Wikipedia
lbwiki
https://lb.wikipedia.org/wiki/Haapts%C3%A4it
MediaWiki 1.47.0-wmf.21
first-letter
Media
Spezial
Diskussioun
Benotzer
Benotzer Diskussioun
Wikipedia
Wikipedia Diskussioun
Fichier
Fichier Diskussioun
MediaWiki
MediaWiki Diskussioun
Schabloun
Schabloun Diskussioun
Hëllef
Hëllef Diskussioun
Kategorie
Kategorie Diskussioun
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul Diskussioun
Veranstaltung
Veranstaltung Diskussion
17. Abrëll
0
1788
2709839
2681224
2026-09-25T22:27:52Z
Robby
393
/* Gestuerwen */ [[:Victor Tschiderer]]
2709839
wikitext
text/x-wiki
{{Mountkalenner}}
De '''17. Abrëll''' ass den 107. Dag (108. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].
== Evenementer ==
* [[1946]]: [[Syrien]] gëtt vu [[Frankräich]] onofhängeg.
* [[1958]]: D'[[Bréissel]]er [[Weltausstellung]] geet op.
* [[1961]]: Ufank vum mësslongenen Invasiounsversuch an der Schwéngsbucht op [[Kuba]].
* [[2003]]: D'[[Anneli Jäätteenmäki]] gëtt Regierungscheffin a Finnland.
=== Lëtzebuerg ===
* [[1964]]: D'[[Pompelspäicherwierk Veianen|Pompelspäicherwierk]] vu [[Veianen]] gëtt ageweit.
==Sport==
* [[1927]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] spillt zu [[Esch-Uelzecht]] géint Italien a verléiert 1:5. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Joseph Kirpes]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=52 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg de 17. Abrëll 1927 op der Websäit vum European Football]</ref>
* [[1955]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Limoges]] 2:2 géint Frankräich. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Johny Halsdorf]] a [[Joseph Luzzi]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=155 D'Detailer vum Foussballlännermatch Frankräich-Lëtzebuerg de 17. Abrëll 1955 op der Websäit vum European Football]</ref>
* [[1964]]: D'[[Veianen|Veianer]] [[Pompelspäicherwierk Veianen|Pompelspäicherwierk]] gëtt ageweit.
* [[1966]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]] 1:3 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de [[Johny Léonard]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=206 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Belsch vum 17. Abrëll 1966 op der Websäit vum European Football]</ref>
* [[1968]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 3:4 géint Holland. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Johny Léonard, [[Edy Dublin]] a [[Jean Klein (1942)|Jean Klein]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=211 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Holland de 17. Abrëll 1968 op der Websäit vum European Football]</ref>
* [[1983]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu [[Budapest]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Europameeschterschaft 1984]], 2:6 géint Ungarn. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jeannot Reiter]] an [[Théo Malget]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8099 D'Detailer vum Foussballlännermatch Ungarn-Lëtzebuerg de 17. Abrëll 1983 op der Websäit vum European Football]</ref>
* [[2002]]: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu [[Hesper]] 3:3 géint Liechtenstein. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de [[Jeff Strasser]], [[Marcel Christophe]] a [[Manuel Cardoni]] geschoss.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=602 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Liechtenstein de 17. Abrëll 2002 op der Websäit vum European Football.info]</ref>
== Gebuer ==
<gallery>
Gabriela Mistral-01 cropped.jpg |Gabriela Mistral
Nikita Khruchchev Colour.jpg |Nikita S. Chruschtschow
William Holden.jpg| William Holden
Bill Ramsey by Steschke.jpg | Bill Ramsey
DEPARDIEU Guillaume-24x30-2005b.jpg | Guillaume Depardieu
</gallery>
* [[1598]]: [[Giovanni Riccioli]], italieenesche Philosoph, Astronom an Theolog.
* [[1709]]: [[Giovanni Domenico Maraldi]], italieeneschen Astronom.
* [[1758]]: [[Claude Lamort]], franséischen Drécker.
* [[1855]]: [[Hélène Entenich-Wivenes]], lëtzebuergesch [[Hiewan]].
* [[1860]]: [[Norbert Le Gallais]], lëtzebuergesche Politiker an Industriellen.
* [[1885]]: [[Tania Blixen]], dänesch Schrëftstellerin.
* [[1889]]: [[Gabriela Mistral]], chileenesch Schrëftstellerin, Dichterin, Politikerin a Literaturnobelpräisdréierin.
* [[1891]]: [[Franz Binsfeld]], lëtzebuergeschen Auteur an Enseignant.
* [[1894]]: [[Nikita Sergejewitsch Chruschtschow]], sowjetesche Politiker a Staatschef.
* [[1897]]: [[Léon Berchem]], lëtzebuergeszchen Auteur.
* 1897: [[Thornton Wilder]], US-amerikanesche Schrëftsteller.
* [[1898]]: [[Louis Biren (Resistenzler)|Louis Biren]], lëtzebuergesche Konschtschräiner, Woner, Kéifer a Resistenzler.
* [[1906]]: [[Rudolf Schündler]], däitsche Schauspiller a Regisseur.
* [[1909]]: [[Alain Poher]], franséische Politiker.
* [[1910]]: [[Hélène Perdrière]], franséisch Schauspillerin.
* [[1912]]: [[Marta Eggerth]], ungaresch-US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[1913]]: [[Georges Régnier]], franséische Filmregisseur.
* [[1917]]: [[Massimo Dallamano]], italieenesche Kameramann, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1918]]: [[William Holden]], US-amerikanesche Filmschauspiller.
* [[1919]]: [[Chavela Vargas]], mexikanesch Sängerin.
* [[1921]]: [[Harold Lester Johnson]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[1921]]: [[Sergio Sollima]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1923]]: [[Lindsay Anderson]], brittesche Filmregisseur, Dréibuchauteur, Filmkritiker a Schauspiller.
* [[1925]]: [[Gitta Lind]], däitsch Schlagersängerin.
* [[1929]]: [[James Last]], däitsche Bandleader, Komponist, Museksproduzent an Arrangeur.
* [[1930]]: [[Chris Barber]], brittesche Trombonist a Bandleader.
* 1930: [[Rémy Julienne]], franséische Cascadeur a Sportler.
* 1930: [[Venantino Venantini]], italieenesche Filmschauspiller.
* [[1931]]: [[Bill Ramsey (Sänger)|Bill Ramsey]], däitsch-US-amerikanesche Museker, Sänger a Schauspiller.
* [[1935]]: [[Theo Angelopoulos]], griichesche Filmregisseur.
* [[1937]]: [[Marcel Glesener]], lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler.
* [[1938]]: [[Richard Marquand]], walisesche Filmregisseur.
* 1938: [[Perrette Pradier]], franséisch Schauspillerin a Synchronspriecherin.
* [[1939]]: [[Pit Nicolas]], lëtzebuergesche Sculpteur.
* 1939: [[Karin Székessy]], däitsch Fotografin.
* [[1940]]: [[Claire Bretécher]], franséisch Comicszeechnerin an -auteurin.
* 1940: [[Henri Wehenkel]], lëtzebuergeschen Historiker a Politiker.
* [[1944]]: [[Paul Scheuer]], lëtzebuergesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmschauspiller.
* [[1947]]: [[Paul Krack]], lëtzebuergesche Moler.
* [[1951]]: [[Olivia Hussey]], brittesch Schauspillerin.
* [[1952]]: [[Valeria D'Obici]], italieenesch Schauspillerin.
* [[1953]]: [[Marylène Mischo]], lëtzebuergesch Graveuse an Zeechnerin.
* [[1954]]: [[Michael Sembello]], US-amerikanesche Sänger, Gittarist a Komponist.
* 1954: [[Michel Wurth]], lëtzebuergeschen Ekonomist, Manager a Jurist.
* [[1959]]: [[Jean Ravelonarivo]], Politiker aus Madagaskar.
* [[1964]]: [[Andrei Iwanowitsch Borissenko]], russesche Kosmonaut.
* [[1971]]: [[Guillaume Depardieu]], franséische Schauspiller.
* [[1975]]: [[David Laborier]], lëtzebuergesche Museker.
* [[1979]]: [[Pascal Meyer]], lëtzebuergesche Pianist.
* [[1990]]: [[Aidamir Mugu]], russesche Sänger.
* [[1991]]: [[Samira Efendi]], aserbaidjanesch Sängerin.
* [[1996]]: [[Leah Dickhoff]], lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* [[2003]]: [[Marie Schreiber]], lëtzebuergesch Vëlossportlertin.
== Gestuerwen ==
* [[1711]]: [[Josef I. (HRR)|Josef I.]], réimesch-däitsche Kinnek (1690-1711) a Keeser (1705-1711), Kinnek vun Ungarn (1687-1711) a Béimen (1705-1711), Äerzherzog vun Éisträich.
* [[1790]]: [[Benjamin Franklin]], nordamerikanesche Politiker, Editeur, Schrëftsteller an Naturwëssenschaftler.
* [[1852]]: [[Étienne Maurice Gérard]], Maréchal de France.
* [[1892]]: [[Victor Tschiderer]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker.
* [[1932]]: [[André Koch]], lëtzebuergesche Mineningenieur.
* [[1942]]: [[Edouard Schaack]], lëtzebuergesche Geeschtlechen.
* [[1960]]: [[Eddie Cochran]], US-amerikanesche Museker.
* 1960: [[Christiane Delyne]], franséisch Schauspillerin.
* [[1976]]: [[Jean-Jacques Welbes]], lëtzebuergesche Banquier.
* [[1987]]: [[Henri Koch (Politiker)|Henri Koch]], lëtzebuergesche Politiker an Direkter vum Escher Jongelycée.
* [[1993]]: [[Turgut Özal]], Staatspresident vun der Tierkei.
* [[1997]]: [[Chaim Herzog]], israeelesche Staatspresident.
* [[2008]]: [[Aimé Césaire]], franséische Schrëftsteller.
* [[2014]]: [[Gabriel García Márquez]], kolumbianesche Schrëftsteller an Nobelpräisdréier.
* [[2018]]: [[Robert Gitzinger]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[2020]]: [[Sergio Fantoni]], italieenesche Schauspiller.
* [[2022]]: [[Catherine Spaak]], franséisch Schauspillerin a Moderatorin.
* [[2023]]: [[Henri Folmer]], lëtzebuergesche Sproocheprofesser an Direkter vum Kolléisch.
* [[2026]]: [[Nathalie Baye]], franséisch Schauspillerin.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|17 April|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Dag am Abrëll| 17]]
morscsabt824j8d3roei3fowds1hr65
Bréissel
0
2022
2709849
2708855
2026-09-26T10:16:39Z
Mobby 12
60927
k
2709849
wikitext
text/x-wiki
{{Aner Bedeitungen op Mooss|der Gemeng '''Bréissel''', der Haaptstad vun der Belsch|d'Regioun kuckt wgl.|Haaptstadregioun Bréissel}}
{{Infobox Uertschaft}}
'''Bréissel''' (fr: ''Bruxelles'', nl: ''Brussel'') ass d'Haaptstad vun der [[Belsch]]. Am [[metaphor]]esche Sënn steet ''Bréissel'' och fir eng vun den [[Europäesch Unioun|EU]]-Institutiounen, meeschtens de [[Conseil vun der Europäescher Unioun|Ministeschconseil]] ("Bréissel huet decidéiert...").
D'Gemeng Bréissel huet eng [[Fläch]] vun 32,61 [[km²]]. Mat 157.673 Awunner (1. Januar 2010) ass et déi gréisst vun den 19 Gemenge vun der [[Haaptstadregioun Bréissel|Haaptstadregioun]] (déi ronn 1.133.000 Awunner huet).
== Politesch Bedeitung ==
Nieft dem Fait, datt Bréissel d'Haaptstad vum belsche Kinnekräich ass, ass et och de Sëtz vun der [[NATO]] an enger ettlechen [[Institutioune vun der Europäescher Unioun]] (EU), wéi der [[Europäesch Kommissioun|Europäescher Kommissioun]], dem Conseil vun der Europäescher Unioun, dem [[Europäesche Wirtschafts- a Sozialcomité]] an dem [[Comité vun de Regiounen]] (Kuckt och [[Sëtz vun den europäeschen Institutiounen|d'Fro vum Sëtz vun den Europäeschen Institutiounen]]). Bréissel ass weiderhin de Sëtz vun der zweesproocheger [[Haaptstadregioun Bréissel]]. Zu gudder Lescht ass Bréissel och nach de Sëtz vun deenen zwou grousse Sproochcommunautéite vun der Belsch, der [[Flämesch Communautéit|flämesch-sproocheger Communautéit]] (''Vlaamse Gemeenschap'') an der [[Franséisch Communautéit Wallounien-Bréissel|franséisch-sproocheger Communautéit]] (''Communauté française''), souwéi der Regioun [[Flämesch Regioun|Flandern]] (nl.: ''Vlaanderen'', fr: ''Flandre'').
== Geschicht ==
Den Numm Bréissel geet warscheinlech zeréck op ''Bruoc sella'' - ''Siidlung am Mouer''. Bréissel, dat vum [[7. Joerhonnert]] un nozewiesen ass, war am [[Mëttelalter]], gënschdeg geleeën um Wee tëscht [[Gent]] a [[Köln]], en Handelsposte vun de [[Bourgogne|burgundeschen]] Nidderlanden. Zanter [[1477]] gehéiert Bréissel zum [[Habsburger]]räich, [[1795]]-[[1815]] zu [[Frankräich]], bis 1830 zu den Nidderlanden a gëtt [[1830]] Haaptstad vun der Belsch, wéi déi sech vun den Nidderlanden ofgespléckt huet.
[[Fichier:Belgium-6598 - Palace (13935156270).jpg|thumb|De Kinnekspalais zu Bréissel]]
== Kuckeswäertes ==
[[Fichier:Brussels, townhall oeg2043-00090 foto3 2015-06-07 08.38.jpg|thumb|upright|D'Stadhaus vu Bréissel op der ''Grand-Place'']]
De mëttelalterleche Stadkär ass vu flämesche Biergerhaiser dominéiert. Besonnech d'''[[Grand-Place (Bréissel)|Grand-Place]]'' (nl.: ''Grote Markt''), déi op der [[Unesco]]-Lëscht vun der [[Weltierwen|Weltkulturierwe]] steet, stécht duerch hir eenheetlech Bauweis am flämesche [[Barock]] (ëm [[1700]]) ervir.
Weidert Kuckeswäertes sinn d'spéit [[Gotik|gotesch]] [[Kathedral]] St. Michel-Ste. Gudule (Sint Michiels-Sint Gudula), de Cinquantenaires-Park mat sengem Triumphbou, dem Kinnek säi Palais, e puer iwwerdaacht neo-klassizistesch Akafsgalerien an den [[Atomium]], dee fir d'[[Weltausstellung]] vun [[1958]] gebaut gouf. Dat ass e Gebai, dat aus néng [[Bull]]e besteet, déi ënnerenee verbonne sinn an déi en [[Eisen|Eise]][[moleküll]] an 165.000.000-facher Vergréisserung duerstellen. Si sinn zesummen 102 Meter héich an 2400 Tonne schwéier. Och de Sprangbur "[[Manneken Pis]]", eng 60 Zentimeter héich [[Bronze]]figur an der Alstad, ass wäit iwwer d'Grenzen eraus bekannt. Hien huet eng Garderob vun iwwer 1.000 verschiddene Kostümer, déi an engem eegene Musée ausgestallt sinn. Ausserdeem gëllt Bréissel als eng Haaptstad vu Gastronomie a guddem Iessen.
Bréissel ass och déi heemlech Haaptstad vun der [[Bande dessinée]]. Et gëtt e Musée, deen dëser Konscht dédiéiert ass, an uechter d'Stad gëtt et en ettlech [[Giewel (Gebai)|Haisergiewelen]], déi mat bekanntene gemoolte Personnagen dekoréiert sinn.
Leider gouf zu Bréissel och vill historesch Bausubstanz zerstéiert. Beim Iwwerdeckele vum Floss [[Senne (Floss)|Senne]] (nl.: ''Zenne''), der [[Verbindung Nord-Midi|Interconnectioun vun der Nord- an der Süd-Gare]], der Installatioun vun den EU-Institutiounen an engem megalomane Bauprojet ronderëm d'Nord-Gare goufe ganz Quartiere komplett ofgerappt, Dausende vu Leit sinn expropriéiert ginn, an nach haut sinn déi urbanistesch 'Wonnen' net ganz verheelt. An der Architektur gëtt et souguer en en Ausdrock dofir ("Bruxellisatioun"), deen dës Ëmstänn, als ofschreckend Beispill, beschreift.
== Bekannt Bréisseler ==
* [[Adolphe van Soust de Borkenfeldt]].
* [[Gudule]] vu Bréissel, Patréinesch vun der Stad a Belsch Nationalhelleg.
* [[Jacques Brel]], Chansonnier.
* [[Audrey Hepburn]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[René Follet]] Comiczeechner.
== Buergermeeschtere vu Bréissel ==
{|
|-
|Nicolas-Jean Rouppe || 1830 - 1838
|-
|Guillaume Van Volxen || 1838 - 1841
|-
|Jean-François Wyns de Raucour || 1841 - 1848
|-
|André-Napoléon Fontainas || 1860 - 1863
|-
|Jules Victor Anspach || 1863 - 1879
|-
|Félix Vanderstraeten || 1879 - 1881
|-
|Charles Buls || 1881 - 1899
|-
|Émile De Mot || 1899 - 1909
|-
|Adolphe Max || 1909 - 1939
|-
|Frédéric-Joseph Van de Meulebroeck<sup id="fn_1_back">[[#fn 1|1]]</sup>||1939 - 1956
|-
|Lucien Georges Cooremans ||1956 - 1975
|-
|Pierre Van Halteren || 1975 - 1983
|-
|Hervé Brouhon || 1983 - 1993
|-
|Michel Demaret || 1993 - 1994
|-
|Freddy Thielemans || 1994
|-
|François-Xavier de Donnéa || 1995 - 2001
|-
|Marion Lemesre || 2000 - 2001
|-
|Freddy Thielemans || 2001 - 2013
|-
|Yvan Mayeur || 2013 - 2017
|-
|Philippe Close || 2017 -
|}
<small><cite id="fn_1">[[#fn 1 back|Foussnote 1:]]</cite> De Van de Meulebroeck war den 1. Juli 1941 vun der däitscher Besatzung ofgesat ginn. A seng Plaz koum de Jules Coelst, dee sengersäits vum Jan Grauls den 28. September 1942 no der Grënnung vu ''Gross Brüssel'' ersat gouf. Eng Ursaach fir seng Ofléisung war haaptsächlech well e refuséiert hat Badgë mat Juddekräizer auszedeelen. De 4.September 1944 koum de Van de Meulebroeck nees op d'Buergermeeschtesplaz zeréck.</small>
== Literatur ==
* Georges-Henri Dumont, ''Histoire de Bruxelles - Biographie d'une capitale''; Bréissel (Le Cri édition), 1997. ISBN 2-87106-191-2
* Jean Stengers (ënner der Leedung vum), ''Bruxelles - Croissance d'une capitale''; Antwerpen (Fonds Mercator), 1979.
* Mina Maertens (ënner der Leedung vum), ''Histoire de Bruxelles''; Toulouse (Privat), 1976.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://en.wikivoyage.org/wiki/Brussels Wikivoyage: Bréissel] {{en}}
* [https://web.archive.org/web/20120510075733/http://www.brucity.be/ Offiziell Säit vun der Stad Bréissel]
* [https://web.archive.org/web/20130613153915/http://www.bruxelles.be/4664 Webcam Grand-Place Bréissel]
* [http://www.ilotsacre.be/site/de/stadtplan_brussel.htm Plang vum Zentrum vun der Stad Bréissel]
{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Stied a Gemengen an der Haaptstadregioun Bréissel}}
{{Navigatioun Haaptstied an Europa}}
{{DEFAULTSORT:Breissel}}
[[Kategorie:Bréissel| ]]
[[Kategorie:Stied an der Haaptstadregioun Bréissel]]
[[Kategorie:Gemengen an der Haaptstadregioun Bréissel]]
[[Kategorie:Haaptstied an Europa]]
[[Kategorie:Universitéitsstied an der Belsch]]
[[Kategorie:Groussstied an der Belsch]]
nx7gawltfchscpxj33b7jo8qdjawblc
18. Oktober
0
2134
2709841
2667898
2026-09-25T22:29:49Z
Robby
393
/* Gebuer */ eifeler Reegel (n-Reegel)
2709841
wikitext
text/x-wiki
{{Mountkalenner}}
Den '''18. Oktober''' ass den 291. Dag (292. am [[Schaltjoer]]) vum Joer am [[Gregorianesche Kalenner]].
== Evenementer ==
* [[1356]]: [[Basel]] an aner Uertschaften an der Géigend ginn duerch en Äerdbiewen zerstéiert; dat stäerkst zanter Mënschegedenken an Zentraleuropa.
* [[1685]]: Mam [[Edikt vu Fontainebleau (1685)|Edikt vu Fontainebleau]] revoquéiert de [[Louis XIV.]] den [[Edikt vun Nantes]].
* [[1748]]: Mam [[Traité vun Oochen (1748)|Traité vun Oochen]] kënnt den [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]] op en Enn.
* [[1793]]: D'''[[Krich an der Vendée|Vendéens]]'' kommen iwwer d'[[Loire (Floss)|Loire]] zu [[Saint-Florent-le-Vieil]]; Ufank vun der ''[[Virée de Galerne]]''.
* [[1977]]: E Spezialkommando vun der däitscher GSG9 befreit zu [[Mogadischu]] den entfouerte Fliger ''Landshut''.
*[[1989]]: Den [[Egon Krenz]] léist den [[Erich Honecker]] als Staats- a Parteichef vun der [[Däitsch Demokratesch Republik|DDR]] of.
===Lëtzebuerg===
* [[1894]]: De Paschtouer [[Martin Blum]] grënnt ''Ons Hémécht, Veräin fir lëtzebuergesch Geschicht, Literatur a Konscht'' an domat och d'Zäitschrëft [[Hémecht|mam selwechten Numm]].
* [[1896]]: Zu [[Iechternach]] gi fir d'éischt zu Lëtzebuerg Filmer gewisen, ë. a. ''L'arrivée d'un train en gare'' vun de Bridder [[Auguste Lumière|Lumière]].
== Wëssenschaft an Technik ==
=== Astronomie ===
* [[1784]]: Den däitsch-britteschen Astronom Friedrich [[Wilhelm Herschel]] entdeckt d'[[Balkespiralgalaxie]] [[NGC 95]].
==Sport==
* [[1988]]: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] verléiert zu [[Esch-Uelzecht]], am Kader vun der Qualifikatioun fir d'[[Foussball-Weltmeeschterschaft 1990]], 0:2 géint Tschechoslowakei.<ref>[http://eu-football.info/_match.php?id=8878 D'Detailer vum Foussballlännermatch Lëtzebuerg-Tschechoslowakei den 18. Oktober 1988 op der Websäit vum European Football]</ref>
== Gebuer ==
<gallery>
Fichier:Heinrich von Kleist2.jpg|Heinrich von Kleist
Fichier:Melina Mercouri.JPG|Melina Mercouri
Fichier:Chuck-berry-2007-07-18.jpg|Chuck Berry
Fichier:George C. Scott 1984 cropped.jpg|George C. Scott
Fichier:Navratilova crop.jpg|Martina Navratilova
</gallery>
* [[1663]]: [[Eugen von Savoyen]], Feldhär vun der Habsburgermonarchie a Mäzen.
* [[1706]]: [[Baldassare Galuppi]], italieenesche Komponist.
* [[1722]]: [[Johann Eberhard Jungblut]], lëtzebuergesche Paschtouer.
* [[1777]]: [[Heinrich von Kleist]], däitsche Schrëftsteller.
* [[1821]]: [[Dominique Elter]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* [[1831]]: [[Friedrich III. vun Däitschland|Friedrich III.]], Keeser vun Däitschland a Kinnek vu Preisen.
* [[1838]]: [[Victor Tschiderer]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker.
* [[1842]]: [[Anne Pescatore]], Molerin
* [[1901]]: [[Ferdinand Gremling]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* [[1902]]: [[Alfred Loesch]], lëtzebuergeschen Affekot.
* [[1905]]: [[Félix Houphouët-Boigny]], éischte President vun der Republik Côte d'Ivoire.
* 1905: [[Roland Toutain]], franséische Schauspiller a Cascadeur.
* [[1907]]: [[Victor Klees]], lëtzebuergesche Waasserballspiller, Olympionik a Foussballspiller.
* [[1918]]: [[Konstantinos Mitsotakis]], griichesche Politiker a Regierungschef.
* [[1919]]: [[Micheline Francey]], franséisch Schauspillerin.
* [[1920]]: [[Melina Mercouri]], griichesch Schauspillerin a Politikerin.
* [[1924]]: [[Georges Géret]], franséische Schauspiller.
* [[1925]]: [[Ramiz Alia]], albanesche Politiker a Staatschef.
* [[1926]]: [[Chuck Berry]], US-amerikanesche Museker.
* 1926: [[Klaus Kinski]], däitsche Schauspiller.
* [[1927]]: [[George C. Scott]], US-amerikanesche Schauspiller, Regisseur a Produzent.
* [[1928]]: [[Colette Probst-Wurth]], lëtzebuergesch Keramikerin.
* [[1930]]: [[Michel Drach]], franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[1934]]: [[Inger Stevens]], US-amerikanesch Schauspillerin.
*[[1935]]: [[Jerry Darnelle]], lëtzebuergeschen Zauberkënschtler.
* [[1941]]: [[André Hoffmann (Politiker)|André Hoffmann]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[1955]]: [[André Zwally]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker, Gewerkschaftler a Foussballspiller.
* [[1956]]: [[Martina Navrátilová]], Tennisspillerin.
* [[1957]]: [[Catherine Ringer]], franséisch Kënschtlerin a Sängerin.
* [[1963]]: [[Claude Ernster]], lëtzebuergesch Molerin.
* [[1971]]: [[Emmanuelle Laborit]], franséisch Schauspillerin.
* [[1972]]: [[Karl Nehammer]], éisträichesche Politiker.
* [[1976]]: [[Dirk Bockel]], lëtzebuergeschen Triathleet.
* [[1977]]: [[Ken Jean-Pierre Diederich]], lëtzebuergesche Basketballspiller an -trainer.
* [[1979]]: [[Ne-Yo]], US-amerikanesche Museker, Schauspiller an Dänzer.
* [[1987]]: [[Kim Bruck|KIm Bruck]], lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* [[1990]]: [[Stefan Zachäus]], lëtzebuergeschen Triathleet an Olympionik.
== Gestuerwen ==
* [[1541]]: [[Margaret Tudor]], Kinnigin vu Schottland.
* [[1737]]. [[Franz-Paul von Wallis]], éisträichesche Generol a Gouverneur.
* [[1793]]: [[Charles Melchior Artus de Bonchamps]], franséischen Adelegen a Kommandant vun der Arméi vun der Vendée.
* [[1819]]: [[Franz Xaver Gewey]], éisträichesche Beamten, Schauspiller a Schrëftsteller.
* [[1845]]: [[Jean-Dominique Cassini]], franséischen Astronom a Kartograph.
* [[1883]]: [[Charles-Théodore André]]; Politiker, Jurist an Auteur.
* 1883: [[Pierre Stehres]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an éischten Direkter vum Progymnase zu Dikrech.
* [[1883]]: [[Édouard Albert Roche]], franséischen Astronom a Mathematiker.
* [[1893]]: [[Charles Gounod]], franséische Komponist.
* [[1931]]: [[Thomas Alva Edison]], US-amerikaneschen Erfinder.
* [[1934]]: [[François Gonnessiat]], franséischen Astronom.
* [[1955]]: [[José Ortega y Gasset]], spuenesche Philosoph, Soziolog a Schrëftsteller.
* [[1965]]: [[Henry Travers]], englesche Schauspiller.
* [[1977]]: [[Jan-Carl Raspe]], [[Gudrun Ensslin]] an [[Andreas Baader]], Membere vun der ''[[Rote Armee Fraktion]]''.
* 1977: [[Hanns-Martin Schleyer]], däitsche Manager, Patronatspresident.
* [[1980]]: [[Denise Probst-Massin]], belsch-lëtzebuergesch Kënschtlerin.
* [[1982]]: [[Pierre Mendès France]], franséische Politiker.
* [[1995]]: [[Claudio Brook]], mexikanesche Schauspiller.
* 1995: [[Franco Fabrizi]], italieenesche Schauspiller.
* [[2000]]: [[Julie London]], US-amerikanesch Schauspillerin a Sängerin.
* [[2005]]: [[William Evan Allan]], leschten australesche Veteran aus dem Éischte Weltkrich
* [[2017]]: [[Danielle Darrieux]], franséisch Schauspillerin.
* [[2024]]: [[François Colling]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[2025]]: [[Martine Brochard]], franséisch-italieenesch Schauspillerin.
== Feierdeeg ==
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|18 October|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Dag am Oktober]]
qpnc987ajqd3zpi414hxq42axxspsdc
1892
0
2494
2709840
2703359
2026-09-25T22:29:21Z
Robby
393
/* Gestuerwen */ [[:Victor Tschiderer]]
2709840
wikitext
text/x-wiki
{{Artikel Joer}}
== Evenementer ==
=== Lëtzebuerg ===
* De Wal[[zensus]] gëtt vun 30 op 15 Frang erofgesat.
=== Europa ===
=== Afrika ===
=== Amerika ===
==== USA ====
==== Südamerika ====
=== Asien ===
=== Ozeanien & Pazifik ===
=== Arabesch Welt ===
== Konscht a Kultur ==
=== Molerei ===
=== Literatur ===
=== Musek ===
== Wëssenschaft an Technik ==
* [[28. Februar]]: Den däitsche Maschinnebau-Ingenieur [[Rudolf Diesel]] kritt e [[Patent]] op en "Arbeitsverfahren und Ausführungsart für Verbrennungskraftmaschinen"
== Gebuer ==
* {{3. Januar}}: [[J. R. R. Tolkien]], britteschen Auteur.
* {{6. Januar}}: [[Lucienne Bogaert]], franséisch Schauspillerin.
* [[14. Januar]]: [[Hal Roach]], US-amerikanesche Filmproduzent, Regisseur a Schauspiller.
* [[18. Januar]]: [[Oliver Hardy]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[23. Januar]]: [[Jean Deitz]], lëtzebuergeschen Architekt.
* [[24. Januar]]: [[Jean Friedrich]], lëtzebuergeschen Auteur.
* [[26. Januar]]: [[Eugène Didier]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 26. Januar: [[Eugène Reichling]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[29. Januar]]: [[Ernst Lubitsch]], däitschen/US-amerikanesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.
* {{2. Februar}}: [[Cuno Hoffmeister]], däitschen Astronom a Geophysiker.
* {{8. Februar}}: [[Jane Marnac]], belsch Schauspillerin.
* [[11. Februar]]: [[Albert Kaiser]], lëtzebuergesche Moler, Graveur a Gewerkschaftler.
* [[14. Februar]]: [[Marie-Louise Tidick-Ulveling]], lëtzebuergesch Autorin.
* [[27. Februar]]: [[William Demarest]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[29. Februar]]: [[Vilmos Apor]], rumänesche Bëschof an Hellegen.
* {{1. Mäerz}}: [[Ryūnosuke Akutagawa]], japanesche Dichter a Schrëftsteller.
* {{6. Mäerz}}: [[Victor Engels]], lëtzebuergeschen Architekt a Moler.
* {{8. Mäerz}}: [[Jean Brachmond]], lëtzebuergesche Paschtouer a Resistenzler.
* {{9. Mäerz}}: [[Mátyás Rákosi]], ungaresche Politiker.
* [[10. Mäerz]]: [[Arthur Honegger]], franco-schwäizeresche Komponist.
* 10. Mäerz: [[Edouard Leon]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[13. Mäerz]]: [[Tony Hurst]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* [[29. Mäerz]]: [[Georges Ulveling (1892)|Georges Ulveling]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* {{4. Abrëll}}: [[Auguste Delaporte]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{8. Abrëll}}: [[Mary Pickford]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[18. Abrëll]]: [[Herbert Wilcox]], brittesche Filmproduzent a Filmregisseur.
* [[24. Abrëll]]: [[Jack Hulbert]], brittesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.
* {{4. Abrëll}}: [[Karl Wilhelm Reinmuth]], däitschen Astronom.
* {{2. Mee}}: [[Jacques Thiel]], lëtzebuergeschen Dominikanerpater an Historiker.
* {{7. Mee}}: [[Arthur Hary]], lëtzebuergeschen Auteur.
* {{8. Mee}}: [[Auguste Rizzi]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[11. Mee]]: [[Margaret Rutherford]], brittesch Schauspillerin.
* [[12. Mee]]: [[Fritz Kortner]], éisträichesche Schauspiller, Film an Theaterregisseur.
* [[15. Mee]]: [[Frantz Heldenstein]], lëtzebuergesche Sculpteur a Bannenarchitekt.
* 15. Mee: [[André Luguet]], franséische Schauspiller.
* [[18. Mee]]: [[Ezio Pinza]], italieenesche Basssänger.
* [[22. Mee]]: [[Alex Boever]], lëtzebuergeschen Ingenieur.
* [[30. Mee]]: [[Joseph Schroeder]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[13. Juni]]: [[Basil Rathbone]], brittesche Schauspiller.
* [[26. Juni]]: [[Pearl S. Buck]], US-amerikanesch Schrëftstellerin.
* [[11. Juli]]: [[Thomas Mitchell]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[22. Juli]]: [[Jacques Bos]], lëtzebuergeschen Apdikter.
* [[23. Juli]]: [[Haile Selassie I. vun Ethiopien]].
* [[26. Juli]]: [[Adrienne d'Huart]], lëtzebuergesch Molerin.
* {{2. August}}: [[Jean Braun]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{0}}2. August: [[Louis Charles Crespin]], belsche Moler.
* {{5. August}}: [[Valentine Tessier]], franséisch Schauspillerin.
* {{9. August}}: [[Ahmed Mohammed Rami]], egypteschen Dichter a Komponist.
* [[13. August]]: [[Joseph Hurt]], lëtzebuergesche Geeschtlechen an Historiker.
* 13. August: [[Rosalie Monceau]], lëtzebuergesch Dichterin.
* [[17. August]]: [[Antoine Bourkel]], lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalhistoriker.
* [[21. August]]: [[Émile Knepper (1892)|Émile Knepper]], lëtzebuergeschen Turner.
* 21. August: [[Charles Vanel]], franséische Schauspiller.
* [[10. September]]: [[Arthur Holly Compton]], US-amerikanesche Physiker an Nobelpräisdréier.
* [[19. September]]: [[Joseph Philippart]], lëtzebuergesche Blechschléier a Politiker.
* 19. September: [[Christopher Stone]], brittesche Radiosspeaker.
* {{4. Oktober}}: [[Luis Trenker]], éisträichesch-italieenesche Regisseur, Auteur, Alpinist.
* [[21. Oktober]]: [[Eugène Beck]], lëtzebuergesche Professer a Botaniker.
* [[27. Oktober]]: [[Arthur Diderrich]], lëtzebuergesche Jurist an Historiker.
* [[28. Oktober]]: [[Pierre Frieden]], lëtzebuergesche Politiker a Schrëftsteller
* [[31. Oktober]]: [[Nicolas Majerus (Geeschtlechen)|Nicolas Majerus]], lëtzebuergesche Jurist, Geeschtlechen an Auteur.
* 31. Oktober: [[Alexander Alexandrowitsch Aljechin]], Schachweltmeeschter.
* {{4. November}}: [[Jean-Pierre Stein]], lëtzebuergeschen Enseignant.
* {{7. November}}: [[Germaine Michel]], franséisch Filmschauspillerin.
* {{4. Dezember}}: [[Francisco Franco]], spuenesche Politiker a Generol.
* {{6. Dezember}}: [[Lina Carstens]], däitsch Schauspillerin.
* [[15. Dezember]]: [[Jean Paul Getty]], US-amerikaneschen Industriellen a Konschtmäzen.
* [[21. Dezember]]: [[Edouard Conzemius]], lëtzebuergeschen Ethnolog.
* [[31. Dezember]]: [[Auguste Trémont]], lëtzebuergesche Sculpteur a Moler.
== Gestuerwen ==
* {{2. Januar}}: [[George Biddell Airy]], engleschen Astronom a Mathematiker.
* [[10. Januar]]: [[Samuel Colt]], US-amerikaneschen Erfinder an Industriellen.
* [[19. Januar]]: [[Auguste Letellier]], franséischen Ingenieur.
* [[20. Januar]]: [[John Couch Adams]], englesche Mathematiker an Astronom.
* {{3. Februar}}: [[Adolphe Fischer]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{5. Februar}}: [[Léon de la Fontaine]], lëtzebuergeschen Affekot, Politiker a Botaniker.
* [[10. Februar]]: [[Vendelin Jurion]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[24. Februar]]: [[Joseph Namur]], Apdikter zu Iechternach a Professer am Iechternacher Kolléisch.
* [[21. Mäerz]]: [[Annibale de Gasparis]], italieeneschen Astronom.
* [[17. Abrëll]]: [[Victor Tschiderer]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker.
* [[10. Mee]]: [[Nicolas Breisdorff]], lëtzebuergesche Geeschtlechen, Politiker a Journalist.
* [[11. Mee]]: [[Pius Bonifatius Gams]], däitschen Theolog.
* [[30. Mee]]: [[Lewis Morris Rutherfurd]], US-amerikaneschen Astrophysiker.
* [[16. Juni]]: [[Victor Tesch]], lëtzebuergesch-belsche Jurist, Industriellen a Journalist a Politiker.
* [[30. Juni]]: [[Jean-Pierre Heintz]], lëtzebuergeschen Industriellen.
* [[30. August]]: [[Nicolas Liez (Moler)|Nicolas Liez]], Moler a Lithograph.
* {{6. Dezember}}: [[Werner von Siemens]]: däitschen Erfinder an Entreprener.
* [[20. Dezember]]: [[Nicolas Gonner]], lëtzebuergeschen Historiker, Schrëftsteller, Editeur an Ingenieur.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
4dxju30c0m7o6rg13kfkerp8vbuemmu
1914
0
3011
2709834
2704515
2026-09-25T21:37:38Z
Robby
393
/* Lëtzebuerg */ Referenz - besser esou
2709834
wikitext
text/x-wiki
{{Artikel Joer}}
== Evenementer ==
=== Europa ===
[[Éischte Weltkrich]]:
* [[28. Juni]]: De [[Franz Ferdinand vun Éisträich]], Krounprënz vun Éisträich-Ungarn, gëtt zu [[Sarajevo]] erschoss.
* [[28. Juli]]: [[Éisträich-Ungarn]] erkläert [[Serbien]] de Krich.
* {{3. August}}: D'[[Däitscht Räich (1871-1919)|Däitscht Räich]] erkläert [[Frankräich]] de Krich.
* {{4. August}}: Däitsch Truppe marschéieren an d'[[Belsch]] an a Lëtzebuerg an.
* {{5. August}}: Als Folleg vum däitschen Amarsch an d'Belsch erkläert [[Groussbritannien]] dem Däitsche Räich de Krich.
* [[5. September|5.]]-[[12. September]]: [[Éischt Marneschluecht]].
==== Lëtzebuerg ====
* [[16. Januar]]: D'[[Rietspartei]] gëtt gegrënnt.
* {{8. Februar}}: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] spillt doheem géint déi franséisch Foussballnationalekipp a gewënnt 5:4. De [[Jean Massard (Foussballspiller)|Jean Massard]] huet an deem Match 3 Goler fir Lëtzebuerg geschoss an de [[Zénon Bernard (1893)|Zénon Bernard]] an de [[Marcel Triboulet]] hu jeeweils 1 Gol markéiert.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=4753|Titel=Luxembourg vs France international football match report|Gekuckt=2026-09-25|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref>
* [[9. Juni]]: [[Chamberwale vum 9. Juni 1914]].
* {{4. November}}: Den ''Institut Emile Metz'' (haut: [[Lycée Technique Privé Emile Metz]]) mécht seng Dieren op.
===== [[Lëtzebuerg am Éischte Weltkrich]] =====
<gallery mode="packed" heights="100">
Fichier:Echternach - Invasion des Prussiens, Août 1914, Photo by J.M. Bellwald.jpg|Ufanks August: Däitsch Truppen um Marsch duerch Iechternach
Fichier:Kronprinz Wilhelm - Darche - Esch - 1914-08-26.jpg|Enn August: Den däische QG an der Escher Groussgaassschoul
Fichier:Tentenkamp te Luxemburg waar de Duitsche Keizer thans verblijf houdt.jpg|September: D'Zeltlager vum däitsche Keeser an der Stad Lëtzebuerg.
</gallery>
* {{2. August}}: Lëtzebuerg: Däitsch Truppen iwwerfalen dat neutraalt Lëtzebuerg. Si fänken un, d'[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen Grenz|Eisebunnsstreck]] tëscht [[Ëlwen]] an der Belscher Grenz onpasséierbar ze maachen. Aner Uertschafte gi besat. De [[Paul Eyschen]] protestéiert beim däitsche Gesandte Von Buch géint déi Violatioun vun der Lëtzebuerger Neutralitéit, wéi s'am [[Traité vu London (1867)|Londoner Traité]] 1867 festgehale gouf. De [[Theobald von Bethmann Hollweg|Bethmann-Hollweg]] äntwert, dat wier net géint Lëtzebuerg geriicht, mä et wiere Moossname fir sech géint en imminenten Iwwerfall vu Frankräich ze schützen.
* {{4. August}}: D'[[Reichsmark]] ersetzt de [[Lëtzebuerger Frang]].
* [[8. August|8.]]-[[9. August]]: D'Italieener, déi an de Grouwen an op de Schmelze schaffen, mussen zeréck an Italien, wou s'agezu ginn.
* [[10. August]]: D'[[Lëtzebuerger Rout Kräiz|Société de la Croix-Rouge luxembourgeoise]] gëtt gegrënnt.
* [[21. August]]: Lëtzebuergesch Fräiwëlleg melle sech bei der franséischer [[Friemelegioun]].
* [[6. September|6.]] - [[28. September]]: Den däitsche Quartier général, dee bis do zu [[Esch-Uelzecht]] war, kënnt an d'[[Stad Lëtzebuerg]]. Dono plënnert en op [[Charleville-Mézières]].
* 6. September: De Keeser [[Wilhelm II. vun Däitschland|Wilhelm II.]] ass zu Lëtzebuerg, a gëtt, op seng Ufro hin, vun der Groussherzogin [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adelheid]] empfaangen. Dat gëtt hir nom Krich zum Virworf gemaach.
* Enn September: No an no ginn d'Héichiewen nees ugestach, nodeems s'all den 2. August ausgemaach gi waren.
* [[28. November]]: E Gesetz, dat d'Präisser vu Liewensmëttel, Fudder a Brennes festleet an héich Strofe virgesäit, fir wann dat net agehale géif, trëtt a Kraaft.
=== Afrika ===
=== Amerika ===
==== USA ====
==== Südamerika ====
=== Asien ===
=== Ozeanien & Pazifik ===
=== Arabesch Welt ===
== Konscht a Kultur ==
=== Molerei ===
=== Literatur ===
=== Musek ===
== Wëssenschaft an Technik ==
* De neiséilännesche [[Physiker]] [[Ernest Rutherford]] entdeckt de [[Proton]].
== Gebuer ==
* {{2. Januar}}: [[Vivi Gioi]], italieenesch Schauspillerin.
* {{4. Januar}}: [[Jane Wyman]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[15. Januar]]: [[Mett Hoffmann]], lëtzebuergesche Moler.
* [[18. Januar]]: [[Arno Schmidt]], däitsche Schrëftsteller.
* [[30. Januar]]: [[Vittorio Cottafavi]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{1. Februar}}: [[Marino Girolami]], italieenesche Filmregisseur, -schauspiller, -produzent an Dréibuchauteur.
* {{3. Februar}}: [[Mary Carlisle]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* {{4. Februar}}: [[Alfred Andersch]], däitsche Schrëftsteller.
* {{6. Februar}}: [[Jean Majerus (1914)|Jean Majerus]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[12. Februar]]: [[Eugène Heinen]], lëtzebuergesche Pedagog, Theaterregisseur a Schauspiller.
* 12. Februar: [[Roger Wercollier]], lëtzebuergeschen Architekt an Immobiliepromoteur.
* [[17. Februar]]: [[Wayne Morris (Amerikanesche Schauspiller)|Wayne Morris]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 17. Februar: [[Arthur Kennedy]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[19. Februar]]: [[Jacques Dufilho]], franséische Schauspiller.
* {{2. Mäerz}}: [[Edmond Dune]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* {{0}}2. Mäerz: [[Hansi Knoteck]], éisträichesch Schauspillerin.
* {{0}}2. Mäerz: [[Martin Ritt]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmschauspiller.
* [[13. Mäerz]]: [[Jules Dentzer]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[20. Mäerz]]: [[Victor Ewen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[25. Mäerz]]: [[Norman Ernest Borlaug]], US-amerikaneschen Agrarwëssenschaftler a Friddensnobelpräisdréier.
* [[28. Mäerz]]: [[Émile Lefort (Resistenzler)|Émile Lefort]], lëtzebuergesche Resistenzler.
* {{2. Abrëll}}: [[Alec Guinness]], brittesche Schauspiller.
* {{4. Abrëll}}: [[Marguerite Duras]], franséisch Schrëftstellerin.
* {{5. Abrëll}}: [[Johnny Glesener]], lëtzebuergeschen Jazzpianist an Arrangeur.
* {{8. Abrëll}}: [[María Félix]], mexikanesch Schauspillerin.
* {{9. Abrëll}}: [[Lé Tanson]], lëtzebuergesche Moler.
* [[12. Abrëll]]: [[Paul Leuck]], lëtzebuergesche Journalist.
* 12. Abrëll: [[Adriaan Blaauw]], hollänneschen Astronom.
* [[24. Abrëll]]: [[Aloïse Klensch]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 24. Abrëll: [[André Wollscheid]], lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.
* [[27. Abrëll]]: [[Albert Soboul]], franséischen Historiker.
* [[29. Abrëll]]: [[Charles Fehrenbach]], franséischen Astronom a Member vun der Académie des sciences.
* 29. Abrëll: [[Reinhard Kolldehoff]], däitsche Schauspiller.
* {{9. Mee}}: [[Carlo Maria Giulini]], italieeneschen Dirigent.
* [[15. Mee]]: [[Tenzing Norgay]], nepaleeseschen Alpinist.
* [[17. Mee]]: [[Thuur Luxembourg]], hollänneschen Auteur vu Fues-Schlager.
* [[21. Mee]]: [[Romain Gary]], franséische Resistenzler, Diplomat, Schrëftsteller, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[22. Mee]]: [[Max Kohnstamm]], hollänneschen Historiker.
* [[23. Mee]]: [[Marcel Goebel]], lëtzebuergeschen Architekt.
* [[24. Mee]]: [[Lilli Palmer]], däitsch Schauspillerin.
* [[10. Juni]]: [[François Gillen]], lëtzebuergesche Moler, Zeechner a Sculpteur.
* [[17. Juni]]: [[Julián Marías Aguilera]], spuenesche Philosoph.
* [[19. Juni]]: [[Raymond Bailly]], franséische Filmregisseur.
* [[26. Juni]]: [[Lyman Spitzer]], US-amerikaneschen Astrophysiker.
* {{1. Juli}}: [[Christl Cranz]], däitsch Alpinschileeferin.
* [[11. Juli]]: [[Jacques Castelot]], belsch-franséische Schauspiller.
* 11. Juli: [[Marc Lambert]], lëtzebuergesche Manager
* [[12. Juli]]: [[Adrien van Kauvenbergh]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[15. Juli]]: [[Howard Vernon]], Schwäizer Schauspiller.
* [[22. Juli]]: [[Charles Regnier]], däitsche Schauspiller a Regisseur.
* [[23. Juli]]: [[Carl Foreman]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[31. Juli]]: [[Raymond Aubrac]], franséische Resistenzler.
* 31. Juli: [[Mario Bava]], italieenesche Filmregisseur.
* 31. Juli: [[Louis de Funès]], franséische Schauspiller.
* 31. Juli: [[Josette Day]], franséisch Schauspillerin.
* 31. Juli: [[Leo Weber]], lëtzebuergeschen Theaterschauspiller a -regisseur
* {{1. August}}: [[Camille Frieden]], lëtzebuergeschen Architekt an Auteur.
*{{0}}1. August: [[J. Lee Thompson]], englesche Filmregisseur.
* {{5. August}}: [[Josée Gloden]], lëtzebuergesch Molerin.
* {{0}}5. August: [[Émile Hulten]], lëtzebuergesche Sculpteur a Konschtschräiner.
* {{8. August}}: [[Jean Josipovici]], franséischen Auteur a Filmregisseur.
* {{9. August}}: [[Tove Jansson]], finnesch Schrëftstellerin, Graphikerin a Molerin.
*{{0}}9. August: [[Lou Theisen]], lëtzebuergesche Moler.
* [[10. August]]: [[Ken Annakin]], brittesche Filmregisseur.
* [[13. August]]: [[Luis Mariano]], spuenesch-baskeschen Tenor.
* [[22. August]]: [[Marcel Fischbach]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{3. September}}: [[Théo Loesch]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{7. September}}: [[James Van Allen]], US-amerikaneschen Astrophysiker a Raumfaartpionéier.
* [[10. September]]: [[Robert Wise]], amerikanesche Filmregisseur.
* [[12. September]]: [[Desmond Llewelyn]], walisesche Schauspiller.
* [[14. September]]: [[Robert S. Dietz]], US-amerikaneschem Geophysiker an Ozeanograph.
* [[15. September]]: [[Michel Vitold]], franséische Schauspiller.
* [[17. September]]: [[Henri Rinnen (Sproochfuerscher)|Henri Rinnen]], lëtzebuergesche Sprooch- a Vullefuerscher.
* 17. September: [[René Bauler]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[18. September]]: [[Léon Mart]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[20. September]]: [[Kenneth More]], englesche Filmschauspiller.
* [[22. September]]: [[Siegfried Lowitz]], däitsche Schauspiller.
* [[28. September]]: [[Pierre Reysenn]], amerikanesche Geheimagent.
* {{3. Oktober}}: [[Paul Reichling]], lëtzebuergesche Moler.
* {{6. Oktober}}: [[Thor Heyerdahl]], norwegeschen Anthropolog an Ethnolog.
* [[10. Oktober]]: [[Willy Flener]], lëtzebuergeschen Auteur.
