || [[File:Wegkapelle Mecher Duerfstrooss-Denkert 01.jpg|center|105x110px]] || ||
|-
| [[Meecher]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || || Kräizung &quot;Duerfstrooss&quot; an &quot;Um Knapp&quot; || {{Coor dms|49|55|19.83|N|5|52|10.4|O}} ||[[File:Wegkapelle Mecher Duerfstrooss-Um Knapp 01.jpg|center|105x110px]] || || 
|-
| [[Meecher]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || || Wee vu Meecher op Léifreng || {{Coor dms|49|54|54.15|N|5|52|29.16|O}} ||[[File:Wegkapelle Mecher Denkert 01.jpg|center|105x110px]] || [[File:Wegkapelle Mecher Denkert 02.jpg|center|105x110px]]|| 
|-
| [[Meechtem]]||[[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || || an der Kierchestrooss, wou se an d'Donwenerstrooss iwwergeet || {{Coor dms|49|39|35.0|N|6|26|2.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Machtum rue de l'Église 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Machtum rue de l'Église 02.jpg|center|105x110px]] || Opschrëft um Altorsockel: ''ICH BIN DER WEINSTOCK, IHR SEID DIE REBEN''.&lt;br&gt;D'Kapell war am Krich beschiedegt oder zerstéiert a se gouf vum Henri Modert a senger Fra Margaretha Kück restauréiere gelooss. Et steet eng Häerz-Jesu Statu an der Kapell.&lt;ref name=KapGéigend63&gt;Kapellen aus éiser Géigend, S. 63&lt;/ref&gt;
|-
| [[Meechtem]]||[[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || 1828 || bei enger Weegafelung vun der Donwenerstrooss || {{Coor dms|49|39|30.5|N|6|25|57.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Machtum rue de Donven 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Machtum rue de Donven 02.jpg|center|105x110px]] || Der Riiteschkapell hiren Numm kënnt vum Riichter Lahr, deen a verschiddenen Akte vu 1735, 1737 a 1761 ernimmt gëtt. Se gouf 1828 gebaut op enger Plaz wou virdrun e Weekräiz aus dem Joer 1624 stoung. D'Weekräiz ass elo nach baussen an der Säitemauer vun der Kapell ze gesinn. 1885 gouf se vum Johann Schmit-Apel restauréiert oder nei gebaut. 1957 gouf d'Kapell nees restauréiert well se duerch de Krich beschiedegt war. Déi al Statue vun der Muttergottes, dem hl. Jousef an dem hl. Antunjes vu Padua sinn duerno net méi dra komm. Elo steet eng modern Madonne-Skulptur dran.&lt;ref name=KapGéigend63 /&gt;
|-
| [[Meechtem]]||[[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || 1921&lt;br&gt;1964 || op der Wäistrooss ([[Nationalstrooss 10|N10]]) beim Haus Nr.&amp;nbsp;45 || {{Coor dms|49|39|35.9|N|6|25|59.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Machtum route du Vin 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Machtum route du Vin 02.jpg|center|105x110px]] || Déi éischt Kapell op där Plaz gouf vum Jean-Baptiste Schill-Hirt baue gelooss. 1964 gouf se wéinst der Verbreederung vun der Strooss ofgerappt an am selwechte Joer gouf vum Staat no de Pläng vum Architekt Jean Guill vu Gréiwemaacher eng nei Kapell baue gelooss. Wéi schonn an der éischter Kapell steet eng Statu vun der hl. Famill vun Nazareth dran.&lt;ref name=KapGéigend63 /&gt;
|-
| [[Meechtem]]||[[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || || ca 500&amp;nbsp;m vu Meechtem a Richtung Nidderdonwen um [[CR146]] || {{Coor dms|49|39|11.3|N|6|25|41.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle am CR146 bei Machtum 01.jpg |center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle am CR146 bei Machtum 02.jpg |center|105x110px]] || Opschrëft um Altorsockel: ''DRÜCKT DICH EIN WEH, ZUR MUTTER GEH', UND SAG ES IHR, GERN HILFT SIE DIR''&lt;br&gt;D'Kapell gouf vun der Famill Kohn gestëft. D'Kapell hat och zum Zweck fir de Leit, déi um Feld geschafft hunn, bei schlechtem Wieder als Ënnerstand ze déngen. Dofir ass se och zimmlech grouss. Banne laanscht d'Säitemauere sti Bänken. D'Fënster an der Réckwand war wéinst dem Duerchzuch wuel eng Zäit laang zougebaut, gouf awer bei der Restauratioun 1982 nees opgemaach.&lt;ref&gt;Kapellen aus éiser Géigend, S. 62&lt;/ref&gt;
&lt;!-- |-
| [[Meespelt]] ||[[Gemeng Kielen|Kielen]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Méideng]] ||[[Gemeng Conter|Conter]] || || Um Kierfecht bei der [[Kierch Méideng|Kierch]]|| {{Coor dms|49|34|30.6|N|06|14|46.8|O}} || [[Fichier:Kapell Méideng.jpg|center|105x110px]] || || 
|-
| [[Méischdref]]||[[Gemeng Mompech|Mompech]] || 1880 || ''An der Olek'' || {{Coor dms|49|44|39.1|N|06|30|03.3|O}} || [[Fichier:Kapell vun 1880 an der Olek.jpg|center|105x110px]] || || Maria Finsi
|-
| [[Méischdref]]||[[Gemeng Mompech|Mompech]] || || ''An der Olek'' || {{Coor dms|49|44|41.5|N|06|30|04.0|O}} || [[Fichier:Méischdref, Kapell An der Olek.jpg|center|105x110px]] || ||
&lt;!-- |-
| [[Méischtref]] ||[[Gemeng Bettenduerf|Bettenduerf]] || || || || || ||
|-
| [[Mënjecker]] || [[Gemeng Manternach|Manternach]] || || || || || ||
|-
| [[Mënsbech]] || [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] || || || || || ||
|-
| [[Menster]] || [[Gemeng Betzder|Betzder]] || || || || || ||
|-
| [[Merscheet]] ||[[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Miedernach]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] ||1919 || 35, Rue de Savelborn || {{Coor dms|49|48|37.18|N|06|13|02.75|O}} || [[Fichier:Miedernach, Weekapell, 35, rue de Savelborn-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Miedernach, Weekapell, 35, rue de Savelborn-103.jpg|center|105x110px]] || Bannen eng Lourdes-Madonna
|-
| [[Miedernach]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || || Um Dolenberg || {{Coor dms|49|48|42.15|N|06|13|15.05|O}} || [[Fichier:Weekapell a Weekräiz, um Dolenberg, Miedernach-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell a Weekräiz, um Dolenberg, Miedernach-102.jpg|center|105x110px]] || Bannenan ë.&amp;nbsp;a. e schéint Weekräiz
|-
| [[Miersch]]||[[Gemeng Miersch|Miersch]] || 1961 || Kräizung rue Nicolas Welter - rue de la Chapelle || {{Coor dms|49|44|31.78|N|06|05|42.32|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Mersch rue Nicolas Welter - rue de la Chapelle 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Mersch rue Nicolas Welter - rue de la Chapelle 02.jpg|center|105x110px]] || Privatkapell, gestëft vun der Famill Kraus-Ravignat, gebaut 1961 an ageweit vum Dechen Dr. Paul Kayser. Op därselwechter Plaz stoung fréier d'Hoeltgeskapell, déi zum Hoeltgeshaff gehéiert huet. Den Haff ass mat der Zäit verfall, d'Kapell gouf am zweete Weltkrich bei engem Manöver zerstéiert&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/r3w90s13s/pages/8/articles/DIVL650?search=kraus-Ravignat Errichtung und Einweihung einer neuen Muttergottesknpelle bei Obermersch] am Luxemburger Wort vum 7. Oktober 1961 S.8&lt;/ref&gt;.
|-
| [[Mierschent]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || || Feldwee südlech vun der ''rue de Weiler'' || {{Coor dms|49|57|08.9|N|06|06|26.4|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Merscheid (Putscheid) 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Merscheid (Putscheid) 02.jpg|center|105x110px]] || Häerz-Jesu-Kapell
|-
| [[Miesdref]]|| [[Gemeng Miersch|Miersch]] || || nieft dem Haus ''6 rue de Glabach'' || {{Coor dms|49|46|5.63|N|06|06|58.57|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Moesdorf 6 rue de Glabach 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Moesdorf 6 rue de Glabach 02.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
| [[Mompech]] || [[Gemeng Mompech|Mompech]] || || || || || ||--&gt;
|-
| [[Munneref]]|| [[Gemeng Munneref|Munneref]] || 1950 || ''Place Bernard Weber'' (Grous Plaz) || {{Coor dms|49|30|17.7|N|06|16|13.4|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle Mondorf, Place Bernard Weber 01.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Wegkapelle Mondorf, Place Bernard Weber 02.jpg|center|105x110px]]||
|-
| [[Munneref]]|| [[Gemeng Munneref|Munneref]] || || am Millewee || {{Coor dms|49|30|18.1|N|06|16|05.46|O}}|| [[Fichier:Privatkapell, Millewé, Munneref-101.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Privatkapell, Millewé, Munneref-102.jpg|center|105x110px]]|| Eng Privatkapell, ouni eppes dran.
|-
| [[Munzen]] ||[[Gemeng Clierf|Clierf]] || || virum Haus ''Duerefstrooss 16'' || {{Coor dms|50|01|56.8|N|06|02|13.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Munshausen, 16 Duerefstrooss 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Munshausen, 16 Duerefstrooss 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Munzen]] ||[[Gemeng Clierf|Clierf]] || || op der Kräizung vun der Duerefstross mat dem Stackbierg || {{Coor dms|50|02|04.8|N|06|02|05.6|O}} || [[Fichier:Weekapell Maria Munzen 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Maria Munzen 2.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Munzen]] ||[[Gemeng Clierf|Clierf]] || || riets niewent dem Haus ''Duerefstrooss 37'' || {{Coor dms|50|01|56.8|N|06|02|13.2|O}} || [[Fichier:Weekapell Munzen 3a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Maria Munzen 3b.jpg|center|105x110px]] || Um Sockel vum Altor steet: ''Illumina nos Domine Exemplis Sanctae Familiae''
|-
| [[Mutfert]] ||[[Gemeng Conter|Conter]] || || Op der Réimercherstrooss, beim eenaarmege Schutzengel || {{Coor dms|49|35|16.68|N|06|15|30.04|O}} || [[Fichier:Kapell Ave Spes Nostra, Mutfert-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Kapell Ave Spes Nostra, Mutfert-103.jpg|center|105x110px]] || Um Altor an der Kapell «Ave Spes Nostra» ass e Relief wourop d'Entrée vum [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]] an d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] duergestallt gëtt.
|}

== N ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
|-
| [[Nacher]] || [[Gemeng Géisdref|Géisdref]] || || um [[CR331]] tëscht [[Dol]] an Nacher&lt;br&gt;zirka 200 m virun Nacher || {{Coor dms|49|56|33.1|N|05|58|24.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle CR331 bei Nocher 01.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell «Errichtet zur Ehre Gottes», CR331, Nacher-105.jpg|center|105x110px]]|| Bannen eng [[Donatus vu Bad Münstereifel|Donatus]]- an eng &quot;[[Lourdes]]&quot;-Statu.
&lt;!-- |-
| [[Näerden]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || || || || || ||
|-
| [[Näerzeng]] || [[Gemeng Beetebuerg|Beetebuerg]] || || || || || ||
|-
| [[Näertreg]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] || || || || || ||
|-
| [[Näidsen]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || || || || ||
|-
| [[Néngsen]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || || || || ||
|-
| [[Nidderaanwen]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Nidderdonwen]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || ||An der Rue des Romains || {{Coor dms|49|38|04.23|N|06|24|10.28|O}} || [[Fichier:Weekapell, Rue des Romains, Nidderdonwen-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Rue des Romains, Nidderdonwen-104.jpg|center|105x110px]] || Et ass schonn déi zweet Kapell hei. Déi éischt war eng kleng eckeg Kapell a se stoung op enger anerer Plaz. Wéi d'Strooss ëm 1900 nei ugeluecht gouf, ass se an d'Kéier un de Stroosserand gesat ginn. Well d'Statu aus der aler Kapell vum Pater Thiry mat an de Kongo sollt geholl ginn, gouf vun der Famill Schneider bei enger Pilgerrees vu Lourdes eng nei Statu matbruecht déi haut nach dra steet.&lt;ref name=KapGéigend72&gt;Kapellen aus éiser Géigend S.72&lt;/ref&gt;
|-
| [[Nidderdonwen]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || 1876 ||Eck Rue de la Moselle/Rue du Vin || {{Coor dms|49|38|12.46|N|06|24|27.13|O}} || [[Fichier:Weekapell, Rue de la Moselle, Nidderdonwen-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Rue de la Moselle, Nidderdonwen-104.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell beim Haus Ries gouf 1876 vun der Famill Delles gebaut. D'Joreszuel steet op engem Stee lénks an der Mauer. Um Altor vun der Kapell steet eng [[Pietà]].&lt;ref name=KapGéigend72 /&gt;
|-
| [[Nidderdonwen]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || 1898 || An der Rue du Vin || {{Coor dms|49|38|12.4|N|06|24|22.59|O}} || [[Fichier:Weekapell, 9, rue du Vin, Nidderdonwen-103.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 9, rue du Vin, Nidderdonwen-105.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell virum Haus Duhr gouf 1898 op Wonsch vun der Famill Meyers-Schneider baue gelooss (Initialen MS am Gitter).Et sti Statue vun der Muttergottes, dem hl. Antunjes vu Padua a vum hl. Donatus dran. 1954 goufen d'Statue vum Kënschtler [[Aloyse Bové|Alo Bové]] restauréiert. 1978 gouf d'Gebai vun der Firma Secar vun Obeler restauréiert.&lt;ref name=KapGéigend72 /&gt;
|-
| [[Nidderfeelen]] || [[Gemeng Feelen|Feelen]] || || Beim Haff op Nr 46, rue de Bastogne || {{Coor dms|49|51|14.6|N|06|02|45.1|O}} || [[Fichier:Weekapell beim Haff, 48, route de Bastogne, Nidderfeelen-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell beim Haff, 48, route de Bastogne, Nidderfeelen-102.jpg|center|105x110px]]|| ||
|-
| [[Nidderkäerjeng]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || ||1, Rue de la Poste || {{Coor dms|49|34|02.92|N|05|54|39.38|O}} || [[Fichier:Weekapell, 1, rue de la Poste, Nidderkäerjeng-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 1, rue de la Poste, Nidderkäerjeng-102.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Nidderkäerjeng]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || || Häerz-Jesu-Weekapell, Rue du Cimetière (Kierchestrooss) beim Kierfecht || {{Coor dms|49|34|07.63|N|05|54|32.99|O}} || [[Fichier:Häerz-Jesu-Weekapell, Nidderkäerjeng-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Häerz-Jesu-Weekapell, Nidderkäerjeng-103.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
| [[Nidderkolpech]] || [[Gemeng Ell|Ell]] || || || || || || ---&gt;
|-
| [[Nidderkuer]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || 1944 (?) || Avenue de la Liberté, hanner dem Monument aux morts. || {{Coor dms|49|31|58.40|N|05|53|27.50|O}} || [[Fichier:Monument Honsbësch, avenue de la Liberté, Nidderkuer-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Monument Honsbësch, avenue de la Liberté, Nidderkuer-103.jpg|center|105x110px]] || D'Initiativ zum Bau vun dëser Kappel, a Form vun engem [[Minière]]sagang goung vu véier KZ-Iwwerliewenden aus.&lt;br&gt; An der Kapell steet en kleng [[Helleg Bäerbel|Bäerbelsstatu]] an eng Plack erënnert un déi 122 Refractairen déi am [[Bunker Hondsbësch]] verstoppt waren.
&lt;!---|-
| [[Nidderpallen]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || || || || || ||
|-
| [[Nidderwolz]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || |||| || || || --&gt;
|-
| [[Nidderwampech]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''Haaptstrooss - Burrebierg'' || {{Coor dms|50|00|35.39|N|05|50|24.43|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Niederwampach Haaptstrooss 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Niederwampach Haaptstrooss 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Nidderwampech]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || ||  || {{Coor dms|50|00|46.04|N|05|50|09.78|O}} || [[File:Wayside Chapel Nidderwampech.jpg|center|105x110px]] || ||
|-
| [[Nidderwampech]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || Om Knupp || {{Coor dms|50|00|37.66|N|05|50|47.51|O}} || [[Fichier:Wayside Chapel Om Knupp, Nidderwampech.jpg|105x110px]] ||  ||
&lt;!---|-
| [[Nojem]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Noumer]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || ||25, rue Principale ([[CR306]]) || {{Coor dms|49|47|37.4|N|06|10|34.9|O}} || [[Fichier:Weekapell, 25, rue Principale, Noumer-101.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell, 25, rue Principale, Noumer-102.jpg|center|105x110px]] || An der Kapell en Altor mam ''Leschten Abendmahl'' am Relief, dorop den Antonius de Grousse mat sengem Attribut, dem [[Béier (Schwäin)|Schwäin]].

|-
| [[Noumer]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || ||35, rue Principale ([[CR306]]) || {{Coor dms|49|47|46.05|N|06|10|26.27|O}} || [[Fichier:Weekapell, 35, rue Principale, Noumer-101.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Weekapell, 35, rue Principale, Noumer-103.jpg|center|105x110px]] || Mam Haus verbaut, bannen eng [[Lourdes]]-[[Muttergottes]].
|-
| [[Nouspelt]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue d'Olm – rue des Potiers'' ||{{Coor dms|49|40|27.6|N|06|00|22.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Nospelt rue des Potiers 01.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Wegkapelle Nospelt rue des Potiers 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Nouspelt]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || || ''rue de l'École'' ||{{Coor dms|49|40|30.5|N|06|00|37.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Nospelt rue de l'École 01.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Wegkapelle Nospelt rue de l'École 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Nouspelt]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || 19.8.1977 || ''rue Leck'' ||{{Coor dms|49|40|29.3|N|06|01|04.8|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Nospelt rue Leck 01.jpg|center|105x110px]]|| || Miniaturkapell 
|-
| [[Noutem (Stauséigemeng)|Noutem]] || [[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || || Kaunerefer Strooss (CR 318)|| ||[[File:Wegkapelle Nothum Kaunereferstrooss 01.jpg|center|105x110px]]  || || |]] 
|}

== O ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
|-
| [[Ohn]] ||[[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || 1918 || Nieft dem Haus 18 an der&lt;br&gt;Nidderdonwener Strooss || {{Coor dms|49|37|40.8|N|6|25|14.7|O}} ||[[Fichier:LUX Wormeldingen Ahn 008 2016.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Ahn 18 rue de Niederdonven 01.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell am gotesche Stil géintiwwer vum Haus Ley ass 1918 vum Steemetz Jhemp Bo(h)nenberger vu Réimech op Wonsch vum Paul Ley-Hirt gebaut ginn, dee kuerz virdru schwéier krank war a versprach hat eng Kapell bauen ze loosse wann en nees gesond géif ginn. An der Kapell steet eng Statu vun der helleger Famill vun Nazareth.&lt;ref name=KapGéigend71&gt;Kapellen aus éiser Géigend S.71&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ohn]] ||[[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || 1895 || Vis-à-vis vum Haus Nr.&amp;nbsp;15,&lt;br&gt;Nidderdonwener Strooss || {{Coor dms|49|37|40.54|N|6|25|16.85|O}} ||[[Fichier:Weekapell, Rue de Niederdonven, On-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Rue de Niederdonven, On-102.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell géintiwwer vum Haus Fischer ass 1895 vum Steemetz Peter Sadler vu Wuermer op Wonsch vum Jean Fischer-Ries vun Ohn gebaut ginn. An der Kapell steet eng Statu vun der Muttergottes vu Lourdes.&lt;ref name=KapGéigend71 /&gt;
|-
| [[Ohn]] ||[[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || 1961 || duerch d'rue des Vignes ca 600&amp;nbsp;m an de Wengerten || {{Coor dms|49|38|3.0|N|6|25|24.0|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Notre Dame des Vignes in Ahn 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Notre Dame des Vignes in Ahn 02.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell ''Notre-Dame des Vignes'', déi am Hierscht 1961 ageweit gouf, gouf vum [[Edouard Molitor (Geeschtlechen)|Edouard Molitor]] an der Famill Louis Mehlen-Molitor baue gelooss zu Éiere vu Maria, der Friddenskinnigin. De Plang war vum Architekt Camille Olinger gemaach ginn. Se soll un d'Leed am Zweete Weltkrich erënneren an zugläich e Merci fir d'Befreiung sinn. D'Muttergottesstatu an der Kapell ass vum Escher Sculpteur [[Aurelio Sabbatini]].&lt;ref&gt;Kapellen aus éiser Géigend S.70&lt;/ref&gt;
&lt;!-- |-
| [[Ollem]] || [[Gemeng Kielen|Kielen]] || || || || || || 
|-
| [[Openthalt]] || [[Gemeng Béiwen-Atert|Béiwen-Atert]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Osper]] || [[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || 1794 || ''rue Principale 30'' || {{Coor dms|49|47|1.2|N|05|54|6.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle mit Wegkreuz Ospern 30 rue Principale 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle mit Wegkreuz Ospern 30 rue Principale 02.jpg|center|105x110px]] || Relief vum Hl. Donatus op der Sail 
|-
| [[Ouljen]] || [[Gemeng Betzder|Betzder]] || || ''rue de l'Église'' ||{{Coor dms|49|40|45.5|N|06|18|52.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Olingen rue de l'Église 01.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Wegkapelle Olingen rue de l'Église 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Ouljen]] || [[Gemeng Betzder|Betzder]] || || ''rue de Roodth-Syre'' ||{{Coor dms|49|40|46.3|N|06|18|52.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Olingen rue de Roodth-Syre 01.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Wegkapelle Olingen rue de Roodth-Syre 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Ouljen]] || [[Gemeng Betzder|Betzder]] ||  || um Haus 2a, rue de Betzdorf || {{Coor dms|49|40|50.9|N|06|18|56.1|O}} || [[Fichier:Weekapellchen Ouljen.jpg|center|105x110px]] ||  || Weekapellchen
|}

== P ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
|-
| [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || ''Grand-Rue'' ||{{Coor dms|49|48|37.2|N|05|45|57.4|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Perlé, Grand-Rue 01.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Wegkapelle Perlé, Grand-Rue 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || 1890 || ''rue de la Chapelle'' ||{{Coor dms|49|48|45.4|N|05|45|48.5|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Perlé, rue de la Chapelle 01.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Wegkapelle Perlé, rue de la Chapelle 02.jpg|center|105x110px]] || a schlechtem Zoustand
|-
| [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue des Champs - rue des Prés'' ||{{Coor dms|49|48|45.4|N|05|45|48.5|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Perlé, rue des Champs 01.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Wegkapelle Perlé, rue des Champs 02.jpg|center|105x110px]] || ''Restauré par M. &amp; Mme. Maillet-Jobert''
|-
| [[Pärel (Uertschaft)|Pärel]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || Mëtt&lt;br&gt; 18. Jh.?|| Kräizung:&lt;br&gt;''route d'Arlon - rue du Faubourg'' || {{Coor dms|49|48|35.0|N|05|45|17.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Perlé, route d'Arlon 01.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Wegkapelle Perlé, route d'Arlon 02.jpg|center|105x110px]] || Rochus-Kapell 
|-
| [[Péiteng]] || [[Gemeng Péiteng|Péiteng]] || [[LCGB]] 1959 || Am Ufank vun der Rue du [[Prënzebierg]] beim Kierfecht || {{Coor dms|49|33|10.6|N|5|52|39.0|O}} || [[Fichier:Weekapell LCGB Peiteng 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell LCGB Peiteng 2.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Péiteng]] || [[Gemeng Péiteng|Péiteng]] || 1949 || Op engem Bëschwee um [[Prënzebierg]]|| {{Coor dms|49|32|58.3|N|05|52|23.1|O}} || [[Fichier:Scout-Kapelle Pétange 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Scout-Kapelle Pétange 02.jpg|center|105x110px]] || Scoute-Kapell mat enger Statu vun der [[Muttergottes vu Fátima]], ageweit de 17. Juli 1949&lt;ref&gt;[https://persist.lu/ark:70795/phftrf/pages/3/articles/DTL93?search=Scout-Kapelle+Petingen Die Einweihung der Scout-Kapelle und des Scout-Home in Petingen] am Luxemburger Wort vum 19. Juli 1949&lt;/ref&gt;, kuckt och: [[Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg (P)]]
|-
|[[Peppeng]]
|[[Gemeng Réiser|Réiser]] || 1994 ||38, rue de Crauthem || {{Coor dms|49|31|25.0|N|06|07|47.2|O}} || [[Fichier:Weekapell Peppeng 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Peppeng 2.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell Saint-Joseph gouf vun den ''Amis de l'Histoire du Roeserbann'' virum [[Baueremusée zu Peppeng|Musée rural]] den 20. Mäerz 1994 ageweit.
&lt;!-- |-
| [[Pënsch]] || [[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]] || || || || || ||
|-
| [[Peppeng]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || || || || || ||
|-
| [[Pëtschent]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Pëtten]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || ||12, rue du Château || || [[Fichier:12, rue de Château, Pettingen, Wayside chapel 2023-04 ---3.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:12, rue de Château, Pettingen, Wayside chapel 2023-04 ---1.jpg|center|105x110px]]|| Klasséiert als Nationale Kulturpatrimoine
|-
| [[Pëtten]] || [[Gemeng Miersch|Miersch]] || ||Um Schlassgruef || || [[File:Um Schlassgruef, Pettingen, Wayside chapel 2024-04 ---3.jpg|center|105x110px]] || [[File:Um Schlassgruef, Pettingen, Wayside chapel 2024-04 ---2.jpg|center|105x110px]]||  Klasséiert als Nationale Kulturpatrimoine
|-
| [[Pläitreng]] || [[Gemeng Conter|Conter]] || || Bei der Entrée vum Pläitrengerhaff || {{Coor dms|49|35|31.54|N|06|16|45.88|O}} || [[Fichier:Häerz-Jesu Kapell um Pläitréngerhaff-101.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Häerz-Jesu Kapell um Pläitréngerhaff-103.jpg|center|105x110px]] || Häerz-Jesu Kapell
&lt;!---
|-
| [[Platen]] ||[[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]] || || || || || ||
|-
| [[Pletschette]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || || || || || ||
|-
| [[Präiteler]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || || || || || ||
|-
| [[Pretten]] || [[Gemeng Lëntgen|Lëntgen]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Proz]] || [[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]] || 1913 || rue de Buschrodt, ca 200&amp;nbsp;m aus dem Duerf eraus || {{Coor dms|49|48|27.5|N|5|56|15.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle mit Wegkreuz Pratz 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle mit Wegkreuz Pratz 02.jpg|center|105x110px]] || D'Weekräiz gouf 1913 an eng Kapell gesat, déi vun der Cath. Weber vu Proz op Wonsch vun hirem verstuerwene Mann Mathias Weber baue gelooss gouf&lt;ref&gt;N. Weins, Auf Wegkreuzfahrt Band IV, S.55&lt;/ref&gt;
|}