* [[17. Oktober]]: [[Armand Collard]], belsche Resistenzler.
* 17. Oktober: [[Jean Parédès]], franséische Schauspiller.
* [[20. Oktober]]: [[Mario Luzi]], italieenesche Lyriker, Literaturtheoretiker an Iwwersetzer.
* [[24. Oktober]]: [[Reginald Kernan]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[25. Oktober]]: [[Edy Lahure]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[27. Oktober]]: [[Dylan Thomas]], walisesche Schrëftsteller.
* {{9. November}}: [[Jim Graser]], lëtzebuergesche Boxer.
* {{0}}9. November: [[Marcel Grignon]], franséische Kameramann.
* {{0}}9. November. [[Hedy Lamarr]], éisträichesch-US-amerikanesch Filmschauspillerin an Erfinderin.
* {{0}}9. November: [[Gianni Puccini]], italieenesche Filmregisseur.
* [[10. November]]: [[Cy Endfield]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[11. November]]: [[James G. Baker]], US-amerikaneschen Entwéckler vu Satellittekameraen an aner optesch Systemer fir d'Loft- a Raumfaart.
* [[12. November]]: [[Albert van Houtte]], belsche Jurist.
* [[13. November]]: [[Georgij N. Babakin]], sowjetesche Raumfaartingenieur.
* [[15. November]]: [[Emile Everard]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[24. November]]: [[Lynn Chadwick]], brittesche Sculpteur.
* {{5. Dezember}}: [[Odette Joyeux]], franséisch Schauspillerin a Schrëftstellerin.
* [[10. Dezember]]: [[Dorothy Lamour]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[12. Dezember]]: [[Edmond Goergen]], lëtzebuergeschen Zeechner a Moler.
* [[16. Dezember]]: [[O. Winston Link]], US-amerikanesche Fotograf.
* [[17. Dezember]]: [[Édouard-Marie Weber]], lëtzebuergesche Moler.
* [[26. Dezember]]: [[Baba Amte]], indesche Mënscherechtler
* 26. Dezember: [[Camille Meyer]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 26. Dezember: [[Richard Widmark]], US-amerikanesche Schauspiller.
== Gestuerwen ==
* [[24. Januar]]: [[David Gill]], britteschen Astronom a Fotograf.
* 24. Januar: [[Jean Klensch]], Buergermeeschter vu Mäerzeg.
* [[16. Mäerz]]: [[Edward Singleton Holden]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[17. Mäerz]]: [[Caspar Mathias Spoo]], lëtzebuergeschen Industriellen, Politiker a Schrëftsteller.
* [[25. Mäerz]]: [[Frédéric Mistral]], franséische Schrëftsteller (op [[Okzitanesch Sprooch|okzitanesch]]) a Lexikograph.
* [[16. Abrëll]]: [[George William Hill]], US-amerikaneschen Astronom a Mathematiker.
* [[21. Abrëll]]: [[Jean Orianne]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[28. Mee]]: [[Carl Frederik Pechüle]], däneschen Astronom.
* {{2. Juni}}: [[Philippe Bech]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* [[12. Juni]]: [[Charles Rischard]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[18. Juni]]: [[Marie Speyer]], lëtzebuergesch Germanistin.
* [[21. Juni]]: [[Bertha von Suttner]], éisträichesch Schrëftstellerin a Pazifistin; Nobelpräisdréiesch.
* [[28. Juni]]: [[Franz Ferdinand vun Éisträich]], éisträichesch-ungareschen Äerzherzog an Trounfollger, a seng Fra [[Sophie vun Hohenberg]].
* {{1. Juli}}: [[Pierre Thinnes]], lëtzebuergesche Geeschtlechen.
* [[11. August]]: [[Pol Plançon]], franséische Basssänger.
* [[11. September]]: [[Jean-Pierre Kneip]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[16. Oktober]]: [[François Delaporte]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker.
* {{3. November}}: [[Georg Trakl]], däitschen Dichter.
* [[14. November]]: [[Stellan Rye]], Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* [[15. November]]: [[Alphonse Thyes]], lëtzebuergeschen techneschen Zeechner a Landschaftsmoler.
* [[26. November]]: [[Eduard Kremser]], éisträichesche Komponist an Dirigent.
* [[30. Dezember]]: [[Jules Fischer]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}
082fgh7dq2tds6urjfl4arkxt95apzr
2709835
2709834
2026-09-25T21:38:30Z
Robby
393
/* Lëtzebuerg */ layout
2709835
wikitext
text/x-wiki
{{Artikel Joer}}
== Evenementer ==
=== Europa ===
[[Éischte Weltkrich]]:
* [[28. Juni]]: De [[Franz Ferdinand vun Éisträich]], Krounprënz vun Éisträich-Ungarn, gëtt zu [[Sarajevo]] erschoss.
* [[28. Juli]]: [[Éisträich-Ungarn]] erkläert [[Serbien]] de Krich.
* {{3. August}}: D'[[Däitscht Räich (1871-1919)|Däitscht Räich]] erkläert [[Frankräich]] de Krich.
* {{4. August}}: Däitsch Truppe marschéieren an d'[[Belsch]] an a Lëtzebuerg an.
* {{5. August}}: Als Folleg vum däitschen Amarsch an d'Belsch erkläert [[Groussbritannien]] dem Däitsche Räich de Krich.
* [[5. September|5.]]-[[12. September]]: [[Éischt Marneschluecht]].
==== Lëtzebuerg ====
* [[16. Januar]]: D'[[Rietspartei]] gëtt gegrënnt.
* {{8. Februar}}: Déi [[lëtzebuergesch Foussballnationalekipp]] spillt doheem géint déi franséisch Foussballnationalekipp a gewënnt 5:4. De [[Jean Massard (Foussballspiller)|Jean Massard]] huet an deem Match 3 Goler fir Lëtzebuerg geschoss an de [[Zénon Bernard (1893)|Zénon Bernard]] an de [[Marcel Triboulet]] hu jeeweils 1 Gol markéiert.<ref>{{Citation|URL=https://eu-football.info/_match.php?id=4753|Titel=Luxembourg vs France international football match report|Gekuckt=2026-09-25|Wierk=eu-football.info|Sprooch=en}}</ref>
* {{9. Juni}}: [[Chamberwale vum 9. Juni 1914]].
* {{4. November}}: Den ''Institut Emile Metz'' (haut: [[Lycée Technique Privé Emile Metz]]) mécht seng Dieren op.
===== [[Lëtzebuerg am Éischte Weltkrich]] =====
<gallery mode="packed" heights="100">
Fichier:Echternach - Invasion des Prussiens, Août 1914, Photo by J.M. Bellwald.jpg|Ufanks August: Däitsch Truppen um Marsch duerch Iechternach
Fichier:Kronprinz Wilhelm - Darche - Esch - 1914-08-26.jpg|Enn August: Den däische QG an der Escher Groussgaassschoul
Fichier:Tentenkamp te Luxemburg waar de Duitsche Keizer thans verblijf houdt.jpg|September: D'Zeltlager vum däitsche Keeser an der Stad Lëtzebuerg.
</gallery>
* {{2. August}}: Lëtzebuerg: Däitsch Truppen iwwerfalen dat neutraalt Lëtzebuerg. Si fänken un, d'[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen Grenz|Eisebunnsstreck]] tëscht [[Ëlwen]] an der Belscher Grenz onpasséierbar ze maachen. Aner Uertschafte gi besat. De [[Paul Eyschen]] protestéiert beim däitsche Gesandte Von Buch géint déi Violatioun vun der Lëtzebuerger Neutralitéit, wéi s'am [[Traité vu London (1867)|Londoner Traité]] 1867 festgehale gouf. De [[Theobald von Bethmann Hollweg|Bethmann-Hollweg]] äntwert, dat wier net géint Lëtzebuerg geriicht, mä et wiere Moossname fir sech géint en imminenten Iwwerfall vu Frankräich ze schützen.
* {{4. August}}: D'[[Reichsmark]] ersetzt de [[Lëtzebuerger Frang]].
* [[8. August|8.]]-[[9. August]]: D'Italieener, déi an de Grouwen an op de Schmelze schaffen, mussen zeréck an Italien, wou s'agezu ginn.
* [[10. August]]: D'[[Lëtzebuerger Rout Kräiz|Société de la Croix-Rouge luxembourgeoise]] gëtt gegrënnt.
* [[21. August]]: Lëtzebuergesch Fräiwëlleg melle sech bei der franséischer [[Friemelegioun]].
* [[6. September|6.]] - [[28. September]]: Den däitsche Quartier général, dee bis do zu [[Esch-Uelzecht]] war, kënnt an d'[[Stad Lëtzebuerg]]. Dono plënnert en op [[Charleville-Mézières]].
* 6. September: De Keeser [[Wilhelm II. vun Däitschland|Wilhelm II.]] ass zu Lëtzebuerg, a gëtt, op seng Ufro hin, vun der Groussherzogin [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg|Marie-Adelheid]] empfaangen. Dat gëtt hir nom Krich zum Virworf gemaach.
* Enn September: No an no ginn d'Héichiewen nees ugestach, nodeems s'all den 2. August ausgemaach gi waren.
* [[28. November]]: E Gesetz, dat d'Präisser vu Liewensmëttel, Fudder a Brennes festleet an héich Strofe virgesäit, fir wann dat net agehale géif, trëtt a Kraaft.
=== Afrika ===
=== Amerika ===
==== USA ====
==== Südamerika ====
=== Asien ===
=== Ozeanien & Pazifik ===
=== Arabesch Welt ===
== Konscht a Kultur ==
=== Molerei ===
=== Literatur ===
=== Musek ===
== Wëssenschaft an Technik ==
* De neiséilännesche [[Physiker]] [[Ernest Rutherford]] entdeckt de [[Proton]].
== Gebuer ==
* {{2. Januar}}: [[Vivi Gioi]], italieenesch Schauspillerin.
* {{4. Januar}}: [[Jane Wyman]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[15. Januar]]: [[Mett Hoffmann]], lëtzebuergesche Moler.
* [[18. Januar]]: [[Arno Schmidt]], däitsche Schrëftsteller.
* [[30. Januar]]: [[Vittorio Cottafavi]], italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* {{1. Februar}}: [[Marino Girolami]], italieenesche Filmregisseur, -schauspiller, -produzent an Dréibuchauteur.
* {{3. Februar}}: [[Mary Carlisle]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* {{4. Februar}}: [[Alfred Andersch]], däitsche Schrëftsteller.
* {{6. Februar}}: [[Jean Majerus (1914)|Jean Majerus]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* [[12. Februar]]: [[Eugène Heinen]], lëtzebuergesche Pedagog, Theaterregisseur a Schauspiller.
* 12. Februar: [[Roger Wercollier]], lëtzebuergeschen Architekt an Immobiliepromoteur.
* [[17. Februar]]: [[Wayne Morris (Amerikanesche Schauspiller)|Wayne Morris]], US-amerikanesche Schauspiller.
* 17. Februar: [[Arthur Kennedy]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[19. Februar]]: [[Jacques Dufilho]], franséische Schauspiller.
* {{2. Mäerz}}: [[Edmond Dune]], lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* {{0}}2. Mäerz: [[Hansi Knoteck]], éisträichesch Schauspillerin.
* {{0}}2. Mäerz: [[Martin Ritt]], US-amerikanesche Filmregisseur a Filmschauspiller.
* [[13. Mäerz]]: [[Jules Dentzer]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[20. Mäerz]]: [[Victor Ewen]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* [[25. Mäerz]]: [[Norman Ernest Borlaug]], US-amerikaneschen Agrarwëssenschaftler a Friddensnobelpräisdréier.
* [[28. Mäerz]]: [[Émile Lefort (Resistenzler)|Émile Lefort]], lëtzebuergesche Resistenzler.
* {{2. Abrëll}}: [[Alec Guinness]], brittesche Schauspiller.
* {{4. Abrëll}}: [[Marguerite Duras]], franséisch Schrëftstellerin.
* {{5. Abrëll}}: [[Johnny Glesener]], lëtzebuergeschen Jazzpianist an Arrangeur.
* {{8. Abrëll}}: [[María Félix]], mexikanesch Schauspillerin.
* {{9. Abrëll}}: [[Lé Tanson]], lëtzebuergesche Moler.
* [[12. Abrëll]]: [[Paul Leuck]], lëtzebuergesche Journalist.
* 12. Abrëll: [[Adriaan Blaauw]], hollänneschen Astronom.
* [[24. Abrëll]]: [[Aloïse Klensch]], lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 24. Abrëll: [[André Wollscheid]], lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.
* [[27. Abrëll]]: [[Albert Soboul]], franséischen Historiker.
* [[29. Abrëll]]: [[Charles Fehrenbach]], franséischen Astronom a Member vun der Académie des sciences.
* 29. Abrëll: [[Reinhard Kolldehoff]], däitsche Schauspiller.
* {{9. Mee}}: [[Carlo Maria Giulini]], italieeneschen Dirigent.
* [[15. Mee]]: [[Tenzing Norgay]], nepaleeseschen Alpinist.
* [[17. Mee]]: [[Thuur Luxembourg]], hollänneschen Auteur vu Fues-Schlager.
* [[21. Mee]]: [[Romain Gary]], franséische Resistenzler, Diplomat, Schrëftsteller, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[22. Mee]]: [[Max Kohnstamm]], hollänneschen Historiker.
* [[23. Mee]]: [[Marcel Goebel]], lëtzebuergeschen Architekt.
* [[24. Mee]]: [[Lilli Palmer]], däitsch Schauspillerin.
* [[10. Juni]]: [[François Gillen]], lëtzebuergesche Moler, Zeechner a Sculpteur.
* [[17. Juni]]: [[Julián Marías Aguilera]], spuenesche Philosoph.
* [[19. Juni]]: [[Raymond Bailly]], franséische Filmregisseur.
* [[26. Juni]]: [[Lyman Spitzer]], US-amerikaneschen Astrophysiker.
* {{1. Juli}}: [[Christl Cranz]], däitsch Alpinschileeferin.
* [[11. Juli]]: [[Jacques Castelot]], belsch-franséische Schauspiller.
* 11. Juli: [[Marc Lambert]], lëtzebuergesche Manager
* [[12. Juli]]: [[Adrien van Kauvenbergh]], lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* [[15. Juli]]: [[Howard Vernon]], Schwäizer Schauspiller.
* [[22. Juli]]: [[Charles Regnier]], däitsche Schauspiller a Regisseur.
* [[23. Juli]]: [[Carl Foreman]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[31. Juli]]: [[Raymond Aubrac]], franséische Resistenzler.
* 31. Juli: [[Mario Bava]], italieenesche Filmregisseur.
* 31. Juli: [[Louis de Funès]], franséische Schauspiller.
* 31. Juli: [[Josette Day]], franséisch Schauspillerin.
* 31. Juli: [[Leo Weber]], lëtzebuergeschen Theaterschauspiller a -regisseur
* {{1. August}}: [[Camille Frieden]], lëtzebuergeschen Architekt an Auteur.
*{{0}}1. August: [[J. Lee Thompson]], englesche Filmregisseur.
* {{5. August}}: [[Josée Gloden]], lëtzebuergesch Molerin.
* {{0}}5. August: [[Émile Hulten]], lëtzebuergesche Sculpteur a Konschtschräiner.
* {{8. August}}: [[Jean Josipovici]], franséischen Auteur a Filmregisseur.
* {{9. August}}: [[Tove Jansson]], finnesch Schrëftstellerin, Graphikerin a Molerin.
*{{0}}9. August: [[Lou Theisen]], lëtzebuergesche Moler.
* [[10. August]]: [[Ken Annakin]], brittesche Filmregisseur.
* [[13. August]]: [[Luis Mariano]], spuenesch-baskeschen Tenor.
* [[22. August]]: [[Marcel Fischbach]], lëtzebuergesche Politiker.
* {{3. September}}: [[Théo Loesch]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* {{7. September}}: [[James Van Allen]], US-amerikaneschen Astrophysiker a Raumfaartpionéier.
* [[10. September]]: [[Robert Wise]], amerikanesche Filmregisseur.
* [[12. September]]: [[Desmond Llewelyn]], walisesche Schauspiller.
* [[14. September]]: [[Robert S. Dietz]], US-amerikaneschem Geophysiker an Ozeanograph.
* [[15. September]]: [[Michel Vitold]], franséische Schauspiller.
* [[17. September]]: [[Henri Rinnen (Sproochfuerscher)|Henri Rinnen]], lëtzebuergesche Sprooch- a Vullefuerscher.
* 17. September: [[René Bauler]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[18. September]]: [[Léon Mart]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[20. September]]: [[Kenneth More]], englesche Filmschauspiller.
* [[22. September]]: [[Siegfried Lowitz]], däitsche Schauspiller.
* [[28. September]]: [[Pierre Reysenn]], amerikanesche Geheimagent.
* {{3. Oktober}}: [[Paul Reichling]], lëtzebuergesche Moler.
* {{6. Oktober}}: [[Thor Heyerdahl]], norwegeschen Anthropolog an Ethnolog.
* [[10. Oktober]]: [[Willy Flener]], lëtzebuergeschen Auteur.
* [[17. Oktober]]: [[Armand Collard]], belsche Resistenzler.
* 17. Oktober: [[Jean Parédès]], franséische Schauspiller.
* [[20. Oktober]]: [[Mario Luzi]], italieenesche Lyriker, Literaturtheoretiker an Iwwersetzer.
* [[24. Oktober]]: [[Reginald Kernan]], US-amerikanesche Schauspiller.
* [[25. Oktober]]: [[Edy Lahure]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[27. Oktober]]: [[Dylan Thomas]], walisesche Schrëftsteller.
* {{9. November}}: [[Jim Graser]], lëtzebuergesche Boxer.
* {{0}}9. November: [[Marcel Grignon]], franséische Kameramann.
* {{0}}9. November. [[Hedy Lamarr]], éisträichesch-US-amerikanesch Filmschauspillerin an Erfinderin.
* {{0}}9. November: [[Gianni Puccini]], italieenesche Filmregisseur.
* [[10. November]]: [[Cy Endfield]], US-amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* [[11. November]]: [[James G. Baker]], US-amerikaneschen Entwéckler vu Satellittekameraen an aner optesch Systemer fir d'Loft- a Raumfaart.
* [[12. November]]: [[Albert van Houtte]], belsche Jurist.
* [[13. November]]: [[Georgij N. Babakin]], sowjetesche Raumfaartingenieur.
* [[15. November]]: [[Emile Everard]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* [[24. November]]: [[Lynn Chadwick]], brittesche Sculpteur.
* {{5. Dezember}}: [[Odette Joyeux]], franséisch Schauspillerin a Schrëftstellerin.
* [[10. Dezember]]: [[Dorothy Lamour]], US-amerikanesch Schauspillerin.
* [[12. Dezember]]: [[Edmond Goergen]], lëtzebuergeschen Zeechner a Moler.
* [[16. Dezember]]: [[O. Winston Link]], US-amerikanesche Fotograf.
* [[17. Dezember]]: [[Édouard-Marie Weber]], lëtzebuergesche Moler.
* [[26. Dezember]]: [[Baba Amte]], indesche Mënscherechtler
* 26. Dezember: [[Camille Meyer]], lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 26. Dezember: [[Richard Widmark]], US-amerikanesche Schauspiller.
== Gestuerwen ==
* [[24. Januar]]: [[David Gill]], britteschen Astronom a Fotograf.
* 24. Januar: [[Jean Klensch]], Buergermeeschter vu Mäerzeg.
* [[16. Mäerz]]: [[Edward Singleton Holden]], US-amerikaneschen Astronom.
* [[17. Mäerz]]: [[Caspar Mathias Spoo]], lëtzebuergeschen Industriellen, Politiker a Schrëftsteller.
* [[25. Mäerz]]: [[Frédéric Mistral]], franséische Schrëftsteller (op [[Okzitanesch Sprooch|okzitanesch]]) a Lexikograph.
* [[16. Abrëll]]: [[George William Hill]], US-amerikaneschen Astronom a Mathematiker.
* [[21. Abrëll]]: [[Jean Orianne]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[28. Mee]]: [[Carl Frederik Pechüle]], däneschen Astronom.
* {{2. Juni}}: [[Philippe Bech]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* [[12. Juni]]: [[Charles Rischard]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[18. Juni]]: [[Marie Speyer]], lëtzebuergesch Germanistin.
* [[21. Juni]]: [[Bertha von Suttner]], éisträichesch Schrëftstellerin a Pazifistin; Nobelpräisdréiesch.
* [[28. Juni]]: [[Franz Ferdinand vun Éisträich]], éisträichesch-ungareschen Äerzherzog an Trounfollger, a seng Fra [[Sophie vun Hohenberg]].
* {{1. Juli}}: [[Pierre Thinnes]], lëtzebuergesche Geeschtlechen.
* [[11. August]]: [[Pol Plançon]], franséische Basssänger.
* [[11. September]]: [[Jean-Pierre Kneip]], lëtzebuergesche Politiker.
* [[16. Oktober]]: [[François Delaporte]], lëtzebuergesche Bauer a Politiker.
* {{3. November}}: [[Georg Trakl]], däitschen Dichter.
* [[14. November]]: [[Stellan Rye]], Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* [[15. November]]: [[Alphonse Thyes]], lëtzebuergeschen techneschen Zeechner a Landschaftsmoler.
* [[26. November]]: [[Eduard Kremser]], éisträichesche Komponist an Dirigent.
* [[30. Dezember]]: [[Jules Fischer]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen}}
2jtrifvkh2wphaw2w5m93w4em22qiqq
1838
0
6071
2709842
2667899
2026-09-25T22:30:30Z
Robby
393
/* Gebuer */ eifeler Reegel (n-Reegel)
2709842
wikitext
text/x-wiki
{{Artikel Joer}}
== Evenementer ==
=== Europa ===
=== Afrika ===
=== Amerika ===
==== USA ====
==== Südamerika ====
=== Asien ===
=== Ozeanien & Pazifik ===
=== Arabesch Welt ===
== Konscht a Kultur ==
=== Molerei ===
=== Literatur ===
=== Musek ===
== Wëssenschaft an Technik ==
== Gebuer ==
* {{0}}[[Michel Noël]], lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* {{0}}[[Charles Thirion]], belschen Architekt.
* [[28. Januar]]: [[James Craig Watson]], US-amerikaneschen Astronom.
* {{3. Mäerz}}: [[George William Hill]], US-amerikaneschen Astronom a Mathematiker.
* {{2. Abrëll}}: [[Léon Gambetta]], franséische Politiker a Jurist.
* {{5. Abrëll}}: [[Alpheus Hyatt]], US-amerikaneschen Zoolog a Paleontolog.
* [[16. Abrëll]]: [[Ernest Solvay]], belsche Cheemiker an Industriellen.
* {{3. Mee}}: [[Tony Dutreux]], lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.
* [[10. Mee]]: [[Eduard Kremser]], éisträichesche Komponist an Dirigent.
* [[17. Juni]]: [[Henri Adolphe Reuland]], lëtzebuergeschen Auteur.
* [[27. Juni]]: [[George Mary Searle]], US-amerikaneschen Astronom a Geeschtlechen.
* {{9. Juli}}: [[Zénon de Muyser]], lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* [[15. August]]: [[Franz Richard Unterberger]], éisträichesche Landschaftsmoler.
* [[13. September]]: [[Jean-Auguste Neyen]], lëtzebuergesche Veterinär a Buergermeeschter vu Réimech.
* [[18. Oktober]]: [[Victor Tschiderer]], lëtzebuergeschen Händler a Politiker.
* [[29. November]]: [[Giovanni Losi]], italieeneschen Missionnaire.
* {{7. Dezember}}: [[Johann Linden]], lëtzebuergeschen Hobby-Archeolog.
* [[12. Dezember]]: [[Sherburne Wesley Burnham]], US-amerikaneschen Astronom.
== Gestuerwen ==
* [[26. Mäerz]]: [[Marie Frédéric Henri Christiani]], franséischen Historiker, Jurist, Deputéierten a Staatsbeamten.
* [[17. Mee]]: [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]], franséische Politiker an Diplomat.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
jd0kd0gbltluya772zy01pji15c30o4
Éisträich
0
6567
2709769
2690227
2026-09-25T14:06:56Z
Mobby 12
60927
/* Bundeslänner */ k
2709769
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Land
| Numm = Republik Österreich
| Fändel = Flag of Austria.svg{{!}}border
| Fändel Bildbreet=
| Fändel Artikel = Fändel vun Éisträich
| Wopen = Austria Bundesadler.svg
| Wope Breet =
| Wopen Artikel = Wope vun Éisträich
| National Devise =
| Kaart= EU-Austria.svg
| Kaart Breet =
| Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], Regionalsproochen: [[Kroatesch]], [[Sloweenesch]], [[Ungaresch]]
| Haaptstad = [[Wien]]
| Haaptstad Awunner =
| Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|48|13|00|N|16|22|00|O}}
| Staatsform = [[Republik]]
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch = 83.882,56
| Fläch Plaz = 112
| Waasserfläch =
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz = 93
| Bevëlkerungsdicht = 106
| Onofhängegkeet = [[27. Juli]] [[1955]]
| Nationalfeierdag = 26. Oktober
| Nationalhymn = [[Land der Berge, Land am Strome]]<br>[[Fichier:Land der Berge Land am Strome instrumental.ogg|155x125px]]
| Wärung = [[Euro]] (EUR)
| Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
| Internet TLD = [[.at]]
| Telefonsprefix = +43
| Notizen =
| Extra Bild =
| Extra Bild2 =
}}
D'Republik '''Éisträich''' ass e federale Staat a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Land ass zanter [[1955]] Member vun der [[UNO]] an zanter [[1995]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] an hat do och d'Presidence wärend dem zweete Semester [[1998]], am éischte Semester [[2006]] an am zweete Semester 2018. Nërdlech grenzt Éisträich un [[Däitschland]] an [[Tschechien]], am Osten un d'[[Slowakei]] an un [[Ungarn]], am Süden u [[Slowenien]] an un [[Italien]] an am Westen un d'[[Schwäiz]] an u [[Liechtenstein]].
== Geschicht ==
{{Haaptartikel|Geschicht vun Éisträich}}
=== Franken- an Ostfrankeräich ===
Grouss Gebidder vum haitegen Éisträich hunn am spéiden [[8. Joerhonnert]] zum [[Geschicht vu Bayern|bayresche Stammesherzogtum]] am [[Franken (Vollek)|fränkesche]] Räich vum [[Karel de Groussen|Karel dem Groussen]] gehéiert.
Am follgenden [[Ostfrankeräich]], an der Regioun vum haitegen [[Nidderéisträich]], war zanter [[856]] eng ''Marchia Orientalis'' de [[Karolenger]] ënnerstallt. Dës Grenzmark am Südoste vum Räich gouf d'Keimzell vum spéideren Éisträich. Dëst Gebitt goung [[907]] allerdéngs un Ungarn verluer. Eréischt no der [[Schluecht um Lechfeld]] [[955]] konnt dat ostfränkescht Räich nees no Osten expandéieren an et sinn Herzogtemer a Markgrofschaften entstanen. Domat ass och eng weider Well vu [[Bajuwaren|bajuwarescher]] (bayrescher) Siidlungsaktivitéit ugaangen.
=== Hellegt Réimescht Räich (962–1806) ===
[[Fichier:Barbarossa.jpg|thumb|150px|Friedrich I. ''Barbarossa'']]
[[Fichier:Juliusz Kossak Sobieski pod Wiedniem.jpeg|thumb|left|250px|1683, Zweet Belagerung vu Wien duerch d'Osmanen]]
Am Joer [[976]] gouf d'''Marchia Orientalis'' vum Keeser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] engem [[Babenberger]]-Grof iwwerschriwwen. An engem Akt vun [[996]] gouf des ''Marchia Orientalis'' fir d'éischt [[Ostarrichi]] genannt; Aussprooch a Schreifweis hu méi spéit zu ''Österreich'' gefouert. D'Gebitt gouf och als ''Ostland'' (lat. ''[[Austria]]'') oder ''Osterland'' bekannt an [[1156]] vum Keeser [[Friedrich I. (HRR)|Friedrich I.]] (Barbarossa) zu engem Herzogtum erhuewen.
No de [[Babenberger]] koume vun [[1278]] un d'[[Habsburger]], déi bis [[1526]] hiert Herrschaftsgebitt weider ausgedeent hunn an en [[Äerzherzogtum]] geschaaft hunn, wat e bedeitende Faktor am [[Hellegt Réimescht Räich|Hellege Réimesche Räich]] ginn ass. Schonn déi spéit Babenberger haten d'[[Steiermark]] mat Éisträich verbonnen, d'Habsburger hu vun do aus mat der Erwerbung vu [[Kärnten]], [[Tiroul]], [[Krain]] an anere Gebidder e Lännerkomplex an den Ostalpe geschaaft, deen ''Herrschaft zu Österreich'' genannt ginn ass. Ab [[1438]] huet d'Fürstenhaus bal ouni Paus déi däitsch Kinnekskroun an déi domatverbonne Keeserkroun a sengen Hänn gehat.
Vum spéide [[15. Joerhonnert]] bis [[1690]] waren d'habsburgesch Länner vu permanenten Ausernanersetzunge mam [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] geprägt. D'[[Reformatioun]] vun der Kierch konnt sech am Ufank séier duerchsetzen, mä gouf awer am Laf vum [[17. Joerhonnert]] zeréckgedrängt. [[1713]] gouf mat der [[Pragmatesch Sanktioun (1713)|Pragmatescher Sanktioun]] fir d'éischt ee Grondgesetz fir all Länner a Kraaft gesat. Am [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]] konnt dat neit Haus [[Habsburg-Loutrengen]] d'Ierflänner gréisstendeels fir sech behaapten.
D'Kricher géint den [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] a seng Kréinung vum Keeser [[1804]] hunn dozou gefouert, datt de Keeser [[Franz II. (HRR)|Franz II.]] den Titel als [[Keeser vun Éisträich|Keeser Franz I. vun Éisträich]] fir seng Ierflänner ugeholl huet an [[1806]] ënner dem Drock vum Napoleon op d'Keeserkroun vum Hellege Réimesche Räich verzicht huet.
=== Keesertum Éisträich (1804–1867) an Éisträich-Ungarn (1867–1918) ===
[[Fichier:Franz joseph1.jpg|thumb|150px|Keeser Franz Joseph I.]]
Dat neit [[Keeserräich Éisträich]] war e [[Villvëlkerstaat]], an deem ausser däitsch och ungaresch, italieenesch, tschechesch, polnesch, ukrainesch, rumänesch, kroatesch, serbesch, slowakesch a sloweenesch geschwat ginn ass. Mat de Gebidder déi virdrun zum Hellege Réimesche Räich gehéiert haten, huet et vun 1815 un zum [[Däitsche Bond]] gehéiert, wou den éisträicheschen Emissär an der [[Bundesversammlung]] de Virsëtz hat.
An der [[Däitsch Revolutioun 1848/49|Revolutioun]] vun [[1848]] wollten d'Vëlker vun der Monarchie d'Onofhängegkeet; nëmmen d'k.a.k. Arméi ënner dem [[Josef Wenzel Grof Radetzky vu Radetz|Radetzky]], Jellačić a [[Alfred I. Fürst zu Windisch-Graetz|Windisch-Graetz]] hunn d'Iwwerliewe vun der Monarchie geséchert; den [[2. Dezember]] [[1848]] kënnt de Keeser [[Franz Joseph I. vun Éisträich|Franz Joseph I.]] op den Troun.
An der [[Solferino|Schluecht vu Solferino]] [[1859]] goung d'Virherrschaft an Italien, an an der [[Schluecht vu Königgrätz]] [[1866]] d'Virherrschaft am Däitsche Bond verluer. De Keeser huet d'Bannepolitik missen déifgräifend reforméieren a seng [[Neoabsolutismus|(neo-)absolutistesch Regierungsweis]] opginn. Trotz senger zéier Resistenz gouf et eng Ëmwandlung an eng [[konstitutionell Monarchie]]. Dee mat Ungarn erreechten [[Éisträichesch-Ungareschen Ausgläich|Ausgläich vun 1867]] huet aus der éisträichescher Monarchie, d'[[Éisträich-Ungarn|éisträichesch-ungaresch Duebelmonarchie]] gemaach. Déi Preferenz fir d'Ungarn géintiwwer den anere Vëlker vun der Monarchie huet d'Nationalitéitskonflikter nëmme weider ugedriwwen, an hunn d'Räich sou wäit bruecht, datt een et bal net méi regéiere konnt.
Ausgeléist vum [[Attentat u Sarajevo]] koum et [[1914]] zum [[Éischte Weltkrich]] an [[1918]] zum Enn vun der „keeserlech-kinneklecher Monarchie”.
=== I. Republik (1918–1938) an Drëtt Räich (1938–1945) ===
Éisträich-Ungarn gouf opgeléist. Op dem Gebitt vun der Duebelmonarchie wou gréisstendeels Mënsche mat däitscher Mammesprooch gewunnt hunn, ass d'Republik „[[Däitschéisträich]]” entstanen, woubäi verschidde Gebidder, an deenen och eng grouss Bevëlkerungszuel däitsch geschwat huet, ofgetrennt goufen (z. B.: Egerland, Südmähren, Südtiroul). Am [[Traité vu Saint-Germain]] gouf de Staatsnumm „[[Däitschéisträich]]” an dee vu ville gewënschten Zesummeschloss mat der [[Däitschland|Däitscher Republik]] ënnersot. Den [[21. Oktober]] [[1919]] gouf den Numm op „Republik Österreich“ geännert an [[1920]] gouf eng nei éisträichesch [[Constitutioun]] ausgeschafft. An de follgende Joren hunn déi schlecht Wirtschaftslag a politesch Ausernanersetzungen Éisträich ëmmer méi déif an d'Kris gefouert.
Nodeem de Bundeskanzler [[Engelbert Dollfuss]] 1933 den Nationalrot opgeléist hat, gouf an Éisträich eng [[Austrofaschismus|austrofaschistesch]] [[Diktatur]] a Form vun engem autoritäre [[Ständestaat]] etabléiert. Am Februar 1934 hunn d'Ausernanersetzungen tëscht der Partei un der Muecht, de Chrëschtlechsozialen (''[[Vaterländische Front]]''), an de [[Sozialdemokratische Partei Österreichs|Sozialdemokraten]] am [[Éisträichesche Biergerkrich]] hire gewaltsamen Héichpunkt erreecht. E puer Méint méi spéit koum et zum [[Juliputsch]] duerch Unhänger vun der an Éisträich zanter 1933 verbuedener [[NSDAP]]. Verschiddene Putschisten ass et gelongen an d'[[Bundeskanzleramt (Éisträich)|Bundeskanzleramt]] ze kommen, wou den Dollfuss sou schwéier blesséiert gouf, datt e kuerz duerno gestuerwen ass. De Putschversuch ass allerdéngs net gelongen. Neie Bundeskanzler gouf de [[Kurt Schuschnigg]].
[[1938]] koum et zum [[Anschluss (Éisträich)|Uschloss]] un d'[[Däitscht Räich]] an domat zu der Zäit vun der nationalsozialistescher Herrschaft an Éisträich. Éisträich ass am Ufank als Land bestoe bliwwen, gouf awer vum Mee 1939 un a siwe Reichsgauer an ee Verwaltungsbezierk (Vorarlberg) opgedeelt. Éisträich gouf als „Ostmark” a kuerz duerno als „Alpen- und Donaugaue” bezeechent. De gebiertegen Éisträicher [[Adolf Hitler]] huet no berufflechem Echec a senger Heemecht seng politesch Carrière an Däitschland weidergefouert, an huet all Hiweiser op eng Eegestännegkeet vun Éisträich verschwanne gedoen. 1939 brécht den [[Zweete Weltkrich]] aus, an dat féiert zum Ënnergang vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtte Räich]].
=== II. Republik (zanter 1945) ===
Nom Enn vum Krich [[1945]], der Néierlag vum Groussdäitsche Räich, gouf Éisträich als onofhängege Staat nees hiergestallt. Schonn de [[27. Abrëll]] ass eng provisoresch Staatsregierung mam [[Karl Renner]] als Staatskanzler zesummekomm, an huet d'Republik nees ausgeruff. Nom Doud vum Renner gouf den [[Theodor Körner (Bundespresident)|Theodor Körner]] als Kandidat vun der SPÖ de [[27. Mee]] [[1951]] zum Bundespresident gewielt. Dat war déi éischt Vollekswal vun engem Staatschef an der éisträichescher Geschicht.
Bis [[1955]] war dat neit Éisträich, genee wéi d'Nokrichsdäitschland a Besatzungszonen opgedeelt. Mat der Ënnerzeechnung vum [[Éisträichesche Staatsvertrag|Staatsvertrag]] de [[15. Mee]] [[1955]] duerch d'[[Bundesregierung (Éisträich)|Bundesregierung]] a Vertrieder vun de Gewënner mam Bekenntnis respektiv der Verflichtung zur Neutralitéit a keen neien Uschloss unzestriewen, krut d'Republik hir voll Souveränitéit.
Bis de [[25. Oktober]] [[1955]] hunn och déi lescht alliéiert Truppen d'Land verlooss. E puer Deeg drop gouf d'„[[Éisträichesch Neutralitéit]]” am [[Nationalrot (Éisträich)|Nationalrot]] a Form vun engem [[Bundesverfaassung (Éisträich)|Verfaassungsgesetz]] festgeschriwwen. Zanter [[1965]] ass de [[26. Oktober]], als Erënnerung un de Beschloss vun der Neutralitéit, éisträicheschen Nationalfeierdag.
[[1960]] war d'Republik Matgrënner vun der [[European Free Trade Association|EFTA]], déi e Wirtschaftszesummenhalt ugestrieft huet. Duerch d'Neutralitéit konnte souwuel mat de westleche Länner wéi och mam deemolegen [[Ostblock]] gutt kulturell a wirtschaftlech Relatioune geknëppt ginn, wat dem Land an der Zäit vum "Wiederaufbau" gehollef huet. Nom Enn vum [[Kale Krich]] [[1991]] gouf d'strikt Neutralitéit zwar e bësse méi labber gesinn, mä d'ugemoossen Interpretatioun vun der Neutralitéit an der verännerter Weltuerdnung ass zanterhier en ëmstriddent bannepolitescht Theema. [[1995]] ass Éisträich der [[Europäesch Unioun|EU]] bäigetrueden. [[1999]] gouf d'Wärung, den [[Éisträichesche Schilling|Schilling]] als Buchgeld ofgeschaaft an Éisträich huet den 1. Januar 2002, zesumme mat aneren EU-Staaten, den [[Euro]] agefouert.
== Geographie ==
[[Fichier:oesterreich topo.png|thumb|Topographie]]
[[Fichier:Austria-map-cia-wfb.png|thumb|250px|Österreich]]
{{Haaptartikel|Geographie vun Éisträich}}
Éisträich erstreckt sech an westëstlecher Richtung iwwer maximal 573 km, an nordsüdlecher Richtung iwwer 294 km.
=== Landschaft ===
Ongeféier 60 Prozent vum Land bestinn aus Bierger a gehéieren zu den [[Ostalpen]] (virun allem d'Tirouler [[Zentralalpen]], [[Hohe Tauern]] an [[Niedere Tauern]], [[Nërdlech Kalkalpen]], [[Südlech Kalkalpen]] a [[Wienerwald]]). An Uewer- an Nidderéisträich läit - schonn ''nërdlech'' vun der Donau - d'[[Béimesch Mass]], al Rumpfbierger, déi och an [[Tschechien]] an a [[Bayern]] weiderginn, an op der Ostgrenz an d'Kleng [[Karpaten]].
D'grouss flaach Géigende leien am Oste laanscht d'[[Donau]], virun allem d'[[Alpenvorland]] an d'[[Wiener Becken]] mam [[Marchfeld]], souwéi an der südlecher [[Steiermark]], déi wéinst hirer Änlechkeet an der Landschaft mat der [[Toskana]] och dacks ''Steiresch Toskana'' genannt gëtt.
Vun der Gesamtfläch vun Éisträich (83.871,1 [[Quadratkilometer|km²]]) entfält ongeféier e Véierel op Déif- an Hiwwellänner. Nëmmen 32 % leie méi déif wéi 500 m. 43 % vun der Landfläch bestinn aus Bësch.
'''Déi fënnef Grousslandschafte vun Éisträich''':
* Undeel un den [[Ostalpen]] (52.600 [[Quadratkilometer|km²]], 62,8 % vun der Staatsfläch)
* Undeel um [[Alpenvorland|Alpen]]- a [[Karpatenvorland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %)
* Virland am Osten, Undeel un de Randgebidder vun der [[Pannonescht Déifland|Pannonesche Déifland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %)
* [[Granit- a Gneisplateau]], Undeel vun de Mëttelbierger vun der [[Béimesch Mass|Béimescher Mass]] (8.500 [[Quadratkilometer|km²]], 10,2 %)
* Undeel vum [[Wiener Becken]] (3.700 [[Quadratkilometer|km²]], 4,4 %)
''déifste Punkt:'' Hedwighof (Gemeng [[Apetlon]] - [[Burgenland]]) 114 m
[[Fichier:Grossglockner from SW.jpg|thumb|[[Grossglockner]]]]
Déi zéng héchst Bierger vun Éisträich sinn:
{| {{Prettytable}}
|- bgcolor=#DDDDDD
!
! Numm
! Héicht
! Bierger
|-
|1.||[[Grossglockner]] ||3798 m||[[Hohe Tauern]]
|-
|2.||[[Wildspitze]] ||3774 m||[[Ötztaler Alpen]]
|-
|3.||[[Weisskugel]] ||3738 m||[[Ötztaler Alpen]]
|-
|4.||[[Grossvenediger]] ||3666 m||[[Hohe Tauern]]
|-
|5.||[[Hinterer Brochkogel]] ||3628 m||[[Ötztaler Alpen]]
|-
|6.||[[Hintere Schwärze]] ||3624 m||[[Ötztaler Alpen]]
|-
|7.||[[Similaun]] ||3599 m||[[Ötztaler Alpen]]
|-
|8.||[[Grosses Wiesbachhorn]] ||3564 m||[[Hohe Tauern]]
|-
|9.||[[Rainer Horn]] ||3560 m||[[Hohe Tauern]]
|-
|10.||[[Grosser Ramolkogel]] ||3550 m||[[Ötztaler Alpen]]
|}
==== Séien ====
[[Fichier:Leuchtturm-bei-podersdorf.jpg|thumb|[[Neusiedler Séi]] bei [[Podersdorf]]]]
De gréisste Séi ass den [[Neusiedler Séi]] am [[Burgenland]], dee mat ongeféier 77 % vu senger ganzer Fläch vun ''315 km²'' an Éisträich läit, gefollegt vum [[Atterséi]] mat ''46 km²'' an dem Traunséi mat ''24 km²'' an [[Ueweréisträich]]. Och de grousse [[Bodensee]] mat senge ''536 km²'' am [[Dräilännereck]] mat Däitschland (Freistaat [[Bayern]] a Land [[Baden-Württemberg]]) an der Schwäiz läit zu engem klengen Deel op éisträicheschem Staatsgebitt. Allerdéngs sinn d'Staatsgrenzen am Bodensee net genee bestëmmt.
Fir de Summertourismus an Éisträich hunn d'Séien nieft de Bierger déi gréisst Bedeitung, besonnesch d'[[Kärntner Séien]] an déi vum [[Salzkammergut]]. Déi bekanntst vun dëse Séie sinn de [[Wörtherséi]], de [[Millstätter Séi]], den [[Ossiacher Séi]] an de [[Weissenséi (Kärnten)|Weissenséi]]. Weider bekannt Séie sinn de [[Moundséi]] an de [[Wolfgangséi]] op der Grenz vu [[Salzburg]] mat [[Ueweréisträich]].
''Kuckt och:'' [[Lëscht vun de Séien an Éisträich]]
==== Flëss ====
De gréissten Deel vun Éisträich, 80.566 km², gëtt iwwer d'[[Donau]] an d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] entwässert, nëmme kleng Gebidder iwwer de [[Rhäin]] (2.366 km²) oder d'[[Elbe]] (918 km²) an d'[[Nordséi]].
Grouss Nieweflëss vun der Donau si (vu Weste no Osten):
* [[Lech]] an [[Inn]] (entwässeren [[Tiroul]]) mat [[Salzach]] (entwässert [[Salzburg (Bundesland)|Salzburg]], ausser de [[Lungau]] an Deeler vum [[Pongau]]);
* de [[Rhäin]] deen de gréissten Deel vum [[Vorarlberg]] entwässert, dann duerch de [[Bodensee]] leeft an da weider an d'[[Nordséi]];
* d'[[Ager]], [[Traun (Floss)|Traun]], [[Enns (Floss)|Enns]], [[Ybbs]], [[Erlauf (Floss)|Erlauf]], [[Traisen (Floss)|Traisen]], [[Wien (Floss)|Wien]], a [[Fischa]] entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]], [[Nidderéisträich]] a [[Wien]] déi südlech vun der Donau leien;
* déi [[Grouss Mühl|Grouss]] a [[Kleng Mühl]], [[Rodl]] an [[Aist]], de [[Kamp (Floss)|Kamp]], [[Göllersbaach]] a [[Russbaach (Floss an Nidderéisträich)|Russbaach]], souwéi [[Thaya]] a [[March (Floss)|March]] op der Ostgrenz entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]] an [[Nidderéisträich]] déi nërdlech vun der Donau leien;
* d'[[Lainsitz]], déi zwar net wéinst hirer Gréisst sou eng grouss Bedeitung huet, ass deen eenzegen éisträichesche Floss deen iwwer [[Tschechien]] an d'[[Elbe]] leeft.
D'[[Mur]] entwässert de [[Salzburg (Bundesland)|Salzburger]] [[Lungau]], d'[[Steiermark]] a leeft a [[Kroatien]] an d'[[Drau]], déi [[Kärnten]] an [[Osttiroul]] entwässert. D'Drau leeft a [[Kroatien]] an d'[[Donau]].
=== Klima ===
[[Fichier:Klapotetz.jpg|thumb|[[Klapotetz]] an der [[Südsteiermark]]]]
D'éisträichescht Klima ass gekennzeechent vun der Wiesselwierkung vum [[Ozeanescht Klima|ozeanesche Klima]] mam [[Kontinentalt Klima|kontinentalen]], respektiv [[Pannonescht Klima|Pannonesche Klima]]. Duerch d'Eegenheete vun dëse Klimatyppen ass den Oste vun Éisträich duerch kal Wanteren a waarm Summere gepräägt an et fält ganzjäreg nëmme méisseg Néierschlag. De Weste vum Land ënnerläit an der Reegel manner strenge Gesetzer, de Wanter ass meeschtens méi mëll an de Summer éischter waarm. Hei leien och d'Géigende mam héchsten Néierschlag. Duerch d'geographesch Lag kënnt et och nach zu enger weiderer Klimazon, d'[[Alpint Klima]], wat an de Bierger de Wanter méi streng wéi am Osten dee méi déif läit, ausfale léisst. Eng aner Charakteristik sinn déi geleeëntlech Nord- a Südaflëss, déi engersäits polar Keelt, anerersäits [[Sahara]]stëbs mat sech brénge kënnen.
Ganz allgemeng gëtt Éisträich dem [[Mëtteleuropäescht Iwwergangsklima|mëtteleuropäeschen Iwwergangsklima]] zougerechent, mat Rücksicht op d'Alpen am Zentrum an am Westen an d'[[Pannonescht Déifland]] am Osten.
==== Temperaturen ====
Wann e stabilt Héich aus dem Oste wierkt ''(Idealfall „[[Omega-Héich]]“ an der Form vum leschte Buschtaf aus dem griicheschen Alphabet)'' kann ee mat laangem Sonneschäi rechnen, an enger Hëtzt déi bis zu 2 Wochen dauert. Am Wanter bewierkt dëst Héich Sonn a Keelt (bis -20 °C). D'Sonn schéngt ongeféier 10 bis 20 Prozent méi laang wéi zum Beispill an [[Däitschland|Norddäitschland]].
D'Hëtztperiod geet vu Mëtt Oktober bis Mëtt Abrëll a verursaacht en héijen Energieverbrauch.
* Déifst Temperaturen déi an Éisträich gemooss goufen: [[Observatoire Sonnblick]], -37,2 °C (1. Januar 1905); [[Zwettl-Niederösterreich|Zwettl]] (NÖ), -36,6 °C (11. Februar 1929)
* Héchst Temperatur déi an Éisträich gemooss gouf: [[Dellach im Drautal]] (K), + 39,7 °C (27. Juli 1983)
==== Néierschlag ====
Well d'ozeanescht Klima vu Westen no Oste méi schwaach gëtt, hëlt och den Néierschlag an der selwechter Richtung of. Sou sinn zu [[Wien]] d'Néierschléi nëmmen nach hallef sou héich wéi zu [[Salzburg]], an an den ëstlechen a südëstlechen Deeler vum Land mécht sech d'pannonescht [[Kontinentalklima]] bemierkbar, wat deelweis am südleche Séiegebitt [[mediterran]] beaflosst gëtt.
Ganzjäreg zeechne sech d'Gebidder laanscht den [[Alpenkamm]] duerch héich Néierschléi aus, well bei Déifdrocklage fiicht Loftstréim aus dem Norden oder Süden opgestaut an als Néierschlag ofgebaut ginn. Dëst bewierkt am Wanter grouss Schnéimassen an de Bierger an Däller, souwéi an den Nord- respektiv Südstaugebidder, am Summer awer kënne grouss Masse vu Reen [[Mure]]n an Iwwerschwemmunge bewierken. Den héchsten Néierschlag fënnt een am [[Alpenvorland]] souwéi am [[Tirouler Ënnerland]], an der [[Ausserfern]] an dem [[Bregenzer Bësch]]. Do fale bis zu 3.000 mm Reen oder Schnéi pro Joer (Duerchschnëtt 900 mm).
Am Fréijoer an am Hierscht ass vu Schnéi bis zu grousser Wäermt alles méiglech. Well d'Dagestemperaturen am Juli an am August net seele bis oder iwwer 30 °C klammen an d'Loftfiichtegkeet meeschtens relativ héich ass, kënnt et dacks zu der Bildung vu Quellwolleken an duerch den Alpestau zu Donnerwiederen.
An de leschte Jore war Éisträich, sou wéi seng Nopeschlänner, heefeg Affer vu Wiederkapriolen, déi vu villen Experten op eng Klimaerwiermung zeréckgefouert ginn (d'Duerchschnëttstemperature gi permanent no uewe verbessert). Duerch hefteg Reefäll gouf et méi wéi eng Kéier schlëmm Iwwerschwemmungen a [[Mure|Vermurungen]], déi och Doudesaffer gefuerdert hunn. Geleeëntlech koum et zu [[orkan]]aartege Stierm a gewaltege Schnéifäll, déi dozou gefouert hunn, datt vill Uertschafte vun der Baussewelt ofgeschnidde gi sinn, an d'Zuel vun de [[Lawine]]n zougeholl huet.