== Q ==
== R ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
| [[Räichel]]||[[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || || || || || ||
|-
| [[Rammeldang]]||[[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Rammerech]]|| [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || Nieft dem Haus op 3, rue Principale || {{Coor dms|49|49|41.5|N|5|51|2.5|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Rambrouch 3 rue Principale 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Rambrouch 3 rue Principale 02.jpg|center|105x110px]] || Den 3. August 2020 gouf d'Kapell als [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Rammerech|nationaalt Monument]] proposéiert.
|-
| [[Rammerech]]|| [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || 1930 || Nieft dem Haus op 3, rue Schwiedelbrouch || {{Coor dms|49|49|48.2|N|5|50|59.8|O}} || [[Fichier:Weekapell Rammerech Schwiedelbrouch 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Rammerech Schwiedelbrouch 2.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Randschelt]]|| [[Gemeng Wal|Wal]] || || Um [[CR306B]] am Agang vu Randschelt vu [[Brattert]] aus || {{Coor dms|49|51|0.0|N|5|54|1.25|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Rindschleiden 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell beim «Musée Thillenvogtei», Randschelt-103.jpg|center|105x110px]] || Mat Peschtfäiler um Daach, se gouf 1904 restauréiert
|-
| [[Recken]]||[[Gemeng Miersch|Miersch]] || || Eck ''rue Principale'' mat ''Um Lehm''|| {{Coor dms|49|45|4.4|N|6|5|01.3|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Reckange Um Lehm 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Reckange Um Lehm 02.jpg|center|105x110px]] || D'Weekapell ''Um Lehm'' gouf no enger Restauratioun de 4. Juli 2016 wärend der Eenelterpressessioun nei ageweit.&lt;ref&gt;''Eng historesch Plaz'' - Aweiung vun der Weekapell ''Um Lehm'', am [[Luxemburger Wort]] vum 12. Juli 2016 S.65&lt;/ref&gt;
|-
| [[Reckeng op der Mess]] ||[[Gemeng Reckeng op der Mess|Recken]] || || Beim Haus Nr 1, rue de la Fontaine || {{Coor dms|49|33|47.3|N|6|0|22.9|O}} || [[Fichier:Weekapell, 1, rue de la Fontaine, Reckeng-102.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell, 1, rue de la Fontaine, Reckeng-104.jpg|center|105x110px]] || Häerz-Jesu Kapell, déi net op der Kaart verzeechent ass an och net um Site vun der Par ernimmt gëtt
|-
| [[Reckeng op der Mess]] ||[[Gemeng Reckeng op der Mess|Recken]] || || Beim Haff op Nr 8, rue de la Fontaine || {{Coor dms|49|33|45|N|6|0|21.8|O}} || [[Fichier:Weekapell, 8, rue de la Fontaine, Reckeng-102.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell, 8, rue de la Fontaine, Reckeng-103.jpg|center|105x110px]] || Häerz-Jesu Kapell
|-
| [[Reckeng op der Mess]] ||[[Gemeng Reckeng op der Mess|Recken]] || || Beim Haff op Nr 16, rue de la Montée|| {{Coor dms|49|33|42.5|N|6|0|33.3|O}} || [[Fichier:Weekapell,16 rue de la Montée, Reckeng-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell,16 rue de la Montée, Reckeng-103.jpg|center|105x110px]] || Op der Säit eng [[Tak]] mat der Joreszuel 1607, hanne gouf e Stéck vun engem Weekräiz agebaut
|-
| [[Reckeng op der Mess]] ||[[Gemeng Reckeng op der Mess|Recken]] || 1949 || Beim Haff op Nr 89, Jean-Pierre-Hilger Strooss|| {{Coor dms|49|33|40.7|N|6|0|27.4|O}} || [[Fichier:Weekapell, 89, rue JP Hilger, Reckeng-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell, 89, rue JP Hilger, Reckeng-102.jpg|center|105x110px]] || Muttergottes-Kapell,&lt;br&gt;''Famille G.-Sch. 1949''
&lt;!-- |-
| [[Réiden op der Atert]]||[[Gemeng Réiden op der Atert|Réiden op der Atert]] || || || || || ||
|-
| [[Reiland]]||[[Gemeng Hiefenech|Hiefenech]] || || || || || ||
|-
| [[Reiler]]||[[Gemeng Clierf|Clierf]] || || || || || ||
|-
| [[Réimech]] || [[Gemeng Réimech|Réimech]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Réiser]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || 1995 || Gaalgebierg (bei der {{N3}}) || {{Coor dms|49|32|47.8|N|6|10|25.3|O}} || [[Fichier:Luxembourg Roeser St Donatus chapel right.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:St Donatus' chapel Roeser int.jpg|center|105x110px]] || [[Donatuskapell zu Réiser]]
|-
| [[Réiser]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || 1897|| Um Eck vun der Uelzechtstrooss an der Brillstrooss || {{Coor dms|49|32|41.3|N|6|8|48.56|O}} || [[Fichier:Réiser, Weekapell, rue du Brill.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Réiser, Weekapell, rue du Brill-001.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell &quot;a Bûrzen&quot; ass dem Hl. Donatus geweit.
|-
| [[Réiser]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || || rue Marguerite Thomas-Clement|| {{Coor dms|49|32|43.3|N|6|8|54.94|O}} || [[Fichier:Réiser, Weekapell, rue Thomas-Clement.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Réiser, Weekapell, rue Thomas-Clement-001.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell &quot;an Hengen&quot; ass dem Hl. Donatus an dem Hl. Rochus geweit. E puer Haiser weider steet och e Weekräiz.
|-
| [[Réiser]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || 1850|| an der Uelzechtstrooss || {{Coor dms|49|32|37.0|N|6|8|46.44|O}} || [[Fichier:Réiser, Weekapell, Uelzechtstrooss a.jpg|center|105x110px]] || [[ Fichier:Réiser, Weekapell, Uelzechtstrooss b.jpg|center|105x110px]] || D'restauréiert &quot;Ënnescht Kapell&quot; steet bei der Afaart vun engem fréiere Bauerewiesen.
|-
| [[Réiser]] || [[Gemeng Réiser|Réiser]] || || an der Grand Rue beim Haus 23 || {{Coor dms|49|32|34.8|N|6|8|50.3|O}} || [[Fichier:Weekapellchen Roeser Grand Rue.jpg|center|105x110px]] || || 
&lt;!-- |-
| [[Rëmeleng]] || [[Gemeng Rëmeleng|Rëmeleng]] || || || || || || ---&gt;
|-
| [[Rëmerschen]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || Um [[CR152]] tëscht Rëmerschen a Wëntreng || {{Coor dms|49|29|42.08|N|6|21|10.93|O}} || [[Fichier:Weekapell Pietà, CR152 Wäistroos tëscht Wëntreng a Rëmerschen-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Pietà, CR152 Wäistroos tëscht Wëntreng a Rëmerschen-102.jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!---|-
| [[Réngel]]||[[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || || || || ||
|-
| [[Ried]]||[[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || || || || || ||
|-
| [[Riedgen]]||[[Gemeng Reckeng op der Mess|Recken]] || || || || || ||
|- 
| [[Rippeg]] ||[[Gemeng Bech|Bech]] || || || || || ||
|-
| [[Rodange]]||[[Gemeng Péiteng|Péiteng]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Rolleng (Bous)|Rolleng]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || || rue d'Assel 2 || {{Coor dms|49|33|07.5|N|06|18|45.7|O}} || [[Fichier:Kapellchen Rolleng Bus-001.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Kapellchen Rolleng Bus-002.jpg|center|105x110px]] || Gouf nom [[Éischte Weltkrich]] vun der Famill Greiveldinger vun der fréierer Rollenger Millen opgeriicht&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pp|issue:842335|article:DTL153|query:Wegkreuz Landeschronik: Bous] am [[Luxemburger Wort]] vum 16. Februar 1946&lt;/ref&gt;
|-
| [[Rolleng (Bous)|Rolleng]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || || Kräizung rue d'Assel - rue des Prés || {{Coor dms|49|33|0.8|N|6|19|0.7|O}} || [[Fichier:Kapellchen Rolleng Bus.jpg|center|105x110px]] || || 
&lt;!-- |-
| [[Rolleng (Miersch)|Rolleng]] ||[[Gemeng Miersch|Miersch]] || || || || || ||
|- 
| [[Rolleng (Péiteng)|Rolleng]]||[[Gemeng Péiteng|Péiteng]] || || || || || ||
|-
| [[Rombech]]||[[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || || || || ||
|-
| [[Roudemer]]|| [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]] || || || || || ||
|-
| [[Rouderssen]]||[[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Rouscht (Biissen)|Rouscht]] || [[Gemeng Biissen|Biissen]] || ëm 1945/46 || op der [[Nationalstrooss 7|N7]] || {{coor dms|49|47|31.55|N|06|05|55.63|O}} || [[File:Kapell Ley Rouscht.jpg|center|105x110px]]|| ||Gouf vun der Famill Ley déi deemools en Haff um Rouscht hat, opgeriicht, well dee vun alliéierte Bombardementer wéinst dem däitsche Fluchfeld niewendru, verschount gi war. 
|-
| [[Rouspert]] || [[Gemeng Rouspert|Rouspert]] || 1902 gebaut, 1982 restauréiert || um [[CR372A]] laanscht der [[Sauer]] ||{{Coor dms|49|48|14.3|N|6|30|57.8|O}} || [[Fichier:Kapellche Rouspert.JPG|center|105x110px]] || [[Fichier:Kapellche Rouspert-001.JPG|center|105x110px]] || Als Undenken un déi 9 Leit, déi den [[13. Mee]] [[1832]] do an der [[Sauer]] erdronk sinn&lt;ref&gt;Jos A. Massard, [https://www.academia.edu/143865521/Tragisches_Ende_einer_religi%C3%B6sen_Feier Tragisches Ende einer religiösen Feier. Am 13. Mai 1832 ertrinken neun Menschen zwischen Ralingen und Rosport in der Sauer], academia.eu, gekuckt de 16.02.2026&lt;/ref&gt;.
&lt;!-- |-
| [[Rued (Ell)]] ||[[Gemeng Ell|Ell]] || || || || || ||
|-
| [[Rued (Simmer)]] ||[[Gemeng Simmer|Simmer]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Rued-Sir]] ||[[Gemeng Betzder|Betzder]] || || [[CR134]] 12, rue d'Olingen || {{Coor dms|49|39|57.7|N|6|18|04.9|O}}|| [[Fichier:Weekapell CR134 12a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell CR134 12b.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Rued-Sir]] ||[[Gemeng Betzder|Betzder]] || || [[CR134]] 21, rue d'Olingen vis-à-vis vum ale Paschtoueschhaus || {{Coor dms|49|40|01.7|N|6|18|04.4|O}}|| [[Fichier:Weekapell CR134 21a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell CR134 21b.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
| [[Rueder]]|| [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || || || || || --&gt;
|}

== S ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
|-
| [[Sandweiler]] || [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]] || || Un der [[Nationalstrooss 28]], vu Sandweiler aus op der rietser Säit, kuerz vrum [[Prisong vu Schraasseg|Prisong]] || {{Coor dms|49|36|33.7|N|06|14|12.5|O}} || [[Fichier:Kapell Sandweiler RN28.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Statu Kapell Sandweiler RN28.jpg|center|105x110px]] || Mat enger Statu vun der [[Thérèse vu Lisieux]].
|-
| [[Sandweiler]] || [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]] || || ''rue de la Chapelle''&lt;br&gt;&quot;Kapellebierg&quot; || {{Coor dms|49|37|02.6|N|06|12|42.1|O}} || [[Fichier:Sandweiler Kapell um Kapellebierg.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Sandweiler Stee Altor fréier Kapell.jpg|center|105x110px]] ||Ersatz fir eng PressessiounsKapell, déi 2005 zerstéiert gouf.&lt;br&gt;Op der rietser Foto den Altorstee vun der fréierer Kapell, queesch vis-à-vis beim Haus Nr 24.
|-
| [[Sandweiler]] || [[Gemeng Sandweiler|Sandweiler]] || || Beim Haus Nr 77 an der Haaptstrooss ([[Nationalstrooss 2]]) || {{Coor dms|49|36|48.9|N|06|13|34.9|O}} || [[Fichier:Weekapell, 77, Rue Principale, Sandweiler-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 77, Rue Principale, Sandweiler-103.jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!-- |-
| [[Scheedgen]] || [[Gemeng Konsdref|Konsdref]] || || || || || ||
|-
| [[Schëffleng]] ||[[Gemeng Schëffleng|Schëffleng]] || || || || || ||---&gt;
|-
| [[Scheierhaff (Kanech)|Scheierhaff]] || [[Gemeng Lenneng|Lenneng]] || || Uewe beim Agang vum Scheierhaff || {{Coor dms|49|35|30.95|N|06|18|52.55|O}} || [[Fichier:Scheierhaff Kapell-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Scheierhaff Kapell-107.jpg|center|105x110px]] || 
&lt;!---
|-
| [[Schëndels]] ||[[Gemeng Miersch|Miersch]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Schengen]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || Plaz bei der Kräizung vu Wäistrooss a Seckerbaach || {{Coor dms|49|28|33.4|N|06|21|56.5|O}} || [[Fichier:Monument aux Morts Schengen 02.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Monument aux Morts Schengen 03.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell ass och de [[Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg (S)|Monument aux Morts vu Schengen]]
|-
| [[Schengen]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || 45A, Wäistrooss ([[CR152]]) || {{Coor dms|49|28|19.98|N|06|21|56.85|O}} || [[Fichier:Weekapell, Wäistrooss, Schengen-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Wäistrooss, Schengen-102.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Schengen]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || Wee um Markusbierg|| {{Coor dms|49|28|30.6|N|06|21|51.6|O}} || [[Fichier:MADONNA STATUE in Markusbierg, LU.jpg|center|105x110px]] || || 
|-
| [[Schëtter]] || [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] || || Bei der Barriär an der Kanecherstrooss ([[CR188]]) || {{Coor dms|49|37|16.09|N|06|16|0.63|O}} || [[Fichier:Weekapell, Kanecherstrooss zu Schëtter-101.jpg|center|105x110px]] || ||
|-
| [[Schëtter]] || [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] || || Al-Schëtter: Baussen um Haff, 7, Rue du Village || {{Coor dms|49|37|11.72|N|06|16|16.13|O}} || [[Fichier:Weekapell, 7, Rue du Village, Schëtter-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 7, Rue du Village, Schëtter-102.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Schëtter]] || [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] || || Al-Schëtter: 6, Sentier de l'Église|| {{Coor dms|49|37|13.61|N|06|16|18.09|O}} || [[Fichier:Weekapell, 6, Sentier de l'Église, Schëtter-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 6, Sentier de l'Église, Schëtter-104.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!---|-
| [[Schiltzbierg]]|| [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || || || || || ||
|-
| [[Schlënnermanescht]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || || || || || ||
|-
| [[Schous]] || [[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || || || || || ||
|-
| [[Schraasseg]] || [[Gemeng Schëtter|Schëtter]] || || || || || ||
|-
| [[Schrondweiler]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Schuller]] || [[Gemeng Dippech|Dippech]] || || ''rue du Neuf Septembre'' || {{Coor dms|49|34|49.1|N|05|57|18.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Schouweiler rue du Neuf Septembre 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Schouweiler rue du Neuf Septembre 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Schweech]] ||[[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || || 34, Kräizbucherstrooss || {{Coor dms|49|43|19.86|N|05|55|15.97|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Kräizbucherstrooss Schweich 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Kräizbucherstrooss Schweich 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Schwéidsbeng]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || 1962? ||110, Wäistrooss || {{Coor dms|49|30|32.03|N|06|21|22.84|O}} || [[Fichier:Weekapell, 110, Wäistrooss, Schwéidsbeng-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 110, Wäistrooss, Schwéidsbeng-102.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
| [[Selschent]] || [[Gemeng Eschweiler|Eschweiler]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Sëll]] || [[Gemeng Sëll|Sëll]] || 1924 || 7, Duerfstrooss ||{{Coor dms|49|43|38.66|N|05|59|05.55|O}} || [[Fichier:Sëll, Weekapell, Duerfstrooss 7-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Sëll, Weekapell, Duerfstrooss 7-102.jpg|center|105x110px]] || D'Kapellche steet op engem Privatterrain. 
&lt;!-- |-
| [[Senneng]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || || || || || ||
|-
| [[Sennengerbierg]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Simmer]] || [[Gemeng Simmer|Simmer]] || || Areler Strooss 38 || {{Coor dms|49|42|06.3|N|05|57|51.2|O}} || [[Fichier:Weekapell Simmer.jpg|center|105x110px]] || || donieft steet e Weekräiz
|-
| [[Sir (Uertschaft)|Sir]] || [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]] || || Um Bauerenhaff, Rochusstrooss 13 ([[CR315]]) || {{Coor dms|49|54|02.5|N|05|46|32.2|O}} || [[Fichier:Sir Weekapell 1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 13, rue Saint-Roch, Sir-102.jpg|center|105x110px]] || An der Kapell steet e Weekräiz vu 1723, ma grad sou wéi den Haff ass d'Kapell net méi am beschten Zoustand. {{Commonscat|Weekapell, 13, rue Saint-Roch (Sir)|}} 
|-
| [[Sir (Uertschaft)|Sir]] || [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]] || || [[CR315]] Rochusstrooss 14 || {{Coor dms|49|54|01.5|N|05|46|28.5|O}} || [[Fichier:Sir Weekapell 2.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 18, rue Saint-Roch, Sir-102.jpg|center|105x110px]] || 't schéngt wéi wann d'Kapellchen an en &quot;Insektenhotel&quot; ëmfonctionéiert gouf. {{Commonscat|Weekapell, 18, rue Saint-Roch (Sir)|}}
|-
| [[Sir (Uertschaft)|Sir]] || [[Gemeng Bauschelt|Bauschelt]] || || [[CR315]] Rochusstrooss 22, op der Kräizung mam Stackbeerg|| {{Coor dms|49|53|59.7|N|05|46|24.2|O}} || [[Fichier:Sir weekapell 3.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Sir Weekapell 3 bannen.jpg|center|105x110px]] ||An der Kapell e grousst Kräiz, vläit e Missiounskräiz, eng Jousefs-Statu an eng Koppel Engelcher. {{Commonscat|Weekapell, rue Saint-Roch / Stackbeerg (Sir)|}}
|-
| [[Siren]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || || Am Ausgank vu Siren, Richtung [[Duelem (Réimech)|Duelem]], um [[CR154]]|| {{Coor dms|49|33|47.23|N|6|13|21.68|O}} ||[[Fichier:SirenDonatiusKapell.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:SirenDonatius.jpg|center|105x110px]] || Hannert der Donatuskapell steet déi bemierkenswäert [[Eech zu Siren]]. Tëscht der Kapell an der Strooss entspréngt déi a Stee gefaasst Quell vun der [[Sir (Baach)|Sir]]. 
&lt;!-- |-
| [[Siwwenaler]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Soller]] || [[Gemeng Wanseler|Wanseler]] ||ëm 1870 || Beim Haff 12, rue Jean-Baptiste-Determe ([[CR309]]), eng 70m weider dovu Richtung [[Donkels]]|| {{Coor dms|49|57|54.4|N|05|49|38.3|O}} || [[Fichier:Weekapell zu Soller-102.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell zu Soller-101.jpg|center|105x110px]] || An der Kapell steet e schéint Weekräiz vun deem ugeholl gëtt, datt et vum Enn vum 18. Joerhonnert ass, also en ettlech Joer méi al ass wéi d'Kapell. Den Haff, hautdesdaags deen eenzege Bauerebetriib an der Uertschaft, gouf vum Jean-Nicolas Determe gebaut, deem d'Ierfschaft vu sengem Brudder, dem [[Jean-Baptiste Determe]], dëst erméiglecht huet.
|-
| [[Sprénkeng]] || [[Gemeng Dippech|Dippech]] || || ''rue du Moulin'' || {{Coor dms|49|34|53.2|N|05|57|45.2|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle Sprinkange rue du Moulin 01.jpg|center|105x110px]]|| [[Fichier:Wegkreuz Sprinkange rue du Moulin 02.jpg|center|105x110px]]||
&lt;!-- |-
| [[Stackem]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Stadbriedemes]] || [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]] || || Wäistrooss 15A || {{Coor dms|49|33|53.7|N|06|22|01.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Stadtbredimus, Wäistrooss 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Stadtbredimus, Wäistrooss 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Stadbriedemes]] || [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''Wäistrooss - Lauthegaass'' || {{Coor dms|49|33|58.5|N|06|21|48.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Stadtbredimus, Lauthegaass - Wäistrooss 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Stadtbredimus, Lauthegaass - Wäistrooss 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Stadbriedemes]] || [[Gemeng Stadbriedemes|Stadbriedemes]] || || Lauthegaass 12 || {{Coor dms|49|33|52.1|N|06|21|51.4|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Stadtbredimus, Lauthegaass 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Stadtbredimus, Lauthegaass 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Steebrécken]] || [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] || ||''rue de Luxembourg 71 A'' || {{Coor dms|49|32|26.9|N|06|02|08.5|O}}|| [[Fichier:Wegkapelle 1 Pontpierre rue de Luxembourg 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle 1 Pontpierre rue de Luxembourg 02.jpg|105x110px]] ||
|-
| [[Steebrécken]] || [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] || ||''rue de Luxembourg 14'' || {{Coor dms|49|32|12.7|N|06|01|46.3|O}} || [[Fichier:Wegkapelle 2 Pontpierre rue de Luxembourg 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle 2 Pontpierre rue de Luxembourg 02.jpg|105x110px]] ||
|-
| [[Steebrécken]] || [[Gemeng Monnerech|Monnerech]] || ||''rue de l'École 2'' || {{Coor dms|49|32|2.87|N|06|01|49.76|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Pontpierre 2 rue de l'École 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Pontpierre 2 rue de l'École 02.jpg|105x110px]] || Nieft engem fréiere Bauerenhaff, deen zanter Oktober 2023 als kulturell Ierwe virgesinn ass
|-
| [[Steesel]] || [[Gemeng Steesel|Steesel]] || || ''Rue de l'École'' || {{Coor dms|49|40|39.75|N|06|07|20.66|O}} || [[Fichier:Steesel, Muttergotteskapell.jpg|center|105x110px]] || || Eng modern Muttergotteskapell, warscheinlech a Relatioun mam Nopeschhaus wou bis vrun e puer Joer Nonne gewunnt hunn.
|-
| [[Steesel]] || [[Gemeng Steesel|Steesel]] || || Um Eck vun der ''Rue Basse'' an der ''Place de l'Église'' || {{Coor dms|49|40|35.98|N|06|07|22.49|O}} || [[Fichier:Steesel, Kapell rue basse.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Steesel, Detail Kapell rue basse.jpg|center|105x110px]] || 
|-
&lt;!-- |-
| [[Steeën]] || [[Gemeng Ärenzdall|Ärenzdall]] || || || || || ||
|-
| [[Steenem]] || [[Gemeng Rouspert|Rouspert]] || || || || || ||
|-
| [[Steesel]] || [[Gemeng Steesel|Steesel]] || || || || || ||
|-
| [[Stengefort]] || [[Gemeng Stengefort|Stengefort]] || || || || || || --&gt; 
|-
| [[Stolzebuerg]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || || ''Rue de Putscheid'', géigeniwwer vum Haus 4a || {{Coor dms|49|57|56.0|N|06|09|56.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Stolzembourg, rue de Putscheid 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Stolzembourg, rue de Putscheid 02.jpg|center|105x110px]] || Muttergotteskapell
|-
| [[Stolzebuerg]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || || ''Rue des Mines 5a'' || {{Coor dms|49|58|00.5|N|06|09|53.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Stolzembourg, rue des Mines 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Stolzembourg, rue des Mines 02.jpg|center|105x110px]] || Kapell vun der Famill Zanter, déi wärend der Ëmsiidlung a [[Schlesien]] geschwuer huet, eng Kapell opzeriichten wa se nees glécklech zeréck an d'Heemecht kéim. wat 1945 och geschitt ass. D'Kapell ass der Muttergottes vu Lourdes geweit.
|-
| [[Stolzebuerg]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || || ''Rue Principale'',&lt;br&gt;tëscht den Haiser Nr. 2 a 4 || {{Coor dms|49|57|50.6|N|06|10|05.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Stolzembourg, 2-4 rue Principale 01.jpg|center|105x110px]] || || Haupeschkapell
|-
| [[Stolzebuerg]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue Principale'' - ''rue du Faubourg'' || {{Coor dms|49|57|47.9|N|06|10|09.3|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Stolzembourg, rue Principale - rue du Faubourg 01.jpg|center|105x110px]] || || Donatuskapell
&lt;!-- |-
| [[Stroossen]] || [[Gemeng Stroossen|Stroossen]] || || || || || || --&gt; 
|-
| [[Suessem]] || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || || beim [[Schlass Suessem]] || {{Coor dms|49|32|37.3|N|05|55|31.0|O}} || [[Fichier:Weekappell1.jpg|center|105x110px]] || || 
|}

== T ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
| [[Tandel]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]] || || || || || ||
|-
| [[Téiteng]] || [[Gemeng Keel|Keel]]|| || || || || ||  --&gt;  
|-
| [[Tënten]] || [[Gemeng Tënten|Tënten]] || 1925 || op der [[Nationalstrooss 12|N12]] (Rue de Luxembourg) beim Haus 18, beim Eck mat der Rue de Greisch || {{Coor dms|49|43|01.7|N|06|00|31.1|O}} || [[Fichier:Weekapell Tënten N12-18 (1).jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Tënten N12-18 (2).jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Tënten]] || [[Gemeng Tënten|Tënten]] || || op der N12 (Rue de Luxembourg) beim Haus 26, um Eck mat der Rue du Bois || {{Coor dms|49|42|56.1|N|06|00|41.4|O}} || [[Fichier:Weekapell Tënten N12-26 (1).jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Tënten N12-26 (2).jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Tënten]] || [[Gemeng Tënten|Tënten]] || || an der rue Brouch, vis-à-vis vum Bauerenhaff op 9, rue de Brouch || {{Coor dms|49|43|7.07|N|06|00|36.79|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Tuntange rue de Brouch 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Tuntange rue de Brouch 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Tënten]] || [[Gemeng Tënten|Tënten]] || || an der rue de l'Église, vis-à-vis vum Bauerenhaff op 6, rue de Hollenfels || {{Coor dms|49|43|01.2|N|06|00|39.78|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Tuntange rue de l'Église 01.jpg|center|105x110px]] ||  [[Fichier:Wegkapelle Tuntange rue de l'Église 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Toodler]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || An der Haaptstrooss [[CR314]] bei der [[Kierch Toodler|Kierch]] || {{Coor dms|49|54|38.1|N|05|59|40.8|O}} || [[Fichier:Tadler chapelle et église paroissiale.jpg|center|105x110px]] || ||
|-
| [[Toodler]] || [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]] || || An der Haaptstrooss || {{Coor dms|49|54|38|N|05|59|44.1|O}} || [[Fichier:Tadler chapelle des 14 saints auxiliateurs 02.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Tadler chapelle des 14 saints auxiliateurs.jpg|center|105x110px]] || Kapell vun de 14 Nouthëllefer
&lt;!-- |-
| [[Tratten]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
|-
| [[Trätterstrooss]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Trënteng]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || || rue Principale, vis-àvis vum Haus Nr 17 || {{Coor dms|49|34|15.4|N|06|16|48.1|O}} || [[Fichier:Trënteng Kapellchen rue Principale.jpg|center|105x110px]] || || 
|-
| [[Trënteng]] || [[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || || rue Principale, beim Haus Nr 2|| {{Coor dms|49|34|21.34|N|06|16|49.97|O}} || [[Fichier:Jousefskapellchen, Trënteng.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Jousefskapellchen, Trënteng-001.jpg|center|105x110px]] || Mat enger Statu vum Hellege Jousef 
|}

== U ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
|-
| [[Ueschdref]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || 1907 || Bei der Ënnerféierung vum [[CR309]] ënnert der {{N27}} nërdlech vun Ueschdref || {{Coor dms|49|51|50.2|N|05|50|31.1|O}} || [[Fichier:Donatuskapelle Arsdorf 04.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Donatuskapelle Arsdorf 03.jpg|center|105x110px]] || Kuckt och: [[Donatuskapell zu Ueschdref]] &lt;br&gt;{{Commonscat|Chapelle Saint-Donat (Arsdorf)|Donatuskapell Ueschdref}}
|-
|[[Ueschdref]] ||[[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || 1907 ||''rue du Lac''|| {{Coor dms|49|51|43.0|N|05|50|42.9|O}} || [[Fichier:Teeschekapell Uerschdref.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Teeschekapell Theresia Lisieux.jpg|center|105x110px]] || Teeschekapell - Dës Kapell läit um selwechte Kamm wéi d'[[Donatuskapell zu Ueschdref|Donatuskapell]] a gouf vun der Famill Hoffmann opgeriicht. Si ass der Hl [[Thérèse vu Lisieux]] geweit. D'Statu bannenan staamt aus der [[Kierch Ueschdref|Ueschdrëffer Kierch]]. Bei der Renovéierung an den 1970er Jore koum s'an dës Kapell.
|-
&lt;!-- |-
| [[Uespelt]]|| [[Gemeng Fréiseng|Fréiseng]] || || || || || || 
|- |
| [[Uesweller]] || [[Gemeng Rouspert|Rouspert]] || || || || || ||
|-
| [[Ueweraanwen]] || [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]] || || || || || || --&gt;
|- 
| [[Uewerdonwen]] || [[Gemeng Fluessweiler|Fluessweiler]] || || Kräizung: ''rue de l'Église'' a ''rue de la Moselle'' || {{Coor dms|49|39|2.4|N|6|23|57.2|O}} || [[Fichier:Weekapell, Rue de l'Église, Uewerdonwen-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Rue de l'Église, Uewerdonwen-102.jpg|center|105x110px]] || An der Kapell ass eng kleng Lourdes-Grott ënnerbruecht
|- 
| [[Uewereesbech]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || Kräizung «Fëschmaart» an «Am Becherduerf» || {{Coor dms|50|00|19.51|N|06|08|46.54|O}} || [[Fichier:Uewereesbech, Weekapell Am Becherduerf-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Uewereesbech, Weekapell Am Becherduerf-102.jpg|center|105x110px]] ||
|- 
| [[Uewerfeelen]] || [[Gemeng Feelen|Feelen]] || ||Um Eck Route d'Arlon / Route de Colmar-Berg ||{{Coor dms|49|50|49.05|N|06|02|05.41|O}} ||[[Fichier:Weekapell, Route de Colmar-Berg, Oberfeulen-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Route de Colmar-Berg, Oberfeulen-103.jpg|center|105x110px]] || Häerz-Jesu Statu an Engelmolerei
&lt;!-- |- 
| [[Uewerglabech]] || [[Gemeng Noumer|Noumer]] || || || || || || --&gt;
|- 
| [[Uewerkäerjeng]] || [[Gemeng Käerjeng|Käerjeng]] || || ''rue de Bascharage'' || {{Coor dms|49|34|30.4|N|05|54|33.1|O}} || [[Fichier:Chapelle Hautcharage 51, rue de Bascharage.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Chapelle Hautcharage 51, rue de Bascharage 02.jpg|center|105x110px]] || Kuckt och:&lt;br&gt;[[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Käerjeng]] Nr. 43-9
&lt;!-- |- 
| [[Uewerkolpech]] || [[Gemeng Ell|Ell]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Uewerkuer]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || 1953 || ''Bieleserstrooss 24'' || {{Coor dms|49|30|53.3|N|05|53|45.6|O}} || [[Fichier:Weekapell Uewerkuer1.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Uewerkuer2.jpg|center|105x110px]] || Initialen: BB
&lt;!-- |- 
| [[Uewerpallen]] || [[Gemeng Biekerech|Biekerech]] || || || || || ||
|- 
| [[Uewerwampech]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
|- 
| [[Uewerwuermeldeng]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Useldeng]] || [[Gemeng Useldeng|Useldeng]] || ||Vis-à-vis vum Haus 8, rue de Boevange ([[Nationalstrooss 22]]) || {{Coor dms|49|46|11.94|N|5|58|49.77|O}} || [[Fichier:Weekapell mat Weekräiz, rue de Boevange, Useldeng-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell mat Weekräiz, rue de Boevange, Useldeng-102.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Useldeng]] || [[Gemeng Useldeng|Useldeng]] || ||Net wäit vum Kierfecht, um Wee ''Bei der Kapell'' || {{Coor dms|49|46|20.64|N|5|59|11.85|O}} || [[Fichier:Weekapell, Bei der Kapell, Useldeng-101.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell, Bei der Kapell, Useldeng-103.jpg|center|105x110px]] || 
|}

== V ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
|-
&lt;!-- | [[Veianen|Veianen oder Veinen]] || [[Gemeng Veianen|Veianen]] || || || || || ||
|- --&gt;
| [[Viichten]] || [[Gemeng Viichten|Viichten]] || || Kräizung Rue Principale  mat der Rue de la Chapelle || {{Coor dms|49|48|06.4|N|06|00|17.8|O}} || [[Fichier:Weekapell Viichten 6b.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Viichten 6c.jpg|center|105x110px]] &lt;br&gt;  [[Fichier:Weekapell Viichten 6d.jpg|center|105x110px]] || Aschrëft um Fouss vum Weekräiz: ZU EHREN GOTES HABEN &lt;BR /&gt;x HEL x EIMERG x PARINA&lt;BR /&gt;x MERGORG CRIMER&lt;BR /&gt;NICLAS MARX DISES &lt;BR /&gt;CREUZ LASEN AUFRICHT
|- 
| [[Viichten]] || [[Gemeng Viichten|Viichten]] || 1960 || 42, Rue Principale || {{Coor dms|49|48|07.8|N|06|00|14.0|O}} || [[Fichier:Weekapell Viichten 5a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Viichten 5b.jpg|center|105x110px]] || 
|- 
| [[Viichten]] || [[Gemeng Viichten|Viichten]] || || Kräizung Rue Principale mam Krëchelsbierg || {{Coor dms|49|48|09.3|N|05|59|53.6|O}} || [[Fichier:Weekapell Viichten 4a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Viichten 4c.jpg|center|105x110px]] || 
|- 
| [[Viichten]] || [[Gemeng Viichten|Viichten]] || || Rue de l'Église || {{Coor dms|49|48|11.4|N|05|59|44.6|O}} || [[Fichier:Weekapell Viichten 3a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Viichten 3c.jpg|center|105x110px]] ||  [[Fichier:Weekapell Viichten 3b.jpg|center|105x110px]] 
|- 
| [[Viichten]] || [[Gemeng Viichten|Viichten]] || || Kräizung vun der Rte d'Useldange ([[CR305]]) mat der Rue Principale ([[CR306]]), an der Mauer vum Haus 16 || {{Coor dms|49|48|15.9|N|05|59|33.9|O}} || [[Fichier:Weekapell Viichten 2b.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Viichten 2c.jpg|center|105x110px]] ||
|- 
| [[Viichten]] || [[Gemeng Viichten|Viichten]] || || um CR306, Rue Principale, hannert dem Uertsschëld a Richtung [[Groussbus]] || {{Coor dms|49|48|23.3|N|05|59|33.9|O}} || [[Fichier:Weekapell Viichten 1a.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Viichten 1e.jpg|center|105x110px]] ||
|- 
|}