=== Bundeslänner ===
[[Fichier:Karte Österreich Bundesländer.svg|thumb|200px|Éisträichesch Bundeslänner]]
Déi néng éisträichesch Bundeslänner sinn a 84 Bezierker an a 15 Statutarstied opgedeelt. D'Bezierker sinn a Gemengen agedeelt.
{| class="wikitable"
!
! style="padding-left: 1em" | Bundesland
! style="padding-left: 1em" | Haaptstad
! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlkerung
! style="padding-left: 1em; text-align: centert" | Fläch<br>a km²
! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlker-<br>ungsdicht -<br>an [1/km²]
! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Stied
! style="padding-left: 1em; text-align: center" | aner<br>Gemengen
|-
| style="padding-left: 1em" | 1.
| style="padding-left: 1em" | [[Burgenland]]
| style="padding-left: 1em" | [[Eisenstadt]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 276.419
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.965
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 69,7
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 13
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 158
|-
| style="padding-left: 1em" | 2.
| style="padding-left: 1em" | [[Kärnten]]
| style="padding-left: 1em" | [[Klagenfurt]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 559.440
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 9.536
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 58,7
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 17
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115
|-
| style="padding-left: 1em" | 3.
| style="padding-left: 1em" | [[Nidderéisträich]]
| style="padding-left: 1em" | [[St. Pölten]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,552.848
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 19.178
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 81,0
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 74
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 499
|-
| style="padding-left: 1em" | 4.
| style="padding-left: 1em" | [[Ueweréisträich]]
| style="padding-left: 1em" | [[Linz]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,387.086
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11.982
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115,8
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 29
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 416
|-
| style="padding-left: 1em" | 5.
| style="padding-left: 1em" | [[Salzburg (Land)|Salzburg]]
| style="padding-left: 1em" | [[Salzburg]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 521.238
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 7.154
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,9
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 10
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 109
|-
| style="padding-left: 1em" | 6.
| style="padding-left: 1em" | [[Steiermark]]
| style="padding-left: 1em" | [[Graz]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,190.574
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 16.392
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,6
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 34
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 509
|-
| style="padding-left: 1em" | 7.
| style="padding-left: 1em" | [[Tiroul]]
| style="padding-left: 1em" | [[Innsbruck]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 683.317
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 12.648
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 54,0
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 268
|-
| style="padding-left: 1em" | 8.
| style="padding-left: 1em" | [[Vorarlberg]]
| style="padding-left: 1em" | [[Bregenz]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 356.590
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 2.601
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 137,1
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 5
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 91
|-
| style="padding-left: 1em" | 9.
| style="padding-left: 1em" | [[Wien]]
| style="padding-left: 1em" | [[Wien]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,631.082
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 415
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.831,9
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 0
|-
|}
=== Stied ===
[[Fichier:T-mobil center wien.jpg|180px|thumb|[[Wien]] A23]]
[[Fichier:SalzburgerAltstadt02.JPG|180px|thumb|[[Salzburg]]er Alstad]]
[[Fichier:Bregenz pano 1.jpg|180px|thumb|[[Bregenz]] a [[Bodensee]]]]
Dat mat Ofstand gréisst Siidlungsgebitt an Éisträich ass d'Metropolregioun [[Wien]] mat enger Awunnerzuel vun 2.853.903 ''(Stand 1. Januar 2019)''<ref>[http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do Bevölkerung am 1. Januar nach breite Altersgruppe, Geschlecht und Metropolregionen] op europa.eu, gekuckt de 25. Abrëll 2020</ref>. Domat konzentréiert sech e Véierel vun der Bevëlkerung vum Land an der Haaptstadregioun. An Éisträich hu ronn 200 [[Lëscht vun den éisträichesche Gemengen|Gemengen]] d'[[Stadrecht]]. E grousse Problem, virun allem a wirtschaftlech schwaache Géigenden ass d'Auswanderung vun der ländlecher Bevëlkerung an d'Stied.
''Fir eng Oplëschtung vun alle Stied, sou wéi de grousse Stadregiounen, kuckt:'' [[Lëscht vun de Stied an Éisträich]]
==== Distanzen (Loftlinn) ====
* [[Wien]] - [[Bregenz]] 505 km
* Wien - [[Innsbruck]] 390 km
* Wien - [[Salzburg]] 253 km
* Wien - [[Linz]] 155 km
* Wien - [[Graz]] 148 km
* Wien - [[Bratislava]] (SK) 55 km
* Salzburg - [[München]] (D) 116 km
* Wien - [[Berlin]] (D) 530 km
* [[Wien]] - [[Budapest]] (H) 255 km
* [[Bregenz]] - [[Paräis]] (F) 568 km
* [[Villach]] - [[Triest]] ([[Mëttelmier]]) (I) 109 km
* [[Graz]] - [[Maribor]] (SLO) 70 km
== Politik ==
== Ekonomie ==
== Bevëlkerung a Sprooch ==
=== Bevëlkerungsentwécklung ===
[[Fichier:Austria-demography.png|thumb|Bevëlkerungsentwécklung x1000]]
Déi éischt Vollekszielung, déi den haitege Krittären entsprécht, gouf an de Joren [[1869]]/[[1870]] an Éisträich-Ungarn duerchgefouert. Zanter mam Zielen ugefaange gouf, ass d'Awunnerzuel um Gebitt vum haitegen Éisträich bis virum Éischte Weltkrich (leschten Zielung virum Krich [[1913]]) an d'Luucht gaangen. Bis zum Zesummebroch vun [[Éisträich-Ungarn]] war de staarke Wuesstem an der Bevëlkerung um Gebitt vum haitegen Éisträich zu engem groussen Deel op Zouwanderungen an de [[Krounlänner]] zeréckzeféieren, déi sech an de Groussstied, a virun allem zu [[Wien]], néiergelooss hunn. Bei der éischter Zielung nom Krich war d'Bevëlkerung ëm 347.000 zeréckgaangen. Mä schonn [[1920]] war d'Zuel nees ëm 35.000 Persounen an d'Luucht gaangen, an huet dat bis [[1935]] bäibehalen. Tëscht [[1934]] an 1935 war den Zouwuess nëmmen nach 1.000 Persounen, an tëscht 1935 an [[1936]] ass d'Zuel fir d'éischt Kéier zanter dem Éischte Weltkrich nees erofgaangen, nämlech ëm ronn 3.000 Persounen. D'Bevëlkerungszuel ass bis [[1939]] weider erofgaangen, déi lescht Zielung virum [[Zweete Weltkrich]] huet 6.653.000 Persoune gezielt. Dëst ass e Réckgank vun 108.000 Mënschen am Verglach zum héchste Stand vu 6.761.000 am Joer 1935. Wéi 1946 déi éischt Awunnerzuelen nom Enn vum Krich op der Grondlag vun de [[Liewensmëttelkaart]]en ermëttelt goufen, konnt eng Awunnerzuel vu ronn 7.000.000 notéiert ginn, wat en neien Héichpunkt ausgemaach huet - trotz de grousse Verloschter am Krich.
{| {{Prettytable-R}}
|-
! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" align="center"| Bevëlkerungs-<br>entwécklung
|-
! align="center"| Datum!! align="right"| Awunner
|-
| align="center"| ëm 1527 || align="right"| 1.500.000
|-
| align="center"| ëm 1600 || align="right"| 1.800.000
|-
| align="center"| ëm 1700 || align="right"| 2.100.000
|-
| align="center"| 1754 || align="right"| 2.728.000
|-
| align="center"| 1780 || align="right"| 2.970.000
|-
| align="center"| 1790 || align="right"| 3.046.000
|-
| align="center"| 1800 || align="right"| 3.064.000
|-
| align="center"| 1810 || align="right"| 3.054.000
|-
| align="center"| 1821 || align="right"| 3.202.000
|-
| align="center"| 1830 || align="right"| 3.476.500
|-
| align="center"| 1840 || align="right"| 3.649.700
|-
| align="center"| 1850 || align="right"| 3.879.700
|-
| align="center"| 1857 || align="right"| 4.075.500
|-
| align="center"| 1870 || align="right"| 4.520.000
|-
| align="center"| 1880 || align="right"| 4.941.000
|-
| align="center"| 1890 || align="right"| 5.394.000
|-
| align="center"| 1900 || align="right"| 5.973.000
|-
| align="center"| 1910 || align="right"| 6.614.000
|-
| align="center"| 1913 || align="right"| 6.767.000
|-
| align="center"| 1919 || align="right"| 6.420.000
|-
| align="center"| 1930 || align="right"| 6.684.000
|-
| align="center"| 1939 || align="right"| 6.653.000
|-
| align="center"| 1951 || align="right"| 6.935.000
|-
| align="center"| 1961 || align="right"| 7.086.000
|-
| align="center"| 1971 || align="right"| 7.500.000
|-
| align="center"| 1981 || align="right"| 7.569.000
|-
| align="center"| 1991 || align="right"| 7.755.000
|-
| align="center"| 2001 || align="right"| 8.043.000
|-
| align="center"| 2004 || align="right"| 8.175.000
|-
|2010
|8.351.643
|-
|2019
|8.858.775
|-
|}
Bis 1953 ass d'Awunnerzuel weider erofgaangen, ëm ronn 672.000 op 6.928.000 Persounen. Mä et goung nees biergop, an en neien Héchststand gouf am Joer [[1974]] erreecht, wéi 7.599.000 Persounen an Éisträich gelieft hunn. An de follgende sechs Joer ass d'Bevëlkerung - mat Ausnam vum Joer [[1976]] - nees liicht zeréckgaangen, an 1980 gi 7.549.000 Persoune gezielt. Um Ufank vun den [[1980|80er]] Joren hu sech Zouwuess a Réckgang ofgewiesselt, bis 1987 d'Bevëlkerung nees wierklech an d'Luucht gaangen ass. Zanter den [[1990|90er]] Joren ass d'Awunnerzuel weider eropgaangen, an um Enn vum Joer [[2004]] goufen 8.175.000 Awunner gezielt.
=== Liewenserwaardung ===
Déi duerchschnëttlech [[Liewenserwaardung]] an Éisträich steet zur Zäit (2005) bei de Fraen 82,1 Joer a bei de Männer 76,4 Joer (am Verglach 1971: 75,7 Fraen an 73,3 Männer). D'[[Kannerstierflechkeet]] steet bei 0,45 %.
=== Sprooch ===
[[Däitsch]] ass d'Amts- a Mammesprooch vun ongeféier 98 % vun der éisträichescher Bevëlkerung. Et gëtt zwar keng ''éisträichesch Héichsprooch'', mä déi éisträichesch Variant vum
[[Houdäitsch]]e weist dach verschidden Ofwäichunge vun de Varianten, déi an aneren däitschsproochege Länner benotzt ginn. Dës sinn am [[Éisträichescht Wierderbuch|Éisträichesche Wierderbuch]] zesummegefaasst a stinn iwwer dem [[Duden]] als amtlecht Reegelwierk. Déi däitsch Sprooch gëtt villfach a Form vun engem vun de villen [[uewerdäitsch]]en [[Dialekt]]er geschwat, déi zu de Mondartfamille vum
* [[Alemannen|Alemanneschen]] (geschwat zu [[Vorarlberg]] souwéi dem Tirouler [[Ausserfern]]) a
* [[Bairesch]]e (geschwat an allen anere Bundeslänner) gehéieren. Siwe Milliounen Éisträicher schwätzen ee mëttel- oder südbaireschen Dialekt.
Donieft gi slawesch an aner Sprooche vun [[autochthon]]e Mannerheete geschwat. Déi al [[burgenlandkroatesch]], [[sloweenesch]] an [[ungaresch]] Deeler vun der Bevëlkerung an Éisträich hunn en Usproch op Schoulunterrecht an der Mammesprooch an op den Amtsweeër. Burgenlandkroatesch a Sloweenesch sinn zousätzlech Amtssproochen an de Verwaltungs- a Geriichtsbezierker vun der Steiermark, vum Burgenland a Kärnten mat kroatescher oder sloweenescher, respektiv gemëschter Bevëlkerung.
An de Gemengen [[Oberpullendorf]], [[Oberwart]], [[Rotenturm]] an [[Unterwart]] ass Ungaresch nieft Däitsch eng gläichberechtegt Amtssprooch.
Och déi al [[Roma]]-Bevëlkerung huet hir eege Sprooch.
Ausserdeem liewen 35.000 [[Jéiner|Jéinen]] an Éisträich, wouvun awer nëmmen nach 3.500 ëmmer op der Rull sinn. Si goufen an den 1960er Joren am Burgenland, am [[Mühlviertel]], am [[Waldviertel]], um [[Hausruck]], an den [[Doudeg Bierger|Doudege Bierger]], an de [[Seetaler Alpen]] a [[Fischbacher Alpen]] ugesidelt.
== Kultur ==
Éisträich ass international als grouss Kulturnatioun bekannt a bréngt seng grouss Traditioun an alle kulturelle Beräicher virun allem mat der Liewensweis vu sengen Awunner, der [[Architektur]] de Kuckeswäerte Plazen a sengem zum Ausdrock. Stéchwierder wéi ''Wiener Kaffeehauskultur'' a ''Kabarettszen'' si fir Éisträich geneesou typesch wéi de beléifte Wantersport, de Flair vu senge Stied a Begrëffer wéi ''Heuriger'' oder ''Festspiller''. Vill Bauwierker an Éisträich zielen zum [[UNESCO]] [[Weltierwen|Weltkulturierwen]]. Am Joer [[2003]] war [[Graz]] Kulturhaaptstad vun Europa. Fir d'Verbreedung vun der éisträichescher Kultur am Ausland ass d'[[Éisträichescht Kulturforum]] zoustänneg.
=== Perséinlechkeeten ===
[[Fichier:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|thumb|[[Wolfgang Amadeus Mozart]]]]
D'Länner vum fréieren Habsburgerräich hunn eng Rei Kënschtler aus alle kulturelle Beräicher ervirbruecht, virun allem an der [[Musek]]. Zu de berüümtste Komponiste vun hirer Zäit zielen ënner anerem de [[Wolfgang Amadeus Mozart]], de [[Joseph Haydn]], de [[Franz Schubert]], den [[Anton Bruckner]] an de [[Johann Straus (Papp)|Johann Strauss]], deen als ee Grënner vum [[Wiener Walzer]] gëllt. Dëser Traditioun sinn am Rayon vun der [[klassesch Musek|klassescher Musek]] och vill berüümten [[Dirigent]]e wéi [[Erich Kleiber]], [[Herbert von Karajan]], [[Karl Böhm]] oder [[Nikolaus Harnoncourt]] nogaangen.
Aus dem haitegen Éisträich hu Sänger wéi [[Peter Alexander]], Hans Hölzl alias [[Falco]] an [[Udo Jürgens]] an de leschte Joerzéngte geneesou eng international Bekanntheet erreecht wéi d'Museker [[Joe Zawinul]] an [[Friedrich Gulda]].
Zu de bekanntsten (al-)éisträichesche Schrëftsteller ziele [[Franz Grillparzer]], [[Joseph Roth]], [[Johann Nestroy]], [[Robert Musil]], [[Karl Kraus]], [[Friedrich Torberg]], [[Felix Mitterer]], [[Thomas Bernhard]] a [[Peter Handke]], wéi och d'[[Bertha von Suttner]] déi [[1905]] de Friddensnobelpräis krut, an d'[[Elfriede Jelinek]] (Literaturnobelpräis 2004). Zu de bekanntste Schrëftsteller vun den éisträichesche Volleksgruppen zielen [[Janko Ferk]], [[Gustav Janus]] a [[Florjan Lipus]], dee vum Peter Handke op Däitsch iwwersat gouf.
An de Sparte Film an Theater sinn ënner anerem [[Max Reinhardt]], [[Karl Farkas]], [[Curd Jürgens]], [[Maximilian Schell]], [[Romy Schneider]], [[Senta Berger]], [[Oskar Werner]], [[O. W. Fischer]], [[Otto Schenk]], [[Klaus Maria Brandauer]], [[Martin Kusej]] berüümt. Bekannt Filmregisseure ware respektiv sinn ë. a. [[Erich von Stroheim]], [[Billy Wilder]], [[Fritz Lang]], [[Josef von Sternberg]], [[Otto Preminger]], [[Robert Dornhelm]], [[Michael Haneke]], [[Ulrich Seidl]], [[Hans Weingartner]].
=== Film an Theater ===
D'éisträichescht Filmwiesen zielt ëm [[1900]] zu de weltwäit aktiivsten. Éisträichesch [[Stommfilm]]er goufe weltwäit exportéiert. D'Bedeitung vun der Filmindustrie, déi am Wuesstem war, huet allerdéngs nom [[Éischte Weltkrich]] ofgeholl, a koum zu engem absolutten Déifpunkt am [[Zweete Weltkrich]]. Duerno gouf haaptsächlech fir den éisträicheschen an däitschsproochege Maart produzéiert. An de spéiden [[1960]]er Jore koumen eng sëlleg [[Heimatfilm]]er op de Maart, wou Schauspiller wéi [[Peter Alexander]], [[Gunther Philipp]], [[Marika Rökk]] oder [[Hans Moser]] am ganze Land beléift waren. E wesentleche Regisseur, deem seng Carrière iwwer 50 Joer gedauert huet, war de [[Franz Antel]].
An den [[1980]]er-Jore sinn eng Partie Kultserie wéi ''[[Ein echter Wiener geht nicht unter]]'' oder ''[[Kottan ermittelt]]'' entstanen. Och Televisiounsshowe waren deemools beléift a Moderatore wéi [[Heinz Conrads]] waren Liblinge vun der Natioun. An den 1980er Jore gouf och de [[Karl Moik]] mat senger Sendung ''[[Musikantenstadl]]'' am ganzen däitschsproochege Raum bekannt.
An de leschte Joren huet sech ëmmer méi eng Zort ''Neien Éisträichesche Film'' entwéckelt. Meeschtens sinn et jonk a knapps bekannt Regisseuren a Schauspiller, déi kreativ Filmer mat dacks sozial- oder gesellschaftskriteschen Inhalt dréinen. International gëtt dëst ëmmer méi bekannt, a sou muncher konnt schonn e Filmpräis mat heem huelen. Verhale kann een op dësem Gebitt [[Michael Haneke]] (''[[Die Klavierspielerin]]'', ''[[Caché]]''), [[Ulrich Seidl]] (''[[Hundstage]]''), [[Barbara Albert]] (''[[Nordrand]]''), [[Michael Glawogger]] (''[[Slumming]]''), [[Jessica Hausner]] (''[[Hotel (Film)|Hotel]]''), [[Wolfgang Murnberger]] (''[[Silentium]]''), [[Paul Rosdy]], [[Stefan Ruzowitzky]] (''[[Anatomie (Film)|Anatomie]]'') oder [[Hans Weingartner]] (''[[Die fetten Jahre sind vorbei]]'').
De [[Stefan Ruzowitzky]] huet 2008 mat sengem Film [[Die Fälscher (Film)|Die Fälscher]] den [[Oscar]] fir de beschte friemsproochege Film gewonnen. Dat war och den éischten a bis elo eenzegen Auslandsoscar, deen an Éisträich gaangen ass.
E besonnesche kulturelle Stellewäert huet an Éisträich d'[[Kabarett]]-Zeen. Bekannt Kabarettiste sinn ënner anerem [[Lukas Resetarits]], [[Josef Hader]], [[Alfred Dorfer]], [[Roland Düringer]] an [[Alf Poier]].
==== Festspiller ====
* [[Bregenzer Festspiller]]
* [[Carinthesche Summer]]
* [[Opernfestspiller St. Margarethen]]
* [[Salzburger Festspiller]]
* [[Séifestspiller Mörbisch]]
* [[styriarte]]
* [[Tirouler Festspiller Erl]]
=== Literatur ===
{{Haaptartikel|Éisträichesch Literatur}}
=== Musek ===
[[Fichier:Bruckner erhaelt Diplom.png|thumb|Anton Bruckner]]
Éisträich ass virun allem fir seng grouss [[Komponist]]e vun de leschte Joerhonnerte bekannt. Besonnesch d'18. an d'19. Joerhonnert waren a musikalescher Hisiicht eng Epoch déi gepräägt huet, wéi sech ënner de Komponisten déi hei gewierkt hunn ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], [[Franz Schubert|Schubert]], [[Joseph Haydn]] uvm.) d'Stilrichtung vun der [[Wiener Klassik]] entwéckelt huet. [[Wien]] war deemools eng Haaptstad vun der Musek - besonnesch duerch den Haff vun de Regenten an der Dynastie vun den [[Habsburger]]. Wien deemools an der Musek en Numm hat, huet zu Wien Concerte ginn. Wärend d'Musek vun der Wiener Klassik meeschtens als Ënnerhalung an am Optrag vum Adel gespillt gouf, huet sech d'Musek am 19. Joerhonnert och fir d'Biergertum opgemaach. Do goufen d'Wierker vun der Strauss-Dynastie - wéi [[Johann Strauss (Papp)|Johann Strauss]]' ''[[Radetzkymarsch]]'' oder d'''Tritsch Tratsch Polka'' vu sengem [[Johann Strauss (Jong)|Jong]], déi gär op Baler wéi dem [[Wiener Opernball]] gespillt ginn - populär an hunn och haut nach nieft der Wiener Klassik eng wichteg Plaz. An der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert hunn och déi grouss [[Sinfonie|Sinfoniker]] [[Anton Bruckner]] a [[Johannes Brahms]] zu Wien gewierkt. Ëm d'Joerhonnertwenn gouf d'éisträichescht Musekliewe vu Komponiste wéi [[Gustav Mahler]] (Dirigent vun der Wiener Haffoper 1897-1907), [[Alexander von Zemlinsky]], [[Franz Schmidt]] a [[Joseph Marx]] markéiert. E bedeitenden Afloss op d'Musek vun der [[Moderne]] hunn d'Komponiste vun der Neier Wiener Schoul gehat, virun allem [[Arnold Schönberg]], [[Anton Webern]] an [[Alban Berg]].
=== Vollekskultur a Bräich ===
* [[Éisträichesche Volleksdanz]]
Traditionell gëtt [[Silvester]] um Hallefnuecht, nodeem d'Pummerin (Klack vum Stephansdoum) gelaud gouf, dat neit Joer mat engem [[Donauwalzer]] begréisst.
=== Éisträichesch Iesskultur ===
[[Fichier:Sachertorte DSC03027.JPG|thumb|[[Sachertorte]]]]
{{Méi Info 2|Éisträichesch Kichen|Wiener Kichen}}
Éisträich ass bekannt fir seng grouss Auswiel un traditionelle Platen a Mielspeisen. Zu de bekanntste Plate gehéiert de berüümte [[Wiener Schnitzel]], d'Tirouler Speckkniddelen, den [[Tafelspitz]], d'Kärntner Kasnudeln an all Zorte vu [[Kniddel]]en. Zu de berüümteste Séissegkeeten zielt virun allem d'[[Mozartkugel]], d'[[Sachertorte]], d'[[Linzertorte]], [[Salzburger Nockerln]] a verschidde Strudelvariatiounen.
=== Sport ===
==== Wantersport ====
==== Summersport ====
==== Veräinssport ====
==== International Sportveranstaltungen ====
=== Kuckeswäertes ===
== Infrastruktur ==
== Kuckt och ==
* [[Piz Buin]]
== Literatur ==
* Schubert, M. & S. Hamen, 2023. ''Ősterreich und Luxemburg im Dialog.'' [[Éditions Guy Binsfeld|éditions guy binsfeld]]. 239 S. ISBN 978-2-919822-04-1. [Am Impressum: Melitta Schubert, éisträichesch Ambassadrice zu Lëtzebuerg].
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.austria.gv.at/ Websäit vun der éisträichescher Regierung]
* [https://web.archive.org/web/20050309000512/http://www.parlament.gv.at/portal/page?_pageid=607,78626&_dad=portal&_schema=PORTAL Websäit vum éisträichesche Parlament]
* [http://www.ostarrichi.org/ En Dictionnaire Éisträichesch-Däitsch]
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Eistraich}}
[[Kategorie:Éisträich| ]]
[[Kategorie:Republicken]]
98onrb3er9cwecum9iau2sg6hn8fvtp
2709771
2709769
2026-09-25T14:07:30Z
Mobby 12
60927
/* Landschaft */ k
2709771
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Land
| Numm = Republik Österreich
| Fändel = Flag of Austria.svg{{!}}border
| Fändel Bildbreet=
| Fändel Artikel = Fändel vun Éisträich
| Wopen = Austria Bundesadler.svg
| Wope Breet =
| Wopen Artikel = Wope vun Éisträich
| National Devise =
| Kaart= EU-Austria.svg
| Kaart Breet =
| Offiziell Sprooch = [[Däitsch]], Regionalsproochen: [[Kroatesch]], [[Sloweenesch]], [[Ungaresch]]
| Haaptstad = [[Wien]]
| Haaptstad Awunner =
| Haaptstad Koordinaten = {{Coor dms|48|13|00|N|16|22|00|O}}
| Staatsform = [[Republik]]
| Landeschef Titel =
| Landeschef =
| Regierungschef Titel =
| Regierungschef =
| Total Fläch = 83.882,56
| Fläch Plaz = 112
| Waasserfläch =
| Bevëlkerung =
| Bevëlkerung Plaz = 93
| Bevëlkerungsdicht = 106
| Onofhängegkeet = [[27. Juli]] [[1955]]
| Nationalfeierdag = 26. Oktober
| Nationalhymn = [[Land der Berge, Land am Strome]]<br>[[Fichier:Land der Berge Land am Strome instrumental.ogg|155x125px]]
| Wärung = [[Euro]] (EUR)
| Zäitzon = +1 (+2 am Summer)
| Internet TLD = [[.at]]
| Telefonsprefix = +43
| Notizen =
| Extra Bild =
| Extra Bild2 =
}}
D'Republik '''Éisträich''' ass e federale Staat a [[Europa (Kontinent)|Mëtteleuropa]]. D'Land ass zanter [[1955]] Member vun der [[UNO]] an zanter [[1995]] Member vun der [[Europäesch Unioun|Europäescher Unioun]] an hat do och d'Presidence wärend dem zweete Semester [[1998]], am éischte Semester [[2006]] an am zweete Semester 2018. Nërdlech grenzt Éisträich un [[Däitschland]] an [[Tschechien]], am Osten un d'[[Slowakei]] an un [[Ungarn]], am Süden u [[Slowenien]] an un [[Italien]] an am Westen un d'[[Schwäiz]] an u [[Liechtenstein]].
== Geschicht ==
{{Haaptartikel|Geschicht vun Éisträich}}
=== Franken- an Ostfrankeräich ===
Grouss Gebidder vum haitegen Éisträich hunn am spéiden [[8. Joerhonnert]] zum [[Geschicht vu Bayern|bayresche Stammesherzogtum]] am [[Franken (Vollek)|fränkesche]] Räich vum [[Karel de Groussen|Karel dem Groussen]] gehéiert.
Am follgenden [[Ostfrankeräich]], an der Regioun vum haitegen [[Nidderéisträich]], war zanter [[856]] eng ''Marchia Orientalis'' de [[Karolenger]] ënnerstallt. Dës Grenzmark am Südoste vum Räich gouf d'Keimzell vum spéideren Éisträich. Dëst Gebitt goung [[907]] allerdéngs un Ungarn verluer. Eréischt no der [[Schluecht um Lechfeld]] [[955]] konnt dat ostfränkescht Räich nees no Osten expandéieren an et sinn Herzogtemer a Markgrofschaften entstanen. Domat ass och eng weider Well vu [[Bajuwaren|bajuwarescher]] (bayrescher) Siidlungsaktivitéit ugaangen.
=== Hellegt Réimescht Räich (962–1806) ===
[[Fichier:Barbarossa.jpg|thumb|150px|Friedrich I. ''Barbarossa'']]
[[Fichier:Juliusz Kossak Sobieski pod Wiedniem.jpeg|thumb|left|250px|1683, Zweet Belagerung vu Wien duerch d'Osmanen]]
Am Joer [[976]] gouf d'''Marchia Orientalis'' vum Keeser [[Otto II. (HRR)|Otto II.]] engem [[Babenberger]]-Grof iwwerschriwwen. An engem Akt vun [[996]] gouf des ''Marchia Orientalis'' fir d'éischt [[Ostarrichi]] genannt; Aussprooch a Schreifweis hu méi spéit zu ''Österreich'' gefouert. D'Gebitt gouf och als ''Ostland'' (lat. ''[[Austria]]'') oder ''Osterland'' bekannt an [[1156]] vum Keeser [[Friedrich I. (HRR)|Friedrich I.]] (Barbarossa) zu engem Herzogtum erhuewen.
No de [[Babenberger]] koume vun [[1278]] un d'[[Habsburger]], déi bis [[1526]] hiert Herrschaftsgebitt weider ausgedeent hunn an en [[Äerzherzogtum]] geschaaft hunn, wat e bedeitende Faktor am [[Hellegt Réimescht Räich|Hellege Réimesche Räich]] ginn ass. Schonn déi spéit Babenberger haten d'[[Steiermark]] mat Éisträich verbonnen, d'Habsburger hu vun do aus mat der Erwerbung vu [[Kärnten]], [[Tiroul]], [[Krain]] an anere Gebidder e Lännerkomplex an den Ostalpe geschaaft, deen ''Herrschaft zu Österreich'' genannt ginn ass. Ab [[1438]] huet d'Fürstenhaus bal ouni Paus déi däitsch Kinnekskroun an déi domatverbonne Keeserkroun a sengen Hänn gehat.
Vum spéide [[15. Joerhonnert]] bis [[1690]] waren d'habsburgesch Länner vu permanenten Ausernanersetzunge mam [[Osmanescht Räich|Osmanesche Räich]] geprägt. D'[[Reformatioun]] vun der Kierch konnt sech am Ufank séier duerchsetzen, mä gouf awer am Laf vum [[17. Joerhonnert]] zeréckgedrängt. [[1713]] gouf mat der [[Pragmatesch Sanktioun (1713)|Pragmatescher Sanktioun]] fir d'éischt ee Grondgesetz fir all Länner a Kraaft gesat. Am [[Éisträicheschen Ierffollegkrich]] konnt dat neit Haus [[Habsburg-Loutrengen]] d'Ierflänner gréisstendeels fir sech behaapten.
D'Kricher géint den [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] a seng Kréinung vum Keeser [[1804]] hunn dozou gefouert, datt de Keeser [[Franz II. (HRR)|Franz II.]] den Titel als [[Keeser vun Éisträich|Keeser Franz I. vun Éisträich]] fir seng Ierflänner ugeholl huet an [[1806]] ënner dem Drock vum Napoleon op d'Keeserkroun vum Hellege Réimesche Räich verzicht huet.
=== Keesertum Éisträich (1804–1867) an Éisträich-Ungarn (1867–1918) ===
[[Fichier:Franz joseph1.jpg|thumb|150px|Keeser Franz Joseph I.]]
Dat neit [[Keeserräich Éisträich]] war e [[Villvëlkerstaat]], an deem ausser däitsch och ungaresch, italieenesch, tschechesch, polnesch, ukrainesch, rumänesch, kroatesch, serbesch, slowakesch a sloweenesch geschwat ginn ass. Mat de Gebidder déi virdrun zum Hellege Réimesche Räich gehéiert haten, huet et vun 1815 un zum [[Däitsche Bond]] gehéiert, wou den éisträicheschen Emissär an der [[Bundesversammlung]] de Virsëtz hat.
An der [[Däitsch Revolutioun 1848/49|Revolutioun]] vun [[1848]] wollten d'Vëlker vun der Monarchie d'Onofhängegkeet; nëmmen d'k.a.k. Arméi ënner dem [[Josef Wenzel Grof Radetzky vu Radetz|Radetzky]], Jellačić a [[Alfred I. Fürst zu Windisch-Graetz|Windisch-Graetz]] hunn d'Iwwerliewe vun der Monarchie geséchert; den [[2. Dezember]] [[1848]] kënnt de Keeser [[Franz Joseph I. vun Éisträich|Franz Joseph I.]] op den Troun.
An der [[Solferino|Schluecht vu Solferino]] [[1859]] goung d'Virherrschaft an Italien, an an der [[Schluecht vu Königgrätz]] [[1866]] d'Virherrschaft am Däitsche Bond verluer. De Keeser huet d'Bannepolitik missen déifgräifend reforméieren a seng [[Neoabsolutismus|(neo-)absolutistesch Regierungsweis]] opginn. Trotz senger zéier Resistenz gouf et eng Ëmwandlung an eng [[konstitutionell Monarchie]]. Dee mat Ungarn erreechten [[Éisträichesch-Ungareschen Ausgläich|Ausgläich vun 1867]] huet aus der éisträichescher Monarchie, d'[[Éisträich-Ungarn|éisträichesch-ungaresch Duebelmonarchie]] gemaach. Déi Preferenz fir d'Ungarn géintiwwer den anere Vëlker vun der Monarchie huet d'Nationalitéitskonflikter nëmme weider ugedriwwen, an hunn d'Räich sou wäit bruecht, datt een et bal net méi regéiere konnt.
Ausgeléist vum [[Attentat u Sarajevo]] koum et [[1914]] zum [[Éischte Weltkrich]] an [[1918]] zum Enn vun der „keeserlech-kinneklecher Monarchie”.
=== I. Republik (1918–1938) an Drëtt Räich (1938–1945) ===
Éisträich-Ungarn gouf opgeléist. Op dem Gebitt vun der Duebelmonarchie wou gréisstendeels Mënsche mat däitscher Mammesprooch gewunnt hunn, ass d'Republik „[[Däitschéisträich]]” entstanen, woubäi verschidde Gebidder, an deenen och eng grouss Bevëlkerungszuel däitsch geschwat huet, ofgetrennt goufen (z. B.: Egerland, Südmähren, Südtiroul). Am [[Traité vu Saint-Germain]] gouf de Staatsnumm „[[Däitschéisträich]]” an dee vu ville gewënschten Zesummeschloss mat der [[Däitschland|Däitscher Republik]] ënnersot. Den [[21. Oktober]] [[1919]] gouf den Numm op „Republik Österreich“ geännert an [[1920]] gouf eng nei éisträichesch [[Constitutioun]] ausgeschafft. An de follgende Joren hunn déi schlecht Wirtschaftslag a politesch Ausernanersetzungen Éisträich ëmmer méi déif an d'Kris gefouert.
Nodeem de Bundeskanzler [[Engelbert Dollfuss]] 1933 den Nationalrot opgeléist hat, gouf an Éisträich eng [[Austrofaschismus|austrofaschistesch]] [[Diktatur]] a Form vun engem autoritäre [[Ständestaat]] etabléiert. Am Februar 1934 hunn d'Ausernanersetzungen tëscht der Partei un der Muecht, de Chrëschtlechsozialen (''[[Vaterländische Front]]''), an de [[Sozialdemokratische Partei Österreichs|Sozialdemokraten]] am [[Éisträichesche Biergerkrich]] hire gewaltsamen Héichpunkt erreecht. E puer Méint méi spéit koum et zum [[Juliputsch]] duerch Unhänger vun der an Éisträich zanter 1933 verbuedener [[NSDAP]]. Verschiddene Putschisten ass et gelongen an d'[[Bundeskanzleramt (Éisträich)|Bundeskanzleramt]] ze kommen, wou den Dollfuss sou schwéier blesséiert gouf, datt e kuerz duerno gestuerwen ass. De Putschversuch ass allerdéngs net gelongen. Neie Bundeskanzler gouf de [[Kurt Schuschnigg]].
[[1938]] koum et zum [[Anschluss (Éisträich)|Uschloss]] un d'[[Däitscht Räich]] an domat zu der Zäit vun der nationalsozialistescher Herrschaft an Éisträich. Éisträich ass am Ufank als Land bestoe bliwwen, gouf awer vum Mee 1939 un a siwe Reichsgauer an ee Verwaltungsbezierk (Vorarlberg) opgedeelt. Éisträich gouf als „Ostmark” a kuerz duerno als „Alpen- und Donaugaue” bezeechent. De gebiertegen Éisträicher [[Adolf Hitler]] huet no berufflechem Echec a senger Heemecht seng politesch Carrière an Däitschland weidergefouert, an huet all Hiweiser op eng Eegestännegkeet vun Éisträich verschwanne gedoen. 1939 brécht den [[Zweete Weltkrich]] aus, an dat féiert zum Ënnergang vum [[Däitscht Räich vun 1933 bis 1945|Drëtte Räich]].
=== II. Republik (zanter 1945) ===
Nom Enn vum Krich [[1945]], der Néierlag vum Groussdäitsche Räich, gouf Éisträich als onofhängege Staat nees hiergestallt. Schonn de [[27. Abrëll]] ass eng provisoresch Staatsregierung mam [[Karl Renner]] als Staatskanzler zesummekomm, an huet d'Republik nees ausgeruff. Nom Doud vum Renner gouf den [[Theodor Körner (Bundespresident)|Theodor Körner]] als Kandidat vun der SPÖ de [[27. Mee]] [[1951]] zum Bundespresident gewielt. Dat war déi éischt Vollekswal vun engem Staatschef an der éisträichescher Geschicht.
Bis [[1955]] war dat neit Éisträich, genee wéi d'Nokrichsdäitschland a Besatzungszonen opgedeelt. Mat der Ënnerzeechnung vum [[Éisträichesche Staatsvertrag|Staatsvertrag]] de [[15. Mee]] [[1955]] duerch d'[[Bundesregierung (Éisträich)|Bundesregierung]] a Vertrieder vun de Gewënner mam Bekenntnis respektiv der Verflichtung zur Neutralitéit a keen neien Uschloss unzestriewen, krut d'Republik hir voll Souveränitéit.
Bis de [[25. Oktober]] [[1955]] hunn och déi lescht alliéiert Truppen d'Land verlooss. E puer Deeg drop gouf d'„[[Éisträichesch Neutralitéit]]” am [[Nationalrot (Éisträich)|Nationalrot]] a Form vun engem [[Bundesverfaassung (Éisträich)|Verfaassungsgesetz]] festgeschriwwen. Zanter [[1965]] ass de [[26. Oktober]], als Erënnerung un de Beschloss vun der Neutralitéit, éisträicheschen Nationalfeierdag.
[[1960]] war d'Republik Matgrënner vun der [[European Free Trade Association|EFTA]], déi e Wirtschaftszesummenhalt ugestrieft huet. Duerch d'Neutralitéit konnte souwuel mat de westleche Länner wéi och mam deemolegen [[Ostblock]] gutt kulturell a wirtschaftlech Relatioune geknëppt ginn, wat dem Land an der Zäit vum "Wiederaufbau" gehollef huet. Nom Enn vum [[Kale Krich]] [[1991]] gouf d'strikt Neutralitéit zwar e bësse méi labber gesinn, mä d'ugemoossen Interpretatioun vun der Neutralitéit an der verännerter Weltuerdnung ass zanterhier en ëmstriddent bannepolitescht Theema. [[1995]] ass Éisträich der [[Europäesch Unioun|EU]] bäigetrueden. [[1999]] gouf d'Wärung, den [[Éisträichesche Schilling|Schilling]] als Buchgeld ofgeschaaft an Éisträich huet den 1. Januar 2002, zesumme mat aneren EU-Staaten, den [[Euro]] agefouert.
== Geographie ==
[[Fichier:oesterreich topo.png|thumb|Topographie]]
[[Fichier:Austria-map-cia-wfb.png|thumb|250px|Österreich]]
{{Haaptartikel|Geographie vun Éisträich}}
Éisträich erstreckt sech an westëstlecher Richtung iwwer maximal 573 km, an nordsüdlecher Richtung iwwer 294 km.
=== Landschaft ===
Ongeféier 60 Prozent vum Land bestinn aus Bierger a gehéieren zu den [[Ostalpen]] (virun allem d'Tirouler [[Zentralalpen]], [[Hohe Tauern]] an [[Niedere Tauern]], [[Nërdlech Kalkalpen]], [[Südlech Kalkalpen]] a [[Wienerwald]]). An Uewer- an Nidderéisträich läit - schonn ''nërdlech'' vun der Donau - d'[[Béimesch Mass]], al Rumpfbierger, déi och an [[Tschechien]] an a [[Bayern]] weiderginn, an op der Ostgrenz an d'Kleng [[Karpaten]].
D'grouss flaach Géigende leien am Oste laanscht d'[[Donau]], virun allem d'[[Alpenvorland]] an d'[[Wiener Becken]] mam [[Marchfeld]], souwéi an der südlecher [[Steiermark]], déi wéinst hirer Änlechkeet an der Landschaft mat der [[Toskana]] och dacks ''Steiresch Toskana'' genannt gëtt.
Vun der Gesamtfläch vun Éisträich (83.871,1 [[Quadratkilometer|km²]]) entfält ongeféier e Véierel op Déif- an Hiwwellänner. Nëmmen 32 % leie méi déif wéi 500 m. 43 % vun der Landfläch bestinn aus Bësch.
'''Déi fënnef Grousslandschafte vun Éisträich''':
* Undeel un den [[Ostalpen]] (52.600 [[Quadratkilometer|km²]], 62,8 % vun der Staatsfläch)
* Undeel um [[Alpenvorland|Alpen]]- a [[Karpatenvorland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %)
* Virland am Osten, Undeel un de Randgebidder vun der [[Pannonescht Déifland|Pannonesche Déifland]] (9.500 [[Quadratkilometer|km²]], 11,3 %)
* [[Granit- a Gneisplateau]], Undeel vun de Mëttelbierger vun der [[Béimesch Mass|Béimescher Mass]] (8.500 [[Quadratkilometer|km²]], 10,2 %)
* Undeel vum [[Wiener Becken]] (3.700 [[Quadratkilometer|km²]], 4,4 %)
''déifste Punkt:'' Hedwighof (Gemeng [[Apetlon]] - [[Burgenland]]) 114 m
[[Fichier:Grossglockner from SW.jpg|thumb|[[Grossglockner]]]]
Déi zéng héchst Bierger vun Éisträich sinn:
{| class="wikitable"
!
! Numm
! Héicht
! Bierger
|-
|1.||[[Grossglockner]] ||3798 m||[[Hohe Tauern]]
|-
|2.||[[Wildspitze]] ||3774 m||[[Ötztaler Alpen]]
|-
|3.||[[Weisskugel]] ||3738 m||[[Ötztaler Alpen]]
|-
|4.||[[Grossvenediger]] ||3666 m||[[Hohe Tauern]]
|-
|5.||[[Hinterer Brochkogel]] ||3628 m||[[Ötztaler Alpen]]
|-
|6.||[[Hintere Schwärze]] ||3624 m||[[Ötztaler Alpen]]
|-
|7.||[[Similaun]] ||3599 m||[[Ötztaler Alpen]]
|-
|8.||[[Grosses Wiesbachhorn]] ||3564 m||[[Hohe Tauern]]
|-
|9.||[[Rainer Horn]] ||3560 m||[[Hohe Tauern]]
|-
|10.||[[Grosser Ramolkogel]] ||3550 m||[[Ötztaler Alpen]]
|}
==== Séien ====
[[Fichier:Leuchtturm-bei-podersdorf.jpg|thumb|[[Neusiedler Séi]] bei [[Podersdorf]]]]
De gréisste Séi ass den [[Neusiedler Séi]] am [[Burgenland]], dee mat ongeféier 77 % vu senger ganzer Fläch vun ''315 km²'' an Éisträich läit, gefollegt vum [[Atterséi]] mat ''46 km²'' an dem Traunséi mat ''24 km²'' an [[Ueweréisträich]]. Och de grousse [[Bodensee]] mat senge ''536 km²'' am [[Dräilännereck]] mat Däitschland (Freistaat [[Bayern]] a Land [[Baden-Württemberg]]) an der Schwäiz läit zu engem klengen Deel op éisträicheschem Staatsgebitt. Allerdéngs sinn d'Staatsgrenzen am Bodensee net genee bestëmmt.
Fir de Summertourismus an Éisträich hunn d'Séien nieft de Bierger déi gréisst Bedeitung, besonnesch d'[[Kärntner Séien]] an déi vum [[Salzkammergut]]. Déi bekanntst vun dëse Séie sinn de [[Wörtherséi]], de [[Millstätter Séi]], den [[Ossiacher Séi]] an de [[Weissenséi (Kärnten)|Weissenséi]]. Weider bekannt Séie sinn de [[Moundséi]] an de [[Wolfgangséi]] op der Grenz vu [[Salzburg]] mat [[Ueweréisträich]].
''Kuckt och:'' [[Lëscht vun de Séien an Éisträich]]
==== Flëss ====
De gréissten Deel vun Éisträich, 80.566 km², gëtt iwwer d'[[Donau]] an d'[[Schwaarzt Mier|Schwaarze Mier]] entwässert, nëmme kleng Gebidder iwwer de [[Rhäin]] (2.366 km²) oder d'[[Elbe]] (918 km²) an d'[[Nordséi]].
Grouss Nieweflëss vun der Donau si (vu Weste no Osten):
* [[Lech]] an [[Inn]] (entwässeren [[Tiroul]]) mat [[Salzach]] (entwässert [[Salzburg (Bundesland)|Salzburg]], ausser de [[Lungau]] an Deeler vum [[Pongau]]);
* de [[Rhäin]] deen de gréissten Deel vum [[Vorarlberg]] entwässert, dann duerch de [[Bodensee]] leeft an da weider an d'[[Nordséi]];
* d'[[Ager]], [[Traun (Floss)|Traun]], [[Enns (Floss)|Enns]], [[Ybbs]], [[Erlauf (Floss)|Erlauf]], [[Traisen (Floss)|Traisen]], [[Wien (Floss)|Wien]], a [[Fischa]] entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]], [[Nidderéisträich]] a [[Wien]] déi südlech vun der Donau leien;
* déi [[Grouss Mühl|Grouss]] a [[Kleng Mühl]], [[Rodl]] an [[Aist]], de [[Kamp (Floss)|Kamp]], [[Göllersbaach]] a [[Russbaach (Floss an Nidderéisträich)|Russbaach]], souwéi [[Thaya]] a [[March (Floss)|March]] op der Ostgrenz entwässeren d'Gebidder vun [[Ueweréisträich]] an [[Nidderéisträich]] déi nërdlech vun der Donau leien;
* d'[[Lainsitz]], déi zwar net wéinst hirer Gréisst sou eng grouss Bedeitung huet, ass deen eenzegen éisträichesche Floss deen iwwer [[Tschechien]] an d'[[Elbe]] leeft.
D'[[Mur]] entwässert de [[Salzburg (Bundesland)|Salzburger]] [[Lungau]], d'[[Steiermark]] a leeft a [[Kroatien]] an d'[[Drau]], déi [[Kärnten]] an [[Osttiroul]] entwässert. D'Drau leeft a [[Kroatien]] an d'[[Donau]].
=== Klima ===
[[Fichier:Klapotetz.jpg|thumb|[[Klapotetz]] an der [[Südsteiermark]]]]
D'éisträichescht Klima ass gekennzeechent vun der Wiesselwierkung vum [[Ozeanescht Klima|ozeanesche Klima]] mam [[Kontinentalt Klima|kontinentalen]], respektiv [[Pannonescht Klima|Pannonesche Klima]]. Duerch d'Eegenheete vun dëse Klimatyppen ass den Oste vun Éisträich duerch kal Wanteren a waarm Summere gepräägt an et fält ganzjäreg nëmme méisseg Néierschlag. De Weste vum Land ënnerläit an der Reegel manner strenge Gesetzer, de Wanter ass meeschtens méi mëll an de Summer éischter waarm. Hei leien och d'Géigende mam héchsten Néierschlag. Duerch d'geographesch Lag kënnt et och nach zu enger weiderer Klimazon, d'[[Alpint Klima]], wat an de Bierger de Wanter méi streng wéi am Osten dee méi déif läit, ausfale léisst. Eng aner Charakteristik sinn déi geleeëntlech Nord- a Südaflëss, déi engersäits polar Keelt, anerersäits [[Sahara]]stëbs mat sech brénge kënnen.
Ganz allgemeng gëtt Éisträich dem [[Mëtteleuropäescht Iwwergangsklima|mëtteleuropäeschen Iwwergangsklima]] zougerechent, mat Rücksicht op d'Alpen am Zentrum an am Westen an d'[[Pannonescht Déifland]] am Osten.
==== Temperaturen ====
Wann e stabilt Héich aus dem Oste wierkt ''(Idealfall „[[Omega-Héich]]“ an der Form vum leschte Buschtaf aus dem griicheschen Alphabet)'' kann ee mat laangem Sonneschäi rechnen, an enger Hëtzt déi bis zu 2 Wochen dauert. Am Wanter bewierkt dëst Héich Sonn a Keelt (bis -20 °C). D'Sonn schéngt ongeféier 10 bis 20 Prozent méi laang wéi zum Beispill an [[Däitschland|Norddäitschland]].
D'Hëtztperiod geet vu Mëtt Oktober bis Mëtt Abrëll a verursaacht en héijen Energieverbrauch.
* Déifst Temperaturen déi an Éisträich gemooss goufen: [[Observatoire Sonnblick]], -37,2 °C (1. Januar 1905); [[Zwettl-Niederösterreich|Zwettl]] (NÖ), -36,6 °C (11. Februar 1929)
* Héchst Temperatur déi an Éisträich gemooss gouf: [[Dellach im Drautal]] (K), + 39,7 °C (27. Juli 1983)
==== Néierschlag ====
Well d'ozeanescht Klima vu Westen no Oste méi schwaach gëtt, hëlt och den Néierschlag an der selwechter Richtung of. Sou sinn zu [[Wien]] d'Néierschléi nëmmen nach hallef sou héich wéi zu [[Salzburg]], an an den ëstlechen a südëstlechen Deeler vum Land mécht sech d'pannonescht [[Kontinentalklima]] bemierkbar, wat deelweis am südleche Séiegebitt [[mediterran]] beaflosst gëtt.
Ganzjäreg zeechne sech d'Gebidder laanscht den [[Alpenkamm]] duerch héich Néierschléi aus, well bei Déifdrocklage fiicht Loftstréim aus dem Norden oder Süden opgestaut an als Néierschlag ofgebaut ginn. Dëst bewierkt am Wanter grouss Schnéimassen an de Bierger an Däller, souwéi an den Nord- respektiv Südstaugebidder, am Summer awer kënne grouss Masse vu Reen [[Mure]]n an Iwwerschwemmunge bewierken. Den héchsten Néierschlag fënnt een am [[Alpenvorland]] souwéi am [[Tirouler Ënnerland]], an der [[Ausserfern]] an dem [[Bregenzer Bësch]]. Do fale bis zu 3.000 mm Reen oder Schnéi pro Joer (Duerchschnëtt 900 mm).