== W ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
| [[Waalsdref]] || [[Gemeng Tandel|Tandel]]|| || || || || ||
|-
|[[Waarken]] || [[Gemeng Ettelbréck|Ettelbréck]] || || || || || || --&gt;
|-
|[[Waasserbëlleg]] || [[Gemeng Mäertert|Mäertert]] || 2010 || op der Esplanade,&lt;br&gt; [[Op der Spatz]] || {{Coor dms|49|42|49.6|N|06|30|19.8|O}} || [[Fichier:&quot;HELLEGEN NEKLOS&quot; , LU.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:&quot;Hellege Néklos&quot;, LU.jpg|center|105x110px]] || modern Kapell fir den hellegen Niklos, de [[Patréiner]] vun de Schëfflsleit
|-
|[[Wäicherdang]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || Tony Bourg Strooss || {{Coor dms|50|02|17.2|N|05|59|08.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle 1 Weicherdange Tony Bourg Strooss 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle 1 Weicherdange Tony Bourg Strooss 03.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell gouf den 1. September 2023 als nationaalt Kulturierwe proposéiert. Kuckt och:&lt;br&gt;[[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Clierf]] Nr. 47-34
|-
|[[Wäicherdang]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || || Kräizung am Agank vu Wäicherdang: CR327 x CR375 || {{Coor dms|50|02|13.2|N|05|58|55.6|O}} || [[Fichier:Wegkapelle 2 Weicherdange CR327-CR375 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wäicherdang Kapell.jpg|center|105x110px]] || 
|-
|[[Wäicherdang]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] || 1903 || Kräizung am Agank vu Wäicherdang: Op der Bouch x Bei der Kapell || {{Coor dms|50|02|24.97|N|05|59|21.9|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Weicherdange Op der Bouch - Bei der Kapell 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Weicherdange Op der Bouch - Bei der Kapell 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
|[[Wäicherdang]] || [[Gemeng Clierf|Clierf]] ||  || 10, Op der Bouch || {{Coor dms|50|02|14.82|N|05|59|19.1|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Weicherdange 10 Op der Bouch 02.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Weicherdange 10 Op der Bouch 03.jpg |center|105x110px]] || 
&lt;!-- |-
|[[Wäiswampech]] || [[Gemeng Wäiswampech|Wäiswampech]] || || || || || || ---&gt;
|-
|[[Wal (Réiden)|Wal]] || [[Gemeng Wal|Wal]] || ||rue Principale (CR307)||{{Coor dms|49|50|09.7|N|05|54|18.7|O}} ||[[Fichier:Weekapell Wal.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell Wal 3.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |-
|[[Waldbëlleg]] || [[Gemeng Waldbëlleg|Waldbëlleg]] || || || || || || ---&gt;
|-
|[[Waldbriedemes]] ||[[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || ||Haaptstrooss ([[CR148]]), vis-à-vis vum Veräinsbau|| {{Coor dms|49|33|25.11|N|06|17|16.0|O}} || [[Fichier:Weekapell CR148 Waldbriedemes-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell CR148 Waldbriedemes-103.jpg|center|105x110px]] || An der Kapell steet e Weekräiz.
|-
|[[Waldbriedemes]] ||[[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || 1919 ||Haaptstrooss ([[CR148]]), queesch vis-à-vis vun der [[Kierch Waldbriedemes|Kierch]]|| {{Coor dms|49|33|23.26|N|06|17|11.26|O}} || [[Fichier:Weekapell Jung-Reuter, Waldbriedemes-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Jung-Reuter, Waldbriedemes-102.jpg|center|105x110px]] || Kapell &quot;Jung-Reuter&quot;.
|-
|[[Waldbriedemes]] ||[[Gemeng Bous-Waldbriedemes|Bous-Waldbriedemes]] || 1866 ||Haaptstrooss ([[CR148]]), Eck 'Um Kiem' a 'Leemeck'|| {{Coor dms|49|33|21.72|N|06|17|06.29|O}} || [[Fichier:Weekapell Marx, Waldbriedemes-102.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell Marx, Waldbriedemes-103.jpg|center|105x110px]] || Kapell &quot;Famill Marx&quot;, bannen e Weekräiz.
&lt;!--- |-
|[[Waldhaff (Bech)]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || || || || || ||
|-
|[[Waldhaff (Nidderaanwen)]]|| [[Gemeng Nidderaanwen|Nidderaanwen]]|| || || || || ||
|-
|[[Walfer]] || [[Gemeng Walfer|Walfer]] || || || || || ||
|-
|[[Wallenduerfer-Bréck]] || [[Gemeng Reisduerf|Reisduerf]] || || || || || ||
|-
|[[Walter]] ||[[Gemeng Lac de la Haute-Sûre|Stauséigemeng]] || || || || || ||
--&gt;
|-
|[[Wanseler]] ||[[Gemeng Wanseler|Wanseler]] || ||Kräizung Thomm / Naerterstrooss ||{{Coor dms|49|58|04.9|N|5|53|38.2|E}}||[[Fichier:Winseler, Weekapell Thomm (101).jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Winseler, Weekapell Thomm (103).jpg|center|105x110px]] ||
|-
|[[Wecker (Biwer)|Wecker]] ||[[Gemeng Biwer|Biwer]] || ||Härebierg ||{{Coor dms|49|41|44.6|N|06|23|15.3|O}} ||  [[File:Wecker, Härebierg chapelle 02, 2024.jpg|110x100px]] || [[File:Wecker, Härebierg chapelle 01, 2024.jpg|110x100px]] ||
|-
|[[Wecker Gare]]|| [[Gemeng Biwer|Biwer]]|| || ||  || || ||
|-
| [[Wegdichen]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue Eisknippchen'' – ''rue du X Septembre''|| {{Coor dms|49|58|17.6|N|05|56|14.0|O}} || [[Fichier:Kapell Wegdichen B 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Kapell Wegdichen.jpg|center|105x110px]] || Kuckt och:&lt;br&gt;[[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Wolz]] Nr. 105-4
&lt;!-- |-
|[[Weiler (Pëtschent)|Weiler]] || [[Gemeng Pëtschent|Pëtschent]] || || || || || ||
|-
|[[Weiler (Wëntger)|Weiler]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || ||
|-
|[[Weilerbaach]] || [[Gemeng Bäerdref|Bäerdref]] || || || || || || --&gt;
|-
|[[Weiler zum Tuer]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || || ''rue des Forges'' || {{Coor dms|49|32|31.7|N|06|11|48.4|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Weiler-la-Tour, rue des Forges 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Weiler-la-Tour, rue des Forges 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
|[[Weiler zum Tuer]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || 1900 || 5, rue de Hassel || {{Coor dms|49|32|37.6|N|06|12|02.0|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Weiler-la-Tour, rue du Château 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Weiler-la-Tour, rue du Château 02.jpg|center|105x110px]] || Kapell Gengler
|-
|[[Weiler zum Tuer]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || || ''rue de Hassel - Kierchepad'' || {{Coor dms|49|32|50.6|N|06|12|14.5|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Weiler-la-Tour, Hassel, Kierchepad 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Weiler-la-Tour, Hassel, Kierchepad 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
|[[Weiler zum Tuer]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || || 11, rue du Schlammestee|| {{Coor dms|49|32|28.7|N|06|11|49.84|O}} || [[Fichier:Weekapell, 11, rue du Schlammestee, Weiler-la-Tour-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 11, rue du Schlammestee, Weiler-la-Tour-104.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, 11, rue du Schlammestee, Weiler-la-Tour-105.jpg|left|105x110px]] Ënnert dem Kräiz steet riets d'Helleg [[Katharina vun Alexandrien]] a lénks d'[[Maria Magdalena]], déi an der fréierer Weiler Kierch och veréiert goufen. D'Kräiz mat den 2 Statue schéngen aus engem Klouschter (Numm?) ze stamen, an dat Weiler Fraen agetruede waren.
|-
|[[Weiler zum Tuer]] || [[Gemeng Weiler zum Tuer|Weiler zum Tuer]] || || Rue du Château, un der Mauer vum Ale Kierfecht || {{Coor dms|49|32|36.07|N|06|11|59.17|O}} || [[Fichier:Weekapell, Rue du Château, Weiler-la-Tour-101.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Weekapell, Rue du Château, Weiler-la-Tour-102.jpg|center|105x110px]] ||
&lt;!-- |- 
| [[Weimeschkierch]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || || || || ||
|-
|[[Welfreng]] || [[Gemeng Duelem|Duelem]] || || || || || || --&gt;
|-
|[[Welleschten]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || An der Gruethiel (Rue de la Chapelle) ||{{Coor dms|49|31|27.42|N|06|20|26.04|O}} || [[Fichier:Weekapell_Rue_de_la_Chapelle_«Gruethiel»,_Wellesteen-101.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Weekapell_Rue_de_la_Chapelle_«Gruethiel»,_Wellesteen-102.jpg|center|105x110px]]||
|-
|[[Welleschten]] || [[Gemeng Schengen|Schengen]] || || An der Réimecher Strooss [[CR152]] ||{{Coor dms|49|31|31.56|N|06|20|33.45|O}} || [[Fichier:Weekapell_Wellesteen,_rue_de_Remich-101.jpg|center|105x110px]]||[[Fichier:Weekapell_Wellesteen,_rue_de_Remich-103.jpg|center|105x110px]]||
&lt;!--|-
| [[Welschent]] || [[Gemeng Buerschent|Buerschent]] || || || || || ||
|-
|[[Welsduerf]] ||[[Gemeng Colmer-Bierg|Colmer-Bierg]] || || || || || ||
|-
|[[Wëlwerwolz]] ||[[Gemeng Kiischpelt|Kiischpelt]]|| || || || || ||
|-
|[[Wëntger]] || [[Gemeng Wëntger|Wëntger]] || || || || || || --&gt;
|-
|[[Wëntreng]] ||[[Gemeng Schengen|Schengen]] || || 38, Wäistrooss ([[CR152]])|| {{Coor dms|49|30|07.19|N|06|21|09.05|O}} || [[Fichier:Weekapell, 38, Wäistrooss, Wëntreng-102.jpg|center|105x110px]] ||[[Fichier:Weekapell, 38, Wäistrooss, Wëntreng-106.jpg|center|105x110px]] || 
|-
|[[Weyer (Uertschaft)|Weyer]] ||[[Gemeng Fëschbech|Fëschbech]] || 1773 || CR101 || {{Coor dms|49|43|32.9|N|06|11|46.3|O}} || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Weyer 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Weyer 02.jpg|center|105x110px]] || Opschrëft: PETRUS KAHN 1773&lt;ref&gt;N. Weins, Auf Wegkreuzfahrt Band III, S.113&lt;/ref&gt;
&lt;!-- |- 
|[[Wilwerdang]] ||[[Gemeng Ëlwen|Ëlwen]] || || || || || || --&gt;
|-
|[[Wolwen]] ||[[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || ''rue de l'Église'' || {{Coor dms|49|49|40.9|N|05|45|50.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Wolwelange rue de l'église 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Wolwelange rue de l'église 02.jpg|center|105x110px]] || 
|-
| [[Wolwen]] || [[Gemeng Rammerech|Rammerech]] || || Kräizung:&lt;br&gt;''rue Principale'' – ''rue de l'Église''|| {{Coor dms|49|49|40.9|N|05|46|02.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Wolwelange rue Principale 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Wolwelange rue Principale 02.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell ass 2014 an engem schlechten Zoustand
&lt;!-- |-
|[[Wolz (Uertschaft)|Wolz]] || [[Gemeng Wolz|Wolz]] || || || || || || --&gt;
|-
|[[Wuelessen]] || [[Gemeng Parc Housen|Parc Housen]] || || ''Am Duerf'' || {{Coor dms|49|59|10.0|N|06|07|32.5|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Wahlhausen, Am Duerf 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Wahlhausen, Am Duerf 02.jpg|center|105x110px]] ||
|-
|[[Wuermer]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || 1868 || ''route Principale'' beim &quot;Hellegenhaischen&quot; a Richtung [[Éinen]] || {{Coor dms|49|36|16.9|N|06|24|02.1|O}} || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Wormeldange route Principale 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Wormeldange route Principale 02.jpg|center|105x110px]] || D'Kapell gouf 1868 gebaut, mä den Numm Hellegenhaische steet scho 1766 op dem Maria-Theresia-Kadaster, soudatt villäicht deemools schonn eng Kapell do stoung. An der Kapell steet d'Kappstéck vun engem Weekräiz an an der Nisch uewendriwwer eng Statu vum hl. Gehanes. D'Statu huet schonn e puermol gewiesselt. 1968 an 1980 gouf d'Kapell renovéiert.&lt;ref&gt;Kapellen aus éiser Géigend S.84&lt;/ref&gt;
|-
|[[Wuermer]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || 1960 || Kräizung vum [[CR146A]] mam [[CR122]] || {{Coor dms|49|37|04.0|N|06|24|06.3|O}} || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Wormeldange CR146A 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle und Wegkreuz Wormeldange CR146A 02.jpg|center|105x110px]] || Kapell vun der Schmäerzhafter Muttergottes. 1952 hat e fréieren Awunner vu Wuermer dem Paschtouer 20.000 Frang iwwerlooss fir de Bau vun enger Weekapell zu Éiere vun der Schmäerzhafter Muttergottes. Den 22. Oktober 1952 huet d'Gemeng de Bau vun der Kapell op engem Terrain vun der Gemeng accordéiert. De Bau gouf no Pläng vum Architekt May gemaach. D'Aweiung war op Ouschteren, de 14. Abrëll 1963. An der Kapell steet d'Kappstéck vun engem Weekräiz, dat fréier déi aner Säit vun der Strooss stoung.&lt;br&gt;Opschrëft: ''MARIA, DU REINE JUNGFRAU, BITTE DEINEN LIEBEN SOHN FÜR UNS, IN UNSERER STERBESTUND''&lt;ref&gt;Einweihung der Kapelle der Schmerzhaften Mutter am Buch &quot;250 Jahre Pfarrei Wormeldingen&quot; S. 64&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kapellen aus éiser Géigend S.83&lt;/ref&gt;
|-
|[[Wuermer]] || [[Gemeng Wuermer|Wuermer]] || 1925 || op der [[Këppchen]] zu Wuermer || {{Coor dms|49|36|52|N|6|24|21.3|O}} || [[Fichier:Donatuskapelle Wormeldange Köppchen 02.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Donatuskapelle Wormeldange Köppchen 04.jpg|center|105x110px]] || {{Méi Info 1|Donatuskapell op der Wuermer Këppchen}}
|}

== Z ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; BORDER=&quot;1&quot; CELLSPACING=&quot;0&quot;
|-
! Uertschaft
! Gemeng
! Joer
! Plaz
! style=&quot;width: 105px;&quot;|Koordinaten
! Bild 1
! Bild 2
! Bemierkungen
&lt;!-- |-
| [[Zéisseng]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || || || || ||
|-
| [[Zens (Stad Lëtzebuerg)|Zens]] || [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]] || || || || || ||
|-
| [[Zëtteg]] || [[Gemeng Bech|Bech]] || || || || || || --&gt;
|-
| [[Zolwer]] || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || || Agank vum Zolwer Schlass&lt;br&gt;an der ''rue du Chäteau'' || {{Coor dms|49|31|34.2|N|5|56|21.2|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Zolwer 02.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Zolwer 03.jpg|center|105x110px]] ||
|-
| [[Zolwer]] || [[Gemeng Suessem|Suessem]] || 1918 || ''rue du Chäteau'' || {{Coor dms|49|31|32.4|N|5|56|21.7|O}} || [[Fichier:Wegkapelle Zolwer rue du Château 01.jpg|center|105x110px]] || [[Fichier:Wegkapelle Zolwer rue du Château 02.jpg|center|105x110px]] || [[Chronogramm]] um Giewel:&lt;br&gt; ''REG'''I'''NA PA'''CI'''S&lt;br&gt;SAN'''C'''T'''I''' '''I'''NTER'''V'''ENT'''I'''ONE '''VIC'''TOR'''I'''S&lt;br&gt;DET PA'''C'''E'''M''' NOB'''I'''S''&lt;br&gt;Gebaut vun der Firma Cordier vun Déifferdeng

&lt;!-- |-
| [[Zowaasch]] || [[Gemeng Déifferdeng|Déifferdeng]] || || || || || || --&gt;
|}

== Literatur ==
* ''Kapellen aus éiser Géigend'', 1982, (Éinen, Gouschteng, Beyren , Fluessweiler, Uewerdonwen, Meechtem, Ohn, Nidderdonwen, Wuermer, Gréiwemaacher - Helfënt, Rehlingen, Nëttel), Ed. LASEP - Zentralschoul Dräibuer, 15. Band vun de Wormer Muselbéicher, Impr. E. Faber, Gréiwemaacher, 152 S.

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Weekräizer zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lourdes-Grotten zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de reliéisen Objeten zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Wayside chapels in Luxembourg|Weekapellen zu Lëtzebuerg}}

{{Referenzen}}

[[Kategorie:Weekapellen zu Lëtzebuerg| ]]
[[Kategorie:Lëschten (Lëtzebuerg)|Weekapellen]]
[[Kategorie:Lëschten (Relioun)|Weekapellen]]</text>
      <sha1>h0id3mgdnfxcxzjanu9r7xmiuam29j5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld E, 14</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103551</id>
    <revision>
      <id>2704894</id>
      <parentid>2591867</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bemierkungen */ ageféiert de 24.11.1960</comment>
      <origin>2704894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3055" sha1="8fnc2a3ojvjmpsmepu9gnb3gljcq8dx" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass en [[Verkéiershiwäisschëld|Hiwäisschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la Route]] dat eng [[Sakgaass]] uweist, eng Strooss, déi net ka benotzt ginn, déi an engem Feldwee ophält oder wou et duerch e [[Verkéiersverbuetsschëld|Verbuetsschëld]] verbueden ass weiderzefueren.

Wann d'Bestëmmungen net fir d'[[Foussgänger]] an d'[[Vëlo]]sfuerer gëllen, oder just net fir eng vun dëse Kategorië vu Benotzer, dann ass d'Symbol vun dëser Benotzerkategorien um Schëld gezeechent.

&lt;gallery perrow=&quot;3&quot; widths=&quot;120&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
Fichier:Luxembourg road sign E,14.svg|Sakgaass
Fichier:Luxembourg road sign diagram E,14 (2) (2018).svg|Sakgaass, ausser fir Foussgänger&lt;ref name=&quot;ageféiert den 1. Mee 2018&quot;&gt;''ageféiert den 1. Mee 2018''&lt;/ref&gt;
Fichier:Luxembourg road sign diagram E,14 (3) (2018).svg|Sakgaass, ausser fir Foussgänger a Cyclisten&lt;ref name=&quot;ageféiert den 1. Mee 2018&quot;/&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Originaltext aus dem Code de la route ==
&lt;blockquote&gt;
Artikel 107 – V. Signaux d'indication&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
« 13. Route sans issue – Le signal E,14 indique une impasse, une voie publique qui est impraticable ou qui se termine en chemin de terre ou en voie sur laquelle la circulation est interdite par un signal d'interdiction ou de restriction. Si les dispositions ne s'appliquent pas aux piétons et aux conducteurs de cycles ou à une de ces catégories d'usagers seulement, le signal porte le symbole de cette ou de ces catégories d'usagers. »
&lt;/blockquote&gt;

== Bemierkungen ==

* D'{{PAGENAME}} ass 1960 am Code de la route agefouert ginn; et war deemools ënnert der Nummer 57 « Voie  sans issue » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1960/11/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.11.1960|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

* Déi verschidde Variante vum Schëld (Sakgaass; Sakgaass, ausser fir Foussgänger an/oder Cyclisten) ginn all ënnert der selwechter Nummer ''E, 14'' gefouert.

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;5&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign E,14 Gréiwelsbarrière.jpg
Luxembourg road sign E,14 Kirchberg.jpg
Luxembourg road sign E,14 (02).jpg|Sakgaass, ausser fir Foussgänger
Luxembourg road sign E,14 (03).jpg|Sakgaass, ausser fir Foussgänger a Cyclisten
Luxembourg road sign E,14a with 6a.jpg|Schëld E, 14 zesumme mam Zousaz 6a, als Variant ier dat neit Schëld 2018 ageféiert gouf
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Diagrams of informatory road signs in Luxembourg|Verkéiershiwäisschëlter}}

{{Navigatioun Verkéiershiwäisschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Hiwäisschëlter (Verkéier)| E114]]</text>
      <sha1>8fnc2a3ojvjmpsmepu9gnb3gljcq8dx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704901</id>
      <parentid>2704894</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:33:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Um Spaweck */</comment>
      <origin>2704901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2979" sha1="3kqvpwbhi8a491x3m8u6wy2keyab3fw" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''{{PAGENAME}}''' ass en [[Verkéiershiwäisschëld|Hiwäisschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la Route]] dat eng [[Sakgaass]] uweist, eng Strooss, déi net ka benotzt ginn, déi an engem Feldwee ophält oder wou et duerch e [[Verkéiersverbuetsschëld|Verbuetsschëld]] verbueden ass weiderzefueren.

Wann d'Bestëmmungen net fir d'[[Foussgänger]] an d'[[Vëlo]]sfuerer gëllen, oder just net fir eng vun dëse Kategorië vu Benotzer, dann ass d'Symbol vun dëser Benotzerkategorien um Schëld gezeechent.

&lt;gallery perrow=&quot;3&quot; widths=&quot;120&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
Fichier:Luxembourg road sign E,14.svg|Sakgaass
Fichier:Luxembourg road sign diagram E,14 (2) (2018).svg|Sakgaass, ausser fir Foussgänger&lt;ref name=&quot;ageféiert den 1. Mee 2018&quot;&gt;''ageféiert den 1. Mee 2018''&lt;/ref&gt;
Fichier:Luxembourg road sign diagram E,14 (3) (2018).svg|Sakgaass, ausser fir Foussgänger a Cyclisten&lt;ref name=&quot;ageféiert den 1. Mee 2018&quot;/&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Originaltext aus dem Code de la route ==
&lt;blockquote&gt;
Artikel 107 – V. Signaux d'indication&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
« 13. Route sans issue – Le signal E,14 indique une impasse, une voie publique qui est impraticable ou qui se termine en chemin de terre ou en voie sur laquelle la circulation est interdite par un signal d'interdiction ou de restriction. Si les dispositions ne s'appliquent pas aux piétons et aux conducteurs de cycles ou à une de ces catégories d'usagers seulement, le signal porte le symbole de cette ou de ces catégories d'usagers. »
&lt;/blockquote&gt;

== Bemierkungen ==

* D'{{PAGENAME}} ass 1960 am Code de la route agefouert ginn; et war deemools ënnert der Nummer 57 « Voie  sans issue » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1960/11/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.11.1960|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

* Déi verschidde Variante vum Schëld (Sakgaass; Sakgaass, ausser fir Foussgänger an/oder Cyclisten) ginn all ënnert der selwechter Nummer ''E, 14'' gefouert.

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;5&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign E,14 Gréiwelsbarrière.jpg
Luxembourg road sign E,14 Kirchberg.jpg
Luxembourg road sign E,14 (02).jpg|Sakgaass, ausser fir Foussgänger
Luxembourg road sign E,14 (03).jpg|Sakgaass, ausser fir Foussgänger a Cyclisten
Luxembourg road sign E,14a with 6a.jpg|Schëld E, 14 zesumme mam Zousaz 6a, als Variant ier dat neit Schëld 2018 ageféiert gouf
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéiershiwäisschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Hiwäisschëlter (Verkéier)| E114]]</text>
      <sha1>3kqvpwbhi8a491x3m8u6wy2keyab3fw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld A, 26</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103632</id>
    <revision>
      <id>2704903</id>
      <parentid>2591653</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>+demi-barrières</comment>
      <origin>2704903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2400" sha1="hl5g9eejb7948t4hhd9omvp0xokf96c" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld
| Bemierkung = vun 1955 bis 2012 war eng Damplokomotiv um Schëld drop
}}
D''''Schëld A, 26''' ass e [[Verkéierswarnschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat e [[Barriär (Eisebunn)|Gleisiwwergank ouni Barriären]] ukënnegt.

== Originaltext aus dem Code de la route: ==
{{Zitat|27. Passage à niveau sans barrières - Le signal A,26 indique l'approche d'un passage à niveau sans barrières ou demi-barrières|Artikel 107 – ''I. Signaux d'avertissement et de danger''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==
* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools (mat enger [[Damplokomotiv]] als Symbol) ënnert der Nummer 9 « Passage à niveau sans barrières » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* de Begrëff vun den hallwe Barriären (''demi-barrières'') ass eréischt 1962 agefouert ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1962/04/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.04.1962|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* eréischt 2012 gouf d'Damplokomotiv mat enger [[Elektresch Lokomotiv|Elektrescher]] ersat an d'Schëld gouf vun A, 27 an A, 26 ëmgenannt.

== Kuckt och ==
Distanzschëlter bis bei de Gleisiwwergank:
* [[Schëld A, 27a]]
* [[Schëld A, 27b]]
* [[Schëld A, 27c]]

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign A,26.jpg|Verkéiersschëld A, 26
Verkehrswarnschild A26.jpg|Fréiert Schëlter A, 27a „Gleisiwwergank ouni Barriären“ mam Distanzschëld (fréier Nummer A, 29a)
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéierswarnschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Warnschëlter (Verkéier)| 126]]</text>
      <sha1>hl5g9eejb7948t4hhd9omvp0xokf96c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704904</id>
      <parentid>2704903</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2400" sha1="640apb5jh093lulnmh5pm25czohrlb1" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld
| Bemierkung = vun 1955 bis 2012 war eng Damplokomotiv um Schëld drop
}}
D''''Schëld A, 26''' ass e [[Verkéierswarnschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]], dat e [[Barriär (Eisebunn)|Gleisiwwergank ouni Barriären]] ukënnegt.

== Originaltext aus dem Code de la route: ==
{{Zitat|27. Passage à niveau sans barrières - Le signal A,26 indique l'approche d'un passage à niveau sans barrières ou demi-barrières|Artikel 107 – ''I. Signaux d'avertissement et de danger''&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==
* D'{{PAGENAME}} gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools (mat enger [[Damplokomotiv]] als Symbol) ënnert der Nummer 9 « Passage à niveau sans barrières » vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/agd/1955/11/23/n1/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques (version initiale)|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* de Begrëff vun den hallwe Barriären (''demi-barrières'') ass eréischt 1962 agefouert ginn&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1962/04/24/n2/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=24.04.1962|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;;
* eréischt 2012 gouf d'Damplokomotiv mat enger [[Elektresch Lokomotiv|elektrescher]] ersat an d'Schëld gouf vun A, 27 an A, 26 ëmgenannt.

== Kuckt och ==
Distanzschëlter bis bei de Gleisiwwergank:
* [[Schëld A, 27a]]
* [[Schëld A, 27b]]
* [[Schëld A, 27c]]

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign A,26.jpg|Verkéiersschëld A, 26
Verkehrswarnschild A26.jpg|Fréiert Schëlter A, 27a „Gleisiwwergank ouni Barriären“ mam Distanzschëld (fréier Nummer A, 29a)
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Navigatioun Verkéierswarnschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Warnschëlter (Verkéier)| 126]]</text>
      <sha1>640apb5jh093lulnmh5pm25czohrlb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schëld E, 15</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103708</id>
    <revision>
      <id>2704915</id>
      <parentid>2591868</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T15:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>agefouert 1971</comment>
      <origin>2704915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2622" sha1="a3s6cs6doz1j08r4fhydk9g7q0onmyq" xml:space="preserve">{{Infobox Verkéiersschëld}}
D''''Schëlter E, 15''' an '''E, 16''' sinn [[Verkéiershiwäisschëld|Hiwäisschëlter]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] déi déi Plaz uweise vu wou aus déi speziell Reegele vun enger [[Autobunn]] gëllen (''Schëld E, 15'') oder net méi gëllen (''Schëld E, 16'').

D'Schëld E, 16 kann och nach gebraucht a widderholl gi fir unzeweisen datt ee bei d'Enn vun der Autobunn kënnt; all Schëld dat sou gebraucht gëtt, weist am ënneschten Deel d'Distanz un, bis bei d'Enn vun der Autobunn.

&lt;gallery perrow=&quot;5&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign E,15.svg|Verkéiersschëld E, 15
Luxembourg road sign E,16.svg|Verkéiersschëld E, 16
&lt;/gallery&gt;

== Originaltext aus dem Code de la route ==
&lt;blockquote&gt;
&lt;br&gt;
{{Zitat|14. Autoroute – Le signal E, 15 indique aux usagers l'endroit à partir duquel s'appliquent les règles spéciales de circulation sur les autoroutes.&lt;br&gt;15. Fin d'autoroute''''' –''''' Le signal E, 16 indique aux usagers l'endroit à partir duquel les règles spéciales de circulation sur les autoroutes cessent d'être applicables. Le signal E, 16 peut également être employé et répété pour annoncer l'approche de la fin d'une autoroute; chaque signal ainsi employé porte dans sa partie inférieure la distance entre son point d'implantation et la fin de l'autoroute.|Artikel 107 – V. Signaux d'indication&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/code/route|Titel=Code de la route - Recueil de législation routière|Gekuckt=29.03.2024|Datum=23.11.1955|Editeur=data.legilux.public|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;}}

== Bemierkungen ==
* D'Schëlter E, 15 an E, 16 sinn 1971 am Code de la route agefouert ginn; se waren deemools ënner den Nummeren 59 a 60 vum Artikel 107 definéiert&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://legilux.public.lu/eli/etat/leg/rgd/1971/01/08/n4/jo|Titel=Arrêté grand-ducal du 23 novembre 1955 portant règlement de la circulation sur toutes les voies publiques|Gekuckt=11.09.2026|Datum=08.01.1971|Editeur=data.legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

==Kuckt och==
*[[Lëscht vun den Autobunnen a Schnellstroossen zu Lëtzebuerg|Lëscht vun den Autobunnen zu Lëtzebuerg]]

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;5&quot; widths=&quot;160&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Luxembourg road sign E,15 &amp; Model 3a (101).jpg
Fichier:Luxembourg road sign E,15.JPG
Fichier:Luxembourg road sign E,16.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Commonscat|E,16 (road sign, Luxembourg)|Schëld E, 16}}

{{Navigatioun Verkéiershiwäisschëlter}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Hiwäisschëlter (Verkéier)| E115]]</text>
      <sha1>a3s6cs6doz1j08r4fhydk9g7q0onmyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Éisträich-Ungarn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114126</id>
    <revision>
      <id>2704893</id>
      <parentid>2690228</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2704893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6369" sha1="j9hm685fi00wxhw2uu6wflbmmxbq172" xml:space="preserve">{{Infobox Land
 | Numm = Éisträichesch-Ungaresch Monarchie&lt;br&gt;''[[Ungaresch|hu]]: Osztrák-Magyar Monarchia'' 
 | Fändel =
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel =
 | Wopen = Austria-Hungaria transparency.png
 | Wope Breet =
 | Wopen Artikel = Wope vun Éisträich-Ungarn
 | National Devise =
 | Kaart = Austro-Hungarian Monarchy (1914).svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Däitsch]] an [[Ungaresch]]
 | Haaptstad = [[Wien]] a [[Budapest]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = [[Konstitutionnell Monarchie]]n
 | Landeschef Titel = 
 | Landeschef = 
 | Regierungschef Titel = 
 | Regierungschef = 
 | Fläch Plaz =
 | Total Fläch = 675.964,89 km² (1914)
 | Waasserfläch = 
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 76
 | Grënnung = [[1867]]
 | Virgänger =
 | Onofhängegkeet =
 | Nationalfeierdag =
 | Opléisung = [[31. Oktober]] [[1918]]
 | Nofollger = [[Bosnien an Herzegowina]]&lt;br&gt;[[Polen]]&lt;br&gt;[[Tschechoslowakei]]&lt;br&gt;[[Ukrain]]
 | Nationalfeierdag = [[12. November]] 
 | Nationalhymn =
 | Wärung = [[Éisträichesch-ungaresch Kroun]] (ATK)
 | Zäitzon = +1
 | Internet TLD =
 | Telefonsprefix = 
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
[[Fichier:Austria-Hungaria transparency.png|thumb|De gemeinsame Wopen (1915–1918)]]
[[Fichier:Austria-Hungary map de.svg|thumb|Kaart vun Éisträich-Ungarn&lt;br&gt;
'''Cisleithanien''' (''hellgiel'')&lt;br&gt;
1. Béimen - 2. Bukowina - 3. Kärnten&lt;br&gt;
4. Krain- 5. Dalmatien - 6. Galizien a Lodomerien&lt;br&gt;
7. Görz a Gradisca; Trieste; Istrien&lt;br&gt;
8. Éisträich ënner der Enns - 9. Mieren&lt;br&gt;
10. Salzburg - 11. Éisträichesch-Schlesien&lt;br&gt;
12. Steiermark - 13. Tiroul
14. Éisträich iwwer der Enns- 15. Vorarlberg&lt;br&gt;
'''Transleithanien''' ''donkelgiel'')&lt;br&gt;
16. Ungarn (mat der [[Vojvodina]] a [[Siwebiergen]])&lt;br&gt;
17. Kroatien a Slawonien&lt;br&gt;
18.'''Bosnien an Herzegowina''' (orange) (18.)]]
Déi '''Éisträichesch-Ungaresch Monarchie''' ([[ungaresch]]: ''Osztrák-Magyar Monarchia''), och '''Monarchie Éisträich-Ungarn''' oder kuerz '''Éisträich-Ungarn''', informell och alt ''k. u. k. Duebelmonarchie'' (k. u. k. = &quot;kaiserlich und königlich&quot;) oder ''Donaumonarchie'' genannt, war den Numm vum Gesamtstaat vum [[Habsburger|Habsburger Räich]] a Mëttel- a Südeurpoa tëscht de Joren 1867 an 1918. En ass entstanen, wéi op der Grondlag vum [[Éisträichesch-ungaresche Kompromëss]] vum 8. Juni 1867, den 21. Dezember dat Joer d'[[Keesertum Éisträich]] verfassungsméisseg an eng Duebelmonarchie ëmgebaut gouf. Den 31.&amp;nbsp;Oktober 1918 ass Ungarn aus där Unioun nees ausgetrueden.