Am Fréijoer an am Hierscht ass vu Schnéi bis zu grousser Wäermt alles méiglech. Well d'Dagestemperaturen am Juli an am August net seele bis oder iwwer 30 °C klammen an d'Loftfiichtegkeet meeschtens relativ héich ass, kënnt et dacks zu der Bildung vu Quellwolleken an duerch den Alpestau zu Donnerwiederen.
An de leschte Jore war Éisträich, sou wéi seng Nopeschlänner, heefeg Affer vu Wiederkapriolen, déi vu villen Experten op eng Klimaerwiermung zeréckgefouert ginn (d'Duerchschnëttstemperature gi permanent no uewe verbessert). Duerch hefteg Reefäll gouf et méi wéi eng Kéier schlëmm Iwwerschwemmungen a [[Mure|Vermurungen]], déi och Doudesaffer gefuerdert hunn. Geleeëntlech koum et zu [[orkan]]aartege Stierm a gewaltege Schnéifäll, déi dozou gefouert hunn, datt vill Uertschafte vun der Baussewelt ofgeschnidde gi sinn, an d'Zuel vun de [[Lawine]]n zougeholl huet.
=== Bundeslänner ===
[[Fichier:Karte Österreich Bundesländer.svg|thumb|200px|Éisträichesch Bundeslänner]]
Déi néng éisträichesch Bundeslänner sinn a 84 Bezierker an a 15 Statutarstied opgedeelt. D'Bezierker sinn a Gemengen agedeelt.
{| class="wikitable"
!
! style="padding-left: 1em" | Bundesland
! style="padding-left: 1em" | Haaptstad
! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlkerung
! style="padding-left: 1em; text-align: centert" | Fläch<br>a km²
! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Bevëlker-<br>ungsdicht -<br>an [1/km²]
! style="padding-left: 1em; text-align: center" | Stied
! style="padding-left: 1em; text-align: center" | aner<br>Gemengen
|-
| style="padding-left: 1em" | 1.
| style="padding-left: 1em" | [[Burgenland]]
| style="padding-left: 1em" | [[Eisenstadt]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 276.419
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.965
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 69,7
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 13
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 158
|-
| style="padding-left: 1em" | 2.
| style="padding-left: 1em" | [[Kärnten]]
| style="padding-left: 1em" | [[Klagenfurt]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 559.440
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 9.536
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 58,7
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 17
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115
|-
| style="padding-left: 1em" | 3.
| style="padding-left: 1em" | [[Nidderéisträich]]
| style="padding-left: 1em" | [[St. Pölten]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,552.848
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 19.178
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 81,0
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 74
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 499
|-
| style="padding-left: 1em" | 4.
| style="padding-left: 1em" | [[Ueweréisträich]]
| style="padding-left: 1em" | [[Linz]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,387.086
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11.982
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 115,8
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 29
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 416
|-
| style="padding-left: 1em" | 5.
| style="padding-left: 1em" | [[Salzburg (Land)|Salzburg]]
| style="padding-left: 1em" | [[Salzburg]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 521.238
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 7.154
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,9
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 10
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 109
|-
| style="padding-left: 1em" | 6.
| style="padding-left: 1em" | [[Steiermark]]
| style="padding-left: 1em" | [[Graz]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,190.574
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 16.392
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 72,6
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 34
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 509
|-
| style="padding-left: 1em" | 7.
| style="padding-left: 1em" | [[Tiroul]]
| style="padding-left: 1em" | [[Innsbruck]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 683.317
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 12.648
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 54,0
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 11
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 268
|-
| style="padding-left: 1em" | 8.
| style="padding-left: 1em" | [[Vorarlberg]]
| style="padding-left: 1em" | [[Bregenz]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 356.590
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 2.601
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 137,1
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 5
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 91
|-
| style="padding-left: 1em" | 9.
| style="padding-left: 1em" | [[Wien]]
| style="padding-left: 1em" | [[Wien]]
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1,631.082
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 415
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 3.831,9
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 1
| style="padding-left: 1em; text-align: right" | 0
|-
|}
=== Stied ===
[[Fichier:T-mobil center wien.jpg|180px|thumb|[[Wien]] A23]]
[[Fichier:SalzburgerAltstadt02.JPG|180px|thumb|[[Salzburg]]er Alstad]]
[[Fichier:Bregenz pano 1.jpg|180px|thumb|[[Bregenz]] a [[Bodensee]]]]
Dat mat Ofstand gréisst Siidlungsgebitt an Éisträich ass d'Metropolregioun [[Wien]] mat enger Awunnerzuel vun 2.853.903 ''(Stand 1. Januar 2019)''<ref>[http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do Bevölkerung am 1. Januar nach breite Altersgruppe, Geschlecht und Metropolregionen] op europa.eu, gekuckt de 25. Abrëll 2020</ref>. Domat konzentréiert sech e Véierel vun der Bevëlkerung vum Land an der Haaptstadregioun. An Éisträich hu ronn 200 [[Lëscht vun den éisträichesche Gemengen|Gemengen]] d'[[Stadrecht]]. E grousse Problem, virun allem a wirtschaftlech schwaache Géigenden ass d'Auswanderung vun der ländlecher Bevëlkerung an d'Stied.
''Fir eng Oplëschtung vun alle Stied, sou wéi de grousse Stadregiounen, kuckt:'' [[Lëscht vun de Stied an Éisträich]]
==== Distanzen (Loftlinn) ====
* [[Wien]] - [[Bregenz]] 505 km
* Wien - [[Innsbruck]] 390 km
* Wien - [[Salzburg]] 253 km
* Wien - [[Linz]] 155 km
* Wien - [[Graz]] 148 km
* Wien - [[Bratislava]] (SK) 55 km
* Salzburg - [[München]] (D) 116 km
* Wien - [[Berlin]] (D) 530 km
* [[Wien]] - [[Budapest]] (H) 255 km
* [[Bregenz]] - [[Paräis]] (F) 568 km
* [[Villach]] - [[Triest]] ([[Mëttelmier]]) (I) 109 km
* [[Graz]] - [[Maribor]] (SLO) 70 km
== Politik ==
== Ekonomie ==
== Bevëlkerung a Sprooch ==
=== Bevëlkerungsentwécklung ===
[[Fichier:Austria-demography.png|thumb|Bevëlkerungsentwécklung x1000]]
Déi éischt Vollekszielung, déi den haitege Krittären entsprécht, gouf an de Joren [[1869]]/[[1870]] an Éisträich-Ungarn duerchgefouert. Zanter mam Zielen ugefaange gouf, ass d'Awunnerzuel um Gebitt vum haitegen Éisträich bis virum Éischte Weltkrich (leschten Zielung virum Krich [[1913]]) an d'Luucht gaangen. Bis zum Zesummebroch vun [[Éisträich-Ungarn]] war de staarke Wuesstem an der Bevëlkerung um Gebitt vum haitegen Éisträich zu engem groussen Deel op Zouwanderungen an de [[Krounlänner]] zeréckzeféieren, déi sech an de Groussstied, a virun allem zu [[Wien]], néiergelooss hunn. Bei der éischter Zielung nom Krich war d'Bevëlkerung ëm 347.000 zeréckgaangen. Mä schonn [[1920]] war d'Zuel nees ëm 35.000 Persounen an d'Luucht gaangen, an huet dat bis [[1935]] bäibehalen. Tëscht [[1934]] an 1935 war den Zouwuess nëmmen nach 1.000 Persounen, an tëscht 1935 an [[1936]] ass d'Zuel fir d'éischt Kéier zanter dem Éischte Weltkrich nees erofgaangen, nämlech ëm ronn 3.000 Persounen. D'Bevëlkerungszuel ass bis [[1939]] weider erofgaangen, déi lescht Zielung virum [[Zweete Weltkrich]] huet 6.653.000 Persoune gezielt. Dëst ass e Réckgank vun 108.000 Mënschen am Verglach zum héchste Stand vu 6.761.000 am Joer 1935. Wéi 1946 déi éischt Awunnerzuelen nom Enn vum Krich op der Grondlag vun de [[Liewensmëttelkaart]]en ermëttelt goufen, konnt eng Awunnerzuel vu ronn 7.000.000 notéiert ginn, wat en neien Héichpunkt ausgemaach huet - trotz de grousse Verloschter am Krich.
{| {{Prettytable-R}}
|-
! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" align="center"| Bevëlkerungs-<br>entwécklung
|-
! align="center"| Datum!! align="right"| Awunner
|-
| align="center"| ëm 1527 || align="right"| 1.500.000
|-
| align="center"| ëm 1600 || align="right"| 1.800.000
|-
| align="center"| ëm 1700 || align="right"| 2.100.000
|-
| align="center"| 1754 || align="right"| 2.728.000
|-
| align="center"| 1780 || align="right"| 2.970.000
|-
| align="center"| 1790 || align="right"| 3.046.000
|-
| align="center"| 1800 || align="right"| 3.064.000
|-
| align="center"| 1810 || align="right"| 3.054.000
|-
| align="center"| 1821 || align="right"| 3.202.000
|-
| align="center"| 1830 || align="right"| 3.476.500
|-
| align="center"| 1840 || align="right"| 3.649.700
|-
| align="center"| 1850 || align="right"| 3.879.700
|-
| align="center"| 1857 || align="right"| 4.075.500
|-
| align="center"| 1870 || align="right"| 4.520.000
|-
| align="center"| 1880 || align="right"| 4.941.000
|-
| align="center"| 1890 || align="right"| 5.394.000
|-
| align="center"| 1900 || align="right"| 5.973.000
|-
| align="center"| 1910 || align="right"| 6.614.000
|-
| align="center"| 1913 || align="right"| 6.767.000
|-
| align="center"| 1919 || align="right"| 6.420.000
|-
| align="center"| 1930 || align="right"| 6.684.000
|-
| align="center"| 1939 || align="right"| 6.653.000
|-
| align="center"| 1951 || align="right"| 6.935.000
|-
| align="center"| 1961 || align="right"| 7.086.000
|-
| align="center"| 1971 || align="right"| 7.500.000
|-
| align="center"| 1981 || align="right"| 7.569.000
|-
| align="center"| 1991 || align="right"| 7.755.000
|-
| align="center"| 2001 || align="right"| 8.043.000
|-
| align="center"| 2004 || align="right"| 8.175.000
|-
|2010
|8.351.643
|-
|2019
|8.858.775
|-
|}
Bis 1953 ass d'Awunnerzuel weider erofgaangen, ëm ronn 672.000 op 6.928.000 Persounen. Mä et goung nees biergop, an en neien Héchststand gouf am Joer [[1974]] erreecht, wéi 7.599.000 Persounen an Éisträich gelieft hunn. An de follgende sechs Joer ass d'Bevëlkerung - mat Ausnam vum Joer [[1976]] - nees liicht zeréckgaangen, an 1980 gi 7.549.000 Persoune gezielt. Um Ufank vun den [[1980|80er]] Joren hu sech Zouwuess a Réckgang ofgewiesselt, bis 1987 d'Bevëlkerung nees wierklech an d'Luucht gaangen ass. Zanter den [[1990|90er]] Joren ass d'Awunnerzuel weider eropgaangen, an um Enn vum Joer [[2004]] goufen 8.175.000 Awunner gezielt.
=== Liewenserwaardung ===
Déi duerchschnëttlech [[Liewenserwaardung]] an Éisträich steet zur Zäit (2005) bei de Fraen 82,1 Joer a bei de Männer 76,4 Joer (am Verglach 1971: 75,7 Fraen an 73,3 Männer). D'[[Kannerstierflechkeet]] steet bei 0,45 %.
=== Sprooch ===
[[Däitsch]] ass d'Amts- a Mammesprooch vun ongeféier 98 % vun der éisträichescher Bevëlkerung. Et gëtt zwar keng ''éisträichesch Héichsprooch'', mä déi éisträichesch Variant vum
[[Houdäitsch]]e weist dach verschidden Ofwäichunge vun de Varianten, déi an aneren däitschsproochege Länner benotzt ginn. Dës sinn am [[Éisträichescht Wierderbuch|Éisträichesche Wierderbuch]] zesummegefaasst a stinn iwwer dem [[Duden]] als amtlecht Reegelwierk. Déi däitsch Sprooch gëtt villfach a Form vun engem vun de villen [[uewerdäitsch]]en [[Dialekt]]er geschwat, déi zu de Mondartfamille vum
* [[Alemannen|Alemanneschen]] (geschwat zu [[Vorarlberg]] souwéi dem Tirouler [[Ausserfern]]) a
* [[Bairesch]]e (geschwat an allen anere Bundeslänner) gehéieren. Siwe Milliounen Éisträicher schwätzen ee mëttel- oder südbaireschen Dialekt.
Donieft gi slawesch an aner Sprooche vun [[autochthon]]e Mannerheete geschwat. Déi al [[burgenlandkroatesch]], [[sloweenesch]] an [[ungaresch]] Deeler vun der Bevëlkerung an Éisträich hunn en Usproch op Schoulunterrecht an der Mammesprooch an op den Amtsweeër. Burgenlandkroatesch a Sloweenesch sinn zousätzlech Amtssproochen an de Verwaltungs- a Geriichtsbezierker vun der Steiermark, vum Burgenland a Kärnten mat kroatescher oder sloweenescher, respektiv gemëschter Bevëlkerung.
An de Gemengen [[Oberpullendorf]], [[Oberwart]], [[Rotenturm]] an [[Unterwart]] ass Ungaresch nieft Däitsch eng gläichberechtegt Amtssprooch.
Och déi al [[Roma]]-Bevëlkerung huet hir eege Sprooch.
Ausserdeem liewen 35.000 [[Jéiner|Jéinen]] an Éisträich, wouvun awer nëmmen nach 3.500 ëmmer op der Rull sinn. Si goufen an den 1960er Joren am Burgenland, am [[Mühlviertel]], am [[Waldviertel]], um [[Hausruck]], an den [[Doudeg Bierger|Doudege Bierger]], an de [[Seetaler Alpen]] a [[Fischbacher Alpen]] ugesidelt.
== Kultur ==
Éisträich ass international als grouss Kulturnatioun bekannt a bréngt seng grouss Traditioun an alle kulturelle Beräicher virun allem mat der Liewensweis vu sengen Awunner, der [[Architektur]] de Kuckeswäerte Plazen a sengem zum Ausdrock. Stéchwierder wéi ''Wiener Kaffeehauskultur'' a ''Kabarettszen'' si fir Éisträich geneesou typesch wéi de beléifte Wantersport, de Flair vu senge Stied a Begrëffer wéi ''Heuriger'' oder ''Festspiller''. Vill Bauwierker an Éisträich zielen zum [[UNESCO]] [[Weltierwen|Weltkulturierwen]]. Am Joer [[2003]] war [[Graz]] Kulturhaaptstad vun Europa. Fir d'Verbreedung vun der éisträichescher Kultur am Ausland ass d'[[Éisträichescht Kulturforum]] zoustänneg.
=== Perséinlechkeeten ===
[[Fichier:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|thumb|[[Wolfgang Amadeus Mozart]]]]
D'Länner vum fréieren Habsburgerräich hunn eng Rei Kënschtler aus alle kulturelle Beräicher ervirbruecht, virun allem an der [[Musek]]. Zu de berüümtste Komponiste vun hirer Zäit zielen ënner anerem de [[Wolfgang Amadeus Mozart]], de [[Joseph Haydn]], de [[Franz Schubert]], den [[Anton Bruckner]] an de [[Johann Straus (Papp)|Johann Strauss]], deen als ee Grënner vum [[Wiener Walzer]] gëllt. Dëser Traditioun sinn am Rayon vun der [[klassesch Musek|klassescher Musek]] och vill berüümten [[Dirigent]]e wéi [[Erich Kleiber]], [[Herbert von Karajan]], [[Karl Böhm]] oder [[Nikolaus Harnoncourt]] nogaangen.
Aus dem haitegen Éisträich hu Sänger wéi [[Peter Alexander]], Hans Hölzl alias [[Falco]] an [[Udo Jürgens]] an de leschte Joerzéngte geneesou eng international Bekanntheet erreecht wéi d'Museker [[Joe Zawinul]] an [[Friedrich Gulda]].
Zu de bekanntsten (al-)éisträichesche Schrëftsteller ziele [[Franz Grillparzer]], [[Joseph Roth]], [[Johann Nestroy]], [[Robert Musil]], [[Karl Kraus]], [[Friedrich Torberg]], [[Felix Mitterer]], [[Thomas Bernhard]] a [[Peter Handke]], wéi och d'[[Bertha von Suttner]] déi [[1905]] de Friddensnobelpräis krut, an d'[[Elfriede Jelinek]] (Literaturnobelpräis 2004). Zu de bekanntste Schrëftsteller vun den éisträichesche Volleksgruppen zielen [[Janko Ferk]], [[Gustav Janus]] a [[Florjan Lipus]], dee vum Peter Handke op Däitsch iwwersat gouf.
An de Sparte Film an Theater sinn ënner anerem [[Max Reinhardt]], [[Karl Farkas]], [[Curd Jürgens]], [[Maximilian Schell]], [[Romy Schneider]], [[Senta Berger]], [[Oskar Werner]], [[O. W. Fischer]], [[Otto Schenk]], [[Klaus Maria Brandauer]], [[Martin Kusej]] berüümt. Bekannt Filmregisseure ware respektiv sinn ë. a. [[Erich von Stroheim]], [[Billy Wilder]], [[Fritz Lang]], [[Josef von Sternberg]], [[Otto Preminger]], [[Robert Dornhelm]], [[Michael Haneke]], [[Ulrich Seidl]], [[Hans Weingartner]].
=== Film an Theater ===
D'éisträichescht Filmwiesen zielt ëm [[1900]] zu de weltwäit aktiivsten. Éisträichesch [[Stommfilm]]er goufe weltwäit exportéiert. D'Bedeitung vun der Filmindustrie, déi am Wuesstem war, huet allerdéngs nom [[Éischte Weltkrich]] ofgeholl, a koum zu engem absolutten Déifpunkt am [[Zweete Weltkrich]]. Duerno gouf haaptsächlech fir den éisträicheschen an däitschsproochege Maart produzéiert. An de spéiden [[1960]]er Jore koumen eng sëlleg [[Heimatfilm]]er op de Maart, wou Schauspiller wéi [[Peter Alexander]], [[Gunther Philipp]], [[Marika Rökk]] oder [[Hans Moser]] am ganze Land beléift waren. E wesentleche Regisseur, deem seng Carrière iwwer 50 Joer gedauert huet, war de [[Franz Antel]].
An den [[1980]]er-Jore sinn eng Partie Kultserie wéi ''[[Ein echter Wiener geht nicht unter]]'' oder ''[[Kottan ermittelt]]'' entstanen. Och Televisiounsshowe waren deemools beléift a Moderatore wéi [[Heinz Conrads]] waren Liblinge vun der Natioun. An den 1980er Jore gouf och de [[Karl Moik]] mat senger Sendung ''[[Musikantenstadl]]'' am ganzen däitschsproochege Raum bekannt.
An de leschte Joren huet sech ëmmer méi eng Zort ''Neien Éisträichesche Film'' entwéckelt. Meeschtens sinn et jonk a knapps bekannt Regisseuren a Schauspiller, déi kreativ Filmer mat dacks sozial- oder gesellschaftskriteschen Inhalt dréinen. International gëtt dëst ëmmer méi bekannt, a sou muncher konnt schonn e Filmpräis mat heem huelen. Verhale kann een op dësem Gebitt [[Michael Haneke]] (''[[Die Klavierspielerin]]'', ''[[Caché]]''), [[Ulrich Seidl]] (''[[Hundstage]]''), [[Barbara Albert]] (''[[Nordrand]]''), [[Michael Glawogger]] (''[[Slumming]]''), [[Jessica Hausner]] (''[[Hotel (Film)|Hotel]]''), [[Wolfgang Murnberger]] (''[[Silentium]]''), [[Paul Rosdy]], [[Stefan Ruzowitzky]] (''[[Anatomie (Film)|Anatomie]]'') oder [[Hans Weingartner]] (''[[Die fetten Jahre sind vorbei]]'').
De [[Stefan Ruzowitzky]] huet 2008 mat sengem Film [[Die Fälscher (Film)|Die Fälscher]] den [[Oscar]] fir de beschte friemsproochege Film gewonnen. Dat war och den éischten a bis elo eenzegen Auslandsoscar, deen an Éisträich gaangen ass.
E besonnesche kulturelle Stellewäert huet an Éisträich d'[[Kabarett]]-Zeen. Bekannt Kabarettiste sinn ënner anerem [[Lukas Resetarits]], [[Josef Hader]], [[Alfred Dorfer]], [[Roland Düringer]] an [[Alf Poier]].
==== Festspiller ====
* [[Bregenzer Festspiller]]
* [[Carinthesche Summer]]
* [[Opernfestspiller St. Margarethen]]
* [[Salzburger Festspiller]]
* [[Séifestspiller Mörbisch]]
* [[styriarte]]
* [[Tirouler Festspiller Erl]]
=== Literatur ===
{{Haaptartikel|Éisträichesch Literatur}}
=== Musek ===
[[Fichier:Bruckner erhaelt Diplom.png|thumb|Anton Bruckner]]
Éisträich ass virun allem fir seng grouss [[Komponist]]e vun de leschte Joerhonnerte bekannt. Besonnesch d'18. an d'19. Joerhonnert waren a musikalescher Hisiicht eng Epoch déi gepräägt huet, wéi sech ënner de Komponisten déi hei gewierkt hunn ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], [[Franz Schubert|Schubert]], [[Joseph Haydn]] uvm.) d'Stilrichtung vun der [[Wiener Klassik]] entwéckelt huet. [[Wien]] war deemools eng Haaptstad vun der Musek - besonnesch duerch den Haff vun de Regenten an der Dynastie vun den [[Habsburger]]. Wien deemools an der Musek en Numm hat, huet zu Wien Concerte ginn. Wärend d'Musek vun der Wiener Klassik meeschtens als Ënnerhalung an am Optrag vum Adel gespillt gouf, huet sech d'Musek am 19. Joerhonnert och fir d'Biergertum opgemaach. Do goufen d'Wierker vun der Strauss-Dynastie - wéi [[Johann Strauss (Papp)|Johann Strauss]]' ''[[Radetzkymarsch]]'' oder d'''Tritsch Tratsch Polka'' vu sengem [[Johann Strauss (Jong)|Jong]], déi gär op Baler wéi dem [[Wiener Opernball]] gespillt ginn - populär an hunn och haut nach nieft der Wiener Klassik eng wichteg Plaz. An der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert hunn och déi grouss [[Sinfonie|Sinfoniker]] [[Anton Bruckner]] a [[Johannes Brahms]] zu Wien gewierkt. Ëm d'Joerhonnertwenn gouf d'éisträichescht Musekliewe vu Komponiste wéi [[Gustav Mahler]] (Dirigent vun der Wiener Haffoper 1897-1907), [[Alexander von Zemlinsky]], [[Franz Schmidt]] a [[Joseph Marx]] markéiert. E bedeitenden Afloss op d'Musek vun der [[Moderne]] hunn d'Komponiste vun der Neier Wiener Schoul gehat, virun allem [[Arnold Schönberg]], [[Anton Webern]] an [[Alban Berg]].
=== Vollekskultur a Bräich ===
* [[Éisträichesche Volleksdanz]]
Traditionell gëtt [[Silvester]] um Hallefnuecht, nodeem d'Pummerin (Klack vum Stephansdoum) gelaud gouf, dat neit Joer mat engem [[Donauwalzer]] begréisst.
=== Éisträichesch Iesskultur ===
[[Fichier:Sachertorte DSC03027.JPG|thumb|[[Sachertorte]]]]
{{Méi Info 2|Éisträichesch Kichen|Wiener Kichen}}
Éisträich ass bekannt fir seng grouss Auswiel un traditionelle Platen a Mielspeisen. Zu de bekanntste Plate gehéiert de berüümte [[Wiener Schnitzel]], d'Tirouler Speckkniddelen, den [[Tafelspitz]], d'Kärntner Kasnudeln an all Zorte vu [[Kniddel]]en. Zu de berüümteste Séissegkeeten zielt virun allem d'[[Mozartkugel]], d'[[Sachertorte]], d'[[Linzertorte]], [[Salzburger Nockerln]] a verschidde Strudelvariatiounen.
=== Sport ===
==== Wantersport ====
==== Summersport ====
==== Veräinssport ====
==== International Sportveranstaltungen ====
=== Kuckeswäertes ===
== Infrastruktur ==
== Kuckt och ==
* [[Piz Buin]]
== Literatur ==
* Schubert, M. & S. Hamen, 2023. ''Ősterreich und Luxemburg im Dialog.'' [[Éditions Guy Binsfeld|éditions guy binsfeld]]. 239 S. ISBN 978-2-919822-04-1. [Am Impressum: Melitta Schubert, éisträichesch Ambassadrice zu Lëtzebuerg].
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* [http://www.austria.gv.at/ Websäit vun der éisträichescher Regierung]
* [https://web.archive.org/web/20050309000512/http://www.parlament.gv.at/portal/page?_pageid=607,78626&_dad=portal&_schema=PORTAL Websäit vum éisträichesche Parlament]
* [http://www.ostarrichi.org/ En Dictionnaire Éisträichesch-Däitsch]
{{Navigatioun Memberstaaten EU}}
{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Eistraich}}
[[Kategorie:Éisträich| ]]
[[Kategorie:Republicken]]
f145hpbjxgr75vwsk3gd4jet49j7gbf
Eschatologie
0
10233
2709757
2388868
2026-09-25T13:52:03Z
~2026-51736-53
73316
.
2709757
wikitext
text/x-wiki
D''''Eschatologie''' (v. gr. ''εσχατα'' - "déi lescht Saachen") ass eng [[Theologie|theologesch]] Disziplin déi sech mat de sougenannte ''leschte Saache'' beschäftegt. Dës lescht Saache sinn no [[Chrëschtentum|chrëschtlecher]] Opfaassung den [[Doud]], de jéngsten Dag, den [[Himmel (Relioun)|Himmel]] an d'[[Häll]]. Dës lescht Saache betreffe souwuel dat perséinlecht Liewensenn (''individuell Eschatologie'') wéi och d'Enn vum Universum (''universal Eschatologie'').
== Chrëschtlech Eschatologie ==
Fir d'Chrëschtentum ass d'Eschatologie vu grousser Bedeitung aus e puer Ursaachen. No chrëschtlecher Opfaassung:
* huet nämlech dat eschatologescht Zäitalter (''i. e.'' d'Gottesherrschaft) schonn ugefaangen, nämlech mat der ''Menschwerdung'' vu Gott (''cf.'' [[Jesus Christus]]). Dëst beschreift treffend d'Gläichnes vum Sauerdeeg (Mt 13,33). Och de [[Paulus]] schreift (z. B. Ph 3) vun der sougenannter eschatologescher Spannung, d. h. d'Räich Gottes ass deelweis elo schonn present awer nach net ganz.
* betrëfft s'all Mënsch, ob e gleeweg ass oder net ("[[Metaphysik|metaphysesche]] Selbstmord" (ech gleewen näischt, da geschitt mer och näischt) ass net méiglech)
* ass s'onauswäichlech; genee wéi den Universum en Ufank huet, sou huet en och en Enn.
Iwwer dat wat sech elo konkreet um Enn vun der Zäit z'erwaarden ass ka kaum eppes geneeës gesot ginn. A fréieren Zäite gouf et dofir ergräifend an erschreckend Duerstellungen, déi sech op déi [[Apokalyps|apokalyptesch Literatur]] baséiert hunn. Haut versteet een dës Erzielungen net méi als Virausreportage iwwer dat wat soll kommen. Wichteg sinn awer ëmmer nach verschidde [[Bibel|biblesch Texter]], z. B. den Text iwwer d'jéngst Geriicht (Mt 25), dat op e perséinlecht Begéine vu Gott hiweist, an déi sougenannt Séilegpreisungen aus der Biergpriedegt (Mt 5), déi vun enger Aart Belounung am Räich Gottes schwätzen, fir Saachen déi op der Welt geschitt sinn.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Eschatology|Eschatologie}}
[[Kategorie:Theologie]]
0so6xtkjpivv2tglcyunzuoxi8jll5c
FC Swift Hesper
0
17806
2709773
2704436
2026-09-25T14:08:21Z
Mobby 12
60927
/* Europäesch Kompetitiounen */
2709773
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Foussballclub
| Numm = Swift Hesper
| Logo = [[Fichier:Swift hesper emblem07.png|120px|Swift Hesper]]
| Offiziellen Numm = Football Club Swift Hesper
| Spëtznumm =
| Grënnung = [[2. Juli]] [[1916]]
| Veräinsfaarwen = Rout-Wäiss
| Opgeléist =
| Stadion = [[Stade Alphonse Theis]]
| Plazen = 4 100
| President = [[Fernand Laroche]]
| Trainer = Serge Wolff
| Aktuelle Championnat = National
| Saison = [[BGL Ligue 2025/26|2025/26]]
| Positioun = 12. Plaz
| Websäit = {{fr}} [https://www.swifthesper.lu/home www.swifthesper.lu]
| pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=|
leftarm1=FF0000|body1=FF0000|rightarm1=FF0000|shorts1=FFFFFF|socks1=FF0000|
pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|
leftarm2=0000FF|body2=0000FF|rightarm2=0000FF|shorts2=FFFFFF|socks2=0000FF|
}}
Den '''FC Swift Hesper''' (offiziell ''F.C. Swift Hesperange'') ass e lëtzebuergesche Foussballclub vun [[Hesper]]. E besteet zanter dem [[2. Juli]] [[1916]]. D'Veräinsfaarwe si [[rout]] a [[wäiss]].
1984/85 war en Tournant<ref>Mëtt der 70er bis an d'Hallschent vun den 80er Joren "houng" de Swift reegelrecht tëscht den Divisiounen. Opstig an d'Éierepromotioun: 1976, 1978, 1981, 1983; Ofstig an d'éischt Divisioun: 1977, 1980 an 1982.</ref> an der Veräinsgeschicht vun Hesper. D'éischt Seniorsekipp ass no zwou Saisonen an der [[Foussball Éierepromotioun|Éierepromotioun]] an d'[[Foussball Nationaldivisioun|Nationaldivisioun]] geklomm a konnt sech do bis 1991/92 behaapten.
1993/94 gléckt den Hesper zwar de Retour an d'iewescht Spillklass, dofir si se an den zwou Saisonen drop dunn awer direkt zweemol hannereneen, bis an d'éischt Divisioun, zeréckgefall. De Veräin erkritt sech séier a klëmmt 1996/97 an d'Éierepromotioun. Zanter der Saison 2001/02 ginn zu Hesper nees Nationaldivisiounsmatcher gespillt.
De gréisste Succès vum Swift war d'Victoire géint d'[[AS Déifferdeng]] (3-3 n.V. 7-1) an der Finall vun der [[Coupe de Luxembourg (Foussball)|Coupe de Luxembourg]] 1989/1990.
D'éischt Ekipp spillt hir Matcher am [[Stade Alphonse Theis]] zu Hesper. De Stade huet Plaz fir 4 100 Spectateuren. Dovu si 600 Sëtzplazen op der Tribün an 3 500 Stéiplazen op de Gradinsën a laanscht d'Clôture. Aner Terrainë sinn den alen ''Terrain um Holleschbierg'' an en drëtt, méi klengt Spillfeld mat syntheeteschem Wues.
== Nationale Palmarès ==
'''[[Coupe de Luxembourg (Foussball)|Coupe de Luxembourg]]''':
* '''Gewënner''' (1x): 1990
== Europäesch Kompetitiounen ==
{| class="wikitable"
! Saison
! Kompetitioun
! Ronn
! Land
! Club
! Resultat
|-
|1990/91
|[[Europapokal vun de Pokalgewënner (Foussball)|EP Pokalgewënner]]
|VR
|[[Fichier:Flag of Poland (bordered).svg|20px]]
|[[Legia Warschau]]
|0-3, 0-3
|-
|}
{{small|VR: Virronn}}
<div style="clear:both;"></div>
{{Foussball Éierepromotioun}}
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Foussballclibb|Hesper]]
[[Kategorie:Gemeng Hesper]]
e1zmtrr8qlmce5ej85dlhz5872lrcou
Häerz
0
20951
2709847
2504627
2026-09-26T10:15:19Z
Mobby 12
60927
k
2709847
wikitext
text/x-wiki
[[Fichier:Heart numlabels.svg|thumb|Beschreiwung vum Häerz:<br>1. Rietse Virhaff (Atrium)<br>2. Lénkse Virhaff (Atrium)<br>3. Iewescht [[Huelveen|Veen]]<br>4. Haaptschlagoder (Aorta)<br>5. Longeschlagoder<br>6. Longeveen<br>7. Mitralklapp<br>8. Aortaklapp<br>9. Lénks Kummer (Ventricule)<br>10. Riets Kummer (Ventricule)<br>11. Ënnescht Huelbeen<br>12. Trikuspidalklapp<br>13. Pulmonalklapp]]
[[Fichier:CG Heart.gif|thumb|Computeranimatioun vum Häerz, dat schléit ouni Blutt ze transportéieren.]]
D''''Häerz''' ([[Latäin|lat.]]: ''cor'') ass en [[Organ]], dat zesumme mat de [[Bluttgefäässer]] de [[Bluttkreeslaf]]system vun héijere [[Liewewiesen]] bilt. Mat all Häerzschlag pompelt d'Häerz [[Blutt]] duerch de Kierper a versuergt esou déi aner Organer an d'[[Geweebe (Biologie)|Geweebe]] mat liewesnoutwennegem [[Sauerstoff]] an Närstoffer.
== Opbau a Funktioun ==
D'Häerz ass en huele [[Muskel]]. Et gëtt vun enger Wand an zwou Hallschente gedeelt. All Hallschent huet e Virhaff (''atrium'') an eng Kummer (''ventriculus''). Déi lénks Kummer pompelt sauerstoffräicht Blutt duerch d'[[Schlagoder|Haaptschlagoder]] (och nach Aorta genannt) an de Kierperkreeslaf. Déi éischt Ofzweigunge vun der Aorta sinn d'Häerzkranzgefäässer (Koronararterien). Si verlafen direkt iwwer den Häerzmuskel a versuergen d'Häerz selwer mat Sauerstoff an Närstoffer.
Nodeems d'Blutt de Sauerstoff am Kierper ofginn huet, fléisst dat elo sauerstoffaarmt Blutt zeréck an d'Häerz, méi genee gesot an de rietse Virhaff, a vun do un a déi riets Kummer. Vun do aus gëtt dat sauerstoffaarmt Blutt iwwer d'Longeschlagoder an de Longekreeslaf gepompelt. An der Long gëtt d'Blutt de [[Kuelendioxid]] of an hëlt frësche Sauerstoff op. Dat sauerstoffräicht Blutt fléisst duerno iwwer d'Longevenen zeréck an d'Häerz - elo awer an déi lénks Hallschent vum Häerz. Vun do aus gëtt et erëm zeréck an de Kierper gepompelt.
Tëscht dem rietse Virhaff an der rietser Kummer, dem lénkse Virhaff an der lénkse Kummer, an um Ofgank vun de Schlagodere ginn et véier Häerzklappen (Trikuspidalklapp, Mitralklapp, Pulmonalklapp, Aortenklapp). Si stellen sécher, datt d'Blutt an déi richteg Richtung fléisst. Wann d'Blutt an déi falsch Richtung géint déi Klappen dréckt, ginn déi Klappen zou. Wann d'Blutt aus der anerer - der richteger - Richtung op d'Klappen dréckt, da gi se op an d'Blutt kann derduerchfléissen.
D'Muskulatur vum Häerz besteet aus speziellen Zellen, den Häerzmuskelzellen, déi sech ryhtmesch zesummenzéien. En elektresche Leitungssystem suergt dofir, datt d'Häerz schléit. Den Impuls fir den Häerzschlag entsteet am sougenannten Sinusknuet, enger Grupp Zellen an der Wand vum rieste Virhaff. Speziell Nervenbunne leeden déi elektresch Signaler bei d'Muskelzellen an de Virhäff an an de Kummere weider a ginn esou den Takt fir den Häerzschlag vir.
== D'Häerz beim Mënsch ==
Beim erwuessene Mënsch schléit d'Häerz am rouegen Zoustand ongeféier 60 bis 80 Mol pro Minutt; bei kierperlecher Ustrengung méi séier. Domat fléisst och d'Blutt méi séier duerch de Kierper an et ka pro Minutt méi Sauerstoff ophuelen an dann d'Zellen am Kierper domat versuergen. Am Schnëtt schléit d'Häerz vum Mënsch 100.000 mol den Dag.
D'Häerz ass ongeféier esou grouss wéi d'Fauscht vum jeeweilege Mënsch a weit ongeféier 300 Gramm, a bis zu 500 Gramm bei Persounen, déi vill Ausdauersport maachen. Et läit geschützt an der Mëtt vum [[Broschtkuerf]], liicht lénks hannert dem [[Broschtbeen]]. Bei de meeschte Mënsche fillt een den Häerzschlag, wann een d'Hand op de Broschtkuerf leet.
== Quellen ==
* gesundheitsinformation.de: [https://www.gesundheitsinformation.de/wie-funktioniert-das-herz.html ''Wie funktionniert das Herz?'']
* coeuretavc.ca: [https://www.coeuretavc.ca/maladies-du-coeur/qu-est-ce-que-les-maladies-du-coeur/comment-fonctionne-le-coeur ''Comment fonctionne le cœur'']
== Kuckt och ==
* [[Bols]]
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{DEFAULTSORT:Haerz}}
[[Kategorie:Kardiologie]]
[[Kategorie:Organer]]
[[Kategorie:Bluttkreeslaf]]
b38bcnwfdo1q33j73yvqp69nhvq2c9d
Schabloun:Infobox Televisiounsserie
10
21742
2709821
2493157
2026-09-25T16:16:58Z
Mobby 12
60927
k
2709821
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| aboveclass = fn org
| abovestyle =
| title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| titlestyle = background-color: #998855;
| headerstyle = background-color: #999955;
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Plakat|}}}|{{wikidata|property|raw|P154}}}}|maxsize=250px|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}}
| header1 = Serie
| label2 = Produktiounsland
| data2 = {{If empty|{{{Produktiounsland|}}}|{{wikidata|properties|linked|P495|sep=<br>}}}}
| label3 = Produktiounsjoer
| data3 = {{If empty|{{{Produktiounsjoer|}}}|{{wikidata|property|linked|P2754}}}}
| label4 = Première
| data4 = {{If empty|{{{Première|}}}|{{wikidata|property|linked|P577}}}}
| label5 = Dauer
| data5 = {{If empty|{{{Dauer|}}}|{{wikidata|property|linked|P2047}}}}
| label6 = Faarf
| data6 = {{If empty|{{{Faarf|}}}|{{wikidata|properties|linked|P462|sep=<br>}}}}
| label7 =
| data7 = {{{Faarftechnik|}}}
| label8 = Format
| data8 = {{If empty|{{{Format|}}}|{{wikidata|property|linked|P2061}}}}
|label9 = Filmformat
|data9 = {{If empty|{{{Filmformat|}}}|{{wikidata|property|linked|P3803}}}}
| label10 = Originalsprooch
| data10 = {{If empty|{{{Originalsprooch|}}}|{{wikidata|properties|linked|P364}}}}
| label11 = Follgen
| data11 = {{{Follgen|}}}
| label12 = Éischt Folleg
| data12 = {{{Éischt Folleg|}}}
| label13 = Staffelen
| data13 = {{If empty|{{{Staffelen|}}}|{{wikidata|properties|linked|P2437}}}}
| label14 = Eischt Staffel
| data14 = {{{Éischt Staffel|}}}
| label15 = Episoden
| data15 = {{If empty|{{{Episoden|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1113}}}}
| header20 = Ekipp
| label21 = Iddi
| data21 = {{{Iddi|}}}
| label22 = Regie
| data22 = {{If empty|{{{Regie|}}}|{{wikidata|properties|linked|P57|sep=<br>}}}}
| label23 = Dréibuch
| data23 = {{If empty|{{{Dréibuch|}}}|{{wikidata|properties|linked|P58|sep=<br>}}}}
| label24 = Fotografie
| data24 = {{If empty|{{{Fotografie|}}}|{{wikidata|properties|linked|P344|sep=<br>}}}}
| label25 = Musek
| data25 = {{If empty|{{{Musek|}}}|{{wikidata|properties|linked|P86|sep=<br>}}}}
| label26 = Schnëtt
| data26 = {{If empty|{{{Schnëtt|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1040|sep=<br>}}}}
| label27 = Dekoren
| data27 = {{{Dekoren|}}}
| label28 = Costumedesign
| data28 = {{If empty|{{{Costumedesign|}}}|{{wikidata|properties|linked|P2515|sep=<br>}}}}
| label29 = Produzent
| data29 = {{If empty|{{{Produzent|}}}|{{wikidata|properties|linked|P162|sep=<br>}}}}
| label30 = Produktiouns-<br>gesellschaft
| data30 = {{If empty|{{{Produktiounsgesellschaft|}}}|{{wikidata|properties|linked|P272|sep=<br>}}}}
| label31 = Distributioun
| data31 = {{If empty|{{{Distributioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P750}}}}
| header40 = Schauspiller
| label41 =
| data41 = {{If empty|{{{Haaptacteuren|}}}|{{wikidata|properties|linked|P161|sep=<br>}}}}
}}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude>
rj06wn0y8grie515idj218khx5ai31r
2709822
2709821
2026-09-25T16:17:39Z
Mobby 12
60927
Test
2709822
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| aboveclass = fn org
| abovestyle =
| title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| titlestyle = background-color: #998855;
| headerstyle = background-color: #999955;
| logo image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Plakat|}}}|{{wikidata|property|raw|P154}}}}|maxsize=250px|alt={{{image_alt|}}}}}
| image = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}}
| header1 = Serie
| label2 = Produktiounsland
| data2 = {{If empty|{{{Produktiounsland|}}}|{{wikidata|properties|linked|P495|sep=<br>}}}}
| label3 = Produktiounsjoer
| data3 = {{If empty|{{{Produktiounsjoer|}}}|{{wikidata|property|linked|P2754}}}}
| label4 = Première
| data4 = {{If empty|{{{Première|}}}|{{wikidata|property|linked|P577}}}}
| label5 = Dauer
| data5 = {{If empty|{{{Dauer|}}}|{{wikidata|property|linked|P2047}}}}
| label6 = Faarf
| data6 = {{If empty|{{{Faarf|}}}|{{wikidata|properties|linked|P462|sep=<br>}}}}
| label7 =
| data7 = {{{Faarftechnik|}}}
| label8 = Format
| data8 = {{If empty|{{{Format|}}}|{{wikidata|property|linked|P2061}}}}
|label9 = Filmformat
|data9 = {{If empty|{{{Filmformat|}}}|{{wikidata|property|linked|P3803}}}}
| label10 = Originalsprooch
| data10 = {{If empty|{{{Originalsprooch|}}}|{{wikidata|properties|linked|P364}}}}
| label11 = Follgen
| data11 = {{{Follgen|}}}
| label12 = Éischt Folleg
| data12 = {{{Éischt Folleg|}}}
| label13 = Staffelen
| data13 = {{If empty|{{{Staffelen|}}}|{{wikidata|properties|linked|P2437}}}}
| label14 = Eischt Staffel
| data14 = {{{Éischt Staffel|}}}
| label15 = Episoden
| data15 = {{If empty|{{{Episoden|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1113}}}}
| header20 = Ekipp
| label21 = Iddi
| data21 = {{{Iddi|}}}
| label22 = Regie
| data22 = {{If empty|{{{Regie|}}}|{{wikidata|properties|linked|P57|sep=<br>}}}}
| label23 = Dréibuch
| data23 = {{If empty|{{{Dréibuch|}}}|{{wikidata|properties|linked|P58|sep=<br>}}}}
| label24 = Fotografie
| data24 = {{If empty|{{{Fotografie|}}}|{{wikidata|properties|linked|P344|sep=<br>}}}}
| label25 = Musek
| data25 = {{If empty|{{{Musek|}}}|{{wikidata|properties|linked|P86|sep=<br>}}}}
| label26 = Schnëtt
| data26 = {{If empty|{{{Schnëtt|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1040|sep=<br>}}}}
| label27 = Dekoren
| data27 = {{{Dekoren|}}}
| label28 = Costumedesign
| data28 = {{If empty|{{{Costumedesign|}}}|{{wikidata|properties|linked|P2515|sep=<br>}}}}
| label29 = Produzent
| data29 = {{If empty|{{{Produzent|}}}|{{wikidata|properties|linked|P162|sep=<br>}}}}
| label30 = Produktiouns-<br>gesellschaft
| data30 = {{If empty|{{{Produktiounsgesellschaft|}}}|{{wikidata|properties|linked|P272|sep=<br>}}}}
| label31 = Distributioun
| data31 = {{If empty|{{{Distributioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P750}}}}
| header40 = Schauspiller
| label41 =
| data41 = {{If empty|{{{Haaptacteuren|}}}|{{wikidata|properties|linked|P161|sep=<br>}}}}
}}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude>
2q2pcny2ohoq4g4tj5qnpr2awtoxqo4
2709823
2709822
2026-09-25T16:17:53Z
Mobby 12
60927
Ännerung [[Special:Diff/2709822|2709822]] vum [[Special:Contributions/Mobby 12|Mobby 12]] ([[User talk:Mobby 12|Diskussioun]]) réckgängeg gemaach
2709823
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| bodyclass = vcard
| aboveclass = fn org
| abovestyle =
| title = {{If empty|{{{Numm|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
| titlestyle = background-color: #998855;
| headerstyle = background-color: #999955;
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{If empty|{{{Plakat|}}}|{{wikidata|property|raw|P154}}}}|maxsize=250px|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption = {{If empty|{{#if:{{{Bild|}}}|{{{Bildtext|}}}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}|{{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}}
| header1 = Serie
| label2 = Produktiounsland
| data2 = {{If empty|{{{Produktiounsland|}}}|{{wikidata|properties|linked|P495|sep=<br>}}}}
| label3 = Produktiounsjoer
| data3 = {{If empty|{{{Produktiounsjoer|}}}|{{wikidata|property|linked|P2754}}}}
| label4 = Première
| data4 = {{If empty|{{{Première|}}}|{{wikidata|property|linked|P577}}}}
| label5 = Dauer
| data5 = {{If empty|{{{Dauer|}}}|{{wikidata|property|linked|P2047}}}}
| label6 = Faarf
| data6 = {{If empty|{{{Faarf|}}}|{{wikidata|properties|linked|P462|sep=<br>}}}}
| label7 =
| data7 = {{{Faarftechnik|}}}
| label8 = Format
| data8 = {{If empty|{{{Format|}}}|{{wikidata|property|linked|P2061}}}}
|label9 = Filmformat
|data9 = {{If empty|{{{Filmformat|}}}|{{wikidata|property|linked|P3803}}}}
| label10 = Originalsprooch
| data10 = {{If empty|{{{Originalsprooch|}}}|{{wikidata|properties|linked|P364}}}}
| label11 = Follgen
| data11 = {{{Follgen|}}}
| label12 = Éischt Folleg
| data12 = {{{Éischt Folleg|}}}
| label13 = Staffelen
| data13 = {{If empty|{{{Staffelen|}}}|{{wikidata|properties|linked|P2437}}}}
| label14 = Eischt Staffel
| data14 = {{{Éischt Staffel|}}}
| label15 = Episoden
| data15 = {{If empty|{{{Episoden|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1113}}}}
| header20 = Ekipp
| label21 = Iddi
| data21 = {{{Iddi|}}}
| label22 = Regie
| data22 = {{If empty|{{{Regie|}}}|{{wikidata|properties|linked|P57|sep=<br>}}}}
| label23 = Dréibuch
| data23 = {{If empty|{{{Dréibuch|}}}|{{wikidata|properties|linked|P58|sep=<br>}}}}
| label24 = Fotografie
| data24 = {{If empty|{{{Fotografie|}}}|{{wikidata|properties|linked|P344|sep=<br>}}}}
| label25 = Musek
| data25 = {{If empty|{{{Musek|}}}|{{wikidata|properties|linked|P86|sep=<br>}}}}
| label26 = Schnëtt
| data26 = {{If empty|{{{Schnëtt|}}}|{{wikidata|properties|linked|P1040|sep=<br>}}}}
| label27 = Dekoren
| data27 = {{{Dekoren|}}}
| label28 = Costumedesign
| data28 = {{If empty|{{{Costumedesign|}}}|{{wikidata|properties|linked|P2515|sep=<br>}}}}
| label29 = Produzent
| data29 = {{If empty|{{{Produzent|}}}|{{wikidata|properties|linked|P162|sep=<br>}}}}
| label30 = Produktiouns-<br>gesellschaft
| data30 = {{If empty|{{{Produktiounsgesellschaft|}}}|{{wikidata|properties|linked|P272|sep=<br>}}}}
| label31 = Distributioun
| data31 = {{If empty|{{{Distributioun|}}}|{{wikidata|properties|linked|P750}}}}
| header40 = Schauspiller
| label41 =
| data41 = {{If empty|{{{Haaptacteuren|}}}|{{wikidata|properties|linked|P161|sep=<br>}}}}
}}<noinclude>{{Dokumentatioun}}</noinclude>
rj06wn0y8grie515idj218khx5ai31r
Schabloun:Navigatioun Regierungen zu Lëtzebuerg
10
22464
2709854
2483943
2026-09-26T10:22:57Z
Mobby 12
60927
k
2709854
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
|name= Navigatioun Regierungen zu Lëtzebuerg
|listclass = hlist
|state=open
|BILD=[[Fichier:Flag of Luxembourg.svg|border|50px|Lëtzebuerger Fändel]]
|title=[[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] Regierunge vun [[1848]] bis haut
|list1=
*<small>1848–1848</small> [[Regierung de la Fontaine|de la Fontaine]]
*<small>1848–1853</small> [[Regierung Willmar|Willmar]]
*<small>1853–1860</small> [[Regierung Simons|Simons]]
*<small>1860–1867</small> [[Regierung de Tornaco|de Tornaco]]
*<small>1867–1874</small> [[Regierung Servais|Servais]]
*<small>1874–1885</small> [[Regierung de Blochausen|de Blochausen]]
*<small>1885–1888</small> [[Regierung Thilges|Thilges]]
*<small>1888–1915</small> [[Regierung Eyschen|Eyschen]]
*<small>1915–1915</small> [[Regierung Mongenast|Mongenast]]
*<small>1915–1916</small> [[Regierung Loutsch|Loutsch]]
*<small>1916–1917</small> [[Regierung Thorn|Thorn]]
*<small>1917–1918</small> [[Regierung Kauffman|Kauffman]]
*<small>1918–1925</small> [[Regierung Reuter|Reuter]]
*<small>1925–1926</small> [[Regierung Prüm|Prüm]]
*<small>1926–1937</small> [[Regierung Bech|Bech]]
*<small>1937–1940</small> [[Regierung Dupong-Krier|Dupong-Krier]]
*<small>1940–1944</small> [[Lëtzebuerger Exilregierung|Exilregierung]]
*<small>1944–1945</small> [[Regierung vun der Befreiung|vun der Befreiung]]
*<small>1945–1947</small> [[Regierung vun der Nationaler Unioun|National Unioun]]
*<small>1947–1951</small> [[Regierung Dupong-Schaus|Dupong-Schaus]]
*<small>1951–1953</small> [[Regierung Dupong-Schaus-Bodson|Dupong-Schaus-Bodson]]
*<small>1953–1958</small> [[Regierung Bech-Bodson|Bech-Bodson]]
*<small>19581959</small> [[Regierung Frieden|Frieden]]
*<small>1959–1964</small> [[Regierung Werner-Schaus I|Werner-Schaus I]]
*<small>1964–1969</small> [[Regierung Werner-Cravatte|Werner-Cravatte]]
*<small>1969–1974</small> [[Regierung Werner-Schaus II|Werner-Schaus II]]
*<small>1974–1979</small> [[Regierung Thorn-Vouel-Berg|Thorn-Vouel-Berg]]
*<small>1979–1984</small> [[Regierung Werner-Thorn-Flesch|Werner-Thorn-Flesch]]
*<small>1984–1989</small> [[Regierung Santer-Poos I|Santer-Poos I ]]
*<small>1989–1994</small> [[Regierung Santer-Poos II |Santer-Poos II ]]
*<small>1994–1995</small> [[Regierung Santer-Poos III|Santer-Poos III]]
*<small>1995–1999</small> [[Regierung Juncker-Poos|Juncker-Poos]]
*<small>1999–2004</small> [[Regierung Juncker-Polfer|Juncker-Polfer]]
*<small>2004–2009</small> [[Regierung Juncker-Asselborn I|Juncker-Asselborn I]]
*<small>2009–2013</small> [[Regierung Juncker-Asselborn II|Juncker-Asselborn II]]
*<small>2013–2018</small> [[Regierung Bettel-Schneider|Bettel-Schneider]]
*<small>2018–2023</small> [[Regierung Bettel-Lenert-Bausch|Bettel-Schneider/Kersch/Lenert-Braz/Bausch]]
*<small>2023– </small> [[Regierung Frieden-Bettel|Frieden-Bettel]]
}}
<noinclude>
[[Kategorie:Navigatiounsläischten:Politik|Regierungen Letzebuerg]]
</noinclude>
oh852r65g9399ezrk293dwmb9mvu19u
2709855
2709854
2026-09-26T10:23:26Z
Mobby 12
60927
2709855
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
|name= Navigatioun Regierungen zu Lëtzebuerg
|listclass = hlist
|state=open
|BILD=[[Fichier:Flag of Luxembourg.svg|border|50px|Lëtzebuerger Fändel]]
|title=[[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] Regierunge vun [[1848]] bis haut
|list1=
*<small>1848–1848</small> [[Regierung de la Fontaine|de la Fontaine]]
*<small>1848–1853</small> [[Regierung Willmar|Willmar]]
*<small>1853–1860</small> [[Regierung Simons|Simons]]
*<small>1860–1867</small> [[Regierung de Tornaco|de Tornaco]]
*<small>1867–1874</small> [[Regierung Servais|Servais]]
*<small>1874–1885</small> [[Regierung de Blochausen|de Blochausen]]
*<small>1885–1888</small> [[Regierung Thilges|Thilges]]
*<small>1888–1915</small> [[Regierung Eyschen|Eyschen]]
*<small>1915–1915</small> [[Regierung Mongenast|Mongenast]]
*<small>1915–1916</small> [[Regierung Loutsch|Loutsch]]
*<small>1916–1917</small> [[Regierung Thorn|Thorn]]
*<small>1917–1918</small> [[Regierung Kauffman|Kauffman]]
*<small>1918–1925</small> [[Regierung Reuter|Reuter]]
*<small>1925–1926</small> [[Regierung Prüm|Prüm]]
*<small>1926–1937</small> [[Regierung Bech|Bech]]
*<small>1937–1940</small> [[Regierung Dupong-Krier|Dupong-Krier]]
*<small>1940–1944</small> [[Lëtzebuerger Exilregierung|Exilregierung]]
*<small>1944–1945</small> [[Regierung vun der Befreiung|vun der Befreiung]]
*<small>1945–1947</small> [[Regierung vun der Nationaler Unioun|National Unioun]]
*<small>1947–1951</small> [[Regierung Dupong-Schaus|Dupong-Schaus]]
*<small>1951–1953</small> [[Regierung Dupong-Schaus-Bodson|Dupong-Schaus-Bodson]]
*<small>1953–1958</small> [[Regierung Bech-Bodson|Bech-Bodson]]
*<small>19581959</small> [[Regierung Frieden|Frieden]]
*<small>1959–1964</small> [[Regierung Werner-Schaus I|Werner-Schaus I]]
*<small>1964–1969</small> [[Regierung Werner-Cravatte|Werner-Cravatte]]
*<small>1969–1974</small> [[Regierung Werner-Schaus II|Werner-Schaus II]]
*<small>1974–1979</small> [[Regierung Thorn-Vouel-Berg|Thorn-Vouel-Berg]]
*<small>1979–1984</small> [[Regierung Werner-Thorn-Flesch|Werner-Thorn-Flesch]]
*<small>1984–1989</small> [[Regierung Santer-Poos I|Santer-Poos I ]]
*<small>1989–1994</small> [[Regierung Santer-Poos II |Santer-Poos II ]]
*<small>1994–1995</small> [[Regierung Santer-Poos III|Santer-Poos III]]
*<small>1995–1999</small> [[Regierung Juncker-Poos|Juncker-Poos]]
*<small>1999–2004</small> [[Regierung Juncker-Polfer|Juncker-Polfer]]
*<small>2004–2009</small> [[Regierung Juncker-Asselborn I|Juncker-Asselborn I]]
*<small>2009–2013</small> [[Regierung Juncker-Asselborn II|Juncker-Asselborn II]]
*<small>2013–2018</small> [[Regierung Bettel-Schneider|Bettel-Schneider]]
*<small>2018–2023</small> [[Regierung Bettel-Lenert-Bausch|Bettel-Schneider/Kersch/Lenert-Braz/Bausch]]
*<small>2023– </small> [[Regierung Frieden-Bettel|Frieden-Bettel]]
}}<noinclude>
[[Kategorie:Navigatiounsläischten:Politik|Regierungen Letzebuerg]]
</noinclude>
9bh0oq94ki7elkeyfpy1c8oq8xxcp7l
2709856
2709855
2026-09-26T10:24:19Z
Mobby 12
60927
k
2709856
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
|name= Navigatioun Regierungen zu Lëtzebuerg
|listclass = hlist
|state=open
|image=[[Fichier:Flag of Luxembourg.svg|border|50px|Lëtzebuerger Fändel]]
|title=[[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] Regierunge vun [[1848]] bis haut
|list1=
*<small>1848–1848</small> [[Regierung de la Fontaine|de la Fontaine]]
*<small>1848–1853</small> [[Regierung Willmar|Willmar]]
*<small>1853–1860</small> [[Regierung Simons|Simons]]
*<small>1860–1867</small> [[Regierung de Tornaco|de Tornaco]]
*<small>1867–1874</small> [[Regierung Servais|Servais]]
*<small>1874–1885</small> [[Regierung de Blochausen|de Blochausen]]
*<small>1885–1888</small> [[Regierung Thilges|Thilges]]
*<small>1888–1915</small> [[Regierung Eyschen|Eyschen]]
*<small>1915–1915</small> [[Regierung Mongenast|Mongenast]]
*<small>1915–1916</small> [[Regierung Loutsch|Loutsch]]
*<small>1916–1917</small> [[Regierung Thorn|Thorn]]
*<small>1917–1918</small> [[Regierung Kauffman|Kauffman]]
*<small>1918–1925</small> [[Regierung Reuter|Reuter]]
*<small>1925–1926</small> [[Regierung Prüm|Prüm]]
*<small>1926–1937</small> [[Regierung Bech|Bech]]
*<small>1937–1940</small> [[Regierung Dupong-Krier|Dupong-Krier]]
*<small>1940–1944</small> [[Lëtzebuerger Exilregierung|Exilregierung]]
*<small>1944–1945</small> [[Regierung vun der Befreiung|vun der Befreiung]]
*<small>1945–1947</small> [[Regierung vun der Nationaler Unioun|National Unioun]]
*<small>1947–1951</small> [[Regierung Dupong-Schaus|Dupong-Schaus]]
*<small>1951–1953</small> [[Regierung Dupong-Schaus-Bodson|Dupong-Schaus-Bodson]]
*<small>1953–1958</small> [[Regierung Bech-Bodson|Bech-Bodson]]
*<small>19581959</small> [[Regierung Frieden|Frieden]]
*<small>1959–1964</small> [[Regierung Werner-Schaus I|Werner-Schaus I]]
*<small>1964–1969</small> [[Regierung Werner-Cravatte|Werner-Cravatte]]
*<small>1969–1974</small> [[Regierung Werner-Schaus II|Werner-Schaus II]]
*<small>1974–1979</small> [[Regierung Thorn-Vouel-Berg|Thorn-Vouel-Berg]]
*<small>1979–1984</small> [[Regierung Werner-Thorn-Flesch|Werner-Thorn-Flesch]]
*<small>1984–1989</small> [[Regierung Santer-Poos I|Santer-Poos I ]]
*<small>1989–1994</small> [[Regierung Santer-Poos II |Santer-Poos II ]]
*<small>1994–1995</small> [[Regierung Santer-Poos III|Santer-Poos III]]
*<small>1995–1999</small> [[Regierung Juncker-Poos|Juncker-Poos]]
*<small>1999–2004</small> [[Regierung Juncker-Polfer|Juncker-Polfer]]
*<small>2004–2009</small> [[Regierung Juncker-Asselborn I|Juncker-Asselborn I]]
*<small>2009–2013</small> [[Regierung Juncker-Asselborn II|Juncker-Asselborn II]]
*<small>2013–2018</small> [[Regierung Bettel-Schneider|Bettel-Schneider]]
*<small>2018–2023</small> [[Regierung Bettel-Lenert-Bausch|Bettel-Schneider/Kersch/Lenert-Braz/Bausch]]
*<small>2023–</small> [[Regierung Frieden-Bettel|Frieden-Bettel]]
}}<noinclude>
[[Kategorie:Navigatiounsläischten:Politik|Regierungen Letzebuerg]]
</noinclude>
5yzxg7iqtkaqx616lrfl7dyfhhf1m8l
Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz
14
41549
2709785
2618367
2026-09-25T14:22:54Z
Volvox
4050
2709785
wikitext
text/x-wiki
{{KategorieSpezial|[[Verbandsgemeng]]en a [[Rheinland-Pfalz]]}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen an Däitschland|Rheinland-Pfalz]]
[[Kategorie:Rheinland-Pfalz]]
gj54je0nqajd5ydrycsl8rgomrwuvsp
Haaptsäit/WDS-Spënnchen
0
45363
2709765
2709741
2026-09-25T14:00:12Z
Mobby 12
60927
/* Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn… */
2709765
wikitext
text/x-wiki
{|
|bgcolor=#FFFFEE|
<br>'''Dat hei ass d'Reserv vun neie Sätz a Biller fir an d'[[Haaptsäit/WDS|Wousst Dir schonn…]]-Rubrik''', déi duerch d'[[Schabloun:WDS no Joer]] aus der Lëscht vu momentan 2 x 365 Sätz a Biller dohigesat ginn.