D'éisträichesch-ungaresch Monarchie huet sech aus zwéi Staaten zesummegesat: aus de Kinnekräicher a Länner, déi am ''Reichsrat'' vertruede sinn, inoffiziell ''[[Cisleithanien]]'' an eréischt 1915 offiziell ''Éisträich'' genannt; an de &quot;Länner vun der helleger ungarescher Stiefeskroun&quot;, inoffiziell ''Transleithanien'' (d'[[Leitha]] ass e Floss, deen deelweis d'Grenz gemaach huet). Do derbäi koum [[Bosnien an Herzegowina]], dat zanter 1878 vun Éisträich besat gouf (et war Deel vum [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]]), an dat 1908 als [[Kondominium]] an d'Monarchie averleift gouf.

Wéi am Kompromëss vun 1867 virgesinn, waren déi zwéin (Deel-)Staaten am Verhältnes zuenee gläichberechtegt. De gemeinsame [[Staatschef]] war de ''Keeser vun Éisträich an Apostoulesche Kinnek vun Ungarn'' aus dem Haus [[Habsburg-Loutrengen]]. Vun 1867 bis 1916 war dat de [[Franz Joseph I. vun Éisträich-Ungarn)|Franz Joseph&amp;nbsp;I.]], duerno bis 1918 säi Groussneveu [[Karl I. vun Éisträich-Ungarn|Karl&amp;nbsp;I./IV.]]

Éisträich-Ungarn war mat ronn 676.000&amp;nbsp;km² nom [[Russland|Russesche Keeserräich]] vun der Fläch hier den zweetgréissten (vun 1905 un) a mat 52,8&amp;nbsp;Milliounen Awunner (1914) vun der Populatioun hier no Russland an dem [[Däitscht Räich|Däitsche Räich]] deen drëttgréisste Staat an Europa. Den Territoire huet sech iwwer déi haiteg Staaten [[Éisträich]], [[Ungarn]], [[Tschechien]] (mat enger klenger Ausnam), [[Slowakei]], [[Slowenien]], [[Kroatien]], [[Bosnien an Herzegowina]] erstreckt, souwéi iwwer Deeler vum haitege [[Rumänien]] ([[Transsylvanien]], [[Bukowina|Südbukowina]]), [[Montenegro]], [[Polen]] ([[Galizien|Westgalizien]]), der [[Ukrain]] (Ostgalizien an Nordbukowina), [[Italien]] ([[Trentino-Alto Adige]] an Deeler vu [[Friaul-Julisch Venetien]]) a [[Serbien]] ([[Vojvodina]]).

De Fait, datt duerch de Kompromëss zwar d'Ungarn gezësst goufen, andeems se deenen Däitschsproochege gläichgesat goufen, huet sengersäits zu Spannunge gefouert, well déi aner Vëlker, besonnesch d'Slawen am Norden an am Süden, sech sou benodeelegt gefillt hunn, absënns am ungareschen Deel, wou se [[De jure / de facto|de facto]] duerch Schoul- a Walgesetzer diskriminéiert waren.

Dës Spannungen hunn dann och dozou gefouert, datt den Ierfprënz [[Franz Ferdinand vun Éisträich|Franz Ferdinand]] a seng Fra [[Sophie Chotek|Sophie vun Hohenberg]] an der bosnescher Haaptstad [[Sarajevo]] engem [[Attentat vu Sarajevo|Attentat zum Affer gefall]] sinn, dat haut als Ausléiser vum [[Éischte Weltkrich]] gëllt. Serbesch Nationalisten, déi e grousst Serbie wollten (d.&amp;nbsp;h. mat deenen Deeler, déi zu Éisträich-Ungarn gehéiert hunn, wou Serbe gelieft hunn), hunn et als Provokatioun gesinn, datt den Ierfprënz ausgerechent um Dag vun der Commemoratioun vun der [[Schluecht vum Märelefeld]] Sarajewo besicht huet, soudatt ee vun hinnen d'Koppel erschoss huet.

== Enn vun der Duebelmonarchie ==
[[Fichier:Österreich-Ungarns Ende.png|thumb|left|D'Opdeelung nom Traité vu St.-Germain a vun Trianon]]
Nom éischte Weltkrich ass d'Duebelmonarchie auserneegefall, an de Keeser gouf ofgesat. Duerch d'Traitéë [[Traité vu Saint-Germain|vu Saint-Germain]] (1919) a [[Traité vun Trianon|vun Trianon]] (1920) goufen d'Grenze vun den nei geschaafte Staate verbindlech festgeluecht.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

{{DEFAULTSORT:Eistraich-Ungarn}}
[[Kategorie:Fréier Länner an Europa]]
[[Kategorie:Geschicht vun Éisträich]]
[[Kategorie:Geschicht vun Ungarn]]
[[Kategorie:Geschicht vun Tschechien]]
[[Kategorie:Geschicht vun der Slowakei]]
[[Kategorie:Geschicht vu Kroatien]]
[[Kategorie:Geschicht vu Serbien]]
[[Kategorie:Geschicht vu Bosnien-Herzegowina]]</text>
      <sha1>j9hm685fi00wxhw2uu6wflbmmxbq172</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tschechoslowakei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114464</id>
    <revision>
      <id>2704889</id>
      <parentid>2690204</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3868" sha1="4cgpwr7l6i4redo2wzb31mqb747otsm" xml:space="preserve">{{Infobox Land
 | Numm = Tschechoslowakei&lt;br&gt;''Československá republika'' 
 | Fändel = Flag of the Czech Republic.svg{{!}}border
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun der Tschechoslowakei
 | Wopen = Greater coat of arms of Czechoslovakia (1918-1938 and 1945-1961).svg
 | Wope Breet =
 | Wopen Artikel = Wope vun der Tschechoslowakei
 | National Devise =
 | Kaart = Czechoslovakia_location_map.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Tschechesch]] an [[Slowakesch]]
 | Haaptstad = [[Prag]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = 
 | Landeschef Titel = 
 | Landeschef = 
 | Regierungschef Titel = 
 | Regierungschef = 
 | Fläch Plaz =
 | Total Fläch = 140.800 km² (1921)&lt;br&gt;127.876 km² (1991)
 | Waasserfläch = 
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht =
 | Grënnung = [[28. Oktober]] [[1918]]
 | Virgänger = [[Éisträich-Ungarn]]
 | Onofhängegkeet = 
 | Nationalfeierdag =
 | Opléisung = [[31. Dezember]] [[1992]]
 | Nofollger = [[Tschechesch Republik]]
 | Nationalhymn = [[Kde domov můj]] an [[Nad Tatrou sa blýska]]
 | Wärung = [[Tschechoslowakesch Kroun]] (CZK)
 | Zäitzon = +1 a +2
 | Internet TLD = [[.cs]]
 | Telefonsprefix = +42
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Tschechoslowakei''' ([[tschechesch]]: '''Československo''', [[Slowakesch]]: '''Česko-Slovensko''') war e Land a Mëtteleuropa, dat tëscht dem 28. Oktober 1918 an dem 31. Dezember 1992 bestanen huet.

Si bestoung aus de Landesdeeler [[Béimen]], [[Mieren]], [[Schlesien (Tschechien)|Schlesien]], der [[Slowakei]] an, bis 1946/48, der [[Karpatenukrain]]. Si ass 1918 entstanen, wéi [[Éisträich-Ungarn]] auserneegebrach ass, an huet sech opgeléist, wéi d'[[Tschechesch Republik]] an d'[[Slowakei]] den 1. Januar 1993 eegestänneg Staate goufen.

Vun 1939 bis 1945 war et vun Nazi-Däitschland annektéiert ginn. Offiziell housch et am Ufank Tschechoslowakesch Republik (''Československá republika''), dunn, nodeems dem [[Münchener Ofkommes]] no, Deeler un Däitschland, resp. Ungarn hu missen ofgetruede ginn, vun 1938 bis 1939 ''Tschecho-Slowakesch Republik'' (Č-SR).

1945 gouf deen ursprénglechen Numm nees agefouert, ier en 1960 an ''Tschechoslowakesch Sozialistesch Republik'' (''Československá socialistická republika'', kuerz: ČSSR) ëmbenannt gouf, a vun 1990 bis 1992 housch et ''Tschechesch a Slowakesch Federativ Republik'' (tsch. ''Československá federativní republika'' respektiv sl. ''Česko-Slovenská federatívna republika'', kuerz: ČSFR).

Vun de spéiden 1940er Jore bis 1989 war d'Tschechoslowakei en no [[Sowjetunioun|sowjeteschem]] Virbild an ënner sowjetescher Kontroll gefouerte Staat, wou d'Kommunistesch Partei als Eenzeg d'Soen hat. Militäresch huet se zum [[Ostblock]], ekonomesch zum [[Comecon]] gehéiert. 1968 koum et zum sougenannte [[Prager Fréijoer]], wéi d'Regierung sech vu Moskau emanzipéieren an e manner autoritäre Regimm aféiere wollt. Déi Bestriewunge goufen awer den 20. August duerch eng militäresch Interventioun vun den anere [[Warschauer Pakt]]-Staaten ermëlzt, an et huet weider 21 Joer gedauert, bis d'Vollek duerch déi sougenannte [[Samette Revolutioun]] de Regimm zum Récktrëtt gezwongen huet an et zu engem pluralisteschen an demokratesche System koum.

==Symboler==
===Fändel===
&lt;gallery&gt;
Fichier:Flag of Bohemia.svg|Den offizielle Fändel 1918 bis 1920 
Fichier:Flag of Czechoslovakia.svg|Fändel vun der Tschechoslowakei vun 1920 bis 1992, haut nach dee vun Tschechien 
&lt;/gallery&gt;

=== Wopen ===
&lt;gallery&gt;
Bild:Greater coat of arms of Czechoslovakia (1918-1938 and 1945-1961).svg|''Grousse'' Wope vun der ČSR
Bild:Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg|Wope vun der ČSSR
|Wope vun der ČSFR
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Tschechoslowakei| ]]</text>
      <sha1>4cgpwr7l6i4redo2wzb31mqb747otsm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704890</id>
      <parentid>2704889</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:43:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <origin>2704890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3884" sha1="9ulsoagarxfrwigq9jbd2b8d2fz11qo" xml:space="preserve">{{Infobox Land
 | Numm = Tschechoslowakei&lt;br&gt;''Československá republika'' 
 | Fändel = Flag of the Czech Republic.svg{{!}}border
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun der Tschechoslowakei
 | Wopen = Greater coat of arms of Czechoslovakia (1918-1938 and 1945-1961).svg
 | Wope Breet =
 | Wopen Artikel = Wope vun der Tschechoslowakei
 | National Devise =
 | Kaart = Czechoslovakia_location_map.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Tschechesch]] an [[Slowakesch]]
 | Haaptstad = [[Prag]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = 
 | Landeschef Titel = 
 | Landeschef = 
 | Regierungschef Titel = 
 | Regierungschef = 
 | Fläch Plaz =
 | Total Fläch = 140.800 km² (1921)&lt;br&gt;127.876 km² (1991)
 | Waasserfläch = 
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht =
 | Grënnung = [[28. Oktober]] [[1918]]
 | Virgänger = [[Éisträich-Ungarn]]
 | Onofhängegkeet = 
 | Nationalfeierdag =
 | Opléisung = [[31. Dezember]] [[1992]]
 | Nofollger = [[Tschechesch Republik]]&lt;br&gt;[[Slowakei]]
 | Nationalhymn = [[Kde domov můj]] an [[Nad Tatrou sa blýska]]
 | Wärung = [[Tschechoslowakesch Kroun]] (CZK)
 | Zäitzon = +1 a +2
 | Internet TLD = [[.cs]]
 | Telefonsprefix = +42
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Tschechoslowakei''' ([[tschechesch]]: '''Československo''', [[Slowakesch]]: '''Česko-Slovensko''') war e Land a Mëtteleuropa, dat tëscht dem 28. Oktober 1918 an dem 31. Dezember 1992 bestanen huet.

Si bestoung aus de Landesdeeler [[Béimen]], [[Mieren]], [[Schlesien (Tschechien)|Schlesien]], der [[Slowakei]] an, bis 1946/48, der [[Karpatenukrain]]. Si ass 1918 entstanen, wéi [[Éisträich-Ungarn]] auserneegebrach ass, an huet sech opgeléist, wéi d'[[Tschechesch Republik]] an d'[[Slowakei]] den 1. Januar 1993 eegestänneg Staate goufen.

Vun 1939 bis 1945 war et vun Nazi-Däitschland annektéiert ginn. Offiziell housch et am Ufank Tschechoslowakesch Republik (''Československá republika''), dunn, nodeems dem [[Münchener Ofkommes]] no, Deeler un Däitschland, resp. Ungarn hu missen ofgetruede ginn, vun 1938 bis 1939 ''Tschecho-Slowakesch Republik'' (Č-SR).

1945 gouf deen ursprénglechen Numm nees agefouert, ier en 1960 an ''Tschechoslowakesch Sozialistesch Republik'' (''Československá socialistická republika'', kuerz: ČSSR) ëmbenannt gouf, a vun 1990 bis 1992 housch et ''Tschechesch a Slowakesch Federativ Republik'' (tsch. ''Československá federativní republika'' respektiv sl. ''Česko-Slovenská federatívna republika'', kuerz: ČSFR).

Vun de spéiden 1940er Jore bis 1989 war d'Tschechoslowakei en no [[Sowjetunioun|sowjeteschem]] Virbild an ënner sowjetescher Kontroll gefouerte Staat, wou d'Kommunistesch Partei als Eenzeg d'Soen hat. Militäresch huet se zum [[Ostblock]], ekonomesch zum [[Comecon]] gehéiert. 1968 koum et zum sougenannte [[Prager Fréijoer]], wéi d'Regierung sech vu Moskau emanzipéieren an e manner autoritäre Regimm aféiere wollt. Déi Bestriewunge goufen awer den 20. August duerch eng militäresch Interventioun vun den anere [[Warschauer Pakt]]-Staaten ermëlzt, an et huet weider 21 Joer gedauert, bis d'Vollek duerch déi sougenannte [[Samette Revolutioun]] de Regimm zum Récktrëtt gezwongen huet an et zu engem pluralisteschen an demokratesche System koum.

==Symboler==
===Fändel===
&lt;gallery&gt;
Fichier:Flag of Bohemia.svg|Den offizielle Fändel 1918 bis 1920 
Fichier:Flag of Czechoslovakia.svg|Fändel vun der Tschechoslowakei vun 1920 bis 1992, haut nach dee vun Tschechien 
&lt;/gallery&gt;

=== Wopen ===
&lt;gallery&gt;
Bild:Greater coat of arms of Czechoslovakia (1918-1938 and 1945-1961).svg|''Grousse'' Wope vun der ČSR
Bild:Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg|Wope vun der ČSSR
|Wope vun der ČSFR
&lt;/gallery&gt;

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Tschechoslowakei| ]]</text>
      <sha1>9ulsoagarxfrwigq9jbd2b8d2fz11qo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Däitsch Demokratesch Republik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122421</id>
    <revision>
      <id>2704887</id>
      <parentid>2690029</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:39:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>Ännerung [[Special:Diff/2690029|2690029]] vum [[Special:Contributions/GilPeBot|GilPeBot]] ([[User talk:GilPeBot|Diskussioun]]) réckgängeg gemaach</comment>
      <origin>2704887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4207" sha1="8rrzel4ze9ytx1lomq3tzuqmn1qfglq" xml:space="preserve">{{Infobox Land|Numm=Deutsche Demokratische Republik|Fändel=Flag of the German Democratic Republic.svg|Fändel Artikel=Fändel vun der DDR|Wopen Artikel=Wope vun der DDR|Wopen=State arms of the German Democratic Republic.svg|Offiziell Sprooch=[[Däitsch]]|Haaptstad=Berlin ([[Ost-Berlin]])|Nationalhymn=[[Auferstanden aus Ruinen]]|Staatsform=realsozialistesch Republik mat Eeparteiesystem|Total Fläch=108.179|Bevëlkerung=16,434 Millionen (1989)|Bevëlkerungsdicht=152 Awunner|Kaart=East Germany 1956-1990.svg|Internet TLD=[[.dd]]|Wärung=Ostdeutsche Mark (1949–1990)&lt;br&gt;Offiziell: Deutsche Mark (1949–1964)&lt;br&gt;Mark der Deutschen Notenbank (1964–1967)&lt;br&gt;Mark der DDR (1967–1990)&lt;br&gt;Deutsche Mark (zanter dem 1. Juli 1990)|Nationalfeierdag=[[7. Oktober]]}}

Déi '''Däitsch Demokratesch Republik''' (gängeg Ofkierzung '''DDR''', och alt ''Ostdäitschland'' genannt) war e [[Staat]] a [[Mëtteleuropa]], dee vun 1949 bis 1990 existéiert huet. E gouf an der [[däitsch Besatzungszonen|sowjetescher Besatzungszon]] opgeriicht, zum Deel als Reaktioun op d'Formatioun, am [[Westdäitschland|Westen]], vun der Bundesrepublik Däitschland an den 3 westleche Besatzungszonen.

Si ënnerlouch engem [[Kommunismus|kommunistesche]] Regimm, resp. enger [[Realsozialismus|realsozialistescher]] [[Diktatur]], ënner der Féierung vun der ''[[Sozialistische Einheitspartei Deutschlands|Sozialistescher Einheitspartei Deutschlands]]'' (SED). Wéi déi meescht aner [[Ostblock]]länner war d'DDR ekonomesch, ideologesch a militäresch praktesch ganz vun der [[Sowjetunioun]] ofhängeg.

Vill Leit ware mat de politeschen an ekonomesche Konditiounen net averstanen. Et koum zu engem [[Opstand vum 17. Juni an der DDR|Vollekopstand, de 17. Juni 1953]], dee vu sowjeteschen Truppen ermëlzt gouf, an an den éischte 10, 15 Joer gouf eng massenhaft Emigratioun an de Westen. Dësem Verloscht vu virun allem jonken a gutt ausgebilte Leit huet d'Staatsféierung doduerch en Enn gesat, datt stënterlech, am August 1961, d'[[Berliner Mauer]] opgeriicht gouf an och d'Grenz tëscht Ost- a Westdäitschland hermetesch zougemaach gouf.

Mat Hëllef vum [[Ministerium für Staatssicherheit]] (kuerz ''MfS'' oder ''Stasi'' genannt) huet de Staat e System vun Iwwerwaachung, Intimidatioun bis hin zu systemateschem Fäerdegmaache vun oppositionellen Aktivitéiten oder Gruppen ënnerhalen, deen déi ganz Bevëlkerung duerchwuess hat. Déi ganz Erzéiung a Bildung, vun der Spillschoul bis op d'Universitéit, war drop ausgeriicht &quot;sozialistesch Perséinlechkeeten&quot; auszebilden.

Wéi an der Sowjetunioun de [[Michael Gorbatschow]] 1986 [[Glasnost]] a [[Perestroika]] ausgeruff huet, fir de verkuuschte Staat ze reforméieren (a virun der wirtschaftlecher Faillite ze retten) hate vill Leit an der DDR d'Hoffnung, och bei hinne géif sech déi wirtschaftlech a politesch Lag besseren. Den [[Erich Honecker]] huet awer refuséiert, dës Reforme bei sech doheem anzeféieren, wat d'Zuel vun den Onzefriddene staark an d'Luucht gedriwwen huet. Am Summer 1989 sinn, nodeems den [[Eisene Rideau]] an [[Ungarn]] ofgebaut gouf, Dausende vu Leit iwwer Ungarn, oder westdäitsch Ambassaden zu [[Prag]] an zu [[Warschau]], an de Weste fortgelaf. Gläichzäiteg hunn, vun ufanks e puer Dosen, bis an de Wochen dono zeg Dausende vu Leit op der Strooss géint de Regimm friddlech protestéiert. Haseleg gouf d'Spëtzt ausgewiesselt a vu Reforme geschwat, mä d'Leit hu weider protestéiert. Déi vum Regimm sou net gewollt Ëffnung vun der Mauer, den 9. November 1989, huet zum schëtzegen Ënnergang vum Regimm a vum Land bäigedroen. Den 18. Mäerz 1990 gouf et eng éischt Kéier fräi Walen, bei deenen eng Schwësterpartei vun der westdäitscher [[CDU]], d'''Allianz für Deutschland'', gewonnen huet, sou datt den 1. Juli 1990 eng [[Wärungsunioun]] mat Westdäischland a Kraaft getrueden ass an d'[[D-Mark]] offiziell Wärung an der DDR gouf, an am August d'DDR-Parlament gestëmmt huet, datt d'Bundeslänner vun der DDR der Bundesrepublik Däitschland op den 3. Oktober 1990 sollte bäitrieden.

Domat huet d'DDR sech selwer opgeléist.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|German Democratic Republic|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:DDR| ]]</text>
      <sha1>8rrzel4ze9ytx1lomq3tzuqmn1qfglq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704888</id>
      <parentid>2704887</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4534" sha1="thw8mddcqpl1nycnmpvt4rwgrjznd45" xml:space="preserve">{{Infobox Land|Numm=Deutsche Demokratische Republik|Fändel=Flag of the German Democratic Republic.svg|Fändel Artikel=Fändel vun der DDR|Wopen Artikel=Wope vun der DDR|Wopen=State arms of the German Democratic Republic.svg|Offiziell Sprooch=[[Däitsch]]|Haaptstad=Berlin ([[Ost-Berlin]])|Nationalhymn=[[Auferstanden aus Ruinen]]|Staatsform=realsozialistesch Republik mat Eeparteiesystem|Total Fläch=|Bevëlkerung=16,434 Millionen (1989)|Bevëlkerungsdicht=152 Awunner|Kaart=East Germany 1956-1990.svg|Internet TLD=[[.dd]]|Wärung=Ostdeutsche Mark (1949–1990)&lt;br&gt;Offiziell: Deutsche Mark (1949–1964)&lt;br&gt;Mark der Deutschen Notenbank (1964–1967)&lt;br&gt;Mark der DDR (1967–1990)&lt;br&gt;Deutsche Mark (zanter dem 1. Juli 1990)| Grënnung = [[30. Januar]] [[1933]]
| Grënnung = [[7. Oktober]] [[1949]]
| Virgänger = [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Däitscht Räich]]
| Nationalfeierdag=[[7. Oktober]]
| Onofhängegkeet = 
| Nationalfeierdag = [[1. Mai]]: &quot;Dag vun der nationaler Aarbecht&quot;
| Opléisung = [[3. Oktober]] [[1990]]
| Nofollger = [[Däitschland|Bundesrepublik Däitschland]]
}}
Déi '''Däitsch Demokratesch Republik''' (gängeg Ofkierzung '''DDR''', och alt ''Ostdäitschland'' genannt) war e [[Staat]] a [[Mëtteleuropa]], dee vun 1949 bis 1990 existéiert huet. E gouf an der [[däitsch Besatzungszonen|sowjetescher Besatzungszon]] opgeriicht, zum Deel als Reaktioun op d'Formatioun, am [[Westdäitschland|Westen]], vun der Bundesrepublik Däitschland an den 3 westleche Besatzungszonen.

Si ënnerlouch engem [[Kommunismus|kommunistesche]] Regimm, resp. enger [[Realsozialismus|realsozialistescher]] [[Diktatur]], ënner der Féierung vun der ''[[Sozialistische Einheitspartei Deutschlands|Sozialistescher Einheitspartei Deutschlands]]'' (SED). Wéi déi meescht aner [[Ostblock]]länner war d'DDR ekonomesch, ideologesch a militäresch praktesch ganz vun der [[Sowjetunioun]] ofhängeg.

Vill Leit ware mat de politeschen an ekonomesche Konditiounen net averstanen. Et koum zu engem [[Opstand vum 17. Juni an der DDR|Vollekopstand, de 17. Juni 1953]], dee vu sowjeteschen Truppen ermëlzt gouf, an an den éischte 10, 15 Joer gouf eng massenhaft Emigratioun an de Westen. Dësem Verloscht vu virun allem jonken a gutt ausgebilte Leit huet d'Staatsféierung doduerch en Enn gesat, datt stënterlech, am August 1961, d'[[Berliner Mauer]] opgeriicht gouf an och d'Grenz tëscht Ost- a Westdäitschland hermetesch zougemaach gouf.

Mat Hëllef vum [[Ministerium für Staatssicherheit]] (kuerz ''MfS'' oder ''Stasi'' genannt) huet de Staat e System vun Iwwerwaachung, Intimidatioun bis hin zu systemateschem Fäerdegmaache vun oppositionellen Aktivitéiten oder Gruppen ënnerhalen, deen déi ganz Bevëlkerung duerchwuess hat. Déi ganz Erzéiung a Bildung, vun der Spillschoul bis op d'Universitéit, war drop ausgeriicht &quot;sozialistesch Perséinlechkeeten&quot; auszebilden.

Wéi an der Sowjetunioun de [[Michael Gorbatschow]] 1986 [[Glasnost]] a [[Perestroika]] ausgeruff huet, fir de verkuuschte Staat ze reforméieren (a virun der wirtschaftlecher Faillite ze retten) hate vill Leit an der DDR d'Hoffnung, och bei hinne géif sech déi wirtschaftlech a politesch Lag besseren. Den [[Erich Honecker]] huet awer refuséiert, dës Reforme bei sech doheem anzeféieren, wat d'Zuel vun den Onzefriddene staark an d'Luucht gedriwwen huet. Am Summer 1989 sinn, nodeems den [[Eisene Rideau]] an [[Ungarn]] ofgebaut gouf, Dausende vu Leit iwwer Ungarn, oder westdäitsch Ambassaden zu [[Prag]] an zu [[Warschau]], an de Weste fortgelaf. Gläichzäiteg hunn, vun ufanks e puer Dosen, bis an de Wochen dono zeg Dausende vu Leit op der Strooss géint de Regimm friddlech protestéiert. Haseleg gouf d'Spëtzt ausgewiesselt a vu Reforme geschwat, mä d'Leit hu weider protestéiert. Déi vum Regimm sou net gewollt Ëffnung vun der Mauer, den 9. November 1989, huet zum schëtzegen Ënnergang vum Regimm a vum Land bäigedroen. Den 18. Mäerz 1990 gouf et eng éischt Kéier fräi Walen, bei deenen eng Schwësterpartei vun der westdäitscher [[CDU]], d'''Allianz für Deutschland'', gewonnen huet, sou datt den 1. Juli 1990 eng [[Wärungsunioun]] mat Westdäischland a Kraaft getrueden ass an d'[[D-Mark]] offiziell Wärung an der DDR gouf, an am August d'DDR-Parlament gestëmmt huet, datt d'Bundeslänner vun der DDR der Bundesrepublik Däitschland op den 3. Oktober 1990 sollte bäitrieden.

Domat huet d'DDR sech selwer opgeléist.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|German Democratic Republic|{{PAGENAME}}}}

[[Kategorie:DDR| ]]</text>
      <sha1>thw8mddcqpl1nycnmpvt4rwgrjznd45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137072</id>
    <revision>
      <id>2704937</id>
      <parentid>2704486</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T22:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gestuerwen */</comment>
      <origin>2704937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15552" sha1="7w9i6n3ifvswunz7591yxzb2ypuqpo1" xml:space="preserve">{{Artikel Joer}}

D'Joer '''2026''' huet op engem [[Donneschdeg]] ugefaangen. Et ass kee [[Schaltjoer]].

== Evenementer ==
* {{1. Mee}}: d'[[Vereenegt Arabesch Emirater]] trieden aus dem [[Organization of the Petroleum Exporting Countries|OPEC]] aus.