Wann der hei nach eng Kéier 365 neier zesummekomm sinn, kënnen déi da [[Schabloun:WDS no Joer/Joer x|mat hinnen an e Roulement kommen]].
Wann Dir deemno Iddie fir weider Verweiser op Artikelen (oder kuriéis Detailer dodran) hutt, da sëtzt se wgl. hei ënnendrënner derbäi. Logescherweis musse se sech op Saachen/Aussoe bezéien, déi an engem verlinkten Artikel stinn oder erkläert ginn.
|}
----
== Wousst Dir schonn datt… ==
* …
* … d'Zich op der [[Eisebunnsbréck zu Waasserbëlleg]] e puer Meter ouni Stroum fueren, well do de Stroumsystem vu 25.000 Volt op der Lëtzebuerger Säit op 15.000 Volt op där däitscher wiesselt?
* … den [[Napoleonshutt bei Duelem|Napoleonshutt]] un zwéi Proprietéitswiesselen vun engem Bësch erënnert?
* … virun der [[Trinitarierkierch vu Veianen]] 2026 bei Ausgruewungen eng 150 Skeletter aus der Zäit vum Mëttelalter bis an d'18. Joerhonnert fonnt goufen?
* … d'[[Piscine Tournesol]] an der [[Fiels]] déi eenzeg vun där Zort baussent Frankräich ass, déi nach besteet?
* … et 1999 zu Lëtzebuerg eng [[Partei vum Drëtten Alter]] gouf, déi am Süde bei de Chamberwale matgemaach huet, awer kee Sëtz krut?
* … de [[Mykologie|Mykolog]] [[Paul Wilwers]] wärend dem Éischte Weltkrich, wéi Lëtzebuerg Honger gelidden huet, Konferenzen organiséiert huet, fir d'[[Pilzen]] als Fleesch-Ersatz bekannt ze maachen?
* … de [[Kiischpelter Sonnekrees]] deen eenzege [[Konfluenzpunkt]] vu Lëtzebuerg markéiert?
* … [[Funchal]] sou genannt gouf, well wéi d'Portugise s'entdeckt hunn, aussergewéinlech vill Fenchel do gewuess ass?
* … an der fréierer [[Synagog Ettelbréck|Synagog vun Ettelbréck]] 2021 eng gutt erhale [[Mikwe]] entdeckt gouf?
* … d'''[[Camponotus werthi]]'' déi eenzeg [[Seechomessen]]aart am antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt ass?
* … et no de Chamberwalen 1914 zu enger antidäitscher Manifestatioun koum, bei där eng Popp, déi den Deputéierten [[Lamoral de Villers]] duerstelle sollt, op der Plëss d'Arem verbrannt gouf?
* … d'[[Bierggorilla]]en déi Gorillaaart ass, déi am meeschten um Buedem an deemno am mannsten op Beem lieft?
* … d'[[Japanesch Kiischtebeem op der Kockelscheier]] 1981, zesumme mat am Ganzen 200 Beem vun dëser Aart, der Stad Lëtzebuerg vum Yoshiyuki Urata geschenkt goufen?
* … d'[[Jartell]] 1876 vun engem franséische Korsselismécher uganks fir medezinesch Zwecker entworf gouf?
* … de [[Kammerwald]], e Bësch an Däitschland nërdlech vu [[Ruet op der Our]], tëscht 1949 an 1959 vu Lëtzebuerg annexéiert war?
* … d '"[[Xiangqi|Elefantebrietspill]]" eng an Ostasie gespillt Form vum [[Schach]] ass?
* … den héchste bekannten Offlosswäert vun der [[Our (Sauer)|Our]] 4.000-mol méi héich ass wéi den niddregsten?
* … de Schrëftsteller [[Prosper Mérimée]] 1834 ugefaangen huet, en Inventaire vun de bemierkenswäerten architektonesche Monumenter a Frankräich z'erfaassen, an dofir déi elektronesch Datebank, an där se haut repertoriéiert sinn, no him genannt ass?
* … 6 Joer no der Aféierung vum System vun de [[Postleitzuel (Lëtzebuerg)|Postleitzuelen zu Lëtzebuerg]] nach ëmmer ee Véierel vun de Bréiwer ouni dee Code verschéckt goufen?
* … nom lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Resistenzler [[Charles Marx]] zu [[Quillan]] am [[Departement Aude]] eng Plaz genannt gouf?
* … d'[[Fasaneninsel]] (es: ''Isla de los Faisanes'', fr: ''Île des Faisans'') am Floss [[Bidasoa]] dee klengste [[Kondominium]] vun der Welt ass?
* … tragesch Evenementer zu Paräis de [[Louis Armstrong]] um [[Belval]] [[Rue le Bataclan|ëm en Odonym bruecht]] hunn?
* … een [[Sir (Uertschaft)|am Sak]] dee westlechste Punkt vu Lëtzebuerg fënnt?
* … de [[François-Joachim de Pierre de Bernis]] duerch seng galant Versen d'[[Madame de Pompadour]] kennegeléiert huet, wouduerch him eng kinneklech Rent vu 1500 Livres an en Appartement an den Tuilerien zougesprach goufen?
* … et vun de [[Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz|gosse Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz]], déi vun 1 bis 286 duerchnummeréiert sinn, der zwou gëtt mat der Nummer 1?
* ... d'[[Landkäertchen]], d'[[Schachbriet (Päiperlek)|Schachbriet]], den [[Nierefleck]] oder de [[Postillon (Päiperlek)|Postillon]] zu Lëtzebuerg integral geschützt sinn?
* … de [[Belval]] administrativ zu zwou Gemenge gehéiert, op der Suessemer Säit als Deel vu [[Bieles]], an op der Escher Säit als Quartier ''Universitéit''?
* … [[Bluttsëffer]] selwer kee [[Bluttkreeslaf]] hunn?
=== 150 ===
* … den Architekt [[Jean-Pierre Koenig]] ë. a. Pläng vun enger Maarthal um [[Knuedler]] entworf hat, déi net gebaut gouf?
* … vum [[Wuermwutz]] (Appendix) ugeholl gëtt, e Reservoir fir [[Daarmflora]] ze sinn, vu wou no enger [[Duerchfall]]erkrankung den [[Daarm]] séier mat Daarmbakteerien neibesidelt ka ginn?
* … bei de Gemengewalen 1928 d'[[Action féminine]] zu Esch-Uelzecht eng reng Fraelëscht opgestallt hat, op där d'[[Catherine Schleimer-Kill]] gewielt gouf?
* … de Keeser vu [[Japan]] als direkten Nofollger vun der [[Amaterasu]], der wichtegster weiblecher Gottheet am [[Shintō]], gëllt?
* … d'[[Christine Lagarde]], zanter 2019 Direktesch vun der [[Europäesch Zentralbank|Europäescher Zentralbank]], Member vun der franséischer Nationalekipp am Synchronschwamme war?
* … et vum Lidd ''[[Ech drénke gier mäi Pättchen]]'' iwwer 12 verschidden Opname ginn, dovun eng vun der irescher Band ''The Dubliners''?
* … op de [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen|Wope vun de lëtzebuergesche Gemengen]] net nëmme Léiwen, Aadler, Bieren, Wëllschwäin oder Fësch ze fanne sinn, ma och Schleisepaarten, Biergaarbechter oder Fligere mat véier Düsen?
* … d'[[Bibliothèque nationale de France]] scho 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den [[Dépôt légal]] krut?
* … de [[Centre pénitentiaire de Givenich]] op engem Terrain vun 140 Hektar entstanen ass, deen de [[Mathias Theysen|Mathias Theisen]] dem Lëtzebuerger Staat 1893 geschenkt hat?
* … de laténgeschen Numm vun der [[Krippchen]] (os coccygis) vum [[algriichesch]]e Wuert fir de [[Guckuck]] kënnt, wéinst engem Glach mat deem sengem Schniewel?
* … de [[Oh My Darling, Clementine|Goldsicher ''Miner Forty-Niner'']] [[un der Atert]] zum Bauer ''Péitche Lauer'' mutéiert ass?
* … bis an d'Mëtt vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg [[Keelebouf|Keelebouwen]] zum Asaz koumen, fir op de [[Keelespill|Keelebunnen]] d'Keelen nees opzeriichten an d'Klatze bei d'Spiller rullen ze doen, ier Maschinnen dës Aarbecht iwwerholl hunn?
* … den [[Elbling]] viraals wéinst senger Saier net nëmme fir d'Wäiproduktioun, mä och fir d'Desinfektioun vun Drénkwaasser geholl gouf?
* … [[Virus]]sen all Forme vum Liewen infizéiere kënnen, bis hin zu Mikroorganisme wéi [[Bakteerien]] an [[Archaeën]]?
* … d'Figur vum [[Kropemann]], déi kleng Kanner sollt virun oppene Waasserplazen Angscht maachen an se dovun ewechhalen, haut nach a Sprangbueren, [[Kropemann (Film)|Filmer]] an [[Kropemann-Info|Zäitschrëfte]] ronderëmgeeschtert?
* … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt?
* … ''[[Tumulus bei der Tonn|bei der Tonn]]'' dee gréisste réimesche [[Tumulus|Grafhiwwel]] zu Lëtzebuerg ze fannen ass?
* … ''[[The Pond—Moonlight]]'' eng Foto vum [[Edward Steichen]] vun 1904, op enger Stee 2006 fir den héchste Präis, dee bis do jeemools fir eng Foto bezuelt gi war, iwwergaangen ass?
* … de fréieren Diktator vun Turkmenistan [[Saparmyrat Nyýazow]] d'Méint Januar a Mee no sech an no senger Mamm ëmnenne gelooss hat?
* … d'[[Bank Handlowy International]] déi eenzeg Bank aus dem [[Ostblock|kommunisteschen Osteuropa]] war, déi sech zu Lëtzebuerg niddergelooss hat?
* … de [[Wood-Effekt]] e Phenomeen vun der [[Infraroutfotografie]] ass, bei deem de Chlorophyll vu Planzen am noen Infrarout stralend wäiss erschéngt?
* … eng Grenzbaach tëscht Lëtzebuerg a Frankräich, déi zu Lëtzebuerg [[Réierbaach]] oder [[Crosnière]] genannt gëtt, op franséischen a belsche Kaarten den Numm [[Ruisseau de la Côte Rouge]] huet?
* … e japanesche Fligerugrëff op [[Darwin (Australien)|Darwin]] am Februar 1942 den éischten Ugrëff op [[Australien|australeschen]] Territoire zanter der Staatsgrënnung war?
* … d'[[Explosioun am Pafendall]] 1976 net, wéi ufanks ugeholl, op eng Gasfuite zeréckzeféierewar, mä op eng grouss Quantitéit Bensinn, déi iertemlecherweis an d'Kanalisatioun lafe gelooss gouf?
* … [[Karatschai-balkaresch]], dat zum kiptschakeschen Aascht vun den tierkesche Sprooche gehéiert, déi [[offiziell Sprooch]] an de russesche Republicke Kabardino-Balkarien a Karatschai-Tscherkessien ass a vu ronn 305.500 Leit als Mammesprooch geschwat gëtt?
* … d'Naturschutzgebidder [[Naturschutzgebitt Fënsterdall|Fënsterdall]] an [[Naturschutzgebitt Telpeschholz|Telpeschholz]] als déi zwee éischt [[Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder|Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg]] gëllen?
* … ''Lasst froh uns sein'' den ofgeännerten Titel bei der éischter Publikatioun vum [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] sengem sechsstëmmege Kanon vu 1782 war, deem hie selwer den Titel '' [[Leck mich im Arsch]]'' ginn hat?
* … d'Motiv vum '[[Feierstëppeler]]' op de [[Lëtzebuerger Frang|Frang-Mënzen]] op eng Zeechnung vum [[Auguste Trémont]] vun engem [[Diddelenger Schmelz|Diddelenger Schmelzenaarbechter]] zeréckgeet?
* … [[Jodhpur-Stiwwel]]e meeschtens vu Reider benotzt ginn?
* … dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf?
* … de [[Johann Wolfgang von Goethe]] faszinéiert war vum ''Shakuntala'', engem Wierk vum [[Kalidasa]], engem indescher Sanskritlyriker, deen ëm 400 gelieft huet?
* … fir d'[[Oscar]]-Präisverdeelung 2004 eng éischt Kéier lëtzebuergesch Koproduktiounen nominéiert waren, nämlech ''[[De tweeling (Film 2002)|De Tweeling]]'' a ''[[Girl with a Pearl Earring (Film)|Girl with a Pearl Earring]]''?
* … d'[[Laola-Well]] sproochlech gesinn e [[Pleonasmus]] ass?
* … ''[[The Bitter Years 1935-1941]]'', eng Fotosausstellung, déi vum [[Edward Steichen]] 1946 zu New York zesummegestallt gouf, zanter 2012 am [[Waassertuerm + Pomhouse|fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz]] ausgestallt ass?
* … den [[James Bond]] vum Auteur [[Ian Fleming]] esou genannt gouf, well him dee „kuerzen, maansen, angelsächseschen“ Numm vun engem [[James Bond (Ornitholog)|amerikaneschen Ornitholog]] gutt gefall huet?
* … an der [[Kierch Eschweiler|Kierch vun Eschweiler]] den [[George Mergenthaler]], en US-Zaldot, deen an der [[Ardennenoffensiv]] zu [[Eeschweller]] gefall war, op enger Wandmolerei als ee vun den Apostele gemoolt gouf?
* … [[Bournak]]en aus dënne Käschtereiser getrëtzt, an da mat Kéidreck zougeschmiert goufen?
* … de [[Naturschutzgebitt Pällembierg|Pällembierg]] duerch seng besonnesch klimatesch Bedingungen (wéineg Reen an héich Temperaturen), seng Südost-Lag a seng Buedembeschafenheet (dréchene Kallekbuedem, dee sech séier erhëtzt) charakteristesch Kennzeeche vun enger mediterraner Géigend opweist?
* … bei enger [[Grumett]] déi Plaz, wou de Spläis ass, an dofir net däerf op engem Krop agehaange ginn, mat rouder Faarf markéiert ass?
* … de Lëtzebuerger Athleet [[Josy Barthel]] 1954 zu New York d'Course [[Wanamaker Mile]] gewonnen huet?
* … d'[[Knéischeif]] dat gréisst [[Sesambeen]] am mënschleche Kierper ass?
* … d'Grënnung vun der [[Escher Bibliothéik|Escher Stadbibliothéik]] 1919 op eng Kollektioun vu Bicher zeréckgeet, déi de Schoulmeeschter [[Jean-Pierre Theisen]] zanter 1901 an Eegeninitiativ gesammelt hat?
* … [[Behemoth]] engem [[Nilpäerd]], engem [[Elefant]], engem [[Waasserbüffel]] an enger Geess gläiche soll, an an der [[Bibel]] als ''éischt Wierk Gottes'' bezeechent gëtt?
* … de [[Beneluxzuch]], deen 1957 a Betrib geholl gouf, fir déi dräi Haaptstied vun de [[Benelux]]-Länner ze verbannen, just tëscht [[Bréissel]] an [[Amsterdam]] gefuer ass, et awer, ier d'Linn 2024 agestallt gouf, ni bis an d'[[Stad Lëtzebuerg]] gepackt hat?
* … d'[[Bandikuraten|Indesch Pescht- oder Maulefsrat]] (''Bandicota bengalensis'') andauernd vun der [[Pescht]] infizéiert ass?
* … d'[[Autobus de la Ville de Luxembourg]] tëscht 2019 an 2027 hir ganz Busflott op elektresch ugedriwwe Gefierer ëmgestallt hunn?
* … déi bekannt Statu vun der [[Wollefsmudder vum Kapitol]] [[Etrusker|etruskesch]] Originnen huet, déi zwou Kannerfiguren awer eréischt an der [[Renaissance]]zäit dobäigesat goufen?
* … d'[[École nationale pour adultes]] vun der ''Rue de l'Aciérie'' an d'''Rue de la Fonte'' geplënnert ass, déi eng allerdéngs an der Stad Lëtzebuerg, déi aner zu Esch-Belval?
* … d'[[Athinganen]], eng gnostesch Sekt déi am 9. Joerhonnert a Phrygien, dem haitege West-[[Anatolien]] gelieft huet, keng Leit vun engem anere Glawen huet dierfe beréieren, oder sech vun deenen upake loossen?
* … [[Rëmeleng]] déi südlechst Uertschaft am Land ass, de südlechste Punkt awer an der [[Gemeng Keel]] läit?
===100 ===
* … de [[Béier vun Erymanthos]], grad wéi [[Béier vu Kalydon|dee vu Kalydon]] doruechter schro Verwüüstungen hannerlooss hunn, ier se e [[griichesch Mythologie|mythologeschen]] Doud gestuerwe sinn?
* … den Numm vun der Molkerei [[Ekabe]] en [[Akronym]] ass fir EKB, "[[Emile Klensch|''E''mile ''K''lensch]] ''B''ettembourg", hire Grënner?
* … [[Knorpelbarock]] och alt ''Ouermuschelstil'' genannt gëtt?
* … zweemol am Joer alt bis zu 50.000 [[Hoergäns]]en (Kruckerten) iwwer Lëtzebuerg fléien, dat op hirer westlecher Fluchroute läit?
* … et vun der ungarescher Wärung [[Pengő]] Billjeeën am Wäert vun 100 Trillioune gouf?
* … nom [[Hugo Gernsback]], deen 1884 an der Stad Lëtzebuerg gebuer gouf, en [[Moundkrater|Impaktkrater]] op der [[Moundrécksäit]] genannt gouf?
* … d'[[Kap Agulhas]], an net d'[[Kap vun der Gudder Hoffnung]], dee südlechste Punkt vun Afrika ass?
* … de [[Mathias Birthon]] deen éischte war, deen an der Stad Lëtzebuerg e Privileeg als 'kinneklechen Haffdrécker' krut?
* … d'Rotatiounsachs vum Planéit [[Uranus (Planéit)|Uranus]] ëm bal 98° gekippt ass?
* … de Lëtzebuerger Vëlossportler [[Nicolas Frantz]] beim [[Tour de France 1928]] vun der éischter bis déi lescht Etapp am [[Gielen Trikot]] gefuer ass?
* … de [[Karl Dönitz]] am Mee 1945 eng 3 Woche laang Staatschef vum [[Drëtt Räich|Däitsche Räich]] war?
* … virum Bau vum [[Chambersgebai]], 1860, d'[[Chamber]] sech entweeder am [[groussherzogleche Palais|Palais]] oder am [[Stadhaus Stad Lëtzebuerg|Stater Stadhaus]], an 1848 souguer an der Ettelbrécker Primärschoul, versammelt huet?
* … de [[Romuald Figuier]] den eenzege [[francophonie|frankophone]] Sänger war, deen dräimol beim [[Eurovision Song Contest|Grand Prix Eurovision de la Chanson]] matgemaach huet?
* … d'''[[Luxair#1960-1980|Prinzessin Margaretha]]'' Enn 1960er Joren daagsiwwer Passagéier an nuets Courrier transportéiert huet?
* … England, fir d'Finanzkris a Frankräich no der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun 1789]] ze verschlëmmeren, massiv gefälschten [[Assignat]]er (eng Zort Wäertcouponen) gedréckt huet?
* … de [[gallo-réimeschen Theater vun Duelem]] a senger leschter Phas bis zu 3.500 Sëtzplazen hat, duebel sou vill wéi [[Vicus Ricciacus|Ricciacum]] Awunner hat?
* … d'[[Vëlospist Vennbunn]] gréisstendeels iwwer eng fréier Eisebunnsstreck geet, déi [[Oochen]]-[[Rothe Erde]] mat [[Esch-Uelzecht|Esch]]-Terres Rouges verbonnen huet, fir Eisen a Kuel hin an hier ze transportéieren?
* … d'Lëtzebuerger Regierung an den 1980er Joren heemlech zousätzlech Geldschäiner a [[Lëtzebuerger Frang#Schäiner déi ni an Ëmlaf koumen|Lëtzebuerger Frang]] drécke gelooss hat, falls d'[[UEBL|Koppelung]] un de [[Belsche Frang]] hätt misse gekënnegt ginn, an déi dann 2001, kuerz virun der Aféierung vum [[Euro]], zerstéiert goufen?
* … de [[(2309) Mr. Spock|Mr. Spock]] d'[[International Astronomesch Unioun]] dozou bruecht huet, hir Reegele fir d'Benennung vun nei entdeckten [[Asteroid]]en ze änneren?
* … d'[[Diddelenger Schmelz]] déi éischt Schmelz zu Lëtzebuerg war, an där [[Sidney Thomas|Thomas-Stol]] produzéiert gouf?
* … d'Originne vum [[Schlass vu Versailles]] op e klenge Juegdpavillon zeréckginn, deen de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] sech op senger Liblingsplaz am Bësch vum [[Geschicht vu Versailles|Dierfche Versailles]] baue gelooss hat?
* … all [[Lëscht vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg|déi 66 Seechomessenaarten]], déi bis ewell zu Lëtzebuerg nogewise goufen, an engem Atlas erfaasst goufen?
* … am [[Ancien Régime]] den Empfänger vun enger ''[[Lettre de cachet]]'' direkt huet missen an de Prisong goen?
* … en [[Mrs Haroy|doudege Finnwal]] am Februar 1952 op der [[Gare Lëtzebuerg|Stater Gare]] an op [[Gare Esch-Uelzecht|där vun Esch-Uelzecht]] ze gesi war?
* … ''[[Markollef|Gottesverréider]]'' oder ''[[Markollef|Nissknackerten]]'' zu der Verbreedung vun Eechen a Hobichen doruechter bäidroen?
* … déi keltesch Fruchtbarkeetsgëttin [[Epona]] vun de réimesche Kavallerietruppen als Gëttin vun de Päerd an der Reiderei iwwerholl gouf?
* … nom [[Claude Meisch (Biolog)|Claude Meisch]] zwou Gattungen an zwou Aarte vu [[Muschelkriibsen|Muschelkriibse]] genannt goufen?
* … den [[Alan Shepard]] deen eenzegen Astronaut vum [[Mercury-Programm]] war, dee bis op de Mound komm ass?
* … den [[CR155]] op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der [[Via Agrippa]], dem réimesche [[Kiem]] tëscht Lyon a Köln, läit?
* … een um „[[Suur Munamägi|Groussen Eeërbierg“]] sou héich ass wéi soss néierens am Baltikum?
* … de [[Jean-Baptiste Determe]] vu [[Soller]] der [[Maria Theresia vun Éisträich]] hire ''Beichtpapp'' war?
* … dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent [[Frank Farian]] (''Boney M, Milli Vanilli'') seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum ''Rememberance Day'' zu [[Ettelbréck]] en entscheedenden Impuls krut?
* … bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot [[Henri Sinner|e lëtzebuergeschen Deputéierten]] en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren?
* … [[Saint Lucia]] dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass?
* … den [[CR101]] zu [[Féngeg]] sträppweis d'Waaserscheed tëscht [[Rhäin]] a [[Meuse (Floss)|Meuse]] mécht?
* … bei der [[Guerre de la vache]], wou den Ausléiser eng geklaute Kou war, tëscht 1275 an 1278 ronn 15.000 Mënschen ëm d'Liewe koumen?
* … d'[[Lydie Schmit]], wéi se 1974 Presidentin vun der [[LSAP]] gouf, déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung?
* … dräi [[Barbarossalüster]]e bis haut am Originalzoustand erhale sinn?
* … e [[fossil|fossiliséiert]] Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum [[Vampirtëntefësch]] 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf?
* … déi alleréischt Kéier, wéi e [[Beatles]]-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 ''Love Me Do'' op [[RTL|Radio Luxembourg]] war?
* … d'Schwëmmerin [[Laure Koster]] eng Nieweroll an der Operett ''[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]'' gespillt huet, déi vun hirer Schwëster [[Lou Koster|Lou]] komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war?
* … ''[[La Meuse (Zeitung)|La Meuse]]'' déi eelst Dageszeitung an der Belsch ass, déi och haut nach publizéiert gëtt?
* … d'[[Odonym]]men an der [[Gemeng Wëntger]] de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu [[Kréindel]] an [[Hannerhasselt]] ''Duarrefstrooss'' iwwerdeems et zu [[Helzen]] an [[Houfelt]] ''Duärrefstrooss'' ass?
* … dank der [[Angélique du Coudray]] hirer ''Machine'' an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass?
* … wéi de [[Adolphe vu Lëtzebuerg|Grand-Duc Adolphe]], den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de ''[[Wilhelmus]]'' säin eegene Wee gaangen ass?
* … de [[Soutien]] duerch de [[Éischte Weltkrich]] zu enger breeder Akzeptanz fonnt huet, well du vill Fraen an d'Beruffsliewen agetrueden sinn, an et däitlech gouf, wéi onpraktesch e Korsseli wier?
* … dee vum [[Jérôme vu Bauschelt]] gestëfte ''[[Collegium Trilingue]]'' zu [[Léiwen]] vum [[François I. vu Frankräich|François Ier]] zum Virbild geholl gouf fir de ''Collège royal'' zu Paräis, den haitege [[Collège de France]]?
* … [[Bonne note|Bonne-notë]] fréier e schoulpedagogescht Mëttel waren, fir Kanner duerch Belounung ze motivéieren, haut awer éischter ironesch gebraucht ginn?
* … de [[Félix Dufays]], deen als [[Wäiss Pateren|Wäisse Pater]] am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem ''Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda'' ass?
* … 2022 déi jorelaang ''Whiskey Wars'' ëm d'[[Hans-Insel]] duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn?
===50===
* … iwwer den [[Eduard Michelis|éischte Chefredakter vum ''Luxemburger Wort'']] 1992 e Musical opgefouert gouf?
* … [[Kaunas]] vun 1920 bis 1939 déi provisoresch Haaptstad vun der neier Republik [[Litauen]] war, well [[Vilnius]] du vu Pole besat war?
* … den [[Nicolas Meyers (1880)|Nicolas Meyers]] 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun [[Gemeng Uewerwampech|Uewerwampech]] ernannt gouf?
* … et an der [[Gemeng Sandweiler]] bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm [[Mousel]] gouf?
* … den [[Gemeng Nidderkäerjeng|Nidderkäerjenger]] Buergermeeschter [[Pierre Clement]] 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat?
* … deen [[Astérix (Satellit)|éischte franséische Satellit]] no enger [[Astérix|Comicsfigur]] genannt gouf?
* … dem Kënschtler [[Nicolas Greeff (Papp)|Nicolas Greeff]] (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen?
* … d'''[[Operatioun Serval]]'', eng franséisch Militäroperatioun am Mali, no enger [[Serval|afrikanescher Klengkazenaart]] genannt gouf?
* … d'Familljennimm [[Majerus]] oder [[Faber]] zu de [[Metonomasie]]n zielen?
* … d'Operett ''[[D'Wonner vu Spéisbech]]'' zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als ''La mare aux grenouilles'' opgefouert gouf?
* … d'[[Wiener-Neustadt-Insel]] am Nordpolarmier läit an zu [[Russland]] gehéiert?
* … wann ee an d'''[[Gare Paradiso|Paradiso]]'' wëll, dem [[Chef de train]] Bescheed muss soen, fir kënnen erausklammen?
* … op der Pazifik-Insel [[Neiguinea]], wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn?
* … de gebiertege Lëtzebuerger [[Louis-Ferdinand Fix]] Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war?
* … [[Zypern|ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun]] geografesch an [[Asien|Asie]] läit?
* … ''[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]'' (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren?
* … déi [[Ferizaj|drëttgréisst Stad am Kosovo]] nom Patron vun engem Hotel genannt gouf?
* … den [[Massacre pour une orgie|éischte lëtzebuergesche Spillfilm]] a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en ''"erstaunleche Publikumserfolleg"'' war, absënns ënnert de „''virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia'“''?
* … d'Iddi vum [[Kanal vu Korinth]] schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf?
* … déi [[Le gratis luxembourgeois|éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg]] schonns 1857 erauskoum?
* … e [[Backronym]] en Akronym oder eng Ofkierzung bezeechent, déi nodréiglech en neie Bedeitungsinhalt krut?
* … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum [[Jacob van Deventer]] vun ëm 1550 ass?
* … et sech beim magnéitesche [[Nordpol]] am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt?
* … d'[[Anna Madeleine Beicht|Komponistin vum Lidd]] ''Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen'' just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet?
* … de [[Poul Nyrup Rasmussen|Rasmussen]], de [[Anders Fogh Rasmussen|Rasmussen]] an de [[Lars Løkke Rasmussen|Rasmussen]] noenee Premierminister an Dänemark waren?
* … de [[Markusbierg]] 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen?
* … den [[Alain Delon]] am Film ''[[L'Insoumis]]'' (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet?
* … [[Reykjavik]] ([[Island]]), [[Wellington]] ([[Neiséiland]]) a [[La Paz]] ([[Bolivien]]) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën [[Haaptstad|Haaptstied]] sinn?
* … ''Luxembourgichthys'' eng monotypesch [[fossil]]l Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut<!-- Stand 2023--> just eng Aart, d'''[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält?
* … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]] erënnert?
[[Fichier:Luxembourg, 68 rue de Strasbourg (6).JPG|thumb|80px]]
* … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren?
* … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass?
* … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?<!-- Stand Nov. 2022-->
* … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf?
* … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn?
* … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf?
* … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]?
* … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf?
* ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt?
* … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen?
* … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn?
* … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt?
* … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass?
* … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt?
* … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war?
* … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll?
* … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung?
* … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë. a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet?
* … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass?
* … et zu Lëtzebuerg [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|eng Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]?
===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''===
* ... de [[Groussen Äisvull]] an de [[Pohunn (Päiperlek)|Pohunn]] zwar Flilleken hunn, awer keng Plommen, an de [[Bleeche Bëschvillchen]] weeder nach?
* ... d'[[Our (Lesse)|Our]], déi duerch [[Our (...)|Our]] leeft, net an d'[[Sauer]], ma an d'[[Lesse (Floss)|Lesse]] leeft?
* ... [[Fëschotter]] a [[Waassereps]] schonn emol zu Lëtzebuerg [[Vull vum Joer]] waren?
* ... den [[Teatro Amazonas]], en Operenhaus zu [[Manaus]], a Brasilien, aus de Recettë vum [[Gummi]]sboom finanzéiert gouf, an huet missen zoumaachen, wéi de Cours vum Gummi op de Bourssen erofgaangen ass?
* ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren?
* ... [[Uewerkuer]], dem Titel vun engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] no, ''"eng kleng Uertschaft"'' ass?
* … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]])
* … an Däitschland zwéi Beem – d<nowiki>'</nowiki>''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d'''[[Himmelgeister Kastanie]]'' zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn?
* … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet?
* … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg ''Michael Douglas'' heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn?
* … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]?
* … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf?
* … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn?
* … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war?
*… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert?
* … den Numm ''[[Molotowcocktail]]'' op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn?
* … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat '''[[Greyträger]]e''' gebaut war?
* … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]-[[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit?
* … de Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt?
* … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat?
* … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war?
* … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst ''[[Greenwich Mean Time|Greenwich Time]] Lady'' genannt gouf?
* … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war?
* … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen?
* … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]?
* … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat?
* … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees?
* … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem ''[[Ancien Régime]]'', wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem ''[[Directoire]]'', dem ''[[Consulat]]'', dem ''[[Premier Empire]]'', der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war?
* … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm ''[[Amerika (Kontinent)|America]]'' ginn hat?
* … verschidde [[Schof]]s- a [[Geess]]erasse méi wéi 2 [[Har]]en hunn?
* … de [[Richard Halliburton]], wéi hien 1928 duerch de [[Panamakanal]] geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen?
* … d'[[Leeëndecker (Vull)|Leeëndecker]] Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen?
* … de Paschtouer [[Félix Kir]] dem Aperitif [[Kir]] den Numm ginn huet?
[[Kategorie:WDS]]
rla4ose084meclmivj5716fnsi2l4s8
Lou Hemmer
0
45932
2709843
2647878
2026-09-26T06:55:50Z
GilPe
14980
Upassungen
2709843
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie}}
[[Fichier:Hemmeravion 2.jpeg|thumb|320px|Aweiung vum Lou Hemmer sengem Fliger op den Numm: ''Prince Jean'' (1929, Luxemburger Illustrierte: Fascicule 13 - Säit 184)]]
De '''Louis''' „'''Lou'''“ '''Hemmer''', gebuer den [[1. Dezember]] [[1904]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], och do gestuerwen den [[23. Mee]] [[1987]],<ref>[[Luxemburger Lexikon]], 1. Oplo, 2006, S. 170</ref> war e lëtzebuergesch-belsche<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/9w3qkx6c02/pages/228/articles/DIVL10904|Titel=1. Januar 1928.|Gekuckt=26.09.2026|Wierk=09.07.2014|Editeur=In: Revue, 69. Jg., Digitised by the National Library of Luxembourg|Säiten=Nr 28, S. 228|Sprooch=de}}</ref> Pilot a Pionéier vun der lëtzebuergescher Aviatioun. Säi ganzt Liewen huet hie sech fir de Bau vun engem [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafen zu Lëtzebuerg]] agesat.
Vun 1923 bis 1926 war hie [[belsch]]e Militärpilot a war duerno als Serjant bei der Reserve. [[1926]] gouf hie ''Champion de Belgique des aviateurs militaires de réserve'', a krut vum belsche Kinnek [[Albert I. vun der Belsch|Albert I.]] d'''Coupe du Roi'' iwwerreecht. [[1928]] huet hien zu [[Bréissel]] de ''Brevet de transport public'', an [[1932]] zu [[Paräis]] de Brevet als Fluchinstrukter gemaach. Hie war méi spéit drësseg Joer laang de Chefinstrukter vum Aéro-Club du Grand-Duché de Luxembourg.
De [[17. Juni]] [[1928]] ass hien um vun him organiséierte [[Walfer]] Fluchmeeting, op de [[Steesel|Steeseler]] Wisen, viru méi wéi 40.000 Zuschauer, mat sengem [[Doppeldecker]] mat véier Sëtzer vum belsche Fligerconstructeur [[Stampe et Vertongen]] (RSV) geflunn. Do sinn och eng Rei vu Komeroden opgetratt a säi Fliger gouf bei där Geleeënheet a Presenz vun der groussherzoglecher Famill op den Numm ''[[Jean vu Lëtzebuerg|Prince Jean]]'' gedeeft. Duerno goufen ëm déi 100.000{{Source?}} landschaftlech Vuë mat der Stampe opgeholl an als Postkaarte verkaf. De Lou Hemmer ass vu Fluchfest zu Fluchfest geflunn, an zu Lëtzebuerg gouf et bal kee Sonndeg wou net iergendwou e Meeting war, well seng Fluchmaschinn konnt bal op jiddwer Rommelsstéck fortfléien a landen. Hie krut och Reklammsverträg vu private Firmae fir Fluchblieder aus dem Fliger ze geheien a mat faarwegem Auspuffdamp um Himmel Reklammsloganen ze molen.<br>
[[1934]] huet hien eng gebrauchte [[Fokker D-7]] op enger Stee zu Bréissel kaaft, mat där hie Loftpost transportéiert huet. Bei der däitscher Besatzung [[1940]] goufen all seng Fliger, déi um Findel stoungen, confisquéiert.
Direkt nom [[Zweete Weltkrich|Krich]] huet de Lou Hemmer nei Fligere kaf, obschonn d'Begeeschterung fir d'Fluchfester beim Publikum ofgeholl hat. Beim Plangen a beim Bau vum [[Stauséi Uewersauer]] an dem [[Pompelspäicherwierk Veianen]] gouf hie verflicht fir mam [[Philippe Schneider]] Loftopname vun de Sitten ze maachen. Bei dësen Aarbechte koum et zu engem Accident, wéi déi zwee mat engem frieme Fliger wollten Opname maachen. De Fliger ass aus enger Héicht vu véierhonnert Meter an e Bam gefall. Glécklecherweis blouf et bei nëmme liichte Blessuren, an enger kapotter Kamera.
* 1952 war hie Grënnungsmember vun der ''Union des pilotes de l'aviation luxembourgeoise''
* 1955 war hien den éischte Lëtzebuerger, deen den ''Diplome Paul Tissandier'' vun der ''Fédération aéronautique internationale (FAI)'' krut
* 1979 huet hien d'Amicale vun de fréiere Pilote ''Vieilles tiges'' gegrënnt.
Am Ufank huet hien zu [[Ëlwen]] gewunnt, duerno zu [[Walfer]], wou en e Bistro mat Restaurant ''(Hotel du Château)'' hat. Do hat hien och am Gaart säi Fliger als Ausstellungsstéck montéiert.
Zu [[Munneref]] an um [[Findel]] si jee eng Strooss no him genannt.
== Kuckt och ==
* [[Gust Kayser]]
* [[Vincent Wiesenbach]]
* [[Alexander Zoubkoff]]
== Um Spaweck ==
* [https://web.archive.org/web/20070806133542/http://www.vieilles-tiges.lu/ Säit vun der ''Amicale des vieilles tiges de l'aviation luxembourgeoise (AVTAL'')]
* [http://www.aeroclub.lu ''Säit vun der Fédération aéronautique luxembourgeoise'']
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Hemmer Lou}}
[[Kategorie:Gebuer 1904]]
[[Kategorie:Piloten]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1987]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]
18bwrwg7uvl7uivw4bpkq3nn06jdhef
Doris Sander
0
55155
2709852
2654113
2026-09-26T10:18:15Z
Mobby 12
60927
2709852
wikitext
text/x-wiki
{{SkizzKonscht}}
{{Infobox Biographie}}
D''''Doris Sander''', gebuer de [[16. Mee]] [[1958]] zu [[Dorsten]] am [[Däitschland|däitsche]] Bundesland [[Nordrhein-Westfalen]], ass eng däitsch Molerin, déi eng laang Zäit zu Lëtzebuerg gewunnt a geschafft huet.
== Liewen a Wierk ==
D'Doris Sander huet Konscht a Biologie zu [[Köln]] studéiert. No hirem Studium huet si sech 1987 zu Lëtzebuerg néiergelooss<ref>[https://web.archive.org/web/20130105052533/http://www.cal.lu/galeries_artistes/sander.htm D'Doris Sander op der Websäit vum Cercle artistique de Luxembourg]</ref> an ass dem [[Cercle Artistique de Luxembourg]] (CAL) bäigetrueden. Vun 1987 un huet si bis 2016 bal all Joer um Salon du CAL matgemaach.<ref>[https://www.konschtlexikon.mnaha.lu/entry/lkl001132/ ''Doris Sander''] am [[Lëtzebuerger Konschtlexikon]]</ref> 1988 krut si do de [[Prix d'encouragement aux jeunes artistes]].