=== Europa ===
[[Fichier:Welcome to the euro Bulgaria 01.jpg|thumb|200px|Calicot fir d'Aféiere vum Euro a Bulgarien ze begréissen.]]
* {{1. Januar}}: [[Zypern]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis den 30. Juni des Joers d'[[Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun]].
* 1. Januar: [[Bulgarien|Bulgarie]] gëtt Member vun der [[Eurozon]] a féiert den [[Euro]] an.
* {{0}}1. Januar: 41 Doudeger an iwwer 100 Blesséierter bei engem Feier op enger Silvesterfeier an enger Bar zu [[Crans-Montana]] an der [[Schwäiz]].
* [[18. Januar]]: Bei engem Eisebunnsaccident mat zwéin Héichvitesszich an der spuenescher [[Provënz Córdoba]] kommen ëm 42 Leit ëm d'Liewen.
* [[21. Januar]]: D'[[Ilijana Jotowa]] gëtt nom Récktrëtt vum [[Rumen Radew]] Presidentin vu [[Bulgarien]].
* {{8. Februar}}: Den [[António José Seguro]] gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen a [[Portugal]], hie gëtt den 11. Mäerz vereedegt.
* [[23. Februar]]: De [[Rob Jetten]] ([[Democraten 66|D66]]) gëtt als neie Premierminister an [[Holland]] vereedegt.
* {{8. Mee}}: De [[Rumen Radew]] gëtt als neie Premierminister vu [[Bulgarien]] vereedegt, nodeems seng Partei [[Progressiivt Bulgarien]] den [[19. Abrëll]] déi virgezunne Parlamentswale mat 130 vun 240 Sëtz gewonnen hat.
* {{9. Mee}}: De [[Péter Magyar]] gëtt als neie Premierminister vun [[Ungarn]] vereedegt, nodeems seng [[TISZA]]-Partei den [[12. Abrëll]] bei de Parlamentswalen eng 2/3-Majoritéit géint dem [[Viktor Orbán]] seng [[Fidesz]] gewonnen hat.
* [[28. Mee]]: Nom Récktrëtt vun der [[Evika Siliņa]], den 11. Mee, gëtt den [[Andris Kulbergs]] neie Premierminister a [[Lettland]].
* {{3. Juni}}: No de Parlamentswale vum [[24. Mäerz]] an [[Dänemark]] gëtt eng nei lénk-Mëtt Regierung aus véier Parteien ënner der [[Mette Frederiksen]] vereedegt.
* {{1. Juli}}: [[Irland]] iwwerhëlt turnusgeméiss bis Enn des Joers d'Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun.
* [[12. Juni]]: De gemeinsamen Europäeschen Asylsystem (GEAS) vun der [[Europäesch Unioun|EU]] ass a Kraaft getrueden.
* [[14. Juli]]: Den [[Mindaugas Sinkevičius]] gëtt neie Premierminister a [[Litauen]].
* [[20. Juli]]: Den [[Andy Burnham]] gëtt, nom Récktrëtt vum [[Keir Starmer]], den [[22. Juni]], neie Premierminister vum [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]].
* [[19. August]]: Den [[András Baka]] gëtt, no der Ofsetzung vum [[Tamás Sulyok]] am Juli duerch dat ungarescht Parlament,  neie President vun Ungarn.
* [[28. August]]: Nom Doud vu sengem Papp [[Harald V. vun Norwegen|Harald V.]] gëtt den [[Haakon VIII. vun Norwegen|Haakon VIII.]] Kinnek vun Norwegen.
* [[29. August]]: An [[Island]] huet sech d'Bevëlkerung an engem [[Referendum]] mat 52,8 % géint d'Nees-Ophuele vu Bäitrëttsverhandlunge mat der [[Europäesch Unioun|EU]] ausgeschwat.
* {{2. September}}: D'[[Ülle Madise]] gëtt vum Parlament zur neier Presidentin vun [[Estland]] gewielt. Si gëtt den 12. Oktober vereedegt.

==== Lëtzebuerg ====
* 13. Juli: Déi éischt [[Lëtzebuergesch Euromënzen#Zweet Serie (zanter 2026)|Euromënze]] mam Portrait vum Groussherzog [[Guillaume vu Lëtzebuerg|Guillaume]] kommen an den Ëmlaf.

=== Afrika ===
* {{3. Januar}}: Am [[Equatorialguinea]] gëtt [[Ciudad de la Paz]] nei Haaptstad, a léist [[Malabo]] of.
* [[15. Januar]]: De [[Yoweri Museveni]] gëtt bei de Presidentewalen am [[Uganda]] a senger Funktioun erëmgewielt.
* [[15. Mäerz]]: Den [[Denis Sassou-Nguesso]] gëtt als President vun der [[Republik Kongo]] erëmgewielt.
* [[12. Abrëll]]: Bei de Presidentschaftswalen am [[Benin]], gewënnt de [[Romuald Wadagni]] mat 94 % vun de Stëmmen; hie gouf de [[24. Mee]] vereedegt.

=== Amerika ===

==== Nordamerika ====

==== Mëttel- a Südamerika ====
* {{3. Januar}}: D'[[Vereenegt Staate vun Amerika]] attackéiere [[Caracas]] am [[Venezuela]]. De President [[Nicolás Maduro]] a seng Fra goufe gefaange geholl an aus dem Land bruecht.
* [[17. Februar]]: No der Ofsetzung vum [[José Jerí]] gëtt de [[José María Balcázar]] neie Staatspresident vum [[Peru]].
* [[11. Mäerz]]: De [[José Antonio Kast]] gëtt als neie President vum [[Chile]] vereedegt.
* [[24. Juni]]: Bei Äerdbiewen am [[Venezuela]] stierwen iwwer 6.500 Leit, iwwer 200.000 gi blesséiert, an Zingdausende ginn an de Wochen a Méint dono nach ëmmer vermësst.
* [[28. Juli]]: D'[[Keiko Fujimori]], déi de  7. Juni am 2. Tour d'Presidentschaftswalen am [[Peru]] gewonnen huet, gëtt vereedegt.
* {{7. August}}: Den [[Abelardo de la Espriella]] gëtt als neie Presidnet vu [[Kolumbien]] vereedegt.

=== Asien ===
* {{8. Februar}}: D'[[Sanae Takaichi]] huet bei de virgezunne Parlamentswalen a [[Japan]] am Parlament eng Zweedrëttel Majoritéit gewonnen.
* [[15. Mäerz]]: An engem Referendum am [[Kasachstan]] gëtt déi nei Constitutioun mat 90 % vun de Wieler ugeholl.
* {{3. Abrëll}}: De [[Min Aung Hlaing]], Chef vun der Junta, déi zanter dem Putsch vun 2021 am [[Myanmar]] un der Muecht ass, gëtt zum President gewielt.
* {{7. Abrëll}}: De Generalsekretär vun der KP vum [[Vietnam]], [[Tô Lâm]], gëtt als Staatspresident confirméiert.
* [[20. August]]: De [[Mirza Fakhrul Islam Alamgir]] gëtt zum Presidnet vu [[Bangladesch]] gewielt.
==== Arabesch Welt an Noen Osten ====
* {{9. Januar}}: Opléisung vum südlechen Iwwergangsconseil am [[Jemen]].
* [[6. Januar|6.]] bis [[20. Januar]]: D'syresch Arméi eruewert gréisstendeels den Nordoste vum Land, deen ënnert de ''[[Syrian Democratic Forces]]'' stoung.
* [[8. Januar|8.]] an [[9. Januar]]: Bei Masseprotester am [[Iran]] géint d'Regierung ginn Dausende vu Leit vun de Sécherheetsunitéiten ëmbruecht.
* [[28. Februar]]: [[Israel]] an d'[[USA]] gräifen den [[Iran]] un; eng Rëtsch héich miltäresch a staatlech Representanten, dorënner den Ieweschte Guide [[Ali Chamenei]], ginn dobei ëmbruecht. Den Iran revanchéiert sech mat Attacke géint Israel, souwéi US-Militärbasen am [[Persesche Golf]], a blockéiert d'[[Strooss vun Hormus]].
* [[11. Abrëll]]: Den [[Nizar Amidi]] gëtt zum neie President vum [[Irak]] gewielt.
* [[20. August]]: D'''Syrian Democratic Forces'' ginn opgeléist an an d'[[syresch Arméi]] agegliddert.

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===
* [[Servais-Präis]] fir dem [[ian De Toffoli]] säi ''[[Léa et la théorie des systèmes complexes]]''.
* De [[Guy Helminger]] kritt de [[Batty-Weber-Präis]].

=== Musek ===

=== Kino ===
* ''[[Oscar]]'' fir de beschte Film: ''[[One Battle After Another]]'' vum [[Paul Thomas Anderson]].
* ''[[Gëlle Palm]]'':  [[Cristian Mungiu]] fir ''[[Fjort]]''.

== Ekonomie ==

== Wëssenschaft an Technik ==
[[Fichier:Artemis 2 Crew Portrait (cropped).jpg|thumb|140px|Crew vun der [[Artemis II]].]]
* [[1. Abrëll|1.]] - [[11. Abrëll]]: D'[[Artemis II]]-Missioun vun der [[NASA]] an Zesummenaarbecht mat der [[ESA]], flitt ronderëm de Mound a lant nees op der Äerd.
* [[12. August]]: Partiell, deels komplett [[Sonnendäischtert]] iwwer [[Europa (Kontinent)|Europa]].
* [[30. August]]: Den [[Nancy Grace Roman Space Telescope|Nancy-Grace-Roman-Weltraumteleskop]] gëtt an den Orbit geschéckt.

== Sport ==
* [[6. Februar|6.]] – [[22. Februar]]: [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller]] zu [[Mailand]]/[[Cortina d'Ampezzo]].
* [[26. Abrëll]]: De Kenianer [[Sabastian Sawe]] an den Ethiopier [[Yomif Kejelcha]] lafen zu London als éischt e [[Marathon]] ënner zwou Stonnen (1 h 59 min 30 s, rtsp. 1 h 59 min 41 s).
* [[11. Juni]] – [[19. Juli]]: [[Foussball-Weltmeeschterschaft 2026|Foussball-Weltmeeschterschaft]] vun den Hären an den USA, a Mexiko an a Kanada. [[Spuenesch Foussballnationalekipp|Spuenien]] gewënnt an der Finall  1:0 géint [[Argentinesch Foussballnationalekipp|Argentinien]].
* [[11. Juli|11.]] an [[12. Juli]]: d'[[Linda Nosková]] an de [[Jannik Sinner]] gewannen d'[[Wimbledon Championships 2026|Wimbledon Championships]].

== Gebuer ==
{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1 = Robert Goebbels MEP 2009.jpg
 | Text1 = Robert Goebbels
 | Bild2 = 1658018219365 19990000 Flesch Colette MOBILE.jpg
 | Text2 = Colette Flesch
 | Bild3 =Lucien Weiler EP 2005 (cropped).jpg
 | Text3 = Lucien Weiler
 | Bild4= Rita Süssmuth im Bundestag (cropped).jpg
 | Text4= Rita Süssmuth
 | Bild5= Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall.jpg
 | Text5= Robert Duvall
 | Bild6= دیدار بشار اسد و هیئت همراه با سید علی خامنه‌ای، ۱۰ خرداد ۱۴۰۳ (09).jpg
 | Text6= Ali Khamenei
 | Bild7= Chuck Norris May 2015.jpg
 | Text7= Chuck Norris
 | Bild8= Mario Adorf Frankfurter Buchmesse 2016.jpg
 | Text8= Mario Adorf
 | Bild9= Nathalie Baye Cannes 2019.jpg
 | Text9= Nathalie Baye
 | Bild10 = Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg
 | Text10 = Marjane Satrapi
}}{{Méi Biller
 | direction = vertical
 | width = 100
 | Bild1 = Francois Englert (3x4 cropped).jpg
 | Text1 = Francois Englert
 | Bild2 = Young-Dolly-Parton.jpg
 | Text2 = Dolly Parton
 | Bild3 = King Harald V may 2026 (cropped).jpg
 | Text3 = Harald V.
 | Bild4= Pe'l Schlechter 10-2022 (101).jpg
 | Text4 = Péil Schlechter
}}

== Gestuerwen ==
* {{6. Januar}}: [[Robert Goebbels]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[10. Januar]]: [[Erich von Däniken]], Schwäizer Auteur.
* [[11. Januar]]: [[Catherine Samie]], franséisch Schauspillerin.
* [[19. Januar]]: [[Valentino Garavani]], italieenesche Moudendesigner.
* [[21. Januar]]: [[Colette Flesch]], lëtzebuergesch Politikerin.
* [[22. Januar]]: [[Jean-Pierre Bastid]], franséische Schrëftsteller a Filmregisseur.
* [[23. Januar]]: [[Carlo Cecchi]], italieenesche Schaupiller.
* [[24. Januar]]: [[Michel Barbey]], franséische Schaupiller.
* [[26. Januar]]: [[Steve Rollmann]], lëtzebuergeschen Handballspiller.
* 26. Januar: [[Jacques Zeimet]], lëtzebuergeschen Handballspiller a Spillerentwéckler.
* [[30. Januar]]: [[Catherine O'Hara]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* 30. Januar: [[Christa Lang]], däitsch-US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin.
* {{1. Februar}}: [[Lucien Weiler]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{0}}1. Februar: [[Rita Süssmuth]], däitsch Politikerin.
* {{4. Februar}}: [[François Beukelaers]], belsche Schauspiller.
* &lt; 6. Februar: [[Patrick Hastert]], lëtzebuergesche Schauspiller.
* {{0}}[[6. Februar]]: [[Prosper Klein]], lëtzebuergesche Riichter.
* [[11. Februar]]: [[Bud Cort]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 11. Februar: [[Cees Nooteboom]], hollännesche Schrëftsteller.
* 11. Februar: [[James Van Der Beek]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[12. Februar]]: [[Robert Everling]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalpolitiker.
* [[15. Februar]]: [[Robert Duvall]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 15. Februar: [[Pol Greisch]], lëtzebuergeschen Auteur a Schauspiller.
* [[17. Februar]]: [[Jesse Jackson]], US-amerikanesche Politiker a Biergerrechtler.
* 17. Februar: [[José van Dam]], belschen Operesänger.
* [[19. Februar]]: [[Eric Dane]], amerikanesche Schauspiller.
* [[20. Februar]]: [[Roger Bofferding]], lëtzebuergesche Liichtathleet.
* [[23. Februar]]: [[Léon Faber]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[27. Februar]]: [[Neil Sedaka]], US-amerikanesche Sänger a Songschreiwer.
* [[28. Februar]]: [[Ali Chamenei]], iranesche Reliounsleader a Politiker.
* {{5. Mäerz}}: [[António Lobo Antunes]], portugisesche Schrëftsteller.
* {{6. Mäerz}}: [[Antonio Marsina]], italieenesche Schauspiller.
* {{7. Mäerz}}: [[Country Joe McDonald]], amerikanesche Folk- a Rocksänger.
* [[14. Mäerz]]: [[Jürgen Habermas]], däitsche Philosoph a Soziolog.
* [[19. Mäerz]]: [[Chuck Norris]], US-amerikanesche Kämpfer a Schauspiller.
* [[20. Mäerz]]: [[Nicholas Brendon]], US-amerikanesche Schauspiller a Kënschtler.
* [[22. Mäerz]]: [[Lionel Jospin]], franséische Politiker.
* [[23. Mäerz]]: [[Valerie Perrine]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[30. Mäerz]]: [[Chan Santokhi]], surinamesche Politiker.
* {{3. Abrëll}}: [[Michele Massimo Tarantini]], italieenesche Filmregisseur.
* {{6. Abrëll}}: [[René Daubenfeld]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{8. Abrëll}}: [[Mario Adorf]], däitsche Schauspiller.
* [[17. Abrëll]]: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin.
* [[30. Abrëll]]: [[Georg Baselitz]], däitsch-éisträichesche Moler a Sculpteur.
* {{1. Mee}}: [[Gust Stefanetti]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{3. Mee}}: [[Claire Maurier]], franséisch Schauspillerin.
* [[12. Mee]]: [[Romuald Figuier]], franséische Sänger.
* [[14. Mee]]: [[Pierre Cao]], lëtzebuergesche Museker an Dirigent.
* 14. Mee: [[Sophie Garel]], franséisch Sängerin a Fernseemoderatorin.
* [[15. Mee]]: [[Angelica Domröse]], däitsch Schauspillerin.
* [[16. Mee]]: [[Raymond Sinnen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[21. Mee]]: [[Henri Franck (1942)|Henri Franck]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[23. Mee]]: [[Thérèse Liotard]], franséisch Schauspillerin.
* [[25. Mee]]: [[Sonny Rollins]], US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist.
* [[28. Mee]]: [[Abed Rabbo Mansur Hadi]], jemenittesche Generol a Politiker.
* [[29. Mee]]: [[Edgar Morin]], franséische Soziolog, Philosoph an Auteur.
* {{3. Juni}}: [[Marjane Satrapi]], franséisch-iranesch Comicsauteurin a Filmregisseurin.
* {{6. Juni}}: [[Alan Hale]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[11. Juni]]: [[David Hockney]], brittesche Kënschtler.
* [[15. Juni]]: [[Abdullah Ibrahim]], südafrikanesche Museker a Komponist.
* [[18. Juni]]: [[François Englert]], belsche Physiker.
* [[22. Juni]]: [[Alan Greenspan]], US-amerikanesche Wirtschaftswëssenschaftler.
* [[24. Juni]]: [[Ann Blyth]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* ≤ 26. Juni&lt;!--&quot;vor wenigen Tagen&quot;, den 28.06.op wort.lu--&gt;: [[Edmond Thill]], lëtzebuergesche Konschthistoriker.
* {{6. Juli}}: [[Henri Metz]], lëtzebuergeschen Neurolog.
* {{7. Juli}}: [[Joanna Pettet]], englesch Schauspillerin.
* {{8. Juli}}: [[Bonnie Tyler]], brittesch Musekerin.
* [[11. Juli]]: [[Marco Barnig]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* [[12. Juli]]: [[Hamad bin Chalifa Al Thani]], Emir vu Katar.
* [[13. Juli]]: [[Sam Neill]], neiséilännesche Schauspiller.
* [[24. Juli]]: [[Gunther von Hagens]], däitschen Anatom.
* {{0}}[[1. August]]: [[Vincent Pastore]], US-amerikanesche Schauspiller.
* {{8. August}}: [[Venant Arend]], lëtzebuergesche Sänger.
* [[12. August]]: [[Cordula Trantow]], däitsch Schauspillerin.
* [[13. August]]: [[Mark Rydell]], US-amerikanesche Filmregisseur.
* [[14. August]]: [[Yayoi Kusama]], japanesch Kënschtlerin.
* [[19. August]]: [[Nicolas Strotz]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[22. August]]: [[Siim Kallas]], estnesche Politiker.
* [[23. August]]: [[Klaus-Michael Kühne]], däitsche Geschäftsmann.
* [[24. August]]: [[Philippe Bouvard]], franséische Journalist a Radios- an Teleesanimateur.
* [[25. August]]: [[Tim Curry]], brittesche Schauspiller.
* 25. August: [[Dolly Parton]], US-amerikanesch Countrysängerin.
* [[28. August]]: [[Harald V. vun Norwegen|Harald V.]], Kinnek vun Norwegen.
* [[31. August]]: [[Édouard Balladur]] franséische Politiker.
* {{1. September}}: [[Jean-Paul Rappeneau]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{2. September}}: [[Péil Schlechter]], lëtzebuergesche Graphiker, Comiczeechner an Auteur.
*[[11. September]]: [[Emma Bonino]], italieenesch Politikerin.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}</text>
      <sha1>7w9i6n3ifvswunz7591yxzb2ypuqpo1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Däitscht Räich vun 1933 bis 1945</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145402</id>
    <revision>
      <id>2704883</id>
      <parentid>2690031</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:36:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10407" sha1="8rgir691xtyxhu9gyy4dwjj3qu4z5lp" xml:space="preserve">{{Infobox Land
| Numm = Däitscht Räich&lt;br&gt;''Deutsches Reich''&lt;br&gt;Groussdäitscht Räich&lt;br&gt;''Großdeutsches Reich''
| Fändel = Flag of Germany (1935–1945).svg
| Fändel Bildbreet = 150px
| Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland
| Wopen = Reichsadler der Deutsches Reich (1935–1945).svg
| Wope Breet = 110px
| Wopen Artikel = Wope vun Däitschland
| National Devise = 
| Kaart = Grossdeutsches Reich NS Administration 1944.png
| Kaart Breet = 
| Offiziell Sprooch = [[Däitsch]]
| Haaptstad = [[Berlin]]
| Haaptstad Awunner = 
| Haaptstad Koordinaten = 
| Staatsform = Republik
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch = 633.786 (1939)
| Fläch Plaz = 
| Waasserfläch = 
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz = 
| Bevëlkerungsdicht = 
| Gegrënnt = [[30. Januar]] [[1933]
| Virgänger = [[Weimarer Repbulik]]
| Onofhängegkeet = 
| Nationalfeierdag = [[1. Mai]]: &quot;Dag vun der nationaler Aarbecht&quot;
| Opléisung = [[9. Mee]] [[1945]]
| Nofollger = [[Däitschland|Bundesrepublik Däitschland]]&lt;br&gt;[[Deutsche Demokratische Republik]]
| Nationalhymn = ''Das Lied der Deutschen'' (éischt Stroph)&lt;br&gt;''Horst-Wessel-Lied'' ([[De jure / de facto|de facto]])
| Wärung = Reichsmark
| Zäitzon = +1
| Internet TLD = 
| Telefonsprefix = 
| Notizen = 
| Extra Bild = 
| Extra Bild2 = }}
D''''Däitscht Räich tëscht 1933 an 1945''', och nach '''Drëtt Räich''' oder '''Nazidäitschland''' genannt, war eng Diktatur vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nationalsozialistescher Däitscher Aarbechterpartei]] (NSDAP) ënnert dem [[Adolf Hitler]]. D'Däitscht Räich ass de Virgänger vun der haiteger [[Bundesrepublik Däitschland]].

Ënnert dem Hitler sengem Regimm gouf Däitschland an en totalitäre Staat verwandelt, deen duerch déi sougenannte ''[[Gleichschaltung]]'' bal all Aspekt vum alldeegleche Liewe vu senge Bierger kontrolléiert huet. Nazidäitschland war ee vun den Haaptacteure vum [[Zweete Weltkrich]] a fir massiv Krichsverbriechen, de Genozid un de [[Juddentum|Judden]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]] a Milliounen Doudeger verantwortlech. Am Mee 1945 ass den Naziregimm mat der Victoire vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéierten]] ënnergaangen.

== Numm ==
{{Méi Info 2|Däitscht Räich|Nazi}}&lt;br&gt;
Den offiziellen Numm vum däitsche Staat tëscht 1933 an 1945 war &quot;Däitscht Räich&quot; (''Deutsches Reich'') a spéider och nach &quot;Groussdäitscht Räich&quot; (''Großdeutsches Reich''). En ass och als Drëtt Räich (''Drittes Reich'') bekannt, woubäi dat éischt Räich d'[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]] (800-1806) war an dat zweet d'[[Däitscht Keeserräich]] (1871-1918) waren. Alternativ gëtt Däitschland tëscht 1933 an 1945 och als Nazidäitschland bezeechent; e Bezuch op de Regimm vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nazipartei (NSDAP)]].

== Geschicht ==
=== Opstig ===
Den Adolf Hitler gouf den 30. Januar 1933 vum President vun der [[Weimarer Republik]], dem [[Paul von Hindenburg]], zum Räichskanzler ernannt. D'NSDAP huet duerno progressiv all politesch Oppositioun eliminéiert an hir Muecht konsolidéiert. Den Hindenburg ass den 2. August 1934 gestuerwen. Doropshin ass den Hitler däitschen Diktator ginn, andeems hien d'Funktioune vum Kanzler a vum President zesummegeluecht huet. Den 19. August 1934 gouf e Referendum gehalen, mat deem den Hitler als eenzege ''Führer'' bestätegt gouf. De ganze Pouvoir war domat am Hitler senger Persoun zentraliséiert a säi Wuert ass dat héchste Gesetz ginn. D'Regierung war kee koordinéiert Organ, an deem d'Membere kooperéiert hunn, mee huet sech aus e puer Gruppéierungen zesummegesat, déi a Konkurrenz ëm dem Hitler seng Faveur stoungen. Matzen an der Weltwirtschaftskris hunn d'Nazien d'Wirtschaftsstabilitéit zeréckbruecht an der Massenaarbechtslosegkeet en Enn gesat an deem si massiv an d'[[Militär]] investéiert hunn a staark an d'privatwirtschaftlech Prozesser agegraff hunn. Donieft goufe grouss ëffentlech Chantieren ugefaangen, ënner anerem de Bau vun den [[Autobunn]]en. De Retour vun der wirtschaftlecher Stabilitéit huet huet d'Popularitéit vum Regimm weider erhéicht.

=== Ideologie ===
[[Rassismus]], a besonnesch [[Antisemitismus]], waren eng zentral Charakteristik vum Drëtte Räich. Déi germanesch Mënsche goufe vun den Nazien als &quot;Meeschterrass&quot; betruecht, déi rengrassegest Grupp vun den [[Arier]]. Nodeems den Hitler un d'Muecht komm ass gouf vir d'éischt eeschthaft mat der Diskriminatioun a Verfollgung vun de [[Juddentum|Judden]] an de [[Roma]] ugefaangen. Am Mäerz 1933 goufen déi éischt Konzentratiounslager etabléiert. Judden an aner onerwënscht Leit goufen agespaart a [[Liberalismus|Liberaler]], [[Sozialismus|Sozialisten]] a [[Kommunismus|Kommuniste]] goufen ëmbruecht, agespaart oder exiléiert. [[Chrëschtentum|Chrëschtlech Kierchen]] a Bierger, déi géint dem Hitler seng Herrschaft waren, goufen ënnerdréckt a vill Leaderen an de Prisong geheit. An der Educatioun gouf grousse Wäert op d'Rassebiologie, Bevëlkerungspolitik a Fitness fir de Militärservice geluecht. Carrière- a Bildungsméiglechkeete fir Frae goufe limitéiert. De Programm ''Kraft durch Freude'' huet d'Fräizäit an Tourismus organiséiert, an d'[[Olympesch Summerspiller]] 1936 zu [[Berlin]] waren eng gutt Geleeënheet fir d'Drëtt Räich sech op der internationaler Bün ze presentéieren. De Propagandaminister [[Joseph Goebbels]] huet Filmopnamen, Massemanifestatiounen an dem Hitler seng hypnotesch Riede benotzt fir d'ëffentlech Meenung ze beaflossen. D'Regierung huet de kënschtlereschen Ausdrock kontrolléiert a bestëmmte Konschtforme promouvéiert an anerer decouragéiert.

=== Um Wee zum Krich ===
[[Fichier:Greater German Reich (1942).svg|left|thumb|D'Däitscht Räich 1942, wéi et am gréisste war (ouni Vasallestaaten, déi vun Däitschland kontrolléiert goufen)]]
An de Jore virum Krich huet Nazidäitschland seng Nopeschlänner mat Militärmenacen a Schach gehalen. Däitschland huet ëmmer méi aggressiv territorial Demande gemaach a mat Krich gedreet, wann déi Fuerderungen net respektéiert goufen. [[Éisträich]] gouf 1938 annektéiert, d'Joer drop d'[[Tschechoslowakei]]. Den Hitler huet en [[Hitler-Stalin-Pakt|Net-Aggressiounspakt]] mam [[Josef Stalin]] ënnerschriwwen a [[Polefeldzuch|Polen am September 1939 iwwerfall]], an domat den [[Zweete Weltkrich]] an Europa ausgeléist.

{{Méi Info 2|Zweete Weltkrich|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}}

1941 huet Nazidäitschland de gréissten Deel vun Europa kontrolléiert. Räichskommissariater hunn déi besat Gebidder kontrolléiert an eng däitsch Verwaltung an deem wat vu Polen iwwreg bliwwe war etabléiert. D'Drëtt Räich huet d'Réistoffer an d'Aarbechtskraaft souwuel an de besate Gebidder wéi an deene vu senge Verbënnten exploitéiert. Am [[Holocaust]] si Millioune Judden an aner Mënschen, déi vun den Nazien net erwënscht waren, agespaart an ëmbruecht ginn. Dat ass systematesch a [[Konzentratiounslager|Konzentratiouns-]] a [[Vernichtungslager]]e geschitt.

=== Ënnergang ===
Mat der [[Operatioun Barbarossa]] huet Nazidäitschland am Summer 1941 mat der Invasioun vun der [[Sowjetunioun]] ugefaangen. Ufanks war d'Invasioun erfollegräich, mä d'Erëmopliewe vum sowjetesche Militär an den Antrëtt vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an de Krich hunn dozou gefouert, datt d'[[Wehrmacht]] 1943 hir Initiativ op der Ostfront verluer huet a spéit am Joer 1944 bis virun d'Grenze vun 1939 zeréckgedréckt gouf. Wäitleefeg Bombardementer op däitsch Stied sinn 1944 eskaléiert an déi Däitsch an hir Alliéiert goufen och an Ost- a Südeuropa verdrängt. No der [[Operatioun Overlord|Invasioun vu Frankräich]] duerch déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] gouf Nazidäitschland vun der Sowjetunioun aus dem Osten a vun den aneren Alliéierte vu Westen aus eruewert. D'Däitscht Räich huet am Mee 1945 kapituléiert. Dem Hitler seng Weigerung seng Néierlag anzegestoen huet zu massiver Zerstéierung vun däitschen Infrastrukture gefouert an zousätzlecht Stierwen an de leschte Méint vum Krich mat sech bruecht. D'Alliéiert hunn no hirer Victoire eng Denazifizéierungspolitik lancéiert a vill vun den iwwerliewenden Nazicheffe fir Krichsverbrieche wärend den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht bruecht.

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;5&quot; widths=&quot;200&quot;&gt; 
Fichier:Bundesarchiv Bild 102-14597, Berlin, Opernplatz, Bücherverbrennung.jpg|Ëffentlecht Verbrenne vun &quot;ondäitsche Schrëften&quot; 1933 zu Berlin
Fichier::Hitler Nürnberg 1935.jpg|Den Adolf Hitler zu Nürnberg (1935)
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-1987-0922-500, Wien, Heldenplatz, Rede Adolf Hitler.jpg|Mënschemasse lauschteren dem Hitler 1938 nom Uschloss vun Éisträich bei enger Ried zu Wien no
Fichier:Bundesarchiv Bild 146-1970-083-42, Magdeburg, zerstörtes jüdisches Geschäft.jpg|E Buttek zu Magdeburg vun engem jiddesche Besëtzer, dee wärend der [[Reichskristallnacht]] 1938 zerstéiert gouf
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-L05487, Paris, Avenue Foch, Siegesparade.jpg|Däitsch Zaldote marschéieren 1940 zu [[Paräis]] an
Fichier:24. PzD Stalingrad 15 09 1942.jpg|Däitsch Zaldoten 1942 wärend der [[Schluecht vu Stalingrad]]
Fichier:Bundesarchiv Bild 101I-175-1267-12, Griechenland, Panzer IV in Hafenstadt.jpg|Däitsch Panzeren 1942 a Griicheland
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-N0827-318, KZ Auschwitz, Ankunft ungarischer Juden.jpg|Ungaresch Judde kommen 1944 zu [[Auschwitz]] un
Fichier:Buchenwald Slave Laborers Liberation.jpg|Jiddesch Zwangsaarbechter am [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945)
Fichier:Buchenwald Corpses 60623.jpg|E Won mat [[Läich]]e baussent dem Krematorium vum [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945)
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-W0402-500, Flüchtlingstreck in Richtung Deutschland.jpg|Däitscher vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]], déi am Juni 1944 an Ungarn Richtung Däitschland flüchten
Fichier:Allies at the Brandenburg Gate, 1945.jpg|[[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] Militär virum [[Brandenburger Tor]] no der däitscher Kapitulatioun
Fichier:Defendants in the dock at the Nuremberg Trials.jpg|Ugekloter wärend den [[Nürnberger Prozesser]]
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
* [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg]]

[[Kategorie:Däitscht Räich (1933-1945)| ]]</text>
      <sha1>8rgir691xtyxhu9gyy4dwjj3qu4z5lp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704884</id>
      <parentid>2704883</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <origin>2704884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10408" sha1="ljgt1bgkvebt0be6o2ieh27yu154lrb" xml:space="preserve">{{Infobox Land
| Numm = Däitscht Räich&lt;br&gt;''Deutsches Reich''&lt;br&gt;Groussdäitscht Räich&lt;br&gt;''Großdeutsches Reich''
| Fändel = Flag of Germany (1935–1945).svg
| Fändel Bildbreet = 150px
| Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland
| Wopen = Reichsadler der Deutsches Reich (1935–1945).svg
| Wope Breet = 110px
| Wopen Artikel = Wope vun Däitschland
| National Devise = 
| Kaart = Grossdeutsches Reich NS Administration 1944.png
| Kaart Breet = 
| Offiziell Sprooch = [[Däitsch]]
| Haaptstad = [[Berlin]]
| Haaptstad Awunner = 
| Haaptstad Koordinaten = 
| Staatsform = Republik
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch = 633.786 (1939)
| Fläch Plaz = 
| Waasserfläch = 
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz = 
| Bevëlkerungsdicht = 
| Gegrënnt = [[30. Januar]] [[1933]]
| Virgänger = [[Weimarer Repbulik]]
| Onofhängegkeet = 
| Nationalfeierdag = [[1. Mai]]: &quot;Dag vun der nationaler Aarbecht&quot;
| Opléisung = [[9. Mee]] [[1945]]
| Nofollger = [[Däitschland|Bundesrepublik Däitschland]]&lt;br&gt;[[Deutsche Demokratische Republik]]
| Nationalhymn = ''Das Lied der Deutschen'' (éischt Stroph)&lt;br&gt;''Horst-Wessel-Lied'' ([[De jure / de facto|de facto]])
| Wärung = Reichsmark
| Zäitzon = +1
| Internet TLD = 
| Telefonsprefix = 
| Notizen = 
| Extra Bild = 
| Extra Bild2 = }}
D''''Däitscht Räich tëscht 1933 an 1945''', och nach '''Drëtt Räich''' oder '''Nazidäitschland''' genannt, war eng Diktatur vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nationalsozialistescher Däitscher Aarbechterpartei]] (NSDAP) ënnert dem [[Adolf Hitler]]. D'Däitscht Räich ass de Virgänger vun der haiteger [[Bundesrepublik Däitschland]].