Ufank der 2000er huet si mat de Kënschtlerinne [[Pina Delvaux]], [[Gudrun Bechet]] a [[Flora Mar]] de Kollektiv "Autour du bleu" gegrënnt, dee mat Installatiounen a Performancen aktiv war.<ref>artcollection-dudelange.lu: [https://artcollection-dudelange.lu/artistes/pina-delvaux ''Pina Delvaux''] (gekuckt de 14. Januar 2025)</ref><ref>lequotidien.lu: [https://lequotidien.lu/culture/expo-a-dudelange-tout-sur-la-mere/ ''Expo à Dudelange : tout sur la mère !''] vum Mylène Carrière (31. Mee 2015)</ref>
2015 ass si nees zeréck op Köln geplënnert.<ref>unikatschmuck-koeln.de: [https://www.unikatschmuck-koeln.de/g_a_2022_08.html '' Zusammenspiel Doris Sander Christa Brunnett''] (gekuckt de 14. Januar 2025)</ref> Virdrunn hat si scho reegelméisseg a Portugal ausgestallt.<ref>galeries-dudelange.lu: [https://www.galeries-dudelange.lu/artists/display/96/bio ''Doris Sander''] (gekuckt de 14. Januar 2025)</ref>
== Ausstellungen ==
''(onkomplett)''
* 2002: ''The distance from here'' an der ''Galerie Dominique Lang'' zu [[Diddeleng]]
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Sander Doris}}
[[Kategorie:Gebuer 1958]]
[[Kategorie:Däitsch Moler]]
[[Kategorie:Membere vum Cercle artistique de Luxembourg]]
km9toonfkr7k4tznc8u0xdsjy5zxn6q
Dexter (Televisiounsserie)
0
59765
2709820
2647316
2026-09-25T16:15:18Z
Mobby 12
60927
k
2709820
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Televisiounsserie
|Éischt Folleg = [[1. Oktober]] [[2006]], [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]
|Dauer = 45 bis 57 Minutten
|Iddi = [[Jeff Lindsay]]
|Produzent = Robert Lloyd Lewis<br>Timothy Schlattmann<br>Lauren Gussis<br>Scott Reynolds<br>Arika Lisanne Mittman<br>Drew Z. Greenberg<br>Dennis Bishop (Pilotfolleg)
|Haaptacteuren = [[Michael C. Hall]]: ''Dexter Morgan''<br>[[Julie Benz]]: ''Rita Bennett''<br>[[Jennifer Carpenter]]: ''Debra Morgan''<br>[[David Zayas]]: ''Angel Batista''<br>[[Lauren Velez]]: ''Lt. María LaGuerta''<br>[[James Remar]]:'' Harry Morgan''<br>[[Erik King]]: ''Sgt. James Doakes''<br>[[C.S. Lee]]: ''Vince Masuka''<br>[[Desmond Harrington]]: ''Joey Quinn''
}}
'''''Dexter''''' ass eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Kriminalfilm|Krimi]]-/[[Drama]]-[[Televisiounsserie]], déi vum 1. Oktober 2006 bis zum 22. September 2013 diffuséiert gouf.
De [[Michael C. Hall]] spillt de [[Seriemäerder]] Dexter Morgan, dee beim [[Miami]]-Metro Police Department als Forensiker (haaptsächlech bei der Blutspuerenanalys) schafft. Nuets allerdéngs geet e sengem Verlaangen no fir ze muerden, an dat fir Mäerder ëmzebréngen déi d'Gesetz net ze pake krut.
D'Iddi zu der Serie ass vum [[Jeff Lindsay]] an d'Titelmusek ass vum [[Rolfe Kent]]. Si ass generell gutt vun de Kriticken opgeholl ginn a gouf véiermol fir en [[Emmy Award]] an der Kategorie "Best Drama Series" nominéiert.
== Beschreiwung ==
Am Alter vu 4 Joer gëtt dem Dexter seng Mamm viru sengen Aen ëmbruecht. Als Weesekand, mat dësem traumateschen Erliefnes, gëtt hie vum Polizist Harry Morgan, deen hien op der Plaz vun der Dot fonnt huet, adoptéiert. Deen erkennt seng speziell Tendenzen, den Drang fir ze muerden a seng Emotiounlosegkeet. Deen instruéiert hie säin Drang, aner Leit ëmzebréngen, op eng konstruktiv Aart a Weis auszeliewen. Hie soll just déi Mënschen ëmbréngen déi aner Leit ermuert hunn an déi laanscht hir Strof duerch d'Gesetz komm sinn. Den Harry léiert hie keng Spueren ze hannerloossen, an och en ettlech Reegelen, déi hien dovun ofhale solle fir ouni Grond Leit ëmzebréngen.
Den Dexter féiert en Duebelliewen, an ass drop beduecht nëmmen net opzefalen. Am Dag schafft hien als Bluttspuerenanalyst bei der Police vu Miami a gëtt do fir seng Aarbecht geschat. Nuets lieft hien da seng donkel Säit aus, dëst awer streng nom Harry sengem Codex. Seng Adoptivschwëster Debra Morgan schafft och als [[Polizistin]] am Muerddezernat. Seng Frëndin Rita Bennett huet zwee Kanner, an huet nach ëmmer net de Mëssbrauch vun hirem gewalttätegen Exmann verschafft.
<!--
Verstoppen d'Beschreiweung vun der éischter Staffel, well et kee Sënn mécht, nëmmen e Resümmee vun der Staffel 1 am Artikel ze hunn a fir déi aner 7 Staffelen dann näischt méi.
=== 1. Staffel ===
Zesumme mat senge Kolleegen ass den Dexter hanner engem Seriemäerder, dem "The Ice Truck Killer" hier. Deen hannerléisst seng Affer propper zerschnidden a ganz ouni Blut. Den Dexter ass faszinéiert vun deem senger Technik a léisst sech mat him op eng Aart Spill an. De Killer schéngt nämlech dem Dexter säi Geheimnis ze kennen an hannerléisst him ëmmer speziell Noriichten.
Dem Dexter seng Schwëster an den Sgt. Doakes schaffen och un dem Fall, deen als bal net ze léise gëllt. Bis en Nuetswiechter fonnt gouf, dem verschidde Kierperdeeler ofgeschnidde goufen, an am Virfeld scho vum Killer op verschidde Plaze fir d'Police hannerluecht goufen. Den Toni Tucci gëtt mat senger Prothese vum Dr. Rudy Cooper betreit. Debra léiert dëse kennen a verléift sech an hien. Duerch en Tipp vun enger Prostituéierter, mat enger Handprothese, kënnt den ''Angel Batista'' dem Killer op d'Spuer. Et stellt sech eraus datt de Rudy de Killer ass. Hien entféiert d'Debra a wëll den Dexter dozou bréngen hatt ëmzebréngen, andeems hien em seet datt hie säi Brudder ass. Hie seet him datt si duerch datselwecht traumatesch Erliefnes zesumme gehéieren a sech net méi verstoppe sollten. Den Dexter widdersteet a bréngt, amplaz dem Debra, säi Brudder ëm. Hie stellt et wéi Selbstmuerd duer an d'Police fënnt och keng Beweiser déi dogéint schwätzen.
-->
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* ''Dexter'' op der [http://www.imdb.com/title/tt0773262/ IMDb]
* ''Dexter'' op der [http://www.metacritic.com/tv/dexter Metacritic]
* ''Dexter'' op der [https://www.rottentomatoes.com/tv/dexter/ Rotten Tomatoes]
{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Dexter}}
[[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsserien]]
[[Kategorie:Televisiounsserien am 21. Joerhonnert]]
akb2n42x269hkdapizfxivxcwqas9bt
Surbich
0
66846
2709829
2619191
2026-09-25T18:40:39Z
Dewilda
51264
Kanton
2709829
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Floss
|Numm =
|Bild = Surbach.JPG
|Bildtext = D'Surbich vun der Bréck bei Tënnen flossop gesinn
|Längt = 4,6 km
|Baseng = [[Rhäin]]
|Debit =
|Originn = Zesummelaf vun der [[Guémonce]] a<br>[[Ruisseau de Livarchamps]] (Revâru)
|Plaz Quell =
|Héicht Quell = 375 m
|Koordinate Quell = {{Coor dms1|49|54|12.06|N|05|44|20.40|O}}
|Leeft an = [[Syrbaach]]
|Plaz Konfluenz = [[Gossemaark]] LB178<br>[[Bauschelt]] / [[Sir (Uertschaft)|Sir]] / [[Tënnen]]
|Héicht Konfluenz = 341 m
|Koordinate Konfluenz = {{Coor dms1|49|52|32.20|N|05|46|57.9|O}}
|Haaptnieweflëss = Milbech
|Land = {{BEL}}<br>{{LUX}}
|Uertschaften = [[Honville]]
}}
D''''Surbich''' (fr:Surbach, de:Sirbach) ass eng Baach am [[Éislek]] am [[Kanton Wolz]], an an der [[belsch]]er [[Provënz Lëtzebuerg]].
Se entsteet nërdlech vun der [[Mille vun Honville]] aus dem Zesummelaf vun de Baache ''Guémonce'' a ''[[Ruisseau de Livarchamps|Revâru]]'' op enger Héicht vun 375 Meter.
Se leeft vun do un no Süde fir no ronn 250 Meter tëscht de [[Gossemaark]]en ''LB 184'' an ''LB 185'' op Lëtzebuerger Territoire ze lafen. An enger Griecht an de Bëscher leeft se dann ee Kilometer weider fir nees eng Kéier tëscht de Gossemaarken ''LB 181'' an ''LB 182'' an d'Belsch zeréckzelafen. Duerno leeft se ronn 3 km no Südosten, fir bei der Maark ''LB 178'' an d'[[Syrbaach]] ze lafen.
D'Baach ass 4,6 km laang, dovu 4,4 km op lëtzebuergeschem oder hallefscheetlechem Terrain.
==Chaînage==
{| class="prettytable" style="text-align: left; font-size: 90%;"
|- class="hintergrundfarbe5" style="text-align: center;"
! Baseng
! Niewewebaseng
! Direkt Nieweflëss
! Rang 3
! Rang 4
! Rang 5
! Rang 6
|-
| rowspan="4"| [[Rhäin]] ||rowspan="4"| [[Musel]] ||rowspan="4"| [[Sauer]] || rowspan="4"| [[Syrbaach]] || rowspan="4"| Surbich || [[Ruisseau de Guémonce]]|| Ruisseau d'entre les Bois
|-
| rowspan="3"| [[Ruisseau de Livarchamps]] || Ruisseau de Pûboi
|-
| Florâru
|-
| Ruisseau de Noulet<ref>De Ruisseau de Noulet ass d'Quellbaach vum Ruisseau de Livarchamps</ref>
|}
'''Notten''':
<references />
==Kuckt och==
{{Lëschte vun de Waasserleef zu Lëtzebuerg}}
== Um Spaweck ==
* [https://web.archive.org/web/20141006194338/http://www.grenspalen.com/belux-gp176-191.html Gossemaarke laanscht d'Baach]
[[Kategorie:Baachen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Baachen an der Provënz Lëtzebuerg]]
d32mikhbchfn30gvys1ay0venyt3q5r
Staustuf Stadbriedemes-Palzem
0
69082
2709794
2709739
2026-09-25T14:31:26Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Verbandsgemeng Saarburg]] ewechgeholl; [[Kategorie:Verbandsgemeng Saarburg-Kell]] derbäigesat
2709794
wikitext
text/x-wiki
{{Skizz}}
{{Infobox Staustuf
| Paarten = 2
| Zort vu Paarten = Stemmpaart (ënnen)<br>Hiefpaart (uewen)
| Material = Stol
}}
D''''Staustuf Stadbriedemes-Palzem''' läit um Kanalkilometer 229,87 vun der [[Musel]] tëscht der [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerger]] Uertschaft [[Stadbriedemes]] an der [[Däitschland|däitscher]] Uertschaft [[Palzem]]. Den hydrostatesche Stauspigel ass bei 140,50 m ([[NG-L]]).
Si gouf vun [[1962]] bis [[1964]] am Kader vun der [[Kanaliséierung vun der Musel]] gebaut.
== Elementer vun der Staustuf ==
Vum Lëtzebuerger Uwänner bis op déi Däitsch Säit komme follgend Elementer hannereneen:
# Eng [[Schëffsschleis]] fir grouss Schëffer: D'Kummer vun der [[Schëffsschleis|Schleis]] ass 170 m laang an 12 m breet; se huet eng [[Falhéicht]] vun 3,80 Meter.
# Eng [[Bootsrutsch]] fir kleng Booter, z. B. Kayaken
# Eng [[Bootsschleis]] fir Sportsbooter
# E [[Wier]] mat:
# Enger [[Leeder]] fir [[Éil (Fësch)|Éilen]] bannen an engem Pilier an der Mëtt vum [[Wier]]
# Enger [[Fëschleeder]]
# Engem [[Lafwaasserkraaftwierk]], dat vun der [[Société électrique de l'Our|SEO]] bedriwwe gëtt.
== Illustratiounen ==
<gallery widths="150">
Fichier:Lock Stadtbredimus Luxembourg 02.jpg|Vue vun Nordwesten op d'Staustuf. Riets am Bild d'Schëffsschleis
Fichier:Lock_Stadtbredimus_Luxembourg_01.jpg|D'Ausfahrt vun der Schëffsschleis mat der Steierbréck
Fichier:SchleiSta1.JPG|Steierbréck vun der Staustuf Stadbriedemes-Palzem
Fichier:Roman_bridge_monument_02_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|D'Monument Réimerbréck nieft der Schëffsschleis
</gallery>
== Literatur ==
* Anonyme, 2008: ''[[Kulturpad Stadbriedemes|Sentier culturel Stadtbredimus]]''. Brochure touristique, 23 p. 10 × 21 cm. Imprimerie Schomer-Turpel sàrl, Remich.
* Giuliani, Alfred, 1966: "Les centrales hydro-électriques de la Moselle." pp. 88–115 in: ''Le port de Mertert et la navigation de la Moselle''. Société du port fluvial, Mertert.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Écluse de Palzem-Stadtbredimus|{{PAGENAME}}}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Staustufen op der Musel}}
[[Kategorie:Schëffsschleisen zu Lëtzebuerg|Stadbriedemes-Palzem]]
[[Kategorie:Schëffsschleisen an Däitschland|Stadbriedemes-Palzem]]
[[Kategorie:Schëffsschleisen op der Musel|Stadbriedemes-Palzem]]
[[Kategorie:Barragen zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Barragen an Däitschland]]
[[Kategorie:Hydroelektresch Zentralen|Stadbriedemes-Palzem]]
[[Kategorie:Gemeng Stadbriedemes]]
[[Kategorie:Verbandsgemeng Saarburg-Kell]]
[[Kategorie:Energieproduktioun zu Lëtzebuerg]]
[[Kategorie:Bauwierker 1964]]
kek1mdwa51pa2ke28p7epgratdj7359
Kategorie:Verbandsgemeng Neierbuerg
14
75297
2709781
1799731
2026-09-25T14:19:03Z
Volvox
4050
2709781
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Fréier Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Neierbuerg]]
[[Kategorie:Äifelkrees Béibreg-Prüm]]
rsk5koqqdj3c9qss5ma12xplbxxyqnd
Kategorie:Verbandsgemeng Ruwer
14
75331
2709770
880214
2026-09-25T14:07:03Z
Volvox
4050
2709770
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Ruwer]]
fccy9t74mqnqthoauey40lokn28ujdv
2709791
2709770
2026-09-25T14:26:43Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Landkrees Tréier-Saarburg]] derbäigesat
2709791
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Ruwer]]
[[Kategorie:Landkrees Tréier-Saarburg]]
bwgjpbg5cjxwntyhteajabon8cnvaqh
Kategorie:Verbandsgemeng Brohltal
14
75333
2709759
880218
2026-09-25T13:54:48Z
Volvox
4050
2709759
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Brohltal]]
sy8dg6ae8hdbt1s25ffzv6oo5izpmyv
2709788
2709759
2026-09-25T14:25:17Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Landkrees Ahrweiler]] derbäigesat
2709788
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Brohltal]]
[[Kategorie:Landkrees Ahrweiler]]
ho2bjpxa9foqovmlvwwdg2nyo0zpu4y
Schabloun:VG Arzfeld
10
75352
2709753
2342209
2026-09-25T13:47:17Z
Volvox
4050
2709753
wikitext
text/x-wiki
[[Fichier:DEU VG Arzfeld COA.svg|20px]] [[Verbandsgemeng Arzfeld|Arzfeld]]<noinclude> [[Kategorie:Schabloune mat Fändel fir däitsch Verbandsgemengen|Arzfeld]]</noinclude>[[Kategorie:Verbandsgemeng Arzfeld|*]]
njmx1h1pnzlnomk9veexq5xhem17xk7
Kategorie:Verbandsgemeng Tréier-Land
14
75361
2709777
880573
2026-09-25T14:12:15Z
Volvox
4050
2709777
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Tréier-Land]]
[[Kategorie:Landkrees Tréier-Saarburg]]
srfbe7795y86bag8qu8x1qb8kwvkey3
Kategorie:Landkrees Bad Kreuznach
14
75367
2709786
1538630
2026-09-25T14:23:53Z
Volvox
4050
2709786
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Landkreesser a Rheinland-Pfalz|Bad Kreuznach]]
ldozcukxtyuoovwk582u5694lo2rnal
Kategorie:Verbandsgemeng Bad Sobernheim
14
75374
2709756
881175
2026-09-25T13:50:39Z
Volvox
4050
2709756
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Bad Sobernheim]]
j0bk7cp2x502z95feb7vbd18z14x4pk
2709787
2709756
2026-09-25T14:24:26Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Landkrees Bad Kreuznach]] derbäigesat
2709787
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Bad Sobernheim]]
[[Kategorie:Landkrees Bad Kreuznach]]
t0w4hhwis0y861sem21237nmk587pfp
Kategorie:Verbandsgemeng Meisenheim
14
75378
2709766
881217
2026-09-25T14:00:22Z
Volvox
4050
2709766
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Meisenheim]]
6hditdemkiediyfeug8ek3i4nr9g3eq
2709790
2709766
2026-09-25T14:26:12Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Landkrees Bad Kreuznach]] derbäigesat
2709790
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Meisenheim]]
[[Kategorie:Landkrees Bad Kreuznach]]
pfxur9cp47zgho3q7ba1im0fupr8jck
Kategorie:Verbandsgemeng Bad Münster am Stein-Ebernburg
14
75394
2709754
881602
2026-09-25T13:47:55Z
Volvox
4050
2709754
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Bad Münster am Stein-Ebernburg]]
3aubh49sxd3euc96bjd00505n3fdgqc
2709755
2709754
2026-09-25T13:49:12Z
Volvox
4050
2709755
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Bad Münster am Stein-Ebernburg]]
23oil6qcvriyk17ab1k4a33kq1xzggz
2709778
2709755
2026-09-25T14:13:09Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz]] ewechgeholl; [[Kategorie:Fréier Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz]] derbäigesat
2709778
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
[[Kategorie:Fréier Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Bad Münster am Stein-Ebernburg]]
08fcstz3tnhdl2tjfo97s47s45scox3
2709793
2709778
2026-09-25T14:28:10Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Landkrees Bad Kreuznach]] derbäigesat
2709793
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
[[Kategorie:Fréier Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Bad Münster am Stein-Ebernburg]]
[[Kategorie:Landkrees Bad Kreuznach]]
eipk3rw0ilba04m3vddvk1rzsn8uu6t
Verbandsgemeng Béibreg-Land
0
75404
2709783
2453519
2026-09-25T14:19:48Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Fréier Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz]] ewechgeholl; [[Kategorie:Verbandsgemeng Béibreg-Land]] derbäigesat
2709783
wikitext
text/x-wiki
{{SkizzGeoDE}}
{{Infobox Verbandsgemengen
| Numm = Verbandsgemeng Béibreg-Land
| Wopen = DEU Bitburg-Land COA.svg
| Wopentext =
| Land = {{DEU}}
| Bundesland = {{Rheinland-Pfalz}}
| Landkrees = {{Äifelkrees Béibreg-Prüm}}
| Verwaltungssëtz = [[Béibreg]]
| Gemengenzuel = 51
| Fläch = 275,75 {{Km2}}
| Awunner = 16.704 <small>([[30. Juni]] [[2006]])</small>
}}
D''''Verbandsgemeng Béibreg-Land''' war bis den 1.Juni 2014 eng [[Verbandsgemeng]] läit am [[Äifelkrees Béibreg-Prüm]] a [[Rheinland-Pfalz]]. Si hat hire Sëtz zu [[Béibreg]]. Zanter 2014 bilt se sesumme mat der [[Verbandsgemeng Kyllburg]] déi nei [[Verbandsgemeng Bitburger Land]] mat Sëtz zu Béibreg
== Uertsgemengen ==
{|
|
* [[Baustert]]
* [[Bettingen (Äifel)|Bettingen]]
* [[Bickendorf]]
* [[Biersdorf am See]]
* [[Birtlingen]]
* [[Brecht (Eifel)|Brecht]]
* [[Brimingen]]
* [[Dahlem (Bitburg)|Dahlem]]
* [[Dockendorf]]
* [[Dudeldorf]]
* [[Echtershausen]]
* [[Ehlenz]]
* [[Enzen (Äifel)|Enzen]]
* [[Eßlingen]]
* [[Feilsdorf]]
* [[Fließem]]
* [[Gondorf]]
| width="25%" valign="top" |
* [[Halsdorf]]
* [[Hamm (Äifel)|Hamm]]
* [[Heilenbach]]
* [[Hisel]]
* [[Hütterscheid]]
* [[Hüttingen an der Kyll]]
* [[Idenheim]]
* [[Idesheim]]
* [[Ingendorf]]
* [[Ließem (Äifel)|Ließem]]
* [[Meckel]]
* [[Messerich]]
* [[Metterich]]
* [[Mülbach]]
* [[Nattenheim]]
* [[Niederstedem]]
* [[Niederweiler (Äifel)|Niederweiler]]
| width="25%" valign="top" |
* [[Oberstedem]]
* [[Oberweiler (Äifel)|Oberweiler]]
* [[Oberweis]]
* [[Olsdorf (Eifel)|Olsdorf]]
* [[Rittersdorf (Eifel)|Rittersdorf]]
* [[Röhl]]
* [[Scharfbillig]]
* [[Schleid (Bitburg)|Schleid]]
* [[Seffern]]
* [[Sefferweich]]
* [[Stockem (Bitburg)|Stockem]]
* [[Sülm]]
* [[Trimport]]
* [[Wettlingen]]
* [[Wiersdorf (Äifel)|Wiersdorf]]
* [[Wißmannsdorf]]
* [[Wolsfeld]]
|}
{{Navigatioun Verbandsgemengen am Äifelkrees Béibreg-Prüm}}
[[Kategorie:Verbandsgemeng Béibreg-Land| ]]
c63xwjz3ighexv0x9qf5g30684taqpd
Kategorie:Verbandsgemeng Kyllburg
14
75405
2709762
882080
2026-09-25T13:58:24Z
Volvox
4050
2709762
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Fréier Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Kyllburg]]
[[Kategorie:Äifelkrees Béibreg-Prüm]]
eboaxdqhvd8v8qvdvmgxwy55fb5u1au
Verbandsgemeng Kyllburg
0
75406
2709763
2453521
2026-09-25T13:58:58Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Verbandsgemeng Kyllburg]] derbäigesat
2709763
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Verbandsgemengen
| Numm = Verbandsgemeng Kyllburg
| Wopen = Wappen Verbandsgemeinde Kyllburg.png
| Wopentext =
| Land = {{DEU}}
| Bundesland = {{Rheinland-Pfalz}}
| Landkrees = {{Äifelkrees Béibreg-Prüm}}
| Verwaltungssëtz = [[Kyllburg]]
| Gemengenzuel = 21
| Fläch = 153,33 {{Km2}}
| Awunner = 7.852 <small>([[30. Juni]] [[2006]])</small>
}}
D''''Verbandsgemeng Kyllburg''' war bis den 1. Juli 2014 eng [[Verbandsgemeng]] am [[Äifelkrees Béibreg-Prüm]] a [[Rheinland-Pfalz]]. Si hat hire Sëtz zu [[Kyllburg]]. Zanter Juli 2014 bilt se zesumme mat der fréierer [[Verbandsgemeng Béibreg-Land]] déi nei [[Verbandsgemeng Bitburger Land]].
== Uertsgemengen ==
{|
|
* [[Badem]]
* [[Balesfeld]]
* [[Burbach (Äifel)|Burbach]]
* [[Etteldorf]]
* [[Gindorf]]
* [[Gransdorf]]
* '''[[Kyllburg]]'''
|
* [[Kyllburgweiler]]
* [[Malberg (Äifel)|Malberg]]
* [[Malbergweich]]
* [[Neidenbach]]
* [[Neuheilenbach]]
* [[Oberkail]]
* [[Orsfeld]]
|
* [[Pickließem]]
* [[Sankt Thomas (Äifel)|Sankt Thomas]]
* [[Seinsfeld]]
* [[Steinborn]]
* [[Usch (Äifel)|Usch]]
* [[Wilsecker]]
* [[Zendscheid]]
|}
{{Navigatioun Verbandsgemengen am Äifelkrees Béibreg-Prüm}}
[[Kategorie:Fréier Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Kyllburg]]
[[Kategorie:Verbandsgemeng Kyllburg| ]]
nm5x9d1to2lk1oudqf0h23wzx6kdujz
2709782
2709763
2026-09-25T14:19:26Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Fréier Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz]] ewechgeholl
2709782
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Verbandsgemengen
| Numm = Verbandsgemeng Kyllburg
| Wopen = Wappen Verbandsgemeinde Kyllburg.png
| Wopentext =
| Land = {{DEU}}
| Bundesland = {{Rheinland-Pfalz}}
| Landkrees = {{Äifelkrees Béibreg-Prüm}}
| Verwaltungssëtz = [[Kyllburg]]
| Gemengenzuel = 21
| Fläch = 153,33 {{Km2}}
| Awunner = 7.852 <small>([[30. Juni]] [[2006]])</small>
}}
D''''Verbandsgemeng Kyllburg''' war bis den 1. Juli 2014 eng [[Verbandsgemeng]] am [[Äifelkrees Béibreg-Prüm]] a [[Rheinland-Pfalz]]. Si hat hire Sëtz zu [[Kyllburg]]. Zanter Juli 2014 bilt se zesumme mat der fréierer [[Verbandsgemeng Béibreg-Land]] déi nei [[Verbandsgemeng Bitburger Land]].
== Uertsgemengen ==
{|
|
* [[Badem]]
* [[Balesfeld]]
* [[Burbach (Äifel)|Burbach]]
* [[Etteldorf]]
* [[Gindorf]]
* [[Gransdorf]]
* '''[[Kyllburg]]'''
|
* [[Kyllburgweiler]]
* [[Malberg (Äifel)|Malberg]]
* [[Malbergweich]]
* [[Neidenbach]]
* [[Neuheilenbach]]
* [[Oberkail]]
* [[Orsfeld]]
|
* [[Pickließem]]
* [[Sankt Thomas (Äifel)|Sankt Thomas]]
* [[Seinsfeld]]
* [[Steinborn]]
* [[Usch (Äifel)|Usch]]
* [[Wilsecker]]
* [[Zendscheid]]
|}
{{Navigatioun Verbandsgemengen am Äifelkrees Béibreg-Prüm}}
[[Kategorie:Verbandsgemeng Kyllburg| ]]
g1w9odze508mjfurjuo8oq6wc6lwf04
Kategorie:Verbandsgemeng Prüm
14
75407
2709768
2618366
2026-09-25T14:01:05Z
Volvox
4050
2709768
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Prüm]]
[[Kategorie:Äifelkrees Béibreg-Prüm]]
d3dvxo1nem5fyjltizy7vdyrdtrxjtc
Alincourt
0
78447
2709818
2693953
2026-09-25T15:57:30Z
Kontributor 2K
59124
2709818
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Uertschaft Frankräich
| Numm = Alincourt
| Wopen = Blason ville FR Alincourt (Ardennes).svg
| Regioun = {{Grand Est}}
| Departement = {{Ardennes}}
| Arrondissement = [[Arrondissement Rethel|Rethel]]
| Kanton = [[Canton de Château-Porcien|Château-Porcien]]
| Insee = 08005
| Plz = 08310
| Koordinaten = {{Coor dms|49|24|16|N|04|20|45|O|Haaptkoordinaten=jo}}
| Fläch = 862
| Bevëlkerung = 114
| Bevëlkerungsdatum = [[1999]]
}}
'''Alincourt''' ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am [[Departement Ardennes]] an der [[Franséisch Regioun|Regioun]] [[Grand Est]].
{{Kuckt och Ardennes}}
[[Kategorie:Gemengen am Arrondissement Rethel]]
[[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Rethel]]
[[Kategorie:Uertschaften, déi d'Croix de guerre 1914-1918 kruten]]
in415cfz7cmszjb25ixu6bvp0sd7ru2
Kategorie:Verbandsgemeng Speicher
14
85409
2709774
1141171
2026-09-25T14:09:36Z
Volvox
4050
2709774
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Speicher]]
[[Kategorie:Äifelkrees Béibreg-Prüm]]
62fpqdnpw27hvm7j4jfpqhbvf2ofojr
Kategorie:Verbandsgemeng Konz
14
85470
2709760
1141738
2026-09-25T13:56:19Z
Volvox
4050
2709760
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Konz]]
fhpr9a1n9ipda6j1s8d7lm12f5p9y0c
2709789
2709760
2026-09-25T14:25:51Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Landkrees Tréier-Saarburg]] derbäigesat
2709789
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Konz]]
[[Kategorie:Landkrees Tréier-Saarburg]]
e4u7ddj5b7vwszm21llw9e0s0o3lcwf
Kategorie:Verbandsgemeng Irrel
14
85616
2709780
1799729
2026-09-25T14:15:52Z
Volvox
4050
2709780
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Fréier Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Irrel]]
[[Kategorie:Äifelkrees Béibreg-Prüm]]
gkaxxnsyzoio91tane9u8quxhuxkp52
Lex Delles
0
101080
2709853
2613121
2026-09-26T10:19:57Z
Mobby 12
60927
/* Karriär */
2709853
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie}}
De '''Lex Delles''', gebuer den [[28. November]] [[1984]] zu [[Munneref]],<ref name=chd>[http://chd.lu/wps/portal/public/FicheDepute?ref=23868 Fiche "Lex Delles"] op der Websäit vun der Chamber, chd.lu (gekuckt 18.11.2013).</ref> ass e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] [[Schoulmeeschter]] a [[Politiker]] ([[DP]]). Hien ass zanter dem 17. November 2023 Minister fir Ekonomie, Energie an Tourismus an der [[Regierung Frieden-Bettel]].<ref>[https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2023/11-novembre/17-assermentation-ministres.html Assermentation des membres du gouvernement 2023.] gouvernement.lu, 17.11.2023.</ref>
== Karriär ==
De Lex Delles gouf 2011 Member vum Schäfferot<ref>Patrick Besch, [https://web.archive.org/web/20181211131305/https://www.wort.lu/de/politik/blau-rot-gruener-neuanstrich-5c0a92d4182b657ad3b9b3f2 Blau-rot-grüner Neuanstrich] op wort.lu den 10. Dezember 2018 an den 11. Dezember 2018 an der Drockversioun vum [[Luxemburger Wort]] den 11. Dezember 2018 ënnert dem Titel „Neue Gesichter“, Säit 2</ref> vun der [[Gemeng Munneref]] a gouf den 10. Januar 2014 zum Buergermeeschter ernannt<ref>[http://www.miat.public.lu/actualites/2014/01/ass_2/index.html "Assermentation de quatre nouveaux bourgmestres et de cinq nouveaux échevins."] Site vum [[Ministère de l'intérieur|Inneministère]], 17-01-2014.</ref>, nodeem d'[[Maggy Nagel]] Ministesch fir Kultur an der [[Regierung Bettel-Schneider]] gi war.
Bei de [[Chamberwale vum 20. Oktober 2013]] huet hien op der Lëscht vun der [[Demokratesch Partei|DP]] am [[Walbezierker zu Lëtzebuerg|Walbezierk Oste]] kandidéiert a gouf an d'Parlament gewielt. Wéi d'Maggy Nagel am Dezember 2015 vun hirem Ministeschamt zeréckgetrueden ass, hätt de Lex Delles hiren Nofollger kënne ginn. Hien huet awer op de Poste verzicht fir Munnerëffer Buergermeeschter ze bleiwen<ref>[http://www.rtl.lu/letzebuerg/744571.html "Maggy Nagel trëtt zréck, Delles refuséiert Posten."] op rtl.lu, de 16. Dezember 2015, fir d'lescht gekuckt den 11. Dezember 2018</ref>. Den 28. November 2015 gouf hien zum Zweete Vizepresident vun der [[demokratesch Partei|Demokratescher Partei]] gewielt.
Bei [[Chamberwale vum 14. Oktober 2018|de Wale vum 14. Oktober 2018]] gouf de Lex Delles erëm an d'Chamber gewielt<ref>[https://elections.public.lu/fr/elections-legislatives/2018/resultats/partis/dp.html elections.lu].</ref>, hien huet awer op säin Deputéiertemandat verzicht, fir Minister ze ginn. De 5. Dezember 2018 gouf hien als Minister fir de Mëttelstand an den Tourismus an der [[Regierung Bettel-Schneider-Braz]] vereedegt.
Bei de [[Chamberwale vum 8. Oktober 2023]] gouf hien an d'Chamber zeréckgewielt.<ref>elections.public.lu.</ref> an huet och nees op säin Deputéiertemandat verzicht, fir de 17. November 2023 Minister fir Ekonomie, Energie an Tourismus an der [[Regierung Frieden-Bettel]] ze ginn.
Den 12. Juni 2022 gouf hien um Nationalkongress vun der DP zum neie President vun där Partei gewielt.<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/1926783.html "De Lex Delles gëtt neie Parteipresident vun der DP."] rtl.lu, 12.06.2022.</ref> 2025 huet hie bekannt gemaach, net op en Neits als President ze kandidéieren.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/a/2295678.html|Titel=Lex Delles kandidéiert net méi: DP kritt eng reng weiblech Parteipresidence|Gekuckt=2025-04-27|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Sozial Medien}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Delles Lex}}
[[Kategorie:Gebuer 1984]]
[[Kategorie:Politiker (Lëtzebuerg)]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Buergermeeschteren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Schoulmeeschteren]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Ministeren]]
[[Kategorie:Buergermeeschtere vu Munneref]]
o6wyjrqmlxzhd0aps9rbmklsgz0xkg5
Le Veurdre
0
102152
2709845
2695160
2026-09-26T09:35:56Z
Kontributor 2K
59124
wop.
2709845
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Uertschaft Frankräich
| Numm = Le Veurdre
| Wopen = Blason ville fr le Veurdre (Allier).svg
| Bild héich = Le Veurdre Allier-Église Saint-Hippolyte.JPG
| Bildtext héich = D'Kierch Saint-Hippolyte
| Regioun = {{Auvergne-Rhône-Alpes}}
| Departement = {{Allier}}
| Arrondissement = [[Arrondissement Moulins|Moulins]]
| Kanton = [[Canton de Bourbon-l'Archambault|Bourbon-l'Archambault]]
| Plz = 03320
| Insee = 03309
| Koordinaten = {{coor dms|46|45|25|N|03|02|26|O|Haaptkoordinaten=jo}}
| Fläch Gemeng = 2 116
| Bevëlkerung Gemeng = 536
| Bevëlkerungsdatum G = [[2010]]
}}
'''Le Veurdre ''' ass eng franséisch [[Gemeng (Frankräich)|Gemeng]] am [[Departement Allier]] an der Regioun [[Auvergne-Rhône-Alpes]].
Le Veurdre läit am Dall vum [[Allier (Floss)|Allier]] deen an hirem Osten d'Grenz mam [[Departement Nièvre]] mécht.
Duerch d'Gemeng féiert déi südlech Variant vun der [[Via Lemovicensis]].
An der Zäit vum [[Zweete Weltkrich]] ass d'[[Demarkatiounslinn]] duerch d'Gemeng gelaf.
{{Via_Lemovicensis
|Virdrun = [[Livry (Nièvre)|Livry]]
|Duerno = [[Neure]]
}}
{{Kuckt och Allier}}
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Moulins]]
[[Kategorie:Gemengen am Arrondissement Moulins]]
[[Kategorie:Uertschaften op der Via Lemovicensis]]
93m1z2erahf8divrmxuarvtdsnuz4a2
Ville-sur-Lumes
0
104327
2709844
2695299
2026-09-26T09:27:07Z
Kontributor 2K
59124
wop.
2709844
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Uertschaft Frankräich
| Numm = Ville-sur-Lumes
| Wopen = Blason ville fr Ville-sur-Lumes (Ardennes).svg
| Bild héich = Deux maisons du village 05693.JPG
| Bildtext héich = Fëllementer vu galleschen Haiser
| Regioun = {{Grand Est}}
| Departement = {{Ardennes}}
| Arrondissement = [[Arrondissement Charleville-Mézières|Charleville-Mézières]]
| Kanton = [[Canton de Villers-Semeuse|Villers-Semeuse]]
| Insee = 08483
| Plz = 08440
| Koordinaten = {{coor dms|49|45|14|N|04|47|28|O|Haaptkoordinaten=jo}}
| Fläch = 310
| Bevëlkerung = 500
| Bevëlkerungsdatum = [[2011]]
}}
'''Ville-sur-Lumes''' ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am [[Departement Ardennes]] an der [[Franséisch Regioun|Regioun]] [[Grand Est]].
== Kuckeswäertes ==
*D'Reschter vun engem gallesche [[Vicus]] dee ronderëm e [[Fanum]] louch.
{{Kuckt och Ardennes}}
[[Kategorie:Gemengen am Arrondissement Charleville-Mézières]]
[[Kategorie:Uertschaften am Arrondissement Charleville-Mézières]]
1w4jvgjx6y42hdqn1pvo98bpc2u5hzy
Potsdamer Ofkommes
0
114273
2709752
2627309
2026-09-25T12:29:59Z
CommonsDelinker
925
[[File:Potsdam_big_three.jpg]] gouf duerch [[File:Clement_Attlee,_Harry_S._Truman,_and_Joseph_Stalin_at_the_Potsdam_Conference_1945,_NARA_(198950).jpg]] ersat (vum [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] deen als Grond uginn huet: [[:c:COM:FR|File rena
2709752
wikitext
text/x-wiki
[[Fichier:Clement Attlee, Harry S. Truman, and Joseph Stalin at the Potsdam Conference 1945, NARA (198950).jpg|thumb|320px|Den Attlee, den Truman an de Stalin.]]
D''''Potsdamer Ofkommes''' ass en Ofkommes tëscht den [[Alliéiert am Zweete Weltkrich|Alliéierten am Zweete Weltkrich]], dem [[Vereenegt Kinnekräich|Vereenegte Kinnekräich]], de [[Vereenegt Staate vun Amerika|Vereenegte Staaten]] an der [[Sowjetunioun]], an deem ë. a. déi militäresch Besatzung an den Nees-Opbau vun Däitschland, no senger Néierlag am [[Zweete Weltkrich]] festgehale gouf, sou wéi ë. a. och d'Demilitariséierung vun Däitschland, d'Decisioun, datt et Dedommagementer bezuele misst, an d'Viru-Geriicht-Brénge vu Krichsverbriecher festgehale gouf.
Et war d'Resultat vun der ''Dräi-Muechte-Konferenz'', déi vum 17. Juli bis den 2. August 1945 zu [[Potsdam]] am Schlass [[Cecilienhof]] ofgehale gouf ([[Potsdamer Konferenz]]). Dës Konferenz louch an der Suite vun deene vun [[Konferenz vun Teheran|Teheran]], [[Konferenz vu Casablanca|Casablanca]] a [[Konferenz vu Jalta|Jalta]], wou déi Alliéiert ënnereneen ausgemaach hunn, wéi et mat Europa, an absënns Däitschland, souwéi de Länner ronderëm, sollt viru goen, wann de Krich bis eriwwer wier.
Festgehale gouf an dësem Ofkommes (dat keen internationalen [[Traité]] ass) notamment:
*Wat fir Infrastrukture vun den Alliéierte geschaf solle ginn (notamment den [[Alliéierte Kontrollrot]]), fir dat besat Däitschland zesummen ze verwalten; datt Däitschland deemno a Besatzungszonen opgedeelt sollt ginn;
* datt Däitschland soll als Ganzt behandelt ginn, an datt et demokratiséiert, demilitariséiert an entnazifizéiert soll ginn;
* datt d'Schwéierindustrie an Däitschland (déi fir Krichsvirbereedunge kéint benotzt ginn) zeréckgebaut soll ginn, an d'Liichtindustrie an d'Landwirtschaft ausgebaut soll ginn;
*datt Däitschland misst Dedommagementer/Reparatioune bezuelen, wat ë. a. bedeit, datt 10 % vun der Schwéierindustrie-Infrastruktur an d'Sowjetunioun transferéiert sollt ginn;
* datt déi däitsch Marinn ofgeschaf soll ginn an d'Schëffer an d'U-Booter versenkt oder tëscht den Alliéierten opgedeelt sollte ginn;
* datt d'Stad [[Königsberg]] (haut [[Oblast Kaliningrad]]) un d'Sowjetunioun sollt goen;
* datt an engem zukünftege Friddenstraité d'West-Grenz vu Pole laanscht d'Oder-Neisse-Linn goe sollt;
* datt en Tribunal sollt opgeriicht ginn, fir d'Krichsverbriecher ze jugéieren (''kuckt: [[Nürnberger Prozesser|Nürnberger Krichsverbriecherprozesser]]'');
* datt déi däitsch Bevëlkerung déi baussent Däitschland ass, sollt an Däitschland bruecht ginn (wat [[De jure / de facto|de facto]] drop erausgelaf ass, datt se vun do, wou se gewunnt hunn, verdriwwe gi sinn);
Ausserdeem goufe Mesurë festgehalen, wéi an den aneren europäeschen Territoiren ze verfuere wier, absënns an de Länner, déi zu den [[Achsemuechten|Achsemuechte]] gehéiert hunn, sou wéi an de Kolonië vun Däitschland a vun deene Länner.
== Um Spaweck ==
*[https://web.archive.org/web/20101031085625/http://www.pbs.org/wgbh/amex/truman/psources/ps_potsdam.html Agreements of the Berlin (Potsdam) Conference]
[[Kategorie:Geschicht vun Däitschland]]
[[Kategorie:1945]]
[[Kategorie:Traitéen]]
[[Kategorie:Potsdam]]
so6smdkjpeuyxrjz7vkp5q0shvevnu0
Kategorie:Verbandsgemeng Südeifel
14
116313
2709776
1824517
2026-09-25T14:10:30Z
Volvox
4050
2709776
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Südeifel]]
[[Kategorie:Äifelkrees Béibreg-Prüm]]
m9ffz6xn2nn16k8vthy0563a22qrrcm
Kategorie:Fréier Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz
14
116314
2709779
1799732
2026-09-25T14:14:23Z
Volvox
4050
2709779
wikitext
text/x-wiki
{{KategorieSpezial|Fréier [[Verbandsgemeng]]en a [[Rheinland-Pfalz]]}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz| ]]
kumrm3kqq5bcxl0sbbv0x6n0aoj5iiq
Kategorie:Verbandsgemeng Bitburger Land
14
116331
2709758
1799855
2026-09-25T13:53:08Z
Volvox
4050
2709758
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Bitburger]]
[[Kategorie:Äifelkrees Béibreg-Prüm]]
b7nge1nvq1xi4mndtdp9gps9izqta9s
2709767
2709758
2026-09-25T14:00:35Z
Volvox
4050
2709767
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Bitburger Land]]
[[Kategorie:Äifelkrees Béibreg-Prüm]]
gwrppvp5b224isqft0k87t5e1rr9r98
Modul:Autoritéitskontroll
828
136758
2709775
2709748
2026-09-25T14:09:58Z
Mobby 12
60927
Ännerung [[Special:Diff/2709748|2709748]] vum [[Special:Contributions/Les Meloures|Les Meloures]] ([[User talk:Les Meloures|Diskussioun]]) réckgängeg gemaach; heescht einfach esou
2709775
Scribunto
text/plain
require('strict')
local function getCatForId( id )
local title = mw.title.getCurrentTitle()
local namespace = title.namespace
if namespace == 0 then
return '[[Kategorie:Wikipedia-Artikele mat ' .. id .. '-Identifianten]]'
elseif namespace == 2 and not title.isSubpage then
return '[[Kategorie:Benotzersäite mat ' .. id .. '-Identifianten]]'
else
return '[[Kategorie:Aner Säite mat ' .. id .. '-Identifianten]]'
end
end
local function fideLink( id )
return '[https://ratings.fide.com/profile/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'FIDE' )
end
local function filmfriendLink( id )
return '[https://www.filmfriend.org/de/movies/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'filmfriend' )
end
local function coslLink( id )
return '[https://teamletzebuerg.lu/athlete/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'COSL' )
end
local function bmLink( id)
return '[https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'BM' )
end
local function lalLink( id )
return '[http://www.autorenlexikon.lu/page/author/' .. id .. '/FRE/index.html ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'Autorenlexikon' )
end
local function mnahaLink( id )
return '[https://www.konschtlexikon.mnaha.lu/entry/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'MNAHA' )
end
local function chdLink( id )
return '[https://www.chd.lu/lu/deputy/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function worldcatLink( id )
return '[https://www.worldcat.org/identities/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function CplLink( id )
return '[https://www.press.lu/membre/?member=' .. id .. ' ' .. id ..']'
end
local function imdbLink( id )
return '[https://tools.wmflabs.org/wikidata-externalid-url/?p=345&url_prefix=http://www.imdb.com/&id=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function cevLink( id )
return '[https://www.cev.eu/PlayerDetail.aspx?PlayerID=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function viafLink( id )
if not string.match( id, '^%d+$' ) then
return false
end
return '[https://viaf.org/viaf/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'VIAF' )
end
local function kulturnavLink( id )
return '[http://kulturnav.org/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function sikartLink( id )
return '[http://www.sikart.ch/KuenstlerInnen.aspx?id=' .. id .. '&lng=en ' .. id .. ']'
end
local function tlsLink( id )
local id2 = id:gsub(' +', '_')
return '[http://tls.theaterwissenschaft.ch/wiki/' .. id2 .. ' ' .. id .. ']'
end
local function ciniiLink( id )
return '[http://ci.nii.ac.jp/author/' .. id .. '?l=en ' .. id .. ']'
end
local function bneLink( id )
return '[http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function uscongressLink( id )
return '[http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function narapersonLink( id )
return '[https://research.archives.gov/person/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function naraorganizationLink( id )
return '[https://research.archives.gov/organization/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function botanistLink( id )
local id2 = id:gsub(' +', '%%20')
return '[http://www.ipni.org/ipni/advAuthorSearch.do?find_abbreviation=' .. id2 .. ' ' .. id .. ']'
end
local function inaturalistplaceLink( id )
return '[https://www.inaturalist.org/places/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function inaturalisttaxonLink( id )
return '[https://www.inaturalist.org/taxa/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function mgpLink( id )
-- TODO Implement some sanity checking regex
return '[http://www.genealogy.ams.org/id.php?id=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function rslLink( id )
-- TODO Implement some sanity checking regex
return '[http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=RSL11&request=' .. id .. '&CON_LNG=ENG ' .. id .. ']'
end
local function leonoreLink( id )
-- Identifiants allant de LH/1/1 à LH/2794/54 (légionnaires)
-- Identifiants allant de C/0/1 à C/0/84 (84 légionnaires célèbres)
-- Identifiants allant de 19800035/1/1 à 19800035/385/51670 (légionnaires décédés entre 1954 et 1977, et quelques dossiers de légionnaires décédés avant 1954)
if not string.match( id, '^LH/%d%d?%d?%d?/%d%d?%d?$' ) and
not string.match( id, '^C/0/%d%d?$' ) and
not string.match( id, '^19800035/%d%d?%d?%d?/%d%d?%d?%d?%d?$' ) then
return false
end
return '[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/leonore_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=COTE&VALUE_1=' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function sbnLink( id )
if not string.match( id, '%u%u[%u0-3]V%d%d%d%d%d%d' ) then
return false
end
return '[https://opac.sbn.it/nome/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'SBN' )
end
local function nkcLink( id )
return '[http://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=' .. id .. '&CON_LNG=ENG ' .. id .. ']'
end
local function nclLink( id )
if not string.match( id, '^%d+$' ) then
return false
end
return '[http://aleweb.ncl.edu.tw/F/?func=accref&acc_sequence=' .. id .. '&CON_LNG=ENG ' .. id .. ']'
end
local function ndlLink( id )
return '[https://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function sudocLink( id )
if not string.match( id, '^%d%d%d%d%d%d%d%d[%dxX]$' ) then
return false
end
return '[https://www.idref.fr/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function hlsLink( id )
if not string.match( id, '^%d+$' ) then
return false
end
return '[http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/f/F' .. id .. '.php ' .. id .. ']'
end
local function lirLink( id )
if not string.match( id, '^%d+$' ) then
return false
end
return '[http://www.e-lir.ch/e-LIR___Lexicon.' .. id .. '.450.0.html ' .. id .. ']'
end
local function splitLccn( id )
if id:match( '^%l%l?%l?%d%d%d%d%d%d%d%d%d?%d?$' ) then
id = id:gsub( '^(%l+)(%d+)(%d%d%d%d%d%d)$', '%1/%2/%3' )
end
if id:match( '^%l%l?%l?/%d%d%d?%d?/%d+$' ) then
return mw.text.split( id, '/' )
end
return false
end
local function append(str, c, length)
while str:len() < length do
str = c .. str
end
return str
end
local function lccnLink( id )
local parts = splitLccn( id )
if not parts then
return false
end
local lccnType = parts[1] ~= 'sh' and 'names' or 'subjects'
id = parts[1] .. parts[2] .. append( parts[3], '0', 6 )
return '[http://id.loc.gov/authorities/' .. lccnType .. '/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'LCCN' )
end
local function mbLink( id )
-- TODO Implement some sanity checking regex
return '[https://musicbrainz.org/artist/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'MusicBrainz' )
end
--Returns the ISNI check digit isni must be a string where the 15 first elements are digits
local function getIsniCheckDigit( isni )
local total = 0
for i = 1, 15 do
local digit = isni:byte( i ) - 48 --Get integer value
total = (total + digit) * 2
end
local remainder = total % 11
local result = (12 - remainder) % 11
if result == 10 then
return "X"
end
return tostring( result )
end
--Validate ISNI (and ORCID) and retuns it as a 16 characters string or returns false if it's invalid
--See http://support.orcid.org/knowledgebase/articles/116780-structure-of-the-orcid-identifier
local function validateIsni( id )
id = id:gsub( '[ %-]', '' ):upper()
if not id:match( '^%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d[%dX]$' ) then
return false
end
if getIsniCheckDigit( id ) ~= string.char( id:byte( 16 ) ) then
return false
end
return id
end
local function isniLink( id )
id = validateIsni( id )
if not id then
return false
end
return '[http://isni.org/isni/' .. id .. ' ' .. id:sub( 1, 4 ) .. ' ' .. id:sub( 5, 8 ) .. ' ' .. id:sub( 9, 12 ) .. ' ' .. id:sub( 13, 16 ) .. ']' .. getCatForId( 'ISNI' )
end
local function orcidLink( id )
id = validateIsni( id )
if not id then
return false
end
id = id:sub( 1, 4 ) .. '-' .. id:sub( 5, 8 ) .. '-' .. id:sub( 9, 12 ) .. '-' .. id:sub( 13, 16 )
return '[https://orcid.org/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'ORCID' )
end
local function gndLink( id )
return '[https://d-nb.info/gnd/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'GND' )
end
local function selibrLink( id )
if not string.match( id, '^%d+$' ) then
return false
end
return '[https://libris.kb.se/auth/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'SELIBR' )
end
local function bnfLink( id )
--Add cb prefix if it has been removed
if not string.match( id, '^cb.+$' ) then
id = 'cb' .. id
end
return '[http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/' .. id .. ' ' .. id .. '] [http://data.bnf.fr/ark:/12148/' .. id .. ' (data)]' .. getCatForId( 'BNF' )
end
local function bpnLink( id )
if not string.match( id, '^%d+$' ) then
return false
end
return '[http://www.biografischportaal.nl/en/persoon/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'BPN' )
end
local function ridLink( id )
return '[https://www.researcherid.com/rid/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'RID' )
end
local function bibsysLink( id )
return '[https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'BIBSYS' )
end
local function ulanLink( id )
return '[https://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid=' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'ULAN' )
end
local function aotwLink( id )
return '[https://aow.degruyter.com/artist/_' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function nlaLink( id )
return '[https://nla.gov.au/anbd.aut-an' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'NLA' )
end
local function rkdartistsLink( id )
return '[https://rkd.nl/en/explore/artists/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'RKDartists' )
end
local function snacLink( id )
return '[http://socialarchive.iath.virginia.edu/ark:/99166/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'SNAC-ID' )
end
local function dblpLink( id )
return '[http://dblp.org/pid/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'DBLP' )
end
local function acmLink( id )
return '[https://dl.acm.org/author_page.cfm?id=' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'ACM-DL' )
end
local function autoresuyLink( id )
return '[http://autores.uy/autor/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'autores.uy' )
end
local function picLink( id )
return '[https://pic.nypl.org/constituents/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'PIC' )
end
local function dbcauthorLink( id )
return '[https://viaf.org/processed/DBC|' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function discogsLink( id )
return '[https://www.discogs.com/release/' .. id .. ' ' .. id .. ']' .. getCatForId( 'Discogs' )
end
local function discogsmasterLink( id )
return '[https://www.discogs.com/fr/master/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function discogsartistLink( id )
return '[https://www.discogs.com/fr/artist/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function musicbrainzLink( id )
return '[https://musicbrainz.org/release-group/' .. id .. ' ' .. id .. ']'
end
local function getIdsFromWikidata( itemId, property )
local ids = {}
local statements = mw.wikibase.getBestStatements( itemId, property )
if statements then
for _, statement in ipairs( statements ) do
if statement.mainsnak.datavalue then
table.insert( ids, statement.mainsnak.datavalue.value )
end
end
end
return ids
end
local function matchesWikidataRequirements( itemId, reqs )
for _, group in ipairs( reqs ) do
local property = 'P' .. group[1]
local qid = group[2]
local statements = mw.wikibase.getBestStatements( itemId, property )
if statements ~= nil then
for _, statement in ipairs( statements ) do
if statement.mainsnak.datavalue ~= nil then
if statement.mainsnak.datavalue.value['numeric-id'] == qid then
return true
end
end
end
end
end
return false
end
local function createRow( id, label, rawValue, link, withUid )
if link then
if withUid then
return '*<span class="nowrap">' .. label .. ' <span class="uid">' .. link .. '</span></span>\n'
else
return '*<span class="nowrap">' .. label .. ' ' .. link .. '</span>\n'
end
else
return '* <span class="error">The ' .. id .. ' id ' .. rawValue .. ' is not valid.</span>[[Kategorie:Wikipedia-Artikele mat feelerhaften Autoritéitskontroll-Identifianten (' .. id .. ')]]\n'
end
end
--In this order: name of the parameter, label, propertyId in Wikidata, formatting function
local conf = {
{ 'WorldCat', '[[WorldCat]]', 7859, worldcatLink },
{ 'MNAHA', '[[Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht|MNAHA]]', 12804, mnahaLink },
{ 'BM', '[[Base Mérimée]]', 380, bmLink},
{ 'filmfriend', '[[Filmfriend]]', 13910, filmfriendLink },
{ 'LAL', '[[Luxemburger Autorenlexikon]]', 4749, lalLink },
{ 'COSL', '[[Comité olympique et sportif luxembourgeois|COSL]]', 12372, coslLink },
{ 'chd', '[[Chamber]]', 12618, chdLink },
{ 'IMDb', '[[Internet Movie Database|IMDb]]', 345, imdbLink },
{ 'VIAF', '[[Virtual International Authority File|VIAF]]', 214, viafLink },
{ 'CEV', 'CEV', 3725, cevLink },
{ 'LCCN', '[[Library of Congress Control Number|LCCN]]', 244, lccnLink },
{ 'ISNI', '[[International Standard Name Identifier|ISNI]]', 213, isniLink },
{ 'ORCID', '[[ORCID]]', 496, orcidLink },
{ 'GND', '[[Gemeinsam Normdatei|GND]]', 227, gndLink },
{ 'SELIBR', '[[LIBRIS|SELIBR]]', 906, selibrLink },
{ 'SUDOC', '[[Système universitaire de documentation|SUDOC]]', 269, sudocLink },
{ 'BNF', '[[Bibliothèque nationale de France|BNF]]', 268, bnfLink },
{ 'BPN', '[[Biografisch Portaal|BPN]]', 651, bpnLink },
{ 'RID', '[[ResearcherID]]', 1053, ridLink },
{ 'BIBSYS', '[[BIBSYS]]', 1015, bibsysLink },
{ 'ULAN', '[[Union List of Artist Names|ULAN]]', 245, ulanLink },
{ 'AOTW', 'Artists of the World', 4432, aotwLink },
{ 'HDS', '[[Historical Dictionary of Switzerland|HDS]]', 902, hlsLink },
{ 'LIR', '[[Historical Dictionary of Switzerland#Lexicon_Istoric_Retic|LIR]]', 886, lirLink },
{ 'MBA', '[[MusicBrainz]]', 434, mbLink },
{ 'MGP', '[[Mathematics Genealogy Project|MGP]]', 549, mgpLink },
{ 'NLA', '[[National Library of Australia|NLA]]', 409, nlaLink },
{ 'NDL', '[[National Diet Library|NDL]]', 349, ndlLink },
{ 'NCL', '[[National Central Library|NCL]]', 1048, nclLink },
{ 'NKC', '[[National Library of the Czech Republic|NKC]]', 691, nkcLink },
{ 'SBN', '[[Istituto Centrale per il Catalogo Unico|ICCU]]', 396, sbnLink },
{ 'RLS', '[[Russian State Library|RLS]]', 947, rslLink },
{ 'iNaturalistPlace', '[[iNaturalist]]', 7471, inaturalistplaceLink },
{ 'iNaturalistLink', '[[iNaturalist]]', 3151, inaturalisttaxonLink },
{ 'Botanist', '[[Author citation (botany)|Botanist]]', 428, botanistLink },
{ 'NARA-person', '[[National Archives and Records Administration|NARA]]', 1222, narapersonLink },
{ 'NARA-organization', '[[National Archives and Records Administration|NARA]]', 1223, naraorganizationLink },
{ 'USCongress', '[[Biographical Directory of the United States Congress|US Congress]]', 1157, uscongressLink },
{ 'BNE', '[[Biblioteca Nacional de España|BNE]]', 950, bneLink },
{ 'CINII', '[[CiNii]]', 271, ciniiLink },
{ 'TLS', '[[Theaterlexikon der Schweiz|TLS]]', 1362, tlsLink },
{ 'SIKART', '[[SIKART]]', 781, sikartLink },
{ 'KULTURNAV', '[[KulturNav]]', 1248, kulturnavLink },
{ 'RKDartists', '[[Netherlands Institute for Art History#Online artist pages|RKD]]', 650, rkdartistsLink },
{ 'SNAC-ID', '[[Institute for Advanced Technology in the Humanities|IATH]]', 3430, snacLink },
{ 'DBLP', '[[DBLP]]', 2456, dblpLink },
{ 'ACM-DL', '[[ACM Digital Library|ACM DL]]', 864, acmLink },
{ 'autores.uy', '[[autores.uy]]', 2558, autoresuyLink },
{ 'PIC', '[[:d:Q23892012|PIC]]', 2750, picLink },
{ 'DBC', 'DBC', 3846, dbcauthorLink },
{ 'Discogs', '[[Discogs]]', 2206, discogsLink },
{ 'Discogs-Artist', '[[Discogs-Artist-ID]]', 1953, discogsartistLink },
{ 'Discogs-Master', '[[Discogs-Master-ID]]', 1954, discogsmasterLink },
{ 'MusicBrainz', '[[MusicBrainz-Gruppen-ID]]', 436, musicbrainzLink },
{ 'Conseil de Presse', '[[ID vum Conseil de Presse Lëtzebuerg|CPL-ID]]', 4698, CplLink },
{ 'FIDE', '[[Fédération Internationale des Échecs|FIDE]]', 1440, fideLink }
}
-- Check that the Wikidata item has this property-->value before adding it
local reqs = {}
local p = {}
function p.authorityControl( frame )
local parentArgs = frame:getParent().args
--Create rows
local elements = {}
--redirect PND to GND
if (parentArgs.GND == nil or parentArgs.GND == '') and parentArgs.PND ~= nil and parentArgs.PND ~= '' then
parentArgs.GND = parentArgs.PND
end
--Wikidata fallback if requested
local itemId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
if itemId ~= nil then
for _, params in ipairs( conf ) do
if params[3] ~= 0 then
local val = parentArgs[params[1]]
if not val or val == '' then
local canUseWikidata = nil
if reqs[params[1]] ~= nil then
canUseWikidata = matchesWikidataRequirements( itemId, reqs[params[1]] )
else
canUseWikidata = true
end
if canUseWikidata then
local wikidataIds = getIdsFromWikidata( itemId, 'P' .. params[3] )
if wikidataIds[1] then
parentArgs[params[1]] = wikidataIds[1]
end
end
end
end
end
end
--Configured rows
local rct = 0
for _, params in ipairs( conf ) do
local val = parentArgs[params[1]]
if val and val ~= '' then
table.insert( elements, createRow( params[1], params[2] .. ':', val, params[4]( val ), true ) )
rct = rct + 1
end
end
local Navbox = require('Module:Navbox')
local elementscats = ''
if rct ~= 1 then
elementscats = '[[Kategorie:AK mat ' .. rct .. ' Elementer]]'
else
elementscats = '[[Kategorie:AK mat ' .. rct .. ' Element]]'
end
if #elements ~= 0 then
return Navbox._navbox( {
name = 'Autoritéitskontroll',
bodyclass = 'hlist',
group1 = 'Autoritéitskontroll' .. elementscats,
list1 = table.concat( elements )
} )
else
return ""
end
end
return p
db2nj8g74x07wzx8wzu6f1nzjvmz0dj
Saturnia pyri
0
137256
2709809
2677971
2026-09-25T14:46:18Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Päiperleken]] ewechgeholl; [[Kategorie:Saturniidae]] derbäigesat
2709809
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Grousst Nuetspohunnsa]]
[[Kategorie:Saturniidae]]
a9g7alenfsbelzi2mlprqj874bio85p
Kategorie:Verbandsgemeng Schweich op der Réimescher Wäistrooss
14
155252
2709772
2342742
2026-09-25T14:08:17Z
Volvox
4050
2709772
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Schweich op der Réimescher Wäistrooss]]
k6v8z3gt9tjp9ruyy3klxwuw8xl8ehv
2709792
2709772
2026-09-25T14:26:59Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Landkrees Tréier-Saarburg]] derbäigesat
2709792
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Schweich op der Réimescher Wäistrooss]]
[[Kategorie:Landkrees Tréier-Saarburg]]
h9h6kser7byojcrcnd61m8c81igy82b
Pieris brassicae
0
160081
2709807
2678740
2026-09-25T14:45:42Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Päiperleken]] ewechgeholl; [[Kategorie:Pieridae]] derbäigesat
2709807
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Kabesfrësser]]
[[Kategorie:Pieridae]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
cmk4n27u2vux8favxkzp0xymp343hzc
Gonepteryx rhamni
0
160082
2709806
2677973
2026-09-25T14:45:29Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Päiperleken]] ewechgeholl; [[Kategorie:Pieridae]] derbäigesat
2709806
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Zitrouneblat]]
[[Kategorie:Pieridae]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
qw5n9jxyo444fa4qxuv664irwelfdfe
Luxexpo (Tramshalt)
0
162790
2709826
2666463
2026-09-25T16:22:10Z
Mobby 12
60927
/* Lag vun der Statioun */ k
2709826
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Statioun}}
'''Luxexpo''' ass eng [[Halt]] op der [[Luxtram-Linn T1|Linn T1]] vum [[Stater Tram]]sreseau, déi den [[10. Dezember]] [[2017]] opgaangen ass.
Bis datt d'Streck bis op de Findel verlängert gouf, war d'Statioun Luxexpo de provisoreschen Terminus. Zanterhier ass se den Terminus vun enger Ramm op zwou, déi eng méi kuerz Streck fiert.
== Lag vun der Statioun ==
D'Statioun läit beim [[Rond-point Serra]], am Ufank vun der [[Avenue John-F.-Kennedy (Stad Lëtzebuerg)|Avenue John-F.-Kennedy]] am [[Lëscht vun de Quartieren an der Stad Lëtzebuerg|Quartier]] [[Kierchbierg]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], tëscht de Statiounen [[Héienhaff P+R (Tramshalt)|Héienhaff P+R]] am [[Norden]] an [[Alphonse Weicker (Tramshalt)|Alphonse Weicker]] am [[Süden]].
{| class="wikitable centre" style="text-align:center; width:60%;"
! scope="col" style="width: 20%" |''Aus Richtung''
! scope="col" style="width: 20%" |''Halt virdrun''
! colspan="3" scope="col" style="width: 20%" |''Linn''
! scope="col" style="width: 20%" |''Nächst Halt''
! scope="col" style="width: 20%" |''A Richtung''
|-
|[[Stadion (Tramshalt)|Stadion]]
|[[Alphonse Weicker (Tramshalt)|Alphonse Weicker]]
| style="background:#652D91;" |
|[[Luxtram-Linn T1|{{BoxArrondi|'''T1'''|#652D91 |White|#652D91}}]]
| style="background:#652D91;" |
| [[Héienhaff P+R (Tramshalt)|Héienhaff P+R]]
| [[Findel - Luxembourg Airport (Tramshalt)|Findel - Luxembourg Airport]]
|}
D'Statioun läit no bei der [[Luxexpo|Luxexpo The Box]], no där se och genannt ass.
== Infrastruktur ==
D'Statioun huet 2 Gleiser mat jeeweils engem säitleche Quai an ass mat Tramshaisercher an elektroneschen Informatiounspanneauen ekipéiert. Kuriéiserweis ass den Numm vun der Statioun net op de Quaien ugeschloen. D'Statioun ass fir [[Persoun mat ageschränkter Mobilitéit|Persoune mat ageschränkter Mobilitéit]] accessibel.
Bei der Statioun gëtt et eng [[bikebox]] fir [[Vëlo]]en ofzestellen, eng [[Vel'oH!]]-Statioun an et huet een an der [[Luxexpo (Busgare)|Busgare Luxexpo]] Uschloss op eng sëlleg [[Autobus de la Ville de Luxembourg|AVL]]- an [[Régime général des transports routiers|RGTR]]-Buslinnen.
== Biller ==
<gallery widths=280px heights=200px caption="D'Tramshalt">
Luxtram 2018 05.jpg
Luxembourg, Luxexpo tram stop (103).jpg
Luxembourg, Luxexpo tram stop (105).jpg
</gallery>
== Kuckeswäertes an der Ëmgéigend<ref>[https://web.archive.org/web/20230918200038/https://fondskirchberg.public.lu/fr/se-deplacer/tram.html Le tram et les gares multimodales.] fondskirchberg.public.lu (nogekuckt: 2023-10-23).</ref>==
<gallery widths=280px heights=200px>
Luxexpo The Box 2021-07.jpg|[[Luxexpo|Luxexpo The Box]]
Rond-point Serra.jpg|D'Skulptur ''Exchange ''vum US-amerikanesche Kënschtler [[Richard Serra]]
Luxembourg, Parc Klosegrëndchen (3).jpg|De [[Arboretum Kierchbierg|Park Klosegrënnchen]]
</gallery>
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* Aktuell Departen op dëser Statioun:
**[https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/horaires-et-depart-en-temps-reel/lignes/T1/1/1855805 Richtung Stadion]
**[https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/horaires-et-depart-en-temps-reel/lignes/T1/2/1855806 Richtung Findel]
{{Navigatioun Tramshalte vum Stater Tram}}
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Halte vum Stater Tram]]
[[Kategorie:Kierchbierg]]
44pvqen4siguzrfoj5mmyetpe0m9ooq
Stadion (Tramshalt)
0
162892
2709827
2666488
2026-09-25T16:24:55Z
Mobby 12
60927
/* Lag vun der Statioun */
2709827
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Statioun}}
'''Stadion''' ass eng [[Halt]] op der [[Luxtram-Linn T1|Linn T1]] vum [[Stater Tram]]sreseau, déi de [[7. Juli]] [[2024]] opgaangen ass.
== Lag vun der Statioun ==
D'Statioun läit beim [[P+R Stade de Luxembourg]] am [[Lëscht vun de Quartieren an der Stad Lëtzebuerg|Quartier]] [[Zéisseng]] vun der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], südlech vun der Statioun [[Waassertuerm (Tramshalt)|Waassertuerm]]. Zanter dem 7. Juli 2024, ass se de südlechen [[Terminus (Statioun)|Terminus]] vun der Linn T1.
{| class="wikitable centre" style="text-align:center; width:60%;"
! scope="col" style="width: 20%" |''Aus Richtung''
! scope="col" style="width: 20%" |''Halt virdrun''
! colspan="3" scope="col" style="width: 20%" |''Linn''
! scope="col" style="width: 20%" |''Nächst Halt''
! scope="col" style="width: 20%" |''A Richtung''
|-
| ---
| ---
| style="background:#652D91;" |
|[[Luxtram-Linn T1|{{BoxArrondi|'''T1'''|#652D91 |White|#652D91}}]]
| style="background:#652D91;" |
| [[Waassertuerm (Tramshalt)|Waassertuerm]]
| [[Findel - Luxembourg Airport (Tramshalt)|Findel - Luxembourg Airport]]
|}
D'Statioun läit op der Héicht vum P+R Stade de Luxembourg, an direkter Noperschaft vum [[Stadion vu Lëtzebuerg]], no deem s'och genannt ass.
== Infrastruktur ==
D'Statioun huet 2 Gleiser mat jeeweils engem säitleche Quai an ass mat Tramshaisercher an elektroneschen Informatiounspanneauen ekipéiert. S'ass fir [[Persoun mat ageschränkter Mobilitéit|Persoune mat ageschränkter Mobilitéit]] accessibel.
Bei der Statioun gëtt et eng [[bikebox]] fir [[Vëlo]]en ofzestellen, eng [[Vel'oH!]]-Statioun an et huet een Uschloss op [[Autobus de la Ville de Luxembourg|AVL]] an [[Régime général des transports routiers|RGTR]]-Buslinnen (Halt: Stade de Luxembourg).
== Biller ==
<gallery widths=280px heights=200px caption="D'Tramshalt">
Luxembourg, Stadion tram stop (102).jpg
Bonnevoie Howald tram construction 2024-05 (119).jpg
Luxembourg tram 2024 2.jpg
</gallery>
== Kuckeswäertes an der Ëmgéigend ==
<gallery widths=280px heights=200px>
Stade de Luxembourg, Luxembourg vs Azebaidjan 2021-09-01 (101).jpg|de [[Stadion vu Lëtzebuerg]]
KeeBild.jpg|de [[Golf (Sport)|Golf]]-Trainingsterrain vum ''Lux Golf Center''
<!--KeeBild.jpg|-->
</gallery>
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* Aktuell Departen op dëser Statioun:
**[https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/horaires-et-depart-en-temps-reel/lignes/T1/2/1821848 Richtung Findel]
{{Navigatioun Tramshalte vum Stater Tram}}
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Halte vum Stater Tram]]
[[Kategorie:Zéisseng]]
rbk1jtv3jomoovuda3e3aqqy0g63b4i
Findel - Luxembourg Airport (Tramshalt)
0
162941
2709828
2666454
2026-09-25T16:25:37Z
Mobby 12
60927
/* Lag vun der Statioun */ +
2709828
wikitext
text/x-wiki
{{Aner Bedeitungen op Mooss|der Tramshalt beim Fluchhafen|de Fluchhafen um Findel|Fluchhafe Lëtzebuerg}}
{{Infobox Statioun}}
'''Findel - Luxembourg Airport''' ass eng [[Halt]] op der [[Luxtram-Linn T1|Linn T1]] vum [[Stater Tram]]sreseau, déi den 2. Mäerz 2025 opgaangen ass.
Se läit nordëstlech vum ''Terminal A'' vum [[Fluchhafe Lëtzebuerg|Fluchhafe vu Lëtzebuerg]], um Gebitt vun der [[Gemeng Nidderaanwen]], an ass den [[Norden|nërdlechen]] [[Terminus (Statioun)|Terminus]] vun der Linn.
== Lag vun der Statioun ==
D'Statioun läit um Areal vum Fluchhafe vu Lëtzebuerg, no deem s'och genannt ass a südlech vun der Statioun [[Héienhaff P+R (Tramshalt)|Héienhaff P+R]].
Den zweeten Deel vum Numm "Findel - Luxembourg Airport" ass op Englesch, fir engem internationale Publikum onmëssverständlech ze verstoen ze ginn, dass do de Fluchhafen ass (d'[[Metonymie]] "Findel" dofir wier just de Lëtzebuerger e Begrëff).<ref>Frank Weyrich: [https://www.wort.lu/luxemburg/zusaetzliche-sprache-fuer-neue-tramhaltestelle/26512551.html "Zusätzliche Sprache für neue Tramhaltestelle."] wort.lu, 18.11.2024.</ref>
{| class="wikitable centre" style="text-align:center; width:60%;"
! scope="col" style="width: 20%" |''Aus Richtung''
! scope="col" style="width: 20%" |''Halt virdrun''
! colspan="3" scope="col" style="width: 20%" |''Linn''
! scope="col" style="width: 20%" |''Nächst Halt''
! scope="col" style="width: 20%" |''A Richtung''
|-
|[[Stadion (Tramshalt)|Stadion]]
|[[Héienhaff P+R (Tramshalt)|Héienhaff P+R]]
| style="background:#652D91;" |
|[[Luxtram-Linn T1|{{BoxArrondi|'''T1'''|#652D91 |White|#652D91}}]]
| style="background:#652D91;" |
| ---
| ---
|}
== Infrastruktur ==
D'Statioun huet 2 Gleiser mat engem zentrale Quai an ass mat Tramshaisercher an elektroneschen Informatiounspanneauen ekipéiert. S'ass fir [[Persoun mat ageschränkter Mobilitéit|Persoune mat ageschränkter Mobilitéit]] accessibel.
Bei der Statioun <!--gëtt et eng [[bikebox]] fir [[Vëlo]]en ofzestellen, eng [[Vel'oH!]]-Statioun an et -->huet een Uschloss op [[Autobus de la Ville de Luxembourg|AVL]] an [[Régime général des transports routiers|RGTR]]-Buslinnen (Halt: Aéroport).
== Biller ==
<gallery widths=280px heights=200px caption="D'Tramshalt">
Niederanven, Findel-Luxembourg Airport tram stop (104).jpg
Tram stop Findel-Luxembourg Airport 2025-03 ---1.jpg
Tram stop Findel-Luxembourg Airport 2025-03 ---2.jpg
</gallery>
== Kuckeswäertes an der Ëmgéigend ==
<gallery widths="280px" heights="200px">
LuxAirport_l'Envol_scaled.JPG|d'Skulptur [[L'envol (Charlotte Engels)|L'envol]] vun der [[Charlotte Engels]]
Secretary Kerry Attends Working Lunch With Luxembourg Prime Minister (28333158086).jpg|de [[Golf Club Grand Ducal de Luxembourg|Golf Club Grand-ducal]]
Luxembourg, Skypark Business Center (101).jpg|De Schantje vum [[Skypark Business Center]]
</gallery>
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
* Aktuell Departen op dëser Statioun:
**[https://www.vdl.lu/fr/se-deplacer/en-bus/horaires-et-depart-en-temps-reel/lignes/T1/1/1110801 Richtung Stadion]
{{Navigatioun Tramshalte vum Stater Tram}}
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Halte vum Stater Tram]]
[[Kategorie:Gemeng Nidderaanwen]]
ie0f77j9jzntx1oyzdtbr5cr5z5b51z
Vanessa atalanta
0
163911
2709810
2677970
2026-09-25T14:46:45Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Päiperleken]] ewechgeholl; [[Kategorie:Nymphalidae]] derbäigesat
2709810
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Admirol (Päiperlek)]]
[[Kategorie:Nymphalidae]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
12ij3n78tcmflbo7g4taofgs75vpui7
Regierung Frieden-Bettel
0
164319
2709857
2679533
2026-09-26T10:26:21Z
Mobby 12
60927
k
2709857
wikitext
text/x-wiki
D''''Regierung Frieden-Bettel''' ass zanter dem 17. November 2023 eng [[Koalitioun (Politik)|Koalitiouns]]regierung aus [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] an [[Demokratesch Partei|DP]], déi aus de [[Chamberwale vum 8. Oktober 2023]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] ervirgaangen ass. Si baséiert um [[Koalitioun (Politik)|Koalitioun]]saccord, deen de 15. November 2023 vun deenen zwou Parteien op ausseruerdentleche Kongresser guttgeheescht<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/2138046.html "Gréng Luucht fir Koalitiounsaccord: DP kritt 7 Minister, Eric Thill a Stéphanie Obertin nei mat dobäi."] rtl.lu, 15.11.2023.</ref><ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/2138048.html "CSV huet de Koalitiounsaccord eestëmmeg ugeholl.] rtl.lu, 15.11.2023. </ref> an deen Dag drop ënnerschriwwe gouf<ref>[https://web.archive.org/web/20231116131351/https://www.virgule.lu/luxembourg/laccord-de-coalition-est-signe-voici-les-premieres-mesures-du-prochain-gouvernement/4781160.html "L'accord de coalition est signé, voici les premières mesures du prochain gouvernement."] virgule.lu, 16.11.2023.</ref>. Regierungschef ass de [[Luc Frieden]] (CSV), Vizepremier de [[Xavier Bettel]] (DP).
Et ass fir d'éischt zanter 19 Joer datt, no der [[Regierung Juncker-Polfer]] (1999-2004), eng CSV-DP Koalitioun d'Regierung stellt.
Si besteet aus 15 Ministeren.<ref>[https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2023/11-novembre/17-assermentation-ministres.html Assermentation des membres du gouvernement 2023.] gouvernement.lu, 17.11.2023.</ref>
Den 11. Dezember 2025 koum et zu enger Ëmbildung, nodeems de [[Georges Mischo]] den 8. Dezember säi Récktrëtt als Aarbechts- a Sportsminister agereecht hat. De [[Marc Spautz]] gouf neien Aarbechtsminister, wärend d'[[Martine Hansen]] de Sportsministère bäikrut.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/georges-mischo-demissioneiert-marc-spautz-a-martine-hansen-iwwerhuelen-739650715|Titel=Changementer an der Regierung: Georges Mischo demissionéiert, Marc Spautz a Martine Hansen iwwerhuelen|Gekuckt=08.12.2025|Datum=08.12.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>
== Zesummesetzung ==
{| class="wikitable style='text-align: center;'
|+Regierung Frieden-Bettel <br>(Stand: 11. Dezember 2025)
!{{0}}{{0}}Foto{{0}}{{0}}
!Numm
!Partei
!Portefeuille(n)
!Bemierkungen
|-
|[[Fichier:CSV Luc-Frieden Profilbild.jpg|90px]]
|[[Luc Frieden]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Premierminister; Minister fir Medien a Kommunikatioun
|
|-
|[[File:X. Bettel & J. Wiśniewski 2025 - cropped X. Bettel.jpg|90px]]
|[[Xavier Bettel]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Vizepremier an Ausseminister; Minister fir den Aussenhandel a fir d'Groussregioun
|
|-
| [[File:EU2024BE 240409 Informal meeting of Agriculture Ministers Genk JNZT 0053 (53641220357).jpg|90px]]
|[[Martine Hansen]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;| Ministesch fir Landwirtschaft, Ernärung a Wäibau, Ministesch fir Sport
|
|-
|[[Fichier:Claude Meisch (DP) (cropped).jpg|90px]]
|[[Claude Meisch (Politiker)|Claude Meisch]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Minister fir d'Educatioun, Kanner a Jugend; Minister fir de Logement an d'Landesplanung
|
|-
|[[File:Lex Delles at the Joint meeting of the COMPET (Industry and Internal Market) and the FAC (Trade) Ministers.jpg|90px]]
|[[Lex Delles]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Minister fir Ekonomie, Kleng- a Mëttelbetriber; Minister fir Energie; Minister fir Tourismus
|
|-
|[[Fichier:Yuriko Backes (DP) 09-2023.jpg|90px]]
|[[Yuriko Backes]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Ministesch fir Verdeedegung; Ministesch fir Gläichstellung; Ministesch fir Mobilitéit an Ëffentlech Aarbechten
|
|-
|[[Fichier:Max Hahn - Bettembourg 01.jpg|90px]]
|[[Max Hahn]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Minister fir Famill, Solidaritéiten, Zesummeliewen an Accueil
|
|-
| [[File:Roth Dombrovskis 2024 (cropped).jpg|90px]]
|[[Gilles Roth]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Finanzminister
|
|-
| [[Fichier:ESPR 0131 (53654703507) CROP Martine Deprez.jpg|90px]]
|[[Martine Deprez]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Ministesch fir Gesondheet a sozial Sécherheet
|
|-
|[[File:Léon Gloden - Informal meeting of justice and home affairs ministers - 54296498484 (cropped).jpg|90px]]
|[[Léon Gloden]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Inneminister
|
|-
|[[Fichier:Stéphanie Obertin.jpg|90px]]
|[[Stéphanie Obertin]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Ministesch fir Digitaliséierung; Ministesch fir Fuerschung an Héichschoulen
|
|-
|[[Fichier:Marc Spautz 2024 (cropped).jpg|90px]]
|[[Marc Spautz]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Aarbechtsminster
|
|-
|[[Fichier:Serge Wilmes (CSV) 09-2023 (cropped).jpg|90px]]
|[[Serge Wilmes]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Ëmweltminister a Minister fir Klima a Biodiversitéit; Minister vun der Fonction publique
|
|-
|[[File:Informal meeting of the EU Ministers for Telecommunication - 54366779409 - crop Elisabeth Margue.jpg|90px]]
|[[Elisabeth Margue]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Justizministesch; Delegéiert Ministesch vum Premierminister fir d'Ressorte Medien a Kommunikatioun; Delegéiert Ministesch vum Premierminister fir d'Bezéiunge mam Parlament
|
|-
|[[Fichier:Informal meeting of Culture Ministers, Eric Thill (cropped).jpg|90px]]
|[[Eric Thill]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Kulturminister; Delegéierte Minister fir Tourismus
|
|}
== Um Spaweck ==
{{Navigatioun Regierungen zu Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Lëtzebuerger Regierungen|Friedenbettel]]
[[Kategorie:2023]]
oeqb1l15tut9vy5bbhx8b7p93ygvqc2
2709858
2709857
2026-09-26T10:26:48Z
Mobby 12
60927
2709858
wikitext
text/x-wiki
D''''Regierung Frieden-Bettel''' ass zanter dem 17. November 2023 eng [[Koalitioun (Politik)|Koalitiouns]]regierung aus [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]] an [[Demokratesch Partei|DP]], déi aus de [[Chamberwale vum 8. Oktober 2023]] zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]] ervirgaangen ass. Si baséiert um [[Koalitioun (Politik)|Koalitioun]]saccord, deen de 15. November 2023 vun deenen zwou Parteien op ausseruerdentleche Kongresser guttgeheescht<ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/2138046.html "Gréng Luucht fir Koalitiounsaccord: DP kritt 7 Minister, Eric Thill a Stéphanie Obertin nei mat dobäi."] rtl.lu, 15.11.2023.</ref><ref>[https://www.rtl.lu/news/national/a/2138048.html "CSV huet de Koalitiounsaccord eestëmmeg ugeholl.] rtl.lu, 15.11.2023. </ref> an deen Dag drop ënnerschriwwe gouf<ref>[https://web.archive.org/web/20231116131351/https://www.virgule.lu/luxembourg/laccord-de-coalition-est-signe-voici-les-premieres-mesures-du-prochain-gouvernement/4781160.html "L'accord de coalition est signé, voici les premières mesures du prochain gouvernement."] virgule.lu, 16.11.2023.</ref>. Regierungschef ass de [[Luc Frieden]] (CSV), Vizepremier de [[Xavier Bettel]] (DP).
Et ass fir d'éischt zanter 19 Joer datt, no der [[Regierung Juncker-Polfer]] (1999–2004), eng CSV-DP Koalitioun d'Regierung stellt.
Si besteet aus 15 Ministeren.<ref>[https://gouvernement.lu/fr/actualites/toutes_actualites/articles/2023/11-novembre/17-assermentation-ministres.html Assermentation des membres du gouvernement 2023.] gouvernement.lu, 17.11.2023.</ref>
Den 11. Dezember 2025 koum et zu enger Ëmbildung, nodeems de [[Georges Mischo]] den 8. Dezember säi Récktrëtt als Aarbechts- a Sportsminister agereecht hat. De [[Marc Spautz]] gouf neien Aarbechtsminister, wärend d'[[Martine Hansen]] de Sportsministère bäikrut.<ref>{{Citation|URL=https://www.rtl.lu/news/national/georges-mischo-demissioneiert-marc-spautz-a-martine-hansen-iwwerhuelen-739650715|Titel=Changementer an der Regierung: Georges Mischo demissionéiert, Marc Spautz a Martine Hansen iwwerhuelen|Gekuckt=08.12.2025|Datum=08.12.2025|Wierk=www.rtl.lu|Sprooch=lb}}</ref>
== Zesummesetzung ==
{| class="wikitable style='text-align: center;'
|+Regierung Frieden-Bettel <br>(Stand: 11. Dezember 2025)
!{{0}}{{0}}Foto{{0}}{{0}}
!Numm
!Partei
!Portefeuille(n)
!Bemierkungen
|-
|[[Fichier:CSV Luc-Frieden Profilbild.jpg|90px]]
|[[Luc Frieden]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Premierminister; Minister fir Medien a Kommunikatioun
|
|-
|[[File:X. Bettel & J. Wiśniewski 2025 - cropped X. Bettel.jpg|90px]]
|[[Xavier Bettel]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Vizepremier an Ausseminister; Minister fir den Aussenhandel a fir d'Groussregioun
|
|-
| [[File:EU2024BE 240409 Informal meeting of Agriculture Ministers Genk JNZT 0053 (53641220357).jpg|90px]]
|[[Martine Hansen]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;| Ministesch fir Landwirtschaft, Ernärung a Wäibau, Ministesch fir Sport
|
|-
|[[Fichier:Claude Meisch (DP) (cropped).jpg|90px]]
|[[Claude Meisch (Politiker)|Claude Meisch]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Minister fir d'Educatioun, Kanner a Jugend; Minister fir de Logement an d'Landesplanung
|
|-
|[[File:Lex Delles at the Joint meeting of the COMPET (Industry and Internal Market) and the FAC (Trade) Ministers.jpg|90px]]
|[[Lex Delles]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Minister fir Ekonomie, Kleng- a Mëttelbetriber; Minister fir Energie; Minister fir Tourismus
|
|-
|[[Fichier:Yuriko Backes (DP) 09-2023.jpg|90px]]
|[[Yuriko Backes]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Ministesch fir Verdeedegung; Ministesch fir Gläichstellung; Ministesch fir Mobilitéit an Ëffentlech Aarbechten
|
|-
|[[Fichier:Max Hahn - Bettembourg 01.jpg|90px]]
|[[Max Hahn]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Minister fir Famill, Solidaritéiten, Zesummeliewen an Accueil
|
|-
| [[File:Roth Dombrovskis 2024 (cropped).jpg|90px]]
|[[Gilles Roth]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Finanzminister
|
|-
| [[Fichier:ESPR 0131 (53654703507) CROP Martine Deprez.jpg|90px]]
|[[Martine Deprez]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Ministesch fir Gesondheet a sozial Sécherheet
|
|-
|[[File:Léon Gloden - Informal meeting of justice and home affairs ministers - 54296498484 (cropped).jpg|90px]]
|[[Léon Gloden]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Inneminister
|
|-
|[[Fichier:Stéphanie Obertin.jpg|90px]]
|[[Stéphanie Obertin]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Ministesch fir Digitaliséierung; Ministesch fir Fuerschung an Héichschoulen
|
|-
|[[Fichier:Marc Spautz 2024 (cropped).jpg|90px]]
|[[Marc Spautz]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Aarbechtsminster
|
|-
|[[Fichier:Serge Wilmes (CSV) 09-2023 (cropped).jpg|90px]]
|[[Serge Wilmes]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Ëmweltminister a Minister fir Klima a Biodiversitéit; Minister vun der Fonction publique
|
|-
|[[File:Informal meeting of the EU Ministers for Telecommunication - 54366779409 - crop Elisabeth Margue.jpg|90px]]
|[[Elisabeth Margue]]
|bgcolor="#F7911D"|CSV
|style='text-align: left;|Justizministesch; Delegéiert Ministesch vum Premierminister fir d'Ressorte Medien a Kommunikatioun; Delegéiert Ministesch vum Premierminister fir d'Bezéiunge mam Parlament
|
|-
|[[Fichier:Informal meeting of Culture Ministers, Eric Thill (cropped).jpg|90px]]
|[[Eric Thill]]
|style="background:#004A90; color:#FFFFFF;"|DP
|style='text-align: left;|Kulturminister; Delegéierte Minister fir Tourismus
|
|}
== Um Spaweck ==
{{Navigatioun Regierungen zu Lëtzebuerg}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Lëtzebuerger Regierungen|Friedenbettel]]
[[Kategorie:2023]]
cdre27ci7q6nfs247ilkfvh1cwmcabn
Ehi amico... c'è Sabata. Hai chiuso!
0
168403
2709846
2622977
2026-09-26T10:13:43Z
Mobby 12
60927
/* Ëm wat geet et am Film? */ k
2709846
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Film nei
|Plakat=
|Produktiounsland=
|Produktiounsjoer=
|Dauer=
|Originalsprooch=
|Regie=[[Gianfranco Parolini|Frank Kramer]]
|Dréibuch=[[Renato Izzo]]<br>[[Gianfranco Parolini]]
|Fotografie=[[Alessandro Mancori]]
|Format={{2,35:1}}<br>Techniscope
|Faarf=
|Faarftechnik=Color by De Luxe
|Musek=[[Marcello Giombini]]
|Schnëtt=[[Edmondo Lozzi]]
|Dekoren=
|Produzent=[[Alberto Grimaldi]]
|Produktiounsgesellschaft=Produzioni Europee Associate
|Haaptacteuren=[[Lee Van Cleef]] als Sabata<br>[[William Berger]] als Banjo<br>[[Ignazio Spalla|Pedro Sanchez]] als Garrincha<br>[[Aldo Canti|Nick Jordan]] als Gatto Mammone<br>[[Franco Ressel]] als Stengel<br>[[Gianni Rizzo]] als O'Hara<br>[[Antonio Gradoli|Anthony Gradwell]] als Ferguson<br>[[Claudio Undari|Robert Hundar]] als Oswald<br>[[Linda Veras]] als Jane<br>[[Spartaco Conversi|Spanny Convery]] als Slim<br>[[Carlo Tamberlani|Charles Tamblyn]] als Nichols }}
'''Ehi amico... c'è Sabata. Hai chiuso!''' ass en italieenesche Film vum [[Gianfranco Parolini|Frank Kramer]] aus dem Joer 1969 mam [[Lee Van Cleef]] am [[William Berger]] an den Haaptrollen.
== Ëm wat geet et am Film? ==
De Sabata verfollegt Bankraiber. Hie bréngt dat geklaute Geld zesumme matengem Won voll Läichen zeréck…
== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}
{{DEFAULTSORT:Ehi amico... c'è Sabata. Hai chiuso!}}
[[Kategorie:Italieenesch Filmer]]
[[Kategorie:Italowestern]]
[[Kategorie:Filmer 1969]]
[[Kategorie:Filmer vum Gianfranco Parolini]]
q5l0bkvj18umokqtct6bv7zmkhqboqh
Les mordus de Paris
0
170116
2709850
2675318
2026-09-26T10:17:08Z
Mobby 12
60927
k
2709850
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Film nei
|Plakat=
|Produktiounsland= {{FRA}}
|Produktiounsjoer=
|Dauer= 90
|Originalsprooch= Franséisch
|Regie=[[Pierre Armand]]
|Dréibuch=Pierre Armand
|Fotografie=[[Charles-Henri Montel]]
|Format=
|Faarf=
|Faarftechnik=
|Musek=[[Hubert Degex]]
|Schnëtt=[[Georges Arnstam]]
|Dekoren=
|Produzent=[[Pierre Gurgo-Salice]]
|Produktiounsgesellschaft=Lux Compagnie Cinématographique de France<br>H.V.L. Productions
|Haaptacteuren= [[Jean Richard]]<br>[[Jacques Morel (Schauspiller)|Jacques Morel]]<br>[[Pierre Doris]]<br>[[Noël Roquevert]]<br>[[Jany Clair]]<br>[[Micheline Dax]]<br>[[Jean Tissier]]<br>[[Mathilde Casadesus]]<br>[[Florence Blot]]<br>[[Jeanne Fusier-Gir]]<br>[[Robert Arnoux]]<br>[[Yves Barsacq]]<br>[[Nono Zammit]]<br>[[Louisette Rousseau]]}}
'''''Les mordus de Paris''''' ass e franséische Film vum [[Pierre Armand]] aus dem Joer 1965 mam [[Jean Richard]] a mam [[Jacques Morel (Schauspiller)|Jacques Morel]] an den Haaptrollen.
== Ëm wat geet et am Film? ==
D'Awunner vu Paräis si wéinst dem hektesche Liewen an der Stad all nervlech um Enn. Zwee renomméiert Psychiateren, e Fransous an en Amerikaner, suergen dofir, datt all Paräisser obligatoresch Berouegungsmëttel kréien.
Esou gëtt d'Stad séier erëm méi roueg, besser gelaunt a frëndlech. Mee beim Monsieur Durand huet dat ganz Nieweneffekter. Hie bleift als eenzegen "Onroueg" an der Stad zeréck an erlieft vill Aventuren.<ref>{{Citation | URL = https://www.studiocanal.fr/title/les-mordus-de-paris-1965/ | Titel = Les Mordus de Paris | Gekuckt = 14. Abrëll 2026 | Editeur = studiocanal.fr | Sprooch = fr}}</ref><ref>{{Citation | URL = https://www.unifrance.org/film/6540/les-mordus-de-paris | Titel = Les Mordus de Paris | Gekuckt = 4. Abrëll 2026 | Editeur = unifrance.org | Sprooch = fr}}</ref>
{{Referenzen}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{DEFAULTSORT:Mordus de Paris}}
[[Kategorie:Franséisch Filmer]]
[[Kategorie:Franséisch Kaméidisfilmer]]
[[Kategorie:Filmer 1965]]
[[Kategorie:Filmer vum Pierre Armand]]
63qhiabr60r1fwkqtswffbhsl3lmrni
Flex (Carsharing)
0
170763
2709751
2684061
2026-09-25T12:29:08Z
~2026-51939-82
73321
/* Gefierer */
2709751
wikitext
text/x-wiki
[[Fichier:Wiltz, parking gare Wiltz (104).jpg|thumb|E Flex-Auto bei der Gare vu Wolz]]
'''Flex''' ass e [[Carsharing]]-Service zu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg]], dee vun CFL Mobility, enger Duechtergesellschaft vun der [[Société nationale des chemins de fer luxembourgeois|Lëtzebuerger Eisebunnsgesellschaft]] (CFL), zënter Februar 2018 bedriwwe gëtt.
== Geschicht ==
De Flex-Projet gouf am Oktober 2016 lancéiert an den 21. September 2017 der Ëffentlechkeet virgestallt. D'Mise en service war uganks fir November 2017, duerno fir Dezember 2017 ugekënnegt ginn. Schlussendlech ass de Service den 20. Februar 2018 mat 20 Statiounen a 84 Gefierer agefouert ginn. CFL Mobility ass deemools bis 2023 vun enger Flott vun 250 Gefierer a ronn 2.500 Clienten ausgaangen.
Der CFL no ass Flex als en zousätzleche Service zum traditionellen ëffentlechen Transport unzegesinn.
De 15. Oktober 2018 sinn déi véier Statioune vum ''City Mov'''-Carsharing-System vun [[Gemeng Hesper|Hesper]] an de Flex-Reseau derbäikomm, an de ''City Mov'<nowiki/>''-Service gouf 2018 fir zerguttst zougemaach.
Op den 1. Januar 2026 ass de [[Lëtzebuerg (Stad)|Stater]] Carsharing-Ubidder [[Carloh]] komplett vu Flex iwwerholl ginn, fir esou d'Carsharing-Offer nohalteg auszebauen<ref>{{Citation|URL=https://www.vdl.lu/de/aktuelles/carloh-wird-flex|Titel=Carloh wird FLEX {{!}} Ville de Luxembourg|Gekuckt=15.10.2025|Wierk=www.vdl.lu|Sprooch=de}}</ref>.
== Bestanddeeler ==
=== Gefierer ===
Flex bitt dräi Zorte vu Gefierer un, dorënner een elektresche Modell. D'Gefierer si wäiss mat enger rosa Sträif an dem Flex-Logo. Fir d'Gefier opzespären, muss ee sech mat senger Flex-Clientskaart um Kaartelieser, hannert der viischter Fënster, umellen.
Beim Lancement vum Service bestoung de Fuerpark aus 84 Gefierer:11 BMW i3 Elektroautoen an 73 Verbrenner-Gefierer, dorënner 39 Seat León a 34 BMW Serie 1. 2020 koumen nach zwéi weider thermesch Modeller derbäi: Seat León ST ([[Bensinn]]) a Fiat Talento ([[Diesel]]).
Am Abrëll 2025 besteet de Fuerpark aus<ref>{{Citation|URL=https://www.flex.lu/fr/accueil/|Titel=FLEX Carsharing {{!}} Louer une voiture à l'heure ou à la journée|Gekuckt=29.04.2025|Wierk=FLEX Carsharing by CFL|Sprooch=fr}}</ref>:
* Elektresch: MINI, VW ID Buzz Cargo, VW ID.4
* Verbrenner: Renault Express, BMW 118i, Audi A3 Sportback, Audi A1, Cupora León ST, Renault Traffic, Mini
=== Statiounen ===
Am Juni 2019 bestoung de Service aus 35 Statiounen uechter d'Land, absënns bei den CFL-Garen; am Joer 2022 waren et 60 Statiounen<ref>{{Citation|URL=https://gouvernement.lu/dam-assets/documents/actualites/2022/03-mars/17-bausch-flex/Informations-de-base-Flex-Carsharing-by-CFL-Mobility.pdf|Titel=Flex Carsharing by CFL Mobility|Gekuckt=29.04.2025|Datum=03.03.2022|Editeur=gouvernement.lu|Sprooch=fr}}</ref>.
Am Abrëll 2025 gouf et am Ganzen 120 Statiounen zu Bartreng (5 Statiounen), Beetebuerg (3), Capellen (1), Déifferdeng (3), Diddeleng (1), Dikrech (3), Esch-Uelzecht (10), Ettelbréck (1), Findel (1), Fréiseng (1), Habscht (1), Hesper (4), Houwald (3), Iechternach (2), Jonglënster (1), Käerjeng (2), Keel (1), Klengbetten (1), Clierf (1), Koplescht (2), Leideleng (1), Lëtzebuerg (26), Luerenzweiler (2), Mamer (7), Miersch (6), Munneref (2); Nidderaanwen (2), Péiteng (5), Réimech (2), Réiser (1), Sandweiler (1), Schëffleng (3), Schëtter (5), Schieren (2), Steesel (3), Stengefort (21) a Stroossen (4)<ref>{{Citation|URL=https://data.public.lu/fr/datasets/r/d9a18dce-7287-40e2-84ca-a77733b4d5fe|Titel=FLEX Carsharing by CFL|Gekuckt=29.04.2025|Datum=29.04.2025|Editeur=data.public.lu|Sprooch=fr}}</ref> .
Den Auto muss nees an déi Statioun zeréckbruecht ginn, wou en ewechgeholl gouf; d'Méiglechkeet, fir en an enger anerer Statioun ofzestellen, gëtt zënter 2017 analyséiert.
=== Tariffer ===
{{Kapitel Info feelt}}
Am Mee 2018 hat Flex ronn 350 Clienten, am Juni 2019 waren et 1.300 Abonnenten.