Ënnert dem Hitler sengem Regimm gouf Däitschland an en totalitäre Staat verwandelt, deen duerch déi sougenannte ''[[Gleichschaltung]]'' bal all Aspekt vum alldeegleche Liewe vu senge Bierger kontrolléiert huet. Nazidäitschland war ee vun den Haaptacteure vum [[Zweete Weltkrich]] a fir massiv Krichsverbriechen, de Genozid un de [[Juddentum|Judden]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]] a Milliounen Doudeger verantwortlech. Am Mee 1945 ass den Naziregimm mat der Victoire vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéierten]] ënnergaangen.

== Numm ==
{{Méi Info 2|Däitscht Räich|Nazi}}&lt;br&gt;
Den offiziellen Numm vum däitsche Staat tëscht 1933 an 1945 war &quot;Däitscht Räich&quot; (''Deutsches Reich'') a spéider och nach &quot;Groussdäitscht Räich&quot; (''Großdeutsches Reich''). En ass och als Drëtt Räich (''Drittes Reich'') bekannt, woubäi dat éischt Räich d'[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]] (800-1806) war an dat zweet d'[[Däitscht Keeserräich]] (1871-1918) waren. Alternativ gëtt Däitschland tëscht 1933 an 1945 och als Nazidäitschland bezeechent; e Bezuch op de Regimm vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nazipartei (NSDAP)]].

== Geschicht ==
=== Opstig ===
Den Adolf Hitler gouf den 30. Januar 1933 vum President vun der [[Weimarer Republik]], dem [[Paul von Hindenburg]], zum Räichskanzler ernannt. D'NSDAP huet duerno progressiv all politesch Oppositioun eliminéiert an hir Muecht konsolidéiert. Den Hindenburg ass den 2. August 1934 gestuerwen. Doropshin ass den Hitler däitschen Diktator ginn, andeems hien d'Funktioune vum Kanzler a vum President zesummegeluecht huet. Den 19. August 1934 gouf e Referendum gehalen, mat deem den Hitler als eenzege ''Führer'' bestätegt gouf. De ganze Pouvoir war domat am Hitler senger Persoun zentraliséiert a säi Wuert ass dat héchste Gesetz ginn. D'Regierung war kee koordinéiert Organ, an deem d'Membere kooperéiert hunn, mee huet sech aus e puer Gruppéierungen zesummegesat, déi a Konkurrenz ëm dem Hitler seng Faveur stoungen. Matzen an der Weltwirtschaftskris hunn d'Nazien d'Wirtschaftsstabilitéit zeréckbruecht an der Massenaarbechtslosegkeet en Enn gesat an deem si massiv an d'[[Militär]] investéiert hunn a staark an d'privatwirtschaftlech Prozesser agegraff hunn. Donieft goufe grouss ëffentlech Chantieren ugefaangen, ënner anerem de Bau vun den [[Autobunn]]en. De Retour vun der wirtschaftlecher Stabilitéit huet huet d'Popularitéit vum Regimm weider erhéicht.

=== Ideologie ===
[[Rassismus]], a besonnesch [[Antisemitismus]], waren eng zentral Charakteristik vum Drëtte Räich. Déi germanesch Mënsche goufe vun den Nazien als &quot;Meeschterrass&quot; betruecht, déi rengrassegest Grupp vun den [[Arier]]. Nodeems den Hitler un d'Muecht komm ass gouf vir d'éischt eeschthaft mat der Diskriminatioun a Verfollgung vun de [[Juddentum|Judden]] an de [[Roma]] ugefaangen. Am Mäerz 1933 goufen déi éischt Konzentratiounslager etabléiert. Judden an aner onerwënscht Leit goufen agespaart a [[Liberalismus|Liberaler]], [[Sozialismus|Sozialisten]] a [[Kommunismus|Kommuniste]] goufen ëmbruecht, agespaart oder exiléiert. [[Chrëschtentum|Chrëschtlech Kierchen]] a Bierger, déi géint dem Hitler seng Herrschaft waren, goufen ënnerdréckt a vill Leaderen an de Prisong geheit. An der Educatioun gouf grousse Wäert op d'Rassebiologie, Bevëlkerungspolitik a Fitness fir de Militärservice geluecht. Carrière- a Bildungsméiglechkeete fir Frae goufe limitéiert. De Programm ''Kraft durch Freude'' huet d'Fräizäit an Tourismus organiséiert, an d'[[Olympesch Summerspiller]] 1936 zu [[Berlin]] waren eng gutt Geleeënheet fir d'Drëtt Räich sech op der internationaler Bün ze presentéieren. De Propagandaminister [[Joseph Goebbels]] huet Filmopnamen, Massemanifestatiounen an dem Hitler seng hypnotesch Riede benotzt fir d'ëffentlech Meenung ze beaflossen. D'Regierung huet de kënschtlereschen Ausdrock kontrolléiert a bestëmmte Konschtforme promouvéiert an anerer decouragéiert.

=== Um Wee zum Krich ===
[[Fichier:Greater German Reich (1942).svg|left|thumb|D'Däitscht Räich 1942, wéi et am gréisste war (ouni Vasallestaaten, déi vun Däitschland kontrolléiert goufen)]]
An de Jore virum Krich huet Nazidäitschland seng Nopeschlänner mat Militärmenacen a Schach gehalen. Däitschland huet ëmmer méi aggressiv territorial Demande gemaach a mat Krich gedreet, wann déi Fuerderungen net respektéiert goufen. [[Éisträich]] gouf 1938 annektéiert, d'Joer drop d'[[Tschechoslowakei]]. Den Hitler huet en [[Hitler-Stalin-Pakt|Net-Aggressiounspakt]] mam [[Josef Stalin]] ënnerschriwwen a [[Polefeldzuch|Polen am September 1939 iwwerfall]], an domat den [[Zweete Weltkrich]] an Europa ausgeléist.

{{Méi Info 2|Zweete Weltkrich|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}}

1941 huet Nazidäitschland de gréissten Deel vun Europa kontrolléiert. Räichskommissariater hunn déi besat Gebidder kontrolléiert an eng däitsch Verwaltung an deem wat vu Polen iwwreg bliwwe war etabléiert. D'Drëtt Räich huet d'Réistoffer an d'Aarbechtskraaft souwuel an de besate Gebidder wéi an deene vu senge Verbënnten exploitéiert. Am [[Holocaust]] si Millioune Judden an aner Mënschen, déi vun den Nazien net erwënscht waren, agespaart an ëmbruecht ginn. Dat ass systematesch a [[Konzentratiounslager|Konzentratiouns-]] a [[Vernichtungslager]]e geschitt.

=== Ënnergang ===
Mat der [[Operatioun Barbarossa]] huet Nazidäitschland am Summer 1941 mat der Invasioun vun der [[Sowjetunioun]] ugefaangen. Ufanks war d'Invasioun erfollegräich, mä d'Erëmopliewe vum sowjetesche Militär an den Antrëtt vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an de Krich hunn dozou gefouert, datt d'[[Wehrmacht]] 1943 hir Initiativ op der Ostfront verluer huet a spéit am Joer 1944 bis virun d'Grenze vun 1939 zeréckgedréckt gouf. Wäitleefeg Bombardementer op däitsch Stied sinn 1944 eskaléiert an déi Däitsch an hir Alliéiert goufen och an Ost- a Südeuropa verdrängt. No der [[Operatioun Overlord|Invasioun vu Frankräich]] duerch déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] gouf Nazidäitschland vun der Sowjetunioun aus dem Osten a vun den aneren Alliéierte vu Westen aus eruewert. D'Däitscht Räich huet am Mee 1945 kapituléiert. Dem Hitler seng Weigerung seng Néierlag anzegestoen huet zu massiver Zerstéierung vun däitschen Infrastrukture gefouert an zousätzlecht Stierwen an de leschte Méint vum Krich mat sech bruecht. D'Alliéiert hunn no hirer Victoire eng Denazifizéierungspolitik lancéiert a vill vun den iwwerliewenden Nazicheffe fir Krichsverbrieche wärend den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht bruecht.

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;5&quot; widths=&quot;200&quot;&gt; 
Fichier:Bundesarchiv Bild 102-14597, Berlin, Opernplatz, Bücherverbrennung.jpg|Ëffentlecht Verbrenne vun &quot;ondäitsche Schrëften&quot; 1933 zu Berlin
Fichier::Hitler Nürnberg 1935.jpg|Den Adolf Hitler zu Nürnberg (1935)
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-1987-0922-500, Wien, Heldenplatz, Rede Adolf Hitler.jpg|Mënschemasse lauschteren dem Hitler 1938 nom Uschloss vun Éisträich bei enger Ried zu Wien no
Fichier:Bundesarchiv Bild 146-1970-083-42, Magdeburg, zerstörtes jüdisches Geschäft.jpg|E Buttek zu Magdeburg vun engem jiddesche Besëtzer, dee wärend der [[Reichskristallnacht]] 1938 zerstéiert gouf
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-L05487, Paris, Avenue Foch, Siegesparade.jpg|Däitsch Zaldote marschéieren 1940 zu [[Paräis]] an
Fichier:24. PzD Stalingrad 15 09 1942.jpg|Däitsch Zaldoten 1942 wärend der [[Schluecht vu Stalingrad]]
Fichier:Bundesarchiv Bild 101I-175-1267-12, Griechenland, Panzer IV in Hafenstadt.jpg|Däitsch Panzeren 1942 a Griicheland
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-N0827-318, KZ Auschwitz, Ankunft ungarischer Juden.jpg|Ungaresch Judde kommen 1944 zu [[Auschwitz]] un
Fichier:Buchenwald Slave Laborers Liberation.jpg|Jiddesch Zwangsaarbechter am [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945)
Fichier:Buchenwald Corpses 60623.jpg|E Won mat [[Läich]]e baussent dem Krematorium vum [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945)
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-W0402-500, Flüchtlingstreck in Richtung Deutschland.jpg|Däitscher vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]], déi am Juni 1944 an Ungarn Richtung Däitschland flüchten
Fichier:Allies at the Brandenburg Gate, 1945.jpg|[[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] Militär virum [[Brandenburger Tor]] no der däitscher Kapitulatioun
Fichier:Defendants in the dock at the Nuremberg Trials.jpg|Ugekloter wärend den [[Nürnberger Prozesser]]
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
* [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg]]

[[Kategorie:Däitscht Räich (1933-1945)| ]]</text>
      <sha1>ljgt1bgkvebt0be6o2ieh27yu154lrb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704885</id>
      <parentid>2704884</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T12:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <origin>2704885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10408" sha1="7m8jb59oxyzy8p0epnstumbdgvfl1ku" xml:space="preserve">{{Infobox Land
| Numm = Däitscht Räich&lt;br&gt;''Deutsches Reich''&lt;br&gt;Groussdäitscht Räich&lt;br&gt;''Großdeutsches Reich''
| Fändel = Flag of Germany (1935–1945).svg
| Fändel Bildbreet = 150px
| Fändel Artikel = Fändel vun Däitschland
| Wopen = Reichsadler der Deutsches Reich (1935–1945).svg
| Wope Breet = 110px
| Wopen Artikel = Wope vun Däitschland
| National Devise = 
| Kaart = Grossdeutsches Reich NS Administration 1944.png
| Kaart Breet = 
| Offiziell Sprooch = [[Däitsch]]
| Haaptstad = [[Berlin]]
| Haaptstad Awunner = 
| Haaptstad Koordinaten = 
| Staatsform = Republik
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch = 633.786 (1939)
| Fläch Plaz = 
| Waasserfläch = 
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz = 
| Bevëlkerungsdicht = 
| Grënnung = [[30. Januar]] [[1933]]
| Virgänger = [[Weimarer Repbulik]]
| Onofhängegkeet = 
| Nationalfeierdag = [[1. Mai]]: &quot;Dag vun der nationaler Aarbecht&quot;
| Opléisung = [[9. Mee]] [[1945]]
| Nofollger = [[Däitschland|Bundesrepublik Däitschland]]&lt;br&gt;[[Deutsche Demokratische Republik]]
| Nationalhymn = ''Das Lied der Deutschen'' (éischt Stroph)&lt;br&gt;''Horst-Wessel-Lied'' ([[De jure / de facto|de facto]])
| Wärung = Reichsmark
| Zäitzon = +1
| Internet TLD = 
| Telefonsprefix = 
| Notizen = 
| Extra Bild = 
| Extra Bild2 = }}
D''''Däitscht Räich tëscht 1933 an 1945''', och nach '''Drëtt Räich''' oder '''Nazidäitschland''' genannt, war eng Diktatur vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nationalsozialistescher Däitscher Aarbechterpartei]] (NSDAP) ënnert dem [[Adolf Hitler]]. D'Däitscht Räich ass de Virgänger vun der haiteger [[Bundesrepublik Däitschland]].

Ënnert dem Hitler sengem Regimm gouf Däitschland an en totalitäre Staat verwandelt, deen duerch déi sougenannte ''[[Gleichschaltung]]'' bal all Aspekt vum alldeegleche Liewe vu senge Bierger kontrolléiert huet. Nazidäitschland war ee vun den Haaptacteure vum [[Zweete Weltkrich]] a fir massiv Krichsverbriechen, de Genozid un de [[Juddentum|Judden]] an [[Europa (Kontinent)|Europa]] a Milliounen Doudeger verantwortlech. Am Mee 1945 ass den Naziregimm mat der Victoire vun den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéierten]] ënnergaangen.

== Numm ==
{{Méi Info 2|Däitscht Räich|Nazi}}&lt;br&gt;
Den offiziellen Numm vum däitsche Staat tëscht 1933 an 1945 war &quot;Däitscht Räich&quot; (''Deutsches Reich'') a spéider och nach &quot;Groussdäitscht Räich&quot; (''Großdeutsches Reich''). En ass och als Drëtt Räich (''Drittes Reich'') bekannt, woubäi dat éischt Räich d'[[Hellegt Réimescht Räich vun Däitscher Natioun]] (800-1806) war an dat zweet d'[[Däitscht Keeserräich]] (1871-1918) waren. Alternativ gëtt Däitschland tëscht 1933 an 1945 och als Nazidäitschland bezeechent; e Bezuch op de Regimm vun der [[Nationalsozialistesch Däitsch Aarbechterpartei|Nazipartei (NSDAP)]].

== Geschicht ==
=== Opstig ===
Den Adolf Hitler gouf den 30. Januar 1933 vum President vun der [[Weimarer Republik]], dem [[Paul von Hindenburg]], zum Räichskanzler ernannt. D'NSDAP huet duerno progressiv all politesch Oppositioun eliminéiert an hir Muecht konsolidéiert. Den Hindenburg ass den 2. August 1934 gestuerwen. Doropshin ass den Hitler däitschen Diktator ginn, andeems hien d'Funktioune vum Kanzler a vum President zesummegeluecht huet. Den 19. August 1934 gouf e Referendum gehalen, mat deem den Hitler als eenzege ''Führer'' bestätegt gouf. De ganze Pouvoir war domat am Hitler senger Persoun zentraliséiert a säi Wuert ass dat héchste Gesetz ginn. D'Regierung war kee koordinéiert Organ, an deem d'Membere kooperéiert hunn, mee huet sech aus e puer Gruppéierungen zesummegesat, déi a Konkurrenz ëm dem Hitler seng Faveur stoungen. Matzen an der Weltwirtschaftskris hunn d'Nazien d'Wirtschaftsstabilitéit zeréckbruecht an der Massenaarbechtslosegkeet en Enn gesat an deem si massiv an d'[[Militär]] investéiert hunn a staark an d'privatwirtschaftlech Prozesser agegraff hunn. Donieft goufe grouss ëffentlech Chantieren ugefaangen, ënner anerem de Bau vun den [[Autobunn]]en. De Retour vun der wirtschaftlecher Stabilitéit huet huet d'Popularitéit vum Regimm weider erhéicht.

=== Ideologie ===
[[Rassismus]], a besonnesch [[Antisemitismus]], waren eng zentral Charakteristik vum Drëtte Räich. Déi germanesch Mënsche goufe vun den Nazien als &quot;Meeschterrass&quot; betruecht, déi rengrassegest Grupp vun den [[Arier]]. Nodeems den Hitler un d'Muecht komm ass gouf vir d'éischt eeschthaft mat der Diskriminatioun a Verfollgung vun de [[Juddentum|Judden]] an de [[Roma]] ugefaangen. Am Mäerz 1933 goufen déi éischt Konzentratiounslager etabléiert. Judden an aner onerwënscht Leit goufen agespaart a [[Liberalismus|Liberaler]], [[Sozialismus|Sozialisten]] a [[Kommunismus|Kommuniste]] goufen ëmbruecht, agespaart oder exiléiert. [[Chrëschtentum|Chrëschtlech Kierchen]] a Bierger, déi géint dem Hitler seng Herrschaft waren, goufen ënnerdréckt a vill Leaderen an de Prisong geheit. An der Educatioun gouf grousse Wäert op d'Rassebiologie, Bevëlkerungspolitik a Fitness fir de Militärservice geluecht. Carrière- a Bildungsméiglechkeete fir Frae goufe limitéiert. De Programm ''Kraft durch Freude'' huet d'Fräizäit an Tourismus organiséiert, an d'[[Olympesch Summerspiller]] 1936 zu [[Berlin]] waren eng gutt Geleeënheet fir d'Drëtt Räich sech op der internationaler Bün ze presentéieren. De Propagandaminister [[Joseph Goebbels]] huet Filmopnamen, Massemanifestatiounen an dem Hitler seng hypnotesch Riede benotzt fir d'ëffentlech Meenung ze beaflossen. D'Regierung huet de kënschtlereschen Ausdrock kontrolléiert a bestëmmte Konschtforme promouvéiert an anerer decouragéiert.

=== Um Wee zum Krich ===
[[Fichier:Greater German Reich (1942).svg|left|thumb|D'Däitscht Räich 1942, wéi et am gréisste war (ouni Vasallestaaten, déi vun Däitschland kontrolléiert goufen)]]
An de Jore virum Krich huet Nazidäitschland seng Nopeschlänner mat Militärmenacen a Schach gehalen. Däitschland huet ëmmer méi aggressiv territorial Demande gemaach a mat Krich gedreet, wann déi Fuerderungen net respektéiert goufen. [[Éisträich]] gouf 1938 annektéiert, d'Joer drop d'[[Tschechoslowakei]]. Den Hitler huet en [[Hitler-Stalin-Pakt|Net-Aggressiounspakt]] mam [[Josef Stalin]] ënnerschriwwen a [[Polefeldzuch|Polen am September 1939 iwwerfall]], an domat den [[Zweete Weltkrich]] an Europa ausgeléist.

{{Méi Info 2|Zweete Weltkrich|Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich}}

1941 huet Nazidäitschland de gréissten Deel vun Europa kontrolléiert. Räichskommissariater hunn déi besat Gebidder kontrolléiert an eng däitsch Verwaltung an deem wat vu Polen iwwreg bliwwe war etabléiert. D'Drëtt Räich huet d'Réistoffer an d'Aarbechtskraaft souwuel an de besate Gebidder wéi an deene vu senge Verbënnten exploitéiert. Am [[Holocaust]] si Millioune Judden an aner Mënschen, déi vun den Nazien net erwënscht waren, agespaart an ëmbruecht ginn. Dat ass systematesch a [[Konzentratiounslager|Konzentratiouns-]] a [[Vernichtungslager]]e geschitt.

=== Ënnergang ===
Mat der [[Operatioun Barbarossa]] huet Nazidäitschland am Summer 1941 mat der Invasioun vun der [[Sowjetunioun]] ugefaangen. Ufanks war d'Invasioun erfollegräich, mä d'Erëmopliewe vum sowjetesche Militär an den Antrëtt vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]] an de Krich hunn dozou gefouert, datt d'[[Wehrmacht]] 1943 hir Initiativ op der Ostfront verluer huet a spéit am Joer 1944 bis virun d'Grenze vun 1939 zeréckgedréckt gouf. Wäitleefeg Bombardementer op däitsch Stied sinn 1944 eskaléiert an déi Däitsch an hir Alliéiert goufen och an Ost- a Südeuropa verdrängt. No der [[Operatioun Overlord|Invasioun vu Frankräich]] duerch déi [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] gouf Nazidäitschland vun der Sowjetunioun aus dem Osten a vun den aneren Alliéierte vu Westen aus eruewert. D'Däitscht Räich huet am Mee 1945 kapituléiert. Dem Hitler seng Weigerung seng Néierlag anzegestoen huet zu massiver Zerstéierung vun däitschen Infrastrukture gefouert an zousätzlecht Stierwen an de leschte Méint vum Krich mat sech bruecht. D'Alliéiert hunn no hirer Victoire eng Denazifizéierungspolitik lancéiert a vill vun den iwwerliewenden Nazicheffe fir Krichsverbrieche wärend den [[Nürnberger Prozesser]] viru Geriicht bruecht.

== Biller ==
&lt;gallery perrow=&quot;5&quot; widths=&quot;200&quot;&gt; 
Fichier:Bundesarchiv Bild 102-14597, Berlin, Opernplatz, Bücherverbrennung.jpg|Ëffentlecht Verbrenne vun &quot;ondäitsche Schrëften&quot; 1933 zu Berlin
Fichier::Hitler Nürnberg 1935.jpg|Den Adolf Hitler zu Nürnberg (1935)
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-1987-0922-500, Wien, Heldenplatz, Rede Adolf Hitler.jpg|Mënschemasse lauschteren dem Hitler 1938 nom Uschloss vun Éisträich bei enger Ried zu Wien no
Fichier:Bundesarchiv Bild 146-1970-083-42, Magdeburg, zerstörtes jüdisches Geschäft.jpg|E Buttek zu Magdeburg vun engem jiddesche Besëtzer, dee wärend der [[Reichskristallnacht]] 1938 zerstéiert gouf
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-L05487, Paris, Avenue Foch, Siegesparade.jpg|Däitsch Zaldote marschéieren 1940 zu [[Paräis]] an
Fichier:24. PzD Stalingrad 15 09 1942.jpg|Däitsch Zaldoten 1942 wärend der [[Schluecht vu Stalingrad]]
Fichier:Bundesarchiv Bild 101I-175-1267-12, Griechenland, Panzer IV in Hafenstadt.jpg|Däitsch Panzeren 1942 a Griicheland
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-N0827-318, KZ Auschwitz, Ankunft ungarischer Juden.jpg|Ungaresch Judde kommen 1944 zu [[Auschwitz]] un
Fichier:Buchenwald Slave Laborers Liberation.jpg|Jiddesch Zwangsaarbechter am [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945)
Fichier:Buchenwald Corpses 60623.jpg|E Won mat [[Läich]]e baussent dem Krematorium vum [[KZ Buchenwald]] no der Befreiung duerch d'Amerikaner (1945)
Fichier:Bundesarchiv Bild 183-W0402-500, Flüchtlingstreck in Richtung Deutschland.jpg|Däitscher vum [[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]], déi am Juni 1944 an Ungarn Richtung Däitschland flüchten
Fichier:Allies at the Brandenburg Gate, 1945.jpg|[[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéiert]] Militär virum [[Brandenburger Tor]] no der däitscher Kapitulatioun
Fichier:Defendants in the dock at the Nuremberg Trials.jpg|Ugekloter wärend den [[Nürnberger Prozesser]]
&lt;/gallery&gt;

== Kuckt och ==
* [[Nazikollaboratioun zu Lëtzebuerg]]

[[Kategorie:Däitscht Räich (1933-1945)| ]]</text>
      <sha1>7m8jb59oxyzy8p0epnstumbdgvfl1ku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gemeng Groussbus-Wal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158092</id>
    <revision>
      <id>2704933</id>
      <parentid>2704725</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T18:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Les Meloures</username>
        <id>580</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>k</comment>
      <origin>2704933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8779" sha1="ok4yxj4rdmnxbmankwtpvgdbgdnnlti" xml:space="preserve">{{Infobox Uertschaft Lëtzebuerg
| Buergermeeschter = {{Buergermeeschter Groussbus-Wal}}
 | Koordinaten  = {{coor dms|49|49|39|N|05|57|56|O|Haaptkoordinaten=jo}}
}}
D''''Gemeng Groussbus-Wal''' ass eng vun den {{Gemengenzuel}} [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Gemeng (Lëtzebuerg)|Gemengen]] a läit am [[Kanton Réiden]]. Si ass den [[1. September]] [[2023]] aus der Fusioun vun de [[Gemeng Groussbus|Gemenge Groussbus]] a [[Gemeng Wal|Wal]] entstanen.

De [[Chef-lieu]] vun der Gemeng ass d'Uertschaft [[Groussbus]]. Dat neit Gemengenhaus kënnt op Groussbus, an déi ëmgebaut a vergréissert al Schoul&lt;ref&gt;[https://www.groussbus.lu/download/131/fusion/6789/20211221-bericht-lw.pdf &quot;Grosbous: Schule wird Rathaus.&quot;] wort.lu, 21.12.2021.&lt;/ref&gt;.

D'Gemeng huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner &lt;small&gt;(Stand %q)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.&lt;/ref&gt;[%r]}}.

== Geschicht&lt;ref&gt;« Exposé des motifs » am Projet de loi&lt;/ref&gt; ==
Am Sënn vun enger besserer Entwécklung vun de jeeweilege Gemengen, absënns wat d'ëffentlech Servicer, d'Schafe vu kommunalen Infrastrukturen an eng performant Verwaltung ugeet, hunn d'Schäfferéit vu Groussbus a Wal am Joer 2019 mat de Sondéierungsgespréicher iwwer eng eventuell Fusioun ugefaangen. Do dernieft géif d'Fusioun och finanziell Avantagë mat sech bréngen: engersäits kritt d'Fusiounsgemeng e Subsid vum Staat an anersäits ginn och aner finanziell Leeschtunge vum Staat fir eng Gemeng mat enger gewësser Gréisst méi grouss. Béid Gemengen hunn och an der Vergaangenheet schonn a verschiddene [[Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg|Syndikater]] zesummegeschafft, wéi z.&amp;nbsp;B. an der [[Syndicat de distribution d'eau des Ardennes|DEA]], der [[Syndicat intercommunal pour la rénovation et l'exploitation de la piscine de et à Rédange/Attert|Réidener Schwämm]], dem [[Syndicat intercommunal pour la gestion des déchets en provenance de la région de Diekirch, Ettelbruck et Colmar-Berg|SIDEC]], [[Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires du Nord|SIDEN]] oder [[Syndicat intercommunal à vocation multiple des villes et communes luxembourgeoises pour la promotion et la sauvegarde d'intérêts communaux généraux|SYVICOL]].

De 6. Mee 2019 hu béid Gemengeréit decidéiert datt d'Fusiounsgespréicher ufänke sollten an den 3. Februar 2021 sinn dem Inneminister déi detailléiert Modalitéite fir d'Fusioun presentéiert ginn. Kuerz duerno, den 10. Februar 2021 hunn déi zwéi Gemengeréit festgehalen, datt d'Bevëlkerung mat engem [[Gemengereferendum zu Lëtzebuerg|Referendum]] iwwer d'Fusioun ofstëmme soll.

Beim Referendum, deen an den zwou Gemengen de 27. Juli 2021 ofgehale gouf, haten zu Groussbus 70,42% an zu Wal 62,25% vun de Wieler fir eng Fusioun gestëmmt&lt;ref&gt;Marc Hoscheid, ''Bürgersegen für Gemeindehochzeit'', Luxemburger Wort 28.06.2021, S. 14&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/1745436.html|Titel=Groussbus a Wal: Majoritéit vun de Wieler huet fir eng Fusioun gestëmmt|Gekuckt=28.06.2021|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Groussbusser Buet'' September 2021&lt;/ref&gt;. Am Vott a béide Gemengeréit den 2. Mäerz 2022 gouf sech dunn definitiv drop gëeenegt, ze fusionéieren&lt;ref&gt;Sophie Hermes: [https://web.archive.org/web/20220304140334/https://www.wort.lu/de/lokales/definitives-ja-zur-fusion-zwischen-grosbous-und-wahl-6221ef98de135b9236ab8d42 &quot;Zum 1. September 2023: Definitives Ja zur Fusion zwischen Grosbous und Wahl.&quot;] wort.lu, 04.03.2022.&lt;/ref&gt;.

D'Gesetz dozou gouf den 8. Februar 2023 an der Chamber gestëmmt.&lt;ref&gt;Nadine Schwarz: [https://web.archive.org/web/20230211052206/https://www.wort.lu/de/lokales/der-weg-ist-frei-fuer-zwei-neue-fusionsgemeinden-63e3c8b6de135b9236d8f48a &quot; &quot;Der Weg ist frei für zwei neue Fusionsgemeinden.&quot;] wort.lu [w+], 08.02.2023.&lt;/ref&gt;

De Gemengerot vun der neier Gemeng gouf bei de [[Gemengewalen (Lëtzebuerg)|Gemengerotswale]] vum 11. Juni 2023 gewielt, a funktionéiert zënter dem 1. September 2023.

=== Finanziellen Impakt vun der Fusioun ===
De Staat bezilt der neier Gemeng e Subsid op Basis vun der Awunnerzuel op den 31. August 2023. Geschat gëtt e Montant vu 4,83 Milliounen Euro&lt;ref&gt;(1.138 Awunner vu Groussbus + 1.057 Awunner vu Wal) * 2.200 € = 4,829 Milliounen € (Schätzung mat den Awunnerzuele vum 14.03.2022)&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery&gt;
Fichier:Grosbous locator map.png|Groussbus...
Fichier:Wahl locator map.png|a Wal...
Fichier:Groussbus Wal map.svg|...fusionéieren zu Groussbus-Wal
&lt;/gallery&gt;

== Geographie ==
Groussbus-Wal ass déi véiertgréisst Gemeng am Réidener Kanton, mat ronn 2.200 Awunner, opgedeelt op 9 Dierfer.

Se grenzt am Norden un d'[[Gemeng Esch-Sauer]] ([[Kanton Wolz]]) an dann, am Sënn vun der Auer, un d'[[Mäerzeg|Gemeng Mäerzeg]] am [[Kanton Dikrech]] an u follgend Gemengen aus dem Kanton Réiden: [[Gemeng Viichten|Viichten]], [[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]] a [[Gemeng Rammerech|Rammerech]].

=== Nopeschgemengen ===
{{Nopeschgemengen
 |ville = Groussbus-Wal
 | nord-ouest =  
 | nord =  [[Gemeng Esch-Sauer|Esch-Sauer]]
 | nord-est = 
 | est =  [[Gemeng Mäerzeg|Mäerzeg]]
 | sud-est =  [[Gemeng Viichten|Viichten]]
 | sud= [[Gemeng Préizerdaul|Préizerdaul]]
 | sud-ouest =  
 | ouest =  [[Gemeng Rammerech|Rammerech]]
}}

== Uertschaften a [[Lieu-dit]]en an der Gemeng ==
=== Uertschaften ===
{{Div col|cols=3}}
'''Fréier Gemeng Groussbus'''
* [[Dellen]]
* [[Groussbus]]
* [[Léierhaff]]

'''Fréier Gemeng Wal'''
* [[Bëschrued]]
* [[Brattert]]
* [[Gréiwels]]
* [[Heeschpelt]]
* [[Kéiber]]
* [[Randschelt]]
* [[Wal (Réiden)|Wal]]
{{Div col end}}

=== Lieu-diten ===
{{Div col|cols=3}}
'''Fréier Gemeng Groussbus'''
* [[Neimillen (Groussbus)|Neimillen]]
* [[Turelbaach (Lieu-dit)|Turelbaach]]

'''Fréier Gemeng Wal'''
* [[Ënnescht Millen (Wal)|Ënnescht Millen]]
* [[Kinnekshaff]]
* [[Gréiwels|Nei Brasilien]]
* [[Réidingshaff]]
* [[Ringbaach (Lieu-dit)|Ringbaach]]
{{Div col end}}

== Entwécklung vun der Awunnerzuel ==
{{Kapitel Info feelt}}

== Politik ==
[[Fichier:Ballot paper for municipal elections of 2023 in Groussbus-Wal.png|thumb|1. Stëmmziedel fir d'Gemengewale vun der Gemeng Groussbus-Wal (2023)]]
An enger éischter Phas besteet de Schäfferot vun der Fusiounsgemeng aus engem Buergermeeschter an dräi Schäffen, woubäi et jeeweils zwéi Memberen aus all [[Walsektioun]] (Groussbus a Wal) musse sinn. Am Gemengerot sinn zwielef Conseilleren, jeeweils sechs Memberen aus all Sektioun.

No de Gemengewale vun 2029 zielen dann déi üblech Zuele wéi et am [[Gemengegesetz]] virgesinn ass&lt;ref&gt;{{Citation|URL=http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1988/12/13/n1/jo|Titel=Loi communale du 13 décembre 1988 „Gemengegesetz“ – Artikel 5 + 38|Gekuckt=21.01.2023|Datum=13.12.1988|Editeur=legilux.public.lu|Sprooch=fr}}&lt;/ref&gt;.

=== Buergermeeschteren ===
Als Resultat vun de Gemengewale vum 11. Juni 2023&lt;ref&gt;[https://www.rtl.lu/news/gemengewalen/a/2074204.html &quot;Groussbus-Wal: Paul Engel gëtt neie Buergermeeschter.&quot;] rtl.lu, 12.06.2023.&lt;/ref&gt; gouf de [[Paul Engel]] als neie Buergermeeschter vun der neier Gemeng vereedegt.&lt;ref&gt;[https://mint.gouvernement.lu/fr/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2023%2B07-juillet%2B13-bofferding-assermentations-colleges-echevinales.html Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins.&quot;] Communiqué vum 13.07.202 op mint.gouvernement.lu&lt;/ref&gt;

== Perséinlechkeeten ==
* [[Nicolas Grang]] (1854-1883), lëtzebuergeschen Offizéier an der belscher Arméi. Als Leitnant koum hien 1882 an de [[Belsche Kongo|Kongo]] an huet ënner dem [[Henry Morton Stanley]] un der Eruewerung vum Héije Kongo deelgeholl.

== Kuckeswäertes ==
* De Musée [[Thillenvogtei]] zu Randschelt ass e liewege Landmusée mat de Schwéierpunkte Landwirtschaft, Handwierk, Hauswiesen a Schoul.
* D'[[Kierch Randschelt|Kierch zu Randschelt]]

== Kuckt och ==
{{LNM}}
{{Kuckt och Lëschte Lëtzebuerg}}

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [https://g-w.lu/ Offiziell Säit vun der Gemeng Groussbus-Wal]
* [http://data.legilux.public.lu/eli/etat/projet/pl/20220038 Projet de loi 8003 portant fusion des communes de Grosbous et de Wahl] op legilux.lu
* [https://web.archive.org/web/20230130070124/https://www.groussbus.lu/fusion-grosbous-wahl/ Projet de fusion: Communes de Grosbous et de Wahl] {{Lb}}, {{Fr}} op groussbus.lu
* [http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2023/03/03/a115/jo Loi du 3 mars 2023 portant fusion des communes de Grosbous et de Wahl] op legilux.lu

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Gemengen am Kanton Réiden}}
{{Referenzen an Notten}}

[[Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg|Groussbus-Wal]]
[[Kategorie:Gemeng Groussbus-Wal| ]]</text>
      <sha1>ok4yxj4rdmnxbmankwtpvgdbgdnnlti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Serbien a Montenegro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>163111</id>
    <revision>
      <id>2704949</id>
      <parentid>2690171</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T08:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2704949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2606" sha1="hq0o2xn1p9gxwdkgvbgdnwew631drrc" xml:space="preserve">{{SkizzGeo}}{{Infobox Land
| Numm                  = Serbien a Montenegro &lt;small&gt;(2003–2006)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;Bundesrepublik Jugoslawien &lt;small&gt;(1992–2003)&lt;/small&gt;
| Fändel                = Flag of Serbia and Montenegro (1992–2006).svg
| Fändel Bildbreet      = 150px
| Fändel Artikel        = Fändel vu Serbien a Montenegro
| Wopen                 = Coat of arms of Serbia and Montenegro.svg
| Wope Breet            = 110px
| Wopen Artikel         = Wopen vu Serbien a Montenegro
| National Devise       = 
| Kaart                 = Serbia and Montenegro.svg
| Kaart Breet           = 
| Offiziell Sprooch     = {{wikidata|property|linked|P37}}
| Haaptstad             = {{wikidata|property|linked|P36}}
| Haaptstad Awunner     = 
| Haaptstad Koordinaten = {{coor dms|44|49|4|N|20|27|25|W}} 
| Staatsform            = fréiere federale Staat
| Landeschef Titel      = 
| Landeschef            = 
| Regierungschef Titel  = 
| Regierungschef        =
| Total Fläch           =
| Fläch Plaz            = 
| Waasserfläch          = 
| Bevëlkerung           =
| Bevëlkerung Plaz      = 
| Bevëlkerungsdicht     = 
| Virgänger             = [[Jugoslawien]]
| Grënnung              = [[27. Abrëll]] [[1992]]
| Onofhängegkeet        =
| Opléisung             = [[3. Juni]] [[2003]]
| Nofollger             = [[Kosovo]] (ëmstridden)&lt;br&gt;[[Montenegro]]&lt;br&gt;[[Serbien]]
| Nationalfeierdag      = 
| Nationalhymn          = {{wikidata|property|linked|P85}}
| Wärung                = Serbien: [[serbeschen Dinar|Dinar]];&lt;br&gt;Montenegro: [[Euro]]
| Zäitzon               = +1
| Internet TLD          = {{wikidata|property|linked|P78}}
| Telefonsprefix        = {{wikidata|property|linked|P474}}
| Notizen               = 
| Extra Bild            = Ruins Stari Bar2 Montenegro.jpg
| Extra Bild2           = 
}}
'''Serbien a Montenegro''' ([[serbesch]] Србија и Црна Гора/Srbija i Crna Gora), deels och als ''Serbien-Montenegro'' oder ''Serbien/Montenegro'' geschriwwen, war e [[federale Staat]] a [[Südosteuropa]] dee vum 4. Februar 2003 bis den 3. Juni 2006 bestanen huet. En huet sech am territorialen a vëlkerrechtlechen Ëmfang net vun der [[Bundesrepublik Jugoslawien]] ënnerscheet, déi vun 1992 bis 2003, als Folleg vun de [[Jugoslawiekricher]], existéiert huet. Et war de gréissten Nofollgerstaat vun der [[Sozialistesch federéiert Republik Jugoslawien|Sozialistesch federéierter Republik Jugoslawien]].

== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Serbia and Montenegro|{{PAGENAME}}}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Fréier Länner an Europa]]
[[Kategorie:Serbien a Montenegro| ]]</text>
      <sha1>hq0o2xn1p9gxwdkgvbgdnwew631drrc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Wikifunctions/Newsletter</title>
    <ns>4</ns>
    <id>171989</id>
    <revision>
      <id>2704896</id>
      <parentid>2703827</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T13:13:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>23144</id>
      </contributor>
      <comment>Neien Abschnitt /* Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #264: Your code can now call back to the Wikidata fetch functions */</comment>
      <origin>2704896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55502" sha1="58waw5ustu0bdjwsasbinqsapa5to1x" xml:space="preserve">{| class=&quot;hintergrundfarbe2 rahmenfarbe1&quot; style=&quot;width: 100%; padding: 10px; font-size: 95%; margin-right: 5px; border-style: solid;&quot;
|
Op dëser Säit fannt Dir déi aktuell Editioun vum '''Wikifunctions-Newsletter ''Status updates'''''. Méi Detailer fannt Dir op der Wikifunctions-Säit [[wikifunctions:Wikifunctions:Status updates|Wikifunctions:Status updates]].

Wann Dir keng Editioun verpasse wëllt, kënnt Dir dës Säit [[Hëllef:Iwwerwaachungslëscht|iwwerwaachen]] oder [[Hëllef:Abonnementer|abonéieren]]. Fir weider Newsletteren, kuckt wgl. [[Wikipedia:Newsletteren]].
|}

[[Kategorie:Wikipedia-Administratioun]]

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #215 is out: Accessing Wikidata items now possible from embedded function calls; Wikifunctions available on 65 Wikitionaries ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce that it is now possible to access Wikidata items from embedded function calls, we also inform that Wikifunctions is now available on 60 more Wiktionaries, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:57, 29. Aug. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Next Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Volunteers’ Corner is tomorrow! ==

We remind you that our next '''Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Volunteers’ Corner''' will be '''[https://zonestamp.toolforge.org/1757352600 tomorrow, September 8, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Unless you have many questions, we will follow our usual agenda, giving updates on the upcoming plans and recent activities, having plenty of time and space for your questions, and building a Function together.

See you at the Corner! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:39, 7. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #216 is out: Copying function calls from one Wikipedia to another ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-07|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce that it is now possible to use natural languages as a default value in embedded function calls, we discuss the latest news in Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:04, 8. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #217 is out: More than 3,000 functions on Wikifunctions ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it!

In this issue, we celebrate reaching the milestone of 3,000 functions on Wikifunctions, we discuss our upcoming commitments in outreach, we share with you our latest blogpost, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 18:21, 12. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29173200 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #218 is out: Wikifunctions available on 123 Wiktionary languages ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-19|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it!

In this issue, we update you on the recent Wikifunctions deployment on Wiktionaries, we introduce our new page for requesting cleanups, we update you on what's new on Types, we remind you of the upcoming meetings, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also we remind you that the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1758643200 September 23, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:26, 20. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29289969 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #219 is out: Accessing qualifiers in Wikidata statements ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-26|a new update]] for Wikifunctions and Abstract Wikipedia. Please, come and read it!

In this issue, we introduce the possibility of calling also qualifiers from Wikidata, we update you on the recent  deployments of Wikifunctions and on the Wikifunctions presentations at Wikimedia events, we give you the recent updates on Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:46, 26. Sep. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29319712 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #220 is out: Rich text now available in embedded function calls on 148 Wiktionaries and Incubator ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-03|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on the latest functions and types you can create, we announce that functions are now available to call on 152 projects, we talk about our presentations at Wikimedia meetings, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1759771800 October 6, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 08:55, 4. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29367070 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #221 is out: Decision on location for abstract content and Quarterly Planning for October–December ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss our plans and work for the upcoming quarter (October-December 2025), we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:47, 9. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29367070 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #222 is out: Kicking Off the Naming Contest for Abstract Wikipedia; Visualizing functions ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-15|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we kickstart our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we present a beautiful representation of functions by a community member, we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:04, 15. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29444338 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #223 is out: Welcome Zaree and Laura! Naming contest round 1 kicked off ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-23|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we welcome two new additions to the team, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we report on the next events we'll be part of, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 21:10, 23. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29491948 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #224 is out: Round 1 of “abstract content wiki” naming vote ending Monday; An example of short descriptions ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-10-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we announce our first experimentation with short descriptions on Wikidata, we talk about our presentations at the upcoming WikidataCon 2025, and we take a look at the latest Type and software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1762194600 November 3, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:48, 30. Okt. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #225 is out: First round of voting for naming the wiki for abstract content closed; Calling for Wiktionary functions; Embedded Wikifunctions on Bengali Wikipedia and seven more Wiktionaries ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-05|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on the closing of the first phase of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we introduce a possible implementation of Wikifunctions for Wiktionaries, we talk about our latest outreach events, and we take a look at the latest Type and software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:06, 6. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #226 is out: Getting ready for second round of voting for naming the wiki with abstract content; Rewriting the backend: Why Rust? ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-13|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we summarise current discussion regarding the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss how we are rewriting the backend, we ask for help in substituting a function, we suggest you the recordings of Wikifunctions-related sessions at the WikidataCon 2025, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also we remind you that the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1763481600 November 18, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:42, 13. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #227 is out: Second round of voting for naming the wiki with language-independent content; Sharing function calls ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-20|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce the start of the second phase of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we share the results of the MacArthur Foundation's 100&amp;Change contest, we share the recording of the last NLG SIG meeting, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:11, 21. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #228 is out: Vote on the new wiki name! Finishing each other’s sentences ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-11-27|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we update you on our [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we discuss our progress on sentence creation with functions, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1762194600 December 1, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:38, 27. Nov. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29511879 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #229 is out: And the name is Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-04|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share the final results of the [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|naming contest for Abstract Wikipedia]], we share two demos about new Wikifunctions features, we talk about Wikidata components in Wikifunctions, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:02, 4. Dez. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29735279 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #230 is out: How to write better error messages ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-11|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share an essay on how to write better error messages, on improving which we focused in the last months.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:01, 12. Dez. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29735279 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #231 is out: We wish you a happy new Gregorian year! ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-12-18|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we showcase some templates using Wikifunctions functions on several projects, and we wrap up work for this Gregorian year, wishing you happy holidays.

The updates will resume in the week of January 14, so if you feel like you want more, you can always read the previous updates in [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:01, 18. Dez. 2025 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29814552 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #232 is out: 25 years of Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-15|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In the first issue of 2026, we celebrate our incredible milestone of 25 years of Wikipedia and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:04, 16. Jan. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29902635 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #233 is out: Quarterly plan for January–March 2026 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-22|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share our work plans for the quarter that goes from January to March 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:01, 22. Jan. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #234 is out: Integrating Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-01-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share our ideas about the integration of Abstract Wikipedia with the existing Wikimedia projects, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:51, 30. Jan. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Next Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Volunteers' Corner will be on February 9 ==

Hi, we remind you that, if you have questions or ideas to discuss about Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia, you can participate to the next '''Volunteers' Corner''', that will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1770661800 February 9, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

We hope to see you there! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 06:23, 6. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #235 is out: Finishing each other sentences: Starting things; Offsite in Istanbul ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-13|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share the results of our recent team offsite (meeting in person) in Istanbul, Türkiye, especially on creating sentence fragments in several languages.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:31, 13. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #236 is out: A sneak preview of Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-20|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we share a sneak preview of how Abstract Wikipedia will look like and work, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:15, 20. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=29963119 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #237 is out: Graceful overrides and fallbacks ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-02-26|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss different patterns in articles about years on different Wikipedias, we present the video of the Wikifunctions presentation by Nicolas Vigneron at the last Celtic Knot, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1772476200 March 2, at 18:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:18, 27. Feb. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30119120 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #238 is out: Citations and Copy and Paste ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-06|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce the possibility of creating a function that deals with references and a Wikifunctions internal clipboard, where you can temporarily store any piece of code in order to paste it somewhere else, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:28, 6. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30119120 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #239 is out: A new composition language ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we talk about the revamp of the composition language on Wikifunctions, with its potential for further improvements.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:19, 12. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30229736 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #240 is out: Abstract Wikipedia is now in Beta ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-19|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we celebrate the launch of the [https://abstract.wikipedia.org/ preliminary Beta version of Abstract Wikipedia], and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 18:23, 19. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30229736 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #241 is out: First few days of Abstract Wikipedia Beta; Status of Composition Language v2 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss the first early edits on [https://abstract.wikipedia.org/ Abstract Wikipedia], we share the status of Composition Language v2, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:48, 26. Mäe. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30289284 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #242 is out: Request for Discussion: Syntactic tables ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-02|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce a proposal for Natural Language Generation, we introduce a page for function suggestions from Abstract Wikipedia, we inform you that there will be a presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1776101400 April 13, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:37, 3. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #243 is out: Community proposals for capturing meaning ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-10|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we report on three community proposals on syntactic approaches, we introduce a new Type (Complex numbers), we report on current hiccups on Abstract Wikipedia, we share more information about a presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1776101400 April 13, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:35, 10. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #244 is out: Milestones; Some major issues hopefully resolved ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-16|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we celebrate 4000 functions on Wikifunctions and 1000 abstract articles on Abstract Wikipedia, we announce that we should have fixed some major issues with the websites, we inform you on our latest outreach activities, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:22, 17. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #245 is out: The Foundation's search for the perfect language ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-04-25|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present an academic paper about Abstract Wikipedia, we discuss our latest Type created, and we take a look at the newest created functions.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:54, 25. Abr. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #246 is out: Request for input: what should we count for Abstract Wikipedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-02|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we ask you what would be the relevant metrics for Abstract Wikipedia, we discuss our latest news on Composition Language v2, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:21, 2. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #247 is out: References from Wikidata now available ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we announce that is now possible to pass references in Wikidata statements, we introduce the [https://abstract-data.toolforge.org/ Abstract Data dashboard], we report you on the presentation about Abstract Wikipedia at WikiCon Australia, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1778520600 May 11, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:16, 8. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30325620 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #248 is out: A higher meaning ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-15|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss functions creating language fragments, we present our latest news in Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:36, 15. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30536976 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #249 is out: Annual plan 2026-2027 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-23|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you the current draft of objectives for Wikifunctions and Abstract Wikipedia in the WMF Annual Plan 2026-2027, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:48, 25. Mee 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30536976 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #250 is out: Looking back and forward ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-30|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you a recollection of our work so far, now that we celebrate our 250th newsletter, we share with you a summary of our latest outreach activities, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:04, 1. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30606821 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #251 is out: The illustrated encyclopaedia ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-05|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce our first function to import images on Abstract Wikipedia, we present our Functions of the Week, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1780939800 June 8, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:14, 5. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30606821 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #252 is out: Improved loading and display of Test results ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-12|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you an improvement in loading and display of Test results, we talk about our next events, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that Denny will lead a discussion on the [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-05-15#News in Types: way forward for natural language generation types|new NLG types]] in the next '''Natural Language Generation Special Interest Group meeting''', that will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1781625600 June 16, at 16:00 UTC]''' ([https://meet.google.com/xzn-kqer-mah link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 12. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30606821 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #253 is out: The or not the, this is (the?) question ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-19|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we present you a delicate question regarding grammatical framework, we talk about our next events and about the results of our latest online meetings, we discuss news about Types, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:34, 19. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30701693 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #254: Working on Functions, together ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-06-26|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we report on new collaborative patterns emerging in our community, we discuss news in Types, we share some events that relate to Wikifunctions and Abstract Wikipedia at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1783359000 July 6, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:58, 27. Jun. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30724999 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #255: Integration on test wiki and annual plan ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-01|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss integration of Abstract Wikipedia in Test Wiki and our objectives for the new Wikimedia Foundation Fiscal Year, we remind you of the Wikifunctions and Abstract Wikipedia events at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1783359000 July 6, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 08:22, 2. Jul. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30755600 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #256: Moving toward our first Abstract Wikipedia integration milestone ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-08|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss further our objectives for the new Wikimedia Foundation Fiscal Year, we show the latest community tool, we remind you of the Wikifunctions and Abstract Wikipedia events at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:43, 9. Jul. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30755600 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #257: Beyond syntactic tables ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-16|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss syntactic tables and news in Types, we show some community blogposts and tools, we remind you of the Wikifunctions and Abstract Wikipedia events at Wikimania 2026, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

We also remind you that in the next weeks these newsletter reminders will be paused, and that they will resume in mid-August.

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 10:55, 17. Jul. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30755600 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #258: Abstract Wikipedia at Wikimania ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-07-29|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss the presentations and workshops at Wikimania, including a features feedback request based on what we heard there, and highlight new features shipped this week including diffs for Wikifunctions. 

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! [[m:user:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] 19:05, 30. Jul. 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message gouf vum User:Quiddity (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30870212 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #259: Congratulations Jules*. An apple is a fruit ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-05|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we congratulate Wikimedian of the Year and we discuss his favourite article in relation to Abstract Wikipedia, we introduce a new Type of function on Wikifunctions, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

We also remind you that in the next weeks these newsletter reminders will be paused, and that they will resume in mid-August.

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:19, 10. Aug. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30870212 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #260: Shoutout to User:99of9 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-13|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we congratulate our own User:99of9 for his extensive work with the Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia communities, we discuss what happened at Wikimania, we introduce a document for interested communities to join Abstract Wikipedia, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:55, 13. Aug. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30870212 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #261: Mayors and the North ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-20|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we have an essay from Denny about accidental gaps in languages, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 09:41, 21. Aug. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30928401 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #262: Wikifunctions Object Reference ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-08-28|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we discuss a new Type implemented after a community request, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 12:31, 28. Aug. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30951652 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #263: 5,000 Functions, passing Z40000 ==

There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-09-03|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we mark the 5,000th function on Wikifunction, we explore a new Type for functions, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Also, we remind you that if you have questions or ideas to discuss, the next '''Volunteers' Corner''' will be held on '''[https://zonestamp.toolforge.org/1788802200 September 7, at 17:30 UTC]''' ([https://meet.google.com/xuy-njxh-rkw link to the meeting]).

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:00, 4. Sep. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30951652 benotzt huet--&gt;

== Wikifunctions &amp; Abstract Wikipedia Newsletter #264: Your code can now call back to the Wikidata fetch functions ==
There is [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-09-10|a new update]] for Abstract Wikipedia and Wikifunctions. Please, come and read it!

In this issue, we introduce the possibility of calling Wikidata fetch functions, we present a new Type, we celebrate more than 200 new functions this week, and we take a look at the latest software developments.

Want to catch up with the previous updates? Check [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates|our archive]]!

Enjoy the reading! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:13, 11. Sep. 2026 (UTC)
&lt;!-- Message gouf vum User:Sannita (WMF)@metawiki geschéckt, deen d'Lëscht op https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikifunctions_%26_Abstract_Wikipedia&amp;oldid=30951652 benotzt huet--&gt;</text>
      <sha1>58waw5ustu0bdjwsasbinqsapa5to1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Armeenesch Sozialistesch Sowjetrepublik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174548</id>
    <revision>
      <id>2704954</id>
      <parentid>2689994</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T08:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2875" sha1="rvtgfk1sl09g2m649ojvq1i7v733dcl" xml:space="preserve">{{SkizzPolitik}}
{{Infobox Land
 | Numm = Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետություն&lt;br&gt;Армянская Социалистическая Советская Республика&lt;br&gt;Armeenesch Sozialistesch Sowjetrepublik
 | Fändel = Flag of the Armenian Soviet Socialist Republic (1952–1990).svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun Armenien
 | Wopen = Emblem of the Armenian Soviet Socialist Republic (1937–1990), Emblem of Armenia (1990–1992).svg
 | Wope Breet = 100px
 | Wopen Artikel = Wope vun Armenien
 | National Devise = Пролета́рии всех стран, соединя́йтесь! &lt;br&gt;Proletarii wsech stran, sojedinjajtes!&lt;br&gt;Proletarier vun alle Länner, vereenegt iech!
 | Kaart = Armenian SSR in the Soviet Union.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Armeenesch]]&lt;br&gt;[[Russesch]]
 | Haaptstad = [[Jerewan]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = Sozialistesch Räterepublik
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Fläch Plaz =
 | Total Fläch = 29.800
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 110,3
 | Grënnung = [[29. November]] [[1920]]
 | Onofhängegkeet =
 | Opléisung = [[30. August]] [[1991]]
 | Nofollger = [[Armenien]]
 | Onofhängegkeet =
 | Nationalfeierdag = 
 | Nationalhymn = [[Hymn vum der Armeenescher SSR]]
 | Wärung = [[Sowjetesche Rubel]] (SUR)
 | Zäitzon = +4
 | Internet TLD =
 | Telefonsprefix = +7
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Armeenesch Sozialistesch Sowjetrepublik''' (kuerz '''ArSSR''', respektiv op Armeenesch ''Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետություն'') war eng [[Uniounsrepublik]] vun der [[Sowjetunioun]] an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]], an an [[Asien|Nordasien]], déi [[de jure / de facto|de facto]] vum [[29. November]] [[1920]] an de jure vum [[22. Dezember]] [[1922]] bis zum [[30. August]] [[1991]] bestanen huet.

Den 23. August 1991 gouf si kuerz virun der Onofhängegkeet a '''Republik [[Armenien]]''' ëmgenannt.

== Geschicht ==
{{Haaptartikel|Geschicht vun Armenien}}&lt;br&gt;
Nom Zerfall vum [[Russesche Keeserräich]], hat Armenien (als ''Demokratesch Republik Armenien''), zesumme mat anere Länner am Joer 1917 d'Onofhängegkeet erkläert.

De 6. Dezember 1920 ass d'[[Rout Arméi]] an Armenien amarschéiert. Doropshin huet Russland d'Armeenesch Sozialistesch Republik ausgeruff, an Armenie gouf als eng Sowjetrepublik an d'Sowjetunioun agegliddert.

== Geographie ==
{{Haaptartikel|Geographie vun Armenien}}&lt;br&gt;
D'ArSSR hat déi selwecht Fläch wéi Armenien haut.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Uniounsrepublicke vun der Sowjetunioun}}

[[Kategorie:Geschicht vun Armenien| ]]</text>
      <sha1>rvtgfk1sl09g2m649ojvq1i7v733dcl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704956</id>
      <parentid>2704954</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T08:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>k</comment>
      <origin>2704956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2901" sha1="2wen23a5v2dbsw9zni8rdqkrti18c0a" xml:space="preserve">{{SkizzPolitik}}
{{Infobox Land
 | Numm = Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետություն&lt;br&gt;Армянская Социалистическая Советская Республика&lt;br&gt;Armeenesch Sozialistesch Sowjetrepublik
 | Fändel = Flag of the Armenian Soviet Socialist Republic (1952–1990).svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun Armenien
 | Wopen = Emblem of the Armenian Soviet Socialist Republic (1937–1990), Emblem of Armenia (1990–1992).svg
 | Wope Breet = 100px
 | Wopen Artikel = Wope vun Armenien
 | National Devise = Пролета́рии всех стран, соединя́йтесь! &lt;br&gt;Proletarii wsech stran, sojedinjajtes!&lt;br&gt;Proletarier vun alle Länner, vereenegt iech!
 | Kaart = Armenian SSR in the Soviet Union.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Armeenesch]]&lt;br&gt;[[Russesch]]
 | Haaptstad = [[Jerewan]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = Sozialistesch Räterepublik
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Fläch Plaz =
 | Total Fläch = 29.800
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 110,3
 | Grënnung = [[29. November]] [[1920]]
 | Onofhängegkeet = [[23. August]] [[1991]]
 | Opléisung = [[26. Dezember]] [[1991]]
 | Nofollger = [[Armenien]]
 | Onofhängegkeet =
 | Nationalfeierdag = 
 | Nationalhymn = [[Hymn vum der Armeenescher SSR]]
 | Wärung = [[Sowjetesche Rubel]] (SUR)
 | Zäitzon = +4
 | Internet TLD =
 | Telefonsprefix = +7
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Armeenesch Sozialistesch Sowjetrepublik''' (kuerz '''ArSSR''', respektiv op Armeenesch ''Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետություն'') war eng [[Uniounsrepublik]] vun der [[Sowjetunioun]] an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]], an an [[Asien|Nordasien]], déi [[de jure / de facto|de facto]] vum [[29. November]] [[1920]] an de jure vum [[22. Dezember]] [[1922]] bis zum [[30. August]] [[1991]] bestanen huet.

Den 23. August 1991 gouf si kuerz virun der Onofhängegkeet a '''Republik [[Armenien]]''' ëmgenannt.

== Geschicht ==
{{Haaptartikel|Geschicht vun Armenien}}&lt;br&gt;
Nom Zerfall vum [[Russesche Keeserräich]], hat Armenien (als ''Demokratesch Republik Armenien''), zesumme mat anere Länner am Joer 1917 d'Onofhängegkeet erkläert.

De 6. Dezember 1920 ass d'[[Rout Arméi]] an Armenien amarschéiert. Doropshin huet Russland d'Armeenesch Sozialistesch Republik ausgeruff, an Armenie gouf als eng Sowjetrepublik an d'Sowjetunioun agegliddert.

== Geographie ==
{{Haaptartikel|Geographie vun Armenien}}&lt;br&gt;
D'ArSSR hat déi selwecht Fläch wéi Armenien haut.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Uniounsrepublicke vun der Sowjetunioun}}

[[Kategorie:Geschicht vun Armenien| ]]</text>
      <sha1>2wen23a5v2dbsw9zni8rdqkrti18c0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aserbaidjanesch Sozialistesch Sowjetrepublik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174626</id>
    <revision>
      <id>2704955</id>
      <parentid>2689998</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T08:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2996" sha1="35cgui6v304g3r5tvr53tp27u16vkhb" xml:space="preserve">{{SkizzPolitik}}
{{Infobox Land
 | Numm = Азәрбайҹан Совет Сосиалист Республикасы&lt;br&gt;Азербайджанская Советская Социалистическая Республика&lt;br&gt;Aserbaidjanesch Sozialistesch Sowjetrepublik
 | Fändel = Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic (1952–1991).svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vum Aserbaidjan
 | Wopen = Emblem of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Azerbaijan (1991–1993).svg
 | Wope Breet = 100px
 | Wopen Artikel = Wope vum Aserbaidjan
 | National Devise = Пролета́рии всех стран, соединя́йтесь! &lt;br&gt;Proletarii wsech stran, sojedinjajtes!&lt;br&gt;Proletarier vun alle Länner, vereenegt iech!
 | Kaart = Azerbaijan SSR in the Soviet Union.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Aserbaidjanesch]]&lt;br&gt;[[Russesch]]
 | Haaptstad = [[Baku]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = Sozialistesch Räterepublik
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Fläch Plaz =
 | Total Fläch = 86.600
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 81,3
 | Grënnung = [[28. Abrëll]] [[1920]]
 | Onofhängegkeet = [[18. Oktober]] [[1991]]
 | Opléisung = [[26. Dezember]] [[1991]]
 | Nofollger = [[Aserbaidjan]]
 | Nationalfeierdag = 
 | Nationalhymn = [[Hymn vum der Aserbaidjanescher SSR]]
 | Wärung = [[Sowjetesche Rubel]] (SUR)
 | Zäitzon = +4
 | Internet TLD =
 | Telefonsprefix = +7
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D''''Aserbaidjanesch Sozialistesch Sowjetrepublik''' (kuerz '''AsSSR''', respektiv op Aserbaidjanesch ''Азәрбайҹан Совет Сосиалист Республикасы'') war eng [[Uniounsrepublik]] vun der [[Sowjetunioun]] an [[Asien]], déi [[de jure / de facto|de facto]] vum [[28. Abrëll]] [[1920]] an de jure vum [[22. Dezember]] [[1922]] bis zum [[29. November]] [[1991]] bestanen huet.