== Kuckt och ==
* [[Carsharing]]
* [[Carloh]]
== Um Spaweck ==
{{Commonscat|Flex (Carsharing)|{{PAGENAME}}}}
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:CFL]]
[[Kategorie:Carsharing]]
ttky5qdlkasdm5iww97y46xnwggwmc2
Dexter: New Blood
0
173173
2709819
2646613
2026-09-25T16:09:50Z
Mobby 12
60927
2709819
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Televisiounsserie
|Plakat =
|Produktiounsland=
|Éischt Folleg = [[7. November]] [[2021]], [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]
|Dauer = 45 bis 57 Minutten
|Originalsprooch =
|Iddi = [[Clyde Phillips]]
|Produzent = Adam Brightman<br>Judson Schwartz
|Haaptacteuren = [[Michael C. Hall]]: ''Dexter Morgan / Jim Lindsay''<br>[[Jack Alcott]]: ''Harrison Morgan''<br>[[Julia Jones]]: ''Angela Bishop''<br>[[Johnny Sequoyah]]: ''Audrey''<br>[[Alano Miller]]: ''Logan''<br>[[Jennifer Carpenter]]: ''Debra Morgan''<br>[[Clancy Brown]]: ''Kurt Caldwell''
}}
'''Dexter: New Blood''' ass eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Kriminalfilm|Krimi]] [[Televisiounsserie]], déi vum 7. November 2021 bis den 9. Januar 2022 diffuséiert gouf.
De [[Michael C. Hall]] spillt de [[Seriemäerder]] Dexter Morgan, deen 10 Joer nom Enn vun der Haaptserie [[Dexter (Televisiounsserie)|Dexter]] an enger Klengstad virun [[New York City|New York]] lieft.
D'Iddi fir d'Serie ass vum [[Clyde Phillips]] an d'Titelmusek ass vum [[Rolfe Kent]].
== Beschreiwung ==
{{Kapitel Info feelt}}
== Fortsetzung ==
Den 11. Juli 2025 gouf d'Serie [[Dexter: Resurrection]] gestart, déi d'direkt Fortsetzung vun dëser Serie ass.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Dexter}}
[[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsserien]]
[[Kategorie:Televisiounsserien am 21. Joerhonnert]]
6i240k0wqm2w5ncfom49e1673y0vplo
Dexter: Resurrection
0
173195
2709817
2708769
2026-09-25T15:53:27Z
Mobby 12
60927
2709817
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Televisiounsserie
|Plakat =
|Produktiounsland=
|Éischt Folleg = [[11. Juli]] [[2025]], [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]
|Dauer = 45 bis 57 Minutten
|Originalsprooch =
|Iddi = [[Clyde Phillips]]
|Produzent = Adam Brightman<br>Judson Schwartz
|Haaptacteuren = [[Michael C. Hall]]: ''Dexter Morgan''<br>[[Uma Thurman]] als ''Charley''<br>[[Jack Alcott]]: ''Harrison Morgan''<br>[[David Zayas]] als Angelo „Angel“ Batista<br>[[James Remar]]: ''Harry Morgan''<br>[[Ntare Guma Mbaho Mwine]]: ''Blessing''<br>[[Kadia Saraf]]: ''Det. Wallace''<br>[[Dominic Fumusa]]: ''Melvin Oliva''
}}
'''Dexter: Resurrection''' ass eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Kriminalfilm|Krimi]] [[Televisiounsserie]], déi zanter dem 11. Juli 2025 diffuséiert gëtt.
De [[Michael C. Hall]] spillt de [[Seriemäerder]] Dexter Morgan, wéi schonn an der Orignalserie [[Dexter (Televisiounsserie)|Dexter]] an [[Dexter: New Blood]].
D'Iddi fir d'Serie ass vum [[Clyde Phillips]] an d'Titelmusek ass vum [[Rolfe Kent]].
== Beschreiwung ==
{{Kapitel Info feelt}}
== Prequel ==
[[Dexter: New Blood]] war d'Virgängerserie, déi vun 2021 bis 2022 gelaf ass.
== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Dexter}}
[[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsserien]]
[[Kategorie:Televisiounsserien am 21. Joerhonnert]]
9wt60q0qxoxml3f1dzm8xsahkmwvsl2
2709825
2709817
2026-09-25T16:19:37Z
Mobby 12
60927
2709825
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Televisiounsserie
|Plakat =
|Produktiounsland=
|Éischt Folleg = [[11. Juli]] [[2025]], [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]
|Dauer = 45 bis 57 Minutten
|Originalsprooch =
|Iddi = [[Clyde Phillips]]
|Produzent = Adam Brightman<br>Judson Schwartz
|Haaptacteuren = [[Michael C. Hall]]: ''Dexter Morgan''<br>[[Uma Thurman]] als ''Charley''<br>[[Jack Alcott]]: ''Harrison Morgan''<br>[[David Zayas]] als Angelo „Angel“ Batista<br>[[James Remar]]: ''Harry Morgan''<br>[[Ntare Guma Mbaho Mwine]]: ''Blessing''<br>[[Kadia Saraf]]: ''Det. Wallace''<br>[[Dominic Fumusa]]: ''Melvin Oliva''
}}
'''Dexter: Resurrection''' ass eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Kriminalfilm|Krimi]] [[Televisiounsserie]], déi zanter dem 11. Juli 2025 diffuséiert gëtt.
De [[Michael C. Hall]] spillt de [[Seriemäerder]] Dexter Morgan, wéi schonn an der Orignalserie [[Dexter (Televisiounsserie)|Dexter]] an [[Dexter: New Blood]].
D'Iddi fir d'Serie ass vum [[Clyde Phillips]] an d'Musek vum [[Pat Irwin]].
== Beschreiwung ==
{{Kapitel Info feelt}}
== Prequel ==
[[Dexter: New Blood]] war d'Virgängerserie, déi vun 2021 bis 2022 gelaf ass.
== Um Spaweck ==
{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Dexter}}
[[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsserien]]
[[Kategorie:Televisiounsserien am 21. Joerhonnert]]
c0yixkwbrve0tobwgk79vxp06kue0m7
Dexter: Original Sin
0
173297
2709824
2647757
2026-09-25T16:18:24Z
Mobby 12
60927
k
2709824
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Televisiounsserie
|Éischt Folleg = [[13. Dezember]] [[2024]], [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]]
|Dauer = 46 bis 58 Minutten
|Iddi = [[Clyde Phillips]]
|Produzent = [[Robert Lloyd Lewis]]<br>[[Nick Zayas]]
|Haaptacteuren = [[Patrick Gibson]] als Dexter Morgan<br>[[Christian Slater]] als Harry Morgan<br>[[Molly Brown]] als Debra Morgan<br>[[Christina Milian]] als Maria LaGuerta<br>[[James Martinez]] als Angel Batista<br>[[Alex Shimizu]] als Vince Masuka<br>[[Michael C. Hall]] als Dexter Morgan (Erzieler)
}}
'''Dexter: Orginal Sin''' ass eng [[Vereenegt Staate vun Amerika|US-amerikanesch]] [[Kriminalfilm|Krimi]] [[Televisiounsserie]], déi vum 13. Dezember 2024 bis den 14. Februar 2025 diffuséiert gouf.
D'Iddi fir d'Serie ass vum [[Clyde Phillips]].
D'Iddi aus dem Abrëll 2025, d'Serie ëm eng zweet Staffel ze verlängeren, gouf am August 2025 verworf.
== Beschreiwung ==
D'Serie spillt am Joer 1991 zu Miami, also virun der Orginalserie [[Dexter (Televisiounsserie)|Dexter]]. De [[Patrick Gibson]] spillt de jonke Dexter Morgan, deen am Miami Police Department eng Ausbildung zum Forensiker mécht.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Navigatioun Dexter}}
[[Kategorie:US-amerikanesch Televisiounsserien]]
[[Kategorie:Televisiounsserien am 21. Joerhonnert]]
lla5v27wbv7vmhh5m7rr6lsff3zksb8
Jean Wilhelm (Paschtouer)
0
173411
2709833
2666922
2026-09-25T21:20:25Z
Robby
393
Et gouf nach méi Leit mam Numm Jean Wilhelm
2709833
wikitext
text/x-wiki
{{Aner Bedeitungen op Mooss|dem Paschtouer Jean Wilhelm|aner Leit mat deem Numm|Jean Wilhelm}}
{{Skizz}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Jean Wilhelm''', gebuer de [[17. Mee]] [[1903]] zu [[Stroossen]], a gestuerwen den [[13. Januar]] [[1967]] an der [[Stad Lëtzebuerg]]<ref name=rip>[https://persist.lu/ark:70795/r3090519g/pages/7/articles/DIVL550 Pfarrer Jean Wilhelm, Schifflingen †.] In: Luxemburger Wort, 120. Jg., n° 14/15 (14.01.1967), p. 7 [Digitised by the National Library of Luxembourg]</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Geeschtlechen.
Hie war Kaploun zu [[Weimeschkierch]], Paschtouer zu [[Uewerpallen]], an um Enn 21 Joer laang Paschtouer zu [[Schëffleng]].<ref>[https://persist.lu/ark:70795/b6gw46zfk/pages/4/articles/DIVL482 Pfarrer Jean WILHELM †.] In: Luxemburger Wort, 120. Jg., n° 16 (16.01.1967), p. 4 [Digitised by the National Library of Luxembourg].</ref>
Zu Schëffleng gouf, fir un hien z'erënneren, eng Strooss no him genannt (L-3883)<ref>{{Citation|URL=https://map.geoportail.lu/addresses/Schifflange/Rue%20Jean%20Wilhelm/?lang=lb|Titel=Schifflange : Rue Jean Wilhelm|Gekuckt=2026-09-25|Wierk=map.geoportail.lu|Sprooch=lb}}</ref>.
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Wilhelm Jean}}
[[Kategorie:Gebuer 1903]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1967]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Paschtéier]]
[[Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass]]
gfkw27yqkama02t14ta2gw447tgnnkx
René Franck
0
173859
2709851
2656479
2026-09-26T10:17:49Z
Mobby 12
60927
2709851
wikitext
text/x-wiki
{{SkizzEkonomie}}
{{Infobox Biographie}}
De '''René Franck''', gebuer den [[2. Mee]] [[1907]] an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]], a gestuerwen den [[23. Oktober]] [[2003]] zu [[Munneref]]<ref>De [https://www.luxracines.lu/gen/getperson.php?personID=I72766&tree=mpauly René Jean Pierre Michel Frank] op luxracines.lu</ref>, war e lëtzebuergeschen [[Affekot]] a Banquier.
Nom Zweete Weltkrich war hien Direkter bei der [[Banque Commerciale]] ier hien 1949 an de Commissariat au Contrôle des Banques gewiesselt ass.<ref>[[Christian Calmes]], ''Une banque raconte son histoire: histoire de la Banque Internationale : 1856-1981'', Luxembourg, Saint-Paul, 1981, S. 499.</ref> Vun 1954 bis 1959 war hie [[Commissaire au contrôle des banques|Bankekontrollkommissär]]. 1959 goung hien erëm zeréck an de Privatsecteur, bei d'[[Banque internationale à Luxembourg|BIL]]<ref>Marx C., M. Limpach, et B. Majerus (dir.), ''Surveillance, indépendance et intégrité'', Luxembourg, CSSF, 2020.</ref>.
Enn der 1960er huet hien de René Franck de Bankesecteur an der [[Chambre de commerce|Handelskummer]] vertrueden.
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Gebuer 1907]]
[[Kategorie:Gestuerwen 2003]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Affekoten]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banquieren]]
0wbyqcs2dm4z9mi29oedz6ploytq3oc
Victor Tschiderer
0
174929
2709836
2667897
2026-09-25T22:00:59Z
Robby
393
Elo mam Doudesdatum mat Quell a Kategorie
2709836
wikitext
text/x-wiki
{{SkizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Victor Tschiderer''', gebuer den [[18. Oktober]] [[1838]]<ref>
[https://persist.lu/ark:70795/12gj6n/pages/3/articles/DTL46 Inland]. In: Luxemburger Wort, 1889. Jg., nº 296 (23.10.1889), p. 3 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].</ref> zu [[Dikrech]]<ref>De [https://luxracines.lu/gen/getperson.php?personID=I197891&tree=deltgen Victor Tschiderer] op www.luxracines.lu</ref>, an do gestuerwen de [[17. Abrëll]] [[1892]]<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/tp69mh/pages/3/articles/DTL43?search=Tschiderer%2520Victor|Titel=Lokal=Neuigkeiten.|Gekuckt=2026-09-25|Datum=1892-04-18|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Säiten=Säit 3|Sprooch=7de}}</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Händler a [[Politiker]].
Vun 1869 bis 1892 war hien [[Deputéierten]] an der [[Chamber]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025). Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.</ref>
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Tschiderer Victor}}
[[Kategorie:Gebuer 1838]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1892]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Nokucken Deputéiert]]
8co2uaqzvg7plsvi406bj3dcjtyc5a9
2709837
2709836
2026-09-25T22:18:20Z
Robby
393
+ Ordre d'Adolphe de Nassau + Quell a Kategorie
2709837
wikitext
text/x-wiki
{{SkizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Victor Tschiderer''', gebuer den [[18. Oktober]] [[1838]]<ref>
[https://persist.lu/ark:70795/12gj6n/pages/3/articles/DTL46 Inland]. In: Luxemburger Wort, 1889. Jg., nº 296 (23.10.1889), p. 3 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].</ref> zu [[Dikrech]]<ref>De [https://luxracines.lu/gen/getperson.php?personID=I197891&tree=deltgen Victor Tschiderer] op www.luxracines.lu</ref>, an do gestuerwen de [[17. Abrëll]] [[1892]]<ref name=":1">{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/tp69mh/pages/3/articles/DTL43?search=Tschiderer%2520Victor|Titel=Lokal=Neuigkeiten.|Gekuckt=2026-09-25|Datum=1892-04-18|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Säiten=Säit 3|Sprooch=7de}}</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesche]] Händler a [[Politiker]].
Vun 1869 bis 1892 war hien [[Deputéierten]] fir de [[Kanton Dikrech]]<ref name=":1" /> an der [[Chamber]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025). Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.</ref>
== Gielercher ==
* {{OMANC|<ref name=":1" />}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Tschiderer Victor}}
[[Kategorie:Gebuer 1838]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1892]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Nokucken Deputéiert]]
[[Kategorie:Commandeur de l'ordre de mérite civil et militaire d'Adolphe de Nassau]]
5ljcjo11gtmbzcmmubpmsl705b2ta02
2709838
2709837
2026-09-25T22:25:43Z
Robby
393
eifeler Reegel (n-Reegel)
2709838
wikitext
text/x-wiki
{{SkizzPolitiker}}
{{Infobox Biographie}}
De '''Victor Tschiderer''', gebuer den [[18. Oktober]] [[1838]]<ref>
[https://persist.lu/ark:70795/12gj6n/pages/3/articles/DTL46 Inland]. In: Luxemburger Wort, 1889. Jg., nº 296 (23.10.1889), p. 3 [Numérisé par la Bibliothèque nationale du Luxembourg].</ref> zu [[Dikrech]]<ref>De [https://luxracines.lu/gen/getperson.php?personID=I197891&tree=deltgen Victor Tschiderer] op www.luxracines.lu</ref>, an do gestuerwen de [[17. Abrëll]] [[1892]]<ref name=":1">{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/tp69mh/pages/3/articles/DTL43?search=Tschiderer%2520Victor|Titel=Lokal=Neuigkeiten.|Gekuckt=2026-09-25|Datum=1892-04-18|Wierk=viewer.eluxemburgensia.lu|Editeur=[[:Luxemburger Wort]]|Säiten=Säit 3|Sprooch=7de}}</ref>, war e [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergeschen]] Händler a [[Politiker]].
Vun 1869 bis 1892 war hien [[Deputéierten]] fir de [[Kanton Dikrech]]<ref name=":1" /> an der [[Chamber]].<ref>[https://www.industrie.lu/deputes.html Les Députés du Grand-Duché de Luxembourg.] op industrie.lu (nogekuckt: 11.10.2025). Baséiert op: ''La Chambre des députés: histoire et lieux de travail. '' [Auteurs: Nicolas Als, Robert L. Philippart ; coordination: Guillaume Wagener, Pierre Dillenburg ; conseiller historique: Gilbert Trausch]. Luxembourg 1994, S.507-533.</ref>
== Gielercher ==
* {{OMANC|<ref name=":1" />}}
{{Referenzen}}
{{DEFAULTSORT:Tschiderer Victor}}
[[Kategorie:Gebuer 1838]]
[[Kategorie:Gestuerwen 1892]]
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Deputéiert]]
[[Kategorie:Nokucken Deputéiert]]
[[Kategorie:Commandeur de l'ordre de mérite civil et militaire d'Adolphe de Nassau]]
kkkuawkilyoxhrk6zt3pg3yx5uznowa
Yves Stein
0
175603
2709848
2676668
2026-09-26T10:15:46Z
Mobby 12
60927
k
2709848
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Biographie}}
Den '''Yves Stein''', gebuer als '''Yves Alphonse François Stein''' de [[6. Mäerz]] [[1963]] zu [[Lëtzebuerg (Stad)|Lëtzebuerg]]<ref>[https://persist.lu/ark:70795/5j4kchk9w/pages/23/articles/DIVL1787 Gebuertsannonce] am Luxemburger Wort vum 9. Mäerz 1963</ref>, ass e lëtzebuergesche Banquier.
Hien ass de Jong vum [[Gaston Stein]], dem fréieren [[Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei|CSV]]-Buergermeeschter vu [[Gemeng Jonglënster|Jonglënster]].
Hien huet seng Karriär bei der [[BGL BNP Paribas|BGL]] ugefaangen, ier hien da fir e puer Joer an der Schwäiz geschafft huet. 2010 koum hien zeréck op Lëtzebuerg, wou hien ënner anerem CEO vun der [[Kredietbank Luxembourg|KBL]] gouf. Zanter 2019 ass hien CEO vun der lëtzebuergescher Bank [[Edmond de Rothschild (Europe)]].
Zanter 2024 ass hien och President vun der [[Association des banques et banquiers, Luxembourg|ABBL]].<ref>Bernard Thomas, « [https://www.land.lu/page/article/558/341558/FRE/index.html Banker’s Paradise] », ''d'Lëtzebuerger Land'', 26. Abrëll 2024.</ref>
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Lëtzebuergesch Banquieren]]
[[Kategorie:Gebuer 1963]]
rtmh0075689z03ropy7sxrf11clpsdx
Pieris rapae
0
175751
2709808
2678033
2026-09-25T14:45:59Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Päiperleken]] ewechgeholl; [[Kategorie:Pieridae]] derbäigesat
2709808
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Klenge Kabespäiperlek]]
[[Kategorie:Pieridae]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
5qhrupybbdhvgvfxe5hn68gbj36nhtr
Apatura iris
0
175754
2709803
2678040
2026-09-25T14:44:39Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Päiperleken]] ewechgeholl; [[Kategorie:Nymphalidae]] derbäigesat
2709803
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Grousse Schillerfalter]]
[[Kategorie:Nymphalidae]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
tj1u3ndhed61k5f8wj2je9ionpee9da
Aglais io
0
175756
2709802
2678125
2026-09-25T14:44:25Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Päiperleken]] ewechgeholl; [[Kategorie:Nymphalidae]] derbäigesat
2709802
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Pohunn (Päiperlek)]]
[[Kategorie:Nymphalidae]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
retfh792n4bq8aw48gby4l97nfvmgv5
Aporia crataegi
0
175765
2709805
2678129
2026-09-25T14:45:14Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Päiperleken]] ewechgeholl; [[Kategorie:Pieridae]] derbäigesat
2709805
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Bamwäissleng]]
[[Kategorie:Pieridae]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
n8mcp8qacvqhuqbiudh0sidud70g9mq
Araschnia levana
0
176561
2709804
2688339
2026-09-25T14:44:57Z
Volvox
4050
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Päiperleken]] ewechgeholl; [[Kategorie:Nymphalidae]] derbäigesat
2709804
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Landkäertchen]]
[[Kategorie:Nymphalidae]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
qn2uv229dtmgz05wgx9utv13uvevrfg
Melanargia galathea
0
176963
2709811
2708987
2026-09-25T14:47:47Z
Volvox
4050
2709811
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Schachbriet (Päiperlek)]]
[[Kategorie:Nymphalidae]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
k505lzqqs6ej6q1ijnloevdp79wubrx
2709830
2709811
2026-09-25T19:07:43Z
Zinneke
34
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Nymphalidae]] ewechgeholl
2709830
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Schachbriet (Päiperlek)]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
neq810h5isugz9yaqs4bw125hyuhwoz
2709831
2709830
2026-09-25T19:07:47Z
Zinneke
34
[[Wikipedia:HotCat|HC]]: [[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]] ewechgeholl
2709831
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Schachbriet (Päiperlek)]]
1ibc21vz7x13okvx3pl54hyu85j9giy
Kategorie:Nymphalidae
14
177068
2709799
2704186
2026-09-25T14:43:10Z
Volvox
4050
2709799
wikitext
text/x-wiki
{{KategorieBox|An dëser '''[[Wikipedia:Kategorien|Kategorie]]''' fannt Dir all d'Artikelen iwwer Päiperleken aus der Famill '''[[Nymphalidae]]''', déi et op der lëtzebuergescher Wikipedia ze liese gëtt.}}
{{Commonscat|Nymphalidae}}
[[Kategorie:Päiperleken]]
rlfxkwupxerpw7a6kb7ubrzfbrl60l2
Thecla betulae
0
177195
2709812
2708667
2026-09-25T14:48:39Z
Volvox
4050
2709812
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Nierefleck]]
[[Kategorie:Lycaenidae]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
c1j8fm85eq8x03xa4fsn8zo44c45wx7
Kategorie:Pieridae
14
177213
2709800
2708969
2026-09-25T14:43:25Z
Volvox
4050
2709800
wikitext
text/x-wiki
{{KategorieBox|An dëser '''[[Wikipedia:Kategorien|Kategorie]]''' fannt Dir all d'Artikelen iwwer Päiperleken aus der Famill '''[[Pieridae]]''', déi et op der lëtzebuergescher Wikipedia ze liese gëtt.}}
{{Commonscat|Pieridae}}
[[Kategorie:Päiperleken]]
8hnr1w9xktq50vjljbh6oblp8cuzkut
Colias croceus
0
177214
2709813
2708970
2026-09-25T14:49:42Z
Volvox
4050
2709813
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Postillon (Päiperlek)]]
[[Kategorie:Pieridae]]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
ij956z0bl96t72hew503ypq3yf35zef
2709814
2709813
2026-09-25T14:49:48Z
Volvox
4050
2709814
wikitext
text/x-wiki
#VIRULEEDUNG [[Postillon (Päiperlek)]]
[[Kategorie:Pieridae]]
[[Kategorie:Päiperleken zu Lëtzebuerg]]
tfwiihizm07a4grqo80w65wybv0cug7
Kategorie:Sesiidae
14
177215
2709801
2708979
2026-09-25T14:43:41Z
Volvox
4050
2709801
wikitext
text/x-wiki
{{KategorieBox|An dëser '''[[Wikipedia:Kategorien|Kategorie]]''' fannt Dir all d'Artikelen iwwer Päiperleken aus der Famill '''[[Sesiidae]]''', déi et op der lëtzebuergescher Wikipedia ze liese gëtt.}}
{{Commonscat|Sesiidae}}
[[Kategorie:Päiperleken]]
tb6flm0sllyrg26ejpwjzto2m6x5nrm
Kategorie:Saturniidae
14
177216
2709798
2708982
2026-09-25T14:42:18Z
Volvox
4050
2709798
wikitext
text/x-wiki
{{KategorieBox|An dëser '''[[Wikipedia:Kategorien|Kategorie]]''' fannt Dir all d'Artikelen iwwer Päiperleken aus der Famill '''[[Saturniidae]]''', déi et op der lëtzebuergescher Wikipedia ze liese gëtt.}}
{{Commonscat|Saturniidae}}
[[Kategorie:Päiperleken]]
4m8k3zfpqhggizxz4pdtjovi1rrpe6t
Schabloun:Infobox Pipeline
10
177224
2709796
2709070
2026-09-25T14:38:30Z
Volvox
4050
2709796
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{Infobox
| bodyclass = vcard
| titlestyle = background-color:#8B4513; color:#FFFFFF;
| headerstyle = background-color:#A9673F; color:#FFFFFF;
<!-- Numm -->
| title = {{If empty
| {{{Numm|}}}
| {{PAGENAMEBASE}}
}}
<!-- Bild -->
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage
| image={{If empty
| {{{Bild|}}}
| {{wikidata|property|raw|P18}}
}}
| size={{If empty|{{{Bildbreet|}}}|280px}}
| alt={{{Bild alt|}}}
}}
| caption = {{If empty
| {{{Bildtext|}}}
| {{#if:{{wikidata|property|raw|P18}}
| {{#invoke:Wikidata|getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}
}}
}}
<!-- Typ -->
| label2 = Typ
| data2 = {{If empty
| {{{Typ|}}}
| {{wikidata|properties|linked|P31}}
}}
<!-- Geographie a Verlaf -->
| header5 = {{#if:
{{wikidata|properties|P17}}
{{wikidata|properties|P131}}
{{wikidata|properties|P559}}
{{wikidata|properties|P625}}
{{{Land|}}}
{{{Administrativ Andeelung|}}}
{{{Endpunkten|}}}
{{{Ufank|}}}
{{{Enn|}}}
{{{Verlaf|}}}
{{{Parallel zu|}}}
{{{Koordinaten|}}}
| Geographie a Verlaf
}}
| label6 = Land
| data6 = {{If empty
| {{{Land|}}}
| {{wikidata|properties|linked|P17}}
}}
| label7 = Administrativ Andeelung
| data7 = {{If empty
| {{{Administrativ Andeelung|}}}
| {{wikidata|properties|linked|P131}}
}}
<!-- Wann Ufank oder Enn manuell uginn ass,
ginn d'Endpunkten aus P559 net zousätzlech gewisen. -->
| label8 = Endpunkten
| data8 = {{If empty
| {{{Endpunkten|}}}
| {{#if:{{{Ufank|}}}{{{Enn|}}}
|
| {{wikidata|properties|linked|P559}}
}}
}}
| label9 = Ufank
| data9 = {{{Ufank|}}}
| label10 = Enn
| data10 = {{{Enn|}}}
| label11 = Iwwer
| data11 = {{{Iwwer|}}}
| label12 = Parallel zu
| data12 = {{{Parallel zu|}}}
| label13 = Koordinaten
| data13 = {{Wikidata-Koordinaten
| Manuell={{{Koordinaten|}}}
| Tag=primary
}}
<!-- Allgemeng Informatiounen -->
| header20 = {{#if:
{{wikidata|properties|P5817}}
{{wikidata|properties|P127}}
{{wikidata|properties|P137}}
{{wikidata|properties|P176}}
{{wikidata|properties|P287}}
{{wikidata|properties|P193}}
{{wikidata|properties|P571}}
{{wikidata|properties|P729}}
{{wikidata|properties|P730}}
{{{Statut|}}}
{{{Proprietär|}}}
{{{Bedreiwer|}}}
{{{Partner|}}}
{{{Hiersteller|}}}
{{{Plang|}}}
{{{Entrepreneur|}}}
{{{Bauufank|}}}
{{{Geet op|}}}
{{{Opgaangen|}}}
{{{Zougemaach|}}}
| Allgemeng Informatiounen
}}
| label21 = Statut
| data21 = {{If empty
| {{{Statut|}}}
| {{wikidata|properties|linked|P5817}}
}}
| label22 = Proprietär
| data22 = {{If empty
| {{{Proprietär|}}}
| {{wikidata|properties|linked|P127}}
}}
| label23 = Bedreiwer
| data23 = {{If empty
| {{{Bedreiwer|}}}
| {{wikidata|properties|linked|P137}}
}}
| label24 = Partner
| data24 = {{{Partner|}}}
| label25 = Hiersteller
| data25 = {{If empty
| {{{Hiersteller|}}}
| {{wikidata|properties|linked|P176}}
}}
| label26 = Plang
| data26 = {{If empty
| {{{Plang|}}}
| {{wikidata|properties|linked|P287}}
}}
| label27 = Haaptentrepreneur
| data27 = {{If empty
| {{{Entrepreneur|}}}
| {{wikidata|properties|linked|P193}}
}}
| label28 = Bauufank
| data28 = {{{Bauufank|}}}
| label29 = Entstanen
| data29 = {{#if:{{{Bauufank|}}}
|
| {{wikidata|properties|P571}}
}}
| label30 = Geet op
| data30 = {{{Geet op|}}}
| label31 = Opgaangen
| data31 = {{If empty
| {{{Opgaangen|}}}
| {{wikidata|properties|P729}}
}}
| label32 = Zougemaach
| data32 = {{If empty
| {{{Zougemaach|}}}
| {{wikidata|properties|P730}}
}}
<!-- Technesch Donnéeën -->
| header40 = {{#if:
{{wikidata|properties|P2043}}
{{wikidata|properties|P2386}}
{{{Richtung|}}}
{{{Transportéiert}}}
{{{Längt|}}}
{{{Duerchmiesser|}}}
{{{Maximal Kapazitéit|}}}
{{{Drock|}}}
{{{Kompressiounsstatiounen Zuel|}}}
{{{Kompressiounsstatiounen|}}}
{{{Pompelstatiounen Zuel|}}}
{{{Pompelstatiounen|}}}
| Technesch Donnéeën
}}
| label41 = Allgemeng Richtung
| data41 = {{{Richtung|}}}
| label42 = Transportéiert
| data42 = {{{Transportéiert|}}}
| label43 = Längt
| data43 = {{If empty
| {{{Längt|}}}
| {{wikidata|property|P2043}}
}}
| label44 = Duerchmiesser
| data44 = {{If empty
| {{{Duerchmiesser|}}}
| {{wikidata|property|P2386}}
}}
| label45 = Maximal Kapazitéit
| data45 = {{{Maximal Kapazitéit|}}}
| label46 = Drock
| data46 = {{{Drock|}}}
| label47 = Zuel vun de Kompressiounsstatiounen
| data47 = {{{Kompressiounsstatiounen Zuel|}}}
| label48 = Kompressiounsstatiounen
| data48 = {{{Kompressiounsstatiounen|}}}
| label49 = Zuel vun de Pompelstatiounen
| data49 = {{{Pompelstatiounen Zuel|}}}
| label50 = Pompelstatiounen
| data50 = {{{Pompelstatiounen|}}}
<!-- Internetsäit -->
| label55 = Internetsäit
| data55 = {{If empty
| {{{Internetsäit|}}}
| {{wikidata|property|P856}}
}}
<!-- Detailkaart -->
| below = {{Infobox
| subbox = yes
| child = yes
| above = {{#if:{{If empty
| {{{Kaart|}}}
| {{wikidata|property|raw|P1621}}
| {{wikidata|property|raw|P242}}
}}
| {{small|Verlaf vun der Pipeline}}
}}
| image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage
| image={{If empty
| {{{Kaart|}}}
| {{wikidata|property|raw|P1621}}
| {{wikidata|property|raw|P242}}
}}
| size={{If empty|{{{Kaartbreet|}}}|300px}}
| alt={{{Kaart alt|}}}
}}
| caption = {{If empty
| {{{Kaarttext|}}}
| {{wikidata|qualifier|P1621|P2096}}
| {{wikidata|qualifier|P242|P2096}}
}}
| below = {{#ifeq:
{{#invoke:Wikibase|id}}
| no entity
|
| [[Fichier:Wikidata-logo-without-paddings.svg|15px|right|link=https://www.wikidata.org/wiki/{{#invoke:Wikibase|id}}]]
}}
}}
}}</includeonly><noinclude>
{{Dokumentatioun}}
</noinclude>
0rczzhe9jm3yo71470rfqb0daknmpck
Napoleonshutt bei Duelem
0
177228
2709816
2709485
2026-09-25T15:38:36Z
GilPe
14980
2709816
wikitext
text/x-wiki
{{EnCours|GilPe}}
{{Infobox Monument}}
Den '''Napoleonshutt''' ass e Monument am ''Buchholzer Bësch'' bei [[Duelem (Réimech)|Duelem]] an der [[Gemeng Duelem|Gemeng mam selwechten Numm]].
== Geographie ==
D'Monument ass ongeféier 2,70 m héich a steet op enger Héicht vun 340 m [[Osten|ëstlech]] (rietssäiteg) vum [[CR153]] op enger Kräizung vu Bëschweeër, direkt am Ufank vum Bësch wann ee vun Duelem a Richtung [[Méideng]] fiert.
== Geschicht ==
<!--D'Monument ass op Initiativ vum [[Jean Engling]] opgeriicht ginn. D'Pläng déi vum Staatsarchitekt [[Charles Arendt]] gezeechent goufen, sinn den 2. Mee 1855 vum [[Wëllem III. vun Holland|Wëllem III.]] accordéiert ginn. De Grondstee fir d'Monument gouf den 28. Mee 1855 a Presenz vum Kinnek-Groussherzog a sengem Brudder [[Prënz Hari]], ''[[Lieutenant-Représentant|Prince-lieutenant]]'' vu [[Lëtzebuerg (Land)|Lëtzebuerg,]] geluecht.
D'Monument bestoung aus engem Fëllement mat véier stenge Bléck mat enger Sail an uewendrop enger Äerdkugel mam réimeschen Aadler mat ausgestreckte Flilleken. |
ass am Revue-Artikel eventuell eppes verwiesselt gi mam Aadler op der N13? Muss iwwerpréift ginn -->
D'Monument erënnert absënns un d'Geschicht vum ''Buchholzer Bësch'' a besonnesch un zwéi Proprietéitswiesselen. Am Joer 962 huet den Thyedo säin Duelemer Domän der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Benediktinerabtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] iwwerdroen. Nom Enn vum [[Ancien Régime]] an der Opléisung vun der Abtei koum de Bësch ënner déi franséisch Verwaltung. 1807 huet den [[Napoleon Bonaparte]] de ronn 500 [[Ar (Flächemooss)|ha]] grousse Bësch der Gemeng Duelem geschenkt; d'Gemeng ass bis haut nach de Proprietär dovun.
== Opschrëften um Monument ==
=== Südsäit uewen ===
<div style="width: 400px; margin: 5px; text-align: center; letter-spacing: 2px">
SUR LA REQUETE<br>
DES CULTIVATEURS<br>
DE DALHEIM<br>
ET DE FILSDORF<br>
L'EMPEREUR NAPOLEON<br>
NOUS A RENDU<br>
CETTE FORET<br>
HONNEUR A SA MEMOIRE<br>
RECONNAISSANCE<br>
AUX MOINES DEFRICHEURS<br>
LA COMMUNE<br>
DE DALHEIM<br>---
CITOYENS SOUVENEZ<br>
VOUS<br>
LE GRAND NAPOLEON<br>
VOUS A LEGUE CETTE<br>
FORET<br>
VASTE ET FERTILE<br>
NOUS LUI DEDUISONS<br>
CE CHARMANT ENCLOS<br>
<!--
FIT REMISE A LA DITE COMMUNE<br>
PAR DECRET DU 28 AOUT 1807<br>
DE LA PROPRIETE DE LA FORET DE BUCHHOLZ<br>
AYANT APPARTENU A L'ANCIENNE ABBAYE<br>
DE ST MAXIMIN PRES DE TREVES<br>
-->
</div>
=== Westsäit uewen ===
<div style="width: 400px; margin: 5px; text-align: center; letter-spacing: 2px">
ANNO 962<br>
VERMACHTE THYEDO<br>
FÜR SEIN UND SEINES<br>
VATERS SEELENRUHE<br>
UND ZUR ERLANGUNG<br>
EINER PRÄBENDE IN DER<br>
TRIERER KIRCHE<br>
ST. MAXIMIN DER ABTEI<br>
ST. MAXIMIN SEIN GUT<br>
DALAHEIM IM <br>
RIZZAGAU MIT<br>
DER KIRCHE<br>
</div>
=== Ostsäit ===
''(D'Opschrëft ass staark verwittert an deels net méi ze liesen)''
<div style="width: 400px; margin: 5px; text-align: center; letter-spacing: 2px">
[…]<br>
D'MÖNCHE VUN ST. MAXIMIN<br>
BEI TREIER DESE BESCH<br>
KULTIVEERT A FIR DEN<br>
ENNERHALT VUN DER<br>
KIERCH A VUN DE STROSEN<br>
GESUERGT<br>
---<br>
AN DER FRANZEISCHER<br>
REVOLUTION ASS DESE<br>
BESCH VUM FRANZEISCHE<br>
STAAT BESCHLAGNAHMT<br>
</div>
=== … Säit ===
<div style="width: 400px; margin: 5px; text-align: center; letter-spacing: 2px">
CETTE FORET DE BUCHHOLZ<br>
D'UNE CONTENANCE D'ENVIRON 506 HECTARES<br>
FUT PLACEE SOUS REGIME FORESTIER<br>
PAR DECRET ROYAL GRAND-DUCAL DU 12 JUILLET 1843<br>
ET FUT DELIMITEE ET ABORNEE<br>
EN EXECUTION DE CE DECRET<br>
EN 1845<br>
</div>
=== … Säit ===
<div style="width: 400px; margin: 5px; text-align: center; letter-spacing: 2px">
NAPOLEON<br>
EMPEREUR DES FRANÇAIS<br>
ROI D'ITALIE<br>
PROTECTEUR DE LA CONFÉDÉRATION DU RHIN<br>
A FAIT DON<br>
DE LA FORET DE BUCHHOLZ<br>
A LA COMMUNE DE DALHEIM<br>
EN 1807
</div>
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
pa8g4e4pgd681flkz7avej48tdv2tap
2709832
2709816
2026-09-25T20:22:22Z
GilPe
14980
Nei Säit; enCours ewech
2709832
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Monument}}
[[File:Dalheim, Napoleonshutt (108).jpg|thumb|260px|Iewescht Opschrëft op der Südsäit vum Monument]]
Den '''Napoleonshutt''' ass e Monument am ''Buchholzer Bësch'' bei [[Duelem (Réimech)|Duelem]] an der [[Gemeng Duelem|Gemeng mam selwechten Numm]].
== Geographie ==
D'Monument ass ongeféier 2,70 m héich a steet op enger Héicht vun 340 m [[Osten|ëstlech]] (rietssäiteg) vum [[CR153]] op enger Kräizung vu Bëschweeër, direkt am Ufank vum Bësch wann ee vun Duelem a Richtung [[Méideng]] fiert.
== Geschicht ==
D'Monument gouf …{{Wéini?}} opgeriicht erënnert absënns un d'Geschicht vum ''Buchholzer Bësch'' a besonnesch un zwéi Proprietéitswiesselen. Am Joer 962 huet den Thyedo säin Duelemer Domän der [[Abtei Sankt Maximin Tréier|Benediktinerabtei Sankt Maximin]] vun [[Tréier]] iwwerdroen. Nom Enn vum [[Ancien Régime]] an der Opléisung vun der Abtei koum de Bësch ënner déi franséisch Verwaltung. 1807 huet den [[Napoleon Bonaparte]] de ronn 500 [[Ar (Flächemooss)|ha]] grousse Bësch der Gemeng Duelem geschenkt, déi bis haut nach Proprietär dovun ass.<ref>{{Citation|URL=https://persist.lu/ark:70795/vkj1ktk3xf/pages/17/articles/DIVL230|Titel=Von Ricciacus nach Dalheim|Gekuckt=25.09.2026|Datum=10.11.1962|Editeur=In: Revue, 18. Jg., Digitised by the National Library of Luxembourg|Säiten=Nr 45, S. 17|Sprooch=de}}</ref>
== Opschrëften um Monument ==
=== Südsäit ===
<div style="width: 400px; margin: 5px; text-align: center; letter-spacing: 2px">
SUR LA REQUETE<br>
DES CULTIVATEURS<br>
DE DALHEIM<br>
ET DE FILSDORF<br>
L'EMPEREUR NAPOLEON<br>
NOUS A RENDU<br>
CETTE FORET.<br>
HONNEUR A SA MEMOIRE<br>
RECONNAISSANCE<br>
AUX MOINES DEFRICHEURS.<br>
LA COMMUNE<br>
DE DALHEIM<br>---
CITOYENS SOUVENEZ<br>
VOUS<br>
LE GRAND NAPOLEON<br>
VOUS A LEGUE CETTE<br>
FORET<br>
VASTE ET FERTILE.<br>
NOUS LUI DEDIONS<br>
CE CHARMANT ENCLOS<br>
</div>
=== Westsäit ===
<div style="width: 400px; margin: 5px; text-align: center; letter-spacing: 2px">
ANNO 962<br>
VERMACHTE THYEDO<br>
FÜR SEIN UND SEINES<br>
VATERS SEELENRUHE<br>
UND ZUR ERLANGUNG<br>
EINER PRÄBENDE IN DER<br>
TRIERER KIRCHE<br>
ST. MAXIMIN DER ABTEI<br>
ST. MAXIMIN SEIN GUT<br>
DALAHEIM IM <br>
RIZZAGAU MIT<br>
DER KIRCHE
</div>
''(Et gesäit aus, wéi wann eng Plack am ënneschten Deel gehaangen hätt, déi ass awer net méi do) <sup>(Stand: September 2026)</sup>''
=== Ostsäit ===
''(D'Opschrëft ass staark verwittert an deels net méi ze liesen)''
<div style="width: 400px; margin: 5px; text-align: center; letter-spacing: 2px">
[…]<br>
D'MÖNCHE VUN ST. MAXIMIN<br>
BEI TREIER DESE BESCH<br>
KULTIVEERT A FIR DEN<br>
ENNERHALT VUN DER<br>
KIERCH A VUN DE STROSEN<br>
GESUERGT<br>
---<br>
AN DER FRANZEISCHER<br>
REVOLUTION ASS DESE<br>
BESCH VUM FRANZEISCHE<br>
STAAT BESCHLAGNAHMT<br>
[…]<br>
</div>
''(Et gesäit aus, wéi wann eng Plack am ënneschten Deel gehaangen hätt, déi ass awer net méi do) <sup>(Stand: September 2026)</sup>''
=== Nordsäit ===
''(Déi Säit ass eidel; et gesäit aus, wéi wann eng Plack am ieweschten Deel gehaangen hätt, déi ass awer net méi do) <sup>(Stand: September 2026)</sup>''
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Referenzen an Notten}}
[[Kategorie:Gemeng Duelem]]
[[Kategorie:Monumenter zu Lëtzebuerg]]
etya04hmiugktrwif0k0nfega1hocn9
Albany
0
177239
2709761
2026-09-25T13:58:14Z
Mobby 12
60927
Nei Säit
2709761
wikitext
text/x-wiki
{{SkizzGeo}}
{{Infobox Uertschaft USA}}
'''Albany''' ass d'Haaptstad vum [[Bundesstaat New York]] an zäitgläich de Verwaltungssëtz souwéi déi gréisst Stad am [[Albany County]].
Se läit westlech vum [[Hudson River]] an ongeféier 16 Kilometer südlech vum Ufank vum [[Mohawk River]]. Se huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Uertschaften am Bundesstaat New York]]
[[Kategorie:Stad New York]]
4lm8o994t3shb5hn8gh3crgprr1g3v6
2709764
2709761
2026-09-25T13:59:12Z
Mobby 12
60927
2709764
wikitext
text/x-wiki
{{SkizzGeo}}
{{Infobox Uertschaft USA}}
'''Albany''' ass d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] an zäitgläich de Verwaltungssëtz souwéi déi gréisst Stad am [[Albany County]].
Se läit westlech vum [[Hudson River]] an ongeféier 16 Kilometer südlech vum Ufank vum [[Mohawk River]]. Se huet {{wikidata|property|qualifier|references|P1082|P585|format=%p Awunner <small>(Stand %q)</small><ref>Dës Informatioun gëtt automatesch vu Wikidata agebonnen.</ref>[%r]}}.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen}}
[[Kategorie:Uertschaften am Bundesstaat New York]]
[[Kategorie:Stad New York]]
rdamqzjtkfghdv8dpsgy6b2qj8qzhti
Kategorie:Verbandsgemeng Béibreg-Land
14
177240
2709784
2026-09-25T14:20:38Z
Volvox
4050
Nei
2709784
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Fréier Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Béibreg-Land]]
[[Kategorie:Äifelkrees Béibreg-Prüm]]
devx43lu7yla0qeig4l6ri7uc40ijnm
Kategorie:Verbandsgemeng Saarburg-Kell
14
177241
2709795
2026-09-25T14:32:19Z
Volvox
4050
Nei
2709795
wikitext
text/x-wiki
{{Kategorie}}
{{Commonscat}}
[[Kategorie:Verbandsgemengen a Rheinland-Pfalz|Saarburg-Kell]]
[[Kategorie:Landkrees Tréier-Saarburg]]
6qs4z34n8p1htx4and54r5aost9d5x6
Schabloun:Infobox Pipeline/doc
10
177242
2709797
2026-09-25T14:39:48Z
Volvox
4050
Nei
2709797
wikitext
text/x-wiki
{{Dokumentatiounssäit}}
<includeonly>[[Kategorie:Infoboxen|Pipeline]]
[[Kategorie:Pipelinen|*]]</includeonly>
d5qvjptgv4lq7tpa8rarzqgvvqi88mw
Kategorie:UCI ProSeries 2026
14
177243
2709815
2026-09-25T14:52:04Z
Volvox
4050
Nei
2709815
wikitext
text/x-wiki
{{KategorieSpezial}}
[[Kategorie:UCI ProSeries|2026]]
[[Kategorie:Vëlossport 2026]]
4046jxyj79s176r25vbbwhof3rz9t2v
Fluchhafe Schiphol
0
177244
2709859
2026-09-26T10:40:09Z
Mobby 12
60927
Nei Säit
2709859
wikitext
text/x-wiki
{{SkizzTransport}}
{{Infobox Fluchhafen
|Fracht = 1.428.860 t ''{{small|(2025)}}''
|Fluchbeweegungen = 477.552 ''{{small|(2025)}}''
|Positiounskaart =
<mapframe latitude="52.3081" longitude="4.764169" lang="lb" zoom="11" align="center" width="260" height="300" text="Lag vum {{PAGENAME}}>
{
"type": "FeatureCollection",
"features": [
{ "type": "Feature",
"properties": {"marker-symbol": "airport", "marker-color": "44CCFF"},
"geometry": {
"type": "Point",
"coordinates": [
4.764169,
52.3081 ]
}
}
]
}
</mapframe>
}}
De '''Fluchhafen Amsterdam Schiphol''' ({{En}} '''Amsterdam Airport Schiphol''', [[IATA]]: '''AMS''', [[ICAO]]: '''EHAM''') ass den internationale [[Fluchhafen|Fluchhafe]] vun der Stad [[Amsterdam]] an [[Holland]].
E louch mat 68.773.349 Passagéier am Joer 2024 weltwäit op der 17. Plaz vun de Fluchhäfe mat de meeschte Passagéier<ref>{{Citation|URL=https://aci.aero/2025/07/08/worlds-busiest-airports-revealed-in-final-global-rankings/|Titel=World’s Busiest Airports Revealed in Final Global Rankings {{!}} ACI World|Gekuckt=2026-09-26|Datum=2025-05-08|Sprooch=en}}</ref>.
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Amsterdam}}
[[Kategorie:Fluchhäfen an Holland]]
[[Kategorie:Amsterdam]]
mp06ptaygnluidnau3kj13i0vsshonw
Fluchhafen Zürich
0
177245
2709860
2026-09-26T10:50:14Z
Mobby 12
60927
Nei Säit
2709860
wikitext
text/x-wiki
{{SkizzTransport}}
{{Infobox Fluchhafen
|Fracht = 440.930 t ''{{small|(2025)}}''
|Fluchbeweegungen = 270.116 ''{{small|(2025)}}''
|Positiounskaart =
<mapframe latitude="47.458056" longitude="8.548056" lang="lb" zoom="11" align="center" width="260" height="300" text="Lag vum {{PAGENAME}}>
{
"type": "FeatureCollection",
"features": [
{ "type": "Feature",
"properties": {"marker-symbol": "airport", "marker-color": "44CCFF"},
"geometry": {
"type": "Point",
"coordinates": [
8.548056,
47.458056 ]
}
}
]
}
</mapframe>
}}
De '''Fluchhafen Zürich''' (fréier '''Fluchhafen Zürich-Kloten''') ({{En}} '''Amsterdam Airport Schiphol''', [[IATA]]: '''ZRH''', [[ICAO]]: '''LSZH''') ass de gréisste [[Fluchhafen|Fluchhafe]] vun der Stad [[Zürich]] an der [[Schwäiz]].
202t hat de Fluchhafen 32.593.966 Passagéier.<ref>{{Citation|URL=https://newsroom.flughafen-zuerich.ch/flughafen-zuerich-mit-neuem-jahreshoechstwert-bei-passagieren/|Titel=Flughafen Zürich mit neuem Jahreshöchstwert bei Passagieren|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=Flughafen Zürich mit neuem Jahreshöchstwert bei Passagieren|Sprooch=de-ch}}</ref>
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Zürich}}
[[Kategorie:Fluchhäfen an der Schwäiz]]
[[Kategorie:Zürich]]
gnfdoirminmgbgzmuoc7jsenxo7jhhf
2709861
2709860
2026-09-26T10:50:33Z
Mobby 12
60927
2709861
wikitext
text/x-wiki
{{SkizzTransport}}
{{Infobox Fluchhafen
|Fracht = 440.930 t ''{{small|(2025)}}''
|Fluchbeweegungen = 270.116 ''{{small|(2025)}}''
|Positiounskaart =
<mapframe latitude="47.458056" longitude="8.548056" lang="lb" zoom="11" align="center" width="260" height="300" text="Lag vum {{PAGENAME}}>
{
"type": "FeatureCollection",
"features": [
{ "type": "Feature",
"properties": {"marker-symbol": "airport", "marker-color": "44CCFF"},
"geometry": {
"type": "Point",
"coordinates": [
8.548056,
47.458056 ]
}
}
]
}
</mapframe>
}}
De '''Fluchhafen Zürich''' (fréier '''Fluchhafen Zürich-Kloten''') ({{En}} '''Amsterdam Airport Schiphol''', [[IATA]]: '''ZRH''', [[ICAO]]: '''LSZH''') ass de gréisste [[Fluchhafen|Fluchhafe]] vun der Stad [[Zürich]] an der [[Schwäiz]].
2025 hat de Fluchhafen 32.593.966 Passagéier.<ref>{{Citation|URL=https://newsroom.flughafen-zuerich.ch/flughafen-zuerich-mit-neuem-jahreshoechstwert-bei-passagieren/|Titel=Flughafen Zürich mit neuem Jahreshöchstwert bei Passagieren|Gekuckt=2026-09-26|Wierk=Flughafen Zürich mit neuem Jahreshöchstwert bei Passagieren|Sprooch=de-ch}}</ref>
== Um Spaweck ==
{{Commonscat}}
{{Autoritéitskontroll}}
{{Referenzen an Notten}}
{{DEFAULTSORT:Zürich}}
[[Kategorie:Fluchhäfen an der Schwäiz]]
[[Kategorie:Zürich]]
gsvwc36ap4tr93vstgp3nftnhbtpsoh