Den 5. Februar 1991 gouf si kuerz virun der Onofhängegkeet a '''Republik [[Aserbaidjan]]''' ëmgenannt.

== Geschicht ==
{{Haaptartikel|Geschicht vum Aserbaidjan}}&lt;br&gt;
Virgänger vun der Sowjetrepublik war d'Demokratesch Republik Aserbaidjan.

D'Aserbaidjanesch SSR war en Deel vun der [[Transkaukasesch Sozialistesch Sowjetrepublik|Transkaukasescher SSR]].

Den 28. Abrëll 1920 ass d'[[Rout Arméi]] an Aserbaidjan amarschéiert. Doropshin huet Russland d'Aserbaidjanesch Sozialistesch Republik ausgeruff, an Aserbaidjan gouf als eng Sowjetrepublik an d'Sowjetunioun agegliddert.

Den 1. Dezember 1982 gouf den [[Asteroid (2698) Azerbajdzhan]] no der Sowjetrepublik genannt.

== Geographie ==
{{Haaptartikel|Geographie vum Aserbaidjan}}&lt;br&gt;
D'AsSSR hat déi selwecht Fläch wéi den Aserbaidjan haut.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Uniounsrepublicke vun der Sowjetunioun}}

[[Kategorie:Geschicht vum Aserbaidjan| ]]</text>
      <sha1>35cgui6v304g3r5tvr53tp27u16vkhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estnesch Sozialistesch Sowjetrepublik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175289</id>
    <revision>
      <id>2704957</id>
      <parentid>2690041</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T08:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mobby 12</username>
        <id>60927</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2704957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3307" sha1="maii97ehzlq0064b852zmgv8bg1cyvg" xml:space="preserve">{{SkizzPolitik}}
{{Infobox Land
 | Numm = Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik&lt;br&gt;Эстонская Советская Социалистическая Республика&lt;br&gt;Estnesch Sozialistesch Sowjetrepublik
 | Fändel = Flag of the Estonian Soviet Socialist Republic (1953–1990).svg
 | Fändel Bildbreet=
 | Fändel Artikel = Fändel vun Estland
 | Wopen = Emblem of the Estonian SSR.svg
 | Wope Breet = 100px
 | Wopen Artikel = Wope vun Estland
 | National Devise = Пролета́рии всех стран, соединя́йтесь! &lt;br&gt;Proletarii wsech stran, sojedinjajtes!&lt;br&gt;Proletarier vun alle Länner, vereenegt iech!
 | Kaart = Estonian SSR in the Soviet Union.svg
 | Kaart Breet =
 | Offiziell Sprooch = [[Estnesch]]&lt;br&gt;[[Russesch]]
 | Haaptstad = [[Tallinn]]
 | Haaptstad Awunner =
 | Haaptstad Koordinaten =
 | Staatsform = Sozialistesch Räterepublik
 | Landeschef Titel =
 | Landeschef =
 | Regierungschef Titel =
 | Regierungschef =
 | Fläch Plaz =
 | Total Fläch = 45.226
 | Waasserfläch =
 | Bevëlkerung =
 | Bevëlkerung Plaz =
 | Bevëlkerungsdicht = 31,6
 | Grënnung = [[21. Juli]] [[1940]]
 | Onofhängegkeet = [[20. August]] [[1991]]
 | Opléisung = [[26. Dezember]] [[1991]]
 | Nofollger = [[Estland]]
 | Nationalfeierdag = 
 | Nationalhymn = [[Hymn vun der Estnescher SSR]]
 | Wärung = [[Sowjetesche Rubel]] (SUR)
 | Zäitzon = +3
 | Internet TLD =
 | Telefonsprefix = +7
 | Notizen =
 | Extra Bild =
 | Extra Bild2 =
}}
D&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;'''Estnesch Sozialistesch Sowjetrepublik''' (kuerz '''ESSR''', respektiv op [[Estnesch]] ''Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik'') war eng [[Uniounsrepublik]] vun der [[Sowjetunioun]] an [[Europa (Kontinent)|Osteuropa]], déi vum [[6. August]] [[1940]] bis den [[20. August]] [[1991]] bestanen huet.

Den 8. Mee 1990 krut se vun der Sowjetunioun den Numm '''Republik Estland'''.

== Geschicht ==
{{Haaptartikel|Geschicht vun Estland}}&lt;br&gt;
Am Juni 1940 gouf Estland no engem Ultimatum, am Kontext vum [[Molotow-Ribbentrop-Pakt]], vun der Sowjetunioun besat. Eng prosowjetesch [[Regierung]] gouf installéiert, an am August 1940 gouf Estland offiziell vun der Sowjetunioun annektéiert.

Wärend dem [[Zweete Weltkrich]] gouf Estland [[1941]] vun [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Nazi-Däitschland]] besat. [[1944]] huet d'[[Rout Arméi]] d'Kontroll nees iwwerholl, an d'estnesch SSR gouf nees hiergestallt.

An de Joerzéngten duerno gouf d'Land staark sowjetiséiert mat ë.&amp;nbsp;a. der Industrialiséierung an der Kollektiviséierung vun der Landwirtschaft souwéi mat der [[Massendeportatioun]]en a mat [[Repressioun]]en.

Trotz der „Russifikatioun“ duerch d'Immigratioun aus anere Sowjetrepublicken, hat d'estnesch SSR weiderhin eng national Identitéit.

An de spéiden 1980er Joren, ënnert de Reforme vum [[Michail Gorbatschow]], huet sech d'Onofhängegkeetsbeweegung „Revolutioun déi séngt“ entwéckelt. [[1990]] huet Estland seng Souveränitéit deklaréiert, déi den [[20. August]] [[1991]] vun der Sowjetunioun bestätegt gouf.

== Geographie ==
{{Haaptartikel|Geographie vun Estland}}&lt;br&gt;
D'ESSR hat déi selwecht Fläch wéi Estland haut.

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}

{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Uniounsrepublicke vun der Sowjetunioun}}

[[Kategorie:Geschicht vun Estland]]</text>
      <sha1>maii97ehzlq0064b852zmgv8bg1cyvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boris Georgijewitsch Pertschatkin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177096</id>
    <revision>
      <id>2704934</id>
      <parentid>2704608</parentid>
      <timestamp>2026-09-11T20:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>50611</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2704934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16131" sha1="ny05nf0lcfzrcjg2v1977ukk0ebuqvc" xml:space="preserve">{{Iwwerschaffen + Läschen|Maschinneniwwersetzung: Grammatik, Orthographie, …}}
{{Infobox Biographie
| Numm                 = Boris Georgijewitsch Pertschatkin
| Bild                 = 
| Bildsaz              = 
| Gebuer               = [[1. Juli]] [[1946]]
| Gebuer_Wou           = [[Myrhorod]], Ukrainesche SSR, [[Sowjetunioun]]
| Gestuerwen           = 
| Gestuerwen_Wou       = 
| Beruff               = Mënscherechtsaktivist, reliéise Leader
| Relioun              = [[Chrëschtentum]] ([[Péngschtbewegung]])
| Bestuet              = 
| Kanner               = 6
| Siteweb              = {{URL|https://bperchatkin.wordpress.com/}}
}}
De '''Boris Georgijewitsch Pertschatkin''' (op Russesch: ''Бори́с Гео́ргиевич Перча́ткин''; gebuer den [[1. Juli]] [[1946]] zu [[Myrhorod]], Ukrainesche SSR, [[Sowjetunioun]]) ass ee sowjeteschen an amerikanesche Mënscherechtsaktivist a reliéise Leader. Hie war ee vun den Haaptorganisateure vun der reliéiser Emigrationsbewegung an der Stad [[Nachodka]] Enn der 1970er an Ufank der 1980er Joren&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;&gt;{{Cite book|last=Островская|first=О.П.|chapter=Судьбы участников эмиграционного движения пятидесятников на дальнем востоке в 1970-1980-х гг.|Titel=Владивосток – точка возвращения: прошлое и настоящее русской эмиграции. Материалы Второй международной научной конференции|URL=http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65|publisher=Дальневосточный юридический институт Министерства внутренних дел Российской Федерации|location=[[Chabarowsk]]|date=2017-06-23|pages=65–71|language=ru|isbn=978-5-9753-0229-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926080912/http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65|archive-date=2023-09-26|accessdate=2026-09-09|archivedate=2023-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230926080912/http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65}}&lt;/ref&gt;. Hie war ee vun den Haaptaktivisten, déi 1989 an den USA d'Passéiere vum &quot;Lautenberg-Amendement&quot; erreecht hunn, d'Gesetz dat iwwer 1 Millioun Mënschen aus de Länner vun der fréierer [[Sowjetunioun]] erlaabt huet, an d'[[Vereenegt Staate vu Amerika|Vereenegt Staaten]] z'emigréieren&lt;ref name=&quot;nashaamerica&quot;&gt;{{Cite web|URL=http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|Titel=Он спас 1 млн человек. Сегодня они не могут собрать ему на операцию. Как же так?|website=www.nashaamerica.com|access-date=2023-09-26|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926133215/http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/|archive-date=2023-09-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;romanovich&quot;&gt;{{Cite web|URL=https://spasenie.by/publ/pravozashhitnik_boris_perchatkin_smertelno_bolen/4-1-0-82|Titel=Правозащитник, Борис Перчаткин, смертельно болен|website=spasenie.by|author=Михаил Романович|access-date=2023-09-26}}&lt;/ref&gt;.

== Liewen ==
=== Fréier Joren an d'Kierch ===
De Boris Pertschatkin gouf an enger Famill vun engem militäresche Pilot gebuer; säi Papp Boris ass kuerz no der Gebuert vu säim Jong bei engem Fligerongléck gestuerwen. D'Mamm vum Boris huet sech no dem Doud vun hirem éischte Mann mat engem aneren Offizéier bestuet, deen 1953 während Unrouen an der Sowjetunioun verhaft gouf, well e refuséiert huet e militäresche Befeel auszenëtzen, a gouf zu 25 Juer am [[Vorkuta]]-Aarbechtslager verurteelt. Am Alter vu 16 Joren huet de Boris d'Péngschtkierch zu Nachodka fonnt a gouf gedeeft. Duerno huet hien Ufänken Informatiounen iwwer d'Verfolgung vu Gleewegen an der Sowjetunioun ze sammelen an huet dës op Rotaprint vervielfältegt un auslännesch Journaliste weidergi ginn&lt;ref name=&quot;semenova&quot;&gt;{{Cite web|URL=https://usa.one/2020/01/boris-perchatkin-o-veruyushhix-v-sssr-immigracii-v-ssha-i-aktivizme/|Titel=Борис Перчаткин — о том, как помогал верующим из СССР попасть в США|website=usa.one|author=Виктория Семёнова|date=2020-01-03|access-date=2023-09-25}}&lt;/ref&gt;.

=== Emigrationsbewegung an Dissidententum (1976–1980) ===
Am Joer 1976 huet de Pertschatkin zesumme mat senge Gesënnte Vasili Patrushew, V. A. Burlatschenko a Vladimir Stepanow de Kontakt mat [[Dissident]]en zu [[Moskau]] opgebaut an de Weg vun der &quot;Emigrationsbewegung&quot; ageschloen. Zur selwechter Zäit ass d'L. V. Voronina, eng Vertriederin vun der [[Moskauer Helsinki-Group]], op Nachodka komm. Vun deem Moment un huet de Pertschatkin ugefaang systematesch den Ausgank vu Péngschtler aus der [[Sowjetunioun]] z'organiséieren&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;. Hien huet Appeller un d'[[Vereent Natiounen]], de [[Weltkierchenrot]] an un d'Staatschef geschéckt, déi d'[[Schlussakt vu Helsinki|Helsinki-Accorden]] ënnerschriwwen haten, an huet d'Verfolgung vu Gleewegen an der UdSSR ugekloer&lt;ref name=&quot;nashaamerica&quot;/&gt;.

1977 huet hie zesumme mam Nikolai Goretoy déi verhaft Dissidenten [[Alexandr Ginzburg]], [[Yurij Orlow]] an [[Anatolij Sharanskij]] verteidegt an en oppene Bréif am Numm vun de Péngschtler un d'Weltpolitiker geschriwwen&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;. Am selwechte Joer huet hie mat anere Chrëschten en Hungerstreik gemaach fir d'Recht op fräi Emigratioun aus der UdSSR ze fuerderen&lt;ref&gt;{{Cite book|Titel=Dissidents fast across USSR|publisher=The Ukrainian Weekly|date=1977-10-09|language=en|URL=https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926074510/https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf|archive-date=2023-09-26|accessdate=2026-09-09|archivedate=2023-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230926074510/https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf}}&lt;/ref&gt;.

Den [[20. Dezember]] [[1978]] huet de Pertschatkin vun der Nachodka-Post en Neijoerschtelegramm un de [[President vun de Vereenegte Staate vun Amerika|US-President]] [[Jimmy Carter]] geschéckt, an deem hie fir Hëllef gefrot huet, fir d'Reliounsfräiheet an d'Recht op Emigratioun ze beschützen&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;nashaamerica&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|URL=http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf|Titel=АВЕН-ЕЗЕР. Евангельское движение в Приморье 1898-1990 годы|author=Андрей Дементьев|publisher=Русский остров|year=2011|pages=213|isbn=978-5-93577-054-2|archive-url=https://web.archive.org/web/20230925212100/http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf|archive-date=2023-09-25|accessdate=2026-09-09|archivedate=2023-09-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230925212100/http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf}}&lt;/ref&gt;.

Vun 1979 un huet hien dat vereenegt Emigrationszentrum vun de Péngschtler geleet, déi d'UdSSR verloosse wollt. 1980 gouf hien zum Sekretär vum Rot vun de sowjetesche Péngschtkierchen fir d'Emigratioun gewielt&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;.

Enn 1979 huet de Pertschatkin ee Bericht fir d'Parlamenter an d'Regierunge vun den USA, Kanada, Australien, Groussbritannien, der Bundesrepublik Däitschland, Frankräich an Italien virbereet, an deem hien déi reell reliéis Situatioun, d'Pläng vun der Kommunistescher Partei fir d'Kierch z'ergräifen an déi meescht Gesetzverletzunge géint Relioun opgedeckt huet&lt;ref name=&quot;nashaamerica&quot;/&gt;.

=== Verfolgung a Verhaftung ===
Déi sowjetesch Regierung huet séier eng aggressiv Diffaméierungskampagne géint de Pertschatkin an seng Famill an de lokale Zeitungen opgezunn&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;.

Den [[21. August]] [[1980]] gouf de Pertschatkin zu Nachodka verhaft an am Mäerz [[1981]]&lt;ref name=&quot;dtic&quot;&gt;{{Cite web|URL=https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA145453.pdf|Titel=Chronology of Soviet Dissidence: January 1970 through December 1982|publisher=Defense Technical Information Center|language=en|archive-URL=https://web.archive.org/web/20231002220919/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA145453.pdf|archive-date=2023-10-02}}&lt;/ref&gt; op der Basis vum Artikel 190.1 vum Strafgesetzbuch vun der RSFSR (&quot;Verbreedung vu falsche Behaaptungen déi dat sowjetescht Staatssystem an de Gesellschaftssystem verleumden&quot;) zu 2 Joer Prisong verurteelt&lt;ref name=&quot;dtic&quot;/&gt;. Laut dem Radiosender [[Voice of America]] goufen wärend de Verhéieren psychotrop Substanzen (Neuroleptika) géint de Pertschatkin agesat&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;.

Am August 1982 ass seng Prisongsstrof ofgelaf, an hien huet de Kampf fir déi reliéis Emigratioun erëm aufgeholl. Im Februar 1983 gouf hien erëm verhaft an no Artikel 218 Deel 2 vum Strafgesetzbuch vun der RSFSR (Besëtz vu Kaltwaffen) zu 1,5 Joer Aarbechtslager verurteelt&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;.

=== Diplomatësch Aktivitéit an Emigratioun an d'USA ===
1987 huet de Pertschatkin ee Bericht &quot;Iwwer déi reliéis Situatioun an der UdSSR&quot; fir den US-Kongress virbereet. Nodeems dëse Bericht am US-Kongress virgeliese gouf, gouf de Pertschatkin zu engem Treffen mam US-Ausseminister [[George Shultz]]&lt;ref name=&quot;romanovich&quot;/&gt;, dem Obersten Richter vun de USA [[William Rehnquist]]&lt;ref name=&quot;romanovich&quot;/&gt; an dem stellvertriedenden Ausseminister fir reliéis Froen invitéiert. Am Mee 1988, während dem offiziellen Besuch vum US-President [[Ronald Reagan]] an der UdSSR fir sech mam [[Michail Sergejewitsch Gorbatschow|Michail Gorbatschow]] ze treffen, war de Pertschatkin an der Delegatioun vu 40 Dissidenten, déi sech mat der Fra vum Reagan — [[Nancy Reagan]] getraff hunn. Beim Treffen den [[30. Mee]] [[1988]] huet hien als offiziellen Vertrieder vun de sowjetesche Protestanten bal zwou Stonnen laang der Nancy Reagan iwwer d'Situatioun vun der Reliounsfräiheet an der UdSSR bericht. Duerno huet d'Nancy Reagan de Pertschatkin invitéiert, säi Bericht am US-Kongress foorzeleen&lt;ref name=&quot;gura&quot;&gt;{{Cite book|last=Гура|first=В.О.|Titel=Історія та есхатологічні мотиви релігійної еміграції пізніх протестантів із СРСР 1987–2017 рр.|publisher=Гілея: науковий вісник|location=[[Kiew]]|year=2018|issue=135|pages=171–175|language=uk|isbn=2076-1554|URL=http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?C21COM=2&amp;I21DBN=UJRN&amp;P21DBN=UJRN&amp;IMAGE_FILE_DOWNLOAD=1&amp;Image_file_name=PDF/gileya_2018_135_47.pdf}}&lt;/ref&gt;.

Den [[26. Juli]] [[1988]] ass de Pertschatkin mat senger ganzer Famill an d'Vereenegt Staate vun Amerika emigréiert&lt;ref name=&quot;gura&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;. Den [[4. August]] [[1988]] huet hien am [[Kongress vun de Vereenegte Staaten|US-Kongress]] iwwer de Genozid u Gleewegen an der UdSSR geschwat a Gespräch mat Kongressdifferenten, Senatoren an Diplomaten gefouert&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;gura&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|URL=https://russiainphoto.ru/photos/195013/|Titel=Фото|language=ru|website=russiainphoto.ru|access-date=2023-09-26|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926063526/https://russiainphoto.ru/photos/195013/}}&lt;/ref&gt;. Aus dësen Diskussiounen&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Виталий Футорный|Titel=25-летие начала исхода|publisher=Диаспора. Славянская общественная газета|date=2013-08-11|language=ru|URL=https://issuu.com/afisha/docs/diaspora_08-11-13/9|archive-url=https://web.archive.org/web/20240508015913/https://issuu.com/afisha/docs/diaspora_08-11-13/9|archive-date=2024-05-08}}&lt;/ref&gt; gouf 1989 dat &quot;Lautenberg-Amendement&quot; ugeholl, benannt nom demokratesche Senator aus dem Bundesstaat New Jersey [[Frank Lautenberg]]. An den éischte zéng Joren vun dësem Amendement sinn iwwer 350.000 reliéis Flüchtlingen an d'USA komm&lt;ref name=&quot;gura&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;semenova&quot;/&gt;, an bis 2010 ass dës Zuel op 1 Millioun geklommen&lt;ref name=&quot;romanovich&quot;/&gt;. D'Massenemigratioun vu Péngschtler aus der Stad Nachodka huet 1988 ugefaang, wéi 152 Erwuessener (ouni kleng Kanner) d'Land verlooss hunn. 1989 sinn nach eng Kéier 45 erwuessene Péngschtler aus Nachodka emigréiert&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;.

=== Mënscherechtsaktivitéit an den USA ===
An den USA huet de Pertschatkin seng eegebäi Internetsäit opgemaach, wou hien Informatiounen iwwer seng Verhaftung, d'Zäit am Prisong an de Kampf fir d'Emigratioun verëffentlecht huet&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|URL=https://bperchatkin.wordpress.com/|Titel=Персональный сайт Бориса Перчаткина|access-date=2023-09-25|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926084710/https://bperchatkin.wordpress.com/}}&lt;/ref&gt;. Ausserdeem huet hien déi chrëschtlech Mënscherechtsorganisatioun ARRC (American-Russian Relief Committee) gegrënnt&lt;ref name=&quot;romanovich&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|URL=https://books.google.com/books?id=_YhIiVBx_5kC&amp;pg=PA21|Titel=Unregistered Religious Groups in Russia: Hearing Before the Commission on Security and Cooperation in Europe|publisher=U.S. Government Printing Office|year=2007|language=en|isbn=978-0-16-077910-7}}&lt;/ref&gt;. Säin autobiographescht Buch «Огненные тропы» (&quot;Feierweeër&quot;) gouf meermals nei aufgelegt&lt;ref name=&quot;ostrovskaya&quot;/&gt;.

Am Sommer 2025 huet de Boris Pertschatkin zesumme mat Vertrieder vum US-Ausseministerium an der US-Kommissioun fir International Reliounsfräiheet d'Fro vun der Verfolgung vu pazifistesche Chrëschten an der Ukrain an an Russland opgeworf, wéi d'Beschränkung vum alternativen Zivildéngscht, gezwongen Arméizuch, Schléi, Verhaftungen, Droungen wéinst Refus vum Krichsdéngscht, souwéi Diskriminéierung a strafrechtlech Verfolgung. Dofir huet de Pertschatkin eng speziell Immigratiounskwot fir pazifistesch ukrainesch Chrëschten gefuerdert, déi iwwer d'Programm [[Uniting for Ukraine]] (U4U) an d'USA kommen&lt;ref&gt;{{Cite web|URL=https://www.slavicsac.com/2025/07/14/ukraine-russian-christians/|Titel=В США обсуждают защиту христиан из Украины и России|website=Slavic Sacramento|date=2025-07-15|access-date=2025-11-27|archive-date=2025-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20250815145842/https://www.slavicsac.com/2025/07/14/ukraine-russian-christians/}}&lt;/ref&gt;.

== Erënnerung ==
De Nobelpräisdräger an Akademiker [[Andrei Sacharow]] huet de Boris Pertschatkin a sengem Artikel &quot;D'Verantwortung vun de Wëssenschaftler&quot; vun 1981 ënner de sowjetesche politesche Gefaangenen ernimmt&lt;ref&gt;{{Cite web|URL=https://www.sakharov.space/lib/otvetstvennost-uchenyh|Titel=Сахаров. Ответственность учёных|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002222415/https://www.sakharov.space/lib/otvetstvennost-uchenyh|archive-date=2023-10-02}}&lt;/ref&gt;.

== Um Spaweck ==
* [https://bperchatkin.wordpress.com/ Offiziell Säit vum Boris Pertschatkin]
* Michael Rowe, [https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/09637498308431098 The Soviet pentecostal emigration movement], Religion in Communist Lands, 2. Januar 2008, Vol. 11, Issue 3, S. 337–339, doi:10.1080/09637498308431098
* Catherine Wanner, [https://brill.com/view/journals/css/44/1-2/article-p44_4.xml Religion and Refugee Resettlement: Evolving Connections to Ukraine since World War II], Canadian-American Slavic Studies, Brill Schöningh, Januar 2010, Vol. 44, Issue 1–2, S. 44–66, issn:2210-2396, doi:10.1163/221023910X512796
* Special To the New York Times, [https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html Soviet Pentecostals Meet Illegally and Form Council], The New York Times, 1979-09-05 ([https://web.archive.org/web/20180310060316/https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html Archiv])

{{Referenzen}}

{{Autoritéitskontroll}}

[[Kategorie:Gebuer 1946]]
[[Kategorie:Mënscherechtsaktivisten]]</text>
      <sha1>ny05nf0lcfzrcjg2v1977ukk0ebuqvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benotzer Diskussioun:CallahanKieranKiki420</title>
    <ns>3</ns>
    <id>177118</id>
    <revision>
      <id>2704917</id>
      <timestamp>2026-09-11T15:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <comment>Säit ugeluecht mat: '{{Moien 2}} {{Maschinneniwwersetzung|New York City#Geschicht }}~~~~'</comment>
      <origin>2704917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="mj1iybq3nv8ry9sp891ra2jgxq5y8up" xml:space="preserve">{{Moien 2}}
{{Maschinneniwwersetzung|New York City#Geschicht }}[[Benotzer:GilPe|GilPe]] ([[Benotzer Diskussioun:GilPe|Diskussioun]]) 15:44, 11. Sep. 2026 (UTC)</text>
      <sha1>mj1iybq3nv8ry9sp891ra2jgxq5y8up</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emma Bonino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177119</id>
    <revision>
      <id>2704935</id>
      <timestamp>2026-09-11T22:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zinneke</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <comment>Säit ugeluecht mat: '{{Infobox Biographie}} D''''Emma Bonino''', gebuer den [[9. Mäerz]] [[1948]] zu [[Bra (Piemont)|Bra]], am [[Piemont]], a gestuerwen den [[11. September]] [[2026]] zu [[Roum]]&lt;ref name=&quot;bio2&quot;&gt;[https://www.rainews.it/articoli/2026/09/addio-emma-bonino-la-pasionaria-dei-diritti-col-sogno-degli-stati-uniti-deuropa-nel-cuore-516898e6-2dc9-4f08-b12e-0c53e26ce2ae.html È morta Emma Bonino, pasionaria dei diritti col sogno degli Stati Uniti d'Europa nel cuore.] rainews.it, 1…'</comment>
      <origin>2704935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1847" sha1="59jj81k0lehxehlaif3pszcod0bqxi0" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
D''''Emma Bonino''', gebuer den [[9. Mäerz]] [[1948]] zu [[Bra (Piemont)|Bra]], am [[Piemont]], a gestuerwen den [[11. September]] [[2026]] zu [[Roum]]&lt;ref name=&quot;bio2&quot;&gt;[https://www.rainews.it/articoli/2026/09/addio-emma-bonino-la-pasionaria-dei-diritti-col-sogno-degli-stati-uniti-deuropa-nel-cuore-516898e6-2dc9-4f08-b12e-0c53e26ce2ae.html È morta Emma Bonino, pasionaria dei diritti col sogno degli Stati Uniti d'Europa nel cuore.] rainews.it, 11.09.2026.&lt;/ref&gt;, war eng [[italien|italieenesch]] [[Politiker]]in a ''leader''in vun de [[Radicali Italiani]], fir déi se vun 1976 bis 1995 Deputéiert am [[Camera dei deputati|italieenesche Parlament]] war. Vun 1995 bis 1999 war si Member vun de [[Europäesch Kommissioun|Europäescher Kommissioun]] ënner dem [[Kommissioun Santer|Jacques Santer]], zoustänneg fir Verbraucherschutz, Fëscherei an Humanitär Hëllef.

Vun 1999 bis 2001 a vun 2004 bis 2006 war si Deputéiert am [[Europaparlament]]. Vu Mee 2006 bis Mee 2008 war si Handels- an Europaministerin an der Regierung [[Romano Prodi|Prodi II]]. An der Legislaturperiod 2008–13 war si ee vun de véier Vizepräsidente vum [[Senato della Repubblica|Italieenesche Senat]]. Vun Abrëll 2013 bis Februar 2014 war si Ausseministersch an der Regierung Letta. Vun 2018 bis 2022 war si nach eng Kéier Senatorin.

Si ass och bekannt fir hiren Asaz fir Fraerechter a Mënscherechter, a fir d'Grënnung vun engem [[Internationale Geriichtshaff]].

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.emmabonino.it/ Perséinlech Internetsäit] 
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Bonino Emma}}
[[Kategorie:Italieenesch Ministeren]]
[[Kategorie:Italieenesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Italieenesch Europadeputéiert]]
[[Kategorie:Italieenesch Senatoren]]
[[Kategorie:Gebuer 1948]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2026]]</text>
      <sha1>59jj81k0lehxehlaif3pszcod0bqxi0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2704959</id>
      <parentid>2704935</parentid>
      <timestamp>2026-09-12T11:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GilPe</username>
        <id>14980</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Korr.</comment>
      <origin>2704959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1846" sha1="2onmjyinf9a5036rcuwmxxrit9jvgyi" xml:space="preserve">{{Infobox Biographie}}
D''''Emma Bonino''', gebuer den [[9. Mäerz]] [[1948]] zu [[Bra (Piemont)|Bra]], am [[Piemont]], a gestuerwen den [[11. September]] [[2026]] zu [[Roum]]&lt;ref name=&quot;bio2&quot;&gt;[https://www.rainews.it/articoli/2026/09/addio-emma-bonino-la-pasionaria-dei-diritti-col-sogno-degli-stati-uniti-deuropa-nel-cuore-516898e6-2dc9-4f08-b12e-0c53e26ce2ae.html È morta Emma Bonino, pasionaria dei diritti col sogno degli Stati Uniti d'Europa nel cuore.] rainews.it, 11.09.2026.&lt;/ref&gt;, war eng [[italien|italieenesch]] [[Politiker]]in a ''leader''in vun de [[Radicali Italiani]], fir déi se vun 1976 bis 1995 Deputéiert am [[Camera dei deputati|italieenesche Parlament]] war. Vun 1995 bis 1999 war si Member vun de [[Europäesch Kommissioun|Europäescher Kommissioun]] ënner dem [[Kommissioun Santer|Jacques Santer]], zoustänneg fir Verbraucherschutz, Fëscherei an Humanitär Hëllef.

Vun 1999 bis 2001 a vun 2004 bis 2006 war si Deputéiert am [[Europaparlament]]. Vu Mee 2006 bis Mee 2008 war si Handels- an Europaministerin an der Regierung [[Romano Prodi|Prodi II]]. An der Legislaturperiod 2008–13 war si ee vun de véier Vizepresidente vum [[Senato della Repubblica|Italieenesche Senat]]. Vun Abrëll 2013 bis Februar 2014 war si Ausseministesch an der Regierung Letta. Vun 2018 bis 2022 war si nach eng Kéier Senateurin.

Si ass och bekannt fir hiren Asaz fir Fraerechter a Mënscherechter, a fir d'Grënnung vun engem [[Internationale Geriichtshaff]].

== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.emmabonino.it/ Perséinlech Internetsäit] 
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Bonino Emma}}
[[Kategorie:Italieenesch Ministeren]]
[[Kategorie:Italieenesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Italieenesch Europadeputéiert]]
[[Kategorie:Italieenesch Senatoren]]
[[Kategorie:Gebuer 1948]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2026]]</text>
      <sha1>2onmjyinf9a5036rcuwmxxrit9jvgyi</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>